text:
ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆးၼႆႉ ပူႇယႃႈမွၼ်ႇတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မေႃလိူၵ်ႈလိူၵ်ႈဝႆႉပၼ် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး လႆႈယူႇသဝ်းမၢၵ်ႈမီးၵတ်းယဵၼ်မႃး။ ပဵၼ်ၼင်လိၼ် မီးရႃႇသီႇၵတ်းမႆႈၽဵင်ႇၵၼ်၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလဵင်ႉလူလႆႈလီ။ ၼိူဝ်လိၼ် တႂ်ႈလိၼ် မီးၶိူင်ႈၶွင်ၶၼ်ထိူၵ်ႈ။ မေႃလိူၵ်ႈထင်သဝ်းဝႆႉပၼ်တႆးႁဝ်းမႃးတႄႉတႄႉ။ ၶဝ်မီးၶုၼ် ဢၼ်မီးမုၼ်ၽုင်းၶိုၵ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇထၢၼ်ႈၵူၼ်း၊ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၶိူဝ်းၵူၼ်းသေ မေႃဢွၼ်ႁူဝ်ယူႇသဝ်း၊ ၽွင်းငမ်းမႃးလႄႈ မီးၵူၼ်းလၢႆၶိူဝ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ ၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းမႃး။
ထိုင်မိူဝ်ႈမိူင်းတူၵ်း ၶႂၢၵ်ႈႁႅင်းလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၶႂ်ႈသိုဝ်ႉထုၵ်ႇၶၢႆၵႃႈလႄႈ ၶႂၢၵ်ႈထိုင်မႃး မိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇ။ မိူင်းတႆးၵေႃႈ ယွၼ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ် လႄႈ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉမႃး တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (60) ပီ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ။ ယူႇတႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းၶဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၽွင်းငမ်းသေတႃႉ သုၼ်ႇၽွင်းငမ်းလႄႈ ၾိင်ႈထုင်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇယႃႉမူၺ်ႉ။ ၶဝ်ပၼ်ႁႂ်ႈမီးထၢင်ႇႁၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း။ ၼႂ်းလုမ်းၵေႃႈ ပၼ်သုၼ်ႇၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးလႄႈ လိၵ်ႈၸႂ်ႉမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼင်ႇၵၼ်။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇမိူင်းတႆးတင်းမူတ်း ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ႁူမ်ႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆး။ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈ ဢမ်ႇမီးၾိင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ႁူမ်ႈၸႂ်ႉၾိင်ႈတႆးမႃး။ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးလွင်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး၊ ၶႂ်ႈၸႅၵ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ်တႆးၼႆမႃး သေပၢၼ်သေပွၵ်ႈ။
ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၽွင်းငမ်း ပဵၼ်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈသွင်။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးဢွၼ်ႁူဝ်တႆးသေ ၸွႆႈၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉမႃး။ August 1941 ၽွင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင်ယူႇၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉလႄႈဢမ်ႇမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ ယူႇၽၢႆႇလဵဝ်ၵၼ်တိုၵ်း ၵျႃႇမၼီႇ၊ ဢိတ်ႇတလီႇ၊ ၵျပၢၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢႅတ်ႉလႅၼ်ႇတိၵ်ႉ (Atlantic Charter) လႄႈ မီးဝႃႈ ဝၢႆးသိုၵ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ တေပၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်းၶဝ် ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈသိမ်းဢဝ်ဝႆႉမႃးၼၼ်ႉ တင်းမူတ်း။ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ မိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်မႃး ၼႂ်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ တင်းသွင်ပွၵ်ႈလႄႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉၸိုင် ယႃႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း၊ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇယူႇၸွမ်းၶဝ် ၸူဝ်ၶၢဝ်း။ တေပူၵ်းပၼ်ပၼ် ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း၊ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း။ မိူဝ်ႈပႄႉတူဝ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတေပၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ၽွမ်ႉၸွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၢၼ်ႈ ဢွင်ႇသၢၼ်း ၵႂႃႇႁွင်ႉၵျပၢၼ်ႇမႃးတိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈဢင်းၵိတ်ႉတိုၵ်းၵျပၢၼ်ႇထႅင်ႈ။ ဢင်းၵိတ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိၼ်ႇၵႂႃႇပိၼ်ႇမႃး ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၵတိသတ်ႉၸႃႇလႄႈ တႃႇတေသိုပ်ႇၵုမ်း မိူင်းမၢၼ်ႈဝႆႉသေ တေလႆႈမူတ်ႉမႄးပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ သိုၵ်းမႃးၼၼ်ႉ တေသဵင်ႈၸရိၵ်ႈၼမ်ႉထႅင်ႈလႄႈ ဢင်းၵိတ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁပ်ႉဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းယဝ်ႉသေ တေပၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းဝႆးဝႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႇသၢၼ်းဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇယွၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်း တီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈမၢၼ်ႈ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ ဢွင်ႇသၢၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႅၼ်ႇလႄႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ဢင်းၵိတ်ႉတိုၼ်းဢၢင်ႈဢၢၼ်းပၼ်ယူႇၼၼ်ႉသေ လႆႈမႃးယဝ်ႉ။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈသိုပ်ႇၵႂႃႇႁဵၼ်းထႅင်ႈတီႈယၼ်ႇၵုင်ႇ။ ၵႂႃႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းတင်းလုမ်း ၽသပလ (ဖက်ဆစ်ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး) ဢွင်ႇသၢၼ်းၶဝ်သေ လႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ဢၼ်ၽႄႈဝႆႉၼႂ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ယၼ်ႇၵုင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈပူတ်းပၢၵ်ႈပႅတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမႃး။ ႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၸုမ်းဢွင်ႇသၢၼ်းၶဝ်သေ မီးယိူင်းဢၢၼ်း သၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ (ပတေႇသရိတ်ႈ) သၢၼ်ၶတ်းၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း၊ မိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်၊ သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉၼႆသေ တင်ႈၸုမ်း ရပလ (ရှမ်းပြည်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့) မႃးယဝ်ႉ။
1945 သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ယိူင်းဢၢၼ်းဢဝ်မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်း မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႈႁူမ်ႈပဵၼ် မိူင်းလုၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ်။ ၵၢၼ်မိူင်းတႆး မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၼိုင်ႈမီးမၢၼ်ႈ။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈမီးၶႄႇလႄႈ ၼင်လိၼ်တီႈတႆး ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႅၼ်ႇလဵဝ်ၵၼ်ဝႆႉ ၸင်ႇတေၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈၶၢဝ်းႁိုင် ၼႆသေ မွၵ်ႇပၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးၽၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ် မႃးႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်တီႈ ပၢင်လူင် 1946 ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးၽၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ်ဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၽသပလ လႄႈ လွင်ႈတေတႅပ်းတတ်း တႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႇသၢၼ်းတႅပ်းတတ်း ၵူၺ်းၼႆသေ ဢမ်ႇမႃးႁူမ်ႈ။ ၶၢင် လႄႈ ၶျၢင်း ဢၼ်ယူႇသၼ်လွႆၼၼ်ႉမႃးႁူမ်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်မိူဝ်ႈ 1946 ၼၼ်ႉဝႃႈ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ တႆး တေလိူၵ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ် (6) ၵေႃႉပဵင်းၵၼ်သေ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလွႆ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် မိူဝ်ႈ 1947 ၼႆလႄႈ လႆႈမီးမႃးပၢင်ၵုမ် 1947 ယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ် 1947 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽူႈတၢင်တူဝ်ၶၢင် မိူင်းၼင်ႇၸဝ်ႈလဵၵ်ႉ၊ ၸဝ်ႈလူၼ်း ၼၼ်ႉပဵၼ်တႆးသေတႃႉ ယွၼ်ႉဝႃႈလႆႈၶၢမ်ႇသင်ႇမႃးဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈတၢင်တူဝ်တႆး သေလၢတ်ႈသေယိူင်ႈ။ တေလႆႈပဵၼ်ၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်သူ ၵႂႃႇၵူၺ်းၼႆမႃး။ ၶၢင်သမ်ႉလူဝ်ႇတူဝ်တႅၼ်းလႄႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၶဝ်ၶဝ်ႈပဵၼ်တူဝ်းတႅၼ်းၶၢင်ၵႂႃႇသေ ပဵၼ်မႃး တူးဝႃးၸေႃႇလုၼ်း၊ တူးဝႃးၸေႃႇရိတ်ႉၼႆသေ တၢင်းတူဝ်ၶၢင်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵုမ်တင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶၢင်ယွၼ်းၼႄႇမိူင်း။ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင် 1935 ၼင်ႇဢင်းၵိတ်ႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ထုင်ႉပဵင်း တီႈတႆးယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈလေႃးသၼ်လွႆ တီႈၶၢင်ယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၼႄႇမိူင်းလႆႈလႄႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ တူၵ်းလူင်းပၼ်သေ မီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်းသေ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸႂ်လမ်။ ဢၢၼ်းမိူဝ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်။ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်လႄႈ ရပလ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢမ်ႈလႄႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်မိူဝ်းၶိုၼ်း။ ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ပႅၵ်ႈ (6) ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈၼႄႇမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ တေဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ထႅင်ႈမိူဝ်ႈတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းၼႆမႃးယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉႁႅင်းဢီး ရပလ သေ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်မႃး။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁူမ်ႈတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း 1947 မႃး။ မိူဝ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၼႂ်းလုတ်ႉတေႃႇသေ လႆႈႁူမ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းသုၼ်ႇ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းလုတ်ႉတေႃႇ။ ရပလ ဝႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉလႄႈ တေဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းလူတ်ႉတေႃႇ။ သင်ၶႂ်ႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းလုတ်ႉတေႃႇၵေႃႈ လူင်းၸၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉ (ၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇ)။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းယင်းပႆႇႁူႉၵၢၼ်မိူင်း။ သင်တေပွႆႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလၢႆလၢႆ ၶဝ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၸိုင် တေၸၢင်ႈသုမ်းပိူၼ်ႈ။ ၽွင်းၽိုၵ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမေႃၵၢၼ်မိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈၶိုင်ႈၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလုတ်ႉတေႃႇမိူင်းတႆးယူႇ။ ရပလ ဢမ်ႇၽွမ်ႉလႃးလႃး။ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉတႃႇမၢၼ်ႈၽႅၼ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်းတႆးမႃး ႁူဝ်ႁဵင်ပီႊၼၼ်ႉ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းယူႇ 19.7.1947 ဢွင်ႇသၢၼ်းလႆႈၶၢမ်ႇယိုဝ်းတၢႆ။ ဢင်းၵိတ်ႉ ပၼ်ဢၵျၢမ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းတူၵ်းလူင်းၸွမ်းသူ ဢွင်ႇသၢၼ်းဢမ်ႇမီးယဝ်ႉလႄႈ လိုၼ်းမႃး ၵူဝ်ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇလီ တႃႇၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသူလႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း ၸွမ်းယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ဢၢၼ်းၶႂ်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇသေတႃႉ ရပလ ဢမ်ႇၽွမ်ႉ။ လၢတ်ႈဝႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁဝ်းတၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႅၼ်းတေလႆႈၼေ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။ ဢမ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႆသေ သိုပ်ႇႁူမ်ႈတႅမ်ႈမႃး။ မီးလၵ်းမိူင်းယဝ်ႉ မီးၸုမ်းလူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ တႃႇတေၽွင်းငမ်းမိူင်းယဝ်ႉၼႆသေ တၢင်ႇထိုင် ၶုၼ်ပွင်မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ 4.1.1948 လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းႁူမ်ႈမၢၼ်ႈမႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းယဝ်ႉ 10.4.1948 မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၼႄႇမိူင်းၶၢင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတႄႇတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း 1947 ဢွင်ႇသၢၼ်းၸႂ်ႉဢူးမျိၼ်ႉတဵင်း လၢတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈၶၢင် ဢမ်ႇႁႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉလႃးလႃး။ ၶၢင်သမ်ႉ ဝၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းတၢႆယဝ်ႉ ဢူးၼု ဝႃႈ သင်တေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၸိုင် တေဢဝ်ဝၢၼ်ႈမေႃႈ လႄႈမျိတ်ႉၵျီးၼႃး ႁူမ်ႈပဵၼ်မိူင်းၶၢင်ပၼ်ၼႆလႄႈ ၶၢင်ၽွမ်ႉၸွမ်းသေ လႆႈမိူင်းၶၢင်မႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ၽၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်ပၼ်ၶၢင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ (33) ၸဝ်ႈ ဢၼ်ယူႇၼႂ်း Shan States ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး သုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းပၼ် တႃႇတႆးၽၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ်။ တႆးၽၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ် လႄႈ တႆးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵဵဝ် ၼၼ်ႉမီးၼႃႈတီႈ ၼင်လိၼ်မိူင်းၽႂ်မၼ်းဝႆႉသေ ဢင်းၵိတ်ႉဢမ်ႇဢဝ်ႁူမ်ႈပဵၼ် ပိူင်လဵဝ်ၵၼ်ဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ဢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵဵဝ် (Shan States) ပၼ်လႄႈ ၼင်လိၼ်မိူင်းၶဝ် လႆႈပဵၼ်မိူင်းၶၢင်ၵႂႃႇၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ယွၼ်ႉၶဝ်ဢဝ်ဢွင်ႇသၢၼ်း လႄႈ ၽသပလ ဝႃႈသေ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်ၸွမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေယူႇႁူမ်ႈမၢၼ်ႈမႃး လႆႈၶၢမ်ႇပႄႉၵိၼ်လူလၢႆမႃး ၵူႈယိူင်ႈယဝ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ရလပ မႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၼႅင်ၸႂ်ဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၶၼ်ဝႆး၊ ယုမ်ႇဢွင်ႇသၢၼ်းပူၼ်ႉတီႈ၊ ဢမ်ႇႁူႉၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢမ်ႇလႅၼ်ႇပၵ်းပိူင်လႄႈ လႆႈသုမ်းမႃး ၼႆသေ မိူဝ်ႈလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁႃလွၵ်းလၢႆး ႁႂ်ႈလႆႈယူႇႁူမ်ႈ ၵၼ်ၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး တႅမ်ႈပိူင်ၽႅတ်ႇတရႄႇ (ပိူင်မိူင်းတုမ်လဵဝ်) သေ တၢင်ႇၸူးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈယႃႇ လႆႈၶၢမ်ႇႁိၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၶႂ်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ ပိူင်ယႃႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႅၵ်ႇ၊ ပိူင်တႆးၼႆသေ ၼေဝုၼ်းဢွၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶိုၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ တီႉၺွပ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ၶင်ဝႆႉၼႂ်းၶွၵ်ႈ 7-8 ပီႊ။
ၼေႇဝုၼ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ ယုၵ်ႉလူင်းထုၼ်းဢေးၼမ်ႉၶမ်း ႁဵတ်းႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်း ဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး ဢၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း မီးထႅင်ႈ (4) ၵေႃႉသေ ၽွင်းငမ်းမိူင်းတႆး။ လိၵ်ႈတႆးဢၼ်လႆႈသွၼ်ယူႇၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝူင်ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပႅတ်ႈ ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး လႆႈၶၢမ်ႇႁၢမ်ႈသွၼ်ၵၼ်လႄႈ ထိုင်တီႈလႆႈလၵ်ႉလွမ်သွၼ်ၵၼ် ဢၼ်လႆႈလူႉႁၢႆတၢႆ ယွၼ်ႉသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆးၵေႃႈမီးမႃး။ ၼႆႉပဵၼ်မိူဝ်ႈ တႆးႁဵတ်းၶုၼ်ဢွၼ် ႁူဝ်မိူင်းတႆး။
1974 ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လုၵ်ႉတီႈၶွင်ႇသီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႅၵ်ႈပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈတၢင်း သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးမၢၼ်ႈ (မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျေႇလိတ်ႉလၢၼ်းၸိၼ်ႇ) ဢၼ်ၸႂ်ႉမၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း 1974 လႄႈ ၸုမ်းလုင်းထုၼ်းဢေး ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈလူင်းပၼ်။ ပႃႇတီႇၶွင်ႇသီႇၶိုၼ်းလႄႈ မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ဢူးထုၼ်းယဵၼ်ႇလေႃး ဢၼ်ပဵၼ်လိူတ်ႈတႆးလႄႈ ပဢူဝ်ႉလေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈၽွင်းငမ်းမိူင်းတႆး။ မၼ်းၸဝ်ႈပႃးလိူတ်ႈတႆးသေတႃႉ ပူၵ်းပွင်ပဢူဝ်ႉ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ ပဢူဝ်ႉ ဢၼ်ယူႇသၢပ်ႇ ဝဵင်းတွင်ႇၵျီးၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇပၼ်တီႈလိၼ်ပဝ်ႇလိၼ်လၢပ်ႈၼႂ်းဝဵင်းသေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်း။ ၵုၼ်ႇၵႃႉတင်းၶၢႆ မဵဝ်းပဢူဝ်ႉၽုၵ်ႇဢွၵ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇတွင်မၼ်၊ ၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈၶၢႆလီ၊ လႆႈၵႃႈၶၼ်လီလိူဝ်ၵဝ်ႇမႃးထႅင်ႈ။
ၵွၼ်ႇသေ 1976 ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ လိူဝ်သေတႆးပႆႇမီးလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၾိင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် ဢမ်ႇတင်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးႁင်းၵူၺ်းလႆႈ လႄႈ တီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈ လႆႈသႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (ရှမ်းတိုင်းရင်းသာများ စာပေ ယဉ်ကျေးမူ ကော်မတီ) ၼႆသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆး ပဢူဝ်ႉ၊ ပလွင်ႈ၊ ဢင်းသႃး၊ ထၼု တႄႇၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လႆႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈ 1973 ပဢူဝ်ႉ ပလွင်ႈၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် မႄႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း။ 1974 တၢင်ႇထိုင် ပႃႇတီႇၶွင်ႇသီႇမိူင်းတႆး ၼႂ်းပၢၼ် ဢူးထုၼ်းယိၼ်ႇလေႃး ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆး။ မၼ်းၸဝ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇဢဝ် သိုပ်ႇယိုၼ်ႈတၢင်ႇၸူး ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈမိူင်း (နိုင်ငံတော်ကောင်စီ) တီႈယၼ်ႇၵုင်ႇလႄႈ 1976 ၶွင်ႇသီႇၸိုၵ်ႈမိူင်းမၵ်းမၼ်ႈပၼ်လႄႈ ပလွင်ႈ၊ ပဢူဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇမီးလိၵ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇလူင် တႆးလႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆး ၶိုၼ်ႈမီး ဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ ၽႂ်မေႃပွင်ပၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၽႂ်မေႃယႃႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
1988 ပဵၼ်ပၢင်ႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်လူင်လႄႈ သိုၵ်းၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ။ တင်ႈပဵၼ် ၶွင်ႇသီႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်း (နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး ကောင်စီ) ၼႆသေ ၸွမ်သိုၵ်းၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းမႃး။ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ တင်ႈတႄႇ ဢဝ် 1989 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတိုၵ်းတေႃးယူႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ငမ်းယဵၼ်လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA/SSPP ၵေႃႈ ဢဝ်ငမ်းယဵၼ်ၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ 1990-91 တႄႇႁူႉဝႃႈ လွႆမိူင်းသူႈ မီးသႅင်။ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈၶုတ်းသေၶၢႆ။ 1992-93 ၸဝ်ႈၵၢႆႇၾႃႉ ၸုမ်း SSA/SSPP ၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈၼေ တီႈၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ လႄႈမႃးထတ်းဢဝ်လွၵ်း ႁႆႈ၊ သူၼ်ၼဵင်ႈ ပီႈၼွင်ႉလွႆ ၼိူဝ်လွႆသႅင်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလွၵ်းသႅင် ။ ၶၢႆပၼ်ၵူၼ်းမီးတိုၼ်းရၢင်းလႄႈ ၵူၼ်းတိုၼ်းယူႇဝႆႉၼိူဝ်လွႆသႅင် ၼၼ်ႉ ႁၢမ်းတီႈႁဵတ်းၵိၼ်သေ ထိုင်တီႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ယွၼ်းယူႇၵိၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူဝ်သိုၵ်း MTA လတ်းတၢင်းလႄႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉၼႆသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိသင်ႇဝၢၼ်ႈ တႆး ၸိူဝ်းယူႇလၢပ်ႈလိၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပႂ်ႉတူၺ်းတၢင်းထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈပႂ်ႉႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပႂ်ႉတၢင်း။ ၽၼ်းၵိင်ႇမႆႉ ပၵ်းလၵ်း။ ဢဝ်ၶူဝ်ႉမႆႉမုင်းသေ ပူႇလၢၼ်၊ ၼၢႆးလၢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉတၢင်း။ ၵႃးၵႂႃႇမိူင်းသူႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းဢၼ်ႇႁူဝ် သိပ်းၵၼ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼိူဝ်ၵႃးလတ်းၵႂႃႇ ႁၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼင်ႈပႂ်ႉ တၢင်းလႄႈ ဢေးလူသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၶဝ်ႈပွင်း၊ တၢင်းၵိၼ်ထိုမ်ႈလူင်းပၼ်။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ယၢမ်ႈလႆႈယဝ်ႉလႄႈ မုင်ႈႁၼ်ၵႃးမႃးၸိုင် လုၵ်ႈဢွၼ်ၶဝ် ဢဝ်ၵုပ်းဢဝ်မၢၵ်ႇႁူဝ်တုင်းသေဢွၵ်ႇယွၼ်း။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵိုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ဢွၵ်ႇသႅင် ၼၼ်ႉ လႆးယဵၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းယွၼ်းမႃး။ ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းသူႈတိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးၶဝ်လူႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၶုတ်းသဵင်။ ပဵၼ်မိူင်းသႅင်ဢွၵ်ႇလႄႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵႃႈပႅင်း။ ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းသူႈဢမ်ႇမီးတိူၵ်ႇႁႆႈဢွၵ်းၼႃးယဝ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇၵုၼ်ႇၵိၼ် ၵုၼ်ႇယမ်ႉ ပႅင်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈသေ ၸၢတ်ႈပၢၼ်လူႉၵႂႃႇၵေႃႈ တင်းၼမ်။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၽႂ်။ တေၼေးပဵၼ်ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁိုဝ်။ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ဢၼ်ဝႃႈ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမိူင်းတႆး။
1988 သိုၵ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇလႄႈ လၵ်းမိူင်း 1974 လႆႈၶွတ်ႇယွတ်ႈ။ သိုၵ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈ။ တႆးၵေႃႈတင်ႈမႃး ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး) သေ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ။ တႆးမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ်တွတ်ႈပၼ်။ မီးတီႈၼင်ႈ 492 ။ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ) လႆႈ 392 တီႈၼင်ႈသေ လႆႈထိၼိုင်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်လႆႈ 23 တီႈၼင်ႈသေ လႆႈထိသွင်။ ပဵၼ်လွင်ႈ တႆးဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်တႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းဢုပ်ႉမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တႃႇတေ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဢၢပ်ႇပၼ်သေ ႁႂ်ႈၽွင်းငမ်းၼင်ႇပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇ မီးလၵ်းမိူင်း။ လၵ်းမိူင်းၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႅမ်ႈ။ မိူဝ်ႈ လဵဝ်မီးတူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းဢွၼ်ႇ။ လွင်ႈ ၼၼ်ႉပႃႇတီႇၼူၵ်းယုင်း ဢၼ်ပႄႉတီႈၼင်ႈၼမ်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ ၽွမ်ႉလႄႈ လႆႈထဵင်ၵၼ်ယူႇတင်းႁိုင်။
1993 ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈယဝ်ႉၼႆသေ ၶွင်ႇသီႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်း တႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းလႄႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းငမ်းယဵၼ်၊ ၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉၵၢၼ်မိူင်း၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်ပၵ်းပိူင်၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး လႆႈၶၢမ်ႇမွၵ်ႇပၢင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်တႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ 1993-1996 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းတီႈၵႂၢင်းလဵၼ်ႈ ႁႅင်းလူင် ၵျႅၵ်ႉၵသၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းယၼ်ႇၵုင်ႇ။ ၵုမ်ႇလႆႈထဵင်ၵၼ်ယူႇလႄႈ တႅမ်ႈဢမ်ႇ ထိုင်တီႈ။ ဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ။ 1996 ၸုမ်းၼူၵ်ႉယုင်း ၼေၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ ဢွၵ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈလႄႈ တၼ်းလႆႈပိူင်ယုၵ်ႉယၢင်ႇ (ပိူင်ၵျၢမ်း) တႃႇ (3) တွၼ်ႈလူင်သေ ပၢင်ၵုမ်လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵႂႃႇ။ 1997 လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇသီႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်းသဝ်း (နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကောင်စီ) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၶွင်ႇသီႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးကောင်စီ) ၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇမီးလၵ်းမိူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၢပ်ႈဢႃႇၼႃႇပၼ်ၵၼ်ၼႆသေ 2004 ၶိုၼ်းတႄႇပၢင်ၵုမ်တႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းထႅင်ႈ တီႈတူၼ်ႈၺွင်ႇသွင်တူၼ်ႈ (ညောနှစ်ပင်)။ မွၵ်ႇႁႂ်ႈၸုမ်းၼူၵ်ႉယုင်းၶိုၼ်ႈ။ တေၶိုၼ်ႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ တေဝူၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆသေ ယိုတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးပႂ်ႉဝႆႉသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇၶၢဝ်ႇၼူၵ်ႉယုင်း။ သင်ၼူၵ်ႉယုင်းၶိုၼ်ႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈ။ သင်ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႆပႂ်ႉဝႆႉ။ လိုၼ်းသုတ်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇဝႃႈ သင်တေမႄးၶိုၼ်းပိူင်ယုၵ်ႉယၢင်ႇ (3)တွၼ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉတၢင်းမူတ်း တေၶိုၼ်ႈ။ ဢမ်ႇမႄး ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၶုၼ်မိူင်းၵေႃႈဝႃႈ တေမႄးဢမ်ႇမႄး ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း။ သင်ၸိူဝ်ႉၽၢႆႇၶႂ်ႈ မႄးၶိုၼ်းၼၼ်ႉၼမ်ၵေႃႈ တေမႄး။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ မႃးၶိုၼ်ႈယဝ်ႉဢုပ်ႇၵုမ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဢဝ်ၼႆလႄႈ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းၶဝ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်တႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၶဝ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ႈၸဝ်ႈၸင်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈယဝ်ႉၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇပၢင်ၵုမ် တႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵႂႃႇ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ပႃႇတီႈႁူဝ်သိူဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တႃႇတေ တင်ႈၶွင်ႈသီႇၽႅတ်ႇတရႄႇလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇတိၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈ။ လႆႈၶၢမ်ႇတတ်းသိၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းပီႊမၼ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ
ၼႂ်းၸုမ်းၶိုၼ်ႈႁူမ်ႈတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၵၢႆႇၾႃႉ တၢင်တူဝ် ၸုမ်းငမ်းယဵၼ် SSA/SSPP သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်ၵုမ်တႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း။ ၼႂ်းပၢင် ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉ တုၵ်းယွၼ်း ၼႃႈလိၼ်သုၼ်ႇ ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၽူႈတၢင်တူဝ်တႆး ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇႁူဝ်သိူဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်။ ၸုမ်းသိုၵ်းငမ်းယဵၼ် ဢၼ်တၢင်တူဝ် တႆးသေၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထဵင်လႄႈ ၼင်လိၼ်မိူင်းတႆး လႆႈပၼ်သုၼ်ႇၽွင်းငမ်းတူဝ်ႇၵဝ်ႇၵႂႃႇ (5) တွၼ်ႈ ပဢူဝ်ႉ၊ ဝ၊ ပလွင်ႈ၊ ၵူဝ်ႉၵၢင်ႉ၊ ထၼု ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 2008 မႃးၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈလၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ယူႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈမၼ်းၼႆသေ ၼူၵ်ႉယုင်းဢွၵ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇသေတႃႉ ၽူႈတၢင်တူဝ်မၢၼ်ႈၵိုတ်းဝႆႉ ယူႇတင်းၼမ်။ ၽူႈတၢင်းတူဝ်တႆး ၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼင်လိၼ်မိူင်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ၊ ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း။ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉမႃးၵူႈယိူင်ႈ။ 2010 မိူဝ်ႈဝႃႈတေၸႂ်ႉလၵ်းမိူင်း 2008 သေ လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်လႆႈၶၢမ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်သေ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈလႆႈ။ ၸဝ်ႈၵႆႇၾႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်တိုၵ်းသူၼ်း ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈထႅင်ႈ။
2012 ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လွတ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၶင်ဝႆႉၼႂ်းႁိူၼ်းသေ ၶိုၼ်းမႄးတင်ႈ ပႃႇတီႇၼူၵ်းယုင်းယဝ်ႉ ယူႇတႂ်ႈလၵ်းမိူင်း 2008 ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်း။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢႆႇၾႃႉ ပၼ်ႁႅင်း ၵမ်ႉထႅမ်သေ တင်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ 2015 ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ် တင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ။ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႆးတႅၵ်ႇဢႃႈႁၢင်ႇယၢၼ်။ ၽိတ်းမေႃးၵၼ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
2004 မိူဝ်ႈတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁၼ်လီၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး။ 2012-2015 သမ်ႉဢၼ်ၵၼ်တင်ႈပႃႇတီႇသေ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈယူႇတႂ်ႈလၵ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီ ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၼႆၼၼ်ႉၶိုၼ်း။ လွင်ႈမိူင်းတႆးလႆႈၽႄ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ သုၼ်ႇၽွင်းငမ်းတူဝ်ႇၵဝ်ႇၵႂႃႇ (5) တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၽႂ်ၼႆၼၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶိုၼ်း လီလီၸိုင် တေလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ၸိူဝ်းလႆႈၼႃႈလိၼ်သုၼ်ႇၽွင်း ငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၶႂၢၵ်ႈယွၼ်းၼႄႇမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈမိူင်းတႆးၼႆၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ။ SSA/SSPP သမ်ႉႁၵ်ႉႁူမ်ၸူမ်းပႅင်း ဢူၺ်းလီၼႅၼ်ႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်မႃး တိုၵ်းတႆး၊ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉတႆးၶိုၼ်းထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈ 2004-2008 ၼၼ်ႉၵေႃႈ သွၼ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီသေ မိူဝ်ႈၶဝ်လုၵ်ႉယွၼ်း သုၼ်ႇၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် SSA/SSPP ဢမ်ႇႁတ်းတၵ်းသဵင်မႃးလႄႈ လႆႈပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်း လဵဝ်ၵေႃႈ “ဢူၺ်းလီ ဢူၺ်းလီ” ၼႆသေ ဢမ်ႇႁတ်းတိူဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁတ်းတွႆႇ။ ၵိုင်ႇလီဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ တႆးပဵၼ်ဢူၺ်းလီၶဝ်ႁိုဝ်။ ၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆး ႁၢႆလၢႆမူတ်းယဝ်ႉၸိုင် ဢူၺ်းလီသူၸဝ်ႈၼၼ်ႉ တေသွၼ်ႇသူဝႃႈ ဢူၺ်းလီႁဝ်းၼႆသေ တေဢေးလူ တူၺ်းထိုင်တႆးယူႇႁႃႉ ၼႆၵိုင်ႇလီဝူၼ်ႉသွၼ်ႇယူႇ။
ၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆၼၼ်ႉ သုမ်းယဝ်ႉႁွမ်ႁႅင်းလုၵ်ႉၶိုၼ်းၵေႃႈယႃႇ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၽိတ်းယဝ်ႉလုၵ်ႉယၢပ်ႇၼႅၼ်ႇ။ လီဢမ်ႇလီ ၸၢင်ႈၵွႆမူၺ်ႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶမ်းၸင်ႈ
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
မိူဝ်ႈၽွင်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ပီႊ 2014
မ်ႂႇသုင်ၽူႈ သူၼ်ၸ်ႂလူလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉၶႃႈ ႁူမ်ႈၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ဢူၺ်းေၵႃႉႁဝ်း ၶဝ်ၵူႈေၵႃႉယူႇၶႃႈ။ ေပႃးလၢတ်ႈ ေပႃးတူၵ်ႇၶိူဝ်းလွင်ႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းေၵႃႈ ၶႆႈၸ်ႂ သဵင်ႈ မၢင်ေၵႃႉေၵႃႈ ၶႆႈၸ်ႂသုၵ်း မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ သ်ႂႇၸ်ႂေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈေသ ႁဵတ်းေတႉ ႁဵတ်းဝႃႈ ပိူၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈၶႆႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ႁဝ်းေပႃးႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၽ်ႂေတမႃးႁဵတ်းပၼ် ႁဝ်း ၊ ၵၢမ်ႇၸမ်ႇမႃႇ တႆးမီးၼ်ႂးမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵူႈေၵႃႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၵၢၼ်ၸၢတ်ႈၵူႈေၵႃႉယူႇ။
ၵဝ်ၶႃႈ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းသိုၵ်းသိူဝ်မိူဝ်ႈပီႊ 12.08.2014 ေပႃးထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸမ်ၸမ် 5 ပီႊ ယဝ်ႉ ၊ လႆႈဝႃႈမီးတူဝ်ထူပ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၼမ်ႄတႉႄတႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈယဝ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းႁႃး လိူဝ်ေသႁဝ်းႁႃး ႁဵတ်းဢမ်ႇမီးၽ်ႂမႃးႁဵတ်းပၼ် ႁဝ်းလႆႈ။ လႆႈၶဝ်ႈသွၼ်ၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၽိုတ်းသွၼ် မွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီႊ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ပၢင်မၢႆသၢမ် လိူဝ်ေသၼၼ်ႉ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ၶႆႈမီး ၸမ်ၸမ် ၵႂႃႇ4ပီႊယူႇ ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ထတ်းသၢင်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင် ( ယိင်း )
ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း ၶႃႈႁဝ်းလႆႈမႃးႁဵတ်းၶူးသွၼ်တီး ငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈမီးလွင်ႈတူဝ်ထူပ်းၼမ် တၢင်းႁူႉမႃးၼမ်ေတႉေတႉ ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီး ၸ်ႂႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း မီးၸ်ႂၶႆႈပူၵ်းပွင် ေၼႃႈတႅၼ်းၶိူဝ်း ႁဝ်းမႃးႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းယူႇ ။ ၵႂၢမ်းၼ်ႂးၸ်ႂၶႃႈေတမီးယူႇ ေၶႃႈၼိုင်ႈယူႇ ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းႁဵတ်း ၵၢၼ်မိူင်းၸွမ်း မၢၼ်ႈၼႆႉ သင်မၼ်းဢမ်ႇဢွင်ႇ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမႃး ၸင်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်ႉၵၼ်ထႅင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ဢုပ်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈၸင်ႇလူႉႁၢႆလၢႆၵႂႃႇ ၵူၺ်းသွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်လၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူႉ လွင်ႈသူမ်းသင်ေသမဵဝ်း မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်တႃႇေၼႃႈတႅၼ်းၶိူဝ်း ႄလႈ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ လုမ်းလုမ်းယူႇ ၼႆႉၵႂၢမ်းၽင်ၼ်ႂးၸ်ႂၵဝ်ၶႃႈၵူႈၶၢဝ်း။ မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈမႃး ႁဵတ်းၶူးသွၼ်တီႈလွႆတႆးလႅင်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းေတမီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း 2 မဵဝ်းဝႆႉယူႇ ၼၼ်ႉေၵႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၼွၼ်းႁိူၼ်း 75% ႄလႈ ၵူၼ်းၼွၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းဢမ်ႇၼၼ် တီႈႁူင်းသဝ်း 100% ၼႆၶဝ်ေတ ၸႅၵ်ႈၵၼ်ဝႆႉေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းမႃးၶဝ်ႈၼ်ႂးႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပၢႆးၼပ်ႉ ( Mathematic ) ၸၼ်ႉ 7 ေတႃႇ ၸၼ်ႉ10 လိူဝ်ေသၼၼ်ႉ လႆႈၵုမ်းပႃးႁူင်းသဝ်း ၵူၼ်း 100% ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။
ၵူၼ်း 100% ၼႆႉၶဝ်ယူႇတီးႁူင်းႁဵၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တီႈႁူင်းသဝ်းေသၼွၼ်းႁိူၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်း လုၵ်ႉတၢင်းၼ်ႂးမိူင်းမႃးယူႇၼမ် မၢင်ေၵႃႉေၵႃႈ ေပႃႈႄမႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်တၢႆ မၢင်ေၵႃႉသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၺွပ်းေပႃႈႄမႈၶဝ်ေသ ဢမ်ႇၸင်ႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်းတၢင်းလ်ႂ ၶဝ်ေၵႃႈၵႃႇလႆႈၶဝ်ႈမႃး ႁဵၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလွႆတႆးလႅင်းဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶႃႈႁဝ်းေတ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉဢၼ်လႆႈၸိုင်ႈဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈႁဝ်းၵုမ်းႁူင်းသဝ်း ၼၼ်ႉယူႇ ၼ်ႂးၼၼ်ႉ ေတတႅမ်ႈဝႆႉေၶႃႈမုၼ်းမၼ်းၼမ်လိူဝ်ေသ ပိူၼ်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵူၼ်း ၵၢၼ်ပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းႁူင်းသဝ်းလွင်ႈၵိၼ်လွင်ႈလုၵ်ႉ လွင်ႈၵႂႃႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဝႆႉယူႇ။
မိူဝ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးမီး 285 ေၵႃႉ ၊ ႁူင်းသဝ်းယိင်းမီး112 ေၵႃႉ တၢင်းမူတ်းႁူမ်ႈ 397 ေၵႃႉ။ ယူႇၸွမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵိၼ်ၸွမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ေတႉ ေၵႃႈလႆႈမီး တၢင်းႁူႉ တၢင်းတူဝ်ထူပ်းၼမ်ေတႉေတႉ တၢင်းႁူႉေၵႃႈၶိုၼ်ႈမႃး ၵွပ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႃၸွမ်း ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈႁဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉၵူႈၶၢဝ်း။
>>>>>>>>> ပ်ႂႉသိုပ်ႇလူတီႈၼ်ႂးပပ်ႉၼၼ်ႉေသၵမ်းၶႃႈ <<<<<<<<<<
### SAI SENG SERK
### WWW.SAISENGSERK.COM

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢင်ၸူဝ်ႈ NUG တႄႇပွႆႇသဵင်တၢင်းဢွမ်လူမ်း ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းတီႈ 20/8/2021 တီႈ SW 16 မီႊတႃႊ 17.71 မႅၵ်ႊၵႃႊႁိူတ်ႉသ် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းတေပွႆႇပၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။
ၸိုဝ်ႈလၢႆးၵၢၼ်ပွႆႇသဵင် သႂ်ႇဝႆႉဝႃႈ Radio NUG ၼႆသေ တႄႇပွႆႇသဵင်ပၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၼ်ၵၼ်သိုဝ်ႉ ဢွမ်လူမ်း ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ မႃးတီႉထွမ်ႇ ၊ ထိုင်တီႈၵႃႈၶၼ်ၶၢႆ ဢွမ်လူမ်း သုင်၊ ႁႃသိုဝ်ႉယၢပ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
“တင်ႈတႄႇ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ထႅင်ႈ 2-3 ဝၼ်းတေတႄႇပွႆႇသဵင် ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ ။ ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသိုဝ်ႉ ဢွမ်လူမ်းမႃး။ ၼႂ်းၵၢတ်ႇ ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၵေႃႈ ဝၢင်းၶၢႆ ၸၢၵ်ႈဢွမ်လူမ်း မႃးဢေႃႈ။ ၵႃႈဢွမ်လူမ်းၵေႃႈ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်ဢေႃႈ ။လုၵ်ႈတီႈ 1 လုၵ်ႈ 12000 ပျႃးၼႆႉၶိုၼ်ႈထိုင် 17000 ပျႃးၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ။ ” – ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ယူႇတႃႈၵုင်ႈလၢတ်ႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတီႉထွမ်ႇလႆႈ သဵင် Radio NUG ၼႆႉသမ်ႉ တၵ်းလႆႈပဵၼ်သႅၼ်း 10 Band Digital Radio ၵူၺ်း ၵူၼ်းၶၢႆဢွမ်လူမ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းလၢႆးၵၢၼ် Radio NUG ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးၵၢၼ်- ၶၢဝ်ႇ၊ တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ၊ လၢႆးၵၢၼ်လိၵ်ႈယိုၼ်ႈထိုင်၊ လၢႆးၵၢၼ်ပၢႆမွၼ်း ၼူၺ်ႇဢူး (ၶၢဝ်းမႆႈ) ၊ လၢႆးၵၢၼ်သဵင် ၵူၼ်း CDM ၊ လၢႆးၵၢၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁႅင်းၸႂ် ၸုမ်းသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။


text:
တႄးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတႄးၵူင်း (မၢၼ်ႈ: သဲကုန်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thegon Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတႄးၵူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 56.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ပၢင်သၢင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပၢင်သၢင်း (IPA: [pɑ̌ŋ sʰɑ́ŋ]), (မၢၼ်ႈ: ပန်ဆန်းမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Panghsang), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Paangsaang]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမၢၵ်ႇမင်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၵ်ႇမင်ႉ၊ တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းလိင်ႉၸူး "ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 286"
ၼႃႈလိၵ်ႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉသၢၼ် ဝႆႉၸူး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 286:
Displayed 9 items.တူၺ်း (ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး 50 | သိုပ်ႇၼႃႈ 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 289 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 288 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 287 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 285 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 284 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 283 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 282 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 281 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 280 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)


text:
ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ (IPA: [ko᷇t kʰɑ̌i]); (မၢၼ်ႈ: ကွတ်ခိုင်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kutkai), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kotkhaai]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ (႑႖) လၵ်း၊ တင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈတႄႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် (႔႘) လၵ်းသေ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ - မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ၶိုၼ်ႈလွႆလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႕႐ ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီး မွၵ်ႈ ႖႐႐ လင်သေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးမႃး ႖႐႐႐ ၵေႃႉ ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈပႅင်း ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းလွႆသၢမ်သိပ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁိမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လွႆသၢမ်သိပ်း ဢၼ်ၶပ်ႉယႆ တွၼ်ႇယႅၼ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၼႄႇမိူင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵၼ် သိုဝ်ႉၶၢႆၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်သေ ဝၢႆးလင်မႃး ၵူၼ်းၶွၼ်ႈမႃးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်းယႂ်ႇမႃး တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ 1953 ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 600 လင် ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 6000 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၶၢင် လႄႈ ပလွင်ႈ (တဢၢင်း)ယဝ်ႉ။ တႆး၊ လီးသူး၊ ၶႄႇ ၵလႃးၵေႃႇရၶႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွႆသုင်သေ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼႃးလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးၼမ်။ ဢွင်ႈတီႈ မီးၼႃးၸိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇႁၢၼ်၊ မိူင်းယု၊ ထုင်ႉမိူင်းၸီး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶၢင် ဝၢၼ်ႈတဢၢင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 1950 ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ လႆႈဢဝ် ၶၢင်တီႈၵူတ်ႉၶၢႆ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇ သၢပ်ႇႁူဝ်ၵွင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း (မိူင်းၵႃယၢင်း)ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ၼဵင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈၸဵမ်ပၢၼ်ၵွၼ်ႇပၢၼ်မွၼ်ႇပုၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းတိုၼ်းသူင်ၵိၼ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၶၢတ်ႇဢမ်ႇလႆႈ တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းႁဝ်း မႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸွမ်းႁိူၼ်း၊ ၸွမ်းလၢၼ်ႉၸွမ်းသႅင်ႇ၊ ၸွမ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈမီးပၢင်ၵုမ်၊ ပၢင်ပွႆး၊ မိူဝ်ႈမီးၶႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းမီးၼမ်ႉၼဵင်ႈယူႇတႃႇသေႇ။ ဢမ်ႇဝႃႈဝၢၼ်ႈလႂ် မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ သူင်ၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၵၼ်ၵူႈတီႈၵူႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တေႁူႉယူႇဝႃႈ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီၸိူင်ႉႁိုဝ်?၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ပၼ်ၽွၼ်းလီၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ယွၼ်ႉၼၼ် လႆႈဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ႁူဝ်ၶေႃႈ ၽွၼ်းလီၼဵင်ႈၼႆၼၼ်ႉ မႃးလၢတ်ႈၼႄၵႂႃႇ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးႁူႉၽွၼ်းလီၼဵင်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
- ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃး။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၵိၼ်ပၼ်ၼဵင်ႈၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈႁဝ်းလႅၼ်ႈလႆႈလီမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်လီမႃးယဝ်ႉ။ ၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ်တၢင်းပဵၼ် ႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ လူတ်းယွမ်း တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၼၢၼ်းထဝ်ႈၼၢၼ်းၵႄႇ။
တီႈၼႂ်းၼဵင်ႈၼၼ်ႉ တေမီးထၢတ်ႈဢႅၼ်ႇတီႇဢွၵ်ႇသီႇတႅၼ်ႉ (Antioxidant) ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈပၼ်ယႃႇႁႂ်ႈၸဵဝ်းထဝ်ႈ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းၵိၼ်ၼဵင်ႈၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၼၢၼ်းထဝ်ႈမႃးသေ ၵုမ်းထိင်းပၼ်ၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်း ယႃႇႁႂ်ႈၸဵဝ်းႁဵဝ်ႇၸဵဝ်းႁႅင်ႈ ယဝ်ႉ။
- လူတ်းယွမ်းလွင်ႈပဵၼ်တွင်ႉပိၵ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈပဵၼ်တွင်ႉပိၵ်ႉၼႆ ၵိၼ်ၼဵင်ႈပၼ် တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းတွင်ႉပိၵ်ႉမႃးယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼဵင်ႈၼႆႉ တေၸွႆႈယွႆႈပၼ်ဢႁႃႇရၼႂ်းသႆႈႁဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုပ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်။
တီႈၼႂ်းၼဵင်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးထၢတ်ႈၵႄႇလ်သီႇယမ်ႇ (Calcium) ၼမ်လိူဝ်သေၼႂ်းၼူမ်းလႄႈ မီးပႃး Vitamin K ၊ ထၢတ်ႈလဵၵ်း ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈပၼ် လုပ်ႇႁဝ်းႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃးယဝ်ႉ။
- ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂ်။
ၵိၼ်ၼဵင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸႂ်ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇမႃး မိူၼ်ၵၼ်တင်းၵိၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။
- ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဵဝ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်။
တီႈၼႂ်းဝႂ်ၼဵင်ႈၼၼ်ႉ တေမီး ထၢတ်ႈၾလူႇဢေႃႇရႆႉ (Fluoride) ဢၼ်ၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၶဵဝ်ႈမႅင်း လႄႈ ၸွႆႈလၢင်ႉပၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းသူပ်းႁဝ်းပႃး ယႃႇႁႂ်ႈသူပ်းႁဝ်းမဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- လူတ်းယွမ်းပၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶီႈလူင်ၶီႈလိုမ်း။
ၵူၼ်းဢၼ်ၵႆႉၵိၼ်ၼဵင်ႈယူႇတႃႇသေႇၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၵဵပ်းတွင်းလႆႈလီ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းဝႂ်ၼဵင်ႈၼႆႉ မီးထၢတ်ႈဢၼ်ၸွႆႈတုမ်ႉတွပ်ႇပၼ်ဢွၵ်းဢေႃ သၢင်ႈပၼ်ဢွၵ်းဢေႃ တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်လႆႈလီမႃးလႄႈ လူတ်းယွမ်းတၢင်းပဵၼ်ၶီႈလူင်ၶီႈလိုမ်းမႃးယဝ်ႉ။
- လူတ်းယွမ်းၶႆမၼ်းၼႂ်းတူဝ်။
သင်ၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇသႂ်ႇလေႃးၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႆ တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်လႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈလႆလႆႈလီမႃးလႄႈ တေဢမ်ႇၵဵပ်းဝႆႉၶႆမၼ်းဢၼ်လိူဝ်တီႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းသေ တေဢဝ်ၶႆမၼ်းဢၼ်လိူဝ်ၸွမ်းတူဝ်ၶိင်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇယူႇ။
ၼဵင်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေဢဝ်ႁဵတ်းၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ၸေႈၵိၼ်ၼမ်ႉယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းပဵၼ်ၼဵင်ႈယမ်းသေ ၵိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢၼ်ပၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၼဵင်ႈ/ၼမ်ႉၼဵင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လိူဝ်သေပၼ်ၽွၼ်းလီၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းယဝ်ႉ ၼွၵ်ႈတူဝ်ႁဝ်းၵေႃႈပၼ်လႆႈပႃး မိူၼ်ၼင်ႇ-
- ဢဝ်ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တေၸွႆႈႁႂ်ႈဢၢႆတူဝ်ဢမ်ႇမဵၼ်၊ ၽိဝ်ၼင်ႁၢင်ႈလီ၊ ႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႃႇၽိဝ်ၼင်ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈသႅင်ႁိူဝ်ႈလႅတ်ႇ။
- ဢဝ်ၼမ်ႉဢၼ်ၵတ်းၼၼ်ႉ မႃးသၢႆႇၶူၼ်ႁူဝ် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ၶႅမ်ႉမႃး။
- ၼမ်ႉၼဵင်ႈဢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးသုၵ်ႈလၢင်ႉတႃ တႅၼ်းတၢင်ယႃလၢင်ႉတႃလႆႈ။
- ၸႂ်ႉလၢင်ႉႁွႆးၸဵပ်း တေၸွႆႈၶႃႈပၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႄႈ လူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸဵပ်းလႆႈ။
- ၼမ်ႉၼဵင်ႈ လၢင်ႉဢၢႆမဵၼ်လႄႈ ၶႆမၼ်းလႆႈ။
- သင်တိၼ်မဵၼ်ၸိုင် ဢဝ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၼႆႉလၢင်ႉပၼ် ဢၢႆမၼ်းတေႁၢႆၵႂႃႇယူႇ။
- ဢဝ်လၢင်ႉၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်း ဢၼ်မီးဢၢႆမဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈဢၢႆမဵၼ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇလႆႈ။
- ယေႇၼဵင်ႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈၸုပ်ႇပၼ်ဢၢႆမဵၼ်လႆႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၸိုၼ်ႈသႂ်မႃး။
ၼဵင်ႈမဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၼဵင်ႈတေမီးၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းသေတႃႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈဢမ်ႇမေႃၵိၼ် မၼ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵိၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁူႉဝႆႉယူႇ ၵိၼ်ၼဵင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်ႁဝ်းၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၼမ်ႉၼဵင်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးထၢတ်ႈၵႃၾေးဢိၼ်း (Caffeine) တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမေႃၸပ်းယိၼ်ႉမၼ်း မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁပ်ႉထၢတ်ႈၵႃၾေးဢိၼ်း (Caffeine) တေႃႇ 200 mg မွၵ်ႈ 3-5 ၵွၵ်းၵူၺ်း။ သင်ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း လႆႈႁပ်ႉထၢတ်ႈၵႃၾေးဢိၼ်း (Caffeine) ၼႆႉၼမ်ထိုင် 3,000-10,000 mg ၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢႆလႆႈယဝ်ႉ။
- ပေႃးပဵၼ်ၼဵင်ႈဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉ၊ ၼဵင်ႈသီလိူင်ႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉ သင်ၵိၼ်ၼမ်ၸိုင် တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ႁူင်းၶဝ်ႈ ၸုပ်ႇဝႆႉဢႁႃႇရလႆႈဢေႇလႄႈ ၶူင်ႉၶိုတ်ႈယိူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈလီ ၸၢင်ႈပဵၼ်တွင်ႉပိၵ်ႉလႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၵိၼ်ၼဵင်ႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းတွင်ႉႁဝ်းဢမ်ႇမီးသင်ၼႆၸိုင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူင်းၶဝ်ႈမႃး။
- ၼႂ်းၼဵင်ႈၼၼ်ႉ မီးထၢတ်ႈၾလူႇဢေႃႇရႆႉ (Fluoride) သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းမီးၼမ်မႃးၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တႂ်၊ ၵႅၼ်ႇသႃႇသႆႈ၊ တၢင်းပဵၼ်ၸွမ်းၶေႃႈတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈၵိၼ်ၼမ်ၸိုင် ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်တႄႉယူႇ။
- မိူဝ်ႈၵိၼ်ယႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၸွမ်းၼမ်ႉၼဵင်ႈ ယွၼ်ႉမၼ်းတေၸၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽွၼ်းလီယႃၼၼ်ႉယွမ်းလူင်းမႃးယဝ်ႉ။
- ၼဵင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းတူႈယဵၼ်လႄႈ သႂ်ႇလေႃးၼူမ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈထၢတ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉၼူမ်းၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇယႃႉလူႉပႅတ်ႈ ထၢတ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းၼဵင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽွၼ်းလီၼဵင်ႈၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းမႃးယဝ်ႉ။
- ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼဵင်ႈ ဢၼ်ပွႆႇဝႆႉႁိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ သၢၼ်ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၼမ်ႉၼဵင်ႈၼၼ်ႉ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် သၢၼ်ၵွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်ႁဝ်း ၵိၼ်ပၼ်ၼဵင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇသႂ်ႇလေႃးသင်ၼၼ်ႉလီလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၼဵင်ႈၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီသေတႃႉ ၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းၵေႃႈတိုၼ်းမီးယူႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးလိူတ်ႈသုင်၊ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်တႂ်၊ ၵူၼ်းမီးလူမ်းႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်း လႄႈ ၵူၼ်းမီးလူမ်းၼၢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၵိၼ်ၼႆ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ႁဝ်းႁၢႆႉႁႅင်းမႃးလႄႈ မႄႈပႃးတွင်ႉၵေႃႈဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ် မၼ်းတေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်းတွင်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယု 3 ၶူပ်ႇလူင်းတႂ်ႈ ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပၼ်ၵိၼ်။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးပၼ်ႁႃၼွၼ်းလပ်းယၢပ်ႇၼႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်မိူဝ်ႈတေၼွၼ်း မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပၢႆးယူႇလီႁဝ်း ပေႃးတေလီလႄႈ လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈပၼ်လႆႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၵိၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီ လိူဝ်သေ ၵိၼ်ဢဝ်တၢင်းၶႂ်ႈၵိၼ်ၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ – ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ
ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ
https://today.line.me/th/v2/article/LjYV2M
https://medthai.com/%E0%B8%8A%E0%B8%B2/


text:
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတေႇလ်တႃႇ ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း လႄႈ ၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼမ်ထိုင် 4 သႅၼ်ပၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈထူပ်းပႃးတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇထႅင်ႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆတင်းၼမ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၾၢႆႇရူဝ်ႇၸပတ်ႇ (Firozabad) ၸႄႈမိူင်း ဢုတ်ႇတႃႇရ် ပႃႇရႃႇတိတ်ႉ (Uttar Pradesh) ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈထူပ်းၺႃးတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈမီး ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ 58 ၵေႃႉ ၼႂ်းၵူၼ်းတၢႆၵမ်ႈပႃႈၼမ် သမ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယႃႉလူႉပႅတ်ႈ ဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ယုင်းၸၢင်ႈၶႆႇသေ ၶိုၼ်းပဵၼ်တူဝ်ၽႄႈလၢမ်း တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႆႈသိတ်းယႃႈယႃၶႃႈယုင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်းၼႅၼ်ႈၼႃ လႄႈ ႁႃၸိူဝ်ႉၽၼ်းပႃၵိၼ်ယုင်း ပွႆႇၼႂ်းဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉၵူႈတီႈတီႈ တႃႇႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်းလႆႈ တူဝ်ၼပ်ႉယုင်းၼႆသေ မီးလွင်ႈပိုတ်ႇပၼ် ဢွင်ႈတီႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ 95 ဢွင်ႈတီႈ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ၾၢႆႇရူဝ်ႇၸပတ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇသေ လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇဢွၼ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇယၢမ်းလဵဝ်၊ ၵူၺ်းဢွၼ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈသူၼ် ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈယုမ်ႇယမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း မေႃယႃမၢင်ၵေႃႉသမ်ႉ ယူတ်းယႃ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွၵ်းပိူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸင်ႇလႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၼမ်ၸိူင်ႉၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵဵပ်းႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊပူၼ်ႉမႃး (ပီႊ 2020) တူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇမီး 56 ၵေႃႉၵူၺ်းသေတႃႉ ၼႂ်းပီႊၼႆႉသမ်ႉ ၵူၼ်းလူႉသဵင်တၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ်ၼၵ်းၼႃဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း တိုၵ်ႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈယူႇ 43,072 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 32,810,892 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 439,054 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 31,993,644 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – CETTY IMAGES, REUTERS


text:
လိၵ်ႈလူင်တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ၽိုၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈလူင်တင်းၼမ် ဢၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ်လၢႆလၢႆတီႈ မွပ်ႈတၢၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလူင်တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉတေႃႇထိုင်လိူၼ်မေႇ ပီ 2020 ၼႆႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈလူင်တင်းသဵင်ႈ မီး 500 ပၢႆယဝ်ႉဢေႃႈ။ ၼဵၵ်းလူတ်ႇဢဝ်ၽိုၼ်သဵၼ်ႈမၢႆလိၵ်ႈလူင် SSBU တီႈၼႆႈ Download a PDF version of the SSBU’s Lik Loung List here.
Author Archives: JKY
လိၵ်ႈပဵၼ်သၢႆလႅင်း
တၢင်းႁူႉၼႂ်းလိၵ်ႈလူင်သတိပထၢၼ်ႇတြႃး ႁူဝ်ၶေႃႈတြႃးထမ်းၸဝ်ႈၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈ – သတိပထၢၼ်ႇဝတ်ႉထု တီႈမီးလိၵ်ႈလူင် – ဝတ်ႉတိယသထၢၼ် မႄႈတႅင် ၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး ပီတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ – ပီသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ 2427 / ပီၵေႃးၸႃႇ 1245 (မွၵ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1883) ပီၶိုၼ်းထုတ်ႇၵူးဢွၵ်ႇၽိုၼ်ၼႆႉ – ပီသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ 2444 / ပီၵေႃးၸႃႇ 1262 (မွၵ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1900) ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼ – သၢင်ႇၼွႆႇၶဝ်ၸဝ်ႈၽူဝ်မေး ပပ်ႉၽိုၼ်သတိပထၢၼ်ႇဝတ်ႉထု ဢၼ်မီးတီႈဝတ်ႉတိယသထၢၼ် ဝဵင်းမႄႈတႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈထႆႇပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတီႇၵီႇတိူဝ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈပီ 2005 သေ တိုၵ်ႉသွၵ်ႈလူတူၺ်းၶိုၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဢိတ်းဢွတ်း။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႃႇၽိုၼ်တြႃး ႁူဝ်ၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးၸမ် 270 ၶႅပ်း။ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ တေမႄးထတ်းတတ်းလီလီသေ တေႃႇၸပ်းၵၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉတီႇၵီႇတိူဝ်ႇ(PDF)ၼႆယူႇ။ သင်ဝႃႈၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် ႁၼ်မႅၼ်ႈထမ်းတြႃးႁူဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတၢင်ႇတီႈၸိုင် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလီတိတ်းတေႃႇၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်ယူႇ ၼႆဢေႃႈ။Continue reading “လိၵ်ႈပဵၼ်သၢႆလႅင်း”
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်
ၶုတ်းသႅင်ၶုတ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ ပီ 2013 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆထမ်မသႃမိ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸဝ်ႈသင်ႇၶလႄႈ ၸဝ်ႈၸရေးၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈဝတ်ႉဝိႁၢၼ် ဢွင်ႇမျေႇၽုင်ႇသႃႇ ၵျွင်းတႆးၵဝ်ႈလၵ်းၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၶေႃႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၶွင်ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ သႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၶုတ်းသႅင်ၶုတ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ” ပွင်ႇဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉသွၵ်ႈႁႃတၢင်းႁူႉၼႂ်းလိၵ်ႈလူင် ဢၼ်မီးၵႃႈ ၶၼ်ယႂ်ႇလူင် ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉ ႁူဝ်လွႆ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼႂ်းလိူၼ် တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2014၊ ႁဵတ်းႁွမ်းၵၼ်တင်းပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉႁူင်းထမ်းလူင် တီႈဝတ်ႉႁူဝ်လွႆ၊ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇၸႃႇတိၸဝ်ႈၶူး လူင်သေ သမ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈ ႁဝ်းလႆႈႁႃႈသိပ်းပီတဵမ်လႄႈ ပဵၼ်ပႃးပၢင်ပွႆးႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီ လူႇတၢၼ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ပီၵွၼ်းၶမ်းလႂ်လႄႈ ပဵၼ်ပွႆးယႂ်ႇလူင် ၵိုၼ်းတႄႉၵိုၼ်းဝႃႈယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ႁဵတ်းတီႈၵျွင်းၵၢင်မိူင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2015၊ ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းသီႇ ႁဵတ်းတီႈၵျွင်းၵျိၼ်းတေႃႇယၢၼ်ႇ(ၵျွင်းပုတ်ႉထၶွင်ၸၢဝ်းၶႄႇ) တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၼ်းတလေး) ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2016၊ ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႃႈ ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉပိတၵတ်ႈ(ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး)Continue reading “ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်”
Lik Loung: The Tai “Great Text” Tradition
The history of Tai Lik Loung or the Shan “great text” is at least 500 years old. The Tai words “Lik Loung” literally mean “great text” [lik = text; loung = great], referring to a type of Shan poetic literature, most of which were composed especially for recitation rituals, namely, reading out loud to anContinue reading “Lik Loung: The Tai “Great Text” Tradition”


text:
မိၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ)
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (မၢၼ်ႈ: မင်းလှမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minhla) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းလႃႉ ဢၼ်မီးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိၼ်းလႃႉ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းလႃႉၼိူဝ် ၼႆသေ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းလႃႉတႂ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃးၵုင်ႈ-ပျီႇယဝ်ႉ။ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ လႆႈပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1877 ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပဵၼ်ပႃး တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်တႄႇပိုတ်ႇမႃး ဢွၼ်တၢင်းပိုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယၢၼ် 91 လၵ်းသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ ယၢၼ် 23 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပျီႇ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ပေႃးၸွမ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း ၵႆယၢၼ် 70 လၵ်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉတႄႉ လတ်း သျၢၼ်းတေႃးၵႂႃႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်း မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်းသျၢၼ်းတေႃးသေ ဢဝ် တင်းတၢင်းၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမိၼ်းလႃႉ ၵႂႃႇ လႅတ်ႉပၢၼ်ႇတၢၼ်းၵေႃႈ မီးတၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇသၢႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉ မီးၽၢႆႇၶႂႃ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ၵႂႃႇၸူး မူဝ်းၺူဝ်ႇၵေႃႈ မီးတၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆ့ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈလွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈသေ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃး ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းယႂ်ႇလူင်သေတႃႉ လွင်ႈၵႃႉလွင်ႈၶၢႆတႄႉ မၼ်းၵေႃႈ ၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်းဝဵင်းဢွၵ်ႇတေႃ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယူႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1962 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 7,196 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)


text:
ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ပွၵ်ႈၵမ်း (4) ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12 −14 August 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ထိုင် 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (3) ဝၼ်း တီႈဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA သွင်ၽၢႆႇတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
တေႃႇၸေႃးမျႃႉယႃႇၸႃႇလိၼ်း ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်ၵၢၼ်လူင် ပႃႇတီႇပူတ်းပွႆႇမိူင်းရၶႅင်ႇ (ALP) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ− ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊၼႆႉၵေႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၼႄႉၼမ်းၼၼ်ႉဝႆႉသေ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ မီးၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ မွၵ်ႈ 700 ထိုင် 1,000 ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တေလူတ်းယွမ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း သၢမ်ပုၼ်ႈ သွင်ပုၼ်ႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ၊ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လူတ်းယွမ်း သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈ၊ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ လူတ်းယွမ်း သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇ NCA-S-EAOs ၵေႃႈ တေလူတ်းယွမ်း သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉတႄႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ပွၵ်ႈၵမ်း (4) သွင်ၽၢႆႇယၢမ်ႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉဝႃႈ ဢၢင်ႈၸတ်းႁဵတ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (5) ဝၼ်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်းယူႇလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (3) ဝၼ်းၵူၺ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ တိုၵ်ႉၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေယဝ်ႉ ငူပ်ႉငီႉၶေႃႈဢၼ်တေ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈၼႂ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းၼႆႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ (3) ပွၵ်ႈယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း (4) ၊ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ် ပွၵ်ႈၵမ်း (3) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 July 2018 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်း FPNCC ဢၼ်ၸုမ်းဝ (UWSA) ဢွၼ်ႁူဝ်တင်း (7) ၸုမ်း ႁူမ်ႈပႃးတင်း တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်းယူႇ။
ပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် (21) ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA မီးဝႆႉၼၼ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်း (6) လိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈသေတႃႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းပီႊပၢႆယဝ်ႉ ယင်းပႆႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 04 August 2019 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ၸိသင်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း (Tourist) ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီ တီႈဝဵင်းၶႅသ်ႉမေး (Cashmir) ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇယွမ်း 20,000 ၵေႃႉ ယွၼ်ႉတေၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးပၢင်တိုၵ်း။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇ သႃႇသၼႃႇ ႁိၼ်ႇတူႇလႄႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ တီႈဝဵင်းၶႅသ်ႉမေး ပေႃးတေလွတ်ႈၽေးလီၼၼ်ႉ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း လႆႈဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် တေႃႉသူင်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းမႃးသဝ်းထင် တီႈဝဵင်းၶႅသ်ႉမေးဢွၵ်ႇ 326 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းထႅင်ႈ 11,301 ၵေႃႉ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝဵင်း ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝဵင်းၶႅသ်ႉမေးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းပႃႇၵီႇသတၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇၼေးဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း လႆႈဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ပႃႇၵီႇသတၢၼ်ႇတၢႆ 2 ၵေႃႉၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတီႈဝဵင်းၶႅသ်ႉမေး လႅၼ်လိၼ် ဢိၼ်းတီးယိူဝ်းလႄႈ ပႃႇၵီႇသတၢၼ်ႇ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းဝႃႈၼႆ။
ဝဵင်းၶႅသ်ႉမေးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ႁၢင်ႈလီ မီးလွႆၼမ်ႉၶႅင် ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတင်းၼမ် မီးထမ်ႈၼမ်ႉၶႅင်ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလူင်လႄႈ ပဵၼ်တီႈၵိူဝ်းယမ် သႃႇသၼႃႇႁိၼ်ႇတူႇ ၼပ်ႉတႄႇဢဝ် ၼႂ်းလိူၼ် June 2019 မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် သႃႇသၼႃႇႁိၼ်ႇတူႇ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇ တီႈထမ်ႈၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ 300,000 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ မိူင်းပႃႇၵီႇသတၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း တႂ်ႈဢင်းၵိတ်း မိူဝ်ႈလိူၼ် July 1947 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ တင်းသွင်မိူင်း ၽႂ်ၵေႃႈႁိမ်ၵၼ်ဝဵင်းၶႅသ်ႉမေးလႄႈ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းၶႅသ်ႉမေး ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ ယူႇၸွမ်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်းသေ ပၢင်တိုၵ်းယႂ်ႇလူင်ၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းပီ 1947 ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းယင်းသိုပ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈ 2 ပွၵ်ႈ ၼႂ်းပီ 1965 လႄႈ 1999 လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ ၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်း = BBC, Khaosod


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,361 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 33 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း 13,699 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1,361 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 October 2020 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 18 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 October 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း 1,312 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်းမႄးသပ်းၸႅင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵူၼ်းပဵၼ် 1,312 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 4 ၵေႃႉ လႆႈသႂ်ႇသၢႆမၢႆသွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉပဵၼ်သွင်ၵမ်းလႄႈ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် မီး 1,308 ၵေႃႉ ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,308 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၵျွၵ်းမႄး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 1,056 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 38 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 44 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 112 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 22 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 6 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၵူၺ်း 5 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 8 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 12 ၵေႃႉ၊ မိူင်းယၢင်း 2 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶျၢင်း 1 ၵေႃႉ လႄႈ မိူင်းၶၢင် 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 23 October 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 42,365 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 1,038 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 22,454 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 24 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14 : 15 မူင်း ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (215) မိူင်း (215 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး (42,501,620) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး (1,149,383) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး (31,430,700) ၵေႃႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 24.12.2018 လႆႈမႃးႁွတ်ႈထိုင်တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈပၢင်ႇလၢႆႇ ၶျွင်းတႃႇ ၊ တိူင်း AYA ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်။
ၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈမႃးႁွတ်ႈတီႈၼႆႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတီႈၼႆႈ တူၵ်းၵိၼ်း ၽၢၼ်လိူဝ်သေၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈမီးတင်းၼမ် ၊ ဢၼ်ၼႃႇလိူဝ်သေတႆးႁဝ်းၵေႃႈမီးတင်းၼမ် လႆႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတူၺ်းၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် မိူၼ်ၵၼ်တင်းႁဝ်းဝႆႉယူႇ။ လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈတုၵ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈပီႊ 2008 မိူဝ်ႈၽွင်း လူမ်းလႅင်ႉလူင် ( လူမ်းၼၵိတ်ႉ )ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ တီႈၵူၼ်းဢၼ်ယူႇဝႆႉ ၸွမ်းပၢင်ႇလၢႆႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၺႃးၶၢမ်ႇတၢမ်ႇတၢႆလႄႈ လူႉၵွႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ( လူမ်းၼၵိတ်ႉ ) ယူႇ။
ၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇလေႇ လႆႈထူပ်းမႃးတီႈ ၶျွင်းတႃႇၼႆႉ ၶႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း တေမီးဝႆႉယူႇလၢႆလၢႆလွင်ႈ
- လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်
- ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ
- ပၢႆးယူႇလီ
- ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
- ၾႆးၾႃႉ
ၶႃႈႁဝ်းလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူၺ်းမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၶျႂင်းတႃႇ Two Night and Three Days ၼႆႉတေမီးယူႇ (5) ႁူဝ်ၶေႃႈၼႆႉဝႆႉယူႇ။
- လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်
လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈတူၵ်းၵိၼ်းဝႆႉတႄႉတႄႉ ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ
ၶဝ်ၵေႃႈတေမိူၼ်ၼင်ႇ ႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မိူၼ်ၵၢင်ႉၽိူင်း မိူင်းတႆးႁဝ်းဝႆႉယူႇ ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ တေႁဵတ်းဝႆႉၼိူဝ်ၼမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈမိူင်းတႆး ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ။ ႁဵတ်းႁိူၼ်းဢွၼ်ႇသေယူႇၼိူဝ်ၼမ်ႉ ၊ ၶီႈလူင်းၼႂ်းၼမ်ႉ ၊ ပႅတ်ႈယုၵ်းယၵ်းၼႂ်းၼမ်ႉသေ ယဝ်ႉၵေႃႈၶိုၼ်းၵိၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉၶိုၼ်း။
တီႈယူႇတီႈၵိၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်
တီႈယူႇတီႈၵိၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်
ၽွင်းၶဝ်ႈႁႃလႄႇၼႂ်းဝၢၼ်
တၢင်းၵႂႃႇတီႈၼိုင်ႈလႄႈတီႈၼိုင်ႈ ၶဝ်တေမီးၶူဝ်မႆႉဢွၼ်ႇ ၵႅပ်ႈၵႅပ်ႈမွၵ်ႈသွၵ်ႇပၢႆသေၵႂႃႇ။ ၶူဝ်ၵေႃႈပဵၼ်ၶူဝ်ၵွႆ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶႃႈၵေႃႈလႆႈ လႄႇၵႂႃႇလႄႇမႃးလႄႈ လႆႈၵႂႃႇၺႃး ၽူႈၵုမ်းပွၵ်ႉၶဝ်သေ လႆႈၸွႆႈငိုၼ်းတွင်းၵမ်ႉထႅမ်ၵမ်ႈၽွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇတေမေးတၢင်းလႄႈ မေးၶူဝ် ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ မိုၼ်ႇပၢႆႁဵင်ၵျၢပ်ႈ ( 11000 Kyat ) ယူႇ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း လွင်ႈယူႇသဝ်းၶဝ်တေႉ တုၵ်ႉၶဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ၶႃႈၵေႃႈဝူၼ်ႉႁၼ်ၺႃးၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တုၵ်ႉၶ ယၢပ်ႇႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉၶိုၼ်ႈမႃးယူႇမိူင်းတႆးမူတ်းမူတ်းယဝ်ႉႁိုဝ်??? ၼႆယူႇ။
- ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ
ပေႃးမႃးတူၺ်း ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၶဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈၶျွင်းတႃႇၼႆႉ တေပႂ်ႉၵိၼ်ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးလႄႇၸွမ်းပၢင်ႇလၢႆႇ လႄႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းမိုဝ်းၶဝ်ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ဝႆႉယူႇ။ ဢၼ်
ၶႃႈႁဝ်းလႆႈႁၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉမိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢႆတၢင်း
ၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉၸွမ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇလႄႇၸွမ်းၵုၼ်ဢွၼ်ႇ။
ၵူၼ်းၶၢႆၶွင်ၵိၼ်ၶွင်ယမ်ႉ
တႃႇတေၵႂႃႇၵုၼ်ၶၢဝ်ၼႂ်းၵၢင်ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ
ၽွင်းတိုၵ်ႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်
ၽွင်းတိုၵ်ႉပႂ်ႉႁိူဝ်းတႃႇတေၵႂႃႇ ၵုၼ်ၶၢဝ်
ပေႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈတီႈႁိူၼ်းၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉသမ်ႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆလၢၼ်ႉလႄႈ လဵင်ႉမူဝႆႉယူႇ။ မၢင်ပွၵ်ႉသမ်ႉ တေႃႉၼမ်ႉၶၢႆ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇတီႈၶျႂင်းတႃႇ ၼႆႉမၼ်းၸဵမ်း မၼ်းပႃးဝႆႉထၢၼ်ႈၵိူဝ်လႄႈ သင်တေၵိၼ်လႄႈ တေဢၢပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမႃးလႄႇတီႈၶျွင်းတႃႇ။
ၾင်ႇၶျွင်းတႃႇ
တီႈၾင်ႇၶျွင်းတႃႇ
ၵူၼ်းၶၢႆၶွင်ၵိၼ်ၶွင်ယမ်ႉ
သင်ဝႃႈႁွတ်ႈထိုင် ၶျွင်းတႃႇ ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ပေႃးတေၵႂႃႇလႄႇ လဵၼ်ႈၸွမ်း ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆ တေႁၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁၢပ်ႇတၢင်းၵိၼ်ၶၢႆမိူၼ်ၼင်ႇ ပႃ ၊ ပူ ၊ ၵုင်ႈ ၊ ၼိူဝ်ႉမူယၢင်ႈ ၊ မၢၵ်ႇဢုၼ်လႄႈၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ်မွင် ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉယူႇ။ ၵိၼ်ၵိၼ်ပေႃးဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ သင်ထိုင် ႁူဝ်ၶမ်ႈလႅတ်ႇဢူၼ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၼ်ႇၶဝ် တေႁႃ ႁၢပ်ႇတၢင်းၵိၼ်ၵူဝ်ႈ ( Rakhine Food ) ၶၢႆ ၸွမ်းၾင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇယူႇ။ ထိုင်တၢမ်းၶမ်ႈမႃးသမ်ႉမီးၵၢတ်ႇၸွမ်း ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပေႃးလႅင်းလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈတီႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်မီးလွင်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်ၶွင်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇမႃးလႄႇမၼ်းဝႆႉတႄႉတႄႉယူႇ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလဵၼ်ႈၵေႃႈလဵၼ်ႈ ပေႃးတူၺ်းၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်သမ်ႉပေႃးလႅင်းလူင်ၵႂႃႇၵူႈ တီႈတီႈယူႇ။
တူၺ်းတၢင်းႁၢင်ႈလီပၢင်ႇလၢႆႇ
ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်လဵင်ႉမူၼိူဝ်ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇၶဝ်
ႁဵတ်းတူၺ်းၵူၼ်းၶၢႆၼမ်ႉ
ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႃႁၼ်မႃးၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇၸွမ်းၶျွင်းတႃႇၼၼ်ႉတေႉ တေပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢႆတၢင်းၵိၼ်လႄႈ ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိုဝ်းၶဝ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ပိုၼ်ႉတီႈၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ ( ၵၢပ်ႇႁွႆ ၊ သၢႆႇသွႆးႁိၼ် ၊ ၵုပ်းယွတ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ် ၊ ႁိၼ်ငိုၼ်းႁိၼ်ၶမ်း ၊ ၶွင်ၵိၼ်တႃႇလႃႇဝႃႇ) ။
- ပၢႆးယူႇလီ
ပေႃးမႃးတူၺ်း တီႈၶျွင်းတႃႇၼႆႉ ႁူင်းယႃလူင်တေမီးယူႇလင်ၼိုင်ႈ တေမီးတီႈႁိမ်းၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၵၢတ်ႇလူင်ၶဝ်ဝႆႉယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈ ပိုၼ်ႉတီႈၶျွင်းတႃႇၶဝ်ၼႆႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉလႄႈ တွင်ႉၸဵပ်းတွင်ႉၵႅၼ်း ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ဝႆႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈတီႈ ႁိမ်းၶဝ်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်း
ဢမ်ႇပေႃးမီးလွင်ႈမူတ်းသႂ်သင် ပဵၼ်ၼမ်ႉဢွင်းၼမ်ႉၶင်ႇဝႆႉလႄႈ တေႁၼ်မီးယုင်းၼမ်သေ တေႁၼ်
ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ် ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉဝႆႉၵမ်ႈပႃႈၼမ်။
လႄႇလဵၼ်ႈၸွမ်းၾင်ႇၼမ်ႉ
လႄႇတူၺ်းၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ
တီႈၾင်ႇၶျွင်းတႃႇ
ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼမ်ႉၵိၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမူတ်းသႂ် သင်လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ် တွင်ႉၸဵပ်းတွင်ႉၵႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႁၼ်မီးဝႆႉၼမ်တႄႉတႄႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်မၼ်းတႄႉတႄႉ တေမီးယူႇ 60% ၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် မၼ်းသမ်ႉတေမီးယူႇ 40% ဝႆႉယူႇ။
- ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
ပေႃးတေမႃးလၢတ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆတေႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတီႈၶဝ်လႄႈတီႈႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ်ပိူင်ႈသင်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ ၵူႈပၢႆးပၢႆး ဢမ်ႇပေႃးဢူဝ်းၶႄးလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းႁႃပၺ်ႇၺႃႇသင် ၊ ၵူၺ်းႁူႉ သင်မိူင်းလႅင်း မႃးလူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁႃၵိၼ် ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၸွမ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵူၺ်း။
ၽွင်းတိုၵ်ႉသိုဝ်ႉၵိၼ် Ice Cream
ၵူၼ်းမိူင်းၵဵပ်းၶွင်ၵဝ်ႇႁႃၶၢႆၵိၼ်
တီႈၵုၼ်ၶၢဝ် ၵၢင်ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ
ၵွပ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇမီးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉသင်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးငိုၼ်း သထေး လူင်ၶဝ် ၸင်ႇႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေလႄႈ သိမ်းဢဝ်တီႈ လိၼ်ၶဝ်သေ ႁဵတ်းၵိၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ဢဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းလႅမ်းၵေႃႈမီးတင်းၼမ်။ လႆႈဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၶမ်းၶဝ်ပေႉၵိၼ်ၶဝ်ဝႆႉတႄႉတႄႉ။
- ၾႆးၾႃႉ
ၶျွင်းတႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပဵၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇတီႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈမီးသဵင်လူင် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈဝႆႉ ၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼိုင်ႈပီႊၼိုင်ႈပီႊၼႆႉ ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈၵူၼ်းမႃးလႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဢၢၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယိပ်းၶိုၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈၼမ်သေတႃႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶျွင်းတႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တီႈယူႇဢၼ်လပ်းသိင်ႇသိင်ႇဝႆႉယူႇ။
ၽွင်းတိုၵ်ႉထႆႇႁၢင်ႈ
တီႈတင်းၼႃႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း
ၶၢင်းတၢင်းၵိုတ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈ
ပေႃးထိုင်မႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတူၵ်းမႃးယဝ်ႉၼႆၸိုင်။ ၵွပ်ႈသင်တေယူႇတီႈႁွင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၼႆလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈမႃးလႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမႃးသုမ်းပၼ်တီႈ ၸွမ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ( ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း)။ တီႈဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇလႄႇတီႈ ၶျွင်းတႃႇ ၼႆႉလႆႈၵႂႃႇလိုဝ်ႈသဝ်းတီႈ ႁူင်းလႅမ်း Amazing Hotel လႆႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ လီၶွင်ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းၼႂ်းၶျွင်းတႃႇ ဝႆႉၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။ ပေႃး ထိုင်ၵၢင်ၼႂ် 09:00AM ထိုင် 06:00PM ၵၢင်ၶမ်ႈ ပိူၼ်ႈတေပိၵ်ႉၾႆး ၊ သင်ထိုင်မႃး ႁူဝ်ၶမ်ႈ 06:00 PM ထိုင် 09:00AM သမ်ႉ တီႈႁူင်းလႅမ်းၶဝ် ၵူႈႁူင်းလႅမ်း ပိူၼ်ႈၼူဝ်းၸၢၵ်ႈၾႆးပၼ်။ ၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၵေႃႈၵိုၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်လီတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶျွင်းတႃႇ ၵေႃႈဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်မႃး။
တီႈၵုၼ်ၶၢဝ်ဢွၼ်ႇ
တီႈၵုၼ်ၶၢဝ်ဢွၼ်ႇ
ၶေႃႈလိုၼ်းသုတ်း သင်ဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ် သင်မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇလႄႇ ၵႂႃႇႁွတ်ႈတီႈၶျွင်းတႃႇၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵႂႃႇပၼ်ဢၼ်ၸမ်ပဵၼ်မၼ်း -
- ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝဵတ်ႇၽူင်း Power Bank
- ဢၼ်တႃးတူဝ်
- ဢၼ်ႁႄႉလႅတ်ႇ
- ၵူၼ်ၶႃပွတ်း
- မၢၵ်ႇႁူဝ်
- ၵွင်ႈထႆႇ
- သိူဝ်ႈၶဵၼ်ယၢဝ်း (ၵူဝ်လႅတ်ႇၽတ်ႉ) လႄႈ
- ၽၵ်းတႃႇၵိၼ်ၸွမ်းၶဝ်ႈ
( ၵွပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇမေႃၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းမၢၼ်ႈ ၽၵ်းတီႈၶျွင်းတႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတေၸႂ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၼမ်လႄႈ တေပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ လၢႆလၢႆ )။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇ လိုဝ်ႈသဝ်း (2) ၶိုၼ်း (3) ဝၼ်းၼႆႉ ဢၼ်ၶႂ်ႈတႅမ်ႈၵေႃႈမီးတင်းၼမ်ယူႇ ၵွပ်ႈဢမ်ႇပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ သင်လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်းတွၼ်ႈတႃႇၶႃႈႁဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ်ၶႂ်ႈလႄႇၶဝ် ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼႂ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၶျွင်းတႃႇၼႆႉယူႇ။
တီႈၵုၼ်ၶၢဝ်ဢွၼ်ႇ
ၽွင်းတိုၵ်ႉႁႃၵိၼ်လႄႇ
သင်ဝႃႈၶႃႈႁဝ်းလႆႈတႅမ်ႈၽိတ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်းၶႃႈ (မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ)။
- SAI SENG SERK
- MEMORIES OF CHAUNG THAR


text:
ၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းသူၼ် ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ/ၶဝ်ႈၾႃႉ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွင်းၵုင်း ဢိူင်ႇပၢင်ပေႃ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးသေ မၢၵ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇသႂ်ႇ လႄႈ လႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 July 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:00 မူင်းပၢႆ ဢူးၶျိတ်ႉမွင်ႇ ဢႃႇယု 59 ပီႊ ၵႂႃႇလွင်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ/ၸွၼ်ႉယိူဝ်ႈ တီႈၼႂ်းသူၼ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွင်းၵုင်း သေ မၢၵ်ႇလႆႈတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၸွမ်းတူဝ်မၼ်းၸၢႆး လႄႈ လႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ဢွင်ႈတီႈၼႂ်းသူၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − မၢၵ်ႇႁဵတ်းႁိုဝ်သေ တႅၵ်ႇၺႃးမၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶႃႈ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉဝႃႈ ဢူးၶျိတ်ႉမွင်ႇ ၵႂႃႇႁၼ်မၢၵ်ႇ တီႈၼႂ်းသူၼ်သေ ဢဝ်မိတ်ႈတွႆႇမၢၵ်ႇတူၺ်းလႄႈ မၢၵ်ႇၸင်ႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇ တိူဝ်ႉၸပ်းတူဝ်မၼ်း လႆႈငိၼ်းဝႃႈၼႆဢေႃႈ ၊ ၸုမ်းပရႁိတ (ၼွင်ပိင်) ၶဝ် ၵႂႃႇၸွႆႈဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်း ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃယူႇ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မၢၵ်ႇဢၼ်တႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၽႂ်/ၸုမ်းလႂ် လႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၼႆႉ ၵႆႉမီးၵူၼ်းႁၢႆႉ လၵ်ႉယိုဝ်းၵူၼ်းလူင်တႆး တၢႆလၢႆလၢႆၵေႃႉ လႄႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇမီးၽႂ်ႁူႉၸွမ်း ဝႃႈပဵၼ်ၽႂ်/ၸုမ်းလႂ် ႁဵတ်းယူႇယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ထူပ်းႁၼ်မၢၵ်ႇ ၸွမ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃး ၊ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃးတေလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵႂႃႇတိူဝ်ႉၵႂႃႇတွႆႇၵႂႃႇၶႅၵ်းလႃးလႃး ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ် ပွင်ႇလႅင်းထိုင်ပၼ်တီႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းၼႆႉ လီတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶႄႇထူပ်းၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ 57 ၵေႃႉ ၼမ်သုတ်းၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ် လႄႈ ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈလၢၼ်ႉၶၢႆပႃသႅဝ်ႇလ်မွၼ်ႉ (Salmon)။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AFP ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းၶႄႇ ယွၼ်ႉၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 57 ၵေႃႉ တေလႆႈဝႃႈ ထူပ်းၵူၼ်းပဵၼ်ၼမ်သုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ် ဝၢႆးသေ တီႈမိူင်းၶႄႇ ၵုမ်းၵမ်လႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈယဝ်ႉသေ ပိုတ်ႇပၼ်မိူင်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉသေ တႃႇ 36 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်းလႄႈ ၸႄႈမိူင်းလဵဝ်ၼိင် 2 ၵေႃႉ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် လုၵ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း 19 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁူမ်ႈတင်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းမိူင်း ပဵၼ်မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ်သုၼ်ၵၢင် တီႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း လႄႈ လႆႈသိတ်းယႃႈယႃႈၶႃႈၸိူဝ်ႉမႅင်းပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁႃတူၼ်ႈတေႃ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းဝဵင်းလူင် ပေႇၵျိၼ်း ဢၼ်မီးၵူၼ်းပဵၼ် 36 ၵေႃႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်လႆႈၵႂႃႇတီႈၸၢႆႇၵၢတ်ႇ သိုဝ်ႉၶၢႆၽၵ်းၶဵဝ်၊ မၢၵ်ႇမႆႉ လႄႈ ၼိူဝ်ႉသတ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵုမ်းၵမ်လႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၵၢတ်ႇပႃး ဝႃၼႆ။
ယွၼ်ႉၵူၼ်းပဵၼ်ၵမ်ႈၼမ် လႆႈၵႂႃႇၸၢႆႇၵၢတ်ႇၼႆႉသေ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမႃးလႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁႃႁၼ်တူၼ်ႈတေႃႇ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈလၢၼ်ႉၶၢႆ ပႃသႅဝ်ႇလ်မွၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်ႉၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတီႈၼိုင်ႈၼႆလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသင်ႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ Coronavirus 2019 ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 လႆႈတႄႇပဵၼ်မႃး တီႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ ၸႄႈမိူင်းႁူဝ်ပိူၺ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉၶႄႇၵုမ်းၵမ် လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼႅၼ်ႈၼႃလႆႈလီလႄႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇထိုင် တီႈၵုၼ်ယူႇရူပ်ႇ၊ ၵုၼ်ဢမေႇရိၵ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ဝၼ်းတီႈမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇတိူဝ်းၶိုၼ်ႈသေၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် တီႈမိူင်းၶႄႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၵူၼ်းပဵၼ်ႁူမ်ႈတင်းမူတ်းမီး 83,181 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆတင်းမူတ်းမီး 4,634 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 78,370 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈၽွင်းၼႂ်းၵၢင်လိူၼ် June 2020 ၼႆႉ မိူင်းပရႃႇသီးလ် မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းလႄႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 15 June 2020 ၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 17,086 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး 867,882 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 598 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆတင်းမူတ်းမီး 43,389 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 169,748 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 20,004 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး 2,162,228 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉ သဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 331 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆတင်းမူတ်းမီး 117,858 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 870,050 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 15 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (213) မိူင်း၊ (213 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်းမီး (8,018,838) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး (436,138) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး (4,141,103) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 15 June 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 18:30 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းမိူင်းၶႄႇ ၵႆႉၵႆႉမိၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႅၼ်လိၼ် ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်ၼႂ်းသၢႆၵၢင်ႁၢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်သွင်ၸိုင်ႈမိူင်း တိူဝ်းလိူဝ်မႃးၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈထႆႇဝၼ်ႇသေ တေဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈၽၢႆႇၶႄႇတႄႇပူၼ်ႉပႅၼ်ဢွၼ်တၢင်းတႄႉ တေလႆႈသႅဝ်ဢၢႆယၢမ်းဢၢႆၵႂၢၼ်း ၾႆးမႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၼ်းသုၵ်းပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁိူဝ်းမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇပွမ်းၶႄႇ (2) လမ်းလႄႈ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းၶႄႇ (16) လမ်း မိၼ်ၶၢမ်ႈပၼ်ႇယူႇၼိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ဝၼ်းထီႉ 19 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၼ်းသဝ်ၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းမိၼ်သိုၵ်းၶႄႇ (19) လမ်း မိၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇမိၼ်ၼိူဝ်ၼႃႈၵၢင်ႁၢဝ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ် မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈငဝ်းလၢႆးထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈတူင်ႉတူဝ် ယွၼ်ႉဝႃႈၶႄႇ ဢဝ်ၵူႈလွၵ်းလၢႆး လွၵ်ႇငိုတ်ႈတေႃႇထႆႇဝၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉၵေႃႈ ၶႄႇယၢမ်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႆႉဝႃႈ သင်ဝႃႈၶႄႇၶႂ်ႈလႆႈထႆႇဝၼ်ႇၼႆ ၵႂႃႇတိုၵ်းဢဝ် ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉၼႆယူႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Focus Taiwan ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ (ၽၢႆႇသိုၵ်း) မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇသင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းသေ ပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ဢိၵ်ႇတင်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႃး လၢႆးၵႅတ်ႇၶႄသၢႆၵၢင်ႁၢဝ်ဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶႄႇ ယွၼ်ႉသင်လႄႈမိၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်လႅၼ်လိၼ်မႃးၼၼ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၵေႃႉပိုတ်းယိုဝ်းဢွၼ်တၢင်းလႄႈ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈဝႆႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈၶႄႇၶဝ် မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႃႈလိၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းထႆႇဝၼ်ႇသေတႃႉ ၽၢႆႇၶႄႇတိုၼ်းတေဢမ်ႇမီးဝၼ်းပိုတ်းယိုဝ်းႁႂ်ႈတႅၵ်ႇပဵၼ်ၾႆး ဢွၼ် တၢင်း ၶႄႇၶဝ်တင်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈမိပ်ႇငႅၼ်းလႄႈ ၶႂ်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵၼ် သႄႇယူင်းတေႃးသ တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇၵေႃႈလၢတ်ႈဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈ − ထႆႇဝၼ်ႇတေဢမ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းဢွၼ်တၢင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶႄႇတႄႇမိူဝ်ႈလႂ်တႄႉ တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇႁႄႉၵင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဝႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14−18 September 2020 ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၶွပ်ႈပီႊ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Han Kuang လႄႈ ၸတ်းႁဵတ်းပႃးပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇသိုၵ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (5) ဝၼ်းတဵမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇမီးမၢၵ်ႇလူင် ဢၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းလႆႈႁႂ်ႈပေႃးမႅၼ်ႈယမ်ပဝ်ႉမၢႆၵမ်းသိုဝ်ႈ (Long-range precision missiles) ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁႄႉၵင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Han Kuang ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်း ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇသေ ၼိုင်ႈပီႊၼႆႉတေၸတ်းႁဵတ်းသွင်ပွၵ်ႈ၊ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၸႂ်ႉၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈယဝ်ႉယင်းမီးပႃး ၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်း လူၺ်ႈလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇပႃးဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇလႅင်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းယၢမ်းမီးၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်းတီႈထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေ သူင်ႇၵႂႃႇၸူးမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 2003 ပူၼ်ႉမႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ ဢမ်ႇလႆႈသူင်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူၼ်ၵူႈပီႊၼႆယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈသူင်ႇၸုမ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးသေတႃႉ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၽိုၵ်းသိုၵ်းၸိူင်ႉၼႆ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သူင်ႇတူဝ်တႅၼ်း ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိတ်ႉထ် ၶရၢတ်ႉထ် (Keith Krach) ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇတီႈမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇယူႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႄႇဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်တေႃႇ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶႄႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉယူႇ တႃႇသေႇဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ယူႇတႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မိူင်းၶႄႇၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၶိတ်ႉထ်ၶရၢတ်ႉထ် (Keith Krach) ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ သၢႆဢိၼ်းဝၼ် (Tsai Ing-wen) သေ ပိူင်လူင်မၼ်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လွင်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင်သွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ−ထႆႇဝၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၵေႃႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေပဵၼ်ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်း ၶႄႇဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်သူင်ႇတူဝ်တႅၼ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇတီႈမိူင်းထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇပူၼ်ႉပႅၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ ၶႄႇတေထိင်းသိမ်းလွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉလႄႈ ပၵ်းပိူင်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Xinhua ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ လႆႈလၢတ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 50 ပီႊ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶႄႇ ဢၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉႁပ်ႉႁွင်း မိူဝ်ႈပီႊ 1957 ပဵၼ်ပီႊလဵဝ်ၵၼ်တင်း ဢၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉပၢၵ်ႈပႅတ်ႈထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ “ၶႄႇတေပဵၼ်ၽူႈသၢင်ႈလွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်းပၼ်လုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ၽူႈထိင်းသိမ်းပၵ်းပိူင် ၵႄႈၵၢင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵႂႃႇတႃႇသေႇ” ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၶႄႇတေၶဵင်ႇၶတ်းတေႃႇပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ လွင်ႈႁိမ်ဢႃႇၼႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ႁူမ်ႈပႃးပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ် ဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၵႅတ်ႇၵၢင်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼႆသေ လႆႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ႁႂ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸမ်ပဵၼ် တေလႆႈၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ၊ လွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵတ်းယဵၼ်၊ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ လႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ် “ဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်” ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈလၢတ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 100 ပီႊ ဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းၶႄႇ ၼႂ်းလိူၼ် July 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇၼႆႉ လႆႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးသေ ထႆႇဝၼ်ႇလၢတ်ႈမႃး ၼႂ်းလိူၼ် October 2021 ၼႆႉဝႃႈ ပၼ်ႁႃလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်တင်းသိုၵ်းၶႄႇၼႆႉ ထိုင်ၸၼ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁၢင်ႈႁၢႆႉသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 40 ပီႊ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉလႄႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ၶႄႇတေၸၢင်ႈၸႂ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ႈမႃးႁုပ်ႈသိမ်းၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇ ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇလူၺ်ႈ လၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉၵႂႃႇသေ ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶႄႇယင်းဢၢင်ႈပိုၼ်ႉတီႈယူႇလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်းတူၼ်းလွႆ ႁိမဝၼ်ႇတႃႇ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ လႅၼ်ၶႅၼ်ႈမႄႈၼမ်ႉၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ၸွမ်းမိူင်းမၢင်မိူင်း ၼႂ်းတွၼ်ႈဢေးသျႃးပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၵုၼ် Senkaku ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းဢွၵ်ႇ တင်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်ၸိုင်ႈထႆႇဝၼ်ႇ သၢႆဢိၼ်းဝၼ် ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ႁတ်းဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၶဝ်ႈယူႇႁူမ်ႈၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သၢႆဢိၼ်းဝၼ် လႆႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN သေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 42 ပီႊပၢႆ ဢၼ်ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈယူႇၸွမ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈတေႉယူႇ တွၼ်ႈတႃႇတေၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပၼ် ထႆႇဝၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼႄပႃးဝႃႈ သိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မႃးယူႇၸွမ်းထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၵႃႈႁိုဝ် ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးၼမ်မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼႆယူႇ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ထႆႇဝၼ်ႇ လႆႈၼႄလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေၵႅတ်ႇၶႄၸွႆႈထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼင်ႇၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢၼ်မီးပဝ်ႉမၢႆ တွၼ်ႈတႃႇၽိူမ်ႉထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄထႆႇဝၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ သၢႆဢိၼ်းဝၼ် ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထႆႇဝၼ်ႇ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 42 ပီႊပၢႆ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသေ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထွႆဢွၵ်ႇထႆႇဝၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1979 ၊ ပီႊဢၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင် ဢၼ်မီးတေႃႇထႆႇဝၼ်ႇ လွင်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၽွင်းတၢင်ထႆႇဝၼ်ႇသေ ႁပ်ႉၽွင်းတၢင်ၶႄႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ မီးသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸွႆႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပၼ် တီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး လႆႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶိုၼ်း၊ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ တင်းတပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယၢမ်ႈပိုတ်ႇၼႄ Video တပ်ႉသိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၽွင်းယၢမ်းၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပၼ်သိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ် November 2020 ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမွတ်ႇ Video ၼၼ်ႉၵႂႃႇပႅတ်ႈၶိုၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆလၢႆၽၢႆႇ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈ မီးသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လၵ်ႉသူင်ႇသိုၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇႁူမ်ႈၸွမ်းထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးၼမ် တွၼ်ႈတႃႇၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆဢိၼ်းဝၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ “ၶႄႇလႆႈမႃးပူၼ်ႉပႅၼ်ထႆႇဝၼ်ႇ ၼမ်တိူဝ်းလိူဝ်မႃးၵူႈဝၼ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 23 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ဢၼ်ယူႇၼိူဝ် ၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်တေႉတေႉ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၵႅတ်ႇၶႄတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ လႄႈ တႃႇႁႂ်ႈယုမ်ႇၸႂ်လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇလီလႆႈႁပ်ႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ထႆႇဝၼ်ႇပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၾႆးပၼ်ၾၢင်ႉ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸမ်ပဵၼ်တေလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ တႃႇထိင်းသိမ်း လွင်ႈယုမ်ႇယမ် လႄႈ ၵႃႈၶၼ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပေႃးဝႃႈထႆႇဝၼ်ႇ ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢမ်ႇလႆႈၼႆၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဝႆႉၵႃႈၶၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ တေမီးၸႂ်ထၢင်ႇပိူင်ႈမႃးဝႃႈ ၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၵိုင်ႇတင်း ၶႄႉၶဵင်ႇလႄႈ ၵႅတ်ႇၶႄၵႂႃႇယူႇတေႉႁိုဝ်” ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီးၵေႃႉၼိုင်ႈ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်း ၽွင်းၵႂႃႇႁႃဝူဝ်း တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 24 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00 မူင်းၼၼ်ႉ လုင်းသၢမ် ဢႃႇယု 50 ပီႊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၵေႃႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၶႅမ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၵႂႃႇႁႃဝူဝ်းတီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်း တီႈႁိမ်းလွႆၵုင်းၸူင် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵုင်းပႅၵ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၵၢတ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃပုတ်းၵႂႃႇၽၢႆႇၼိုင်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ လႆႈဢဝ်တူဝ် သူင်ႇယူတ်းယႃတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းၵေးသီးသေတႃႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃ မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11:30 မူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18-20 October 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူႉတၢႆထင်တီႈ 4 တူဝ် မိူၼ်ၵၼ်။
တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး လႄႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ တႄႇၸဵမ် ဝၼ်းထီႉ 14 September 2021 ၸုမ်းႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း တိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် လႄႈ ဢၼ်လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ မီးယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 24 October 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸုမ်းႁူမ်ႈပွင်း SSPP လႄႈ TNLA ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပွတ်းတၢင်းလွႆၵွင်းမူးသၢႆး ႁူးသူၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ ပၢင်တိုၵ်းၸင်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း
မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း Giraffe ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵသေ ပဵၼ်သတ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်း တူဝ်ယူႇၼိူဝ်ၵွင်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ် သတ်းဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈယူႇ၊ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်းဢၼ်မေႃ ၵဵဝ်ႈဢိူင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆ၊ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ camelopard မႃႉၸုမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မႃႉၶေႃးယၢဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မႃႉၸုမ်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ တူဝ်ယႂ်ႇမႃးၸိုင် တူဝ်ပေႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း မီးယူႇ 1200 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (2600) ပွၼ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်မႄႈတႄႉ ၼမ်ႉၼၵ်း မီးယူႇမွၵ်ႈ 830 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (1800) ပွၼ်း မွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ၊/ တၢင်းသုင်ၶဝ် မီးမွၵ်ႈ 14 ထတ်း တေႃႇထိုင် 17 ထတ်းသေ တူဝ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆတွင်း လႆႈၵဵပ်း သဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉတႄႉ မီးယူႇ 20 ထတ်းယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ သတ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းၼၼ်ႉ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ သုင်သေပိူၼ်ႈတင်းသဵင်ႈသေ တၢင်းသုင်ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်း မီးယူႇ 16 ထတ်း တေႃႇထိုင် 20 ထတ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်သုင်ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူဝ်ယႂ်ႇသေ သုင်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶေႃးယၢဝ်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တိၼ်ယၢဝ်းပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်မၼ်းတႄႉ တေမီးတၢၼ်ႇ တူဝ်မႃႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တိၼ်ယၢဝ်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးတေၵိၼ်ၼမ်ႉလႄႈသင် တေၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ယိူဝ်ႈၼုမ်ႇဢွၼ်ႇ ၼိူဝ်လိၼ်လႄႈသင် ၶဝ်လႆႈဢႃႈၶႃၶဝ် ၽၢႆႇၼႃႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈၵူမ်ႈၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မႃႉၶေႃးယၢမ်းၸုမ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွၵ်းလၢႆးတီႈတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်လၢႆးသိူဝ်ၸုမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈတီႈယူႇ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ် သမုတ်ႉတရႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ တေႃႇထိုင် သမုတ်ႉတရႃႇ ဢတ်ႉတလၢၼ်ႇတဵၵ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၺ်းလႆႈႁၼ် တမ်ႈတီႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးသႁႃးယႃး လႄႈ ဝူင်ႈၵၢင်မႄႈၼမ်ႉ ၸမ်ႇၿီႇၸီႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢႃႇၾရိၵပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပွတ်းၵၢင် ၸိူဝ်းပၢင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်မႃႉၶေႃႈယၢဝ်းၶဝ် ယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈယိူဝ်ႈၶဵဝ်ႁႃယၢပ်ႇလႄႈ ၶဝ်ၵူၺ်း လႆႈႁႃၵိၼ် မႂ်မႆႉမႂ်တွၵ်ႇၵူၺ်း။ တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ် တူၼ်ႈသုင်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း တေဢဝ်ၵိၼ်ၼၼ်ႉ သၢင်ႇထုၵ်ႉ လူၺ်ႈဢၼ်ၶဝ်မီးဝႆႉ တိၼ်ယၢဝ်း ၶေႃးယၢဝ်းလူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇၶဝ် တေၶူပ်းၵၢပ်ႈၵိၼ် မႂ်မႆႉ ယွတ်ႈမႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃး ၶဝ်သမ်ႉမီးဝႆႉ သီႇသူပ်းယၢဝ်းဝႆႉသေ ၸၢင်ႈပိတ်းၵိၼ်လႆႈ မႂ်မႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လိၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ယၢဝ်း ပေႃးမီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈသွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် သၽႃႇဝၶဝ် တႃႇတေၸၢင်ႈဢဝ်ၵိၼ် မႂ်မႆႉ တႃႇလဵင်ႉတွင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶေႃးၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉယၢဝ်းလူင်လၢင်ဝႆႉသေတ သမ်ႉၵူၺ်းမီး ၸဵတ်း ပွင်ႈၵူၺ်း။ မႃႉၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၶေႃးၶဝ် ပွတ်းသေတ ပွင်ႈၶေႃႈၶဝ် သမ်ႉမီးၸဵတ်းပွင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပွင်ႈၶေႃးၶဝ် ဢမ်ႇၼမ်လႄႈ တႃႉတေလိမ်ႇၶေႃးၶဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇႁၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶေႃးၶဝ်ၼႆႉ ၶႅင်ၵူင်ႇငူင်ႈဝႆႉယူႇ။ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ မိုတ်ႈၵိၼ် မႂ်တူၼ်ႈမွၵ်ႇၼူၼ်းၶမ်း၊ တူၼ်ႈထၼွင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် တူၼ်ႈဢၼ်မီးၼၢမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶဝ်ႁႃၵိၼ် မႂ်မႆႉယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူဝ်ၶဝ်လၢႆးၸုမ်ႈဝႆႉလႄႈ ပေႃးၽိုတ်ႉၽၢတ်ႉတူၺ်းၸိုင် တူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်တူၼ်ႈမႆႉဝႆႉလႄႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇလႃႈလီႈႁၼ်ၶဝ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶေႃးၶဝ် ယၢဝ်းလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ယူႇတီႈသုင်သေ မုင်ႈႁၼ်လႆႈ ၶဵၼ်ဢၼ်တေမႃးၸူးၶဝ်ၼၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ဝႃႈ ၶဝ်ႁၼ် ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်လႄႈသင် ငိၼ်းသဵင် ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်လႄႈသင် ၶဝ်ၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈပၢႆႈလႆႈ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဝႃႈၸိုင် မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်တူဝ်ပေႃႈ ဢိၵ်ႇ တူဝ်မႄႈ မီးၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်သေတႃႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႆႈႁၼ် တူဝ်ပေႃႈၵူၺ်း မီးၶဝ်။ ၶဝ် ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ဝူဝ်း ၶဝ်ၵႂၢႆး။ တီႈၸဵင်ႇၵွၵ်းႁူဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၶဝ်ပွတ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼင်ႁေႃႇဝႆႉသေ ပၢႆမၼ်း ဢွၵ်ႇၶူၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈသၼ်ၼႃႈၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် လုပ်ႇၵွၵ်းႁူဝ် မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း ပႅၼ်ဢွၵ်ႇၵွင်ႇသူတ်ႇဝႆႉလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶဝ်မၢႆသၢမ်ၼႆယူႇ။ ၵွၵ်ႈႁူဝ် မႃႇၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူဝ်တိုင် ႁူဝ်ၵႂၢင်သေ တႃၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ တႃတိုင် တႃၵႂၢင်ယဝ်ႉ။ ပၢႆတိၼ် မႃႇၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၵိပ်ႇသေ တႅၵ်ႇၵိပ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ တိၼ်ဝူဝ်းၵႂၢႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မေႃၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝူဝ်း၊ ၸဵၼ်၊ ပႄႉ၊ တိုင်၊ ၵႂၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵႂႃႇ လွင်ႈပႆ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈၶဝ် လႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ွဢမ်ႇမေႃလႅၼ်ႈ လွႆးလွႆး၊ ၶဝ်လႅၼ်ႈ ၵျွၵ်းလဵတ်း ၵျွၵ်းႁွင်ဢဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃး မိူဝ်ႈပႆၼၼ်ႉတႄႉ ႁႅၼ်ၶေႃးယၢဝ်းၶဝ်သေ ဢဝ်ဢိၼ်ႇတရေႇ ပႆလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ႉမႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ မွၼ်းလီတႄႉတႄႉသေ ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ႁဵတ်း ၶူဝ်းၶွင်ထူင်ၼင် ထူင်ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သစ်ကုလားအပ်၏အသံကို ကြားရခဲသောကြောင့် အသံမထွက်ဟု ထင်မြင်ယူဆကြသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ မိခင်သစ်ကုလားအုတ်မက သားငယ်ကိုခေါ်သည့် တိုးတိုးအော်သံကို ကြားရဖူးသည်ဟုဆို သည်။ အသံမထွက်ဟု ဆိုရသလောက် အကြားအမြင်နှင့် အနံ့ဘက်တွင်ကား ထူးထူးခြားခြားကောင်း ပေသည်။ ပကတိအားဖြင့် သစ်ကုလားအုတ်သည် သဘောကောင်း၍ ငြိမ်သက်အေးလျမ်းသော တိရစ္ဆာန် ဖြစ်ပြီးလျှင် မိမိကိုယ်ကိုမိမိ ခုခံကာကွယ်သည်မှအပ ရန်မမူတတ်ချေ။ သို့သော်အသက်ဘေးနှင့် အရေးကြုံလာသည့် အခါတွင်ကား သစ်ကုလားအုတ်မသည် သားငယ်များအတွက် ခြင်္သေ့ကိုပင် မိမိ၏ သန်မာသော နောက်ခြေများဖြင့် ကန်ကျောက်၍ သတ်နိုင်လေသည်။[၃]


text:
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် Coronavirus 2019 ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် သုင်ထိုင် 8 သႅၼ်ပၢႆသေ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 4 မိုၼ်ႇပၢႆ လႄႈ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵူၼ်းပဵၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼမ် ၶိုၼ်ႈသုင်ထိုင် ပဵၼ်မၢႆထီႉ 4 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 11 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းပရႃႇသီးလ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 June 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉဝႃႈ မိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 3 မိုၼ်ႇပၢႆ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်သုင်လိူဝ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 3 မိုၼ်ႇပၢႆၼႆႉ မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းထပ်းၵၼ်ယဝ်ႉ လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းပရႃႇသီးလ် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းပဵၼ်ၼမ်သုင်ပဵၼ် မၢႆထီႉ 2 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီံႉ 12 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 30,465 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး 805,649 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,261 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆတင်းမူတ်းမီး 41,058 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ် ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း တင်းမူတ်းမီး 396,692 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မိူဝ်းဝႃး ဝၼ်းထီႉ 11 June 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပဵၼ်ၼမ်သုင် ယူႇဝႆႉမၢႆထီႉ 6 ၼႆသေတႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 12 June 2020 ၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ႁႅင်း ဝၼ်းလဵဝ် 11,128 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး 298,283 ၵေႃႉ ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် မၢႆထီႉ 4 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 394 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်း လူႉသဵင်ႈတၢႆတင်းမူတ်းမီး 8,501 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 146,972 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းပဵၼ်ၼမ်သုတ်း ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼမ်သုတ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ 23,300 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး 2,089,701 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 904 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆတင်းမူတ်းမီး 116,034 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 816,086 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (213) မိူင်း၊ (213 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်းမီး (7,600,265) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး (423,901) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး (3,843,996) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 12 June 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14:00 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Ministry of Health and Sports, Myanmar) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,330 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 26 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းၵူၼ်း 17,347 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1,330 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,070 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,731 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ 4 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 3 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ 2 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် 1 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် 1 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း ၵူၼ်းတိတ်ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီး 11 ၵေႃႉ၊ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 1,084 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 166 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 124 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၵူၺ်း 108 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 85 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 70 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 46 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 17 ၵေႃႉ၊ မိူင်းယၢင်း 10 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 6 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶျၢင်း 2 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶၢင် 1 ၵေႃႉ လႄႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 24 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း လႆႈၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်း 499 ၵေႃႉသေ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 8 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 2 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 83,566 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 1,810 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 63,366 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ယူတ်းယႃ
ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ တိုၼ်းမေႃၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်ၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးယင်းတိုၵ်ႉမီး ၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈ ၸႂ်တိတ်းႁွႆႈ ၸႂ်ႁၵ်ႉ ၸႂ်ပႅင်း ၸႂ်ဢီးလူ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸႂ်ၵိလႄႇ (10)ယိူင်ႈယူႇၼႆ တိုၼ်းဢမ်ႇလွတ်ႈလွင်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶၢၼ်ၸႂ် ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈတေႁူႉၵၼ်ယူႇ။
ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ လွင်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ် သိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းၼႃ ၽၢႆႇၼႃႈၽၢႆႇတႃၼင်ႇႁိမ်းႁွမ်းတႄႉ
ဢမ်ႇဝႃႈပေႃႈမႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉ၊ ပီႈဢၢႆႈ ပီႈၼၢင်း ၼွင်ႉၸၢႆး ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းသေၵေႃႉꧦ လႆႈလူႉၶွႆႈ တၢႆယၢၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်။ သြႃႇသမႃးႁဝ်းလႂ်၊ ဢူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ႁဝ်းလႂ်၊ ၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈ မီးၵျေးၸူးၼိူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵေႃႉၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းမႃးတႃႇသေႇၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵေႃႉမိုတ်ႈၵိုဝ်း ယုမ်ႇယမ် ဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ၵၼ်လႂ် ထႅင်ႈတင်းၼမ် သင်ဝႃႈ ၶဝ်ၽၢတ်ႇယၢၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၸင်းႁဝ်းၵႂႃႇ၊ ၸၢၼ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် သဵင်လူမ်းႁၢႆ ၸႂ်ၵႂႃႇလႂ် ၵေႃႈ ပဵၼ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၶတ်းၸႂ်မႃး လၢႆပီလၢႆလိူၼ်ယဝ်ႉ သမ်ႉလႆႈၵူၼ်ႇပင်းလုသုမ်းလႂ်၊ ယၢမ်ႈလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇထိုင်တွပ်ႇမႃး ဢမ်ႇပႃး၊ ဢမ်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇဢွင်ႇလႂ်၊ ႁႃၵၢၼ် ဢမ်ႇလႆႈၵၢၼ်လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးလွင်ႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်ယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇမိူဝ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉ၊ ၵေႃႉႁၵ်ႉ၊ ၵေႃႉၸမ်ၸႂ်၊ ၵေႃႉလီ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ထၢင်ႇၽိတ်း ႁၼ်ပိူင်ႈႁဝ်းလႂ်ၵေႃႈ လွင်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉ ၶေႃးၶူမ် ၼႆႉ ပေႃႇမႃး ပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢၼ်ႁဝ်း ၶႂ်ႈလႆႈလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈ၊ ၶႂ်ႈႁၼ်လႄႈဢမ်ႇႁၼ်၊ ၶႂ်ႈၵိၼ်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်၊ ၶႂ်ႈၵႂႃႇလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇ၊ ၶႂ်ႈႁဵတ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း၊ ၶႂ်ႈပိူင်ႇၵွၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈပိူင်ႇ၊ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ဝူၼ်ႉဝႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽုတ်ႉပေႃႇပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းတေၶွႆပိူၼ်ႈ လႆႈၼုင်ႈလီ၊ လႆႈၵိၼ်လီ၊ လႆႈၸၢႆႇလီ၊ လႆႈၶီႇၵႃးလီ၊ လႆႈမီးႁိူၼ်းလီ၊ လႆႈမီးၶူဝ်းလီ၊ လႆႈမီး လုၵ်ႈလီ၊ မႄးလီ၊ ၽူဝ်လီ၊ တႆးၵေႃႉလီသေ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇမီး ဢမ်ႇလႆႈၼုင်ႈ၊ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ် ဢမ်ႇလႆႈပိူင်ႇ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတီႈၸႂ်ယူႇ။
မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၸဵပ်းမႆႈၶႆႈၼၢဝ် ယူႇဢမ်ႇလီ ၵိၼ်ဢမ်ႇဝၢၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၼႂ်းႁိူၼ်းယုင်ႈယၢင်ႈ လၢၼ် ႁၢႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈမႆႈၸႂ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈၶေႃးၶူမ်ၸႂ်ယူႇ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်သေၵေႃႈလီ ပေႃတေလၢတ်ႈတႄႉ မီးထႅင်ႈတၢင်းၼမ်တၢင်လႆ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဝ်းထူပ်းၸိူင်ႉၼၼ်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ်တေဝႆႉၸႂ်လႆႈ ပေႉၸႂ်ႁဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ လီႁူႉဝႆႉဝႃႈ ၵူႈလွင်ႈꧦၼႆႉ ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း၊ ပေႃးမီးႁၵ်ႉ ႁူႉမီးၸင်း၊ ပေႃးမီးႁၢႆႉ ႁူႉမီးလီ၊ ပေႃးမီးမူၼ်ႈ ႁူႉမီးသိူဝ်း၊ ပေႃးမီး လွင်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တိုၼ်းမီးလွင်ႈဢမ်ႇပဵင်းပေႃး၊ ပေႃးမီးႁၼ် ႁူႉမီးၶွႆႈၼႆသေ သႂ်ႇၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တိုၼ်းတေလႆႈထူပ်း ၼႆဝႆႉယူႇ။ သင်ထူပ်းမႃးၵေႃႈ ယုမ်ႉꧦသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉၵႃႈ ႁိုဝ်။
ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ သင်ဝႃႈထူပ်းၸိူင်ႉၼၼ်မႃးၼႆ ႁႂ်ႈမေႃႁၢၼ်ႉၸႂ် ပဵင်းပေႃး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၶႂ်ႈလႆႈယဝ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈ၊ မီးယဝ်ႉ ၶႂ်ႈမီးထႅင်ႈ၊ ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ သင်ထုၵ်ႇမိူဝ်ႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ႁဝ်း ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီပွင်ႇၸႂ် ဝၢင်းၸႂ် ၸူမ်းႁပ်ႉဝႃႈ '' ႁဝ်းလႆႈလီၵၼ်၊ ႁဝ်းလႆႈပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်၊ ႁဝ်းလႆႈႁၵ်ႉၵၼ်၊ ႁဝ်းလႆႈမီးမႅတ်ႉတႃႇတေႃႇ ၵၼ်မႃးၵေႃႈ ၼမ်ၼႃႇ ၼပ်ႉပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈ"" ၼႆယူႇ။
ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းမီးငိုၼ်း 999 ဢမ်ႇတဵမ် 1000ၼႆၵွၼ်ႇ။ ယႃႇပေၵုမ်ႇဢဝ်ၸႂ်ၸပ်းတီႈ ဢၼ်ၵိုတ်း (1) ပျႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီ၊ သုၵ်ႉၸႂ် လိူတ်ႇလွၼ်ႉယွၼ်ႉၼိုင်ႈပျႃးၼၼ်ႉ တီႈတႄႉ ႁဝ်းမီးဝႆႉ 999 ယဝ်ႉ လူဝ်ႇၸူမ်းၸွမ်း ဢၼ်ႁဝ်းမီးယူႇ၊ ပဵၼ်ယူႇ လႆႈလီယူႇၼႆႉၼမ်ၼမ်ၵူၺ်၊ ၵွပ်ႈႁဝ်းလိုမ်းမၼ်းပႅတ်ႈလႄႈ ၵုမ်ႇဝူၼ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇ (1)ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းတူၺ်းႁၼ်လႆႈ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးလူင် မိူင်းၶႄႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျႅၵ်ႉမၼႆႉ ယၢမ်ႈတူၵ်းလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ 3ပွၵ်ႈ၊ တၢင်ႇႁႃၵၢၼ် 30ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၺႃးပႄႇပႅတ်ႈ၊ ႁဵတ်းတမ်ႇၼူတ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးမၼ်းၵူၺ်း ထုၵ်ႇဢမ်ႇႁပ်ႉ၊ ၶဝ်ႈတၢင်ႇၵၢၼ် တီႈKFGၵေႃႈ ၶဝ်24ၵေႃႉ 23ၵေႃႉလႆႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ မၼ်းထုၵ်ႇပႄႇပႅတ်ႈ၊ တႃႇလႆႈၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ၶႅမ်းပရိၵ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ပႄႇပႅတ်ႈ လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်း မၼ်းယင်းဢမ်ႇၸႂ်တူၵ်းသေ ယုမ်ႉယုမ်ႉတေႃႇသူႈၵႂႃႇ ထိုင်တီႈမၼ်း။
ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢမ်ႇဢွင်ႇ ဢမ်ႇပူၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တေႃႈၵဝ်ၶႃႈ လႆႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉလူင် ပထမၵျီးပဵၼ် (6)ပီ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉပုပ်ႉၽႃႇရုင်ႇ လွႆၵေႃႇ ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၶူးပဵၼ် (12)ပီ၊ တႃႇတေလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း လႆႈပႂ်ႉဝီႇၸႃႇ ပဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း (8)လိူၼ်၊ ငိုၼ်းၵိုတ်းၸပ်းတူဝ် (40)တေႃႇလႃႇ ၼင်ႇၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ယင်းပဵၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်ႁွမ်ႁူၺ်းလူင် တႃႇတႆးႁဝ်းလႄႈ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလူၵ်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈယင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်တူၵ်း ၸႂ်လဵၵ်ႉသင်သေ ယုမ်ႉꧦသေ တေႃႇသူႈမႃး။
ပေႃးႁဵတ်ႈၵၢၼ်လႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႆ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ဢၢင်ႈဢၢၼ်းဝႆႉၼႆၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလိူဝ် ဢႅမ်ႇပီႇၵႃႇ ၽူႈဢွၼ် ႁူဝ် ၶူင်မၢႆမီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မၼ်းလႆႈတေႃႇသူႈ ယႃႇႁႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းမၼ်းမီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ တူဝ်ၵၢမ်ႇယေႃႈ၊ ၵျူဝ်ႇပိူဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇမီးလၢပ်ႈ၊ ၺၢၼ်ႉၶူၺ်ႈၼင်ႇ ၶိူဝ်းသုတ်တၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇႁၢႆလႆႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းၼႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇတွၼ်ႉယွၼ်ႇ ယွမ်းလွင်ႈမၼ်းၶတ်းၸႂ်မႃး။
ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၼႃႈႁိူၼ်းလူႉ ၽူဝ်တၢႆ လုၵ်ႈတၢႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလိူဝ်သေ ၼၢင်းပတ်တၸႃႇရီႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇၽူဝ် ငူးၶူပ်းတၢႆ၊ လုၵ်ႈလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ 2လိူၼ် 3လိူၼ် ထုၵ်ႇၼၢင်းတႃႉ ႁွပ်ႈၺွပ်းမိၼ်ၵႂႃႇ၊ လုၵ်ႈၵေႃႉယႂ်ႇ 4ၶူပ်ႇ ထုၵ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉၼွင်း ဢမ်ႇမီး သင်တႃႇယူတ်းယႃၸႂ် ပေႃးၶႂ်ႈယွင်ႇမႃႈ လိုမ်းတူဝ် ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈမီး ဢမ်ႇမီး ယင်းဢဝ်သတိ ၸိုမ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမၢၵ်ႇ ႁူဝ်ၸႂ်သေ ယူတ်းယႃလႆႈ။
ၸိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉလူး ထၢင်ႇတေဢမ်ႇၵၢမ်ႇႁၢႆႉၸႃၼင်ႇၶဝ်သေ မီးၵုသူဝ်ႇၵၢမ်ႇလီယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလွင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်ဢိတ်းဢီႈ ဢွၼ်ႇၵူၺ်း တေဢဝ်ၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ် ဢမ်ႇမီးႁႅင်းတႃႇတေႃႇသူႈ၊ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၶိုၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇလီပဵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶႂ်ႈသင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ သမ်ႉဝႃႈ ထူပ်းမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဝႆႉၸႂ် ႁတ်းꧦႁၢၼ်ꧦသေ ယုမ်ႉယုမ်ႉယဝ်ႉ တေႃႇသူႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈထိုင်တီႈၽႂ်မၼ်းသေၵမ်း။
19၊ 10၊ 2017[full_width]
လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်
By ၸဝ်ႈသု(မိူင်းပၼ်ႇ) » ယၢမ်း» August 11, 2017
လွင်ႈတၢင်း» လိၵ်ႈၶုၺ်ႉႁၼ်, လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေပဵၼ် ငိုၼ်းတွင်း တႃႇသိုဝ်ႉၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆသေ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် လၢႆလၢႆတီႈ လၢႆလၢႆတၢင်း ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်း လႄႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈဝႆ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 February 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ၵမ်လပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼွင်ပိင်လူင် ႁူဝ်ၵိုတ်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 500,000 ပျႃး၊ ၸၢႆးထုၼ်းလိၼ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ 200,000 ပျႃး၊ ၸၢႆးပီး 165,000 ပျႃး၊ ပီႈၼွင်ႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇၵုၼ်ႁႅၼ် 100,000 ပျႃး၊ ၼၢင်းမိၼ်ႉမိၼ်ႉၸိင်ႇ 30,000 ပျႃး၊ ၸၢႆးလၢဝ် 20,000 ပျႃး၊ သႅင်လၢဝ်ၼူၼ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ 10,000 ပျႃး၊ ၸၢႆးလႃႉဢွင်ႇ 10,000 ပျႃး ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,035,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉသၢမ်မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ပျႃး) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် ငိုၼ်းတွင်းတႃႇသိုဝ်ႉ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပီႈၼွင်ႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼွင်ပိင်လူင် ႁူဝ်ၵိုတ်ႈ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 440,000 ပျႃး (သီႇသႅၼ်သီႇမိုၼ်ႇပျႃး) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်တီႈၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢႆးပႃႉထူး သိုဝ်ႉၶူဝ်းၼုင်ႈဝႆတင်းၼမ် တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 985,000 ပျႃး (ၵဝ်ႈသႅၼ်ပႅတ်ႇမိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ပျႃး) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ယူႇတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA လႄႈ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်း ဝႂ်ယွင်ႈယေႃး ယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ်တီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၶဝ် ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
“ႁၢဝ်” ဢမ်ႇၼၼ် “ႁၢဝ်ၵၢင်း” ဢမ်ႇၼၼ် “ႁၢဝ်ႁိူမ်ႉ” ၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ် ၾိင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်း မိူဝ်ႈတႃၼွၼ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁၢဝ်ယူႇတႃႇသေႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼွၼ်းဢိမ်ႇတဵမ်လီသေ သမ်ႉၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸႂ်ႈႁၢဝ်ၸွမ်းၾိင်ႈပဵၼ်မၼ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼၼ်ၼႄပၼ်ဝႃႈ တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈမီးတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလၢမ်းႁူႉလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁၢဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းတႄႉတႄႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းတေႁပ်ႉဢဝ် ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလႄႈ ၸွႆႈဢဝ်လူမ်းဢမ်ႇလီ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼၼ်ႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇထိင်းသိမ်းပၼ်လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလႆႈလီ။ ႁဝ်းတေၶႂ်ႈႁၢဝ်မႃး မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မီးလူမ်းဢမ်ႇလီၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶႂ်ႈၼွၼ်း၊ ငဝ်၊ ႁၢဝ်ၵၢင်းမႃးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ် 1 မိၼိတ်ႉ ၼမ်လိူဝ် 1 ၵမ်း ၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉယဝ်ႉဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းႁၢဝ်ၵၢင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉသင်လႄႈႁၢဝ်? မီးလွင်ႈတၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်သေလႄႈႁၢဝ်? ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၼႆႉ တေလၢတ်ႈၼႄလႆႈဝႃႈ ႁဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်သင်ဝႆႉၽွင်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
- ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း။
လွင်ႈႁၢဝ်ၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၸိုၼ်ႈသႂ်မႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ထတ်းသၢင်ႁၼ် တေပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း လႄႈ ၵႆႉၵႆႉတိုၼ်ႇ ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းမႃး၊ ႁၢဝ်ၵၢင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ၶႂ်ႈၼွၼ်း(Narcolepasy)။
တၢင်းပဵၼ်ၶႂ်ႈၼွၼ်းၼႆႉ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈ ၶႂ်ႈၼွၼ်းယူႇတႃႇသေႇ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈယင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်သေလွင်ႈလွင်ႈယူႇၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၼွၼ်းလပ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ မေႃယႃၶဝ်ၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ မီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ တီႈဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ပၼ်လွင်ႈၼွၼ်းလပ်းလႄႈလွင်ႈတိုၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်ၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်းယူႇတႃႇသေႇၼႆႉၵေႃႈ ၼႄလႆႈဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉလႆႈဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၼႆ တေမီးၽၢင်ႁၢင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼွၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇဢိမ်ႇသေပွၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းယူႇတႃႇသေႇ၊ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃးၵူၺ်းၼၼ်ႉ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၶႅၼ်ႁႅင်းၶႃ လႄႈ ႁၼ်ႁၢင်ႈၽၢမ်းတႃမိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉတေလပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၼွၼ်းၶူၼ်။
သမ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းပဵၼ် ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၵေႃႈတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇပၢႆးယူႇလီ လွင်ႈၼွၼ်းလပ်းႁဝ်းမႃးယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းၼွၼ်းၶူၼ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လႄႈ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၼွၼ်းဢမ်ႇလႆႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းၼွၼ်းၶူၼ်ၼႆႉ တေႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈလႄႈ ၶႂ်ႈၼွၼ်းတႃႇသေႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်မႃးယူႇ။
- ပဵၼ်ၵူၼ်ႉပဵၼ်ၶိုၼ်ႈ။
ပဵၼ်ၵူၼ်ႉပဵၼ်ၶိုၼ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ယွၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၽိတ်းပိူင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈၵူၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်ႉပဵၼ်ၶိုၼ်ႈ တေမီးၽၢင်ႈႁၢင်ႈႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးႁႅင်း၊ ၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈတင်းတူဝ် လႄႈ ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်းၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈတိုၼ်ႇမႃးၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈပၢင်ႇၼႆသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ပီး။
ၵူၼ်းပီး ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆႉတူင်ႉၼိုင်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ထိူင်းသေ မေႃၶၢၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ လွင်ႈၶၢၼ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းမႃး၊ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈမႃးလႄႈ ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
- လူမ်းမႃႈမူ။
ၵူၼ်းဢၼ်မီးလူမ်းမႃႈမူၼႆႉ တေမီးၽၢင်ႈႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ယူႇတႃႇသေႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈဢွၵ်းဢေႃ မီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈလႄႈ မိူဝ်ႈႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
- ၼိူဝ်ႉလိူဝ်ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ။
လွင်ႈဢၼ်ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတီႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၵ်းဢေႃၽိတ်းပိူင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မီးၼိူဝ်ႉလိူဝ်ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅင်ႇၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁၼ်မႃး ၵူၼ်းမီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၵ်းဢေႃၼၼ်ႉ တေၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်သေ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈငိူဝ်ႈငဝ်မႃးလႄႈ ၼႂ်းၶူင်ႉသၢင်ႈဢွၵ်းဢေႃၵုမ်းၵမ်လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၼိူဝ်ႉငွၵ်ႈတဵင်ဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ မႃးလဵင်ႉၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃလႆႈယၢပ်ႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလူဝ်ႇဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇလႄႈ ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ပိူၵ်ႇဢွၵ်းဢေႃလူႉ (Multiple sclerosis)။
လွင်ႈဢၼ်ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ မီးလွင်ႈႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈလႄႈ မီးတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈလီ တေၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်မႃး လူၺ်ႈတီႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်တႂ်။
ၵူၼ်းဢၼ်ၵႆႉႁၢဝ်ယူႇတႃႇသေႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ထူပ်းႁၼ်တီႈ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်တႂ် ဢၼ်ႁၢႆႉႁႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼႃႇလႄႈ ၵႆႉၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်းယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ သမ်ႉဝႃႈၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်းသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်တႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသင်သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆၸွႆႈႁႂ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် ၸိုၼ်ႈသႂ်မႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
- ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉႁူဝ်ၸႂ်တၢႆ။
တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ႁၢႆႉႁႅင်းတေႉတေႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်းသေ မိူၼ်ဝႃႈ ၸဵပ်းတီႈၼႃႈဢူၵ်း၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ပွတ်းလူင်း၊ ၼႃႈၽိူၵ်ႇ/ၼႃႈၶဵဝ် ၸိူင်ႉၼႆမႃး ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇထူပ်းမေႃယႃၵမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းပၼ်ၾၢင်ႉထိုင် လွင်ႈၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉႁူဝ်ၸႂ်တၢႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈဢၼ်ၵႂႃႇလဵင်ႉႁူဝ်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈလႄႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင်သၢႆၸႂ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေလွင်ႈဢၼ်ၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်း ၼႄၽၢင်ႈႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၢဝ်ၵၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းမႃးထႅင်ႈယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ-
- တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဢၼ်ၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်း ဝၢႆးဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ၶမ်ႈ ယူႇတႃႇသေႇလႄႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၼွၼ်းသင်ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ယွၼ်ႉ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၶမ်ၸႂ်သေ ဢွၵ်းဢေႃလႆႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ၼမ်ယဝ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူဝ်ႉမႃး။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼင်ႈႁိုင်ႁိုင် ဢမ်ႇပေႃးလႆႈတူင်ႉတူဝ်ၵႃႈႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းတူဝ်ဢမ်ႇလႅၼ်ႈလႆႈလီ ဢွၵ်းဢေႃဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇပဵင်းပေႃး ၸင်ႇလႆႈဢႃႈသူပ်းၵႂၢင်ႈႁၢဝ်ၵၢင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
- ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈဢၼ်မီးတီႈယႃ မိူၼ်ၼင်ႇ ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေမီးၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်ၵူၼ်းပဵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းယူႇတင်းဝၼ်း လႄႈ ၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်းမႃးယဝ်ႉ။
- တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီး ပႅင်ႈ လႄႈ ၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼမ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵိၼ်ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
သမ်ႉဝႃႈလွင်ႈႁၢဝ်ႁိူမ်ႉတေ ၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းလီမႃးသေတႃႉ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်လီၵႃႈႁိုဝ် ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေလူတ်းယွမ်းလွင်ႈႁၢဝ်ႁိူမ်ႉၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၵႄႈၶႆမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ-
- ၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ် ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ်ပႃးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
- ႁဵတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈၼမ်မႃး လိူဝ်သေတေၼင်ႈႁၢဝ်ၵၢင်းယူႇၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပႆလဵၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလီ။
- ထူၺ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇတဵမ်ပွတ်ႇလႆႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇလဵင်ႉဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ။
- သုတ်ႇလူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ် ဢၼ်မီးလူမ်းၸိုၼ်ႈသႂ် ၸွမ်းသၽႃႇဝသီၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- ၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းယူႇတႃႇသေႇ တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၶိင်းပေႃးတေမီးလွင်ႈတူင်ႉတိုၼ်ႇလႅတ်းသႅဝ်း။
- ၵိၼ်ဢႁႃႇရဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ၶတ်းၸႂ်လူတ်းယွမ်း လွင်ႈၵိၼ်ပႅင်ႈလႄႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼမ်။
- ၼွၼ်းပၼ်ဢိမ်ႇဢိမ်ႇ။
လွင်ႈၵႆႉၵႆႉႁၢဝ်ၵၢင်းၼႆႉ တေၼႄလႆႈဝႃႈ ႁဝ်းမီးၽၢင်ႈႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁၢဝ်ၵၢင်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးတၢင်းပဵၼ်မႃး။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းတေၼႄလႆႈဝႃႈ ႁဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်သင်ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လွင်ႈႁၢဝ်ၵၢင်းၼၼ်ႉ တေၵဵဝ်ႇၵပ်းတၢင်းပဵၼ်ႁဝ်းလႆႈတႃႇသေႇ၊ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ တေမီးၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆမဵဝ်းယူႇ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉလႄႈ တူၺ်းထိုင်ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ – ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ
ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တွၼ်ႈတႃႇတေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ သင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းတင်းမူတ်းၼႆ NUG တေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ငူမ်ႉငီႉၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ CRPH သေၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ လႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၸုမ်း ဢေးသျုးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇပႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းတင်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းဢေးသျုးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ) ၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးတၢင်း တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၽေး လိူတ်ႈၼွင်းၵၢင်မိူင်း ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသေ ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူႈၽၢႆႇယူႇ။
ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းလူင် ၵျုႇၵႃႇတႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် (5) ၶေႃႈသေ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၸွမ်းလႄႈ ၼႂ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈတူၵ်းလူင်းၽွမ်ႉၸႂ်ၸွမ်းယူႇ ၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇမီးၽႂ် လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼႆႉသေၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၼႃႈတေထိုင် ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇဝႆႉဝႃႈ သင်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်တုမ်တႄႉယူႇၼႆ ထုၵ်ႇလီၽိတ်ႈမွၵ်ႇပႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ယူႇ ၵူၺ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈတုမ်ႉတွပ်ႇသင်ၶိုၼ်း။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၢၼ်းဝိၼ်းၶၢႆႇတၢၼ်း (NUG) လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢွၼ်ၼႃႈတေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေလႆႈပွႆႇတူဝ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း တင်းမူတ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၶေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင် ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (Assistance Association For Political Prisoners-AAPP) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 28 April 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၼမ်ထိုင် (756) ၵေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း မီးၼမ်ထိုင် 5,501 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ် October 2021 ၼႆႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် လၢႆလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းၵူဝ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈတီႈလႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၼႂ်းလိူၼ် October 2021 ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တႄႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း သၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်းပၢင်ႇသေးလႄႈ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပႂ်ႉမူၵ်းတိုၵ်းပိုတ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် မွၵ်ႈ 15 မိၼိတ်ႉယဝ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းထွႆဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08:30 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီသေ ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၾႆးမႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ (1) လမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9 October 2021 ၼၼ်ႉဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း MNDAA သေတႃႉ ယူႇတီႈၵႆသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် 60 mm၊ 81 mm၊ 100 mm သေ ပိုတ်းယိုဝ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်း MNDAA တီႈသၼ်လွႆၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပၢင်သေး ထုင်ႉမိူင်းၵူဝ်းတင်းဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 7 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈလဵၵ်းၼမ်ႉႁူး ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းၵူဝ်းလႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ဢိၵ်ႇတင်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းႁူင် လႄႈ သဵင်းၵႆႇသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းၵႂႃႇ 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA တႄႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တီႈမိူင်းၵူဝ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် July 2021 ၼႆႉသေ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇသေ ၵူၼ်းမိူင်း 2,000 ပၢႆလႆႈပၢႆႈၽေးဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်းၵႃႈၶဝ်ႈၽၵ်း ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ်ၶဝ်ၼႆသေ ၸုမ်းၼုမ်ႇၸၢႆးယိင်း လမ်းပုၼ်း ၸိုင်ႈထႆး သူင်ႇငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်းၼုမ်ႇၸၢႆးယိင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး လမ်းပုၼ်း ၸိုင်ႈထႆး ဢဝ်ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းထႆး 10,000 ဝၢတ်ႇ (ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇဝၢတ်ႇတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ လႆႈတၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် ၶဝ်တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင်တီႈ ၸုမ်းၼုမ်ႇၸၢႆးယိင်း တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ယွင်ႈယေႃးဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းထႆး 10,000,000 ဝၢတ်ႇ (သိပ်းလၢၼ်ႉဝၢတ်ႇတဵမ်တဵမ်) မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation
Jump to search
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD G10 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းတႅမ်ႈႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
{{db-g10}}
- ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းꩪမ်မတႃယဝ်ႉ။
- ပေႃးသႂ်ႇ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉၼႆၸိုင် ၶႅၼ်းတေႃႈ ႁဵတ်းပၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈပဝ်ႇသေၵမ်း။
လွင်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ (Author)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉသေ တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸႂ်ႉၶူတ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇၵႂႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တႄႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃးလႄႈ။ တီႈ PageName ၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈသေ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇလဝ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
{{subst:uw-attack}}
ပေႃးႁဵတ်းၼႆၼႆ မၼ်းတေၼႄပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပၼ်ၽၢင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:


text:
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈၸုမ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တၢင်ႇထိုင် လႄႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 48 တီႈဝဵင်းလူင်ၵျီႇၼီႇပႃႇ မိူင်းသဝိတ်ႇသိူဝ်ႇလႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ 3 ပွၵ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇပႃးၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈလႄႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇထိုင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼႆ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၸုမ်း Independent Investigative Mechanism for Myanmar (IIMM) ၸုမ်းဢၼ်မီး သုၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်းလွတ်ႈလႅဝ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တၢင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်းထိုင်တီႈ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၸုမ်း IIMM ၼႆႉပႃးဝႃႈၼႆ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းလၢတ်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ၽူႈၵေႃႉဢၼ်တၢင်ႇထိုင် ၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ်သေ ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်တေတၢင်ႇထိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်ႇထိုင်ၼႄတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇသႂ်ႇပႃးၶေႃႈတုမ်ႉတွပ်ႇ သဵင်ၵၢင်ၸႂ် မိူင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼၼ်ႉဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 ၼႆႉ တွမ်ႇ ဢႅၼ်ႇတရူး (Tom Andrews) ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈတၢင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်းၸူးတီႈ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇယူႇသေ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈမီးတၢင်းၽိတ်းၸႅင်ႈလႅင်းယူႇ ယွၼ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႉတၢႆယူႇ 1,100 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု 14 – 17 ၼႆႉ 75 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇ 8,000 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉထုၵ်ႇတိုၵ်းတေႃးလႄႈလမ်းႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေး ပၢႆႈၵႂႃႇႁႃဢွင်ႈတီႈ လွတ်ႈၽေးၼႆႉ မီးယူႇ 230,000 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်းယေးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇမွၵ်ႈ 500,000 ၵေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈတီႉၺွပ်းတူဝ်ၶဝ်သေ ဢမ်ႇလႆႈတူဝ်ၶဝ်ဝႆႉ လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ် ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇ မွၵ်ႈ 177 ၵေႃႉၼႆႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Irregular Verbs ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပဵၼ်သင်?
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈတေႁူႉ လႄႈပွင်ႇၸႂ်လီယဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၾဝိူပ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႈၸွမ်းပိူင် မၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင်ၼႆၼၼ်ႉ ။
Irregular verbs (ဢိရိႇၵိလ်လႃႊရ်ၾဝိူပ်ႉသ်) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉမၼ်းပဵၼ် ၾဝိူပ်ႉ (Verbs) ဢၼ်လႆႈပဵၼ် ၶွင်ႉ႞ ၊ ၶွင်ႉသွင် ၊ ၶွင်သၢမ် v1, v2, v3 ၼႆလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈ ၾဝိူပ်ႉ 3 ၶွင်ႉ (သွင်ႉ) ၼႆယူႇ ။
ၾဝိူပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉတေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈတွင်းမၢႆဢဝ်ဝႆႉတႃႉ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈၽဝိူပ်ႉတီႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တၢင်း (Regular Verbs) ၾဝိူပ်ႉဢၼ်ၸွမ်းပိူင် ၼၼ်ႉၼႆၶႃႈ။


text:
ပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ (မၢၼ်ႈ: ပခုက္ကူခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pakokku Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်းၸႄႈဝဵင်း (5) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်ၵႅၼ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၶူဝ်ဢေႇရႃႇဝတီႇ (ပၶူၵ်ႉၵူႇ) ဢၼ်တင်းလူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉရဵၼ်းတႆႇၶၢမ်ႈလႆႈလႄႈ တင်း ထုင်ႉပွတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵႂႃႇမႃးလႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ၽၢႆႇႁဵတ်းတဵၼ်းႁွမ်ႇဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ၊ ဝဵင်းမျႅင်ႇ၊ ဝဵင်းပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းပၶၢၼ်း ဢၼ်မီးၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉၶျေႇ ဢၼ်မီးၽင်ႇ ၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။