text:
တေတေႇႁဵၼ်း Programming လႆႈၸိူင့်ႁိုဝ်?
တေတေႇႁဵၼ်း Programming လႆႈၸိူင့်ႁိုဝ်?
တႅမ်ႈ Programming ၼႆ့ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆ့တႄ့တႄ့ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ့်။ မၼ်းႁဵတ်းႁဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင့်တွင့်လႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇၵႂႃႈၼေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇၵၼ်မႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ်တေႁဵၼ်း Programming ၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်ယဝ့်။ ယင်းၵႆ့ၵႆ့မီး ၵူၼ်းထၢမ်မႃးဝႃႈ တေလႆႈတေႇႁဵၼ်း Programming ၸိူင့်ႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်မီးၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇၸိုင် ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ သပ်းလႅင်းၼႄတၢင်းတႂ်ႈၼႆ့ တေပဵၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။
ၽႃႇသႃႇ
1. လိူၵ်ႈၽႃႇသႃႇ Programming
Programming ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်ႇႁႂ်ႈၶိူင်ႈၶွမ်း၊ ၶိူင်းၾူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ့်။ ၵႂၢမ်းသင်ႇဢၼ်ၼႆ့ မီးၽႃႇသႃႇမၼ်းလၢႆလၢႆမဵဝ်းယဝ့်။ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ့် မီးမၢႆမီႈ မီးပၵ်းပိူင်မၼ်းဝႆ့ၽႂ်မၼ်းယူႇ။ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းလႄႈ တီႈၸႂ်ႉမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႆႇႁဵၼ်း Programming ၼႆ့ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇဢၼ်တေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ့်။
2. ၽႃႇသႃႇ C, C++, C# လႄႈ VB
ၽႃႇသႃႇပႃႈၼိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တႃႇၶူင်သၢင်ႈ ၸီ့သင်ႇ ႁႂ်ႈၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼိူဝ်ၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇယဝ့်။ ၽႃႇသႃႇ C လႄႈ C++ လႄႈ VB ၸိူဝ်းၼႆ့ ႁမ့်ငၢႆႈသေ သၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတေႇႁဵၼ်းၸၼ့်ငဝ်ႈယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ C# ၼႆ့ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉမၼ်းၼမ်တိူဝ်းမႃးသေ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတိူဝ်းမႃးယဝ့်။
3. Java လႄႈ JavaScript
သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵၼ်း web plugins လႄႈ Apps တွၼ်ႈတႃႇၾူၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့ၸိုင် ထုၵ်ႇလီႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇသွင်ဢၼ်ၼႆ့ယဝ့်။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်လူဝ်ႇၼႃႇၼႃႇ တွၼ်ႈတႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၽႃႇသႃႇသွင်ဢၼ်ၼႆ့ၵေႃႈ လီလႆႈႁူႉဝႆ့ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
4. Python
ၽႃႇသႃႇၼႆ့သမ့် ၸႂ်ႉလႆႈတွၼ်ႈတႃႇလၢႆသဵၼ်ႈလၢႆသၢႆ၊ Windows, Linux/Unix, Mac OS X ၸိူဝ်းၼႆ့ လႆႈမူတ်းယဝ့်။ ၽႃႇသႃႇ Python ၼႆ့ ပွတ်းသေၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ C, C++ ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတေႇႁဵၼ်းယဝ့်။
5. PHP
ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇသၢင်ႈလႄႈၵုမ်းထိင်းဝႅပ့်သၢႆ့(တ်)ယဝ့်။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် လူဝ်ႇၼႃႇၼႃႇၼၼ့် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ hackers ၶဝ်ယဝ့်။
6. ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇမဵဝ်း
လိူဝ်သေဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ ယင်းမီးထႅင်ႈၽႃႇသႃႇတင်းၼမ်၊ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းႁူဝ်သၢဝ်း။ ၽႃႇသႃႇၵူႈဢၼ် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈၽႂ်မၼ်းယူႇ။ သင်ၸိူဝ့်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈဢဝ် Programming ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင့်တွင့်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆတႄ့ ႁူႉၽႃႇသႃႇမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်း
1. တေႁဵၼ်းလူၺ်ႈပပ့်လိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိုၼ်ႈၸၼ့်ႁဵၼ်း
သင်တေႁဵၼ်းႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈပိုင်ႈဢိင်ပပ့် သေပပ့်ပပ့် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းၽႃႇသႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵၼ်းၼၼ့်ယဝ့်။ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈၼႆ့ ၶိုၼ်ႈၸၼ့်ႁဵၼ်း ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ပိုၼ့်ထၢၼ်ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵၼ်းၼၼ့်ဢွၼ်တၢင်းၼႆ့ လီသေပိူၼ်ႈယဝ့်။
2. ၸႂ်ႉတိုဝ်ႈၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ
ၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇတီႈၼႆႈၼႆ့ ပဵၼ်ပၜဝ်းၵႅမ်းတႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၶွမ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မၼ်းတေၸၢင်ႈပိၼ်ႇပၼ်ပၢႆးဝူၼ့်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် ၽႃႇသႃႇတႃႇသင်ႇႁႂ်ႈၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ့်ယဝ်ႈ။ မီးပၜဝ်းၵႅမ်း လၢႆယၢင်ႇလၢႆမဵဝ်းဝႆ့ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။
3. ဢၢၼ်ႇပပ့်လိၵ်ႈ
ၼႂ်းပပ့်လိၵ်ႈၼၼ့် ၸွမ်းၼင်ႇၽႃႇသႃႇဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ့် တေမီးဝႆ့ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း တင်းၼမ်ယူႇယဝ့်။ ၶတ်းၸႂ်ၸၢမ်းတူၺ်းၸွမ်းၼႂ်းပပ့်၊ လႅၵ်ႈလၢႆးမၼ်းသေ တႅမ်ႈတူၺ်းၵႃႈၼင်ႇပဵၼ်လႆႈၼၼ့်ၸိုင် တေၸဵဝ်းထိုင်တီႈလႆႈယဝ့်။
4. ႁုပ်ႈႁူမ်ႈပၢႆးဝူၼ့်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
မိူဝ်ႈတေႇႁဵၼ်းၼၼ့် ထုၵ်ႇလီ တေႇတႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လၢႆးထွၼ် လၢႆးၼပ့် ၸိူဝ်းၼႆ့၊ ပၜဝ်းၵႅမ်းယၢမ်းမူင်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈတၢင်းႁူႉမႃးၼမ်ယဝ့်ၸိုင် ထုၵ်ႇလီၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်သုၵ့်ယုင်ႈယၢပ်ႇယၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။
5. ႁဵၼ်းထႅင်ႈၽႃႇသႃႇတၢင်ႇမဵဝ်း
မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ပွင်ႇၸႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးယဝ့်ၼၼ့် ထုၵ်ႇလီႁဵၼ်းထႅင်ႈ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ့်။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ် ၽႃႇသႃႇဢၼ်ႁဝ်းႁဵၼ်းၵူႈပွၵ်ႈၼၼ့် ငၢႆႈလူမ်ၶိုၼ်ႈမႃးယဝ့်။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵၼ်းဝႆ့ Scheme ၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းလႆႈထႅင် C ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ Java ယဝ့်။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေႁဵၼ်း Java ၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်း Perl ဢမ်ႇၼၼ် Python ၸိူဝ်းၼႆ့လႆႈထႅင်ႈယဝ့်။
6. သိုပ်ႇတႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်းလႄႈ ၶတ်းၸႂ်ၸၢမ်းတူၺ်းထႅင်ႈတၢင်ႇမဵဝ်း
တႃႇတေပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ Program ၵတ့်ၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆ့ တီႈဢေႇမၼ်း လူဝ်ႇလမ်းၸွမ်းလႆႈ လွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇတႃႇသေႇၼၼ့်ယဝ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၽႃႇသႃႇဢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈ၊ လူဝ်ႇလႆႈလဵပ်းႁဵၼ်း ပၢႆးဝူၼ့်မႂ်ထႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄ့ လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။
Comments
လၢႆးႁဵတ်းဝႅပ်ႉသႆႉ လၢႆးပွတ်း လၢႆးငၢႆႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းၼႄပၼ်
ဢိင်ၼိူဝ် လႆႈမႃးလူဢၢၼ်ႇလွင်ႈၼႂ်းၼႆႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်ၼႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႃႈသမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်လွင်ႈဝႅပ်ႉသႆႉလႄႈတတ်းငဝ်းဢေႃႈ။ သင်မီးၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆ ၼႄပၼ်လၢႆးတႃႇတေႁဵၼ်းႁူႉၶႅၼ်ႇၽွင်ႈၶႃႈ။


c: text/html

text:
တၢင်းပဵၼ်လိ
တၢင်းပဵၼ်လိ
လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်၊ လၢႆးယူတ်းယႃလႄႈ လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ
တၢင်းပဵၼ်လိဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵွၼ်ႈႁိၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းတႆ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းမူၵ်ႇယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႈႁိၼ်ၼႂ်းတႆ ဢမ်ႇၼၼ်ၼႂ်းလွတ်ႇယဵဝ်ႈ (ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈလိ)ၼၼ်ႉ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ ဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းၵႂႃႇ တင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႈ။ ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼွၼ်းႁူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမႃးၶွၼ်ႈၵၼ်သေ ယဵၼ်ၵွၼ်ႈလိ(လုၵ်ႈႁိၼ်ၼႂ်းတႆ)ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈတႆသေယဝ်ႉ လူင်းမႃးၸူးလွတ်ႇယဵဝ်ႈသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းထူင်ယဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ လိၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေႇပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်းတႆယဝ်ႉ။ လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈလႆလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယင်းဢမ်ႇတၼ်းၾၢင်ႉမႅၼ်ႈသေဢိတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းလႆလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းလွတ်ႇယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇဢိုတ်းပႅတ်ႈလွတ်ႈယဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵပ်းၵႅၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵွၼ်ႈယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းမႃးထိုင်လႆႈၼႂ်းလွတ်ႈယဵဝ်ႈသေ ၵိုတ်းထင်ယူႇဝႆႉၼႂ်းတႆၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉပဵၼ်လိသေ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ။ တၢင်းပဵၼ်လိၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းသႅၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ သႅၼ်းၶၢဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢႃႇယုႁႃႈသိပ်းၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢမ်ႇသူႈပဵၼ်။ ၽူႈၸၢႆးပဵၼ်ၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၢဝ်းၵေႃႉၼႆႉ ၽူႈၸၢႆးၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈမွၵ်ႈသၢမ်ၵေႃႉသေ ၽူႈယိင်းၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် NHS ဝႃႈၸိုင် လိၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ -
- ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးပရူဝ်ႇတဵၼ်းၼမ်ပူၼ်ႉ
- ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈယႂ်း (ၾၢႆႇၿိူဝ်ႇ) ဢႄႇပူၼ်ႉ
- ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တဵမ်ထူၼ်ႈ
- ၸပ်းၸွမ်းၸိူဝ်ႉၸွမ်းၶိူဝ်း
- သၢႆငၢႆၼႂ်းလမ်းသႆႈသေလွင်ႈလွင်ႈဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ
- ၵိၼ်ယႃသေၸိူဝ်ႉသေပိူင် (မိူၼ်ၼင်ႇ Asprin) ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈတၢင်းပဵၼ်လိၼမ်လိူဝ်သေၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းရႃႇသီႇၵတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢၼ်ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်ႁႅင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈႁႄႈ (လႄႈထၢတ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်) ဢၼ်မီးၼႂ်းယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းသေ ၶွၼ်ႈၶႅင်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ၼမ်ႉဢႄႇၼႃႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းၶွၼ်ႈၶႅင်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။
လိၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွၼ်ႈၵိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵွၼ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ (Uric Acid) ၵေႃႈၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးမူင်ႈမႅင်းသေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်လိယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းပဵၼ်လႆႈထႅင်ႈ %50 ယဝ်ႉ။
လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်လိ
- ၸဵပ်းၵႅၼ်းငၢၼ်းငၢၼ်းၸွမ်းသင်လင်၊ ဢႅဝ်လႄႈပဵမ်ႉ တေႃႇပေႃးထိုင်ႁူဝ်ၼဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇၶႆႇႁမ်
- ၼင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ယူႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁၢင်ႈဢမ်ႇယူႇသႃႇလူမ်ၸႂ်
- တွင်ႉၵမ်းၵမ်းၸဵပ်းၸဵပ်းၵႅၼ်းၵႅၼ်းသေ ႁၢၵ်ႈ
- မီးလိူတ်ႈပႃးမႃးၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈ
- ၵမ်းၵမ်းၶႂ်ႈယဵဝ်ႈ
လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈႁၼ်လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၵႃႈႁိုဝ်၊ မီးလၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸဵပ်းဢမ်ႇၵႅၼ်းသင်လူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။
လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်
- တိၼ်မိုဝ်းတူဝ်ၶိင်းၵတ်းလၢင်ႈသေ မီးလူမ်းၼၢဝ်
- မိူဝ်ႈယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဵပ်းၵႅၼ်း
- ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၶုၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈမဵၼ်
တၢင်းပဵၼ်လိၼႆႉ တူၺ်းဢဝ်လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းသေယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းလွၵ်းလၢႆး
- ႁဵတ်းဢႅၵ်ႉသရေးတီႈၼႃႈတွင်ႉ (တီႈပုမ်)
- ဢၢတ်ႇထရႃႇသၢဝ်းၻ်
- IVU ဢမ်ႇၼၼ် IVP (လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်မေႃယႃၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းတႆ)
- CT Scan (လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်လႆႈဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ်ၵူႈပွတ်းပွတ်းသေ မိူၼ်ႁၢင်ႈပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်တႅတ်ႈတေႃးလိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။)
ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းႁၼ်လႆႈၵွၼ်ႈလိယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸႅတ်ႈလိူတ်ႈ၊ ၸႅတ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈ လႄႈ ၸႅတ်ႈတူၺ်းၵွၼ်ႈလိဢွၼ်ႇဢၼ်လႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီႁႃယူတ်းယႃ?
- မိူဝ်ႈဢၼ်သၼ်လင်၊ ဢႅဝ် လႄႈပဵမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵပ်းၵႅၼ်းမိူၼ်မၼ်းတမ်တႅင်းၵႂႃႇတေႃႇထိုင်ႁူဝ်ၼဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇၶႆႇႁမ်
- မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဵဝ်ႈယၢပ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇသေဢၼ်ဢၼ်မႃးဢိုတ်းတၢင်းပႆၼမ်ႉယဵဝ်ႈ
- မိူဝ်ႈဢၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးပႃးလိူတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး
လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်လိ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ?
သင်ၸိူဝ်ႉၵွၼ်ႈလိမၼ်းလဵၵ်ႉၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ၼၼ်ၸိုင် မေႃယႃၶဝ် လႅပ်ႈတေပၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်ၵႄႈပၼ်လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၵူၺ်းသေ တေတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶုၼ်ႇ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဢူၼ်ၼွၼ်းႁူၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၼင်ႈၸႄႈဝႆႉၼႂ်းဢၢင်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼမ်ႉမႆႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်း ၶႅၼ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်လိၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၸိုင် လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၼၼ်ႉ တေႁိုင်ဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႈလိလႆဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၵေႃႈ တေႁၢႆၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်သေဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မိူဝ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၸိုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယႂ်ႇလႄႈဢိုတ်းဝႆႉလွတ်ႇယဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈပွင်းမႃးၸိုင် ဢမ်ႇၼၼ် မေႃယႃၶဝ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းယႂ်ႇတၢင်းလဵၵ်ႉၵွၼ်ႈလိ၊ ဢိင်ၼိူဝ်မဵဝ်းလႄႈတီႈယူႇၵွၼ်ႈလိသေယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉသေလၢႆးလၢႆးသေ ယူတ်းယႃယဝ်ႉ။
ESWL (extracorporeal shock wave lithotripsy, more commonly referred to as lithotripsy) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆသႅင်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉသေယဝ်ႉ သျႂတ်ႉႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇသေ ႁႂ်ႈမၼ်းလႆလူင်းမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
PCNL (percutaneous nephrolithotomy) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇတႄႇလီသၵူပ်ႉမၢင်မၢင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈပေလင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ESWL ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆသႅင်လေႇသိူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈလုတ်ႇဢဝ်လႆႈၵွၼ်ႈလိ ဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
Uteroscopy လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇတႄႇလီသၵူပ်ႉမၢင်မၢင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမူၵ်ႇယဵဝ်ႈသေ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးလွတ်ႇယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ESWL ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆသႅင်လေႇသိူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈလုတ်ႇဢဝ်လႆႈၵွၼ်ႈလိ ဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၽႃႇတတ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးတၢင်းၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈၸိုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈသၢႆငၢႆၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢၵ်ႈၸိုင် မေႃယႃၶဝ် တေၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၽႃႇတတ်းသေ ယူတ်းယႃယူႇယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လိ
တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လိ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ယဝ်ႉယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉ မီးလွၵ်းလၢႆးလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵွၼ်ႈလိၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မဵဝ်းသင်ၼႆၸိုင် ယိုင်ႈၶႅၼ်း ၸၢင်ႈႁႄႉၵင်ႈမၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ်ၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ်မေႃယႃၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ၵူႈဝၼ်း၊ မိူဝ်ႈရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်လိူဝ်ရႃႇသီႇၵတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းတေလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်တူဝ်ၶိင်းလႄႈလွၵ်းပိူင်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလႆႈပိူင်တၢႆသေတႃႉ ပၵတိမၼ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း 6 ၵွၵ်းတေႃႇ 8 ၵွၵ်း (1.2 လီတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်လိမႃးၸိုင် ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်သေၼႆႉထႅင်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ၊ ၵေႃႇၾီႇလႄႈ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၼမ်ႉတႅင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉလိပ်းၼႆႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်းပဵၼ်လိၸိုင် ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃလႄႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢၼ်လီတွၼ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸွႆႈပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼွၼ်းႁူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်လိ ဢၼ်မီးၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၶျေႃးၵလႅတ်ႉ၊ ၽၵ်းၵီးၶႄႇ (celery)၊ မၢၵ်ႇဢိတ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ၊ သတြေႃႇပႄႇရီႇ၊ ၽၵ်းႁူမ်ၼၢမ်၊ ၼေႃႇမိူင်းထႆး (ၼေႃႇမႆႉၾရင်ႇ = asparagus)၊ ၼမ်ႉၼဵင်ႈလမ် လႄႈ ဝီႇတႃႇမိၼ်ႇ C ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်လိ ဢၼ်မီးယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ်(urate) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး တပ်း၊ တႆ၊ ၶူင်းၼႂ်း၊ ပႃမၢင်ၸိူဝ်း (မိူၼ်ၼင်ႇပႃသႃႇၻိၼ်း = ငါးသေတ္တာ) လႄႈ ၼင်တူဝ်သွင်တိၼ်(မိူၼ်ၼင်ႇ ၼင်ပဵတ်း၊ ၼင်ၵႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ) ယူႇယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ၸဵမ်းယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပူၼ်ႉသွင်ၵရမ်ႇ (မွၵ်ႈၶိုင်ႈၸေႃႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ)။ သင်ၸိူဝ်ႉၵိၼ်ၵိူဝ်ၸဵမ်းၼမ်ၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈ သုင်ၶိုၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၶၢဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၶၢဝ်ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိလႆႈငၢႆႈၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပီႈၸၢႆးလူင်
16/April/2015

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C
ၵႂၢမ်းၼမ်း
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆးရၢတ်ႉသ် ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်းလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၸပ်းၺႃးတိူဝ်ႉၺႃးမႅၼ်ႈလိူတ်ႈ ၵႃႈတီႈၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီးဝႆႉဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၸိုင် ၽူႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်မၼ်းဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ တပ်းသမ်ႉပေႃးတေလုလႅဝ်မူတ်းယဝ်ႉ လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၸင်ႇတေပေႃႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမၼ်းၼႄလၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈႁူႉႁၼ်လႆႈၸႅင်ႈလႅင်းလီ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၸိုင် ၶဝ်ႈပႃး
- မိူၼ်မီးလူမ်းၼၢဝ်/လူမ်းသႃႈ ၸဵပ်းၼိူဝ်ႉၸဵပ်းၶႅၼ် ၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ
- ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်
- ႁိူဝ်ႉမွၼ်ႈဢူၼ်ႈၼူၼ်းဝႆႉတႃႇသေႇ
- ၸႂ်ႉၸႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၽူႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢမ်ႇသူၾၢင်ႉမႅၼ်ႈလွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းႁိုဝ်ၸပ်း ဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈ?
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးဝႆႉ/ယူႇဝႆႉၸွမ်းလိူတ်ႈၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ် ဝႆးရၢတ်ႉ C ၼၼ်ႉတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ဝႆးရၢတ်ႉၸၢင်ႈၽႄႈၵႂႃႇၸွမ်း လွင်ႈထိတိူဝ်ႉလိူတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ
- ႁူမ်ႈမိတ်ႈထႃႁူဝ်/မိတ်ႈထႃၼူတ်ႇလႄႈ မႆႉသီၶဵဝ်ႈၸွမ်းၵၼ်
- မိူဝ်ႈသမ်းၶဵမ်သမ်းယႃၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၶဵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၵိၼ်ၽူႈသမ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ႁူမ်ႈၶဵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေၸၢင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သမ်းတႃႇသေႇ၊ ၸႂ်ႉၶဵမ်ၸွမ်းၵၼ်ၵမ်းလဵဝ်ဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈတိတ်းဝႆးရၢတ်ႉသ်တီႈၵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉ C လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ဢၼ်တိတ်းၸပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၼႆႉ ဢမ်ႇသူႈမီးၵႃႈႁိုဝ်၊ မီးဢႄႇၼႃႇ။ တီႈဢၼ်ၸၢႆးတေႃႇၸၢႆး ႁဵတ်းၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵူၼ်းၼႃႇမႂ်ႇၸိုင် ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉထူင်ယၢင်ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူတ်ႇတူၺ်းတၢင်းပဵၼ်
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ တိတ်းဝႆႉသေတႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းဢမ်ႇသူႈၼႄလၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းလႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈမီးလႆႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႄႈသင်၊ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလဵၼ်ႈယႃသမ်းယႃယူႇလႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်ႈလဵၼ်ႈယႃသမ်းယႃမႃးၵူႈပွၵ်ႈလႄႈသင် ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈႁူႉၸႅင်ႈလႅင်းယူႇယဝ်ႉ။
ႁူင်းယႃၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ႁပ်ႉၵူတ်ႇထတ်းပၼ် ဝႆးရၢတ်ႉ C ယူႇ။ ဢမ်ႇသုၵ်ႉသၢၵ်ႉလူင်လၢင်၊ လူဝ်ႇဢဝ်လိူတ်ႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၺ်း။
ယိုင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵဝ်းႁူႉ၊ ယိုင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵဝ်းယႃ၊ ယိုင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၸၢင်ႈၶႅၼ်းလႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈယူတ်းယႃဝႆးရၢတ်ႉသ် C
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢဝ်တင်းယႃႈယႃ ဢၼ်တိုၵ်းတေႃးလႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ် ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းၽႄႈ လႄႈတင်းယႃႈယႃဢၼ်ယူတ်းယႃတပ်းၼၼ်ႉသေ ယူတ်းယႃလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ တီႈဢႄႇသုတ်း မီးၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၼ်း ႁူၵ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢင်မဵဝ်းၵေႃႈ ယူတ်းယႃလႆႈငၢႆႈသေ ၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢင်မဵဝ်းသမ်ႉ ယူတ်ႉယႃလႆႈယၢပ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢႆၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ %50 ၼႆႉ ၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈသေ ၸိူဝ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢႆသၢမ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈ %80 ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈယႃႈယႃၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသၢင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇၵူႈမိူဝ်ႈလႄႈ ဝၢႆးၼႆႉမႃး တေၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈငၢႆႈလူမ်သေမိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁႄႉႁၢမ်ႈ
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းပဵၼ်တပ်း တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်၊ ဢမ်ႇမီးယႃႈယႃႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉထႃႈ (vaccine) မၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေယႃႇႁႂ်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇသွင်လွင်ႈ။ ၼၼ်ႉၸိုင် -
- ယႃႇပေႁူမ်ႈၶဵမ်သမ်းယႃႈၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ (ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵွမ်ႉၵႃႈၶဵမ်ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း မူၵ်ႇသမ်းၶဵမ်၊ ၸေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယႃႇပေႁူမ်ႈၵၼ်။)
- ယႃႇပေႁူမ်ႈမိတ်ႈထႃႁူဝ်၊ မႆႉသီၶဵဝ်ႈ၊ လႄႈ ၽႃႈၸဵတ်ႉၼႃႈ ၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ (ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်း ၸၢင်ႈၼုၵ်းလိူတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။)
သင်ႁဵတ်းလွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၽူႈဢၼ်မီးဝႆးရၢတ်ႉသ်ဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ဢမ်ႇသူႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉၺႃးမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လိူတ်ႈရႃႇသီႇတူၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ် လူၺ်ႈတၢင်းႁူးၵူၼ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸၢင်ႈမီးလွင်ႈဢွၵ်ႇလိူတ်ႈလႄႈ ၸၢင်ႈၸပ်းၸၢင်ႈၽႄႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈၵၼ်လႆႈယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူဝ်ႈလိူတ်ႈယႃႇသီႇတူၵ်း၊ ဢမ်ႇႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ် လူၺ်ႈတၢင်းႁူးၵူၼ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇသႂ်ႇဢမ်ႇသုပ်းထူင်ယၢင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဢၼ်းတရၢႆးၵႃႈႁိုဝ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင် ၸွမ်းၵၼ်တင်းၵူၼ်းၵေႃႉမႂ်ႇၸိုင် ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈသုတ်းတႄႉ ၸႂ်ႉထူင်ယၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဝႆးရၢတ်ႉသ် C
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းလိူၼ် မိူဝ်ႈတေႇၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၼ်ႉတေႃႇသူႈဝႆးရၢတ်ႉသ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းလိူၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တူဝ်ၶိင်းလႄႈ လွၵ်းပိူင်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်းသေ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေႃႇသူႈဢဝ်ပႄႉလႆႈဝႆးရၢတ်ႉသ်ယူႇယဝ်ႉ။ မွၵ်ႈသီႇၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈတေႃႇသူႈ ပႄႉပုၼ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ဢမ်ႇတေႃႇသူႈပႄႉပုၼ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈၸိုင် ဝႆးရၢတ်ႉသ်ၼႆႉ တေသိုပ်ႇယူႇဝႆးၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်း ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းမႃးယိုင်ႈဝႆႉ/ၶၢင်ႉဝႆႉ/ႁင်းဝႆႉၼႂ်းလိူတ်ႈၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆငၢႆယိုင်ႈၶၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ သမ်းယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၢင်ၸိူဝ်းၸိူဝ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈယူတ်းယႃႁၢႆလႆႈသေ ဝႆႉႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ သိပ်းပီယၢဝ်း သၢဝ်းပီႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဝၢႆးသေၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ယဝ်ႉမွၵ်ႈသၢဝ်းပီၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်တပ်းလုလႅဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ 5 ၵေႃႉ 1 ၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်တပ်းလုလႅဝ်သေ ၼႂ်းၵႃႈ 20 ၵေႃႉ 1 ၵေႃႉၼႆႉသမ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇ တီႈတပ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C
1) ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်း လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး?
တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလႆႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး။
2) ၽူႈယိင်းလႄႈၽူႈၸၢႆး ၽႂ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၼမ်သေၽႂ်?
ၽူၸၢႆးၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၽူႈၸၢႆး ၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ယႃႈ သမ်းယႃႈၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3) လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈ?
လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈလႄႈ လွင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီး ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ဝႆႉၼၼ်ႉ သင်မၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈၸိုင် တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်းမၼ်းၸဵဝ်းလူႉလႅဝ်ငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
4) ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႄႈၸပ်းၵၼ်လႆႈတၢင်းလိူတ်ႈလႄႈ သင်ထုၵ်ႇယုင်းၶူပ်းၸိုင် ၸွင်ႇၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈ?
ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းပိူင်မၼ်းဝႃႈၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၽႄႈၵႂႃႇၸွမ်းလိူတ်ႈလႄႈ လႅပ်ႈတေၽႄႈၸွမ်းယုင်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ႁႃႁၼ်တီႈၵူၼ်းၵူၺ်း။ ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈၸိုင် မႃႉလႄႈလိင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ႁႃႁၼ်ဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈယုင်း ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး။ ၵူၼ်းဢၼ်ၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈယုင်းမႃးၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႈယၢမ်ႈႁၼ်ယၢမ်ႈငိၼ်း မေႃယႃလႄႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ႁႃလၵ်းထၢၼ်မၼ်းႁၼ်သေပွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵဝ်ၶႃႈလူပ်းလင်ဝႃႈ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်လႆႈ လူၺ်ႈတၢင်းယုင်းၶူပ်း။
ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈထုၵ်ႇယုင်းၶူပ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈသေတႃႉ ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းလႆႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇထုၵ်ႇယုင်းၶူပ်းၼၼ်ႉ လီလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈတႄႉတႄႉယူႇယဝ်ႉ။
5) တပ်းၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ပၼ် ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း?
- ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၷလီႇၶူဝ်ႇꩡိၼ်ႇ (ထၢတ်ႈၶႃႇၿွၼ်ႇႁႆႉၻရဵတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း)
- ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၼမ်ႉလီ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်းယၢႆႈလႅဝ်
- ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၵွၼ်ႈယၢင်လိူတ်ႈ
- ၸတ်းၵၢၼ်လႄႈၽဵဝ်ႈဢွၵ်ႇပၼ်ထၢတ်ႈလဝ်ႈ၊ ငူၼ်ႉသၢၼ်၊ လႄႈ ယႃႈယႃတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ မီးတပ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တပ်းၵူၼ်းၼႆႉ ၶႅင်ႁႅင်းလီတႄႉတႄႉ။ သမ်ႉပေႃးၸမ်တေလူႉလႅဝ်မူတ်းၵေႃႈ မၼ်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉလူႉလႅဝ်ဢိတ်းဢွတ်းၸိုင် မၼ်းၶိုၼ်းမႄးတူဝ်မၼ်းႁင်းၵူၺ်း ႁႂ်ႈလီၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵႅတ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈပွတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းႁုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
- ပီႈၸၢႆးလူင် -
2015/April/22


text:
ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်
ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်…?
မိူၼ်ၼင်ႇပေႃႈမႄႈၶႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ ၶႃႈႁဵၼ်းသုတ်း၊ လႆႈၸုမ်ႈၶူး Software Engineer သေယဝ်ႉ လႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်မိူင်း တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းငၢၼ်၊ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၶႃႈတေႇမႃးထိုင် မိူင်းဢမေႇရိၵႃးၼႆႉ ပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ တၢင်ႈဝူၼ်ႉၾၼ်ၶႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတႄႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈမႃးႁွတ်ႈမႃးထိုင် ၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉၵေႃႉလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ တေမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႆႈ မွၵ်ႈသီႇႁႃႈပီ၊ ပေႃးၵဵပ်းႁွမ်ငိုၼ်းလႆႈ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ တေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၵဝ်ၶႃႈ ၼႆယဝ်ႈ။
ပေႃႈၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးသေဢႃႇယုမၼ်း တဵမ် 60 သေ လိုဝ်ႈၵၢၼ် ၵိၼ်ၽဵၼ်ႇၸဵၼ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မၼ်းႁွမ်လႆႈတင်းမူတ်း တေႃႉတႄႉဝႃႈ မီးႁွင်ႈဢွၼ်ႇႁွင်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃး ႁွင်ႈၼွၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶႃႈၼႆႉ လီတွၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉသေ ၼင်ႇဢၼ်ပေႃႈၶႃႈႁဵတ်းလႆႈ။
ဝၢႆးသေမႃးယူႇတီႈၼႆႈႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၵဝ်ၶႃႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈႁိူၼ်းၼႅၼ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၵၢတ်ႉၾူၼ်းဢၼ်ထူဝ်းႁႃလႆႈမိူင်းႁဝ်း ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ထူဝ်းမိူဝ်းတီႈႁိူၼ်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇသွင်ပီ၊ ၵိၼ်ႁမ်ႇပိူဝ်ႇၵိူဝ်ႇတီႈ McDonald's လႄႈ ၽီႇသိူင်ႇ သွင်ပီ၊ တူၺ်းၶၢဝ်ႇၼႂ်းထီးဝီးသေ ပေႃးႁၼ်ၵႃႈၶၼ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ၶိုၼ်ႈမႃး ၼိုင်ႈဢိတ်းၵေႃႈ ၸႂ်လီၸွမ်းၼိုင်ႈဢိတ်း။ ဢေႃ… ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈၵဝ်ၶႃႈ လၢတ်ႈလွင်ႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ တႅပ်းတတ်းၸႂ်ဝႃႈ တေတေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်။ ၶႃႈလၢတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ ၶႃႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း 10 ဝၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ ၼႂ်း 10 ဝၼ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႈ။ တႃႇတေပွၵ်ႈမိူဝ်းတေႇၼႃႈႁိူၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉမႂ်တိုတ်းႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၵႃႈပေႃးသေပိူၼ်ႈ။ သိုဝ်ႉၶူဝ်းတွၼ်ႈဢိတ်းဢွတ်း တႃႇတေဢဝ်မိူဝ်းၾၢၵ်ႇပၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉၶႃႈ တၢင်းဝၢၼ်ႈ။ တေလႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၼႂ်းၶေႃးၼႆႉ ၵျေႃႇၼႃႇၼႃႇ။ ဝၢႆးသေပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ်ၽူႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းဢၼ်ပေႃႈမႄႈၶႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေတေႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉပႆႇႁိုင် ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းလူဝ်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၶိုၼ်းယဝ်ႉလူး။ ၶႃႈၵေႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်း ၾၢၵ်ႇပၼ်ပေႃႈမႄႈၶႃႈ ၽွင်ႈသေယဝ်ႉ သင်ႇလၢတ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁိမ်းႁွမ်း ၸွႆႈတူၺ်းလူပေႃႈမႄႈၶႃႈၽွင်ႈၼႆသေ မႃးမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းဢမေႇရိၵႃႉယဝ်ႉ။
မေးၼၢင်းၶႃႈ မူၼ်ႈသိူဝ်းၸွမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉ မွၵ်ႈသွင်လိူၼ်ၵူၺ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ ငဝ်မိုင် ၸႂ်ထိုင်ႁိူၼ်းၶိုၼ်း။ ယူႇယူႇၵေႃႈ ၵႆႉထူဝ်းမိူဝ်းတီႈႁိူၼ်း။ ၵူႈပွၵ်ႈ ၶႃႈၵႆႉထူဝ်းႁႃတီႈႁိူၼ်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇၼိုင်ႈဝူင်ႈသွင်ပွၵ်ႈ၊ မၢင်ဝူင်ႈၵေႃး သၢမ်ပွၵ်ႈ။
ငိုၼ်းတွင်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၵဵပ်းႁွမ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉထႅင်ႈမွၵ်ႈသွင်ပီ ႁဝ်းၶႃႈမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽႃၽႄ၊ လီႁၵ်ႉၼႅၼ်ႇ၊ မႄႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၶႃႈၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇၼႃႇ။ ပဵၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆ။ ၶႃႈထူဝ်းႁႃပေႃႈမႄႈၶႃႈမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႁႂ်ႈၶႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇၶဝ်တီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၶဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈၶဝ်ပႆႇတၢႆၼႆႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁၼ်ၼႃႈတႃလၢၼ်ဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆဝႃႇ။ ပီလႂ်ဢမ်ႇပီလႂ်ၵေႃႈ ၶႃႈဢၢၼ်းဝႃႈ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်၊ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ငိုၼ်းတွင်းဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူဝ်း။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉပီၼိုင်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ၊ တိုဝ်ႉတၢင်းလႄႈ ၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းယၢၼ်ၵႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶႃႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ပေႃႈမႄႈၶႃႈ ဢမ်ႇယူႇလီ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၵေႃႈၶတ်းၸႂ်ဝႃႈတေမိူဝ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇပၼ်လႆႈ ဝၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၶႃႈလႃးလႃးလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူဝ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၶၢဝ်ႇဢၼ်ထိုင်မႃးတီႈႁူၶႃႈတႄႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ပေႃႈမႄႈၶႃႈ သဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တႃႇတေႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ်ပၢင်မႃႇသႃႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်ၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈမႃးဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်မႃႇသႃႇပေႃႈမႄႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၸႂ်ဢမ်ႇလီသေဢိတ်း။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈမႄႈၶႃႈၶႂ်ႈပဵၼ် ဢၼ်ၶဝ်ၵမ်းၵမ်းလၢတ်ႈၶႃႈဝႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁၼ်ၼႃႈတႃလၢၼ်ဢွၼ်ႇၶဝ် ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းႁဵတ်းပၼ်လႆႈ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီပၢႆ၊ သၢဝ်းပီၸမ်ထိုင် မေးၼၢင်းၶႃႈ ဢမ်ႇမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ် လွင်ႈလႆႈယူႇတီႈ ဢမေႇရိၵႃႉယဝ်ႉသေ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် သေဢိတ်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်ၵိူတ်ႇတီႈၼႆႈ၊ ယႂ်ႇတီႈၼႆႈလႄႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်းတီႈၼႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၶႃႈၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉ တီႈလိၼ်တႃႇႁဝ်းၶႃႈယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႈၶၼ်လိၼ် သမ်ႉပေႃးသုင်ၶိုၼ်ႈၽႃႉၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ငိုၼ်းဢၼ်ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၵိုတ်း ယဝ်ႉလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႆႈပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်း တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉထႅင်ႈ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ မေးၼၢင်းၶႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းမႃးၸွမ်းၶႃႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉသမ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ လႃးလႃး။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၶႃႈၵေႃႈ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ တီႈမေးၼၢင်းၶႃႈ ဝႃႈ "ႁဝ်းတေပွၵ်ႈမိူဝ်းႁႃငိုၼ်း တီႈဢမေႇရိၵႃႉထႅင်ႈသွင်ပီသေ ႁဝ်းတေၶိုၼ်းမႃး" ၼႆသယဝ်ႉ ၶႃႈလႄႈ တင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ မိူဝ်းတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉယဝ်ႉ။ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်တႄႉ ၵိုတ်းဝႆႉတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇယွမ်းမႃးၸွမ်းႁဝ်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ ပူၼ်ႉၵႂႃႇၽႂ်းၼႅၼ်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် လုၵ်ႈယိင်းၶႃႈ တေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်း ၵူၼ်းၸၢႆးဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ မၼ်းမိုတ်ႈတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၵေႃႈ ယူႇထႅင်ႈတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ဝၢႆးသေ ႁွမ်လႆႈငိုၼ်းတွင်း တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ ထုၵ်ႇလီပွၵ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ ၼႆသေ မႅၵ်ႇပူၵ်ႉၶူဝ်းပူၵ်ႉလဵင်း ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးတီႈဝၢၼ်ႈသေ မႃးသိုဝ်ႉလႆႈ ႁွင်ႈၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇ သွင်ႁွင်ႈ။
တေႃႈလဵဝ်ၸိုင် ဢသၢၵ်ႈၵဝ်ၶႃႈ မီး 60 ယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းလႆႈယူႇႁွင်ႈသေ ငဝ်ယူႇၵေႃႉလဵဝ်။ ၵၢင်ၼႂ် ၵၢင်ၼႂ်မႃး ၶႃႈၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇႁွင်ႈသေ ၵႂႃႇပႆလဵၼ်ႈ၊ ၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉ ဢၼ်မီးၸမ် ၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇၶႃႈ။ မေးၼၢင်းၵဝ်ၶႃႈ ဢၼ်မီးသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၶႃႈၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼုင်ႈၽႃႈၶၢဝ်သေ မီးယူႇတီႈဝတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၶႃႈဝူၼ်ႉယူႇဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်… ၼႆယူႇ။ ပေႃႈၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ မၼ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ႁဵတ်ႈၵၢၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၵူၺ်းသေတႃႉ မၼ်းယင်းမီးႁွင်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းသဵင်မၼ်းဝႆႉ ႁွင်ႈၼိုင်ႈ။
ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ပေႃႈမႄႈသဵင်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ်၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယူႇၸမ်ၵၼ်။ မေးၼၢင်းၵေႃႈ ပၢႆႈၵႂႃႇၼုင်ႈၽႃႈၶၢဝ်ပႅတ်ႈ။ ဢၼ်လိူဝ်ပေႃႈၶႃႈၼႆႉ မီးလွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈသိုဝ်ႉလႆႈ ႁွင်ႈၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇ လိူဝ်ပေႃႈၶႃႈ ႁွင်ႈၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢၼ်ၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်… …?
ၶႃႈၼင်ႈယူႇၼႂ်းႁွင်ႈသေ တူၺ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ၊ လႆႈႁၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် တဵၼ်ႈတဵၼ်ႈဝႅၼ်ဝႅၼ်ၸွမ်းထီးဝီးယူႇ။ ဢေႃ… ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉႁိုဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း လႆႈလုလႆႈသုမ်း ၾိင်ႈငႄႈႁဝ်း။
ၼိုင်ႈႁိုင်ၼိုင်ပွၵ်ႈ လုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ ဢၼ်မီးတီႈဢမေႇရိၵႃႉၼၼ်ႉ ၵႆႉသူင်ႇၵၢတ်ႉ၊ သူင်ႇလိၵ်ႈမႃး ထၢမ်ၶၢဝ်ႇထၢမ်ငၢဝ်းယူႇ။ တီႇဢေႇသုတ်းၵေႃႈ ၶဝ်ယင်းတိုၵ်ႉၶုၵ်းၸႂ်ႁဝ်းယူႇ ၵႃႈလႆႈဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်းယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၶႃႈတၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ တေပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်ထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉယူဝ်ႉ ဢၼ်တေမႃးၸွႆႈႁဵတ်းပၢင်မႃႇသႃႇၶႃႈ။ ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈမီး တၢင်းၵတ်းယဵၼ် သိူဝ်းသႃႇ မင်ႇၵလႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေၵမ်း ၼႆ ယွၼ်းသူးပၼ်ယူႇ…
ၵူၺ်ႈၵႃႈ ၶေႃႈထၢမ်မိူဝ်ႈၵႆႈ တိုၵ်ႉၶၢင်ႉဝႆႉယူႇၼႂ်းၸႂ် ဝႃႈ "ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်…?"


text:
ၼွၼ်းၶူၼ်
လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်
လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မီးလွင်ႈၵွင်ႇၵၢႆႇၵၼ်တင်း လၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ်ႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁႂ်ႈလွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ် လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ မီးလၢႆးငၢႆႈငႅမ်ႈမၼ်းယူႇ သီႇႁႃႈလၢႆး။
- ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၵ်းပူၼ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈဝႄႈတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼၵ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇဢိတ်းဢီႈၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼွၼ်းၶူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉမၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၶေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁိပ်ႇလွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
- ထုၵ်ႇလီၼွၼ်းၶႅင်ႈၵႅင်း။ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼွၼ်းတၢၵ်ႇႁၢႆသေ လပ်းၸိုင် လိၼ်ႉ၊ ၵၢင်း လႄႈ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉလိူဝ်ဢၼ်မီးတႂ်ႈၵၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈယွၼ်ႇလူင်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉ တဵင်ၺႃးလွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ သင်ၼွၼ်းၶႅင်ႈၵႅင်းၸိုင် ၸၢင်ႈႁႄႉၵင်ႈလႆႈလွင်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
- ဝႄႈလွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ မိူဝ်ႈတေၼွၼ်း။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼွၼ်းလပ်းၼၼ်ႉ လဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဢဵၼ်လႄ ၼိူဝ်ႉၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယွၼ်ႇယၢၼ်းလိူဝ်သေၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဢဵၼ်ၶေႃးႁဝ်းယွၼ်ႇယၢၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼွၼ်းၶူၼ်ယဝ်ႉ။
- တိုတ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယွမ်းလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ။ ၵွၼ်းလႅၼ်းယႃႈၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူင်ၶူႈၼင်လႄႈ ၵူင်ၶေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇသေ မီးၶီႈမုၵ်ႈဢၢင်ႈဢၢၵ်ႇ ၼမ်ယဝ်ႉ။ သင်ၶီႈမုၵ်ႈလႄႈ ဢၢင်ႈဢၢၵ်ႇၼမ်ၸိုင် ၶူႈၼင်ၸၢင်ႈတၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈထူၺ်ႈၸႂ် တၢင်းႁူးၶူႈၼင်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူင်ၶေႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်လီလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵပ်ႉၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
- ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူင်ၶူႈၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၢင်ႇၵူင်လီ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသၢႆငၢႆသေဢၼ်ဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵိၼ်ၽိတ်းႁိုဝ်၊ မီးၶႆႈမီးၼၢဝ်ႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေဢၼ်ဢၼ်လႄႈ ၶူႈၼင်တၼ်ပေႃးၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ယႃမဵတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူႈၼင်ၵူင်လီ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃသိတ်ႇၵူင်ၶူႈၼင်ၸိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၶိူင်ႈၶွင် ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီးၶိူင်ႈၶွင် ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႈၸပ်းၶူႈၼင် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူႈၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵူင်လီ မိူဝ်ႈၽွင်းၼွၼ်းလပ်း၊ ယႃသိတ်ႇၵူင်ၶေႃး၊ ၶိူင်ႈႁႄႉၵၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်း ယႃႇႁႂ်ႈၵၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူင်း မိူဝ်ႈၽွင်းၼွၼ်းလပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၶၢႆ ၼႂ်းလၢၼ်ႉၶၢႆယႃယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၽႃႇတတ်း
ၵၢၼ်ၽႃႇတတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈယူတ်းယႃလႆႈ လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၽႃႇတတ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢႃႇၻီႇၼွႆႉၻ်ၵႂၢင်ႈၶိုၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼိူဝ်ႉႁိူၵ်ႇၼႂ်းပၢၵ်ႇၽၢႆႇၼိူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢၼ်းၸိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းထၢတ်ႈရေႇတီႇယူဝ်ႇၾႆးၾႃႉသေ ႁဵတ်းပၼ်ၼိူဝ်ႉႁိူၵ်ႇ ႁႂ်ႈၶဵင်ႈလီၶိုၼ်းၵေႃႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
-- ၼမ်ႉၶူင်း --


text:
ၵူၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်မႃၸွင်ႇမီးတႄႉ
ၵူၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်မႃၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်သတ်းဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးတႄႉ?
ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႄႈၸွတ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉဝႆႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်း ၽႄႈဝႆးပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃး မၼ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးတႄႉတႄႉၼႆ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလၢမ်းႁူႉလႆႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆး၊ ဢၼ်လီၼိူဝ်ႉၽၢၼ်ႈသၢၼ်ႈတိုၼ်ႇၸွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၽႄႈဝႆးၼႃႇ သမ်ႉပေႃးတၢၼ်ႇၽႆးမႆႈပႃႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈတၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉ ဢၼ်မိူၼ်မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၽႄႈဝႆးတႄႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်မီးၸႂ်တႄႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉပၢႆမၼ်းၸိုင် ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈယၢပ်ႇတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈသင်?
ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ထႆႇမႃးတီႈ ႁွင်ႈၼႄၽၢင်သေတီႈတီႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ် တူဝ်သတ်းမႄႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ် သတ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ်ၼၼ်ႉ တူဝ်ၼိုင်ႈ ပွႆႇပူၺ်ဝႆႉ (ဢမ်ႇၼုင်ႈၶူဝ်းသင်)။ မီးမၢၼ်ႇႁူယၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်မူၵေႃႈလူဝ်လူဝ် မႃၵေႃႈလူဝ်လူဝ်ဝႆႉ။ ႁဝ်းဝႃႈ မိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၼႆၵွၼ်လႃႈ။ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မႄႈမၼ်းတိုၵ်ႉတိုၵ်းၼူမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸိုင် ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉသၢၼ်ႈသၢၼ်ႈဝႆႉသႄႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမိူၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ဢပုမ်ႇဢၼ်ၵႆႉလႆႈငိၼ်း
ဢပုမ်ႇမၢႆၼိုင်ႈ
ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေးၼၼ်ႉ မီးၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁႃႁၼ်ၸိူဝ်ႉသတ်းမႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ တီႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၽူႈၵူၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၽွၵ်ႇၸွမ်းတူဝ်သတ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈမႃးၸိူင်ႉၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းမၼ်း ၶျီႇမေႇရႃႇ ၼႆသေ ဢႃႇယုမၼ်းမီးမွၵ်ႈ သိပ်းၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်လဵဝ် ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ဢဝ်တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶင်ဝႆႉၼႂ်းႁွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေး ၼႆယဝ်ႉ။
ဢပုမ်ႇမၢႆသွင်
တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပေႃႈမႄႈ ၸွမ်းၸႂ်မၼ်းမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃထွမ်ႇၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇႁူႉၵုင်ႇၵေးၸူးပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ပေႃႈမႄႈ၊ ၵႆႉလႃႇၵႆႉပွင်ႉ၊ ပၢၵ်ႇၸႃႉသဵင်ၸၢင်၊ သူပ်းၸႃးငႃးၽၢႆ၊ ၵႆႉတွပ်ႇၵႆႉထဵင်၊ ၵႆႉပေႃႉၵႆႉႁႅမ်ပေႃႈမႄႈမၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢမ်ႇဢၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉလႄႈ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်မႃၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉတင်းလိပ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွင်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတႄႉႁိုဝ်?
ၶႅပ်ႈႁၢင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်တႄႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတႄႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢပုမ်ႇဢၼ်လႆႈငိၼ်းယူႇလႄႈ တင်းဢၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈလႆႈႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇသင်ၵၼ်သေဢိတ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈ ၶႃႈယင်းလီၶႂ်ႈၶူဝ်ယူႇႁင်းၵူၺ်းလႃႈ။ ၽႂ်တၼ်းၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်းသေ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃႈလွၵ်ႇၵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။ ၵေႃႉလႅၼ်ၵေႃႈ လႅၼ်တႄႉလႅၼ်ဝႃႈ ၵေႃႉယုမ်ႇၵေႃႈ ယုမ်ႇတႄႉယုမ်ႇဝႃႈ။ တီႈတႄႉတႄႉမၼ်းၸိုင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မေႃၶႅၵ်းႁုၼ်ႁၢင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢေႃႉသ်တြေးလီးယိူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ Patricia Piccinini (ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 1965) ၼၼ်ႉ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းၼၢင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၶရီႇလိၵ်ႉ (acrylic)၊ ၼင်သတ်း၊ ၶူၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်း လႄႈ မႆႉသေ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ႁုၼ်ႇၼႆႉဝႃႈ “The Young Family” ၼႆယဝ်ႉ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းမၢႆထိုင်တီႈပွင်ႇသင်?
ႁုၼ်ႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈလႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈသတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ ဢၼ်မေႃၶႅၵ်းၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ၼၼ်ႉတႄႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း DNA ၶွင်ၵူၼ်းသေ ၶူင်ဢွၵ်ႇသတ်းမႂ်ႇမႂ်ႇမႃးထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ တေမိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉၶႂ်ႈသၢၼ်ႈသၢၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉၼင်ၶႂ်ႈၽၢၼ်ႈၽၢၼ်ႈဝႆႉ။ မေႃၶႅၵ်ႈၶႂ်ႈဢဝ် တၢင်းဝူၼ်ႉ လႄႈ တၢင်းႁူႉသိုၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းပၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ႁဵတ်းသင် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်?
ဢၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းမီးဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၵူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႆႉၸိုင် ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးမွၼ်းၼႂ်းပၢၼ်မႂ်ႇမဵဝ်းၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ၊ မၼ်းၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈမၼ်းမီးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး 1) လုၵ်ႉတီႈသုၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးသေလွင်ႈလွင်ႈ၊ 2) လုၵ်ႉတီႈသေလွင်ႈလွင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇသုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုၼ် ပဵၼ်မႃးသေလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ Avatar ၸိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ မိူၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်းၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉပၢႆမၼ်းၸိုင် ပဵၼ်တူဝ်တႄႉႁႃႉ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇၵူၺ်းႁႃႉၼႆ ၸႅၵ်ႇၽႄ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
လူပ်းလင်
တူဝ်သတ်းဢၼ်မိူၼ်သတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတႄႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉယူႇ။ ထႆႇမႃးဝႆႉတႄႉတႄႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂႃႇထႆႇမႃးတီႈၼႂ်းႁွင်ႈၼႄႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပၢႆးမွၼ်းတီႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈၼႂ်းၵွင်ႈထႆႇသေ ဢဝ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ၊ ၵေႃႉတၢင်ႇမၼ်းသမ်ႉ တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်း သမ်ႉဢမ်ႇတႅမ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသႂ်ႇၸွမ်းလီလီ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသႂ်ႇၸွမ်းလီလီယူႇသေတႃႉ ၵေႃႉတူၺ်းမၼ်း ဢမ်ႇမေႃလူႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်လီလီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ဢပုမ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉႁူဝ်သွင်သေ လွၵ်ႇၵၼ်ယူႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈႁဵတ်းၼႆယူႇ။
ႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၸိူဝ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း ၶွင် Patricia Piccinini ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ


text:
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်
ၵႂၢမ်းၼမ်း
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လူင်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၵူၼ်း သုင်ပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ် ၸပ်းၵူၼ်းပဵၼ်ဝႆႉတင်းၸၢတ်ႈတင်းပၢၼ် ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ မီးယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 လႄႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၼႆသေ မီးသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇမိူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ဢၼ်ယႃႇယု 16 လႄႈၽၢႆႇၼိူဝ် 16 မီးမွၵ်ႈ 3.1 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ပီ 2030 မႃးၸိုင် ႁူဝ်ၼပ်ႉဢၼ်ၼႆႉ လႅပ်ႈတေထိုင်ၵႂႃႇလႆႈ မွၵ်ႈ 4.6 လၢၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 90% ၼႆႉ ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်ဢၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်လီ တႃႇယူတ်းယႃယဵဝ်ႈဝၢၼ် တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇလၢမ်းၶၢတ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ မွၵ်ႈ 850,000 ၵေႃႉၼႆႉ ယင်းပႆႇႁူႉဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇမီးယဵဝ်ႈဝၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းထၢတ်ႈၵိူဝ်/ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈ သုင်ပူၼ်ႉပၵ်ႉၵတိၼၼ်ႉ မီးၼမ်သေတႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပႆႇသုင်ပူၼ်ႉတီႈၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ ပႆႇၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ႈၼႃႈယဵဝ်ႈဝၢၼ် ၼႆၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သုင်ပူၼ်ႉပၵ်ႉၵတိၸိုင် တိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇတေပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁူႉဝႆႉထႃႈလူင်ႈၼႃႈၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉတႄႉတႄႉ၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပွႆႇပိၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဝႆႉႁဵတ်းၼႆသေ ဢမ်ႇယူတ်းယႃမၼ်းၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆငၢႆတၢင်းပဵၼ် ႁၢႆႉၸႃႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်
- ၵမ်းၵမ်းတွင်ႉမႆႈၼမ်ႉ
- ၵမ်းၵမ်းၶႆႈယဵဝ်ႈ (ၵမ်ႈပႃႈၼမ် မိူဝ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း)
- ႁိူဝ်ႉမွႆႈ
- ၼမ်ႉၼၵ်းတူၵ်း၊ ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႈ (မၢၵ်ႇႁႅင်း) တူၵ်း
- ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ဢင်ႇၵႃႇၽူႈယိင်းၽူႈၸၢႆး (ၵွႆးလႄႈႁီ) ၶူမ်း၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ၸၢင်ႈတူၵ်းၶၢဝ်သေ ၶူမ်း
- ႁွႆးၸဵပ်းမၢတ်ႇ ၼၢၼ်းႁၢႆ
- တႃမူဝ်း (ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႅဝ်ႈတႃ (lens) ႁႅင်ႈ)
သင်ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ၸိုင် လၵ်ႉၶၼႃႇမၼ်း ၸၢင်ႈပေႃႇပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၼိုင်ႈဝူင်ႈသိပ်းဝၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၸမ်ႉ လၵ်ႉၶၼႃႇမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးထၢင်ႇၸႅင်ႈလီ၊ ၸၢင်ႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁူဝ်ပီမၼ်းသေ ၸင်ႇတေႁူႉႁၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈသင် ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်?
တပ်းဢွၼ်ႇ (pancreas) ႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် ထၢတ်ႈႁေႃႇမူၼ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ် (insulin) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇၼႆႉသမ်ႉ မၼ်းၵုမ်းထိင်းပၼ် ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေတၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းထူင်ၶဝ်ႈႁဝ်း ယၢႆႈၵႂႃႇမူတ်းသေ မိူဝ်ႈလွၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းသၢႆလိူတ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵဵပ်းဢဝ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်သေ သူင်ႇပၼ်ၸူးသဵၼ်ႈသႄးလ် ၸွမ်းတူဝ်ႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉသဵၼ်ႈသႄးလ်ႁဝ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႅဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်မႃႇႁႅင်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼၼ်ႉ တူဝ်ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႅဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်မႃႇႁႅင်းလႆႈ။ ဢၼ်ၼႆႉၸိုင် ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇ ဢၼ်တပ်းဢွၼ်ႇႁဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လွၵ်းပိူင်ႁႄႉၵင်ႈၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်း တိုၵ်းတေႃးလႄႈ ယႃႉလူႉသဵၼ်ႈသႄးလ် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇလႄႈ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ သုင်ၶိုၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလူႉလႅဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ၼႆႉ ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ၼႆႉ ဢသၢၵ်ႈဢႃႇယုတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ၊ ဢသၢၵ်ႈသိပ်းႁူၵ်း သိပ်းၸဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးသူႈပဵၼ်ၵၼ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 10% ၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈသမ်းယႃႈယႃဢိၼ်ႇသူႇလိၼ် တင်းၸူဝ်ႈတင်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈ တေၽဵင်ပဵင်း ပဵၼ်ပၵ်ႉၵတိၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၾၢင်ႉသတိ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းသုင်းလႄႈ လၢႆးယူႇလၢႆးသဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈလဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းပၼ် မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် သဵၼ်ႈသႄးလ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းလႆႈဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၼႆႉ ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 90% ၼႆႉ ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီ ၵုမ်းထိင်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽဵင်ႇပဵင်း ပဵၼ်ပၵ်ႉၵတိ လူၺ်ႈ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း လႄႈ ၵႆႉၵႆႉၸႅတ်ႈတူၺ်းထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႇႁႅင်းၸိုင် ထုၵ်ႇလီႁႃယူတ်းယႃယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ တေမီးယႃႈယႃမဵတ်ႉ ပၼ်ၵိၼ်ယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃး ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း တၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပီးလူၼ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႄႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵႆႉၵႆႉပဵၼ်မိူဝ်ႈ ဢႃႇယုႇႁဝ်းၵႄႇၶၢဝ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းသၢႆတႃ
ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ဝၢၼ်ၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယႃႇယု မီး 12 ၶူပ်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၸိုင် ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်းသၢႆတႃ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈထၢတ်ႈၼမ်ႉ ယူပ်ႈယွမ်းလႄႈ ၵႅဝ်ႈတႃၵူၼ်းႁဝ်း ၸၢင်ႈႁႅင်ႈသေ ၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈသၢႆတႃယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်းသၢႆတႃ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇပႃးတွင်ႉ
ၽူႈယိင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပႃးတွင်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇၼႂ်းတူဝ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈ သုင်ပူၼ်ႉပၵ်ႉၵတိယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၽူႈယိင်းၸပ်းတွင်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽူႈယိင်းၸပ်းတွင်ႉ 100 ၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မွၵ်ႈ 18 ၵေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သင်ပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 ဝႆႉယဝ်ႉၸိုင် လွင်ႈပႃးတွင်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ သၢႆငၢႆယဵဝ်ႈဝၢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉလိူဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆဢၼ်ၼႆႉ ယင်းၸၢင်ႈတိူၵ်ႉၶိူၵ်ႈပၢႆးယူႇလီ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်တိုၵ်ႉမီးၼႂ်းတွင်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈ ႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၽူႈယိင်းပႃးတွင်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၽူႈယိင်းၸပ်းတွင်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၼႂ်းတွၼ်ႈသွင် ၶွင်ၵၢၼ်ၸပ်းတွင်ႉ (ဝူင်ႈထိ 14 ထိုင် ဝူင်ႈထိ 26) သေ ဝၢႆးသေၵိူတ်ႇလုၵ်ႈယဝ်ႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းႁၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈယိင်းဢၼ်မီးလိူတ်ႈဝၢၼ်မိူဝ်ႈပႃးတွင်ႉၼၼ်ႉ သင်ထဝ်ႈၵႄႇမႃးၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်မွၵ်ႈ 30% ယူႇယဝ်ႉ။
- ၼမ်ႉၶူင်း -


text:
တေႃႈလွတ်ႇၼမ်ႉၼႆႉ တေလတ်းတူင်ႈၼႃး တၢင်းၵႂၢင်ႈတႃႇ 150 ဢေႊၵႃႊပၢႆ၊ ၸဝ်ႈၼႃး 30 ၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ ဢၼ်ၶိုင်ပွင်လွင်ႈတေႃႈလွတ်ႇၼမ်ႉၼႆႉ ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၼႃးတင်း 30 ၵေႃႉသေမႃးၶွၼ်ႈၵၼ်။ လၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းတေတေႃႇတေႃႈလွတ်ႈၼမ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၼႃးၼိဝ်ႉ လတ်းလူင်းမႃးၼႂ်းၼႃးၸိူဝ်းသူ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၵေႃႈဝွၵ်ႇၵၢဝ်ႇသူမႃးသေလၢတ်ႈၼႄ- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဝၢင်းတမ်းပၼ်ငိုၼ်း တီႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ တင်းၼမ်သႅၼ် 1,600 ။ ၾၢႆႇလွင်ႈမူတ်းသႂ် (ၸီႇပိၼ်ႇ) လႆႈငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈၼႆႉသေ တေတေႃႇတေႃႈလွတ်ႉၼမ်ႉ တီႈၾၢႆၼႃးၼိဝ်ႉသေ ၶဝ်ႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ။ ၼႃးၼိဝ်ႉၼႆႉ မီးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းပၼ်ႇသေ မႃးၸူးမိူင်းတူၼ်။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇမုင်ႈမွင်းသင်။ ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် မီးၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၵူႈႁိူၼ်း၊ ပေႃးဝႃႈၼမ်ႉႁွတ်ႈထိုင်ၵူႈႁိူၼ်း၊ ၵူႈႁိူၼ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ႉၵၼ်ၼႆ ၽႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈလႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈမိူင်းတူၼ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉမီးၵူႈႁိူၼ်း၊ ၼမ်ႉမေႃႇၵေႃႈမီးၵူႈႁိူၼ်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၼမ်ႉ။ ဢမ်ႇတၢပ်ႈတေႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပေႃးတေႃႇတေႃႈလွတ်ႇၼမ်ႉမႃးပၼ်ႁဝ်းၼႆ မၼ်းသမ်ႉတေမႃးလတ်းတူင်ႈၼႃးသေလူင်းမႃး၊ ၶၢဝ်းၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းၽုၵ်ႇၶၢဝ်းသွမ်ႈလႄႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃးၶဝ်တေဢဝ်ဢီႈသင်ၵိၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈတေႃႇၼမ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်။ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ တုၵ်းတႃတီႈၾၢႆၶႄႇ ႁွင်ႈလီ ၸိူဝ်းၼႆႉ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းသင်ပၼ်- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေၶိုင်ပွင် ႁဵတ်းတေႃႈလွတ်ႇၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမတီႊၾၢႆႇၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ ဢွၼ်ႁဵတ်း။ ၼႂ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးမိူၼ်ၼင်ႇၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ ၸၢႆးမဵဝ်းလၢတ်ႉ။ ၾၢႆႇၵမ်ႉၸွႆႈၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ၸၢႆးထုၼ်းၵျေႃႇ တင်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၾၢႆႇၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈလိူမ်ႈလႆႇ ဢူးဝိၼ်းၼၢႆႇဢူး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း ဢမ်ႇထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် တႄႇၶုတ်းႁွင်ႈမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ- လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆၼမ်ႉတီႈၼႃးၼိဝ်ႉၼႆႉ ၶၢဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ် တေလႆႈဢဝ်ၼမ်ႉၸႅၵ်ႇပၼ် တႃႇလဵင်ႉၼႃးလူးၵွၼ်ႇ။ ပေႃးၶဝ်မႃးႁဵတ်းၾၢႆၶၢဝ်းၼႆႉသေ တေႃႇတေႃႈလွတ်ႇ ဢဝ်ၼမ်ႉလူင်းမႃးတီႈမိူင်းတူၼ်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် တေဢမ်ႇမီးၼမ်ႉလဵင်ႉၼႃးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်- ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၶတ်းၸႂ်တိတ်းတေႃႇ/ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တိတ်းတေႃႇဢမ်ႇလႆႈ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 3-4 ပီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၢၼ်းတေႃႇတေႃႈလွတ်ႇၼမ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈဝၢၼ်ႈၽူဝ်ႇ (တၢင်းႁူဝ်ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်း မိူင်းသၢတ်ႇ လူင်းမႃးမိူင်းတူၼ်) လူင်းမႃးပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈသေ ပွႆႇပႅတ်ႈဝႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၼႃႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ
ၼႃႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ
မိူဝ်ႈၶမ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးၶႃႈထိုင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ မေးၵဝ်ၶႃႈ ႁႅၼ်းၶဝ်ႈၶမ်ႈမႃးလဵင်ႉ။ ၶႃႈယိပ်းမိုဝ်းမၼ်းသေဝႃႈ "ႁဝ်းမီးလွင်ႈၼိုင်ႈ တေလၢတ်ႈၼႄသူဢိူဝ်ႈ" မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၼင်ႈဝႆႉယူႇယဵၼ်ယဵၼ်ႁင်းမၼ်း။
ၼႂ်းႁူၺ်ႇတႃမၼ်းၼၢင်းတႄႉ လႅပ်ႈမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉၸႂ်ဝႆႉယဝ်ႈ။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉပိုတ်ႇပၢၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄမၼ်းၼၢင်းလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉယူႇၼႂ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း ႁူႉထိုင်ယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄမၼ်း သဵင်လွႆးလွႆးဝႃႈ "ႁဝ်းၶႂ်ႈယွၼ်း ၽႄတၢင်းၵၼ်တင်းသူဢိူဝ်ႈ" ၼႆယူႇ။
မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇလႅပ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်ဢီႈသင်လူင်လၢင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်း ၶိုၼ်းထၢမ်ၶႃႈလွႆးလွႆးဝႃႈ "ၵွပ်ႈသင်?"
ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်မၼ်းၼၢင်း။ လွင်ႈၼႆႉယဝ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းၼၢင်းၸႂ်လမ်ၶိုၼ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်ၸေႃႉတင်းထူႇ ဢၼ်မီးပၢၵ်ႇၼႃႈမၼ်းၼၼ်ႉ ထိုမ်ႈပႅတ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁိုတ်းသႂ်ႇၵဝ်ၶႃႈဝႃႈ "သူယွင်ႇတၢၼ်ႇၼႆႉႁႃႉ!" ၼႆယူႇ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇတၵ်ႉသဵင်တၵ်ႉပၢၵ်ႇတေႃႇၵၼ်။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၼင်ႈႁႆႈယူႇ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈႁူႉထိုင်ယူႇ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈႁူႉထိုင် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈႁိူၼ်းႁႃးတင်းသွင် ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်သင်မႃးတွပ်ႇပၼ်မၼ်းၼၢင်း ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇႁၵ်ႉမႅၼ်ႈသၢဝ်ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ၼွင်ႉၸဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇမီးၸႂ် ႁၵ်ႉမေးၵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ လိူဝ်သေ မီးၸႂ်ဢေးလူမၼ်း။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇလီ၊ ဝူၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်သုၵ်ႉၸွမ်းတႄႉယဝ်ႈ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈတႅမ်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းတႃႇႁဝ်းသွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး တေပႅတ်ႈၵၼ်။ ၵဝ်ၶႃႈတေပၼ်မၼ်း ႁိူၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃးလႄႈ တိုၼ်းလၢင်း ၶွမ်ႇပၼီႇၵဝ်ၶႃႈ 30% ။
မၼ်းၼၢင်းမႃးလူတူၺ်းသေ သိၵ်ႇယွၵ်းပႅတ်ႈ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ်။ ဢေႃ… ၽူႈယိင်း ၵေႃႉဢၼ်ယူႇၸွမ်းၵဝ်ၶႃႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီပၢႆၼၼ်ႉ တေႃႈလဵဝ်ၸိုင် မိူၼ်ပိူၼ်ႈသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၵႂႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉလူးၼႆႉ။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတႄႉယဝ်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းလႄႈ တိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း လုလႅဝ်သဵင်ႈၸွမ်းၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇ ပႅတ်ႈလၢႆလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄမၼ်းၼၢင်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁၵ်ႉမႅၼ်ႈၼွင်ႉၸဵၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵမ်းလိုၼ်း မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ႁွင်ႉႁႆႈပၢၵ်ႇၼႃႈၶႃႈသေ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူႉၼမ်ႉတႃ၊ ၶႃႈၵေႃႈဝူၼ်ႉဝႆႉယူႇ တေပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆ။ ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ ႁႆႈလႄႈ ႁႆႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင် ဢၼ်ၶမ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသဵင်ႈမူတ်းၼႆ။ လွင်ႈတေၽႄသဵၼ်ႈတၢင်းၵၼ်ၼႆႉ ၶႃႈဝူၼ်ႉမႃးပေႃးႁိုင် ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႈ၊ တေႃႈလဵဝ်ႄတႉ တႅပ်းတတ်းၸႂ်လႆႈလီယဝ်ႈ။
ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၶႃႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းမႃး လိုၵ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ၶႃႈႁၼ်မၼ်းၼၢင်း ၼင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇတီႈၽိူၼ်ႁင်းၵူၺ်း။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈဢမ်ႇတၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႂႃႇလႄႇၸွမ်း ၼွင်ႉၸဵၼ်းမႃးတင်းဝၼ်းလႄႈ ႁိူဝ်ႉမွႆႈၼႅၼ်ႇသေ ၶဝ်ႈႁွင်ႈၼွၼ်းသေ ဝၢင်းႁူဝ်ၵႅပ်ႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လပ်းမွႆႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၶႃႈတိုၼ်ႇမႃးတဵင်ႈၶိုၼ်း တိုၵ်ႉႁၼ်မၼ်းၼၢင်းၼင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇ။ ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်၊ ၶိုၼ်းမေးၽိုၼ်ႉၶိင်းသေ ၼွၼ်းလပ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ။
ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မႃး မၼ်းၼၢင်းဢဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း တႃႇတေပႅတ်ႈၵၼ် ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းတႅမ်ႈဝႆႉတင်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မႃးၼႄၵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းဢီႈသင်တီႈၶႃႈ၊ လိူဝ်သေတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶႃႈယူႇၸွမ်းမၼ်း တႃႇထႅင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလိူၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈတင်းသွင် ၶတ်းၸႂ်ယူႇႁႂ်ႈမိူၼ်ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၵဝ်ၶႃႈ တေမီးပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃပေႃႈမႄႈပႅတ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်းၼႆဝႃႇ။
ၶႃႈၵေႃႈ ၽွမ်ႉၸွမ်းမၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၶႃႈဝူၼ်ႉၶိုၼ်း မိူဝ်ႈသိပ်းပီပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်းသေ ပႆဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉၼႆ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ၸူဝ်ႈႁဝ်းပႆႇပႅတ်ႈၵၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်းသေ ပႆဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵူႈၼႂ် ၼႆယဝ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းၼႆႉယွင်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉယူဝ်ႉၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း တွၼ်ႈတႃႇၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ယိူၼ်ႉၸႂ်ယိူၼ်ႉၶေႃး ၽွမ်ႉၸွမ်း မၼ်းၼၢင်းယူႇ။
ၶႃႈဢဝ်လွင်ႈၼႆႉၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄၼွင်ႉၸဵၼ်း။ ၼွင်ႉၸဵၼ်းၶူဝ်ႁၢၵ်းꧦသေဝႃႈ "မၼ်းဢဝ်မႃႇယႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်မႃးလဵၼ်ႈတေႃႇသူၵေႃႈယဝ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်း ၵႃႈတေလႆႈထုၵ်ႇသူပႅတ်ႈမၼ်းၵူၺ်း"
တေႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ လၢတ်ႈလွင်ႈပႅတ်ႈၵၼ်မႃးၼႆႉ ႁဝ်းတင်းသွင် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉတိူဝ်ႉၼင်ၵၼ်သေပွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈႁွပ်ႇဢုမ်ႈ မၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းမႃး ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းတင်းသွင် ႁမ်ႉဢၢႆဝႆႉတင်းသွင်ၵေႃႉယူႇ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈတႄႉ ယူႇတၢင်းလင် တူပ်းမိုဝ်းသေယဝ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ႁေး မိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃႈႁဝ်းဢုမ်ႈမႄႈႁဝ်း” ၼႆယူႇ။ သဵင်လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ မႃးယွၼ်ႈထိုင်ႁူဝ်ၸႂ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈယဝ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၼွၼ်း မႃးထိုင်ႁွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ထိုင်တီႈပၢၵ်ႇၽၵ်းတူႁိူၼ်း။ မၼ်းၼၢင်းလပ်းတႃသေ လၢတ်ႈလွႆးလွႆးဝႃႈ "ယႃႇပေလၢတ်ႈၼႄ လုၵ်ႈၸၢႆးႁဝ်းၼႃႈ လွင်ႈႁဝ်းတေပႅတ်ႈၵၼ်" ၼႆယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵေႃႈငွၵ်းႁူဝ်ပၼ်။ မိူဝ်ႈထိုင်ပၢၵ်ႇၽၵ်းတူၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ပႆၵႂႃႇပႂ်ႉလူတ်ႉႁင်းမၼ်း၊ ၶႃႈၵေႃႈ ႁေႃႈလူတ်ႉသေ ၵႂႃႇၵၢၼ်ႁင်းၶႃႈယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိသွင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၶႅၼ်းမႃးဢိတ်းၼိုင်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းဢိင်သႂ်ႇၼႃႈဢူၵ်းၶႃႈ။ ၵဝ်ၶႃႈယင်းလႆႈယိၼ်းသႅဝ်ႇၼမ်ႉႁွမ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼႃႈဢူၵ်း မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝူၼ်ႉယူႇႁင်းၵူၺ်းဝႃႈ “ဢေႃ… ၵဝ်ဢမ်ႇ တူၺ်းမႅၼ်ႈၼႃႈတႃၽူႈယိင်းၵေႃႉၼႆႉလီလီၸိူင်ႉၼႆ သမ်ႉပေႃးႁိုင်ယဝ်ႉလူးၼႆႉ၊ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇၼုမ်ႇမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉလူး၊ ၸွမ်းၼႃႈမၼ်းၼၢင်း သမ်ႉပေႃးမီးႁွႆးႁူႇဢွၼ်ႇမႃးယဝ်ႈ၊ သိပ်းပီယဝ်ႉလူး၊ ၼႃႈၵၢၼ်မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵဝ်ႁဵတ်းမႅၼ်ႈဢီႈသင် ၵႂႃႇလႃႇၼႆႉ"…
မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢုမ်ႈမၼ်း ဝၼ်းထိသီႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၶိုၼ်းလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၶိုၼ်း လွင်ႈဢုၼ်ႇၸႂ် ဢၼ်ႁူင်ႈႁၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိပ်းပီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မိူဝ်ႈထိုင်ဝၼ်းထိႁႃႈ ထိႁူၵ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ တၢင်းႁၵ်ႉၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ မီးမႃးၶိုၼ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼွင်ႉၸဵၼ်း။ ႁဵတ်းၼႆသေ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းသွင်ၵေႃႉပူၼ်ႉၵႂႃႇ ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း။ ၼင်ႇဢၼ်ၶႃႈလႆႈ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႅပ်ႈမဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်း ၵူႈဝၼ်းလႄႈ မႃႇႁႅင်းႁူဝ်ၶႅၼ်ၶႃႈ ၶႅင်လိူဝ်ၵဝ်ႇမႃးႁိုဝ်။
ၼႂ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလိူၵ်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႃႇတေသႂ်ႇယူႇ။ သႂ်ႇတူၺ်းၶူဝ်းမၼ်း ၽိုၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉၽိုၼ်ၼိုင်ႈႁဵတ်းၼၼ်၊ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ လႅပ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ထူၺ်ႈၸႂ်လူင်ယူႇႁင်းၵူၺ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွင်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းသင် သိူဝ်ႈၶူဝ်းမၼ်းၼၢင်း ပႄႉယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတၢၼ်ႇၼႆႉၼႆ။ ၶႃႈၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်ၵမ်းလဵဝ် လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်း ယွမ်လူင်းမႃးၵူႈဝၼ်း။ ယွၼ်ႉၼႆၼႃႇ ၸင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢုမ်ႈမၼ်း ၸိုင်ပႄႉမဝ်။
လွင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ မႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉသႂ်ႇ မၢၵ်ႇလမ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ ၶူမ်ၶၼ်း ဢၼ်မူၵ်းၽင်ထင်ယူႇ ၼႂ်းဢူၵ်းၸႂ် မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဢေႇလူးၼႆႉ။ ၶႃႈၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းယိုၼ်းၵႂႃႇ ယိပ်းၼႃႈၽၢၵ်ႇမၼ်းၼၢင်း။
ၵမ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ ၶဝ်ႈမႃးသေဝႃႈ "ပေႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ပေႃႈႁဝ်း လူဝ်ႇဢုမ်ႈမႄႈႁဝ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ" ၼႆယဝ်ႈ။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးၵဝ်ၶႃႈတႄႉ လႆႈႁၼ်ပေႃႈမၼ်း ဢုမ်ႈမႄႈမၼ်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်မႃးၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၽၢႆးမိုဝ်းႁွင်ႉလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းမႃးႁိမ်းၸမ်သေ ၵွတ်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼႅၼ်ႈၼႅၼ်ႈဝႆႉၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ဝၢႆႇၼႃႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇတၢင်းပႅတ်ႈ၊ ၵူဝ်ဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ တေမႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပႅတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်လႆႈတႅပ်းတတ်းဝႆႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ ဢုမ်ႈႁွပ်ႇဢဝ်မၼ်းၼၢင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈၼွၼ်းမႃး။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းမၼ်း မႃးၵွတ်ႇၶေႃးၶႃႈဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ သမ်ႉပေႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၼ်းဢၼ်ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ယွမ်လူင်းမႃးၵူႈဝၼ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလီ တွၼ်ႈတႃႇၵဝ်ၶႃႈ လွင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ထိုင်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢုမ်ႈ မၼ်းၼၢင်းသေ တေယၢင်ႈဢွၵ်ႇႁွင်ႈၼွၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶမ်ၸႂ်ဢိုၵ်းၼိုၵ်းဝႆႉ ယၢင်ႈတိၼ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၼၵ်းဝႆႉတိုၵ်းၵိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ဢေႃ … ၶႃႈဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈလူးၼႆႉ ၼႃႈႁိူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၶၢတ်ႇႁၢမ်းလွင်ႈဢူပ်ႇဢုၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼႆ မႃးတင်းႁိုင်…
ၵဝ်ၶႃႈႁေႃႈလူတ်ႉၵႂႃႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်သေ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းထၢပ်ႈၼိူဝ်ၵမ်းလဵဝ်။ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်း မီးလွင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈၸိူင်ႉၶမ်တီႈလႂ် ဢၼ်တေမႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်။ ၼွင်ႉၸဵၼ်းၵေႃႈ မႃးပိုတ်ႇၽၵ်းတူပၼ်။ ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ "ၼွင်ႉၸဵၼ်း ႁဝ်းတေဢမ်ႇပႅတ်ႈမေးႁဝ်းယဝ်ႉၼႃ" ၼႆယူႇ။
ၼွင်ႉၸဵၼ်းတႃလိူၵ်ႇတူၺ်းၼႃႈၶႃႈသေ ဢၢမ်းယူႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းမၼ်း မႃးယိပ်းတူၺ်းၼႃႈၽၢၵ်ႇၶႃႈသေဝႃႈ "သူဢမ်ႇယူႇလီႁႃႉ?" ၶႃႈၵေႃႈ ပၢၵ်ႈမိုဝ်း မၼ်းပႅတ်ႈသေလၢတ်ႈဝႃႈ "ၼွင်ႉၸဵၼ်း၊ ႁဝ်းၸႂ်ဢမ်ႇလီတႄႉယဝ်ႈ၊ ႁဝ်းတေဢမ်ႇပႅတ်ႈမေးႁဝ်းယဝ်ႉၼႃ"ၼႆထႅင်ႈ။ ၵမ်းလိုၼ်း ၶႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းၵဝ်ၶႃႈလီမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၵၢၼ်ယွႆႈၵၢၼ်ယႅမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၼၼ်ႉယူဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ဢမ်ႇႁၵ်ႉမေးၵဝ်ၶႃႈ။ တေႃႈလဵဝ် ၵဝ်ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ ဢုမ်ႈႁွပ်ႇဢဝ်မၼ်းၼၢင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ၶႅၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈသိပ်းပီ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈတႄႉမၼ်း ၵဝ်ၶႃႈထုၵ်ႇလီဢုမ်ႈႁွပ်ႇမၼ်းၼၢင်း တေႃႇၵဝ်ၶႃႈ ပေႃးသုတ်း သၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၼွင်ႉၸဵၼ်းၵေႃႈ ၸႂ်လမ်မႃးၵမ်းလဵဝ်သေ ဢဝ်ၽႃမိုဝ်းမၼ်းပၢပ်းပၼ်ၵႅမ်ႈၶႃႈ ႁႅင်းႁႅင်း။ ယဝ်ႉၵေႃး ပိုတ်ႇၽၢင်ႈၽၵ်းတူသေယဝ်ႉ လႅၼ်ႈလူင်းၵႂႃႇသေ ႁေႃႈၵႃး ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႈ။
ၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း၊ မိူဝ်ႈထိုင်ၵၢင်တၢင်းၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈၶဝ်ႈၵႂႃႇဝႄႉသိုဝ်ႉ ၶူဝ်ႈမွၵ်ႇ ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆမွၵ်ႇ။ ၸဝ်ႈၶၢႆမွၵ်ႇထၢမ်ဝႃႈ “တေလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသႂ်ႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?” ၼႆလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းတႅမ်ႈဝႃႈ "ႁဝ်းတေႁွပ်ႇဢုမ်ႈသူၵူႈၼႂ် တေႃႇသၢႆၸႂ်ပေႃးၶၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႈ။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ယိပ်းတင်းၶူဝ်ႈမွၵ်ႇသေယဝ်ႉ ယုမ်ႉယုမ်ႉယၢႆႈယၢႆႈလူင် ၶဝ်ႈႁိူၼ်းမႃးသေ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းထၢပ်ႈၼိူဝ်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မေးၼၢင်းၶႃႈၵေႃႈ ၼွၼ်းယူႇၼိူဝ်ၵူႇ ယဵၼ်သီႇသီႇၵေႃႉလဵဝ်။ ၽိူဝ်ႇၶႃႈၵႂႃႇၽုၺ်ႇတူၺ်းၽႃႈၸိုင် မၼ်းၼၢင်း သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇမီးသၢႆၸႂ်ယဝ်ႈ။ ၶႃႈႁဵတ်းႁိုဝ်ပူၵ်း ႁဵတ်းႁိုဝ်ႁွင်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶႃႈၸင်ႇတေလႆႈႁူႉ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇမႃး သမ်ႉပေႃးလႆႈလၢႆလိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၵုမ်ႇမိုင်ႉသုၵ်ႉယုင်ႈၸွမ်းလွင်ႈႁၵ်ႉ လွင်ႈၸင်းယူႇၵူၺ်းလႄႈ ယင်းဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈဝႃႈ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်း ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဝႆႉ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ႁူႉထိုင်ဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇတေဢမ်ႇလႆႈ ယူႇႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၼႂ်းႁိူၼ်း ၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၼိူဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးၼႆလႄႈ ၸင်ႇယွၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလိူၼ်ၼိုင်ႈသေ ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ယိူၼ်ႉၸႂ်ယူႇၸွမ်းမၼ်းမႃးၸိူင်ႉၼႆ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇတႃလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပေႃႈလီၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁၵ်ႉမႄႈမၼ်း ထၢၼ်ႈသမ်ႉပေႃး ဢုမ်ႈဢုမ်ႈႁွပ်ႇႁွပ်ႇၵူႈၼႂ်…
ၵူၺ်းၵႃႈ… ၵူၺ်းၵႃႈ… ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ တူၵ်းလိုၼ်းၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႈ။


text:
ပပ်ႉမၢႆတွင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းသိုၼ်းလႄႈ ပိုၼ်းႁၵ်ႉႁဝ်းဝၼ်းလင်
ပပ်ႉမၢႆတွင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းသိုၼ်းလႄႈ ပိုၼ်းႁၵ်ႉႁဝ်းဝၼ်းလင်
ၸိုဝ်ႈၶႃႈၸိုဝ်ႈ ႁၢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁၵ်ႉၼႆၸိုင် ၶႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉ ႁတ်းႁၢၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။
မိူဝ်ႈယူႇၸၼ်ႉ 9
ၶႃႈၵႆႉၵႆႉလၵ်ႉၵိူဝ်ႉတူၺ်း သၢဝ်ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼင်ႈၽၢႆႇၼႃႈၶႃႈ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၼွင်ႉႁွမ်။ ႁဝ်းပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်။ ၵဝ်ၶႃႈၵိူဝ်ႉတူၺ်း ၶူၼ်ႁူဝ်ဢွၼ်ႇၼွင်ႉႁွမ် ဢၼ်ယၢဝ်းယွၼ်ႇယွႆႉ ၸွမ်းႁူဝ်မႃႇမၼ်းၼၼ်ႉသေ ၵႆႉၵႆႉဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈဝႃႈ "ႁဝ်းတႃႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသူ ပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉႁဝ်းၵူၺ်းယဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းႁူႉယူႇ၊ သူဢမ်ႇဝႆႉၸႂ် ၸိူင်ႉၼၼ်တေႃႇႁဝ်းလႆႈ"။
ဝၢႆးႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၼွင်ႉႁွမ်ပႆမႃးၸူးၶႃႈသေ ယွၼ်းယိမ်ပပ်ႉႁဵၼ်းၶႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ၼွင်ႉႁွမ်ဢမ်ႇတၼ်းမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း။
ၼွင်ႉႁွမ်ဝႃႈ "ၶွပ်ႈၸႂ်ယဝ်ႈၼႃ" ၼႆသေ ဢဝ်မိုဝ်းမႃးမိပ်ႇၵႅမ်ႈၶႃႈသေယဝ်ႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈမၼ်းတႄႉယဝ်ႈ လွင်ႈဝႃႈၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉၵူၺ်း၊ ၶႂ်ႈႁၵ်ႉၼွင်ႉႁွမ်မိူၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇႁတ်း လၢတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢၢႆ၊ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။
မိူဝ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉ 10
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၾူၼ်းၶႃႈမေႃးယူႇတိတ်းတိတ်းၼိူဝ်ၽိူၼ်။ ၽိူဝ်ႇတူၺ်း ပဵၼ် ၼွင်ႉႁွမ်ထူဝ်းမႃး။ မၼ်းႁွင်ႉႁႆႈယူႇဢိုတ်းဢိုတ်းတေႃႇၶႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်း ဢမ်ႇယူႇလီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇငဝ်ၵေႃႉလဵဝ်လႄႈ ႁႂ်ႈၶႃႈမိူဝ်းယူႇပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉမၼ်းၼႆ။ ၶႃႈၵေႃႈ လႆႈမိူဝ်းယူႇပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉမၼ်း။ ဝၢႆးသေ တူၺ်းၼင်ယဝ်ႉႁူဝ်ၼိုင်ႈ၊ ၵိၼ်ဢႃႇလူးၶူဝ်ႈမူတ်းသၢမ်ထူင်ယဝ်ႉၸိုင် တူၺ်း ၼွင်ႉႁွမ်ဢၢပ်ႈယူႇလီမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ၊ လိုၵ်းၵေႃႈလိုၵ်းယဝ်ႉလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းမႃးႁိူၼ်းယဝ်ႈ။ ၼွင်ႉႁွမ်ၵေႃႈ တူၺ်းၼႃႈၶႃႈသေလၢတ်ႈဝႃႈ "ၶွပ်ႈၸႂ်ယဝ်ႈၼႃ" ၼႆသေ ဢဝ်မိုဝ်းမႃးမိပ်ႇၵႅမ်ႈၶႃႈ။
ၶႃႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄၼွင်ႉႁွမ်တႄႉယဝ်ႈ၊ လွင်ႈဝႃႈ ၶႃႈႁၵ်ႉမၼ်း။ လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈလီဢၢႆ၊ ယွၼ်ႉသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။
ပၢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၼွင်ႉႁွမ်ပႆၸူးၶႃႈတီႈၼႂ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈသေဝႃႈ "လီၸၢၼ်ႈၼႃႇ ဢၢႆႈၼၼ်ႉမၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇလႄႇၸွမ်းၼွင်ႉႁွမ်" ၼႆယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ် ၸိုင် ပွင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇလႄႇၸွမ်းၼွင်ႉႁွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဝ်းယူႇၸၼ်ႉၸဵတ်း ဝႃႈ ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးၵေႃႉၼိုင်ႈဢမ်ႇမီးၵေႃႉၸိုင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸွမ်း ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေၵႂႃႇလႄႇမႃးယဝ်ႉ ၶႃႈမိူဝ်းသူင်ႇၼွင်ႉႁွမ်ထိုင်တီႈႁိူၼ်းၶဝ်။ ၼွင်ႉႁွမ်ၸုၵ်းတီႈပၢၵ်ႇၽၵ်းတူႁိူၼ်းၶဝ်သေ လၢတ်ႈဝႃႈ "ၶမ်ႈၼႆႉ ၼွင်ႉႁွမ် မီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်တႄႉယဝ်ႈ၊ ၶွပ်ႈၸႂ်ယဝ်ႈၼႃ ႁၢၼ်" ၼႆယူႇ။ ပေႃးယဝ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းမႃးမိပ်ႇၵႅမ်ႈၶႃႈသေယဝ်ႉ ယုမ်ႉသေ ဢဝ်မိုဝ်းၵၵ်းၵၢႆ ၶဝ်ႈႁိူၼ်းၶဝ် ၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ၶႃႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄၼွင်ႉႁွမ်တႄႉယဝ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၶႃႈႁၵ်ႉမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢၢႆ၊ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။
ဝၼ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး
ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း လိူၼ်ယဝ်ႉလိူၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ ပူၼ်ႉၵႂႃႇဝႆးတႄႉယဝ်ႈ။ သမ်ႉပေႃးထိုင်ဝၼ်းႁဝ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼွင်ႉႁွမ်တိုၵ်ႉယၢင်ႈပႆ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၶဵင်ႇႁပ်ႉၸုမ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶႃႈၵိူဝ်ႉတူၺ်းတူဝ်ႁၢင်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း ယူႇ။ ဢူဝ်ႉ ႁၢင်ႈလီတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼင်ႇဢၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ၽူႈယိင်းႁၢင်ႈလီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇလီမီးၼၼ်ႉ မီးတီႈၼွင်ႉႁွမ်မူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵိူဝ်ႉတူၺ်း ၼွင်ႉႁွမ်သေ ဝူၼ်ႉယူႇၼႂ်းၸႂ်ႁင်းၵူၺ်းဝႃႈ "ႁဝ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈသူပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉႁဝ်း ၵူၺ်းယဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းႁူႉယူႇ သူဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်တေႃႇႁဝ်းလႆႈၸိူင်ႉၼၼ်"။
ဝၼ်းၵူပ်ႉၵူႈ
ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈၼင်ႈယူႇၼႂ်းပၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈ။ ၽူႈယိင်းႁၢင်ႈလီ ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလၵ်ႉႁၵ်ႉမႃးၸဵမ်ႁိုင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးတေႇၼႃႈႁိူၼ်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉလူး။ ၼွင်ႉႁွမ်မႃးလၢတ်ႈတေႃႇၶႃႈ ဝႃႈ "သူၵေႃႈမႃးႁႃႉ?" ၼႆသေ လိၵ်းတႃတေႃႇၶႃႈယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင် လႆႈႁၼ်ၼွင်ႉႁွမ် ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇၸွမ်း လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။
ၶႃႈၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ် လိူဝ်သေဝႃႈ သေလၢႆ။ သင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႃႈၶႂ်ႈ လၢတ်ႈၼႄမၼ်းၼၢင်း ၼႂ်းပၢင်ၶႅၵ်ႇၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႈ။ လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁၵ်ႉမၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝႆႉၸႂ်ၸိူင်ႉၼၼ် တေႃႇၶႃႈသႄႈ ၶႃႈၵေႃႈႁူႉယူႇ။
ပၢင်မႃႇသႃႇ
ပူၼ်ႉမႃးလၢႆသိပ်းပီယဝ်ႈ။ တီႈၼႂ်းပၢင်မႃႇသႃႇတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈယၵ်ႉတူၺ်း ပႅၼ်ႈၵွမ်ႇသေ ဝူၼ်ႉယူႇႁင်းၵူၺ်း "ဢေႃ ၼႆႉပဵၼ်ၽူႈယိင်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈ၊ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈႁၵ်ႉမႅၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉလူး" ၼႆယူႇ။
ဝၢႆးသေမၼ်းၼၢင်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ပပ်ႉမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၽွင်း မၼ်းၼၢင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မႃးလူတူၺ်း။ ၼႂ်းပပ်ႉမၢႆတွင်းမၼ်း တီႈၼႃႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ
"ၼွင်ႉႁွမ်ၵမ်းၵမ်းၵိူဝ်ႉတူၺ်းႁၢၼ်ယူႇ၊ ၼွင်ႉႁွမ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉ ၸမ်ၸႂ်တေႃႇႁၢၼ်၊ ၼွင်ႉႁွမ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁၢၼ် မႃးပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉၼွင်ႉႁွမ်ဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွင်ႉႁွမ်ႁူႉယူႇ ႁၢၼ်ဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်တေႃႇၼွင်ႉႁွမ်လႆႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁၢၼ်… ႁဝ်းႁၵ်ႉသူဢိူဝ်ႈၼႃ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ။ ႁဝ်းမုင်ႈမွင်း ယူႇတႃႇသေႇဢိူဝ်ႈ ဝၼ်းလႂ်လႃႇ သူတေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁၵ်ႉတေႃႇႁဝ်း…"


text:
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့မိူင်းတႆးလူင်ႁဝ်း လႆႈၶၢမ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးေပ့ၵိၼ်ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်၊ ေပႃႉတၢႆ ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း၊ယႃႉၵဝ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်ႈၶိူဝ်းၼႂ်ႈၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းတႅၵ်ႇ ယၢႆႈၵၼ် ပဵၼ်ၵဝ်ပဵၼ်မႂ်း တင်ႈႄတႇပီ 1962 ၼီႈမႃး ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈ လဵဝ်ၼႆ့ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈႁူႉထိုင်ယူႇ၊ၵွပ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႂ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ေၵႃႈႁဵတ်းၽႂ်ႁဵတ်းမၼ်းဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်၊ၵွပ်ႈဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်ေၽးလၼ်ၶဝ်ႈမႃးငၢႆႈ၊ ၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဝႃႈ “ေပႃးႁဝ်းၽွမ့်ၵၼ်ေၽးသင်လၼ်ၶဝ်ႈယၢပ်ႇ၊” ၼႆႄလႈႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇၽွမ့်ၵၼ်ယဝ့်၊ၸိူဝ်းဢၼ်ပူၼ့်မႃးၼၼ့်ေၵႃႈႁဝ်းၶႃႈဢဝ်ႁဵတ်းတွၼ်ႈသွၼ်ေသ ၼင်ႇႁိုဝ်ေတလီၵႅၼ်ႇၶႅင်မၼ်ႈၵိုမ်းပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၼၼ့် ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႂ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇႁဝ်းၶႃႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းႁႂ်ႈဝၢႆႇၼႃႈၶဝ်ႈႁႃၵၼ် “ဢဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ် ၸိုင်ႈတႆးပဵၼ်တီႈတင်ႈေသ” ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်ႁႂ်ႈ ပဵၼ်မူႇၼိုင်ႈၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ေသ၊ၸွႆႈၵၼ်ၵႅတ်ႇႄၶႄႁႉၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးဢၼ်တိုၵ့်လႆႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းလူလၢႆေပႃႉတၢႆဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်ယူႇၼၼ့်ၶႃႈယဝ့်။
ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸင်ႇလႆႈတုၵ်းယွၼ်းမႃး၊ေပႃးဝႃႈၽူႈလႂ်ၽႂ်ႁၼ်လီၸွမ်းၵၢၼ်လွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် ၸိုင်ႈတႆးၼႆေၵႃႈၶႅၼ်းေတႃႈၵမ့်ထႅမ်တႅမ်ႈပၼ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ႄလႈလူင်း လၢႆးမိုဝ်းပၼ်ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈေသၵမ်း။
------------------------------


text:
တၢင်းဝူၼ့်ဢၼ်လူၼ့်ဢွၵ်ႇပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း
တၢင်းဝူၼ့်ဢၼ်လူၼ့်ဢွၵ်ႇပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း
မိူဝ်ႈၼႆ့ ဢဝ်တႃယၵ့်တူၺ်းမႅၼ်ႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းၸႂ်ဝူၼ့်ၶၢင်းဝႃႈ "ဢေႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းပေႃးတေမူတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈပီၼိုင်ႈယဝ့်လူး" ၼႆယူႇ။ ဝႃႈလႃးၵေႃႈ ၸူဝ်ႈဝၼ်းပွတ်းမႃးႁိုဝ်ၼႄႇဝႃႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ပႆႇပႃႈယဝ့်တူဝ်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ ပႄ့မႃးၸဵဝ်းမူတ်းၸဵဝ်းသဵင်ႈပေႃးတၢၼ်ႇၼႆ့။ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ "Time is flying ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ မိၼ်ယူႇ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပဵၼ်ၸိူင့်ၼႆယဝ့်ယူဝ့် တေႃႈဝႃႈၵေႃႈႉႉႉၼႆ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်လႅပ်ႈသုၵ့်သၢၵ့် ယုင်ႈယၢၵ်ႈယူႇသေႇသေႇ။ ပုၼ်ႈႁဝ်း ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈ၊ ၵမ့်ဝႃႈ တႃႇၵေႃႉၼၼ့်ၵေႃႉၼႆ့၊ ၵမ့်သမ့်ဝႃႈ တႃႇဢၼ်ၼၼ့်ဢၼ်ၼႆ့။ ၸိူဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုတ်းၶၢဝ်းၶိုတ်းယၢမ်းၵေႃႈ သမ့်ပေႃးၶပ့်ယႆလူင်ၵႂႃႇ။ ဢေႃးႉႉႉ ၵၢၼ်လူင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆ့ လႅပ်ႈပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈယဝ့်ၸၢင်ႈတူဝ်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈယဝ့်ၼေႃ။ ၵၢၼ်သုၵ့်ယုင်ႈပေႃးတၢၼ်ႇၼႆ့ ၸွင်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆႁိုဝ့်? ၼႆ ၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼၼ့်သေ ၶူၼ်ၼိူဝ့်ပေႃးတုမ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼႆ့တႄ့ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်တပေးၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝ တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇမိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၼၼ့်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းထၢမ်ၶိုၼ်းသြႃႇမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။
ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝၼႆ့ ပဵၼ်ၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင့်လႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇတႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈလႄႈ မီးလုၵ်ႈၼွင့်တပေး လုၵ့်တၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်မႃးႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃတမ်ႈတီႈမၼ်းၸဝ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။ လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၸဝ်ႈ မီးၼမ်တႄ့ၼမ်ဝႃႈယဝ့်။ လုၵ်ႈၼွင့်တပေး ဢၼ်မႃးႁဵၼ်းဢဝ်ၵႂၢမ်းသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ်တီႈမၼ်းၸဝ်ႈသယဝေ့် ၸိူဝ်းဢၼ်ၽိုၵ်းၵျၢင့်ၽိုၵ်းၵမ်ၸွမ်းသေ ထိုင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈလီၸဝ်ႈမႅတ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။
ၵမ်းၼႆ့ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တပေးမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁွတ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇၵႂႃႇၼၼ့်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ဝူၼ့်မႅၼ်ႈဝႃႈ "ၶူးသွၼ်လူင်ၵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝၼႆ့ မီးၵေးၸူးၽွၼ်းပၢင်ႈၼိူဝ်ၵဝ်တႄ့ယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈသေလႄႈ ၵဝ်ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈၸဝ်ႈရႁၼ်းတႃႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈသေ မီးၺၢၼ်ႇဢၽိၺၢၼ်ႇၸိူင့်ၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူးသွၼ်လူင်ၵဝ် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ပႃးၼႆ့ တြႃးမၼ်းၸဝ်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်သၢင့်လႂ် ၸၼ့်လႂ်ယဝ့်ဢေ့"ၼႆသေ ဢဝ်ၺၢၼ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈ တူၺ်းလူၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်းၸႂ် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင် မႁႃသီဝၼၼ့်ယဝ့်။ ၽိူဝ်ႇၵမ်းၼၼ့် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ "ဢေႃ ႉႉႉ ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင် မႁႃသီဝၼႆ့ လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇၵူၺ်းလူင် ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလူင့်လႅၼ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇ။ ၸၼ့်ထၢၼ်ႈတြႃးမၼ်းၸဝ်ႈတႄ့ တိုၵ့်ပဵၼ်ၸၼ့်ပုထုၸၼ်ႇ ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်းလူးၼႆ့" ၼႆယဝ့်။ သိုပ်ႇၼႆ့သေ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းဝူၼ့်ဝႃႈ "ဢေႃး ၶူးသွၼ်လူင်ႁဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ လုၵ်ႈၼွင့်တပေး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ယင်းပႆႇမီးတီႈပိုင်ႈဢိင်သင်လူးၼႆ့၊ ၵဝ်ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇ ပၼ်ၽၢင့်မၼ်းၸဝ်ႈလူးၵွၼ်ႇ" ၼႆသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ယူႇယဝ့်။
ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၵေႃႈဝႃႈ "လုၵ်ႈၼွင့် မီးလွင်ႈတၢင်းသင်သမေႃးလႃႇ?" ၼႆယဝ့်။ လုၵ်ႈၼွင့်ၶိုၼ်းဝႃႈ "ၶႂ်ႈမႃးလဝ်ႈထၢမ် လွင်ႈတြႃးႁူဝ်ၼိုင်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ႁဝ်းဢေႃႈ" ၼႆယဝ့်။ ၵမ်းၼႆ့ ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၶိုၼ်းဝႃႈ -
"ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႆႈ လုၵ်ႈၼွင့်ဢိူဝ်း" ၼႆယဝ့်။
တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ပႃးၼႆ့ၼၼ့် မီးလုၵ်ႈၼွင့်ၼမ်ၼႃႇလူးၼေႃႈ၊ တင်းဝၼ်း တင်းဝၼ်း ၵုမ်ႇလႆႈသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈၼွင့် ၸုပ်ႈၼိုင်ႈယဝ့်ၸုပ်ႈၼိုင်ႈယူႇႁဵတ်းၼၼ်။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈၼွင့်သုၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႉလဵဝ်တႄ့ ႁိုဝ်ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႆႈလႃႇၼေႃႈ။ ၵမ်းၼၼ့် လုၵ်ႈၼွင့်ၵေႃႉၼၼ့် ၶိုၼ်းလဝ်ႈထၢမ်ဝႃႈ "ပေႃးၸိူင့်ၼၼ် မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း တိုၵ့်ၸုၵ်းသေဝူၼ့်ဝႃႈ 'မိူဝ်ႈၼႆ့ ၵႂႃႇၶၢမ်ႇသွမ်းတၢင်းလႂ် တေလီဢေ့' ၼႆယူႇ ၼႂ်းသႃလႃးၼၼ့် ၶႃႈပေးတေယွၼ်းထၢမ် ၸွင်ႇလႆႈၶႃႈႁႃႉ?" ၼႆယဝ့်။ "ၶၢဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႅပ်ႈတၼ်း၊ လုၵ်ႈၼွင့်တင်းၼမ် ဢၼ်တထေၢမ်ထမ်းတြႃးတီႈၵဝ်ၼၼ့် ပေႃးၶပ့်ယႆပႂ်ႉဝႆ့ထႃႈယဝ့်" ၼႆယဝ့်။
လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇလဝ်ႈထၢမ်ဝႃႈ "ပေႃးၼၼ် မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း တိုၵ့်ပႆၶၢမ်ႇသွမ်းယူႇၼၼ့်လူး ၸွင်ႇတေမီးၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ၶႃႈပေးလႆႈထၢမ်ႁိုဝ်?" ၼႆယဝ့်။ "ၶၢဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ မီးလုၵ်ႈၼွင့်တင်းၼမ်တင်းလၢႆဢိူဝ်ႈ ဢၼ်မႃးထၢမ်ၵဝ်၊ ၵွပ်ႈၼႆ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း" ၼႆယဝ့်။
ႁဵတ်းၼၼ်သေ လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉၼႆ့ သိုပ်ႇထၢမ် ၶၢဝ်းၶၢမ်ႇသွမ်းပွၵ်ႈမႃး၊ ၶၢဝ်းသုင်းသွမ်း ၸၵႂႃႇတေႃႇပေႃးထိုင်ယၢမ်းၼွၼ်း၊ ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၵေႃႈ ဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ဢမ်ႇတၼ်းၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ့်။ ၵမ်းၼၼ့် လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းထၢမ်ဝႃႈ "ၵၢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းသုၵ့်ယုင်ႈပေႃးတၢၼ်ႇၼႆ့ ၸွင်ႇၸဝ်ႈႁဝ်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတၢႆႁိုဝ့်?" ၼႆယူႇယဝ့်။
ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼႆ့ လႅပ်ႈတေပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈထဵၼ်လူင် တူၵ်းတူဝ်တူၵ်းၸႂ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ့်ၶေႃႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵမ်းၼႆ့ လုၵ်ႈၼွင့်မၼ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "ၸဝ်ႈႁဝ်း သုၵ့်ယုင်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃးတႄ့ ထုၵ်ႇလီမီးယူႇၶႃႈ။ တေႃႈလဵဝ်ၼႆ့ ၸဝ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းမိူၼ် ပႅၼ်ႈဢိင်လင်ပလၢင်ႇၵူၺ်း။ ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈတီႈဢိင်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း၊ တႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄ့ ယင်းပႆႇပႃႈမီးတြႃးလီတြႃးမႅတ်ႈ တႃႇပိုင်ႈဢိင်လူး။ ၵဝ်ၶႃႈတပေး မႃးၸူးၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈမႃးထၢမ်လွင်ႈတြႃးၶႃႈ၊ ၶႂ်ႈမႃးပၼ်ၽၢင့်ၸဝ်ႈႁဝ်းၵူၺ်း" ၼႆသေ ႁၢႆတူဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ့်။
ဝၢႆးသၼေၼ့် ၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်မႁႃသီဝၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၵျၢင့်ၵမ်သေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ထိုင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈမႅတ်ႈရႁၼ်းတႃႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ့်။
ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ဝႃႈ "ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆ ပေႃးဢမ်ႇမီးယဝ့်ၼႄႇ" ၼႆၼၼ့် ယူႇယူႇၵႆ့မႃးတွႆႇ မႃးယွၼ်ႈဝႆ့ တီႈႁူဝ်ၸႂ်ယူႇ။
ပေႃးတေယူႇတီႈၼႆႈသေ ဝိၼ်ႇဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်းပီၵဝ်ႇဝၼ်းၵဝ်ႇၸိူဝ်းပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၸိုင် ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်တၢင်းဝူၼ့် တၢင်းလၢတ်ႈလႄႈ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸပ်းဢမ်ႇပႃး သတိတြႃးၼၼ့်တင်းၼမ်ယဝ့်။ ပေႃးဢမ်ႇမီးသတိၸိုင် ဝူၼ့်သင် လၢတ်ႈသင် ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၽိတ်းၸၢင်ႈၽႅၵ်ႇယဝ့်ၼေႃႈ။ ပေႃးဝူၼ့်ၽိတ်း လၢတ်ႈၽိတ်း ႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈၵႂႃႇသေဢၼ်ဢၼ်ၵေႃႈ တၢင်းၼႅင်ၸႂ် တၢင်းၽိတ်းၸႂ် မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လေႃးပႃးတၢင်းသေလၢႆ ဢၼ်ၵိုတ်းၶၢင့် ယၢင့်ထင် ၽင်မူၵ်းဝႆ့ယူႇ ၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်ၼၼ့်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇဢေႇလူးၼႆ့ ႉႉႉ ၼႆ။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈၵေႃႈ "ဢေႃႉႉႉ ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈလူး ၸၢင်ႈပဵၼ်သင် ဢၼ်ပိူၼ်ႈၽိတ်းမိူၼ်ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေမီးယူႇယူဝ့်" ၼႆသေ ႁႃၵေႃႉႁႃသႄႈ ဢၼ်တေမႃးႁဵတ်းၽိတ်းၸွမ်းၸိူင့်ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေႃႈတေၵႆ့မီးယူႇ။ ပေႃးတေတူၺ်းၶိုၼ်းၸိူဝ်းပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၸိုင် မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းလႄႈ သမ့်ဢမ်ႇႁဵတ်း၊ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသေ သမ့်ႁဵတ်းၵႂႃႇ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇၸွမ်း ဢမ်ႇၶိုတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းလႄႈ လႆလူႉလႆႈသုမ်း လႆႈတၢင်းၼႅင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇယဝ့်။
မိူဝ်ႈပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင့် မီးၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းယူႇၼၼ့် ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃၵၼ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတေႃႇၼႃႈၵၼ်၊ ထိုင်တီႈပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင့် လူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇယဝ့် ၸင်ႇတေလႆႈတၢင်းၼႅင်ၸႂ်သေဝႃႈ "ဢေႃ ၵဝ်တမ့်တၼ်းလႆႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင့်ၵဝ်သင်လူးၼႆ့၊ ၵဝ်ၼႆ့ ႁဵတ်းလႆႈတႄ့လူးၼႆ့၊ သင်တႃႉၵဝ် ႁဵတ်းၼၼ်ႁဵတ်းၼႆလႃႈ၊ သင်တႃႉၵဝ် ယႃႇႁဵတ်းၼၼ်ႁဵတ်းၼႆလႃႈ" ၼႆသေ ၼႅင်ၸႂ်ယူႇၵေႃႈမီးယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵႂၢမ်းတႆးၸင်ႇပေႃးမီးဝႆ့ဝႃႈ "သင်တႃႉ ဝႆ့ပႃႈၼႃႈ၊ ၵတ့်ၵႃႈ ဝႆ့ပႃႈလင်" ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။ ဢၼ်ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆ့ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသင်ပွင်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၼႅင်ၸႂ်ဝၢႆးလိုၼ်း ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။
တူၺ်းပၵ်းယဵၼ်ႈမၼ်းသေ တၢင်းဝူၼ့်ၶိုၼ်းထိုင်ၵႂႃႇတီႈ Janus ထႅင်ႈယဝ့်။ Janus ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၽီ ရေႃးမၶဝ်ယဝ့်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ ၵူၼ်းရေႃးမၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽီပႂ်ႉၽၵ်းတူၼႆယဝ့်။ Janus ၼႆ့ ၽၵ်းတူမိူင်းၽီၵေႃႈ မၼ်းပႂ်ႉ၊ ၽၵ်းတူ တႃႇတေလုၵ့်တီႈ ပီၵဝ်ႇ ၶၢႆ့ၶဝ်ႈၸူးပီမႂ်ႇၼၼ့်ၵေႃႈ မၼ်းပႂ်ႉၼႆယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ လိူၼ်ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လိူၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ့် ၸင်ႇႁွင့်ဝႃႈ January ၼႆယဝ့်။
Janus ၼႆ့ ပဵၼ်ၽီဢၼ် မီးၼႃႈသွင်ၽၢၵ်ႇယဝ့်။ ၼႃႈတၢင်းၼႃႈလႄႈ ၼႃႈတၢင်းလင်ယဝ့်။ ၼႃႈတၢင်းလင်ၼၼ့် ပဵၼ်တႃႇတူၺ်းၶိုၼ်း ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းပီၵဝ်ႇသေ ၼႃႈတၢင်းၼႃႈသမ့် တႃႇတေတေႃႇၼႃႈၸူးပီမႂ်ႇ ၼႆယဝ့်။ ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ၼႂ်းပီၵဝ်ႇၼၼ့် ႁဝ်းလႆႈဝူၼ့်ၽိတ်း လၢတ်ႈၽိတ်း ႁဵတ်းၽိတ်းသင်မႃးၼႆ ထုၵ်ႇလီထတ်းသၢင်တူၺ်းၶိုၼ်းဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ ၽိတ်းၼႆသေ သိုပ်ႇမူၼ့်မေး ၶၢႆ့ယၢင်ႈတေႃႇသူႈၵႂႃႇထႅင်ႈၼႂ်းပီမႂ်ႇၼႆယဝ့်။ ၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆလူင် ဢၼ်ၸိုင်ႈ ဢၢႆးသတၢႆးၼၼ့်ယၢမ်ႈဝႃႈ "ၵဝ်ၼႆ့ ႁဵတ်းၽိတ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ % 99" ၼႆဝႃႇ။ တေႃႈၼင်ႇ ၽူႈလူင့်လႅၼ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇလူင် ၸိူင့်ၼင်ႇဢၢႆးသတၢႆးၼၼ့် ယင်းၽိတ်း % 99 ယဝ့်တႄ့ ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိူင့်ၼင်ႇႁဝ်းၼႆ့ ႁႃတီႈလၢတ်ႈႁိုဝ်မီးယဝ့်ၼေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတေၵုမ်ႇဝႃႈ ၵူဝ်ႁဵတ်းၽိတ်းသၢင်ႈၽိတ်းယူႇၵူၺ်းတႄ့ တႃႇတေသိုပ်ႇယၢင်ႈတေႃႇသူႈၵႂႃႇၼႃႈလႆႈၼႂ်းပီမႂ်ႇၼၼ့်သမ့် ႁိုဝ်တေၸၢင်ႈယဝ့်လႃႇ။ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၵုမ်ႇၵူဝ်သေၵႂင်မိုင်ယူႇၵူၺ်းသေယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တီႈၼႆႈ Hegal ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ Panic of error is the death of progress လွင်ႈၵူဝ်ၽိတ်းၼႆ့ ပဵၼ်လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႆယဝ့်။ ပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၵုမ်ႇၵူဝ်ဢၼ်တေၸၢင်ႈၽိတ်းၼၼ့်သေ ၵႂင်မိုင် ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ယူႇတႄ့ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်။
မိူဝ်ႈၽွင်းပီၵဝ်ႇတေပူၼ့် ပီမႂ်ႇတေၽႅဝ်မႃးၼႆ့ ႁႂ်ႈမေႃယိူင်ႈၼင်ႇလၢႆး Janus ၼၼ့်သေ ထတ်းသၢင်မူၼ့်မေးတၢင်းၽိတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႂ်းပီၵဝ်ႇၼၼ့်သေယဝ်ႉ သိုပ်ႇယၢင်ႈတေႃႇသူႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပီမႂ်ႇၽႂ်မၼ်းသေၵမ်းၼေႃႈ။ ၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းၶေႃးတႄ့ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ လႆႈလွတ်ႈတၢင်းၼႅင်ၸႂ်၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ လႆႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပီမႂ်ႇ တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူဝ်းၼႃႈ ၵူႈတႃႇသေႇၶႃႈ။
ပီႈၸၢႆးလူင်


text:
ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ သုၼ်းဝူး ႁိုဝ် သုၼ်းၸိုဝ်ႇ (Sun Zi) ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၶႂ်ႈမီးမႃးၼမ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း။ ၸိူဝ်းႁူႉၸၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပပ်ႉၸိူင်းသိုၵ်း (Art or War) ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၶႄႇ မဝ်ၸိုဝ်တုင်း ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေဢွင်ႇမႃး။
ၵၢၼ်တိုတ်ႉတၢႆးၶဝ်ႈႁႃၵၼ်
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇၶတ်းၸႂ်ၶိုင်ပွင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ၵိုတ်းသဝ်းလွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လႆႈပိုတ်ႇၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် သွင်ၾၢႆႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်လႆႈ။
ပၼ်ႁႃၵေႃႇသၢင်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ႁူမ်ႈၵၼ်
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈထွႆႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ Identity ၼၼ်ႉ ထွႆႈတႆးဢၼ်တၢႆတူဝ်ယင်းပႆႇမီး။ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်သေတႃႉ မီးၶိူင်ႈမၢႆလၵ်ႈၶၼႃႇဢၼ်ၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄဢွၵ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈဝႃႈ ၵေႃႉလႂ်ပဵၼ်ၵူၼ်း ၶိူဝ်းလႂ်၊ ၵူၼ်းၸႄႈမိူင်းလႂ်၊ ၵူၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် လႆႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Identity ။ ထွႆႈတႆးၼႆႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႄႈဝႆႉၽွင်ႈ မီးဝႆႉ “မၢႆၾၢင်” ။
“မိူင်းထႃး” မိူင်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ႁႅင်ႈႁၢမ်းယိုၼ်းယၢဝ်း 20 ပီ ၼႄသၢႆငၢႆၶိုၼ်းၵိုၼ်းလီ
ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၸမ် 20 ပီ ယၢၼ်ၽၢတ်ႇမိူင်းထႃး ဢမ်ႇတွၼ်ႉမိူဝ်းမႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶိုၼ်း၊ တႄႇၸဵမ်ပၢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) ဢၼ်ၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ် တိုၵ်ႉႁိူင်းသေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းလွႆႁိၼ်ၵွင် ႁိမ်းမိူင်းၵျွတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1994 ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ သွင်ၾၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းဝိၼ်မႃး ပွႆႇမၢၵ်ႇတီႈမိူင်းထႃး၊
ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ လပ်းမိူဝ်း 10 ပီ တိုၵ်ႉမီးၼႂ်းၸႂ်ၽႂ် ?
မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2013 ပူၼ်ႉမႃး မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈဢႅဝ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လၢႆၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ဢိင်ၼိူဝ်ၽွင်းယၢမ်းငမ်းယဵၼ် ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းၵႄႈၵတ်းယဵၼ်သေ မိူၼ်ႁၢင်ႈ မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းဢိတ်းၼိုင်ႈလႄႈ ဝၵ်ႉသၢဝ်းတၢဝ်းႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းၶတ်းႁႅင်း ဢႅဝ်ႇလႄႇလဵၼ်ႈ။
ဝၼ်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ + သၢမ်လေႃး
ဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊပီ 2014 ၼႆႉမႅၼ်ႈဝၼ်း လိူၼ်သၢမ်မူၼ်းတႆးႁဝ်း၊ တၢင်းထမ်း(လူဝ်းၵုတ်ႉတရႃ) ပဵၼ်းဝၼ်းမႃးၶပူးၸႃး(မႃၶပုၼ်ၼမီပူၸႃ)၊ တၢင်းလူၵ်ႈ(လူဝ်းၵိယ) သမ်ႉ ပဵၼ်တၢင်း ႁၵ်ႉ ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ- ဝၼ်းဝႃႊလႅၼ်ႊထၢႆႊၼ် (Valentine) ၼႆ။
ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းတုမ်(မၢၼ်ႈ) ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67
ပေႃးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Shan State National Day) ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင် 67 ပီၼႆ ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (The Union Day)ၵေႃႈ ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67 ပီၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မၢၼ်ႈ) ႁူႉထိုင်လႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ် ၵူႈၵေႃႉယူႇ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67 ပီ
Tachileik Province Shan New Year Ground- 67th Shan State National Day (2014)
ၸၢႆးပိုၼ်ၶမ်း
လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ဝၼ်းတီႈ 7 ၼႂ်းပီ 2014 ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး(ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်း မိူင်းတႆး) ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67 ပီတဵမ်လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးသေ ဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ၵၼ်ပဵၼ်မူၼ်ႈပဵၼ်သိူဝ်းၶႂ်ႈၵူႈၸႄႈဝဵင်း။
More Articles...
Page 1 of 20


text:
ၸႃႇတိတီႈယူႇသဝ်း လႄႈ ပိုၼ်းတႆးမိူဝ်ႈၸဝ်ႉ
တႆးၼႆႉပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉလိူင် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းမွင်ႊၵူဝ်ႊ။ ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈပိုၼ်းၵမ်ႈၼမ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸႃႇတိတီႈ ယူႇ သဝ်းတႆးၸဵမ်ပိုင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼိူဝ်သၼ် လွႆဢၢၼ်းတႆး ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းၷူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊယၢမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈ 5ႇ000 ပီၼၼ်ႉ တႆးၼႆႉလုၵ်ႉၼိူဝ်သၼ်လွႆ ဢၢၼ်းတႆး ၶၢႆႉလူင်းမႃးယူႇသဝ်းၸွမ်းၵႄႈထုင်ႉၼမ်ႉ ႁႂင်ႁိူဝ် (Huang He) လႄႈ ၼမ်ႉယၢင်ၸိုဝ်ႇၵႅျင်း (Yang Tsi Jiang) ။
မိူင်းလူင် Mong Lung မိူင်းသူႈ Mong Sho လႄႈမိူင်းပႃး Mong Pa ဢၼ်ယၢမ်ႈပူၵ်းတင်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉႁႂင်ႈ ႁိူဝ်လႄႈယၢင်ၸိုဝ်ႇၵျႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းတႅမ်ႈ ဝႆႉဝႃႈ - ပဵၼ်မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းၼႆယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းသူႈၼၼ်ႉ လႆႈၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်တင်း မိူင်းၶျိၼ် (QIN) ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းၶႄႇသေ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶႄႇ ၸဝ်ႈၶျိၼ်သျိႚဝ်ႉႁႂင်တိ Qin His Wuang Ti ၼၼ်ႉ မိူင်းသူႈ လႆႈသုမ်းသိုၵ်းပၼ် မိူင်းၶျိၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶႄႇၶျိၼ်သိျႚဝ်ႉႁႂင်တိ မႃးၼႆႉ ၶႄႇ ၶဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးသေ လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ႁူႉႉထိုင်ၸိုဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ မႃးဝႃႈ - ၶႆျႊၼႃႊ CHINA ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးမိူင်းသူႈလုလႅဝ်ပင်းယဝ်ႉၵေႃႈ တႆးတင်းၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉပၢႆႈလူင်းမႃးပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းၶႄႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉတင်း ၼမ်တင်းလၢႆ။ တႆးဢၼ်ၶၢႆႉလူင်း ပွတ်းၸၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၶွၼ်ႈတုမ် ၵၼ်ယူႇၼႂ်းၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်သေထိုင်မႃးပီ 731 (A.D) ၶိုၼ်းမႃးတင်ႈမိူ်င်းၼွင်သႄ လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ ဢၼ်ၶႄႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢၼ်ၸဝ်း (Nan Chao) ပွင်ႇဝႃႈ-(ၸဝ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။
ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးမိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈၼွင်သႄၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူင်သေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼွင်သႄႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မိူင်းၼွင်သႄၼႆႉ ပွတ်းႁွင်ႇ ႁွတ်ႈထိုင်ၾင်ႇၼမ်ႉ ယၢင်ၸိုဝ်ႇၵႅျင်း၊ ပွတ်းတူၵ်း ၽႅဝ်မိူင်းထိပႅတ်ႉ၊ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်းၽႅဝ်မိူင်းပိင်ႇ ထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်၊ မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၶူင်း တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ မိူင်းဢယုထယႃႊ၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းဢႃၼၢမ် တူင်ႈၵဵင်း (ဝႅတ်ႉၼၢမ်း)၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇသမ်ႉ ၽႅဝ်ထိုင်မိူင်းႁူၼၼ် Hu Nan ယဝ်ႉ။
မိူင်းၼွင်သႄ လႆႈလုသုမ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1253 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မွင်ႊၵူဝ်ႊၶဝ် ဢၼ်ၵုပ်ႊလၢႆးၶၢၼ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်မႃးတိုၵ်း။ ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈလီ Ta Li လႆႈၵၢၼ်ႉသုမ်းပၼ် သိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်ႊၵႂႃႇမိူင်ႈ ဝၼ်းထိ 7/1/1253 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄၸမ်တေလုၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းမိူင်းၼွင်သႄ မီးဝႆႉမိူင်းတႆးလုၵ်ႈၼိုင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ - မိူင်းမၢဝ်းလူင် (Mong Mao Luang)။ မိူင်းမၢဝ်း လူင်ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်း တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ - ၶုၼ်လူး Khun Lu ၶုၼ်လၢႆး Khun Lai ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉမႃးတႄႇ တင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တင်ႈဢဝ်ပီ 568 (A.D) ၼၼ်ႉ မိူင်းမၢဝ်း တႄႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်းမၼ်ႈ ၵိုမ်းမႃးတိၵ်း တိၵ်းလႄႈ ၼႂ်း 13 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပီၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈတုမ်ၵႅၼ်ႇလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပႃႈတႂ်ႈမိူင်းမၢဝ်း မီးဝႆႉ မိူင်းဢွၼ်ႇလၢႆလၢႆမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် (1) မိူင်းၵဵင်းတုင် (တင်ႈမိူဝ်ႈ A.D.229)၊ (2) မိူင်းသီႇပေႃႉ (တင်ႈမိူဝ်ႈ BC.58) ၶုၼ်ၶမ်းၼေႃႇ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ သေၼွၼ်းၽႄး မိူဝ်ႈ BC 23၊ (3) မိူင်းမိတ်ႈ (တင်ႈမိူဝ်ႈ BC. 519 သေ ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းမိူင်းမၢဝ်း ပီ A.D 780)၊ (6) မိူင်းမိတ်ႈ (တင်ႈမိူဝ်ႈ A.D 1238)၊ (8) မိူင်းဢႃႈႁူမ်ႇ (တင်ႈမိူဝ်ႈ A.D 1268) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ A.D (1220-1250) ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်းသေၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းမိူင်းမၢဝ်း ပဵၼ်ဢၼ် ယိုတ်ႈယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇမိူင်ႈမၢဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းထိုင် မိူင်းဢႃႇသမ်ႇ ၼႂ်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ Arakan Kingdom မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်း ၼိူဝ်လႄႈမိူင်းၶၢင်ယၢမ်း လဵဝ် မိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ်တင်းသဵင်ႈ၊ ၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းပၵၢၼ်ႇ ႁွင်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇပွတ်းၼိူဝ်ၾင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် ပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ မိူင်းၵဵင်းမႆႇမိူင်းထႆးပွတ်းၼိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး 14 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ မိူင်းမၢဝ်းလူင်လႆႈထုၵ်ႇၶႄႇမွင်ႊၵူဝ်ႊၶဝ်ႈတိုၵ်းယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ မိူင်ႈပီ A.D1393 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၵီႈၾႃႉ Chao Kipha ၼႆႉ ၶႄႇၶဝ် မႃးတိုၵ်း ၵမ်းဢွၼ် တၢင်းသုတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တႆးၶိုၼ်းတိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈလႆႈယူႇ။ ၼႂ်းၼႆႉ ပၢၼ်ၸဝ်ႈတႆးလူင် chao Tai Luang လႆႈတိုၵ်းၵၼ်တင်းၶႄႇ ၶဝ်ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈၶႄႇ ၶဝ်လႆႈသုတ်ႈ ႁူၼ်ၵႂႃႇ။ ပီ 1445 ပၢၼ်ၸဝ်ႈငၢၼ်ၾႃႉ Chao Ngan Pha လႆႈတိုၵ်းတင်းၶႄႇ ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ပွၵ်ႈၼႆႉၸိုင် တူဝ်ၸဝ်ႈငၢၼ်ၾႃႉ သုမ်းသိုၵ်း လႄႈလႆႈပၢႆႈၵႂႚႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉသေဢဝ် တူဝ်တၢႆမၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းတီႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉ။ ၼႂ်းပီ 1461 ၶႄႇၶဝ် ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ Chao Hom Pha ၶိုၼ်းတိုၵ်းပေႉၼိူဝ်သိုၵ်းၶႄႇၶဝ်ထႅင်ႈ။ ထိုင်ပီ 1479 သိုၵ်းၶႄႇၶဝ် မႃးတိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈ တူဝ်ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈ၊ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၸဝ်ႈၵႃႈၾႃႉ၊ သိုၵ်းၶႄႇၶဝ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် မိူင်းမၢဝ်းထႅင်ႈၵေႃႈတိုၵ်းဢမ်ႇပေႉသေလႆႈ ၶိုၼ်းႁူၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ပီ 1515 ပၢၼ် ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ Chao Peim Pha ၼႆႉ ၶႄႇၶဝ်ၶိုၼ်းမႃး တိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢဝ်းလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉပၼ်ၶႄႇယဝ်ႉ။
ဝႆၢႆးမိူင်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႆႈတူၵ်းသုမ်းပၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇႁိုင်် 7 ပီ၊ မိူဝ်ႈ 1562 ၼၼ်ႉမိူင်းမၢဝ်းလႆႈထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈတိုၵ်း လႄႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢဝ်းၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ (ၵေႃႉထိ 2) ၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ၸဝ်ႈပေႃႈဢိင်း CHAO POR ING လႆႈမႃးၼင်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်း မၢဝ်းၼႂ်းပီၼႆႉသိုၵ်းၶႄႇၶဝ်မႃးတိုၵ်းထႅင်ႈ လႄႈမိူင်းမၢဝ်းလႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵႃႈတီႈထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးမီးထႅင်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ AVA ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်း 13 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ယွၼ်ႉမွင်ႊၵူဝ်းၶဝ်မႃးတိုၵ်းမိူင်းၼွင်သႄလႄႈ ၸုမ်းတႆးၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉလူင်းမႃးပွတ်းၸၢၼ်း ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ တႆးတင်း ၼမ်ၼႆႉဢွၼ်ၵၼ် လူင်းမႃးၸွမ်းသၢႆ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေမႃးႁွတ်ႈထိုင်ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸွမ်းထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ပွတ်းၵၢင်ၼႂ်းတွၼ်ႈလိၼ် ၵျွၵ်ႉသႄႇ-မိျတ်ႉတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႈ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ပွတ်း တႂ်ႈမီးဝႆႉႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈမိူင်းပူးၵမ်ႇ PAGAN။ တႆးဢၼ်မႃးယူႇပွတ်းထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ် ဢွၼ်တၢင်း တီႈၵျွၵ်ႉသႄႇ-မိတ်ႉတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁေႃၶမ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင်ပီ A.D 1200 ပၢႆမႃးၼႆႉ မိူင်းပူးၵမ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးမီး ဢဵၼ်ႁႅင်းယဝ်ႉလႄႈ တႆးဢၼ်ယူႇပွတ်းၵျွၵ်ႉသႄႇ-မိျတ်ႉတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉဢဵၼ်ႁႅင်း ယႂ်ႇမႃးသေ ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇတႆး ၸင်ႇႁူမ်ႇငမ်းမႃးၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၵၢင်ယဝ်ႉ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးတီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ (3) ၵေႃႉ၊ ၸိုဝ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ - ဢသိင်ႇၶယႃႇ(ၶုၼ်ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ)၊ရႃႇၸႃႇ တိၼ်းၵျၢၼ်ႇ (ၶုၼ်ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ)၊ သီႇႁတူႇ (ၶုၼ်သၢမ် သႅင်သႂ်) ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး သိင်ႇၶပူဝ်ႇ (ၶုၼ်ၶမ်းပၼ်း) ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ ၽွင်းငမ်းဝဵင်းမိၼ်ႇၸၢႆး၊ ၶုၼ်ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ ၽွင်းငမ်းဝဵင်းမႅၵ်ႉၶယႃႇ၊ ၶုၼ်သၢမ်သႅင်သႂ်ႇၽွင်းငမ်းပၢင်ႇ လၢႆႇ။
ပီ 1287 သိုၵ်းတႃႊတႃးမွင်ႊၵူဝ်ႊ ဢၼ်ၵုပ်းလၢႆးၶၢၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်လူင်းမႃးတိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပူးၵမ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃႇရသီႇႁႃႉပတေႉ သုမ်း သိုၵ်းသေပၢႆႈၵႂႃႇ မိူင်းပႄႇ၊ဝၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈ တၢႆယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေျႃႇၸႂႃႇ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁေႃပူးၵမ်ႇ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေျႃႇၸႂႃႇ သမ်ႉမီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ တင်းသိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်ႊ တီႈဝဵင်း တႃႈၵွင် (တၵွင်း) ၼႂ်းပီ 1298 သေ သိမ်းဢဝ်ပႃးမိူင်းပူးၵမ်ႇ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေျႃႇၸႂႃႇ လႄႈ တင်းလုၵ်ႈတင်းလၢင်းလႆႈထုၵ်ႇတိဢဝ်မႃး ၶင်ဝႆႉတီႈဝဵင်းမိၼ်ႇၸၢႆး။
ထိုင်မႃးပီ 1301 တႃႇတေၶိုၼ်းတိုၵ်းဢဝ်မိူင်းပူးၵမ်ႇဢၼ်တူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်းတႆးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်းၶဝ်မႃးလွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်း ဝဵင်းမိၼ်ႇၸၢႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး 3 ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ မီးပရိယႄႇၽႅၼ်ၵၢၼ်လီလႄႈသိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်းၶဝ်လႆႈၶိုၼ်းသုတ်ႈ ႁူၼ်မိူဝ်းၵႂႃႇ။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၶုၼ်တႆး 3 ပီႈ ၼွင်ႉၼႆႉ ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ် တင်းမွင်ႊၵူဝ်ႊၶဝ်လီလီသေ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ပီ 1312 ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်သႅင်သႂ် မႃးပူၵ်းတင်ႈႁေႃၶမ်း တႄႇဝဵင်းပၢင်ယႃႈ ၵႃႈတီႈပွတ်းတႂ်ႈၼမ်ႉတူႈလႄႈၼမ်ႉပၢင်လွင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႈမိူင်း ၽွင်းငမ်းႁေႃၶမ်း။ ထိုင်မႃးပီ 1315 သမ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်သၢမ်သႅင်သႂ်မႃးတင်ႈဝဵင်း ၸေႊၵႅင်ႇ (ၸၵႅင်း) တၢင်းတူၵ်းၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၽွင်းငမ်း ပွတ်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်။
ၼႂ်းပီ 1365 ၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉ(သူဝ်းမိၼ်းၾျႃး)ဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်ၸၢႆး ၶုၼ်ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇၸဝ်ႈယူၼ်းဝဵင်းၸေႊၵႅင်ႇ သမ်ႉမႃးတင်းဝဵင်းဢႃႇဝႃႉ AVA ထႅင်ႈၵႃႈတီႈၾင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် (ႁိမ်းသူပ်းၼမ်ႉတူႈ) သေ ၼင်ႈႁေႃႁဵတ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်း ဢႃႇဝႃႉမႃးယဝ်ႉ။
မိူင်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉႁိူဝ်ႈႁိူင်းႁိုင် 200 ပီ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ မီးဝႆႉမိူင်းမၢဝ်းလူင်၊ ၾၢႆႇတႂ်ႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉမီးဝႆႉ မိူင်းမွၼ်း ႁူင်သႃႇဝၻီႇ (ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းပၵူဝ်း PEGU ယၢမ်းလဵဝ်)။
ဝၢႆးမိူင်းပူးၵမ်ႇလုလႅဝ်ယဝ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ႁႅင်းဢူၼ်ႈၵႂႃႇသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ မိူင်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ။
မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈမိူင်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ လႆႈတိုၵ်းၵၼ်ႁိုၼ် (40)ပီ၊ ပဵၼ်ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ ၸဝ်ႈၵႄး (1368-1401) လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ မင်းၶွင်ႇ (1401-1422)။တီႈႁူင် သႃႇဝၻီႇ သမ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ‘ရႃႇၸႃႇထိရတ်ႉ။ သွင်မိူင်းတိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇပေႉၽႂ်သေ-ထိုင်မႃးပီ 1417 ပၢင်သိုၵ်းၸင်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇ။ ၼႂ်းၽွင်း ယၢမ်းတႆး တင်း မွၼ်း တိုၵ်းၵၼ်ယူႇ 40 ပီၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ဢၼ်ယူႇဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၼႆႉ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းၶွၼ်ႈတုမ် ဢဵၼ်ႁႅင်းသေပူၵ်းတင်ႈလႆႈ ဢႃႇၼႃႇ မၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈတွင်ႇဢူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1531 ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈတွင်ႇဢူႇတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး (1531-1550) ၼင်ႈႁေႃသေတႄႇတင်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်း ၶိုၼ်းတွၼ်ႈတႃႇၶႄႇၶႅင်ႇမိူင်းမွၼ်း ႁူင်သႃႇဝၻီႇ လႄႈမိူင်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတီႈဢႃႇဝႃႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း ၸဝ်ႈလူင် မႃးၼင်ႈႁေႃဝႆႉ တင်ႈတႄႇ ပီ 1527။ မိူင်းမၢဝ်းသမ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႇၾႃႉ (ၵေႃႉထိ 2) ဢၼ်တႄႇၼင်ႈႁေႃပီ 1516။ တီႈမိူင်းမွၼ်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ သမ်ႉပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တုသိၼ်ႇ တၵႃႇယွတ်ႉပိ။
ပီ 1535 ၸပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းမွၼ်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ၊ မွၼ်းၶဝ်ၵၢၼ်ႉသိုၵ်းသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတုသိၼ်ႇတၵႚႇယွတ်ႉပိ လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းပႄႇ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်လမ်းတိုၵ်းထိုင်မိူင်းပႄႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉသူင်ႇသိုၵ်းၵႂႃႇၸွႆႈမွၼ်းၶဝ်လႄႈ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇပေႉ ႁူၼ်ၶိုၼ်း။ ပီ 1541တပိၼ်ႇ သူၺ်ႇထီးလူင်းမႃး တိုၵ်းဢဝ်ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇတင်းတႃႈဝၢႆသေ ပူၼ်ႉပႅၼ်ပႃးမိူင်းထႆး ဢယုထယႃႊ၊ ပီ 1542 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းမိူင်းပႄႇ။ လွမ်ႉဝႅတ်ႉဝႆႉ 5 လိူၼ်သေယဝ်ႉ ယိုတ်းလႆႈတင်းဝဵင်း။ မိူင်းပႄႇ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယႃႉလႅဝ် ၾႆးၽဝ်ပႅတ်ႈတင်းဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေမၢၼ်ႈၶဝ် ယိုတ်းလႆႈမိူင်းမွၼ်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ ၸွမ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵေႃႈၶိုၼ်းတႄႇၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈပႃးၵူၼ်းၼွၵ်ႈ မိူင်းၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ပေႃႊတူႊၵီႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃႊတူႊၵီႊ ၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇၶိူင်ႈလူင်မႃးၶၢႆပၼ်မၢၼ်ႈသေ သွၼ်ပၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵိၼ်ၸၢင်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်း ၸွမ်းမၢၼ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယိုင်ႈၶႅၼ်း မီးဢဵၼ်ႁႅင်း ယႂ်ႇမႃး။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢဝ်မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမႃးပဵၼ် ဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းမၼ်း ၼႂ်းႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈဝၢႆးမႃးလႆႈထုၵ်ႇမိၼ်းၵီျးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လွမ်ဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈသေ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈဢူင်းပွင်ႇ ၶုၼ်မိူင်းလႆႈမႃးၼင်ႈႁေႃၶမ်း ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႈ။ မိူင်းဢႃႇဝႃႉမုင်ႈႁၼ်ၽေးၵူၼ်း တၢင်ႇၸၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ လႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1544 ဢူင်းပွင်ႇ ၶုၼ်မိူင်းဢွၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႈ (ပမေႃႇ)၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆးၶဝ်သေၽွမ်ႉၵၼ်လူင်းမႃးတိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းပႄႇ။
မိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉၵေႃႈ မႃးတိုၵ်းၸွႆႈၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်လႄႈတိုၵ်းဢမ်ႇပေႉသေလႆႈၶိုၼ်း ႁူၼ်မိူဝ်းၶိုၼ်း။ မၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉဢဵၼ်ႁႅင်းပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပႆႇႁတ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇ တိုၵ်းပေႉမိူင်းရၶႅင်ႇသေယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1549 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇ ထီး ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း 300ႇ000 တပ်ႉမႃႉ 3ႇ000 တပ်ႉၸၢင်ႉ 700 သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢယုထယႃႊ၊ တင်းသွင်ၾၢႆႇၼႆႉ သိုၵ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ပေႃႊတူႊၵီႊ ပႃးၸွမ်းတင်းၼမ်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇတိုၵ်းပေႉလႆႈမိူင်းဢယုထယႃႊလႄႈၶိုၼ်းႁူၼ်မိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1550 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးတၢႆသေ ပီႈၶူၺ်မၼ်း ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ (1551-1581) ၼင်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ။မွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈၶိုၼ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉ ၼွင်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်းတိုၵ်းပေႉမွၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ 1551 ၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇၼင်ႈႁေႃၶမ်းတီႈႁူင်သႃႇဝၻီႇ ႁွင်ႉ ပၵူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1554 ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇဢၼ်ပႃးမၢၼ်ႈ၊ မွၼ်း၊ ပေႃႊတူႊၵီႊၶဝ ်ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ 1555 လိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႆႈတူၵ်း သုမ်းပၼ်မၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ပီ 1556 ၼႆႉသိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းဢဝ်ပႃး မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ၵၢတ်ႇသႃ၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႈ၊ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သီႇပေႃႉ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ လွၵ်ႈၸွၵ်ႇ၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ၸၢမ်ၵႃး၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ လႄႈသႃႇမိူင်းၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ထိုင်မႃးလိူၼ်ဢေႊပရႛိဝ်ႊလ် 1556 ႁုပ်ႈယိုတ်းလႆႈပႃးမိူင်းၵဵင်းမႆႇယဝ်ႉ။
1562 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းယိုတ်းဢဝ်ပႃးမိူင်းမၢဝ်း။ တီႈမိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁုပ်ႈဢဝ်လႆႈယဝ်ႉၵေႃႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပၵ်းယူႇဝႆႉသေ ၶိုၼ်းႁူၼ်လူင်းၵႂႃႇ တင်းမူတ်းၵမ်းလဵဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
1555 မိူင်းဢႃႇဝႃႉတူၵ်းသုမ်းပဵၼ်တႂ်ႈမၢၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ 1604 မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်းပဵၼ်တႂ်ႈၶႄႇၶဝ်ၵႂႃႇ။ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢူမုၼ် ဢႃႇၼႃႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၶွၼ်ႈတုမ်လႆႈၶိုၼ်းသေမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တႅၵ်ႇယၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ဢမ်ႇမီးငဝ်ႈငုၼ်း လူင် ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈတူၵ်းႁွတ်ႈၵႂႃႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၶႄႇ ၽွင်းငမ်းသေ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းမီးယူႇ တၢင်း တူၵ်းၶူင်းတၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်းၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈ တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။


text:
လုင်းပဵၼ်တႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ လုင်းၶႂ်ႈပၼ်ၶေႃႈၾၢင်ႉပုၼ်ႈတႃႇတႆးငမ်းယဵၼ် ဢၼ်တႆးလႆႈပဵၼ်မႃး ထူပ်းၺႃးယဝ်ႉသွင်ပွၵ်ႈ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တပ်ႉငမ်းယဵၼ်တီႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပႃႇၼဵင်ႈ တႆးသဵင်ႈသၢၼ်ႈလူမ်ႉတၢႆ တေပဵၼ်တပ်ႉၽႂ်လႃႇ၊ တပ်ႉမႁႃႇၸုမ်းၼိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁႅမ်တၢႆ သိုၵ်းတႆးႁဝ်း 7 ၵေႃႉ SSA-N ၶဝ်၊ ၸဝ်ႈပၢင်ႇၾႃႉပေႃးငဝ်၊ ၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈထူၼ်ႈၼိုင်ႈ။
ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသွင်ပဵၼ်ၽႂ်။ ပဵၼ်ၸၢႆးၶုၼ်ၵျေႃႇဢိူဝ်ႈ၊ တေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႄႈလူင်၊ ၵွပ်ႈၶဵၼ်လူင်ၼွၼ်ၼႂ်း ၽွမ်ႉၵၼ်ႁိပ်ႇၶုၼ်ၵျေႃႇ တိုၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်၊ ၵူႈဝၼ်းၼႂ်ဢိုပ်းၶဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇတၼ်ၸႂ်၊ ၽႂ်တေမႃးၸွႆႈလႆႈ၊ လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈပေႃးႁႆႈ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇ လႆႈၵိၼ်သင်၊ ၶဵၼ်မိူင်းလႄႈပလွင်ႈ၊ ၶဝ်ၵွင်ႉမိုဝ်းၵၼ်ႁႅမ်၊ SSA ၶုၼ်ၵျေႃႇတပ်ႉမိူင်းတႆးႁဝ်းဢေႃႈ၊ ဢၢင်ႈၵႂႃႇၵေႃႇတပ်ႉတႆး၊ ထူပ်းၽေးၾႆးၼမ်လၢႆ၊ သၢႆၸႂ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး၊ ထူပ်းၽေးၾႆးၶဵၼ်ယဝ်ႉ၊ ၺႃးထႅင်ႈဢိုပ်းၶဝ်ႈၵိၼ်၊ လိၼ်တၢင်းပၢႆႈၶဵၼ်ပိၵ်ႉ၊ ပလွင်ႈသမ်ႉၸွႆႈၶဵၼ်၊ ၸမ်ပဵၼ်ယွမ်းဝၢင်းၶိူင်ႈ၊ သိုၵ်းၶုၼ်ၵျေႃႇသီႇသိပ်း၊ ၶဵၼ်သမ်ႉမီးသီႇပၢၵ်ႇ၊ ဢိၵ်ႇမႃၸွမ်းၵူၼ်ႈၶဝ်၊ ၶဵၼ်ၸႂ်ႉ ၶဝ်ဝၢင်းၶိူင်ႈ၊ တေပၼ်လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ၸၢႆးၶုၼ်ၵျေႃႇၸမ်ပဵၼ်၊ ၸင်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈ၊ လီဝိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈၵႂၢမ်းၶဝ်၊ ဝၢင်းၶိူင်ႈ ယဝ်ႉလီငၢမ်း၊ ဢၢႆႈၸႂ်ၵျၢမ်းဢဝ်တၢႆ၊ သေလၢႆတႄႉၶုၼ်ၵျေႃႇ၊ မၼ်းသၢင်ႇတေႃႇမိူဝ်ႈလႂ်၊ ၸွႆႈပွင်ႇၸႂ်လၢတ်ႈၼႄ၊ ယႃႇယုမ်ႇ ၵႂၢမ်းလေႃလႄ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸၢင်ႈႁႅမ်ပႅတ်ႈ SSA ၶုၼ်ၵျေႃႇ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉၵျေႃႇၸႂ်၊ ၽႂ်ယႃႇယုမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ၵွႆးယႃႇယွင်ႈ ယၢၼ်ႈၵူဝ်၊ ၽူဝ်တၢႆယဝ်ႉမေးႁႆး၊ ဢမ်ႇလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၽႂ်၊ ၵူႈဝၼ်းၼႂ်တွင်းလႄႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႈမႄႈတႆး ၾၢင်ႉၵၼ်ဝႆးဝႆးတႃႉ။
ၶုၼ်သိူဝ်မိူင်းတႆးတႅမ်ႈ (ယႃႇလိုမ်း 58521)
မၢႆၾၢင်ၶုၼ်သိူဝ် 028003 (S.N.L.D)
တွၼ်ႈထိုင်သဵင်ၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း


text:
Sunday, Feb 09th
Last update02:49:49 PM GMT
ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ၶုၵ်းထူပ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ လၢႆတီႈလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်း/ ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်။ တီႈလွႆတႆးလႅင်း ၸတ်းယိင်ႈယႂ်ႇ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီ၊ ပၵ်းတုင်း ၸၢတ်ႈတႆး ၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆလဵင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ပၢင်ၵုမ်တီႈငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း (RCSS/SSA) သပ်းလႅင်းလွင်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး။ မီးၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ။ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈ - ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။
ပီႈၼွင်ႉတႆးဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ် ဢိူင်ႇမေႈဢၢႆး ၸေႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ တေၸတ်းပွႆးဝၼ်း ၸဝ်ႈၶူးမေႃ ဢိၵ်ႇတင်းသမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇႄလႈ ၸုမ်းတႆးသၢမ်ၸေႈဝဵင်း ၾၢင်၊ ၶျႆးပရႃၵၢၼ်း၊ မႄႈဢၢႆး ႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈ ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆး။
မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်းယၢၵ်ႇၽိုၼ်တီႈ 2 ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SCCU) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်သပ်းလႅင်းၼႄပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။
ပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ၼီႈ၊ ဢၼ်တေၸတ်းတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း၊ ၸိူၼ်းဝွၵ်ႇထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼပ်ႉႁဵင် ပႃးၸဵမ်ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
ပိူဝ်ႈတႃႇသၢၼ်ၶတ်း/ တိုၵ်းတေႃးယႃႈမဝ်းၵမ် ႁႂ်ႈမွတ်ႇႁၢႆ ၼႆသေ သင်ၶၸဝ်ႈၸၢဝ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်း ၼႃႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၼႄၵၢင်ၸႂ်။
ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸၢႆးသွင်သီႇ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆး 2 ပႃႊတီႊႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်။
ပိုၼ်ၶမ်း ၽယၵ်ႉဝူင်း
ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ၵုၼ်းဢဝ်မုၼ်သေ ယုၵ်ႉယွင်ႈမႃးၵူႈၶူပ်ႇပဵၼ် သိပ်းသိပ်းပီ...
မၢၼ်ႈမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈဢၼ်ယိုၼ်းယၢဝ်း တေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းလွႆႁဝ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်း ၼိူဝ်ၼႆႉသေလႄႈ ၶႃႈႁဝ်းၸဝ်ႈသိုၵ်းၸွမ်မိူင်း ၽူ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။


text:
2108th Tai New Year (year of the Horse is called Kaap-si-nga) in 2014
2108 ၼီႈ ပီမႂ်ႇတႆး ၵၢပ်သိင (ပီမႃႉ)
ပၢင်လူင် 25/11/13
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)
ပီမႂ်ႇတႆး ၼႂ်းပီၶရိသ်ႉတ် 2014 ၼႆႉပဵၼ်ပီမႃႉ ႁွင်ႉၸွမ်းလၵ်းၼီႈဝႃႈ ပီၵၢပ်ႇသိင၊ ပီမိူင်းတႄႉ ပဵၼ်ပီထူၼ်ႈထိုင် 2108 ၼီႈ။ ဝၼ်းၶၢႆႉပီၵဝ်ႇၶဝ်ႈသူႇပီမႂ်ႇသမ်ႉမႅၼ်ႈဝၼ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ လႄႈပဵၼ်ဝၼ်းတီႈ 03 လိူၼ် 12 ၵလႃး ၼႂ်းပီၶရိသ်ႉတ် 2013 ၼႆႉယဝ်ႉ။
သၽႃဝၶွင်မႃႉၼႆႉ လႅတ်းသႅဝ်း၊ ဝွင်ႈဝႆး၊ ဢႅၼ်ႇလႅၼ်ႈလႆႈၵႆ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈၼႂ်းပီမႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် လႅတ်းသႅဝ်း၊ ဝွင်ႈဝႆးလႄႈၵႂႃႇႁႂ်ႈလႆႈၵႆလိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵၢၼ်သႃသၼႃ၊ ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈ ႁူမ်ႈတင်း ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်း ဢဝ်တင်ႈ တႄႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၼႃႈဝၢၼ်ႈ၊ ၼႃႈမိူင်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမီးပၵ်းပိူင် (သီလ)၊ ႁႂ်ႈတင်ႈၸႂ်(သမႃထိ) လႄႈ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ (ပၺ်ၺႃ) ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းသၢႆၵၢင်(မၸ်ႉသိမပတိပတႃ) ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းၵၢၼ်လွင်ႈ သုၶ သိူဝ်းမူၼ်ႈၶွင်တီႈယိူင်းမၢႆၵၼ်တူဝ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ။
ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီမႂ်ႇၼႆလႄႈ မီးၾိင်ႈထုင်းသူင်ႇပီၵဝ်ႇ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ။ မိူဝ်ႈယၢင်ႈၶဝ်ႈပီမႂ်ႇၼႂ်း ပီမႃႉ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ၵူႈၵေႃႉလီထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းပီၵဝ်ႇပူၼ်ႉမႃး (ပီငူး)ၼၼ်ႉဝႃႈ- မိူဝ်ႈပီၵဝ်ႇတင်း 12 လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၸုတ်းဢွၼ်ႇ (strong point) ႁဝ်းမီးသင် လႄႈၸုတ်းၶႅင် (weak point) ႁဝ်းပဵၼ်သင်။ မိူဝ်ႈႁၼ်ၸုတ်းဢွၼ်ႇၶတ်းၸႂ် မူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈယဵၼ်းပဵၼ်ၸုတ်းၶႅင်၊ မိူဝ်ႈႁၼ်ၸုတ်းၶႅင် ၵမ်ၵုမ်းဝႆႉႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ်ပၢႆးလႂ်။ ပေႃးဢမ်ႇမေႃ ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇႁၼ်ၸုတ်းဢွၼ်ႇ-ၸုတ်းၶႅင် တူဝ်ၵဝ်ႇ လႆႈၸိုင် ပဵၵ်ႉဝႃႈထူပ်းၺႃးပီမႂ်ႇထႅင်ႈလၢႆသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၽွၼ်းလီသင် လိူဝ်သေဝႃႈလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပွႆးပီမႂ်ႇ မိူၼ်ပွႆးၾိင်ႈ ၵူၼ်းထမ်းမၻႃးၼၼ်ႉၵွႆး။
ၽွၼ်းလီ ဢမ်ႇၼၼ် ၽွၼ်းၵၢၼ် ဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းမႃးၼႂ်းပီၵဝ်ႇ တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးသင်လၢႆ လၢႆၼႆၼၼ်ႉ လီလႆႈႁူႉ၊ ပေႃးႁူႉယဝ်ႉ ၸင်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈထႅင်ႈ ၼႂ်းပီမႂ်ႇၼႆႉ၊ ၸင်ႇၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးၽႅၼ် ၵၢၼ်-လၵ်းၵၢၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ႁႂ်ႈလီသေဢွၼ်တွၼ်းသေၵဝ်ႇ။
လၵ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ 10 ပိူင် ဢၼ်ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းလီႁဵတ်းသၢင်ႈ ဝၢႆးဝၼ်းပီမႂ်ႇ ပီမႃႉၼႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- တႃၼ (ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်)၊ သီလ (ယူႇသဝ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ)၊ ၼဵၵ်ႉၶမ (ပွႆႇဝၢင်းပူတ်းၽႃႈပၼ်ၵၼ်)၊ ပၺ်ၺႃ (ၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉပိူဝ်ႈၽွၼ်းပၢင်ႈၵူၼ်း တၢင်းၼမ်)၊ ဝီရိယ (တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႂ်ႈထိုင်တီႈ)၊ ၶၼ်တီ (ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈတေႃႇ ၵၼ်)၊ သၸ်ႉၸ (မီးၵတိသၸ်ႉၸ)၊ ဢထိထႃၼ (တႅပ်းတတ်းယဝ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ)၊ မဵတ်ႉတႃ (ႁၵ်ႉၵၼ်မိူၼ် မႄႈႁၵ်ႉလုၵ်ႈ) လႄႈ ဢုပဵၵ်ႉၶႃ (ဝႆႉၸႂ်ၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ)။


text:
မိူဝ်ႈဝႃး (23.10.2012) လႆႈႁၼ်ၶၢဝ်ႇလွင်ႈ “လွႆတႆးလႅင်းတင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ တေႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်း 3” လႄႈလႆႈႁူႉဝႃႈ တေဢုပ်ႇၵၼ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ပဵၼ်ယႂ်ႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇၶႂ်ႈတၢင်ႇၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼင်ႇၼႆ။
ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင်တႃႇတႆးႁဝ်းလႄႈ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽဝတႆးႁဝ်းလူႉလႅဝ်ၵွပ်ႈမၼ်း မႃးၼမ်ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁူႉၸႅင်ႈၵၼ်ယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၵွမ်ႉတႆးႁဝ်းလႄႈမၢၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ တေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လႆႈယၢပ်ႇယူႇ။ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပၼ်ႁႃၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း၊ ပွတ်းယွမ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် (Regional) ၸိူင်ႉၼႆၵွႆး မၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃ တင်းၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၶၢဝ်းယၢဝ်း။
တေႃႈမိူင်းဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းမီးတင်းႁဵင်းငိုၼ်း ႁဵင်းၵူၼ်း လႄႈၶိူင်ႈထႅၵ်ႉၼူဝ်းလူဝ်းၸီႇ (Technology) ၵူႈပိူင် ၼင်ႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း၊ မိူင်းထႆးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႄႈၶႆ ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆလႆႈ။ မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးပၼ်ႁႃလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ယူႇ။ ပေႃးႁဝ်းၵုမ်ႇဢဝ်လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပူင်လူင်သေ သိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းၸိုင် မၼ်းသုမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းလႄႈ ၸၢင်ႈႁၢမ်းလုတ်ႈတႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ပိူင်လူင်တၢင်ႇဢၼ်ထႅင်ႈ။
ၶႂ်ႈယွၼ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၵႄႈပၼ်ႁႃပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈဢုပ်ႇမၢၼ်ႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် တေမီးၽွၼ်းလီတႃႇတႆး ႁဝ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ၊
1. ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၸိူဝ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ
ၵူၼ်းသိုၵ်းတႆး ယွၼ်ႉလူၺ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇတိၺွပ်း ထုၵ်ႇၶင်ၶွၵ်ႈယူႇၼင်ႇၶုၼ်ၵျေႃႇလႄႈသိုၵ်းတၢင်ႇ ၵေႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼႆသေထုၵ်ႇၺွပ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆလၢႆးၸိုဝ်ႈၶဝ်သေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်ပွႆႇပၼ်ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈ သွၼ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈ။ (တီႈတႄႉ ပေႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ယင်းပႆႇလီသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်ႇဢၼ်ထႅင်ႈ လူးၵွၼ်ႇ။)
2. ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇ
ယွၼ်ႉလူၺ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၸိူဝ်းလႆႈသုမ်းႁိူၼ်း သုမ်းႁႆႈသုမ်းၼႃးသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇတၢင်း (ၼင်ႇဝၢၼ်ႈပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ ပၢင်မႂ်ႇသုင်) ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်း တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶဝ်ပေႃး လႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်မိူင်းလင်ၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁႃတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ပူၵ်းပွင်ၽဝၶဝ်လႄႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလွင်ႈ လွတ်ႈၽေးၶဝ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလိုၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၼပ်ႉယမ်သေ
ၽူႈဢၢၼ်ႇ


text:
"ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယု 10 ၶူပ်ႇပၢႆ။ ယၢမ်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ။ ယၢမ်ႈၾၼ်တႃႇႁႂ်ႈမီး ႁေႃၶမ်းတႆး။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ၵဵင်းမႂ်ႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းႁူႉၸၵ်းလုင်းငိူၼ်ႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်ႉယွင်ႁူၺ်ႈၶဝ်။ တင်ႈတႄႇဢႃႇယု 20-30 မႃးတေႃႇ 60 ပၢႆၼႆႉ ႁူႉႁၼ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၸုမ်းတႆး လွင်ႈတႆးၽွင်ႈ။ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇၼမ်။ ယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွႆးၶူးမေႃတီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ်။ ပေႃးပဵၼ်ပွႆးတႆး-ၵူၼ်းတူၺ်းထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇမီးၼမ်။ ၵူၼ်းတူၺ်း ၸၢတ်ႈသႅင်းတႆး မီးဢိတ်းဢွၼ်ႇ။"
"ပိူၼ်ႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶတ်းၸႂ်တေႃႇသူႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ တီႈၶိုၵ်ႉမၼ်းလီလူယိူင်ႈၵိျဝ်ႊ (ဢိတ်ႉသရေႊလ်)ၶဝ်၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၵဝ်းလီ (ၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊ)ၶဝ်။ငဝ်ႈငႃႇပိုၼ်ႉ ထၢၼ်ၵူႈဢၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ ဝၢႆႇတူၺ်းတႆး/ထႆး ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈ ၵၼ်။ တၢင်း ယၢမ်ႈလႄႈပၢႆးဝူၼ်ႉတူၼ်ႈၸႂ်လုမႃးၼမ်။ ထႅင်ႈ 50-100 ပီထႆးၸွင်ႇ တေၵိုတ်း - ယင်းလၢမ်းယၢပ်ႇ။ တႆးၼႆၵေႃႈ သႄႉၵၼ် ၼႄးၵၼ် ယၢႆႈၵၼ်လိူဝ်သေႁၵ်ႉၵၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်။ ၵွပ်ႈငဝ်ႈငႃႇပိုၼ်ႉႁွင်းၾိင်ႈငႄႈ ႁိတ်ႈႁွႆးႁဝ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ။ ႁဝ်းႁႃးၵူႈၵေႃႉ ၼႆႉၽႂ်ဢမ်ႇၶိုၵ်ႉလိူဝ်ၽႂ်။ ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်းၸင်ႇမႃးၺႃးၵၼ်။ ငဝ်ႈငႃႇပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင်ၼႆႉ (1) တူၼ်ႈၸႂ် ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ (2) ၶၵ်းၵႆႉမေႃႁဵတ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီး မေႃႁႃ-ႁွမ်ငိုၼ်း (3) ယိူင်းမၢႆမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ပၵ်းၸႂ်တေႃႇသူႈဢမ်ႇ ယွမ်းၵၢၼ်ႉ (4) ဝႆႉသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၵၼ် လိုၵ်ႉလမ်ႇ (5) မီးပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းမေႃ-ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်း ၶႅၼ်ႇ -ၸိူဝ်းၼႆႉတႆးလီလဵင်ႉ ၸႂ် ၾိုၵ်းႁဵတ်း။"
"ပူၼ်ႉမႃး 20-30 ပီ သိုၵ်းတႆးယၢမ်ႈႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇပႆႇၵႃႈႁိုဝ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပိူၼ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉႁဝ်း။ တူၼ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၶိုတ်းပိူၼ်ႈ။ပေႃးမၢၼ်ႈပၼ် မိူင်းတႆး ၸၢင်ႈယုင်ႈ ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇၵၼ် တိုၵ်းၵၼ်ၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈၶၵ်းၵႆႉ - မေႃၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵႅၼ်ႇၶႅင် - တေႃႇသူႈၼႆၵေႃႈ ယႃႇဝႃႈတႆး။တေႃႈထႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႄႉသိင်ႊၵ ပူဝ်ႊ၊ မလေႊသျိႛဝ်ႊလႆႈ။ တႆးသမ်ႉတေပိူင်ႈ တႆးလႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ပေႃးပဵၼ်ၶႄႇ/ထႆးလၢတ်ႈတေႃႇတႄႉ - ၵူဝ် -ယၢၼ်ႈ - ၼပ်ႉယမ်။ ပေႃးပေႃႈလဵင်ႉတႆးလၢတ်ႈတေႃႇသမ်ႉ လိုၼ်ႈ ၼႃႈလိုၼ်ႈတႃ ဝႆႉမဝ်မၢင် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၼပ်ႉယမ် (ႁဝ်းႁၼ်တႆးႁဝ်းၸူမ်း၊ ၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇၸူမ်း၊ ဢမ်ႇၼႄလွင်ႈၸူမ်း)။ လွင်ႈဝႆႉသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၵၼ်ၵေႃႈတႆးဢမ်ႇ ၶိုတ်းလႃးႁူႇၵွၼ်ႇ။ သၸ်ႉၸႃႇဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းလႄႈၵၢၼ်ယႂ်ႇဢမ်ႇသူႈထိုင်တီႈ။ ပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းမေႃ ၼႆႉ ၽႂ်မီးလိူဝ်ၵေႃႈမၼ်းပေႉပုၼ်ႈ။ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵူၼ်းၼမ်ဢေႇ။ သိင်ႊၵပူဝ်ႊမီးႁူဝ်ၵူၼ်း 4 လၢၼ်ႉ ပေႉပုၼ်ႈထႆး 60 လၢၼ်ႉ။ ၵိျဝ်ႊ (ဢိတ်ႉသရေႊလ်) မီး 4-5 လၢၼ်ႉ ပေႉပုၼ်ႈမိူင်းဢႃႊ ရပ်ႉလၢႆလၢႆမိူင်းလွမ်ႉႁွပ်ႈ 100 လၢၼ်ႉပၢႆ။
"ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်း 10 ၵေႃႉ တေႃႇၽူႈၶဵၼ် 1 ၵေႃႉဝၢင်းၽႅၼ်။ မိူဝ်ႈတိုၵ်းၵၼ်မႃးသမ်ႉ ႁဝ်း 1 ၵေႃႉ ႁႂ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇလႆႈၽူႈၶဵၼ် 10 ၵေႃႉ။"
ၶူးၶမ်းလႅင် (ႁူၺ်ႈၽႃ-မႄႈႁွင်ႈသွၼ်)
ၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ထႆးၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇတီႈၼိုင်ႈ


text:
ၸုမ်းဢူၺ်းလီၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တင်း ၶွမ်ႇမတီႇၵပ်းသၢၼ် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
တႆးတင်းဝႃႉၵိုတ်းယိုတ်းပၢင်တိုၵ်း ပွတ်းႁူဝ်ပၼ်ႇႁူဝ်ၶဵၼ်း
ပၢင်တိုၵ်းဝႃႉတင်းတႆး ပွတ်းႁူဝ်ပၼ်ႇႁူဝ်ၶဵၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇယင်းပႆႇထွၼ်သိုၵ်း။ ၾၢႆႇဝႃႉၸႅင်ႈ တီႈတႆးဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈတင်ႈၸႂ်။
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် / သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ / ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး ႁူပ်ႉၵၼ်တီႈတူၼ်ႈတီး
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၊ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းသူၼ်းတုမ် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်တမ်း ဝၢင်းမီးမႃး၊ ပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင် တဵင်းၸဵင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်။
ၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ် ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း
ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ဢၼ်တင်ႈတႄႇၵဵပ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်သေ တေယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ၵွပ်ႈထၢမ် ၸေးထၢမ်ၸွတ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်၊ ဢမ်ႇဝၢင်းၸႂ်။
More Articles...
Page 1 of 197


text:
ၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ
လၢတ်ႈမိူၼ် - တႅမ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တၢင်းယူႇလွတ်ႈတႆး
Speak universally, Write: The Shan Path to survival
လိၵ်ႈတႆးၽႂ်မၼ်း ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ-ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၺ်းဢမ်ႇပဵၼ်။ ၾၢႆႇၽႃသႃၾိင်ႈငႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၵေႃႈတၵ်းတေလႆႈၶတ်းၸႂ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၼိုင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်း ၸင်ႇတေၶိုၼ်ႈၼႃႈၵႂႃႇလႆႈ။
ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၾၢင်ႉသတိၸိူဝ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်သမ်ႇလႂ်ပိူင်လႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ တၵ်းလႆႈမီးၵူႈၾၢႆႇ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁႃၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ငိုၼ်းတွင်း၊ ဢမ်ႇမီးၵေႃႉမေႃတိတ်းတေႃႇၶဝ်ႈႁႃပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇသၢၼ်လွင်ႈပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၽႃသႃၾိင်ႈငႄႈဢၼ်ၶိုတ်း ၸၼ်ႉတၼ်းပိူၼ်ႈၸိုင် တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁပ်ႉႁွင်း (လပ်ႉလွင်း) တၢင်းဢွင်ႇပေႉႁဝ်း။
ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တၵ်းလႆႈၸေးၾၢႆႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၸေးၾၢႆႇၵေႃႈယင်းပႆႇယဝ်ႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်းၶိုတ်းၸၼ်ႉတၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈတႄႉဝႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ဢမ်ႇဝႃႈႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈပႅၼ်ပႄႈသွင်ပိူင်။
- ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးသေႁဵတ်းၵႂႃႇ။
- ၶတ်းငဝ်းလၢႆးသေႁဵတ်းၵႂႃႇ။
တင်းသွင်လၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈယိူင်းမၢႆလႆႈ ထိုင်ၵေႃႈဢမ်ႇယင်ႈယိုၼ်းလႆႈ။ ပိူဝ်ႈတႃႇထိုင်ယိူင်းမၢႆၼၼ်ႉ တေလႆႈ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၵူၺ်းၵေႃႈသမ်ႉဢမ်ႇၶတ်းငဝ်းလၢႆးသေႁဵတ်းၵႂႃႇလႆႈ
- တၵ်းလႆႈမီးလွၵ်းပိူင် (system) လႄႈလၵ်းၵၢၼ် (principle) ၵူၺ်းၵႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်း ငဝ်းလၢႆး။
- ဢမ်ႇၸွမ်း ဢမ်ႇၶတ်းငဝ်းလၢႆး။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငဝ်းလၢႆး ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ႁွင်ႉဝႃႈ (သီလ)။
- တေလႆႈမီးလွင်ႈတင်ႈၸႂ် (သမႃထိ) သေႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႂႃႇၽႂ်ၵႂႃႇမၼ်း။ ႁဵတ်းႁဵတ်းၽႃႈၽႃႈ။
- တေလႆႈၶူၼ်ႉႁႃတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ (ပၺႃ) သေႇသေႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၸူးဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်း ဢွၵ်းၸွၵ်းဢွၼ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်း တေၶိုတ်းၸၼ်ႉတၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတေၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။
- တူၺ်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလႄႈတင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်ႁဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတိၼ်းတွၼ်းၼၼ်ႉသေႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉပဵၼ်သဵၼ်ႈ တၢင်းပၢၼ်ၵၢင်ယူႇၼႄႇ။
- တူၺ်းလိၵ်ႈပီႈၵႂၢမ်းၼွင်ႉႁဝ်းသေယိူင်ႈဢဝ်ၶဝ်တင်းပိုၵ်း ပႅတ်ႈဝၢင်းၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇမူတ်းသေႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ပၢၼ်ၵၢင်ၼႄႇ။
- ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပႅတ်ႈဝၢင်း၊ ၵႂၢမ်းပီႈၵႂၢမ်းၼွင်ႉ(ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ထုၵ်ႇမၵ်းမၢႆဝႆႉ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထတ်းႁႃတီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇသေၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ၼွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈတူၺ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ
- ပိူၼ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈၵႂၢမ်းၽႂ်ပဵၼ်ၽႃသႃၵၢင် (common language) သေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မႃး ၵမ်ႉၸွႆႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင်ၼႄႇ။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸူဝ်ႈပႆႇတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းလီၶႆႈၸႂ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်သေၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇ။
- “ ယၢၵ်ႇႁူႉယၢၵ်ႇႁၼ် ” ၼႆႉၼၵ်းၶိုၵ်ႉလိူဝ် “ ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်” ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃးဢမ်ႇလႆႈႁူႉလႆႈႁၼ် ယူႇဢမ်ႇလႆႈ
ၵႂၢမ်းသွၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈ
You govern a kingdom by normal rules
You fight a war by exceptional moves
But you win the world by letting alone.
How do I know that this us so?
By what is within one?
ၵွၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈ မၢႆမီႈပၵတိ (ယူဝ်းယူဝ်း)
ၾၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈ ၸိူင်းလၢၵ်ႇလၢႆး
ၵွၼ်းလုမ်ႈၾႃႉလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ပွႆႇဝၢင်း
ၵဝ်ႁူႉလႆႈလွင်ႈၼႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်?
ႁူႉလႆႈလူၺ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၵဝ်။
Tao Te Ching, Chapter 57
ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇ
ႁၢင်ႉဢမ်ႇလီလိူဝ်ၸၢႆး ၊ ႁၢႆးဢမ်ႇလီလိူဝ်ယိင်း
Divorce is not commendable for men.
Neither is maiden ship for women.
การอย่าร้าง ไม่ใช้เรื่องหน่าสรรเสริญสำรับผู้ชาย
การสละสด ไม่ใช้เรื่องหน่าสรรเสริญสำรับผู้หญิง
ကွာရှင်းမှုသည် ယောကျာ်းကောင်းတယောက်အတွက်
ချီးမွမ်းစရာမဟုတ်အပျိုစင်ဆုံးရှုံးမှုသည် မိန်းမကောင်းအတွက်ချီးမွမ်းစရာမဟုတ်
ၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ လၢတ်ႈမိူၼ် - တႅမ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တၢင်းယူႇလွတ်ႈတႆး Speak universally, Write: The Shan Path to survival


text:
ဝတ်ႉၸေႇယသုၶ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈလႄႈပိုၼ်ႉႁူႉ။ မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼပ်ႉပၢၵ်ႇ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ပိုတ်ႇႁဵၼ်းၶၢဝ်းမႆႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး
ၶၢဝ်းမႆႈ ၽွင်းလိုဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်ၼႆႉ တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး တင်းဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး။
ပပ်ႉပိုၼ်းသၢမ်မိူင်း/သၢမ်ၸုမ်း မိူင်းၶႄႇၾၢႆႇတႆးမၢႆ 4 ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ
ပပ်ႉပိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ သၢမ်ၵူၵ်း (3 မိူင်း/ၸုမ်း) ဢၼ်ၶူးမိူင်းလီ (ၶမ်းၸၢမ်ႇႁိူင်း) ၶတ်းၸႂ်ၶိုင်ပွင်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉၽိုၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ ပပ်ႉၽိုၼ်မၢႆ 4 ယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင် ႁႂ်ႈၸၢဝ်းတႆး မီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် မေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်တေတွပ်ႇလိၵ်ႈ လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်
လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသိပ်း တေတွပ်ႇလိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းမူႇၸႄႈ- ၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ပေႃႈမႄႈလႆႈ ပၼ်ငိုၼ်းတီႈ ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃၸေႈဝဵင်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။
ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ “ပၢင်လူင်” မၢႆၼိုင်ႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈၼႂ်းမိူင်း
ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ “ပၢင်လူင်” ၾၢႆႇတႆး၊ သျၢၼ်းတၢၼ်ႇ တေႃႇသျိၼ်ႉ ၾၢႆႇမၢၼ်ႈ၊ ဢၼ်ဝႆႉၼၵ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈ ငမ်းယဵၼ် ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ၼႂ်းမိူင်း ၸိုင်ႈတႆး။
More Articles...
Page 1 of 8


text:
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ တႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃႇတင်ႈမႃး ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈ ၵိၼ်လူႇလုတၢႆ၊ ပီႈၼွင်ႉတႆး လႄႈၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတူၵ်းၵိၼ်း။
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတႆးဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵူတ်ႇထတ်းယူတ်းယႃပၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လူမ်ၸႂ်ၶႅၼ်းၸႂ်။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး သူင်ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉပွမ်မိူင်းၶႄႇ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေး
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်သူင်ႁုမ်သိုဝ်ႉၵိၼ်ၼိူဝ်ႉပွမ်/ၵႅၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးမိူင်းၶႄႇ ယွၼ်ႉမိူၼ်ၼိူဝ်ႉတႄႉလႄႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇၵိၼ်ၼိူဝ်ႉပႃး။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁူႉ မီးၵွင်ႉယၢင်/ၶေႊမီႊ၊ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈ။
ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ်မိူင်းထႆး
မိူဝ်ႈၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၸၢႆးၼုတ်း ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ပေႃးမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ပႃးၵူႈမူႇၸုမ်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းမိူင်းထႆး။
ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ်မိူင်းထႆး
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈၵူတ်ႇပၢႆး ယူႇလီ ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ၊ တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး။ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုတ်း တၼ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း။
More Articles...
Page 1 of 3


text:
ၸဝ်ႈလူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃး ဢၼ်လႅၼ်ႈသၢႆဢိူင်ႇမိူင်းဝီး - ၼမ်ႉၶမ်း လႆႈၸၢႆႇၵႃႈလၢၼ်ႇ (ၷဵတ်ႉ) ၼမ်လူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၽွင်းတႅၼ်း၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇမီးၽႂ်သႂ်ႇၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸဝ်ႈလူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃး ၸူိဝ်းတၢင်ႇ ထၢၼ်ႇ၊ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၶူဝ်းဢွၵ်းသူၼ် မၢၵ်ႇၸွၵ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ ထူဝ်ႇလိၼ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ၵႂႃႇၶၢႆတၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇလၢၼ်ႇ (ၷဵတ်ႉ) ၸွမ်းတႃႈၸွမ်း တၢင်း 22 တီႈႄလႈၸဝ်ႈၵႃး လႆႈၸၢႆႇပၼ်ၵႃႈၽၢၼ်ႇလၢၼ်ႇၵူႈတီႈ။
ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပႂ်ႉၸွမ်းလၢၼ်ႇလႄႈၸိုဝ်ႈလၢၼ်ႇ ဢိၵ်ႇတၢင်းၶၼ်ၵဵပ်းၶဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ 1. လၢၼ်ႇမိူင်းဝီး ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပလိၵ်ႈႄလႈၸုမ်းၾၢႆႇၶႄၾႆး 30000 ပျႃး၊ 2. လၢၼ်ႇတူၼ်ႈယူဝ်ႇ ပလိၵ်ႇၾၢႆႇၽွင်းငမ်း 2000 ပျႃး၊ 3. လၢၼ်ႇလွႆၶႅပ်ႈ (ထဵင်ၵၢင်) သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈပလိၵ်ႈ ပႂ်ႉမိူဝ်ႈမိူင်းပႆႇလႅင်း 25000 ပျႃး၊ 4. လၢၼ်ႇမၢင်းပူး ၸုမ်း ပၢၼ်းသေး 9000 ပျႃး၊ 5.လၢၼ်ႇမၢင်းပူး ထႅင်ႈလၢၼ်ႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈပႂ်ႉ 5000 ပျႃး၊ 6. လၢၼ်ႇၸႆႇၶိၼ်း ပီႇတုၸိတ်ႉၼမ်ႉၸိုၵ်ႉ 2000 ပျႃး၊ 7. လၢၼ်ႇႁူဝ်ၼႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းပီႇတုၸိတ်ႉႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈ 15000 ပျႃး၊ 8. ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႂၢၵ်ႈ 5000 ပျႃး၊ 9.လၢၼ်ႇႁူဝ်ၼႃး ထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈ ပီတုၸိတ်ႉမျူဝ်ႉမ 5000 ပျႃး၊ 10. လၢၼ်ႇႁူဝ်ၼႃးထႅင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၼမ်ႉၶမ်း 20000 ပျႃး၊ 11. လၢၼ်ႇၵွင်းၵၢတ်ႇ ၸုမ်း SB 10000 ပျႃး၊ 12. လၢၼ်ႇႁိူၼ်းဝုၼ်းၶၢႆႇ(ႁိမ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈၼဵင်ႈ) ၾၢႆႇယိၼ်ႇထဵင်း ၵွင်းၵၢတ်ႇ 20000 ပျႃး၊ 13. လၢၼ်ႇႁိူၼ်းၼိူဝ် ဝုၼ်းၶၢႆႇ ၾၢႆႇယိၼ်ႇထဵင်း ၵွင်းၵၢတ်ႇ 25000 ပျႃး၊ 14. လၢၼ်ႇတႃႈၵွၼ်ႈ (တီႈတၢင်းႄၽ) ပီႇတုၸိတ်ႉတႃႈၵွၼ်ႈ 2000 ပျး၊ 15. လၢၼ်ႇၵဵပ်းၵႃႈမၢၵ်ႇလေႃႉၵိင်ႈ (ပဵင်းလဵင်ႉၶုၼ်ႇ) ၸမ်တင်းတႃႈၵွၼ်ႈ 23000 ပျႃး၊ 16. လၢၼ်ႇၼမ်ႉတီး ၾၢႆႇပႃႇမႆႉ 30000 ပျႃး၊ 17. လၢၼ်ႇငွၼ်ႈဢႅၼ်ႇ 41000 ပျႃး၊ 18. တီႈငွၼ်ႈဢႅၼ်ႇထႅင်ႈလၢၼ်ႇၼိုင်ႈ ၸုမ်း(ၼၸၵ) 10000 ပျႃး၊ 19. လၢၼ်ႇႁိမ်းၵျွင်းဝိပုလ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ 20000 ပျႃး၊ 20. ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးၵႂႃႇတႃႈႁိူဝ်း ပလိၵ်ႈ မၢၼ်ႈ 9000 ပျႃး၊ 21. လၢၼ်ႇတႃႈႁိူဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ 5000 ပျႃး၊ 22 လၢၼ်ႇၵုၼ်ႁႆး ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ 5000 ပျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၵႃႈ လၢၼ်ႇတင်းမူတ်း 325000 ပျႃး။
ယွၼ်ႉၼႆႉၸဝ်ႈလူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃႈ ၸဝ်ႈၵႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉၶဝ်တင်းလၢႆ တေဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉၵႂႃႇၶၢႆၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ သႅၼ်းလီသႅၼ်းၶိုၵ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵႃႈမီးၶၼ်ၵႂႃႇၶၢႆၸိုင်တၵ်းပုတ်းတိုၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႅၼ်ႈလူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵုၼ်ႇ ၶူဝ်းသိၼ်ၵႃႉဢွၵ်ႇသူၼ်ႇႁႆႈၼႃးၵႂႃႇၶၢႆလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းသင် - ၼႆယဝ်ႉ။