text:
HTML
HTML ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယေႃႈ ႁင်း Hyper Text Mark-up Language ၶႃႈဢေႃႈ။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ် Web Browser ၶဝ် ပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းပိူင်လူင် ၽွင်းမိူဝ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ HTML ၼႆႉ Tim Berners-Lee လႄႈ Rober Calliau ၶဝ် လႆႈတႄႇသွၵ်ႈႁၼ် လွၵ်းလၢႆးမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိုင်ထႅင်ႈမွၵ်ႈသွင်ပီ Tim Berners-Lee ၼႆႉ လႆႈၶူင်သၢင်ႈပၢႆးၸၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်တင်း Tag သေၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉသေ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Browser သေ တူၺ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ် Hyper-Link သေၵေႃႈ ၵွင်ႉဢဝ်ၼႃႈလိၵ်ႈတင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈၸူးဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇလႆႈၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃးဝႃႈ Hyper Text Markup Language ၼႆယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 3 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ (3:00) မူင်း ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၼိူဝ်လွႆ လႄႈ ၾူၼ်တူၵ်းဝၼ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း ၼမ်ႉလုၵ်ႈတီႈလွႆၶမ်းလႆလူင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇထူမ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးႁၢႆးလူင် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ လိၼ်ၵူမ်ႇလိၼ်ဢုင်ၶမ်ဝႆႉၼႂ်းႁိူၼ်းယေးလႄႈ ၶူဝ်းႁိူၼ်းၶူဝ်းယေးၵေႃႈ လႆႈလူႉသုမ်းၼမ်၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇမီးၽႂ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23−24 September 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းသေ လိၼ်ၵူမ်ႇလိၼ်ငႂ်ႈ ဢွင်ႈတီႈၶုတ်းၶမ်းၼၼ်ႉ လႆလူင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇထူမ်ႈသႂ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼႃးႁၢႆးလူင်မႃးယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။
ဝၢၼ်ႈၼႃးႁၢႆးလူင်ၼႆႉ မီးၼႂ်းၵႄႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ မိူင်းၽျၢၵ်ႈသေ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁၢႆးလူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဢွင်ႈတီႈၶုတ်းၶမ်းလႄႈ ပေႃးဝႃႈၾူၼ်တူၵ်းမႃးပီႊလႂ်ၵေႃႈ ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၼႂ်းၼႃး၊ ပေႃးၼမ်ႉယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ လိၼ်ငႂ်ႈလိၼ်ၵူမ်ႇ ဢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၶမ်ၵိုတ်းဝႆႉ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း၊ ၸွမ်းၼႂ်းၼႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ သၢႆၼမ်ႉဢၼ်သႅၼ်ႈသႂ်၊ သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 5 October 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 19:00 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း 2 လုၵ်ႈလႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႆႉသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈႁိမ်းၶူဝ် ဢၼ်တေၶဝ်ႈၵႂၢင်းမၢၵ်ႇၼင် မၢၼ်ႈႁွင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈႁိမ်း လၵ်းၾူၼ်း Mytel ၼႆၵေႃႈဝႃႈယူႇ၊ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈငိၼ်းသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ 2 ၵမ်းဢေႃႈ၊ သဵင်မၼ်းလင်ႁႅင်းၼႃႇ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇတူၺ်း၊ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႂ် ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်း၊ ယွၼ်ႉသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလင်ႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၸႂ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇသႅၼ်းဢၼ်ႁၢင်ႈၵၢင်ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇပွမ်းႁိုဝ် ယွၼ်ႉသင်လႄႈ တႅၵ်ႇၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းမိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢၼ်းတွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်း (မၢၼ်ႈ: ပန်းတောင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pandaung) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပျီႇ ယၢၼ် 9 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆတၢင်းလိၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉ မိူင်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၸူး တိူင်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆတွင်ႇၵူၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းသေ ၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်တိုၵ်ႉႁႃယဝ်ႉလႄႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပႆႇပိုတ်ႇလႆႈ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ၊ သၢႆတၢင်းလူမ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် တိူင်းရၶႅင်ႇ ၵႃႉၶၢႆၸူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းၼႆႉ ယၢမ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆတွင်ႇၵူၵ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 39 လၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈလွႆလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ 100 လၵ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းၼႆႉ မီးမႃး 3430 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸမ်ၵၼ်တင်း သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ သေ ၼႃႈလိၼ်ဢမ်ႇပဵင်းလီသေဢမ်ႇၵႃး ၽုၼ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးလီလႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈႁဵတ်းၼမ်။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းၼႆႉ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈ လႄႈ ၶီႈၶင်ႈယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈဝဵင်းပၢၼ်းတွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးပေႃႇတေႃႇမူသျိၼ်ႇၽျူႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (7)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ (38)


text:
ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီ ဢမ်ႇၼၼ် ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၶရႅၵ်ႉတိၵ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UDP) ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈပဵၼ်ထီႉ−2 တႃႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ထွၼ်သၢႆမၢႆပႃႇတီႇ ဢွၵ်ႇၼႂ်းပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယွၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းလူင်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ တႃႇတင်ႈပႃႇတီႇၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈ မတ်ႉတႃ 12 လႄႈ မတ်ႉတႃၽႄ (ၵ) (ၶ) (င) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပူတ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇ ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီ ဢွၵ်ႇၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီ ဢၼ်တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၺႃး မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မတ်ႉတႃ 10 မတ်ႉတႃၽႄ (သ) လႄႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီၼႆႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉ မီးၽူႈတႅၼ်းၽွင်း (1,131) ၵေႃႉ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းသေယဝ်ႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇထီႉသွင် ဢၼ်မီး ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၼမ်လႄႈ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ထီႉသွင် ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီထုၵ်ႇပူတ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ၸွမ်းၼင်ႇမတ်ႉတႃ ဢၼ်ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တီႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးၵျေႃႇမျိၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် မၢႆႉၶႄႇလ် ၵျေႃႇႁႂႃႇႁူႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းတူဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ႁပ်ႉငိုၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၶႄႇလၵ်ႉ သူင်ႇမႃးငိုၼ်းမၢၼ်ႈ တႃႇ 16 ပီႇလီႇယၼ်ႇပၢႆ၊ ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႈယိမ်ငိုၼ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလိၼ် ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢူးၵျေႃႇမျိၼ်ႉ ၺႃးဢဝ်တၢင်းၽိတ်းလူၺ်ႈ လၵ်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ မတ်ႉတႃ 224 ၊ မတ်ႉတႃ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်း လႅၼ်ႁဵတ်းမၢႆၾၢင်မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇ၊ မတ်ႉတႃလၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီၼႆႉ တႄႇၵေႃႇတင်ႈသေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2010။
ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2010 လႄႈ ပီႊ 2015 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေတီႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ဢၼ်တေ ထိုင်မႃးၼႆႉတႄႉ တႄႇဢဝ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဝဵင်းဢိတ်း၊ ၸွမ်းၶႅပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၽူႈ တႅၼ်းၽွင်း တႃႇတေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းယဝ်ႉ ပႃႇတီႇမွၵ်ႇၼၢင်းသီ ပဵၼ်ထီႉသွင် ဢၼ်တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တင်ႈတႄဝၼ်းထီႉ 5 October 2021 ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 10 October 2021 ၶၢဝ်းတၢင်း 6 ဝၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ 34 ၵေႃႉ လႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမၢၼ်ႈ ၸီႉသင်ႇဢမ်ႇပၼ်ၶၢႆၵၢတ်ႇ ႁႂ်ႈသုတ်းဝၼ်း။
ၸၢႆးၸၢႆး ၵူၼ်းမိူင်းလၢႆးၶႃႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 ၼၼ်ႉ တီႈလၢႆးၶႃႈ ဝၼ်းလဵဝ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် 13 ၵေႃႉ ပႃးၵူၼ်းပိုတ်ႇလၢၼ်ႉၼႂ်းၵၢတ်ႇ လႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႁၢမ်ႈဝႆႉၸဝ်ႈလၢၼ်ႉတင်းၼမ် ဢမ်ႇပႆႇပၼ်ၵႂႃႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇလၢၼ်ႉၼႂ်းၵၢတ်ႇ ပေႃးၸဝ်ႈလၢၼ်ႉမၢၵ်ႇမႆႉ တင်း ၸဝ်ႈလၢၼ်ႉယႃႈယႃတႄႉပိုတ်ႇၽုၺ်ႇလႆႈယူႇ ၸဝ်ႈၶၢႆၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၸိူဝ်းၶၢႆၼွၵ်ႈၵၢတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶၢႆလႆႈယူႇ ပေႃးထိုင်ၵၢင်ၼႂ် 10:00 မူင်းတႄႉ တေလႆႈသိမ်းမူတ်းၼႆၶႃႈ ၸိူဝ်းၶၢႆတၢင်းၵိၼ်ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶၢႆသေတီႈ” လၢတ်ႈၼႄၸိူင်ႉၼႆ။
မေႃယႃၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈလၢႆးၶႃႈၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လူင်းႁူင်းယႃယဝ်ႉ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေလူႉသဵင်ႈတၢႆတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃ ၵိုတ်းဝႆႉယူႇ 36 ၵေႃႉ ပဵၼ်သၢႆမၢႆၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 10 October ၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉၸွမ်းထႅင်ႈဝႃႈ ဢၼ်မေႃယႃၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် သမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢႃႇယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 11 October 2021 ပဵၼ်ဝၼ်းၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း တႃႇၸုပ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Thursday, March 15, 2012
ပၢင်ပွႆးယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်တ ႁပ်ႉၸုမ်း Ph.D
ၸွမ်းလူၺ်ႈပႃရမီ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈလႄႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင်သေ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 04 March 2012 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈထိုင်တီႈယွတ်ႈ ႁွတ်ႈတီႈပၢႆ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် (Peradeniya University, Sri Lanka) ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11. 03. 2012 သင်ၶလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇလႆႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ ႁဝ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း (ဝတ်ႉသီရိသုတႃရၢမ်း) ပၢင်ၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ပၢင်ၵွၵ်ႇၼွႆႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ၸွမ်းၼင်ႇထုင်းၵႂၢမ်းတႆး ႁဝ်းဝႆႉမီးဝႃႈ "မႆႉလီမီးၼိုင်ႈတူၼ်ႈ ၼူၵ်ႉမူၼ်ႈမိုၼ်ႇသႅၼ်တူဝ်၊ ၽူႈလီမီး ၼိုင်ႈၸဝ်ႈ လဵၵ်ႉၼုမ်ႇထဝ်ႈၵိူဝ်းလီ" ၼႆလႄႈဢၼ်ပဵၼ်သင်ၶလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ-ၸိုင်ႈထႆး တင်းသဵင်ႈၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈလီၸဝ်ႈလီ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ႁူမ်ႈလီလူင် တႃႇပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆးတင်းလၢႆလႄႈ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၿုတ်ႉ ၼႂ်းလုမ်ႈ ၾႃႉတင်းလၢႆတေ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သွၼ်ႈႁူမ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၸဝ်ႈတႆးႁဝ်း ၽုတ်းဢွၵ်ႇ မႃးယဝ်ႉ၊ ၽူႈၼမ်းလီႁဝ်း ၽုတ်းပေႃးမႃးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၼႆလႄႈၸင်ႇလႆႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ယိုင်ႈယိုင်ႈယႂ်ႇယႂ်ႇ ၵႂႃႇတီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူး လႃးလူင်းၵွၼ်း (ဝတ်ႉသီရိသုတႃရၢမ်း) ပၢင်းၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ပၢင်ၵွၵ်ႇၼွႆႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးၵႂႃႇၶႃႈ ဢေႃႈ။
ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးၶူးယႂ်ႇ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပလတ်ႇ သုဝတ်ထၼဝၶျိရၶုၼ်း (ဢႃးၸၢရ်သဝႆ) (ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် (Rector) ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ မိူင်း)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. မႁႃသုတ်ထိတ်ႉ ဢႃၽႃၵရေႃ (ၽူႈၵုမ်းထိင်းလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၿုၻ်ထ သႃသၼႃ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်မႁႃၽႆးရတ်ႉ ထမ်မထိပေႃး (ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇဢွင်ႈတီႈ ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၽူႈၵုမ်းၽၢႆႇဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်မႁႃပုၼ်းၶျူး ၶေမ ၸႃရီ (ၽူႈၵုမ်းထိင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးမႁႃသေၼ (ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ)၊ ၸဝ်ႈၸွမ်သိုၵ်းၵဝ်ႇလူင် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၽူၼ်းဝၼႃးၵမူၼ်း (ၸိူဝ်ႉသၢႆတႆး)၊ ၶုၼ်ယိင်း ဝိၽႃးသီရိ မၵရသၢၼ် (ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၼၢင်းယိင်း-မိူင်းထႆး)လႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈႁူဝ်ၼႃႈတႆး ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇၵေႃႈ မႃးၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၵႂႃႇယူႇ ယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈမီးၵႂုႇ 700 ပၢႆသေ သဵင်ၵွင်မွင်းတႆးလႄႈ ၼမ်ႉသဵင်ၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်လႆႈ ႁွင်ႉဢၼ်လႆႈမွၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉသေ ယွင်ႈယေႃးၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈ ၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးလင် တဵမ်ဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃ Dr. သႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ
● ပီၵိူတ်ႇ -13.04.1973
● တီႈၵိူတ်ႇ - ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၼ်း။
● ပီႈၼွင်ႉ - မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် (5)ၵေႃႉ (ၸၢႆး 3 လႄႈ ယိင်း 2)
● ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ - လုင်းၸၢင်းၼၼ်ႇတႃႇ + ပႃႈၸၢင်းယိင်း
● ပွၵ်ႉမၢႆ(2)၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၼ်း။
ၸုမ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလႆႈႁပ်ႉမႃးၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း
● ပီ-1997 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ သႃသၼင်ၵုရ ဝတ်ႉၵျၶတ်ဝႅင်း၊ ဝဵင်းပၵူဝ်း
● ပီ-1998 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ သႃသၼထၸ ထမ်မႃၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုႁမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ပီလဵဝ် သၢမ်ၵျၢမ်း
● ပီ-1998 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ ဢၽိပႃလထမ်မႃၸရိယ (ထိ-႑ ) တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် မိူင်းတႆး
● ပီ-2003 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ M.A တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေလၼီယ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
●ပီ-2004 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ တီႈပလူဝ်ႇမႃႇ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ( Dip.In English , Aquinas College,Colombo)
●ပီ-2006-2007 ႁဵၼ်းဢဝ်ၸၼ်ႉ M.Phil, တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေလၼီယ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
● ပီ-2012 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ပေရတၼီယ တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်
ၼႃႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃသၼႃ
● ပီ-1997-1998 ႁဵၼ်းၶူးသွၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်ႈလိၵ်ႈ ဝတ်ႉဝိသုၻ်ထႃႇရုင်တိူၵ်ႈမႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။
● ပီ-1999 ႁဵတ်းၶူးသွၼ်တီတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပုပ်ႉၽႃႇရုင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်။
● တေဢဝ်ပီ-2006 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႇ လိူင်ႈပုတ်ႉထၽႃႇ သႃႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2009 ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပွင်ၵၢၼ်ပၢင်ၵုမ် လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႇ ၽၢႆႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇ ၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●တေႇဢဝ် ပီ-2010 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၽၢႆႇပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူႇလႃး လူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပီ-2011 ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၽၢႆႇ ၸုမ်းၶိုင်ပွင်ပၢင်ပွႆး လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽၢႆ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း(3) ၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃၸူႇလူးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵျႃႇၼိူဝ်ႇ ၽၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ (Journal of International Buddhist Studies )
ပၢင်ၵုမ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃး
●ပီ-2004လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထလုမ်ႈၾႃႉ၊ တီႈထမ်ႈလူင်မႁႃႇပႃ သႃၼ၊ ၵမ်ႇၽႃႇဢေး၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
●ပီ-2007 လိူၼ််မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လႄႈပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ ႁဵတ်းတီႈႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူမ် (United Nation Conference Center) ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ။
●ပီ-2007 လိူၼ််တီႇၸႅမ်ႇပိူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ တႆးၵူႈမိူင်းꧦပွၵ်ႈၵမ်း(1) SOAS ၸၼ်ႉၸွမ်လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်း။
●ပီ-2008 လိူၼ်တီႇၸႅမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း(3) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ႉပုတ်ႉထသႃႇဝၵ၊ ဝဵင်းဢၼုရႃထပူရ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ။
●ပီ-2009 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိူင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(1) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပီ-2009 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ထေရဝႃၻ တင်းသဵင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း(2) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သီႇတၵူႇ၊ ဝဵင်းၸေႈၵႅင်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ။
●ပီ-2009 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ််ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်တႃႇ ပၢင်ၵုမ်လူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထတင်း လူၵ်ႈလႄႈ ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ၊ မိူင်းထႆး။
● ပီ-2009 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႈမိူင်းꧦ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိူင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2010 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလိူင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(2)တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2010 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၸၢဝ်းၿုၻ်ႉထ တင်းလူၵ်ႈ လႄႈ ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ မိူင်းထႆး။
●ပီ-2010 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ ဝဵင်းမႄ တၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း။
●ပီ-2011 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလိူင်ႈၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(3) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2011 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပုတ်ႉထသႃသၼႃ တီႈဝဵင်းၵျူဝ်ႇတူဝ်ႇ၊ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ။
ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်
● ပဵၼ်ၶူးသွၼ် (ၵထိၵ) တီႈထႃၼၽၢႆႇသွၼ်ပုတ်ထၵူႈမိူင်းꧦ
● ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ လွင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ််ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း
●ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပုတ်ထၽႃသႃ၊ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃး လူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ႁဵင်းလိၵ်ႈ
တီႈယူႇယၢမ်းလဵဝ် - ဝတ်ႉဢႃရုၼ်း ပၢင်ၵွၵ်ႇယႂ်ႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
Phone: - 02-923-5369 လႄႈ 087-508-4258
Email: - senghurng@gmail.com
သင်ဝႃႈၶႂ်ႈလႆႈၶႅပ်းႁၢင်ႈ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်ပွႆးယွင်ႈၵုၼ်းယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈၶူး Dr.သႅင်ႁိူင်း ၼုရိၼ်တ ႁဝ်းၶႃႈၼႆ လူတ်ႇဢဝ်တီႈတႂ်ႈၼႆႉ လႆႈယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by Saonando(ꨅဝ္ꨳဝꨓ္းသဝ္)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ 10 မိူင်း တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ပႆၸွမ်း လွၵ်းလၢႆးၶႄႇ လူၺ်ႈတိတ်းတင်ႈ Firewall တႃႇပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇၽွင်းငမ်း ပွင်ၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း (ၼၸဢ) လႆႈမီးၶေႃႈသင်ႇ ပိၵ်းဢိုတ်းပႅတ်ႈ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ သင်ႇပလွၵ်ႉပႅတ်ႈပႃး Social Media Facebook, Twitter, Instagram ႁူမ်ႈပႃးတင်း ဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပိူဝ်ႇ (Cyber Security) ပလွၵ်ႉပႃးတင်းထႅင်ႈ VPN လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 3 ပီႊ သင်ဝႃႈလူဝ်ႇၶေႃႈမုၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈသူင်ႇပၼ်ၸုမ်း ၼၸဢ ၵမ်းလဵဝ် လူၺ်ႈဢၢင်ႈဝႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ပႃႇမွၵ်ႈၶ မႅတ်ႉထိဝ်း ဝေႃႇရႅၼ်ႇ (Matthew Warren) ၸၼ်ႉၸွမ် RMIT University မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းတေၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး တိတ်းတင်ႈ Firewall တႃႇၵူတ်ႇထတ်း ၵုမ်းထိင်းလႆႈ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၶႄႇမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆယူႇ။ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၶႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း Great Firewall တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ Online တူဝ်ႈတင်းမိူင်းၶႄႇဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် Great Firewall ၼႆႉ ၶႄႇႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢိၼ်တိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ မီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈယႂ်ႇ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၽူႈတူင်ႉၼိုင် တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႆလႄႈ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ တိုၼ်းတေလႆႈယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၵုမ်းၵမ် ၼႆယဝ်ႉ။
Great Firewall ၶႄႇၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ Online တင်းသဵင်ႈ လႄႈ သင်ၽႂ်ႁဵတ်းမႅၼ်ႈ ဢၼ်တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ တေပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ (Website) ၊ Social Media တေထုၵ်ႇပလွၵ်ႉပႅတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ Facebook, Twitter ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၵူၺ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း VPN သေ ၸင်ႇတေလဵၼ်ႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်တေႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ လွၵ်းလၢႆးၶႄႇ တႃႇၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်သင်ၼႆႉ တီႈမိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃးၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင်မႂ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈ Cambodia’s National Internet Gateway တႃႇၵုမ်းထိင်းလႆႈၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး Online တင်းသဵင်ႈလႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ ၽူႈပၼ်လႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ တေလႆႈသူင်ႇၶေႃႈမုၼ်းပၼ် တီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႃးထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢွၵ်ႇမႃးပၢၵ်ႈပႅတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း National Internet Gateway ႁဝ်းၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပိူင်ၸတ်းပွင်ၵၢၼ် ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ လိူဝ်သေၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈ 9−10 ဝၼ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ႁၢဝ်ႈႁႅင်း သွင်ဝၼ်းထပ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး လႄႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်း။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 9 February 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 12:15 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 22 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ သၢႆၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ တပ်ႉၶမယ 504 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ၶလယ 147 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ တပ်ႉၶမယ 568 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ ၼမ်ႉၸလၢပ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် တိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ယမၶ) ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ႁူမ်ႈႁႅင်းသိုၵ်း 300 ပၢႆ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၶၢႆးသဵမ် ဢိူင်ႇမိူင်းတုင် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ သွင်ၽၢႆႇၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 10 February 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10:00 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ 4 တပ်ႉၵွင်ၼႆႉ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ထႅင်ႈတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ၶႃး ဢိူင်ႇမိူင်းတုင် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ လႄႈ သွင်ၽၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ၊ ထိုင်ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:00 မူင်းၼႆႉၵေႃႈ သွင်ၽၢႆႇတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇလႄႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးၽၢႆႇလႂ် ထွႆႇဢွၵ်ႇပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ၊ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းၼႆႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် 60 MM ယိုဝ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ၶႃး ဢမ်ႇယွမ်း 20 လုၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢွင်ႈတီႈဢၼ် သွင်ၽၢႆႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9−10 February 2021 ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 99 ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်လိူဝ်ႇ ဢိူင်ႇၼႃးမွၼ် (ၼႃးဝွၼ်) ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 မိၼိတ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေႃႇထိုင်လိူၼ် February 2021 သဵင်ႈသေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းလႄႈ တိုၵ်ႉဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၸွမ်းသွၵ်ႈတဝ်ႁႃ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းၶိူဝ်းယူႇ၊ လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတွၼ်ႉႁဵတ်းၸွမ်းသေပွၵ်ႈလႄႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸွမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပွၵ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA တွၼ်ႈ 3 ၵၼ် 3 ၶေႃႈထီႉ 5 (ၵ) “ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၵိုတ်းယိုတ်း ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်သိုၵ်းၵုမ်းၼႃႈလိၼ်၊ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸွပ်ႇသွၵ်ႈၼႃႈလိၼ်၊ ၵၢၼ်တိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း၊ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆးယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်၊ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉလၢႆးႁၢႆႉ လၢႆးၵျၢမ်းတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်၊ ၵၢၼ်ထူဝ်းသိုၵ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ” မီးဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ၊ ၶေႃႈထီႉ 8 (ၶ) “သင်ဝႃႈပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ မီးလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇမႃးၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းၽၢႆႇၼိုင်ႈၵုမ်းထိင်းဝႆႉၼၼ်ႉ သွင်ၽၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ဢဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် ယဝ်ႉသေၵႂႃႇမႃး” မီးဝႆႉၸိူင်ႉၼႆသေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းပွင်ႇလႅင်းတီႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ် RCSS လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ RCSS/SSA သေပွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် 4 ပွၵ်ႈ (ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း 3 ပွၵ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉ)။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း 10 ၸုမ်း ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ RCSS/SSA ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၼႂ်း 10 ၸုမ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ PPST ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 February 2021 ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် PPST ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ မိူၼ်ၵၼ်။
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ မီးပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်မိူင်း/ၵၢၼ်သိုၵ်း မႃးၵေႃႈ တေဢဝ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵႂႃႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Sunday, August 12, 2018
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း
ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပွၵ်ႈၵမ်း (14) လႄႈ ႁူမ်ႈတင်း ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ ပွၵ်ႈၵမ်း(1)
-----------------------------------------
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12.8.2018 လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ (1)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉၼၼ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မူိင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ဢွၼ်ႁူဝ်တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးေသ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူႇတၢၼ်း ငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း သင်ႇၶတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း(14) လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်းပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ ပွၵ်ႈၵမ်း (1) တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး သႃထုပရႃႈတိတ်ႇ မူိင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼႆယဝ်ႉ
ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပွၵ်ႈၵမ်း(14) ၼႆႉ တွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉမီးပၢင် ထွမ်ႇေၶႃႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈြသႃႇဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး ႄလႈ ၸဝ်ႈၶူးသီႇရိထမ်ႇမ ဝတ်ႉၽႃႉ ဝဵင်းဢိၼ်း ဢဝ်တင်းႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ဝႃႈ - တႃႇထိုင်ယိူင်းမၢႆ ၸွမ်းတၢင်းပိူၼ်ႈပႆ ၼႆၼၼ်ႉသေ မႃးေတႃႉတႆႇၶႆႈေၼ လႄႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ႁႅင်းၵႂႃႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ပေႃးတေလႆႈ ႁူမ်ႈထွမ်ႇလႆႈ ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လႄႈ ၽၢႆႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး တင်း ၽၢႆႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁိူၼ်းႁူမ်ႈႁၵ်ႉ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်သေထႆႇ Live Video ပၼ် ၼိူဝ် Facebook Page မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ပွႆးလူႇတၢၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပွၵ်ႈၵမ်း(14)ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ တႃႇၸၼ်ႉ M.A (3)ၸဝ်ႈ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A (29)ၸဝ်ႈ၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး(32)ၸဝ်ႈ။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ M.A ၼိုင်ႈၸဝ်ႈလႂ် လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း 7000 ဝၢတ်ႇ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A သမ်ႉၼိုင်ႈၸဝ်ႈလႂ် လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း5000'ဝၢတ်ႇ ႄလႈ သၢင်ႇၵၢၼ်း ၼိုင်ႈပႃးလႂ် ၼုိင်ႈၸုမ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ပွႆးလူႇတၢၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မူိင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸတ်းမႃးၵူႈပီပီသေ ၼုိင်ႈပီလႂ် ေတၸတ်းႁဵတ်းၼုိင်ႈပွၵ်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ယိူင်းဢၢၼ်းပူိဝ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၸိူဝ်းမႃးႁဵၼ်းမႂ်ႇ ႄလႈ ၸဝ်ႈၸိူဝ်းေတသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ M.A ၶဝ်ၸဝ်ႈ ေပႃးေတပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်ပဵၼ်တႃႇၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ၼႂ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၼႆႉ မီးသင်ႇၶၸဝ်ႈလႄႈပီႈၼွင်ႉတႆး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်ႁႅင်းယူႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၼႆယဝ်ႉ
ဝၢႆးထွမ်ႇထမ်းလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ ြသႃႇႄလႈ တၵ်ႉၵႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ထႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းေသ ႁုပ်ႈသိမ်းပၢင်ၵႂႃႇ မူိဝ်ႈဝၢႆးဝၼ်း 4:00 မူင်းတဵမ်တဵမ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ
--------------
T.S.S.A Media
---------------------------
Posted by Jom
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈၸႂ်ၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇသေ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းပေႃးတေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် တေၸွႆႈထႅမ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁႃၸိူဝ်ႉမႅင်း ႁူမ်ႈပႃး ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တႃယူတ်းယႃၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် လႄႈ တိုၵ်းတေႃးတင်းပဵၼ်ၼႆသေ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၸွႆႈငိုၼ်း တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃႇ 20 လၢၼ်ႉပၢႆ (ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ)ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း လႄႈ တႃႇၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ငဝ်းလၢႆး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇသေ လႆႈႁၼ်ငဝ်းလၢႆးႁၢႆႉႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃးယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတေႉတေႉ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၽၢႆႇတၢင်းပၢႆးယူႇလီ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းဝႆႉၸွမ်း မိူင်းဢူၺ်းလီထႅင်ႈယူႇ တႃႇတေၸွႆႈထႅမ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၼႃႇ ယွၼ်ႉယိူၼ်းဢၢၼ်းတႃႇတေၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၼႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ တေဢမ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ပၼ်တၢင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ႉၸေႇတၼႃႇ လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ၸွႆႈတူၺ်းပၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်း လူဝ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၼႂ်းတွၼ်ႈတူၺ်းထိုင် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယူႇတီႈတူဝ် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈ ထႅမ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁႂ်ႈလႆႈၸွႆႈထႅမ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈထူပ်းၽေးတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလလူင် COVID-19 ႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 August 2019 Burma Campaign UK ဢၼ်မီးတီႈ ပိတဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ပႃးၸဵမ် ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇလူင် ပၢႆးၶူင်သၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ Google ၊ Apple ၊ Huawei ဢိၵ်ႇတင်း ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ 38 ဢၼ် လၢႆလၢႆမိူင်း ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
Mark Farmaner ၽူႈၸီႉသင်ႇၵုမ်းၵမ် Burma Campaign UK လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈပၼ်ႁႅင်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇၼႄးဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း သေ လၢတ်ႈၼႄ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းဝႃႈ ပဝ်ႉမၢႆလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလိူၼ် December 2018 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ Burma Campaign UK ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၊ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၊ တိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈသၽႃႇဝ ၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ 49 ဢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု Dirty List ယဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇမႂ်ႇ 38 ဢၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 20 August 2019 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇၼႆႉ ပဵၼ် Google ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ပၢႆးၶူင်သၢင်ႈ ၶွင်ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ ၊ ပႃးၸဵမ် Apple ၊ EDF ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇႁႅင်းထၢတ်ႈ ၽလင်ႇသဵတ်ႈ ၊ Peel Group ဢၼ်ပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇ လႄႈ တီႈလိၼ်ႁိူၼ်းယေး ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ပိတဵင်ႇ ၊ Huawei ဢၼ်ပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ပၢႆးၶူင်သၢင်ႈၶႄႇ ဢိၵ်ႇတင်း TPG Capital ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ လွင်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇၵေႃႈ ပႃးၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
Mark Farmaner ၽူႈၸီႉသင်ႇၵုမ်းၵမ် Burma Campaign UK လၢတ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵဵပ်းတွမ် ႁႃၶေႃႈမုၼ်းသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်း ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ 38 ဢၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
Application တႃႇၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ Mytel ၽူင်း(မူဝ်ႇပၢႆးၽူင်း) ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ Apple သမ်ႉႁပ်ႉၶၢမ်ႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် Apple သႂ်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ဝႃႈၼႆ ၊ Google ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လုမႂ်ႇၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် Application ၼဵတ်ႇ (Net) တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႃးၸဵမ် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ဝႃႈၼႆ ၊ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ လွင်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇယႂ်ႇလူင် 2 ဢၼ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် တႃႇၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ Mytel ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်း 38 ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ဢၼ် Burma Campaign UK ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင် ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ မိူင်းဢူႉရေႃးပႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၸူႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႆႈ ၊ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵဵပ်းႁွမ်တုမ်ၸူႉ ၶေႃႈမုၼ်း သၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ Mark Farmaner လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ
မိူဝ်ႈၽွင်းပႆႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး သဵၼ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်လုတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ တီႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈဢွၼ်တၢင်းယူႇ ဝႃႈၼႆ ၊ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၸွမ်းၵေႃႈလီ ၊ ပၼ် လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ (ဝုၼ်ႇသွင်ႇမူႉ) ၵေႃႈလီ သင်ဝႃႈၽၢႆႇႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁၼ် သၢၵ်ႈသေလၵ်းထၢၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်တူဝ်တပ်ႉသိုၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ဢွင်ႈတီႈတႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ၼႆသေ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ Apple ၊ Google ၊ Facebook ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းၶႃႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ဢီးမဵဝ်းသေ သူင်ႇပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ ၊ လွင်ႈၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းသင်ယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သပ်းလႅင်းၼႄပၼ်သေဢမ်ႇၵႃး တၢင်ႇၼႄ လွင်ႈတၢင်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေ ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၊ သင်ဝႃႈၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၼၼ်ႉ ၽိတ်းပေႃးၼႆၸိုင် ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်မႃးလႆႈၼႆ တႅမ်ႈသူင်ႇၸူးၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ တီႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
Mark Farmaner လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ၶိုၼ်းမႄးလၢတ်ႈတီႈ Burma Campaign UK သေ ယူႇတီႈၶဝ် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ႁၼ်မႅၼ်ႈ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ လႆႈၵႂႃႇၵပ်းၵၢႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ယူႇတီႈၶဝ် တေၵိုတ်းလိုဝ်ႈလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ယႃႇဢဝ် ၶွမ်မၼီႇၶဝ်သႂ်ႇၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လုၼႆ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇယူႇ ဝႃႈၼႆ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇၵမ်ႉၼမ်တႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် လိၵ်ႈဢီးမဵဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈသူင်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၊ ပေႃး Burma Campaign UK ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉယဝ်ႉ ၸင်ႇၵပ်းသိုပ်ႇႁႃၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလူၺ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လုၼႆႉသေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉယမ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ၊ ပၼ်ႁႅင်း တႃႇႁႂ်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢိၵ်တင်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း တပ်ႉသိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။ Mark Farmaner လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် ၶႄႇ ၊ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ မိူင်းၼႂ်းၵုၼ် ဢႃႇသျႃႉ ၵူၺ်း တေႃႈလဵဝ် ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ ၊ ဢူႉရေႃးပႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ လၢႆလၢႆမိူင်းသေ ၼႄသၢၵ်ႈသေႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 August 2019 Burma Campaign UK ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ သဵၼ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်လု 38 ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ၼၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ သၽႃႇဝၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် လႄႈ ဢၼ်းမီးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်လု တၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ Adani ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မီးလွင်ႈႁူမ်ႈႁူမ်း (share)ၸွမ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၊ ၶွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇ ထၢတ်ႈၵွၼ်း EDG ဢၼ်မီးတီႈမိူင်း ၽလင်ႇသဵတ်ႈ(French- ပြင်သစ် ) မီးလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇ သုၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈၸွမ်း ၽၢႆၼမ်ႉ တီးမိူင်းတႆး ၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ Peel Group ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ပိတဵင်ႇသမ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈတူၺ်းထိုင်ပၼ် တႃႈႁိူဝ်းၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ ပၢႆးၶူင်သၢင်ႈ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၶွင် Huawei သမ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် တႃႇၶွမ်ႇပၼီႇ Mytel ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း – VOA
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တွၼ်ႈပၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢႆလၢႆၼၼ်ႉ တေႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 22 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢိၼ်းတီးယႃး Zee News ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ဢိၼ်းတီးယႃးႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်း တႃႇသူင်ႇပၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Covishield တႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉ 1.5 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ် တေသူင်ႇပၼ်မိူဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:00 မူင်း (ယၢမ်းမူင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈၼႆႉယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တေႁွတ်ႈထိုင်တီႈ ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း Covishield ဢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ လၢႆးၵဵပ်းသိမ်းယႃႈယႃ တေလႆႈဝႆႉၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ မီးႁႅင်းၵတ်း 2 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉထိုင် 8 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉ ၼႆလႄႈ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇမိူၼ်ယႃႈယႃဢၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လႆႈဝႆႉၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးႁႅင်းၵတ်း −70 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉဝႃႈၼႆ။
ပႃႇမွၵ်ႉၶလူင် ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းလၢတ်ႈဝႃႈ − ယွၼ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ Covishield ထိင်းသိမ်းငၢႆႈလႄႈ ယူႇတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ မီးတူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵၢၼ် ၵဵပ်းသိမ်းယႃႈယႃလႄႈ တေႃႉသူင်ႇယႃႈယႃၵႂႃႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ ယဝ်ႉသေ ဢွင်ႈတီႈ ၵဵပ်းသိမ်းတႄႉ တေဝႆႉတီႈ ႁွင်ႈၵဵပ်းသိမ်းယႃႈယႃ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ သိုပ်ႇၼၼ်ႉ တေသူင်ႇၵႂႃႇၸူးတီႈ ႁွင်ႈၵဵပ်းသိမ်းယႃႈယႃ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (20) တီႈ တႃႇတေႃႉတၢင်ႇၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လူတ်ႉၵႃး၊ လူတ်ႉၾႆး လႄႈ ႁိူဝ်းမိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇၵျီး ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇတိုၵ်းတေႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ− ပေႃးယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈႁွတ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ဢၼ်တေလႆႈသမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇသၢႆမၢႆ ဢၼ်လႆႈၵဵပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တူဝ်ႈတင်းမိူင်း မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ 120,000 ၵေႃႉ၊ တႃႇသူင်ႇပၼ်တိူင်းလႄႈၸႄႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ − ဝူင်ႈၼႃႈဢၼ်တေမႃးၼႆႉ တေတႄႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ ပဵၼ်ၸုပ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဝႃႈၼႆ။
လွၵ်းလၢႆးသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈတၢင်ႇမဵဝ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တေလႆႈသမ်းတီႈ ၶႅၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈၵူၺ်းလႄႈ တေႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ပၼ်လႆႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ လုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်း ႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (6) လိူၼ်၊ ၸွမ်းၼင်ႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ Covishield လႆႈၸၢမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၽွၼ်းလီ Covishield ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၵႄႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူၵ်းသိပ်းသွင် (62%) ထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်း (90%) ဝႃႈၼႆ။
ဢိၼ်းတီးယႃးတေသူင်ႇမႃး ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈ Covishield တႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉ (1.5) လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တေလႆႈသမ်းယႃႈယႃ (2) ပွၵ်ႈၼႆၸိုင် ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း 750,000 ၵေႃႉတဵမ်တဵမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ယႃႈယႃဢၼ်သင်ႇသိုဝ်ႉဝႆႉ တႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉ (3) လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လိူၼ်ၼႃႈ February 2021 ၼႆႉ တေထိုင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Zee News ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ဢိၼ်းတီးယႃးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်း (6) ၸိုင်ႈမိူင်း − မိူင်းပူႇတၢၼ်ႇ (Bhutan) 150,000 တူတ်ႉသ်၊ မိူင်းမဝ်ႇလ်တိပ်ႉသ် (Maldives) 100,000 တူတ်ႉသ်၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ် (Bangladesh) 2 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Myanmar) 1.5 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်လႄႈ မိူင်းသေးသျႄးလ်သ် (Seychelles) 50,000 တူတ်ႉသ်ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထိ 29/11/2020 ယူႇတီႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သွၼ်လၢႆးဢဝ်ၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယႃး၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ လႆႈတႄႇၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းထိ 28/11/2020 တေႃႇထိုင် 29/11/2020၊ ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း။ ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸၢႆးယီႈၽူင်းမိူင်း (ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ) မႃးပူင်သွၼ်ပၼ်သေ ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ 72 ၸဝ်ႈ/ၵေႃႉ၊ ဝၼ်းထူၼ်ႈသွင် 50 ၸဝ်ႈ/ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းဝၼ်းထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၢင်ၸဝ်ႈ မီးပၢင်ၽိုၵ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶိုၼ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ၸွမ်းထႅင်ႈ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းၽွင်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ်ႈ/ၽၵ်းသွမ်း ၼႂ်းဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ (28/11/2020) ပဵၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး၊ ၼႂ်းဝၼ်းထူၼ်ႈသွင် ပဵၼ်ၸၢႆးဢူဝ်+ၼၢင်းသီၼူၼ်း (လၢၼ်ႉၶၢႆတၢင်းၵိၼ်တႆး) ဝဵင်းၼူၼ်းထပူးရီး ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈႁႅင်းၸႂ်မႂ်ႇ လႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃးတၢင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ယူႇတီႈသင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သွၼ်မႃးလၢႆလၢႆသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်သွၼ်ၶွမ်း၊ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ၊ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်မႃးသေတႃႉ၊ ပၢင်သွၼ်လၢႆးဢဝ်ၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇတႄႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပလႄး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပလႄး (မၢၼ်ႈ: ပုလဲမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pale Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ wéŋ palé]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ပိုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ပၢၼ်ႉၵျီႇသေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈပီ 1885 ဝၢႆးသေ မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းမိူင်း တူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃးလိၼ် ပၢၼ်ႉၵျီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးယဝ်ႉ။ ႁိုဝ် (9)ပီ ထိုင်မႃး 1894 ၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းတႂ်ႈသေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၼီႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းတႂ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢေႇရိယႃႇတၢင်းၵႂၢင်ႈၼႆႉ မီး (485) လွၵ်းလၵ်းၵူၺ်း။ ဝၢႆးသေလႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ပိုတ်ႇလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈၽွင်းငမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ (ႁွင်ႈၵၢၼ်ၼၢမ်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ) ၼၼ်ႉသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။[3]
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94° 25' လႄႈ 94° 25'၊ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 21° 18' လႄႈ 21° 48' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 454 ထတ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈတႄႉ မီးဝႆႉ 621.798 လွၵ်းလၵ်းသေ ပေႃးဢဝ် ဢေႇၵဝႃႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး 392298 ဢေႇၵယဝ်ႉ။ တီႈ ၼႃႈဢွၵ်ႇ ၼႃးတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၵႂၢင်ႈသုတ်းၼႆႉ မီး 31 လၵ်းသေ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၵႂၢင်ႈသုတ်းၼႆႉ မီး 19 လၵ်းယဝ်ႉ။
ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ပွၵ်ႉ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဝဵင်း/ ပွၵ်ႉ/ ဝၢၼ်ႈတႄႉ ပွၵ်ႉမီး 2 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႈမီး 59 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈမီး 188 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ တင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 144,006 ၵေႃႉသေ ၸၢႆး မီး 66,809 ၵေႃႉ၊ ယိင်း မီး 77,197 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၽူၼ်မႃး မွၵ်ႈ 50 ဝၼ်းသေ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်လႆႈ မွၵ်ႈ 40 ၼိဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႁူမ်ႈ (ၶဝ်ႈပႃးႁူင်းႁဵၼ်းၽႄ) မီး 10 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (ၶဝ်ႈပႃးႁူင်းႁဵၼ်းၽႄ) 39 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီးယူႇ 126 ႁူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၵၼ်ပၢႆးယူႇလီဝႃႈ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း 1 ႁူင်း၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ 1 ဢိူင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ 6 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ယေးငိုၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။ တီႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်၊ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃးပိူင်လူင် တီႈ ဝဵင်းပလႄးၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃး မူင်ႇယႂႃႇ - ပလႄး - ၵၢၼ်ႉၵေႃးလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၼႆႉ ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ 46%၊ သိုဝ်ႉၶၢႆ - 4 %၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ - 3% သေ ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်း - 33% ၊ ၵူၼ်းၸွမ်းဝၼ်း မီး 14 % ယဝ်ႉ။
ၽၢႆၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတႄႉ မျွၵ်ႉယမႃး၊ ၽၢႆလႅင်းၶျွင်း၊ မျွၵ်ႉယမႃး (ယေႇၵူႇ) လႄႈ ၽၢႆၵၢၼ်ႉထွင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵျုင်ႇ၊ ထူဝ်ႇလိူင်၊ ငႃး၊ မွၵ်ႇဝၢႆႇဝၼ်း၊ ၶဝ်ႈ သေ တၢင်ႇၶၢႆၸူး ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ လႄႈ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- ↑ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်. အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. Retrieved on ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈။


text:
ၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ထႆးမီးလွင်ႈ တိူဝ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃသေတႃႉ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းယူႇ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 08 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ NBT North ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈသၢႆ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 9 ၵေႃႉ ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆးသေ တိုၵ်ႉလိုဝ်ႈယူႇဝႆႉ တီႈႁိူၼ်းၵူၼ်းႁပ်ႉၸၢင်ႈတေႃႉသူင်ႇ တႃႇတေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ လႄႈ ဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 03 September 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သၢႆၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးပွႆႇဝႆႉ လႆႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇၸူးဝႃႈ တေမီးလွင်ႈ လၵ်ႉတေႃႉတၢင်ႇ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ဢဝ်ၵႂႃႇလိုဝ်ႈသဝ်းဝႆႉ မၢႆႁိူၼ်း 204 ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႉ ဢိူင်ႇပူင်ႇၽႃ ဝဵင်းမႄႈသၢႆၼႆသေ ထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 08 September 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်း 15:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႆႈၶဝ်ႈ တီႉၺွပ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၵႃး တိုၵ်ႉတေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် တေၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ လႄႈ မိူင်းၵွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ လႆႈလၵ်ႉပႆၶဝ်ႈမိူင်းထႆး လူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ လိုဝ်ႈသဝ်းဝႆႉ တီႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ တေႃႉသူင်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ဝႂ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇမီးဝႂ်ၶႂၢင်ႉယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ပဵၼ်ၵူၼ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင် ၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်တင်းမူတ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ႁပ်ႉတေႃႉသူင်ႇၵူၼ်း တေလႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်ႇယင်းဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်တင်းမူတ်းၼႆႉ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းထႆး တီႈၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈတေႃႉသူင်ႇ ၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ်15,000 ဝၢတ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇတေၶဝ်ႈၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ဢမ်ႇယွမ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵေႃႉသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ထႆး လႆႈမီးလွင်ႈ တိူဝ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူဝ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆးသေ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၽႄႈလၢမ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 07 September 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသိုၵ်း ဢၼ်ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် တီႈႁိမ်းဢိူင်ႇၵေႃႇၸၢင်ႉ ဝဵင်းမႄႈသၢႆ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 2 ၵေႃႉ ဢၼ်ၶီႇႁိူဝ်းၶၢမ်ႈ မႄႈၼမ်ႉသၢႆ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ တေသိုပ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း လႄႈ ၺႃးတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင် ၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း မိူင်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းတၢင်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၵ်းလုမ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင်ႇသီႇၽွင်းငမ်းပွင်ၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဝႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ ႁဵတ်းၸႃႉတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼင်ႇလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 14 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 23:00 မူင်း ၽွင်းတၢင်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (13) လုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိုၼ်ၽႄႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈသၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဝႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လမ်းတီႉၺွပ်းၵုမ်းထိင်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းပရႁိတ ႁူမ်ႈတင်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တတ်းၶၢတ်ႇလႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ဢမ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢထမ်ႇမ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၢႆမီႈယဝ်ႉ ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းမိူင်း ဝႆႉၼႂ်းၶွပ်ႇၼႂ်းပိူင်၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၽွင်းတၢင်ၼွၵ်ႈမိူင်း (13) မိူင်း တိုၼ်းဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်းလႃးလႃး ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽွင်းတၢင်ၼွၵ်ႈမိူင်း (13) မိူင်း တိုၼ်းႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် ယူႇၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ် တိုၵ်းတေႃးႁႃလၢႆးတၢင်းတႃႇတေလႆႈ သုၼ်ႇလႆႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ၊ သုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ် မုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းတၢင် (13) မိူင်းၼၼ်ႉ မိူင်းတဵၼ်းမၢၵ်ႇ (Denmark)၊ မိူင်းၶျႅတ်ႉသ် (Czech Republic)၊ မိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ (Finland)၊ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇ (France)၊ မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ၊ မိူင်းဢီႇတလီႇ၊ မိူင်းၼေႇထိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းသဝိတ်ႇတဵၼ်ႇ၊ မိူင်းသပဵၼ်ႇ၊ မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း၊ မိူင်းသဝိတ်ႇသိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း (UK) လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပီမႂ်ႇတႆးꧦ ၼႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပီႊၵဝ်ႇသဵင်ႈလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူႉလႆႈဝႃႈပီၵဝ်ႇသဵင်ႈ၊ ပီမႂ်ႇ ထိုင်ၼႆၼၼ်ႉ မီးလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁူႉလႆႈယဝ်ႉ။ တႆးႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇ၊ တႆးမီးပီမႂ်ႇယူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉ ဝႃႈတႆးၵေႃႈမီးလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ ပီလိူၼ်ဝၼ်းတႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ꧦပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းꧦ(ပၵ်းပိူင်လူတူၺ်း ဝၼ်း၊ ပၵ်း=ပၵ်းပိူင်၊ ယဵမ်ႈ=တူၺ်း) ၶၢႆႉလႅၵ်ႈ လၢႆႈယူႇႁင်းၶေႃလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ပီမႂ်ႇၼႆလႄႈ ၵႆႉလႄႇဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႇၸႂ်ꧦဝၢႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယူႇႁၢမ်ႉ ၼမ်။ ယွၼ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူၼ်းထဝ်ႈႁေႃးပၼ် မိူဝ်ႈၵၼ်ႇတေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈꧦပီၵဝ်ႇၵႂႃႇပီမႂ်ႇမႃး သွၼ်းၼမ်ႉ ၽြႃး ယဝ်ႉၸွတ်ႇတူဝ်ႈလီငၢမ်းၼႆလႄႈ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈၵႂင်ၸႂ်ဝႃႈပီမႂ်ႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉယဝ်ႉသေ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉမီးမႃးပီမႂ်ႇထႅင်ႈ။ ပေႃးၼၼ်ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ပီမႂ်ႇတႆးတႄႉတႄႉ? ၼႆပဵၼ်ၶေႃႈၵႂင် ၸႂ်ထႅင်ႈ ယူႇလႄႈ တေလႆႈႁူႉဝႆႉဝႃႈ ပီမႂ်ႇဝၢႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇၶိူဝ်းၵလႃးႁိၼ်ႇတူႇမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၸွမ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇၵေႃးၸႃႇသၵ်းၵရဵတ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃး လိုၼ်းလင်။ လိူၼ်ၸဵင်ပီမႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇတႆး ၸွမ်းလူၺ်ႈလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇပီလိူၼ်ဝၼ်းတႆးလၢတ်ႈ
ဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၸဵင်တႆးၼႆႉ လိူၼ်ဢၢႆႈ ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။
လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇပီတႆး လႄႈ လွင်ႈလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး
တႆးတႄႇတင်ႈမိူင်း ꧦမိူင်းမၢဝ်းꧦ မိူဝ်ႈ BC94 မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထ သၵ်ႉၵရၢတ်ႈလႆႈ450။ ꧦမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ "သိုင်ႇမိူင်းၵဵင်းဝီ" ဢမ်ႇၼၼ် "မိူင်းလူင်ပုင်ႇတႆး" ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈၶိုၼ်းပီတႆးထႅင်ႈ မိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ (ပသႉ-ပုတ်ႉထသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ) 450 ပီ ၼၼ်ႉသေ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးလႄႈ လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇပီတႆး (တသႉ-တႆးသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သသႉ-သယၢမ်သၵရၢတ်ႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ 450 ထွၼ်ပႅတ်ႈပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢၼ်ၽႅဝ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်သေ လႆႈမႃးပီတႆးၼႆႉယူႇယဝ်ႉ (ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် 2556-450= ပီတႆး လႆႈ 2106)။ မိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႆႈ 450 ပီၼၼ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီ BC 94 ၼၼ်ႉလႄႈ သင်ၶႂ်ႈႁူႉပီတႆး (တသႉ) ၼႆၸိုင်ဢဝ် BC 94 ၼၼ်ႉႁူမ်ႈလေႃးပီၶရိတ်ႉၼႆ တေႁူႉလႆႈဝႃႈ ပီတႆးလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။ (BC 94+2011=2106)
ပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ
႑ႉ ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ (ပုတ်ႉထသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ပသႉ)
႒ႉ ပီၶရိတ်ႉရေႇသျူႉ (ၶရိတ်ႉသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ၶသႉ၊ AD. 2011)
႓ႉ ပီၶူင်ၸိုဝ်ႉ (ၶွၼ်ၽိတ်းသျတ်ႉ-ၼႂ်းၾိင်ႈၶႄႇ၊ ဢမ်ႇပီၶႄႇ)
႔ႉ ပီဢိတ်ႉသလမ်ႇ (ဢိတ်ႉသလမ်ႇသၵရၢတ်ႈ-ဢသႉ)
႕ႉ ပီၵေႃးၸႃႇ (ၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ၵသႉ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉပီၸုလႃး၊ ယၢမ်းလဵဝ် 1373)
႖ႉ ပီတႆး (တႆးသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-တသႉ) ၼႆယဝ်ႉ
ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းၸဝ်ႉလိူဝ်ပီတႆး 450 ပီသေတၢင်ႇဢၼ်တူၵ်းလိုၼ်းပီတႆးၵူႈဢၼ်။ ပီ ၶရိတ်ႉရေသျူႉတူၵ်းလိုၼ်းပီတႆး 94 ပီ။ ပီၶူင်ၸိုဝ်ႉတူၵ်းလိုၼ်း 150 ပီ။ ပီဢိတ်ႉသလမ်ႇ တူၵ်း လိုၼ်း 664 ပီ။ ပီၵေႃးၸႃႇ (ပီၸုလႃး) တူၵ်းလိုၼ်း 732 ပီ။
ပီၵေႃးၸႃႇꧦ ဢမ်ႇၼၼ် ꧦပီၸုလႃးꧦ ၼၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈꧦပီမၢၼ်ႈ။ တီႈတႄႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈပီမၢၼ်ႈ။ ပဵၼ်ပီမိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းၵူႈတီႈ ႁူမ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လူၺ်ႈၵၼ်မႃး ၸဵမ် ၵွၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ (ဢၼ်ပဵၼ်ပီၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ပီမိူင်း-ပီၵိုၵ်း မိူင်း )ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇလိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်း- ၼၼ်ႉၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈလိၵ်ႈမိူင်းၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈ သင်လႄႈ ပီမိူင်းၼႆႉဢေႇသေပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈဝႃႈၶုၼ်မိူင်းၶဝ် ၵႆႉၵႆႉယႃႉလူႉထွၼ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶုၼ်လူင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယႃႉထွၼ်ပႅတ်ႈသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ
႑ႉ ၶုၼ်လူင်ဢၼ်ႇၸၼ ꧦၶိူဝ်းၶုၼ်သၵ်ႉၵ မိူင်းတေႇဝတႁ ယႃႉဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵလိယုၵ သၵ်ႉၵရၢတ်ႈလႆႈ 6847 ၼၼ်ႉထွၼ်ပႅတ်ႈဝႆႉၵိုတ်း 2 ယဝ်ႉသိုပ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၼႆႉ ႁွင်ႉမႁႃႇသၵ်ႉ ၵရၢတ်ႈ (ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈၵိင်းၶၢၼ်းၼဝၸၼ်ႇတ)။ ထိုင်မႃးပီမႁႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ 148ၼီႈ၊ ဝၼ်းဢင်း ၵၢၼ်း၊ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၽြႃးၵေႃးတမဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ။
႒ႉ ဝၢႆးသေၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမ ဢဝ်ပရိၼိၵ်ႉပၢၼ်ႇ ႁိုင်သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇ ၶုၼ်လူင်ဢၸႃႇတသၢတ်ႈꧦ သမ်ႉယႃႉပီမႁႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈထႅင်ႈ။ တႄႇၼပ်ႉ (1) ၼႆမႃး။ ထိုင်မႃး 242 ၼၼ်ႉၶုၼ်လူင်ꧦသီရိရတ်ႉမိူင်းသရေႇၶဵတ်ႈတြုႇ(သရေခေတ္တရာ)ꧦလႆႈယႃႉထႅင်ႈသေတႃႉၽႂ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ၸွမ်းလႄႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈလူႉ။ (ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈၵိင်းၶၢၼ်းဢတ်ႉထဢေးၵၸယ)။
႓ႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇပီပုတ်ႉမႃးတေႃႇထိုင်ပီပုတ်ႉထလႆႈ 624 ၶုၼ်လူင်သုမုၼ်ႇတရီႇ၊ မိူင်းသရေၶဵတ်ႉ တြုႇယႃႉပႅတ်ႈပီ ပသႉ(ပုတ်ႉထသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ) 622 ဝႆႉၵိုတ်း 2 တူဝ်သေၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးထႅင်ႈ သေ ႁွင်ႉဝႃႈၵေႃးဝိၼ်ႇတသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ။ (ၼႆႉႁွင်ႉၵိင်းၶၢၼ်းတေႃးတေႃးရသ)။ တင်ႈလႆႈပီၵေႃးဝိၼ်ႇတ သေတႃႉ ပီပသႉ ၵေႃႈဢမ်ႇႁၢႆသိုပ်ႇတင်ႈမၼ်ႈမႃးထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ မႁႃႇၵေႃးၸႃႇ သၵ်ႉၵ ရၢတ်ႈ ၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။
႔ႉ မိူဝ်ႈထိုင်မႃးပီၵေႃးဝိၼ်တသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ "562" ၼၼ်ႉၶုၼ်လူင်ပုပ်ႉပႃး ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း (ပုပ္ပါး စောရဟန်း) မိူင်းပူၵမ်ႇ (ပုဂံပြည်) သမ်ႉယႃႉပႅတ်ႈ "560" ဝႆႉၵိုတ်း "2" တူဝ်ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃး။ (ၼႆႉႁွင်ႉၵိင်းၶၢၼ်းၶသပၼ်ႉၸ)။ ၶုၼ်လူင်ပုပ်ႉပၸေႃးရႁၢၼ်းၼႆႉပဵၼ်ၶုၼ်ၶိူဝ်းပိဝ်ႇသေ ဢွၼ် တၢင်းယၢမ်ႈပဵၼ်သင်ႇၶရႃႇၸႃႇ ၸုမ်းရႁၢၼ်းရသေၼိၵၢႆ ဢႃႇရိယၶဝ် ဢၼ်ယူႇတီႈလွႆပုပ်ႉပႃးၼၼ်ႉ သေ ဝၢႆးမႃးလႆႈထႂၢၵ်ႈမႃးႁဵတ်းၶုၼ်မိူင်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ꧦပီၵေႃးၸႃႇၼႆယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီဢၼ်ၶုၼ်လူင် ပုပ်ႉပႃးၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ယႃႉလူႉ "560" သေဝႆႉၵိုတ်း "2" တူဝ်ယဝ်ႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပီၼႆႉပဵၼ်ယူႇ 1372 ၼီႈယဝ်ႉ။(ယွၼ်ႉဝႃႈတႆးႁဝ်းႁၢမ်ႉၼမ် မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉသေ ၵူဝ်သမ်ႉထၢင်ႇဝႃႈပဵၼ်ပီမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၼႆလႄႈ ၸင်ႇသပ်းလႅင်းၼႄတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းမႃး ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ)။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈၶုၼ်လူင်ၶဝ်ယႃႉလူႉသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ
႑ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၸွမ်းလူၺ်ႈၵိင်းၶၢၼ်းမၼ်းထိုင်မႃး (သွၼ်ႇၼပ်ႉတူၺ်းၸႃႇတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ လႆႈႁူႉ ဝႃႈထိုင်ၵိင်းၶၢၼ်းဢမ်ႇၼၼ်မူတ်းဢႃယု) လႄႈ လႆႈယႃႉ၊
႒ႉ ၾိင်ႈၾႃႉမိူင်းၵူၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ မိူၼ်ဝႃႈၽူၼ်ဢေႇ၊ ၵတ်းမႆႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း။ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈ တၢင်းၵိၼ်ၸၢင်ႈယၢပ်ႇယဵၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီပုၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသေလႆႈယႃႉ။
႓ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶႂ်ႈၼႄဢူၽုင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၶဝ်လႄႈလႆႈယႃႉ။
ဢိင်လူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶုၼ်မိူင်းၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇသၢႆႇယႃႉထွၼ်ပႅတ်ႈ ပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ ၵၼ် ယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၸိူဝ်းယႃႉလူႉ ပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈၼႆႉ ယႃႉလႄႈလူႉၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇလူႉၵေႃႈလီ၊ တိုၼ်းၼွၼ်း ၽေး (လူႉႁၢႆတၢႆ) ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ သွၼ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈၶုၼ်မိူင်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ၸင်ႇဢဝ်ၸူဝ်ႈပၢၼ် ဢႃႇၼႃႇၶုၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈလႅၵ်ႈသေ ယႃႉလူႉပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ယဝ်ႉ။ လီယုၵ်ႉယွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉ(သၽႃႇဝ-ပွၵ်ႈလုတ်ႈ) လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ႇႁွပ်ႈၶွပ်ႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၶၢဝ်းမႆႈ၊ ၶၢဝ်းၽူၼ်၊ ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆသေ မိူဝ်ႈဢၼ်ပူၼ်ႉယဝ်ႉ ၶွပ်ႈၶိုၼ်းမိုဝ်ႉတၼ်းဝၼ်း မၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်(လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ) ဢၼ်ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ယူႇၼႆႉမၼ်းပၼ်ႇယူႇ ၼိူဝ်လၵ်းသၼ် (၀င်ရိုး) မၼ်းသေ သင်ဝႃႈမိူဝ်ႈမၼ်းပၼ်ႇလႆႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းလႄႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၼိုင်ႈဝၼ်း"။ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လိူဝ်သေမၼ်းပၼ်ႇယူႇၼိူဝ် လၵ်းသၼ်မၼ်းယဝ်ႉ မၼ်းသမ်ႉပၼ်ႇႁွပ်ႈယူႇၼႂ်းၶူင်းၵၢင် (စကြာဝါဠာ) ထႅင်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ် မၼ်း ပၼ်ႇႁွပ်ႈ "လုၵ်ႈၵၢင်ဝၼ်း" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ "လုၵ်ႈလိူၼ်" ၵေႃႈသမ်ႉပၼ်ႇလဵပ်ႈ "လုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ" ထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈလုၵ်ႈလိူၼ် ပၼ်ႇႁွပ်ႈၵမ်ႇၽႃႇႁွပ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိုင်ႈလိူၼ်ယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈၵၢင်ဝၼ်း၊ လိူၼ်၊ ၵမ်ႇၽႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၵွၼ်ႈၽႂ်ၵွၼ်ႈမၼ်းသေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈလမ်းလူၺ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ တီႈၽႂ် တၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မၼ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်လႅင်းလႅတ်ႇ (လႅင်းလုၵ်ႈဝၼ်း) လႄႈ လိူၼ် (ပုင်းပၢင်း) ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ လႅင်းလၢဝ်ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼၵ်ႉၶတ်ႈ" ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈၶၢႆႉပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ၵၢင်ဝၼ်း၊ ၵၢင်ၶိုၼ်း လႄႈလႆႈပဵၼ်မႃးဝၼ်းလိူၼ်ယဝ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းမႆႈ၊ ၶၢဝ်းၽူၼ်၊ ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆဝႆႉယူႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဢၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈၶွပ်ႈထိုင်ၶိုၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈ၊ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼၼ်ႉ တဵမ်ၼိုင်ႈပီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးပီမႂ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
"လၢဝ်" ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၼႆႉမီးဝႆႉၵဝ်ႈႁဵင်။
လိူၼ်သမ်ႉ လုၵ်ႉၼႃႈဝၼ်းတူၵ်းၶၢႆႉၸူး ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈသၢႆ တၢင်းမၼ်းယူႇ မၢၼ်ႇ မၢၼ်ႇ။ ပေႃးႁိုင် 24 ဝၼ်းပၢႆ 12 မူင်း 44 မဵတ်ႉ (မိနစ်) 9 သိၵ်ႈ (စက္ကန့်) ၼၼ်ႉ လိူၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇလႆႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ၼိုင်ႈလိူၼ်" ၼႆယဝ်ႉ။
"ၵမ်ႇၽႃႇ" ဢၼ်ပၼ်ႇယူႇၼိူဝ်လၵ်းသၼ်မၼ်းယူႇႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပၼ်ႇႁွပ်ႈပႃးလုၵ်ႈၵၢင် ဝၼ်းယူႇလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈၵၢင်ဝၼ်း လႆႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ၼိုင်ႈပီ" ၼႆယဝ်ႉ။
လၢဝ်သမ်ႉ ၶပ်ႉထႅဝ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈၵမ်ႇၽႃႇထႅင်ႈ။ လၢဝ်ၵဝ်ႈႁဵင်ၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈလႅင်းႁိူဝ်ႈၶဝ်သေ ၶိုၼ်း ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ဝႆႉ 27 ၸုမ်းလႄႈၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးၼၵ်ႈၶၢတ်ႈ 27။ လႅင်းလၢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးလၵ်း မၢႆၾိင်ႈထုင်းပီမႂ်ႇ ၶိူဝ်းၽႂ်ၶိူဝ်းမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လၢဝ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းမၼ်းဝႆးသေ လႅတ်ႇ 4 မဵတ်ႉ (မိနစ်) (ပွင်ႇဝႃႈၼိုင်ႈၼႆႉ လၢဝ်ဢွၵ်ႇၸဝ်ႉသေ လႅတ်ႇ 4 မဵတ်ႉၵူႈဝၼ်း) လႄႈ ပေႃးႁိုင် 15 ဝၼ်းမႃးၸိုင် လၢဝ်ဢွၵ်ႇၸဝ်ႉသေ ဝၼ်းၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ ၼိုင်ႈလိူၼ်သမ်ႉ ဢွၵ်ႇၸဝ်ႉလိူဝ်သွင်ၸူဝ်ႈမူင်း။ ၶူပ်ႇပီ (12လိူၼ်)သမ်ႉဢွၵ်ႇၸဝ်ႉလိူဝ်24ၸူဝ်ႈမူင်း။ သၢဝ်းသီႇၸူဝ်ႈမူင်းသမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇပၼ်ႇၼိူဝ်လၵ်းသၼ်မၼ်းလႆႈယဝ်ႉ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ သွၼ်ႇပဵၼ်ဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ လႅတ်ႇလႄႈလၢဝ် ၶိုၼ်းမႃးတတ်းၵၼ် သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼင်ႇတီႈပီၵၢႆ (တီႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ" ဢမ်ႇၼၼ် "လၵ်းၼီႈမၢႆပီ" ၼႆယဝ်ႉ (ပွင်ႇဝႃႈ ပီတေၶိုၼ်း တႄႇထႅင်ႈဢၼ်မႂ်ႇၼႆယဝ်ႉ)။ ၼႂ်းလႅင်းလၢဝ် 27 ၸုမ်း (ၼၵ်ႉၶတ်ႈ27) ၼၼ်ႉ "လၢဝ်ၸၢင်ႉၼွႆႉ" (လၢဝ်ၸၢင်ႉ) ပဵၼ်လၢဝ်တႆး (ဢမ်ႇၼၼ်) လၢဝ်ပီမႂ်ႇတႆးလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ် လၢဝ်လၵ်းၼီႈပီတႆး (လၢဝ် ၸၢင်ႉၼွႆႉ)၊ လုၵ်ႈလႅတ်ႇ (ၵၢင်ဝၼ်း) လႄႈ ၵမ်ႇၽႃႇမႃးတတ်းသိုဝ်ႈၵၼ် (ပဵၼ်ထႅဝ်လဵဝ်ၵၼ် သိုဝ်ႈ သိုဝ်ႈယူႇ) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းပၵ်းလၵ်းၼီႈပီမႂ်ႇတႆးသေ ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ်ယၢမ်း ပီမႂ်ႇတႆးတႄႇၶိုၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ (ပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉပဵၼ်မိူဝ်ႈဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ၊ လုၵ်ႈလႅတ်ႇလႄႈလၢဝ်ၸၢင်ႉၼွႆႉ မႅၼ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ပဵၼ်ထႅဝ်လဵဝ်ၵၼ်)။
လွင်ႈဢၼ်တႆးမီးပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁင်းၶေႃမႃးယူႇၼႆႉ လႆႈႁူႉၸႅင်ႈလႅင်ႈလီယဝ်ႉလႄႈ ပီမႂ်ႇ တႆးပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈ (ဝၼ်းၼိုင်ႈ) ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁူႉပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လီယူႇ။ တွၼ်ႈ တႃႇတေႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပဵၼ်လႆႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈသေ ႁဵတ်းၵႂၢင်ႈ/ၵႅပ်ႈလႆႈယူႇ။ ပဵၼ်ၾိင်ႈ ၵဝ်ႇလွၼ်ႉၵႄႇတႆးဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်လူင်လိုမ်းဝႆႉလႄႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၾိင်ႈထုင်းၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇႁၢႆတႄႉ တိုၼ်းၵိုင်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇတႄႉတႄႉ။ ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းပွႆးယႂ်ႇ လၢမ်းလူင်လႆႈၵေႃႈ ၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၵမ်ႉဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉတိုၼ်းၵိုင်ႇလီႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ၾိင်ႈၵေႃႇၸဵင်တႆး
(ၵ) ပႂ်ႉၸဵင်
(ၶ) ႁပ်ႉၸဵင်
(င) ႁပ်ႉပီမႂ်ႇ
ဝၼ်းႁပ်ႉပီမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် 12 လပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝၼ်းလုၵ်ႈပီသုတ်းသဵင်ႈလႄႈ ပဵၼ် ဝၼ်းပီတႆးသဵင်ႈ၊ ပဵၼ်ဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈလိူၼ်ၸဵင်လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းႁပ်ႉၸဵင် (ဢမ်ႇၼၼ် ) ဝၼ်းပႂ်ႉၸဵင်ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၼ်းလိူၼ် 12 လပ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၸဝ်ႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၵိူဝ်းယမ်ၽႂ်မၼ်းသေ လူႇတၢၼ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈလီ။ သင်ဝႃႈၵိူဝ်းယမ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈၼႆၸိုင် လုၵ်ႉၸဝ်ႉတၢင်ႇသွမ်း၊ လူႇ တၢၼ်း၊ ယွၼ်းမုၼ်၊ ၶွပ်ႈၵုၼ်းၵႄးၸူးပီၵဝ်ႇလႆႈယူႇလီၵိၼ်လီ၊ မီးတၢင်းသိူဝ်းသႃႇ တေႃႇထိုင်လႆႈ ပူၼ်ႉမႃးပီၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ႁပ်ႉသိၼ်၊ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းလီ ၸူးၸဵမ်ၽီ လေႃး ၵူၼ်း တင်းသတ်းတဝႃႇတင်းသဵင်ႈ။ သင်ဝႃႈႁဵတ်းလႆႈပွႆးယႂ်ႇ လၢမ်းလူင်ၵေႃႈ လွင်ႈလူႇတၢၼ်း ၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉ(ၵျွင်း) ဢမ်ႇၼၼ်တီႈပၢင်ပွႆးဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ။ လွင်ႈလူႇတၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈပွတ်းၼႂ်။ ၵၢင်ဝၼ်းမႃး ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈတၢင်းၵိၼ် တႃႇလဵင်ႉလူၵၼ် မိူဝ်ႈၶမ်ႈ။ တၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်တႆး၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈၽၵ်း၊ ၶဝ်ႈသွႆး၊ ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ၊ ထူဝ်ႇၽူး၊ ၶဝ်ႈပူၵ်း၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈၵူၺ်ႈ၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်၊ ၶၢင်ႇပွင်း တႄႇၵႂုႇ ၵမ်ႉဝႃႈလႆႈ ပွင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၸူဝ်းႁဵတ်း။ ၵူဝ်လိုမ်းလၢႆးႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်တႆးလႄႈသင်၊ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇ တႆးလႄႈ ၵိုင်ႇလဵင်ႉတင်းတႆးလႄႈသင် ၸင်ႇဝႃႈႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်တႆးၼၼ်ႉ လီသေပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်း ၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇသွၼ်ၽူႈဢွၼ်ႇႁဵတ်း။ ၵူၼ်းၵႄႇပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ သိုပ်ႇသွၼ်ဝႆႉပၼ်လုၵ်ႈ လၢၼ် ဢၼ်တေပုတ်ႈတႅၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၵႂုႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမေႃႁဵတ်းတွင်းမၢႆဝႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ် တႆး။ ၽွမ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈ ထႅမ်ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈတႆး ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈ "ႁဵတ်းႁိူၼ်းၸွႆႈၶႃး၊ ႁဵတ်းၼႃးၸွႆႈ သွမ်ႈ" ၼၼ်ႉလႄႈ တိုၼ်းလီသိုပ်ႇပၼ်ဝႆႉလုၵ်ႈလၢၼ်ယူႇတႄႉတႄႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇထဝ်ႈၵႄႇၶဝ်သမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁေႃးလိၵ်ႈ၊ ထွမ်ႇထမ်း မဵဝ်းဢၼ်မီးၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ႁႂ်ႈ မေႃဢွၼ်ၵၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၾိင်ႈ၊ ထုင်း၊ လိၵ်ႈလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်း ၼုမ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်း ႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိူဝ်းလဵင်ႉလူၸႃႇၵၵူၼ်းထဝ်ႈ လူလိၵ်ႈ၊ ထွမ်ႇထမ်း။ မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းထဝ်ႈတေလႆႈၶႆႈၼႄပၼ်လွင်ႈၾိင်ႈ၊ ထုင်း၊ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇလွၼ်ႉ ႁဝ်း။ တေလႆႈမေႃသင်ႇသွၼ်ပၼ် လွင်ႈပၼ်ႁႅင်းႁတ်းႁၢၼ်၊ ႁႃလၢႆးၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်။ တေလႆႈ မေႃၶႆႈ ၼႄပၼ်လွင်ႈပီမႂ်ႇတႆး၊ လွင်ႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး၊ လွင်ႈတႆးသမ်းလၢႆး၊ လွင်ႈသိူၵ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း တႄႇၵႂုႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတႆးလႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး။
လိူၼ်12လပ်းၼႆႉ ၵတ်းၸီႈ။ တေလႆႈပႂ်ႉပီမႂ်ႇ တေႃႇထိုင်တဵင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႉ ယဵပ်ႇၶဝ်ႈပီမႂ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇသႂ်ႇ ၾႆးဢွမ်ႇၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ သႂ်ႇမုၵ်ႉၾႆးယႂ်ႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၶၢဝ်ႉဢွမ်ႇဢုၼ်ႇမူၼ်ႈ လူၺ်ႈၵၼ်လႆႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇၶဝ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၵႃႈမူၼ်ႈပႂ်ႉႁပ်ႉၸဵင်။
ၶႉ ပၢႆႈၸဵင် (ၶ) ဝႆႈၸဵင် ၸူမ်းသိူဝ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇ
လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး။ ပီမႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ၊ လိူၼ်မႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈမီး ၵၢမ်ႇမႂ်ႇမုၼ်မႂ်ႇလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ၊ ၵူသူလ်ႇမႂ်ႇ။ ၵၢပ်ႈသွမ်းလူႇတၢၼ်းၶဝ်ႈမႂ်ႇ၊ ၼမ်ႉမႂ်ႇ။ (ပဵၼ်လႆႈၶဝ်ႈၽၵ်းၵေႃႈလီ၊ ၶဝ်ႈပူၵ်း၊ ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉၵေႃႈလီ)။ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇတၢၼ်း တီႈသြုႇၸဝ်ႈၶဝ် ၸဝ်ႈ။ သြုႇၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ တေလႆႈမေႃၶႆႈၼေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီပီမႂ်ႇတႆး။ တေလႆႈၶႆႈၸၢင်ႈပၼ် လွင်ႈ ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉၸႂ်မေႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ လဵင်ႉလူပႃးပီႈၼွင်ႉမႃးပွႆး (ၼႆႉႁွင်ႉ ဝႃႈၵိၼ်ၸဵင်)
သင်ဝႃႈပဵၼ်လႆႈပၢင်ပွႆးၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်းမၢႆၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၸိူဝ်းမီးပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ ၼမ်တိူဝ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ။ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တေပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလီတႆးၵႂုႇမိူဝ်းၼႃႈ။ ၵၢၼ်ဝၼ်း (ဝၼ်းပီမႂ်ႇ) ၼၼ်ႉႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်။ လွင်ႈၶႄႉ ၶဵင်ႇၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈႁတ်းႁၢၼ်။ ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉသႃသိမ်းပႅင်းၶူဝ်းၶွင်ၾိင်ႈထုင်း၊ ႁႂ်ႈမေႃတွင်းၵိုမ်းဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ႁင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ၊
႑ႉ လိၵ်ႈလၢႆး (တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်၊ လူလိၵ်ႈၶႄႉၵၼ်၊ ႁဵတ်းၵႂၢမ်းၶႄႉၵၼ်၊ လူဝွၵ်းၶႄႉၵၼ် တႄႇ ၵႂုႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပႆပေႇ)။
႒ႉ ၾိင်ႈ (ၵၢၼ်မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်း။ တေႃး၊ သၢၼ်၊ ႁဵတ်းမေႃႈ၊ ဢုမ်၊ ဢႅင်ႇ၊ ၸေႈ တႄႇၵႂုႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၶူဝ်းၶွင်တႆး)။
႓ႉ လွင်ႈၵိၼ်ယမ်ႉ (ၶဝ်ႈၽၵ်း၊ တၢင်းၵိၼ်၊ ၶဝ်ႈမုၼ်း၊ ၶဝ်ႈတေႃႇ၊ ၶဝ်ႈတႅၼ် တႄႇၵႂုႇ တၢင်းၵိၼ် တႆးၵူႈယိူင်ႈ)။
႔ႉ လွင်ႈႁႆႇတိုင်ႈၵႃႈဝႅၼ် (လၢႆးမိုဝ်း၊ လၢႆးၶွၼ်ႉ၊ လၢႆးလႅဝ်း၊ လၢႆးသႅၼ်ႉ၊ ၼူၵ်ႉ၊ တူဝ်း၊ လွင်ႈႁႆႇတိုင်ႈ၊ တွင်ႈလႅတ်း၊ ပီႇ၊ ပၢႆႇပႄး၊ တိုင်ႈတွင် တႄႇၵႂုႇၵူႈယိူင်ႈယိူင်ႈ)
႕ႉ လွင်ႈၼုင်ႈဝႆ (ၶူဝ်းၼုင်ႈဝႆတႆးၵူႈပိူင်ပိူင်)
႖ႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း (လႅၼ်ႈ၊ တိုတ်ႉ၊ ပိတ်ႉ၊ ၵျွၵ်း တႄႇၵႂုႇ)။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇၶႄႉၼမ်ႉၵတ်ႉၵၼ်သေမဝ်ႇၵႃး ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ် လွင်ႈဢၼ်ၶုၵ်းၶူၼ်ႉ ၵွၵ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇလွၼ်ႉတႆး ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၵိုင်ႇ လီသိမ်းပႅင်းပုတ်ႈပူတ်းသူင်ႇပၼ်ႇ ပၼ်ၶိူဝ်းတႆးမိူဝ်းၼႃႈတႄႉတႄႉ။ လွင်ႈလႆႈၶႄႉၶဵင်ႇလဵၼ်ႈႁူမ်ႈ ၵၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လဵၼ်ႈၸဵင်" ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးသွင်ဝၼ်းၵေႃႈ ဝၼ်းပီ မႂ်ႇၼႆႉ ပၼ်သူးၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ သေပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးသုတ်းယဝ်ႉၵႂႃႇလီငၢမ်း။
ငႉ လဵၼ်ႈၸဵင် (ၶ) မူၼ်ႈၸဵင် သူင်ႇသိူဝ်းပီမႂ်ႇ
သင်ဝႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးသၢမ်ဝၼ်းၸိုင် (သင်ဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်လႄႈ) ၶႂ်းႁဵတ်းထႅင်ႈၵေႃႈ ပီမႂ်ႇ သွင်ဝၼ်း (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇသွင်ၶမ်ႈ) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၸူမ်းသိူဝ်းပီမႂ်ႇတႆး။ ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပၼ်သူး ၽူႈလႆႈသူးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ (ဢမ်ႇပၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇသေပၼ်ဝၼ်းၼႆႉ)။ ႁူမ်ၸူမ်းမူၼ်ႈသိူဝ်း၊ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၵႃႈဝႅၼ်။ လဵင်ႉလူသေ ပဵၼ်ဝၼ်းႁူမ်ၸူမ်းသူင်သိူဝ်းပီမႂ်ႇ လွင်ႈဝႃႈ တႄႇဢဝ်ပီမႂ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ တေႃႇထိုင်ပီသဵင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈယူႇလီသိူဝ်းသႃႇ၊ ၵတ်းယဵၼ်၊ လွတ်ႈၶဵၼ်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈသၢင်ႉသုင်ၼႆ ယူႇယဝ်ႉ။
[တီႈဢိင် ။ လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ မိူင်းယႆ ၊ ပႃႈၶိူဝ်းသႅၼ် တူၼ်ႈတီး လႄႈ ၸွႆႇၸူင်ႇၵျၢမ်း]
သင်ဝႃႈၶႂ်ႈလူတ်ႇဢဝ်သိမ်းဝႆႉၼႆၸိုင် Download here
ဢဝ်မႃးတီႈ ။ http://taifreedom.com/


text:
မိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းႁွင်ႇ တီႈဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 16 March 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 3 : 00 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ ၵွင်ႈလူင် ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ မိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မီးၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇယွမ်း (10) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 3 : 00 မူင်းၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ (4) လမ်း လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ လူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ၵႃးလႃးတၢၼ်ႇသေ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၶီႇၼိူဝ်ႁိူဝ်း ဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းဢမ်ႇယွမ်း (10) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းသေ ဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ ၵွင်ႈလူင် ပိုတ်းယိုဝ်း ဝၢၼ်ႈယွင်ႇၸုင်ႇ လႄႈ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ဝၢၼ်ႈယွင်ႇၸုင်ႇ တၢင်းႁိုင်မွၵ်ႈ (30) မိၼိတ်ႉ ယဝ်ႉ ႁိူဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ဝႃႈၼႆ။
“ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 3 : 00 မူင်း လႆႈႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇၵွင်ႈလူင် ပိုတ်းယိုဝ်းဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ (300) လုၵ်ႈ၊ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ၵႃႈဝႃႈၵႃႈပဵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတီႈႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း (2) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈတၢင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႈ တိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်း မိူၼ်ၵၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵူႈဝၼ်း သေဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 March 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး လႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း မီးၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်း (30) ၵေႃႉ လူႉတၢႆ (6) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈလၢမ်းလိမ်းပိုတ်းယိုဝ်း ၵႃႈဝႃႈၵႃႈပဵၼ် ၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႆသေတႃႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တႄႉ တုမ်ႉတွပ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶႅင်ႇသုၶ ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 16 March 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 3 : 00 မူင်း ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယူႇတီႈၼိူဝ်ႁိူဝ်းသေ ဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်း ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၵျုတ်ႉ (အုပ်ကြွပ်) ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈယွင်ႇၸုင် (ရောင်စုံ) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ (10) ၵေႃႉ ၸင်ႇလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သင် ၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇႁိူဝ်လိူၼ် February 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပလႅတ်ႉဝ မိူင်းၶျၢင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းလိူၼ် March 2020 ၼႆႉၵေႃႈ သွင်ၽၢႆႇ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၸွႆႈသိုၵ်းၶဝ်လႄႈ မီးၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆတင်းၼမ် သေဢမ်ႇၵႃး ၾႆးမႆႈပႃး ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း – BBC
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢမ်ႇတၼ်းထိုင်လိူၼ် ၶွမ်ႉ ၶျူၼ်းၶျိုၼ်ႉ (ၼႃႉၶွမ်ႉ) လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇတၢႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်း ၽၢႆႇလဵၼ်ႈၸိူင်းႁူၼ်ႉၼူဝ်ၶဝ် မွင်ၸႂ်ၸွမ်း ဢမ်ႇဢေႇမၢင်။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 30 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၽူႈလဵၼ်ႈၸိူင်းႁူၼ်ႉၼူဝ် ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ၶွမ်ႉ ၶျူၼ်းၶျိုၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ “ၼႃႉၶွမ်ႉ” ၼႆၼၼ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈႁူင်းယႃ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 07:30 မူင်း ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 63 ပီႊ ယွၼ်ႉတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႉၶွမ်ႉ လႆႈတႄႇၵူတ်ႇထတ်းႁူႉဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12 April 2021 ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃၵမ်းသိုဝ်ႈသေ မိူဝ်ႈမေႃယႃ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယဝ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸိူင်ႉမႅင်းလႆႈၸိုမ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းပွတ်ႇယဝ်ႉၼႆလႄႈ လႆႈၶၢႆႉၶဝ်ႈ ယူတ်းယႃတူဝ် ၼႂ်းႁွင်ႈ ICU (Intensive Care Units) ႁွင်ႈလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ်ႁၢႆႉႁႅင်း လႆႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸွႆႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ မႃးယူႇတႃႇသေႇ ထိုင်တီႈလႆႈၶၢႆႉႁူင်းယႃ သေတႃႉၵေႃႈ ပၢႆးယူႇလီသမ်ႉယိုင်ႈၶႅၼ်းႁၢႆႉႁႅင်းလူင်းတိၵ်းတိၵ်းသေ တေႃႇပေႃးထိုင် လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႉ ၶျူၼ်းၶျိုၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈတႄႉမီးဝႆႉဝႃႈ ဢႃးၶူမ်း ပရီးတႃးၵုၼ်း ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 January 1958 မီးဢႃႇယု 63 ပီႊ ၵိူတ်ႇတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၽရႃႉၼၶွၼ်းသီဢယုထယႃး တႄႇၼႃႈႁိူၼ်း မီးလုၵ်ႈ 3 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႉၶွမ်ႉ ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၸုမ်းပၢႆးမွၼ်းႁူၼ်ႉၼူဝ်မႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီႊပၢႆ လႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ၼႃႉၶွမ်ႉ လႆႈလဵၼ်ႈၸိူင်း Drama လႄႈ Movies ဢမ်ႇယွမ်း 60 ပၢႆ၊ ၼႂ်းပီႊ 2010 ၼၼ်ႉပီႊလဵဝ်ၵူၺ်း ၼႃႉၶွမ်ႉ လႆႈလဵၼ်ႈၸိူင်း Movies ၼမ်ထိုင် 11 ႁူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႉၶွမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် လႄႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်လီ ယွၼ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉလၢႆၽၢႆႇ ဢမ်ႇဝႃႈၽၢႆႇလဵၼ်ႈၸိူင်း လၢတ်ႈႁုၼ်ႉၼူဝ် (ႁုၼ်ႉၶူဝ်) လွင်ႈဢၼ် ၼႃႉၶွမ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းသေလၢႆမွင်ၸွမ်း ၼင်ႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 30 April 2021 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,583 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 65,153 ၵေႃႉ၊ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 15 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 203 ၵေႃႉ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 36,254 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉသေ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းမိူင်းထႆး လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉမႅင်းၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈသီလႅင် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၼူၼ်ထပူးရီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပထုမ်းထႃးၼီး လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသမုၼ်ႇပရႃၵၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ႁၢမ်ႈမီးလွင်ႈၸူႉတုမ်ၵူၼ်း 20 ၵေႃႉၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢိၵ်ႇတင်း သင်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈသင်ၼႆ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅတ်း


text:
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း (3) ဢၼ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶတ်းလိူၵ်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းသၽႃး လႄႈ ဢၼ်တေမၵ်းမၼ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်းတႄႇၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်ႈလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တေလႆႈတႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵေႃႉမႂ်ႇ ဢၼ်ဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵေႃႉမႂ်ႇ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵတိၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ၊ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႇမတီႇၼႂ်းသၽႃး လႄႈ လွႆးဢၢပ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႂ်းပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ပၼ်တီႈ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းသၽႃး ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈမႃးမႂ်ႇၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေလိူၵ်ႈတၢင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပႃႇတီႇ ၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ယိုၼ်ႈတၢင်ႇထိုင်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸူဝ်ႈပႆႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၼၼ်ႉ ၽူႈဢၼ်တေၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈ ၵူတ်ႇထတ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵူႈၵေႃႉၼႆလႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵေႃႉမႂ်ႇ ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ် သၽႃးပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တေလႆႈပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႆႉ လူင်ႈၼႃႈဢွၼ်တၢင်း ယႃႇႁႂ်ႈတူၵ်းလိုၼ်း ဝၼ်းထီႉ 24 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီႊ 2020 ၼႆႉ တီႈၼင်ႈသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းသၽႃး (396) ၵေႃႉ၊ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းသၽႃး (33) ၵေႃႉ၊ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းသၽႃး (15) ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈဢၼ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ် ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 လႄႈ တေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်သၽႃး ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ၼႆႉၵေႃႈမီးၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်းမီးၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼိုင်ႈၶိုင်ႈပၢႆၼႆၸိုင် ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢထမ်ႇမယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၵုမ်းၵမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (45) ဝၼ်းမႃးၼႆႉ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလိူဝ်ၵဝ်ႇလၢႆပုၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 16 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UN World Food Programme- WFP ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၵၢင်လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် February 2021 မႃး ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်း (20%) လႄႈ ၶၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် တီႈတႃႈၵုင်ႈလႄႈ မၢၼ်းတလေး ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသီႇ (4%) ၼႆယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇတီႈမိူင်းၶၢင် ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ပူႇတႃႇဢူဝ်ႇ ၸႃႉၵႂႃႇလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၶၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ၶိုၼ်ႈသုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်း (20%) ထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ်သိပ်းႁႃႈ (35%) ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းႁွင်ႇၼႆၵေႃႈ ၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းၸဵတ်း (27%) ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 မႃးၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁူမ်ႈပႃးတင်းမိူင်းတႆး) ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်းႁႃႈ (15%) ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလႄႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် ၶၼ်တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇသေ ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၶိုၼ်ႈမႃးၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇ၊ လွၵ်းၵၢတ်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆသေ ၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆလႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈသုင်ၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်း ၵႃႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈသုင်ယူႇၼႆႉ ယေးငိုၼ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်သမ်ႉ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉ၊ ယေးငိုၼ်းဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉၵေႃႈ မီးၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈတႃႇတေထုၵ်ႈငိုၼ်းသူင်ႇငိုၼ်း ၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။
Stephen Anderson ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ WFP လၢတ်ႈဝႃႈ− လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ လီလႆႈမႆႈၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇ၊ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၸွမ်း ဝၼ်းတေႃႇဝၼ်းၼၼ်ႉ ထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၶိုၼ်ႈမႃးဢိတ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ၵမ်းၼႆႉၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလိူဝ်ၼၼ်ႉထႅင်ႈလႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ မိူင်းၵွတ်းၽၢၼ်ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းထီႉ 14 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ WFP ယၢမ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းသေ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸၢင်ႈတေထူပ်းၽေး ဢိုပ်းယၢၵ်ႈတူၵ်းၽၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လေႇႁႃသွၵ်ႈတဝ် ၸွမ်းပွၵ်ႉၸွမ်းၵိဝ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးသေ တီႉၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းထိုင်တီႈႁိူၼ်း၊ ၸုတ်ႇၽဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ယိုဝ်းၵွင်ႈၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉမႃး ၵူႈဝၼ်းၼႆသေတႃႉ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႈလွၵ်းလၢႆး ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်း ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းပွၵ်ႉရတၼႃႇသီႇရိ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပွၵ်ႉသေ ယိုဝ်းၵွင်ႈထပ်းၵၼ်လၢႆၵမ်း၊ ၸႂ်ႉမၢၵ်ႇၵႅတ်ႉသ်ၼမ်ႉတႃ၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈယၢင်ရႃႇပႃႇ ယႃႉၽျၢၵ်ႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ လမ်းတီႉၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ထိုင်တီႈႁိူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း (8) ၵေႃႉလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း၊ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ (1) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ် ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ် ႁူဝ်ႉ၊ ထူင်သၢႆး လႄႈ မၢၵ်ႇယၢင်လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ႈတီးဢဝ်ႁႄႉသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ် ၽွင်းယၢမ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ယိုဝ်းၵွင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းပွၵ်ႉၸွမ်းၵိဝ်ႇ လွၵ်ႈငိူတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇတင်းဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆၵေႃႈ လေႇႁႃဢဝ်ၾႆးထၢတ်ႈထွင်ႇၸွမ်းႁိူၼ်း ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢင်ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ ယိုဝ်းၵွင်ႈၶိုၼ်ႈၾႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 22 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မိူင်းၸမ်တေလႅင်း ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ်လဵပ်ႈၵႂႃႇလဵပ်ႈမႃး ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၵၢင်ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ ယိုဝ်းၵွင်ႈလွၵ်ႈငိူတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းလူဝ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပႂ်ႉဝႆႉၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လႄႈ တင်ႈလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်း ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်းပႃး ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ပၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵူႈဝၼ်း မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (43) ဝၼ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် (11) မူင်း ၵူၼ်းမိူင်းပႆႇၸၢင်ႈဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 11 December 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်လွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝၼ်းလဵဝ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းတႆးထႅင်ႈ 24 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း (Public Health Laboratory – Taunggyi) ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 549 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 24 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 24 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 14 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် 5 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် 4 ၵေႃႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၼ်ႇ 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃဢွၼ်ႇ (Fever Clinic) ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃၵဝ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႄႈ ၵျွင်းမိူင်းၵုတ်ႈ (မိုးကုတ်ဝိပဿနာကျောင်း) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃထႅင်ႈ 16 ၵေႃႉ လႄႈ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်လႆႈလူင်းႁူင်းယႃ တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း မီး 48 ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃထႅင်ႈ 16 ၵေႃႉၼႆႉ ပႃးၵူၼ်းထႆး 5 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 11 December 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,376 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 19 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 105,863 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 2,220 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 84,338 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ႁႃလၢႆးတၢင်းၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ ႁႂ်ႈၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇ ႁူမ်ႈတင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပေႃးတေတေႃႇၼႃႈၵၼ်သေ ဢုပ်ႇၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇတိုၵ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Nikkei Asia ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေၸၢင်ႈမီးပၢင်ၵုမ်လူင် ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢင်ၵုမ် ဢႃႇသီႇယၼ်ႇတင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇတႄႉ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ဢမ်ႇပႆႇႁူႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်ဝႆႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၽိတ်ႈမွၵ်ႇ တူဝ်တႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တိုၵ်ႉၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းႁႃလၢႆးၵႄႈလိတ်ႈတႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 သေ လႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁႂ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ႁႂ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ တႃႇၸွႆႈထႅမ်လူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်ၸႃႉၵႂႃႇႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 5 ၶေႃႈသေ ၽၢႆႇမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉႁၼ်လီၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးၶၢဝ်းမႆႈၵူႈပီႊပီႊ တေမီးပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ASEAN Regional Forum ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ် ဢႃႇသီႇယၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ၊ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆလႄႈ ပီႊၼႆႉၵေႃႈ ၽၢႆႇဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တႅပ်းတတ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႃႈ တေလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ၸဝ်ႉလိူဝ်ၵူႈပီႊၼႆယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇတေဢၢၼ်းၸၼ်ဢဝ်ၶႄႇလႄႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မႃးတေႃႇၼႃႈၵၼ် တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းႁႃလၢႆးတၢင်းဢွၵ်ႇပၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ (မိူင်းပရူႇၼႆး) လိူၵ်ႈဝႆႉ ႁႃႇသၼ်ႇ ဝီႇရႃႇႁူႇတႃႇ Hassan Wirajuda ဢႃႇယု (72) ပီႊ ၵေႃႉပဵၼ်ၽွင်းလူင်(ၵဝ်ႇ) ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇဢမ်ႇႁိုင်သင် Ned Price ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၽၢႆႇၶႄႇၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႅဝ်ပၼ်လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉၶႄႇဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈသင် ယဵၼ်သီႇသီႇဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႈလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈဢႃႇသီႇယၼ်ႇၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေထုၵ်ႇၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook ပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ Facebook သုၼ်ႇတူဝ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 2018 ပူၼ်ႉမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်း Facebook ထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း (2)။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 18 August 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇလပ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Myanmar Now ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ လွင်ႈ Facebook ဢၵွင်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ (28) ဢၼ်၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ (5) ဢၼ် မီးလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းသေ boost post ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်း Facebook ၽၢႆႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃးတေၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
Facebook ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းသေ boost post ဝႆႉၼၼ်ႉပဵၼ် Facebook page သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပြည်ထောင်စုတပ်မတော်”၊ “Tatmadaw Media Group” ၊ “Myanmar Navy Sea Man” ၊ “စစ်သီချင်း” လႄႈ “ဖိုးစည်” ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး (5) ဢၼ်ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်း (5) ဢၼ်ၼၼ်ႉ Facebook Page ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ဖိုးစည်” ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈၶွင် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသႄႉၼႄးသၢၼ်ၶတ်းတိုၵ်းတေႃး လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ်ႁၼ်ၽိတ်း ၼိူဝ်ၵၼ်ထႅင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈတိုၵ်းတေႃး ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း (2) ၵေႃႉ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သႃႇသၼႃႇ ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်း Facebook page ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေမိူၼ်ၵၼ်မူတ်းသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈၵူၺ်း တၢင်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢမ်ႇယွမ်း 20 ပၢႆၼႆယဝ်ႉ။
Admin (ၽူႈၵုမ်းၵမ်) Facebook page ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ မီးၵူၼ်းဢၼ်ယူႇမိူင်းရတ်ႉသျႃးပႃးၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပိုၼ်ၽႄႈ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸၢၼ်ႈၸင်းၵၼ်ၼႆသေ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် August 2018 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook ပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ Facebook သုၼ်ႇတူဝ်လႄႈ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း (42) ဢၼ် ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸုမ်း Coordinated Inauthentic Behavior (CIB) ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းဝႆႉ Facebook ဢၵွင်ႉ ၵူၺ်းၼႆသေ ၶိုၼ်းပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ Facebook page ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (13) လႄႈ Facebook သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ (10) ၵေႃႉ ၼႂ်းလိူၼ် October 2018 ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းထုၵ်ႇၺႃးပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈထႅင်ႈ Facebook page (425) ဢၼ်လႄႈ Facebook သုၼ်ႇတူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ (15) ၵေႃႉ ၼႂ်းလိူၼ် December 2018 ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း (3) ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေလႆႈထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း Facebook ဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ၼိုင်ႈပီႊပၢႆယဝ်ႉ ထိုင်မႃးၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 June 2020 ၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိုၼ်း Facebook ၼႆသေ ၶိုၼ်းတႄႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ Facebook page ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “တပ်မတော်သတင်းမှန် ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့” လႄႈ Facebook page သုၼ်ႇတူဝ်ၶွင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ဇော်မင်းထွန်း” ၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းလိူၼ် June 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း Facebook ဢၵွင်ႉလႆႈၵူႈၵေႃႉယူႇ၊ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ပေႃးထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈၼၼ်ႉတႄႉ တေထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း ၸုမ်းၽူႈလူလွမ်ပႂ်ႉတူၺ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း Social Media ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Napoleoncat မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် လိူၼ် July 2020 ၼႆႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း Facebook (28) လၢၼ်ႉပၢႆဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မျႃႉဝတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ (မၢၼ်ႈ: မြဝတီမြို့) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myawaddy) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျႃႉဝတီႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတွင်ႇယိၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၸူးၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉသေ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ဢၼ် မိူင်းထႆး ပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈဢဝ်မႆႉ လွင်ႈၸွမ်း တီႈၼႂ်ႈ မႄႈၼမ်ႉတွင်ႇယိၼ်း ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၶူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈမႃး ၸၢင်ႈလတ်းမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇၽႅဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်း ဝၢၼ်ႈမႄႇတေႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢႆႇမျႃႉဝတီႇ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢႆႇမႄႇတေႃႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ မႄႈၼမ်ႉဢမ်ႇၶႅၼ်ႈဝႆႉၸိုင် ပဵၼ်သၢႆလဵဝ်ၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈမႄႇတေႃႇၼၼ်ႉ ၶီႇလူတ်ႉၵႂႃႇမွၵ်ႈၶိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉၼႆ ၽႅဝ် ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်သေ ဢဝ်တင်းလူတ်ႉၵႃးလႄႈသင် ဢဝ်တင်း ႁိူဝ်းမိၼ်လႄႈသင် ၵႂႃႇထိုင်လႆႈ [[မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝဵင်း|ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ လႆႈၵႂႃႇ 39 လၵ်းယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆတေႃးၼ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢင်ႈၼိူဝ်လွႆ တိၼ်ႇၵၢၼ်းၺီႇၼွင်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆတေႃးၼ လႄႈ တင်းဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ 9 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း တီႈ သၼ်လွႆတေႃးၼၼႆႉ ပဵၼ် လွႆၶႄႇၽိူၵ်ႇ (မၢၼ်ႈ: တရုတ်ဖြူတောင်) ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈၵဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶဝ် ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင် မီး မွၵ်ႈ 5000 ထတ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ ပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ မီးမႃး 113,115 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတႄႉ တႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ မွၼ်း၊ တွင်ႇသူႇ၊ ဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ မီးဝႆႉဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵၼ်တင်း မိူင်းထႆး ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း မျႃႉဝတီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ တႃႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇသေတႃႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႈသေ ၵႂႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တႄႇၸဵမ်ဢဝ် ၸိူၵ်ႈၽၼ်ႈ တေႃႇ တႅင်ႈၶမ်း လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် လၵ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ မျႃႉဝတီႇလႄႈ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ၽွင်းလူင် ဢူးၸ လႆႈၵိၼ်ၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ-ဢင်းၵိတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်ထုင်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉ မျႃႉဝတီႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပိူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၸွပ်ႇတူၺ်း လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတင်း ထႆး ၵဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၵေႃႈၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၶဝ်ႈတီႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉပဵၼ်တႃႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မီး ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမျိၼ်းဝုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢူးတႅတ်ႉၽေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ႁဵတ်းငဝ်ႈတၵ်ႉၵႃႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမႃးသေ ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းမူၵ်ႉတမဝႃႈ 'ၵုၼ်ပရႄႉၾတႅင်ႇ' ၊ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းပႃႇၵိူဝ်ဝႃႈ 'ၵွမ်ႇၾရႄႉ' ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇတႆးဝႃႈ ဝၢၼ်ႈ'သၢႆးၵတ်းယဵၼ်' ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈတႄးဢေးမျႃး (သဲအေးမြရွာ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်းၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ပႃး'ဢေး' သေ တီႈ မျႃႉပတီၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ 'မျႃႉဝတီႇ' ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၼၼ်ႉ မျႃႉဝတီႇၼႆ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ 'ဢမျႃႉဝတီႇ' ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၵျွင်းၽြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇငိူၵ်ႈ
- ၽြႃးမုင်ႈမူင်း (ၽြႃးၸုၵ်း)
- ၶဵင်ႇမုင်ႈယဵမ်ႈႁိင်ႇၶမ်း (ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမျိၼ်းဝုၼ်ႇ)
ပၢႆးယူႇလီ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ႁူင်းယႃၸႄႈတွၼ်ႈ မျႃႉဝတီႇ
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)


text:
ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ Antonio Guterres တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ မိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ၼႂ်းလိူၼ်ၼႃႈ May 2021 တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 29 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) Dmitry Polyanskiy ၵႅမ်ၽွင်းတၢင် မိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ၼႂ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼင်ႇၼႆ။
ဝၢႆးသေ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸီႉၸမ်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈရၢတ်ႉသျႃး မီးလွင်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸင်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတီႈရၢတ်ႉသျႃး ၼႆယဝ်ႉ။
Dmitry Polyanskiy ၵႅမ်ၽွင်းတၢင် မိူင်းရၢတ်ႉသျႃးလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ − ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေမီးတီႈဝဵင်းလူင်မွတ်ႇသၵူဝ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12−13 May 2021 သေ တေဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း Sergey Lavrov ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းရၢတ်ႉသျႃး မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ယူႇတီႈလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉသေ ၶေႃႈတွပ်ႇတေဢွၵ်ႇမႃးလႆႈလီ ပုၼ်ႈတႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃးပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸွင်ႇတေမီးလွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းတင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ ရၢတ်ႉသျႃး Vladimir Putin ယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈပႃး ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် တေဢုပ်ႇလွင်ႈပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းတႄႇၵႂႃႇ တီႈမိူင်းယူႇၵရဵၼ်း (Ukraine) ၊ မိူင်းသီးရီးယိူဝ်း (Syria)၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Myanmar)၊ မိူင်းလိပ်ႉပျႃး (Libya) လႄႈ မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ (Afghanistan) ၸႃႉၵႂႃႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 တေႃႇထိုင်ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ရၢတ်ႉသျႃး လၢတ်ႈမႃးယူႇတႃႇသေဝႃႈ ပၼ်ႁႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ရၢတ်ႉသျႃး ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈၶဝ်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၸွမ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼင်ႇၵၼ် ႁႃလၢႆးတၢင်းၵႄႈလိတ်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း ၼႆယူႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းၸၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ရၢတ်ႉသျႃး Dmitry Peskov လၢတ်ႈဝႃႈ− လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်လီလႆႈမႆႈၸႂ်ဝႆႉ ၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ယူႇတီႈရၢတ်ႉသျႃးၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်း လႄႈ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼင်ႇၶိုတ်းၶိုတ်းၸမ်ၸမ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်း − VOA


text:
ၸီးၵူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၸီးၵူင်း (မၢၼ်ႈ: ဇီးကုန်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Zigon) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၸီးၵူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆ ၵႆယၢၼ် 116 လၵ်း၊ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပျီႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 45 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸီးၵူင်းၼႆႉ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 15,233 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1] တီႈၸႄႈဝဵင်းၸီးၵူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။[2]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸီးၵူင်းၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃး တႄႇမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1312 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ သတူဝ်းဢၼေႃႇယထႃႇ ဢၼ်တႄႇ ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ (ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတႂိၼ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ) ၼၼ်ႉ ၽွင်းမၼ်း လဵပ်ႇပၼ်ႇဝဵင်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇတမ်းဢွင်ႈသဝ်းတီႈ ၽင်ႇႁိုၵ်း ဢၼ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶေႃ ဢွၵ်ႇပဵၼ်ထႅဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ၸီးၵူင်း (ၵွင်းမၢၵ်ႇၶေႃ)ၼႆယဝ်ႉ။ ၸူးၵေႃႇသၢင်ႈ လိၼ်ဝၢၼ် လႄႈ ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈငဝ်ႈငႃႇၸီးၵူင်းၼႆႉ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ပွၵ်ႉယႂႃႇမ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1877 ၽွင်ပိုတ်ႇ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇယဝ်ႉ တီႈၸီးၵူင်းၼၼ်ႉ ဝႆႉ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈ ၶုၼ်ၵမ်ၵၢၼ် ၶွၼ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆလိၼ် မၢႆလိၵ်ႈ 25 ဢၼ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1878 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸီးၵူင်းပဵၼ်ဝဵင်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸီးၵူင်းၼႆႉ မီး 7652 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[3]
ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ တီႈဝဵင်းၸီးၵူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူး ၼႃးတႃဝဵင်းသေ ၶုၼ်သၢမ်ဝဵင်း သတူဝ်းၼေႃႇယထႃႇ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ၶရိတ်ႉ 1312 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဝ်ၽြႃးဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈၵႃႈၶၼ်ၼိုင်ႈသႅၼ် သႂ်ႇထႃႇပၼႃႇဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃး ၽြႃးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။[3]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸေႇယ
- ဢမျူဝ်းတႃး ဢူးလႃႉတိၼ်ႇ (ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉၼၽႃး)
- ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် တၢၼ်းတိၼ်ႇ ၶုၼ်ၽွင်းလူင် တီႈ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၶူဝ်းႁေႈ
- တွၵ်ႇတႃႇလႃႉထူး ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၵျႅတ်ႉသိၼ်ႇၶေႃးလဵၵ်ႉ
- မေႃလိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၼေႇဢွင်ႇ (တိတ်ႉၼၽႃး)
- ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇၸိၼ်ႇ
- ၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇ ထုၼ်းတိၼ်ႇ
- ၸၢႆးၸိူင်း ဢွင်ႇထုၼ်းမျႅင်ႇ
- တၶိၼ်ႇလႂိၼ်ႇ
- ယႄးပေႃႇၼေႇဢွင်ႇ
- ဢူးပႃႉၸီႇ ဝတ်ႉလူင်ႇတေႃႇယ ၵေႃးပၵသူၺ်ႇတၵူင်ႇ
- ဢူးၺၢၼ်ႇဝိၼ်း ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇ၊ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵဝ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
- ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၶိၼ်ႇၸေႃႇ (ၸီးၵူင်း)[3]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 57.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)
- ↑ 3.0 3.1 3.2 တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၁၀၆.


text:
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 82 ဝၼ်း မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း 3,027 ၵေႃႉ လႄႈ လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 60 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Tachileik News Agency ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 September 2021 ၼၼ်ႉဝႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် လႆႈဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 208 ၵေႃႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းလႄႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် ထႅင်ႈ 33 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 33 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပွၵ်ႉ (1) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 4 ၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႉ (2) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 6 ၵေႃႉ ၊ ပွၵ်ႉ (3) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 5 ၵေႃႉ ပွၵ်ႉ (4) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 1 ၵေႃႉ ၊ ပွၵ်ႉ (5) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 2 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်တီႈႁူင်းၵူတ်ႇထတ်း 2 ၵေႃႉႁူမ်ႈပႃး ၵူၼ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ထႅင်ႈ 13 ၵေႃႉ တင်းမူတ်းႁူမ်ႈမီး 33 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 82 ဝၼ်း ၵူတ်းတိတ်းၸပ်း မီး 3,027ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းလႄႈလႆႈလူင်းႁူင်းယႃ သမ်ႉမီး 2,377ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉမီး 60 ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်တိုၵ်ႉ သိုပ်ႇယူတ်းယႃတူဝ် မီး 596 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
လႆႈႁူႉထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီ 18 September 2021 ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ 19 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ဢၼ်ယူႇဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း ၸွႆႈထႅမ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉသွႆတင်းၼမ် တီႈၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ပွတ်းႁွင်ႇ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 19 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယူႇတီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ တင်းၼမ် ဢိၵ်ႇတင်း ထႅင်ႈယႃႈယႃ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 10 October 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး တၢင်တူဝ်ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း တင်းသဵင်ႈသေ တုင်းလူႇၶၢမ်ႇငိုၼ်း တီႈၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၶဝ် ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းသေ လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇငိုၼ်း ဢၼ်တုင်းလူႇၶၢမ်ႇလႆႈမႃးၼၼ်ႉသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းထႆး 49,100 ဝၢတ်ႇ (သီႇမိုၼ်ႇၵဝ်ႈႁဵင်ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇဝၢတ်ႇ) လႅၵ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈ 2,000,000 ပျႃး (သွင်လၢၼ်ႉပျႃး) လႄႈ တၢင်တူဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထႅင်ႈတင်းၼမ် ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 October 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၼႂ်းထုင်ႉမၢဝ်း သိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉတင်းၼမ် တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,197,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၼိုင်ႈသႅၼ်ၵဝ်ႈမိုၼ်ႇၸဵတ်းႁဵင်ပျႃး) ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ တူဝ်ငိုၼ်းၶႄႇ (2,000) ယွၼ်ႇ ၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် RCSS/SSA မိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၶွမ်ႇမတီႇတူဝ်တႅၼ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw – CRPH) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပွႆးၼႄၵႅဝ်ႈသႅင် ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းပီႊ 2021 သေ သိုဝ်ႉၶၢႆပေႃးၼႆၸိုင် တေဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၶဝ် သႂ်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်လူႉ/ၸိုဝ်ႈသဵင်ဢမ်ႇလီ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ CRPH ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းယူႇသေ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးပၵ်းမီးပိူင်းလႄႈ ၽွင်းယၢမ်းပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တူၵ်းၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်ယူႇၼႆႉ သမ်ႉတေဢဝ်ၵႅဝ်ႈသႅင် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉႁႄႉႁၢမ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၵႅဝ်ႈသႅင် ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ် ႁူမ်ႈမိုဝ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၵႅဝ်ႈသႅင်ၸွမ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ သင်ထူပ်းႁၼ်ၺႃးဝႃႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၵႅဝ်ႈသႅင်ၸွမ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် တေဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၶဝ် သႂ်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်လူႉ (Black List) သေ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း တေဢမ်ႇပၼ်ႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသင်သေလွင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး တေဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶႄႇ မီးလွင်ႈႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် ယိုတ်းမၼ်ႈ ၼႂ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းထႆႇဝၼ်ႇသေတႃႉ ၽၢႆႇတၢင်း ထႆႇဝၼ်ႇတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇထႆႇဝၼ်ႇ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼႆ တေၸၢင်ႈမီးၽေးၶဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ၼႆယူႇ။
ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈၶႄႇၼၼ်ႉ လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းသွင်မိူင်း ယူပ်ႈလူင်းႁႅင်းတေႉတေႉ ဢိင်လူၺ်ႈ ၶႄႇသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉ ထႆႇဝၼ်ႇ 4 ဝၼ်းထပ်းၵၼ် ႁူမ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်တင်းမူတ်းမီး 148 လမ်း။
မိူဝ်ႈဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉၵူၺ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈထႆႇဝၼ်ႇသေလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တင်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈႁၼ်လီၸွမ်းၵၼ်ဝႃႈ တေယိုတ်းမၼ်ႈၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းထႆႇဝၼ်ႇ ၼႆႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၽွင်း ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ “ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းထႆႇဝၼ်ႇ” ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၼႆႉ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေႁပ်ႉႁွင်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႄႈ တေဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတၢင်းၽွင်းတၢင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၶဝ်ႈႁႃတၢင်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၵႂႃႇ တႅၼ်းတၢင်ထႆႇဝၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 03 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးတုၵ်းယွၼ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶႄႇ ဢၼ်လႆႈတူင်ႉၼိုင်ၸမ် ၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇ ၼၼ်ႉသေ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်သေႃႇသူၼ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်းသၼ်ႇၶွၼ်းသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈထၢင်ႇၽိတ်းၵၼ်မႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ယူပ်ႈယွမ်းဢေႇမၢင်လူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ႁႂႃႇ ၶျၢၼ်းၺိင်ႇ (Hua Chunying) ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ မိူင်းၶႄႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶိုၼ်းဝႃႈ “ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၶၢႆၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ်ထႆႇဝၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး သူင်ႇႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉလၢႆလမ်း မႃးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵႅပ်ႈ ၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်သေႃႇသူၼ်းယႃလူႉ လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄၵၢင် ၶႄႇလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမိူၼ်ၵၼ်” ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “သင်ၸမ်ပဵၼ် ၶႄႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၸွမ်းၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ လႄႈ ယႃႉလူႉၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈထႆႇဝၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထုၵ်ႇလီၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄလႅၼ်လိၼ်ထႆႇဝၼ်ႇလႆႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ ပွၵ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း လွင်ႈဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်မိူဝ်ႈ 09 September 2021 ပူၼ်ႉမႃးသေ ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တင်းသွင်မိူင်း လႆႈၸႂ်ႁၼ်လီၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ လွင်ႈဢၼ်သွင်မိူင်း ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး လွင်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ် ယွၼ်ႉမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတၢင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈထႆႇဝၼ်ႇ သၢႆ ဢိၼ်းဝၼ် (Tsai Ing-wen) ၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ “သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵႅတ်ႇၶႄထႆႇဝၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ တေပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ထႆႇဝၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇတႃႇသေႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီႊပၢႆ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ထႆႇဝၼ်ႇ ယူႇတီႈၼႂ်းၵုၼ်ၼႆႉမႃးၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ မီးၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝႆႉၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၼႆႉထုၵ်ႇယႃႉလူႉပေႃးၼႆ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ Pacific ပွတ်းတူၵ်းတင်းမူတ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼိမ်သဝ်း” ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ“ ထႆႇဝၼ်ႇ တေဢမ်ႇမီးဝၼ်းၵူမ်ႈႁူဝ်ၼွမ်းၸူးတေႃႇ လွင်ႈမိပ်ႇငႅၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ တေဢမ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇၶဝ်ႈႁႃၽေးဢွၼ်တၢင်း သမ်ႉဝႃႈ တေလႆႈႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ် တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈယဝ်ႉ ထႆႇဝၼ်ႇတေယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၶႄႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႆၸိုင် တေႁဵတ်း ၵူႈလၢႆးတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၸွမ်ၽွင်းလူင် ထႆႇဝၼ်ႇ လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ “တင်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ႁၼ်ယူႇဝႃႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼိမ်သဝ်း လႄႈ ႁႅင်းမိပ်ႇငႅၼ်း မႃးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယဝ်ႉ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထႆႇဝၼ်ႇၵေႃႈ ၸမ်ပဵၼ်တေလႆႈသၢင်ႈလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ပၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ႁူမ်ႈႁႅင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် မိူင်းဢၼ်ၶႂ်ႈၶွၼ်ႈဢဝ်ထႆႇဝၼ်ႇ တေဢမ်ႇႁတ်းၸႂ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ်ႁဝ်းၸွႆႈလိူဝ်တူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ပိူၼ်ႈၸင်ႇၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်း” ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ၶႄႇလႆႈသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးမိူဝ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၼေႇထိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ၊ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ ၼိဝ်းသီႇလႅၼ်ႇ လႆႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းႁူမ်ႈၵၼ် တီႈပၢင်ႇလၢႆႇၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ် ဢၼ်လႆႈမီး လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ် ၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၵႅပ်ႈထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ သၢႆ ဢိၼ်းဝၼ် (Tsai Ing-wen) ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထႆႇဝၼ်ႇမႃးၼႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူင်းၶႄႇလႄႈ ထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇမီး လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်သင်ၵၼ်သေဢိတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ တေလႆႈၵႄႈၶႆ လွင်ႈဢၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႆႈယူႇ လွင်ႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈႁိမ်းႁွမ်းထႆႇဝၼ်ႇ တေမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉတေႉတေႉ။ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၵေႃႈ တေႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁပ်ႉမိုဝ်းၸွမ်း လွင်ႈဢၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃးလႄႈ တူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႃႈ ၶႄႇတေဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းတေႃႇထႆႇဝၼ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵၢင်ႁၢဝ်ထႆႇဝၼ်ႇ ႁိူဝ်ႉမွႆႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈဢၼ်ၵုမ်ႇလႆႈၾၢင်ႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း တေလႆႈၶၢမ်ႇတိုၵ်းမိူဝ်ႈလႂ် ၵွပ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်ၶႄႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃး ပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈ မီးလွင်ႈတႅပ်းတတ်းၽိတ်းပိူင်ႈလႄႈ ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၽေးဢၼ်ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်ၼၼ်ႉလႆႈ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ႁၼ်ဝႃႈ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ၶႂ်ႈၼႄၽၢင်ႁၢင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း လႆႈႁၼ် ၼႂ်းဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ လႄႈ ဢွၼ်တၢင်းတေႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၼႂ်းပီႊၼႃႈၼႆႉ ၼႆယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်း ၼႃႈတေၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဢေႃးသတြေးလီးယႃး၊ ဢိင်းၵိတ်ႉ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
သမ်ႉဝႃႈ ၶႄႇတေထႅင်ႈႁႅင်းမိပ်ႇငႅၼ်းတေႃႇထႆႇဝၼ်ႇသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႄႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႅၼ် တႃႇတေတိုၵ်းၵၼ်တင်းထႆႇဝၼ်ႇ သင်သေမဵဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ − TNN World


text:
ငဝ်ႈငုၼ်း R2P ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 March 2021 ၼၼ်ႉဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈၵူႈမိူင်းမိူင်းမီးၼၼ်ႉသေ မိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇလီဢဝ်သိုၵ်းၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇမူႇပိူင် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူဝ်ႇၵႅတ်ႇၶႄႇၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် “Responsibility to Protect-R2P” ၼၼ်ႉ ပႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူၼ်ၵၼ်တင်း မိူင်းဢႅပ်ႇၾၵၼ်ႇၼိတ်ႇသတၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းသူႇတၢၼ်ႇၸၢၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႇတီႇရႃႇ ၵွတ်ႉထ် Nadira Kourt ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ ၸုမ်း R2P လုမ်ႈၾႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ − ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈလီ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်းသဵင်ႈ ထုၵ်ႇလီထွမ်ႇငိၼ်းၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၽွင်ႈသေ ဝႆႉပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ ၸွႆႈထႅမ် ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပေႉၵိၼ်လူလၢႆဢဝ်တၢႆၶိူဝ်းၵူၼ်း (Crime againt Humanity)၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁႄႉၵင်ႈလႆႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၽွင်းတၢင် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼင်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းပုတ်းၶၢတ်ႇၵူၺ်း တေႁႄႉၵင်ႈပၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးမူၺ်ႉႁၢႆ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းယူႇ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။
ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉယႃႉၽျၢၵ်ႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း 200 ပၢႆလႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ၊ တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ် ပရႁိတ၊ မေႃယႃၼမ်ႉၸႂ် လႄႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁူမ်ႈတင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းတီႉၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉႁဵတ်းႁၢႆႉ ႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇသိုၵ်း မႃႇသျႄႇလေႃး တႃႇ (6) ၸႄႈဝဵင်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်း လႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း တတ်းၶၢတ်ႇတင်းၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ လုမ်ႈၾႃႉသေ သိုပ်ႇၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယူႇ ၵူႈဝၼ်းၵူႈၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်း R2P ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်မီးၽေးယႂ်ႇလူင် ယွၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ် ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ ၵိုတ်းယင်ႉပၼ်လႆႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်း R2P တိုၵ်ႉယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၵူႈမိူင်းမိူင်းဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ငဝ်ႈငုၼ်း R2P ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈသီလႅင် မၵ်းမၼ်ႈမိူင်းဢၼ် ထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 23 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 03:27 မူင်း မိူင်းပႆႇလႅင်းၼၼ်ႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ (ဢိင်ႇသၼ်ႇ) တီႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၽႅၼ်လိၼ်ဝႆ ၽၢႆႇၸဵင်းၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ႁႅင်းသၼ်ႇဝႆၸၼ်ႉဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ 3.9 Magnitude တၢင်းလိုၵ်ႉလူင်းတႂ်ႈလိၼ် 10 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၼႆႉသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူလွမ်ပႂ်ႉတူၺ်း ၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ မိူင်းထႆး (TMD) ၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၵႂႃႇ ႁိမ်းဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ မိူဝ်ႈၼႆႉယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 01:08 မူင်း (1) ၵမ်း ႁႅင်းသၼ်ႇဝႆၸၼ်ႉဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ 2.8 Magnitude ၊ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 04:00 ၼၼ်ႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ႁႅင်းသၼ်ႇဝႆ 2.7 Magnitude လႄႈ ယၢင်းၵၢင်ၼႂ် 05:34 ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁႅင်းသၼ်ႇဝႆ 3.0 Magnitude ႁူမ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၵႂႃႇ (3) ၵမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၸၼ်ႉဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းသင်ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း