text:
ၵေႃပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇ၊ လွင်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ၵႂႃႇႁပ်ႉသူး (ရၢင်းဝလ်း) တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊ။ ပဵၼ်ႁႅင်းဢီးၵၢၼ်ၵေႃႇ သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်း (National Endowment for Democracy- NED) တီႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ ႁဵတ်းၸဝ်ႈတႃႇၼလူင် ႁွင်ႉမွၵ်ႇမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇမွပ်ႈပၼ်သူး/ရၢင်းဝလ်း (2012 Democracy Award Honorary)သေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/09/12 ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) လုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်း တၢင်းၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလူင်ဝေႃႊသျိင်ႊတၼ်ႊၻီႊသီႊ။ သူးၼႆႉ ယွင်ႈယေႃးၼမ်ႉၸႂ် ၸဝ်ႈၽူႈတူင်ႉၼိုင်ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်း လၢႆ တေမီးသုၼ်ႇလႆႈၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီးသုၼ်ႇ လႆႈ ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၾႄႊၻရိူဝ်ႊလ်(ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ)လႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉႁွင်းၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးသေ ႁွင်ႉမွၵ်ႇ ၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ်သူး/ရၢင်းဝလ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD)ၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၵၢၼ်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ ၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႊရိ ၶိူဝ်ႊၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇဝဵင်းလူင်ၼိဝ်ႊယွၵ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈ (UN) ၊ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇၵေႃႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးသႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ-ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၾၢႆႇၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸူး လွၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇယိုၼ်ႈ မိုဝ်းၸူးႁူဝ်ႈပဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးဝႆႉ။
ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD)ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈတေလႅၵ်ႈလၢႆႈၸူး ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႄႊၻ ရိူဝ်ႊလ် ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈသင်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ဢႃႇၼႃႇငဝ်ႈငုၼ်း ဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉတီႈလဵဝ် ပေႃးတေလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ သွၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉဢီးဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈပေႃးတေၵတ်းယဵၼ် လီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေၵၢၼ်ငၢၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၵေႃႈလီ၊ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈလီ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်းၵေႃႈလီ၊ ယူႇတီႈႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) တေသၢၼ် မိုဝ်းသေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸိူဝ်းၵုမ်းတူဝ် တိၺွပ်းဝႆႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24/08/12 ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 171 ဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းတႆးၸိူဝ်း ၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းဝႆႉမိူဝ်ႈ (31/07/12) ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်းပၢင်သၢင်းၶွင် UWSP/UWSA တႃႇၵူၼ်း 4 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းသီႇၵေႃႉ ၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈပဵၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်ၸၢႆးပိူဝ်ႇ၊ ၶုၼ်သိုၵ်းၸၢႆးၶႅင်ႇ၊ ၵေႃႉသိုၵ်းၸၢႆးမိူင်းလႄႈၸၢႆးလွႆ။
ပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈၶုၼ်သိုၵ်းၸၢႆးၶႅင်ႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းဝႃႉပွႆႇပၼ်တီႈပၢင်သၢင်း၊ ၵေႃႉသိုၵ်းၸၢႆးမိူင်း တင်းၸၢႆးလွႆ ဢဝ်လူင်းမႃးပွႆႇပၼ်ပွတ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ပႆႇႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းတပ်ႉ RCSS/SSA ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်ၸၢႆးပိူဝ်ႇတႄႉပႆႇပွႆႇပၼ်၊ တိုၵ်ႉထုၵ်ႇၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းပၢင်သၢင်း- လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းလၢႆလၢႆၵေႃႉ ၸိူဝ်းၺႃးၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 171 (ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်မိူဝ်း ပၢင်သၢင်း) ၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉတိတ်းတေႃႇမႃးသေ ဝၼ်းထိ 13/09/12 (မိူဝ်ႈဝႃး) ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိုၼ်းၶိူဝ်း၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၸုမ်း 727 (လွႆသၢမ်သိပ်း) ႁပ်ႉလိၵ်ႈတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း သေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸူးသိုၵ်းဝႃႉ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ-ၼႆယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးလိုၼ်းသုတ်း တေႃႇထိုင်ၶမ်ႈဝႃးၼႆႉ ပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉႁိုဝ်ပႆႇပွႆႇပၼ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ တိတ်းတေႃႇတွင်ႈထၢမ်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ယင်းပႆႇယိုၼ်ယၼ်။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/07/12 သိုၵ်းဝႃႉၵႂႃႇတိၺွပ်းသိုၵ်းတႆး တီႈလွႆပုင်ႇၽႃပုင်ႇတွင်း ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းတပ်ႉမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈ ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ဢၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်းလွႆသၼ်ၸု ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉၸုမ်း 727 ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး၊ တေႃႇၼႃႈၸႄႈ ဝဵင်းမိူင်းၾၢင်။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ သိုၵ်းဝႃႉၸိၼႄးဝႃႈ သိုၵ်းတႆး ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶွင်ဝႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး တွပ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဝၢႆး RCSS/SSA ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ မႃးၼႆႉ တၢင်းၸဝ်ႈတႃႇၼ ၸုမ်း NGO ၸိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး လူတ်းယွမ်းလူင်းၼမ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ႁၢပ်ႇလူင်တေႃႇတပ်ႉသိုၵ်း- ၼႆယဝ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
လွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈ လူင်/ၵွင်ႈဢွၼ်ႇယိုဝ်း၊ သမ်ႉတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ ပႃးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ႁဵတ်းလိၵ်ႈတၢင်ႇၽွင်း တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်း ၸဵင်ႇ၊ ႁႂ်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်း
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ/ ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းသႂ်ႇ လႄႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃၼမ်ႉတူႈ-ပၢင်ႁႆး။ ၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်း တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၺႃးမၢၵ်ႇပွမ်းတႅၵ်ႇ တၢႆထင်တီႈ။
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေးပႆႇလႆႈၶိုၼ်းၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်း
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင် လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈ တင်းၼႃႇလီႇမၼ်းၸၢႆး ဢၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဝႆႉ ယင်းပႆႇလႆႈၶိုၼ်း။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွတ်းမိူင်းယွင်းၺႃးသိုၵ်းဢမ်ႇႁူႉၸုမ်း တဵၵ်းၵဵပ်းငိုၼ်း/ၵူၼ်း
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇမၢပ်ႇတဵၵ်း ယွၼ်း ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်၊ တဵၵ်းၵဵပ်းပႃးၵူၼ်း။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး
ဢိင်ၼိူဝ်မီးၵၢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်သွင်ၾၢႆႇသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းတိၺွပ်းၵႂႃႇ၊ ၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ သိုၵ်းတႆးယဝ်ႉပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင်၊ ဝၢႆးသိုၵ်းတႆး ပွႆႇပၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈဢၼ်တိၺွပ်းၵႂႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇသဵတ်ႈၵႃႈ သဵတ်ႈႁူဝ် လွင်ႈၼႆႉ။
More Articles...
Page 1 of 42


text:
ဢိင်ၼိူဝ် “သၶႁ” ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးလုသဵင်ႈ သုတ်းမုၼ် ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီသေ ၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ပီႈၼွင်ႉ ဢိၵ်ႇ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ် တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ ပဵင်းလူင်။ တီႈလွႆၵေႃႇဝၼ်းၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇ။
ပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းၼႆႉ ၵၢင်ၶမ်ႈဝၼ်းထိ 14/09/12 မီးပၢင်ထွမ်ႇလိၵ်ႈၾင်းထမ်း၊ လဵင်ႉလူပီႈၼွင်ႉၶႅၵ်ႇ။ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ဝၼ်းထိ 15/09/12 တၢင်ႇသွမ်းတေႃႇလူင်၊ ၵၢပ်ႈသွမ်းသင်ၶ။ ဝၢႆးဝၼ်းယၢမ်း 2 မူင်း ၵႂႃႇႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ်တီႈၶုမ်ၵုတ်းမၼ်းၸဝ်ႈ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းလွႆ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ(ဢၼ်မီးတီႈလဵဝ်ၵၼ် တင်းၸၢႆးမူး၊ ၸၢႆးသၼ်လွႆ)ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်း ႁႅင်။ သႂ်ႇႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ “သၶႁ” ဢၼ်ၸၢႆးႁၢၼ်လဵတ်းပၼ်ႈႁဵတ်းဝႆႉ တီႈၶုမ်ၵုတ်းမၼ်းၸဝ်ႈသေ ႁႅၼ်းတၢၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃ၊ ယၢတ်ႇၼမ်ႉၶႂမ်ႈတဝ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်း။
ပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းတီႈၶုမ်ၵုတ်းၼၼ်ႉ မီးၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸွမ်း “သၶႁ” မႃးပီ ယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်။ မီးၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇပပ်ႉပိုၼ်းၶုၵ်းထူပ်း သၶႁ သဵင်ႈမုၼ်ၶွပ်ႈတဵမ်ပီ ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပၼ်ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
ၸၢႆးလႅင်း ႁူဝ်ၼႃႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ၊ ၽူႈယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃးၸွမ်းၵၼ်လၢႆပၢၼ်လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈယၢမ်ႈ ၵိၼ်သုၵ်းၵိၼ်လိပ်းၵၼ်မႃး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝႃႈ- “ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈတင်းၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ၸႃႉၵေႃႈႁူမ်ႈၶီ -လီၵေႃႈႁူမ်ႈၸၢမ်ႇမႃး ၸွမ်းၵၼ်၊ ႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ်မႃးတႃႇသေႇ၊ ယိၼ်းသေလၢႆမွင်ၸႂ်လူင်လၢင် ဢၼ်မၼ်းၸၢႆးၽၢတ်ႇႁဝ်းၵႂႃႇၸဝ်ႉၼႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းသႅင်ၼွင်ႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၶႃႈၼၢင်းလႆႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၸွမ်း ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈမႃး မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ၵၢၼ်လိၵ်ႈ လၢႆး၊ ၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း သႅင်ၸိုၼ်ႈၼႆႉ လႆႈတၢင်းသိူဝ်းမူၼ်ႈၵူၺ်းပႆႇပေႃး လႆႈတၢင်းႁူႉၼမ်-တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈတႄႉတႄႉ။ မၼ်းၸၢႆး ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လၢႆလၢႆလွင်ႈ။ ဢၼ်ၶႃႈယၢမ်ႈႁူႉၸၵ်း မၼ်းမႃးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း၊ ၽူႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်း၊ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်း။ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇလီ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်၊ ၶႃႈၼၢင်းၵေႃႈ ၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉထိုင်မၼ်းၸၢႆးတႃႇသေႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ဝၼ်းထိ 15/09/12 ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် 9 လပ်းၵၢင်ဝႃႇ၊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶိုၼ်ႈဝတ်ႉၵျွင်း၊ ပူႇသိလ်ၼၢႆး သိလ်ၶဝ်ၵမ်သိလ်ၼွၼ်းဝတ်ႉ၊ ဝၼ်းထိ 16 သမ်ႉပဵၼ်လိူၼ် 10 မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ဢၼ်ၶိင်းသိလ် ၼၢႆးသိလ်ၶဝ်ပူတ်းသိလ်ၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်း ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ သဵင်ႈမုၼ်ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ သေ တၢင်းႁိူၼ်းလုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ဢိၵ်ႇပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးၸႃၵ ႁႅၼ်းတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉၶႂမ်ႈတဝ်ႈ ယိူင်းၸူးထိုင် သၶႁ ထႅင်ႈ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ တီႈလွႆၵေႃႇဝၼ်း ငဝ်ႈငုၼ်းၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းမၢႆ 1 (ၵဵင်းတုင်) ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၵွၼ်းၸိုၼ်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ် ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ ႁိုဝ် သၶႁ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းသႃသ ၼႃ။ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 14-15/09/12 ပွတ်းၶမ်ႈ မီးပၢင်လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိူဝ်း “သၶႁ” တႅင်ႇတႅမ်ႈႁွင်ႉမႃး။


text:
ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းႁႄႈၶမ်း ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းလုသုမ်းတီႈလိၼ် သူၼ်/ႁႆႈ/ၼႃး ယွၼ်ႉၼမ်ႉၶီႈပိူဝ်ႉၶုတ်းလၢင်ႉၶမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈမၢပ်ႇတွၼ်ၵိၼ်ၸွမ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/08/12 ပူၼ်ႉမႃး၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းႁႄႈၶမ်း ဢၼ်မႃးၶုတ်းဢဝ်ႁႄႈၶမ်းယူႇၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း တႃႈလိူဝ်ႇ 2 ၸုမ်း- ၶွမ်ႊပၼီႊသႅင်တိပ်ႉ တင်း ၶွမ်ႊပၼီႊလွႆၶမ်းလူင် သၢႆႈတႅၼ်းငိုၼ်းပၼ်တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်း ၼမ်ႉယႃႈ လၢင်ႉၶမ်းတင်းၶီႈပိူဝ်ႉႁိၼ်ႁႄႈ လႆၶဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၼႃးသေ သူၼ် ႁႆႈ ၼႃးလုၵွႆ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵိၼ်လႆႈ၊ တႃႇၼႂ်းပီ 2012 ၊ 1 ဢေႊၶိူဝ်ႊသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် 10,000 ဝၢတ်ႇငိုၼ်းထႆး၊ ပိူင်လူင်မၼ်း သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်တီႈလိၼ်ၼႃး-ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈသုမ်းႁႆႈၼႃး၊ သုမ်းၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးဢၼ်ယၢမ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉသွႆ/ ဢၢပ်ႇ/ၵိၼ်မႃး။ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁူႉၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်းတူၵ်း၊ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 40-50 လင်၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးလူင်ၵေႃႈ မီးၽွင်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈမီးမႄႈၼမ်ႉၶမ်း လႆလတ်းၽၢၼ်ႇၼႂ်း ၵၢင်ဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ၵေႃႈမႃးပၵ်းလၵ်း/ ႁဵတ်းပၢင်သဝ်းသေ ၶုတ်းႁႄႈၶမ်းၸွမ်းၾင်ႇတၢင်းႁူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶမ်း- ၼႆယူႇ။
ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် တင်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈ လႆႈလုသုမ်းၵႂႃႇႁႆႈၼႃးၼမ်လၢႆ၊ ဢၼ်တၢင်းၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်မႃးသၢႆႈတႅၼ်း ပၼ်ၵႃႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈ တဝ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်းႁႆႈ/သူၼ်/ၼႃးတႃႇၼႂ်းပီ 2012 ၼႆႉ သၢႆႈတႅၼ်းတႃႇတီႈလိၼ်ႁဵတ်းၼႃး 69.5 ဢေႊၶိူဝ်ႊၵူၺ်း။ ၼပ်ႉသွၼ်ႇ ပဵၼ်ငိုၼ်းတင်းမူတ်းတူၵ်းမွၵ်ႈ 695,000 ဝၢတ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ၾၢႆႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၶဝ်လႆႈသုမ်းပုၼ်ႈၼမ်တႄႉတႄႉ- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႃးႁႆးလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈတၢင်းငိူၼ်ႈငဝ်ႈ ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်းသူၼ်/ႁႆႈ/ ၼႃးသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵွပ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၶဝ်ၶတ်းၸႂ် ၸွႆႈတၢင်ႇပၼ်တီႈလုမ်းၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ် သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်ၵႃႈသေႁၢႆလုသုမ်း တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။
ၶွမ်ႊပၼီႊ 2 ၸုမ်းၼႆႉ လႆႈဢၼုၺၢတ်ႈၶုတ်းမိူင်ႁႄႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇသေ မႃးၶုတ်းႁႃႁႄႈၶမ်းၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၵိူတ်ႇၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ (24/03/2011)၊ ၵွပ်ႈၶုတ်းလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းလီလႄႈ သိုပ်ႇၶုတ်းမႃးတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၶွမ်ႊပၼီႊသႅင်တိပ်ႉ ၸဝ်ႈၶွင်ပဵၼ် ၸၢႆးတိပ်ႉၼမ်ႉ (ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉဢတ်းလူမ်း- ဝဵင်းၵဵင်းတုင်) ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးပူဝ်ႇလူင်ၵျသေႃ ႁူဝ်ၼႃႈပီႇတုၸိတ်ႉၵဝ်ႇ တီႈတႃႈလိူဝ်ႇ။ ၶွမ်ႊပၼီႊလွႆၶမ်းလူင် ၸဝ်ႈၶွင် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDAA) မိူင်းလႃး။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈဝႃႈ- လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/08/12 ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 24/08/12 လုမ်းၽွင်းငမ်းၵိင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸႂ်ႉပူႇႁဵင်ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်းတူၵ်း၊ လုင်းသႆႇလီး မႃးတဵၵ်းယွၼ်းႁၵ်း ဢဝ်ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ 40,000 ဝၢတ်ႇ၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ငိုၼ်းတႃႇၸွႆႈၵၢၼ်လုမ်းၽွင်းငမ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈၸၢႆးၶမ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိလၢႆး ၶႃႈ၊ မႃးၶိုၼ်ႈၶူၺ်ပိူၼ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆသေ မႃးယွၼ်းႁၵ်း ဢဝ်တႃႇၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းလူတ်ႉ ထႅင်ႈငိုၼ်းထႆး 15,000 ဝၢတ်ႇ။
ဢၼ်လုမ်းၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ၸႂ်ႉမႃးႁၵ်းဢဝ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ မီးလိၵ်ႈမႃးႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်ယူႇ၊ တူဝ်ပူႇႁဵင်ၵေႃႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်းလူးၵွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းႁူႉၸွမ်း ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း တႄႉဢမ်ႇႁူႉ။ ဢၼ်ၸၢႆးၶမ်းမႃး ႁၵ်းဢဝ်ၵႂႃႇၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈသင်၊ လၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈလူင်း။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်ၶဝ် ၽႂ်ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈတၵ်းသဵင်သင်- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ ၺႃးမၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 17 (1) ဢဝ်လိူင်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈတင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢႆၵေႃႉ ၵေႃႈ တိုၵ်ႉထုၵ်ႇၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉတီႈ တပ်ႉမၢၼ်ႈ/ႁူင်းပလိၵ်ႈ မၢၼ်ႈ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ၵေႃႉဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈသိုၵ်းတႆးသေ ထဵတ်ႈထၢမ်ပေႃႉထုပ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းတူဝ်ယိူဝ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၺႃးသူင်ႇၵႂႃႇၶင်ဝႆႉ ၼႂ်းတပ်ႉၶလယ 41 လႃႈသဵဝ်ႈ၊ မၼ်းၸၢႆး ၺႃးၸွႆးတြႃးဝႆႉတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈမၢႆ 1 ၊ လူၺ်ႈမၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 17 (1) ဢၼ်ဝႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်း 4 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်း ပေႃႉထုပ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ 1.ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ၊ 2.ၸၢႆးတဵင်း ဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး၊ 3.ၸၢႆးလႃႉ ဝၢၼ်ႈပဵင်းလူင်၊ 4.ၸၢႆးၵမ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ၵေႃႉၵႂႃႇမီးၼႂ်းတပ်ႉ ပၢင်သဝ်းပလိၵ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၸၢမ် (မိူင်းမု)၊ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉၵႂႃႇမီးၼႂ်း တပ်ႉၶမယ 324 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ၵေႃႉဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၸၢႆးတဵင်း တင်းၸၢႆးလႃႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႅမ်တၢႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ၵႂႃႇမီးတီႈတပ်ႉမၢၼ်ႈၶလယ 41 (လႃႈသဵဝ်ႈ)၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းယေးမၼ်း လႆႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၸႂ်းမၼ်းၸၢႆးတီႈၼၼ်ႈမႃး- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸၢႆးၵျေႃႇဢေးၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉလဵဝ်ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးၼွင်ႉယိင်း 3 ၵေႃႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်လႆႈ၊ မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လၵ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းသူၼ်၊ ၼွင်ႉယိင်းမၼ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း၊ ဢၼ်ၵိူတ်ႇလိူင်ႈၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၾူၼ်၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်တႄႉတႄႉ။ ၸၢႆးၵမ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈၼၼ်ႉ ၺႃးတိ 2 ၵမ်းပႃးၵမ်းၼႆႉ၊ တိၵမ်း ၼိုင်ႈယဝ်ႉပွႆႇသေမႃးတိထႅင်ႈၵမ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵမ်းၼႆႉတႄႉပႆႇပူၼ်ႉလွတ်ႈၶိုၼ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈၼႃးႁူၵ်းၵေႃႈ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈထဵတ်ႈထၢမ်ပေႃႉထုပ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႈမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 03/09/12 မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇဢဝ်ၵႆႇတၢႆတီႈႁူင်းလဵင်ႉၵႆႇ (ၾၢမ်ႊၵႆႇ) ၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတင်းၵူၼ်းလူင်ၵႂႃႇဢဝ်ၵႆႇမႃး ၵိၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် 2-3 တူဝ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၶမယ 324 ဢၼ်ၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်သွၵ်ႈတဝ်ပွတ်းၼၼ်ႉသမ်ႉႁၼ် မႅၼ်ႈသေ ၸိၼႄးဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢဝ်ၵႆႇတၢႆၵႂႃႇပၼ် သိုၵ်းတႆး။ ႁွင်ႉပူႇၵၢင်ႉဝၢၼ်ႈၼႃးႁူၵ်းမႃးသေထၢမ်ဝႃႈ-ဝၢၼ်ႈသူၼႆႉ ၵမ်ႉၸွႆႈသိုၵ်းတႆးႁႃႉ၊ ပူႇၵႄႇတွပ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈတၢင်းပေႃႉထုပ်ႉ။ (ဝၢၼ်ႈၼႃးႁူၵ်း မီးၾၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ 5 လၵ်း)။
ၶမ်ႈဝၼ်းထိ 3 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇထုပ်ႉပေႃႉတီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၼႃးႁူၵ်း၊ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸၼ်ႉၶုၼ်ႁၢၼ် (2 တုမ်ႇ)၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်း (3 တုမ်ႇ) တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပေႃႉထုပ်ႉပူႇၵႄႇ ၼႂ်းသႃလႃး(ၸလွပ်ႈ)တီႈဝတ်ႉတင်းၶိုၼ်း၊ သမ်ႉဢဝ်တၢၵ်ႇၾူၼ်ဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပူႇၵႄႇလိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇ။ ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မိူင်းလႅင်းမႃး သူင်ႇမေႃယႃၼႂ်းသိုၵ်း (သေးမူး) မႃးယူတ်းယႃ သမ်းပၼ်ၶဵမ် မၢၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ပၼ်ပႃးငိုၼ်း 12,000 ပျႃး၊ သမ်ႉလွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇလၢတ်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်၊ တေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃတီႈလႂ်၊ ပေႃးပူၼ်ႉပႅၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ် ၼႆႉတေမႃးဢဝ်တၢႆ- ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢႆမီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 17 (1)ၼႆႉ ဝႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ။ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိၼႄးဝႃႈ ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ပဵၼ်ၵူၼ်းတိတ်းတေႃႇသိုၵ်းတႆးၼႆၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈသိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ပဵၼ်ၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းၵိုတ်းသိုၵ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၾၢႆႇလူင် ပွင်ၸိုင်ႈ တင်းၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵၼ်ၵူၺ်း၊ ပေႃးဝႃႈၼႂ်းမၢႆမီႈတပ်ႉသိုၵ်းပႆႇမွတ်ႇၸိုဝ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇ၊ ယင်းတိုၵ်ႉမီးဝႃႈၸုမ်းၶဝ်ပဵၼ်ၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ ယူႇၸိုင် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈယိုဝ်းၶဝ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလူတ်းယွၼ်ႇပူတ်းဝၢင်းပွႆႇၽႃႈပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း သၢႆမၢႆလမ်၊ ႁၢမ်ႈၶဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းမူတ်း 2,083 ၵေႃႉ ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇမီး ၸိုဝ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉသေတႃႉ တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇၼႂ်းမိူင်းလႄႈသင်၊ ၾၢႆႇတပ်ႉ သိုၵ်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉတိုၵ်ႉမီးသၢႆမၢႆလမ်ယူႇ၊ ယင်းပႆႇမွတ်ႇၸိုဝ်ႈၶဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇၼႂ်း မိူင်း ဢမ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်း မိူင်းလႆႈ၊ လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်လႆႈ၊ ပေႃးပၼ်လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၵေႃႈတေပဵၼ် ၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်ၵူၺ်း။ ၾၢႆႇသိုၵ်းၵေႃႈဢမ်ႇမွတ်ႇၸိုဝ်ႈၶဝ်လႄႈ ပွင်ႇဝႃႈၾၢႆႇသိုၵ်းတိလႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း။
ပေႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းၸိုင် ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈမႅၼ်ႈယူႇ၊ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈမႅၼ်ႈယူႇႁင်းမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၺႃးၸၢၵ်ႇ ၶၢမ်ႇၶီႈသူမ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း- ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢႆမီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢႃးၸၢၼ်ၶိုၼ်းသႂ် တင်းလၢႆၾၢႆႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၶရိတ်ႉ သတဵၼ်ႊ သတူၵ်ႊၶိူဝ်ႊ (Dr.Kristian Stokke) ၸၢဝ်းၼေႃႊဝေႊ၊ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် Oslo မိူင်းၼေႃႊဝေႊ၊ မႃးယဵမ်ႈဢႅဝ်ႇမိူင်းထႆး ထိုင်ၵဵင်းမႆႇမိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉ။ မၼ်း ၸဝ်ႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၼေႃႊဝေႊ မီးၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူၼ်သီရိလင်းၵႃ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၽွင်ႈ။
မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ငဝ်းလၢႆးမိူင်းသီရိလင်းၵႃ တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်မီးယူႇ 2 လွင်ႈ။ (1) ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မီးၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇၼေႃႊဝေႊ၊ ၵျပၼ်ႊ၊ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ယူႊရွပ်ႊ EU ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႊ ရိၵၼ်ႊ USA ၸိူဝ်းၼႆႉ။ (2)ၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း Roadmap 3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ 1.ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ 2.ပူၵ်းပွင်၊ 3.ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်း (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ တေႃႉသူင်ႇ လူတ်ႉၾႆး လႄႈၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႊမတီႊၶိုင်ပွင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်) ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ။
ၼႂ်း 3 ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵေႃႈ ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး တီႈမိူင်းသီရိလင်းၵႃ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် (ဢမ်ႇဢွင်ႇ)၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတႄႉပႆႇၸၢင်ႈဝႃႈ- ဝႃႈၼႆ။
ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသီရိလင်းၵႃ တင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊ (Tmil Tiger) တင်ႈတႄႇဢုပ်ႇၵၼ်မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2002 သေ ထိုင်မႃးပီ 2009 ၸုမ်းထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊၶဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢၼ်ႉသိုၵ်း။
မၼ်းၸဝ်ႈသပ်းလႅင်းၼႄ လွင်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်တီႈမိူင်းသီရိလင်းၵႃ မၼ်းဢမ်ႇဢွင်ႇဝႃႈ-
(1)ၽႅၼ်တၢင်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပဵၼ်ၶွင်ၽႂ်ၶွင်မၼ်း၊ တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈလၢႆးၼိုင်ႈ တၢင်းၸုမ်းထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊသမ်ႉလၢတ်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ။ ပေႃးတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ ၸုမ်းထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊ သူၼႆႉၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ တၢင်းၾၢႆႇ ထမီႊလ်ၵေႃႈဝႃႈ သူၼႆႉၵုမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းလွၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်၊ သွင်ၾၢႆႇ သမ်ႉၶဵင်ႇၼႄးၵၼ်တိၵ်းတိၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸွႆႈထႅမ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၵေႃႈ ၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
(2)ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ တေပႃးၽႂ်လၢႆလၢႆဢမ်ႇမီးဝႆႉတႅတ်ႈတေႃး။ ၼႂ်းသီရိလင်းၵႃသမ်ႉမီးပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လၢႆပႃႇတီႇ။ ၵွပ်ႈၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ပႃးၽႂ်ၽွင်ႈဢမ်ႇတႅတ်ႈတေႃးလႄႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊဢုပ်ႇၵၼ်ၵူၺ်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈၸွမ်းမႃးႁဵတ်းမၢၵ်ႇၵၢတ်ႈၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်း ယဵၼ်တိၵ်းတိၵ်း ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
(3)ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႂ်ႈပၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵေႃႈပၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇၼေႃႊဝေႊၶဝ်ႈၸွႆႈၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ လူင်ႉလႅင်းပွင်ႇပိုင်ႈၵၼ်။ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးလႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ဢမ်ႇၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး- ဝႃႈၼႆ။
(4)ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လီလီ၊ ၵွပ်ႈမီးပၼ်ႁႃ 4 လွင်ႈ- 1.ၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း Roadmap ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်၊ 2.ၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။ 3.တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ 4.ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ လၢႆၾၢႆႇဢမ်ႇပႃးၸေးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်တီႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၾၢႆႇလႂ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸုမ်းထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းၸုမ်းထမီႊလ် ထႆႊၵိူဝ်ႊဢႃႇၼႃႇၼမ်မႃး၊ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၵေႃႈယဝ်ႉတီႈၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင်၊ ဝၢႆးမႃးၵေႃႈပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်တေႃႇၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈပေႃးၵၢၼ်ႉ-ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ထုၵ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈ ၶဝ်ႈပႃး။ ထုၵ်ႇလီလႆႈဝူၼ်ႉၶွပ်ႈပႃးယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ယိူင်းဢၢၼ်းလူင်မိူင်းၼေႃႊဝေႊ ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈၸွႆႈၵမ်ႉထႅမ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် သီရိလင်းၵႃဝႃႈ- မီး 3 တွၼ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇ- 1.peacemaker ၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ 2.peacekeeper ပႂ်ႉတူၺ်းပၼ်လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း ၵၼ်၊ 3.peacebuilder ၵမ်ႉၸွႆႈလူႇတၢၼ်းပၼ်ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လွင်ႈငမ်းယဵၼ် 3 တွၼ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းတီႈသီရိလင်းၵႃ။ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ၼီႊပေႃႊလ် တင်းဢႃႊၵျေႊ (မိူင်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၶေႃႈထိ 1 ၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းပိူင်လဵဝ်- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လၢႆၾၢႆႇၸိၼႄးဝႃႈ ၼေႃႊဝေႊ တႃႁၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေမႃးၵမ်ႉၸွႆႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင် ၸိုင်ႈၼေႃႊဝေႊတႄႉဝႃႈ- ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီ ၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ ႁႂ်ႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းမီး ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ ႁႂ်ႈၵူႈၸိုင်ႈ မိူင်းမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈၸွႆႈပၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ (Dr.Kristian Stokke) ဝႃႈ- တူဝ်ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၵဝ်ၶႃႈ၊ ယူႇတီႈၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်တႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႃႊဝေႊ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လီပၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်း တင်းၼမ်ၼႆ မိူင်းႁဝ်းၵေႃႈတေလႆႈၽွၼ်းလီ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်တၢင်း လီၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆႉ မၼ်းတေၵမ်ႉၸွႆႈ ပၼ်တၢင်းလီ လွင်ႈယူႇလီၵိၼ်လီၶွင်မိူင်းၼေႃႊဝေႊၶိုၼ်း၊ ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ သေၸင်ႇႁဵတ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ တၢင်းႁဵတ်းလႄႈတၢင်းလၢတ်ႈၸၢင်ႈပိူင်ႈၵၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈသီရိလင်းၵႃၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇယူႇၾၢႆႇလႂ်၊ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းသီရိလင်းၵႃ ၼႆၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ သူပ်းတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈဢမ်ႇ ယူႇၾၢႆႇလႂ်သေတႃႉ တူဝ်ထူပ်းတႄႉၶဝ်တိုၼ်းယူႇၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသီရိလင်းၵႃ။ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶဝ်ယူႇၾၢႆႇလႂ်ဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၵႅင်ႈလႃးလႃးယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈသင် ယူႇၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄပႃးဝႃႈ- 1.ဝၢႆး 9/11 တိူၵ်ႈလူင်သုၼ်ၵၢင်ၵၢၼ်ၵႃႉ (World Trade Center) တီႈဝဵင်းလူင်ၼိဝ်ႊယွၵ်ႊ မိူင်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊ ထုၵ်ႇၸုမ်းၵူၼ်းႁၢႆႉၶဝ် ၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ႁိူဝ်းဝိၼ်လေႃႇၽႃႇသႂ်ႇပုတ်း ပင်းၽူႈၵူၼ်းလုယႂ်ႇတၢႆၼမ်ၼႆႉ 1.မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၵမ်ႈၼမ်သႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၵွၼ်ႈပဵၼ်လုင်း ပဵၼ်ပၵ်းၼိုင်ႈ ၸိုင်ႈလဵဝ်၊ ယႃႇႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်။ ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်သႂ်ႇၸႂ်မႃးၼမ်။ 2.ၶႂ်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈဢေႃးၸႃႇၶႄႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ဢၼ်ၶဝ်ယူႇၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႁၼ်ဝႃႈ ပေႃးမီးဝႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတေဢမ်ႇတႅၵ်ႇယႆႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႆႈဢေႃးၸႃႇၶႄႇ ၼၼ်ႉ ႁၼ်ဝႃႈထုၵ်ႇလႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
လၢႆၾၢႆႇထၢမ်ဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်ပေႃႇလသီႇဢမႄႊရိၵႃႊၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်၊ ၼေႃႊဝေႊ သမ်ႉၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတွပ်ႇဝႃႈ- ၼေႃႊဝေႊၶဝ်တိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႃႇသေႇဝႃႈဢမ်ႇယူႇၾၢႆႇလႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈတူဝ်ထူပ်းဢၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဢူၺ်း လီဢၼ်မီးသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႊရိၶိူဝ်ႊ- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၻွၵ်းတိူဝ်ႊ (Dr.Kristian Stokke) မႃးႁူပ်ႉလၢႆၾၢႆႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢႆးသေထေႃႊၵျီႊယိူဝ်ႊ ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၼေႃးဝေး မႃးယဵမ်ႈမိူင်းထႆး ၵဵင်းမႆႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/05/12 ။ ၽွင်းမၼ်းၸဝ်ႈမႃးတီႈၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵဵင်း မႆႇၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၼေႃႊဝေႊ တေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈလဵဝ် လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၼေႃႊဝေႊ ဢၼ်ပၵ်းတီႈၵုင်းထဵပ်ႈ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ ဝႅပ်ႉၽဵၵ်ႉၶျ် (Webpage) ႁင်းၵူၺ်း။ Webpage ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၼေႃႊဝေႊ ၶတ်းၸႂ်ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈ (Norwegian Embassy) ၊ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇဢမ်ႇမီး လွင်ႈလပ်ႉသေပိူင်- ၼႆယဝ်ႉ။ သူၸဝ်ႈၶႂ်ႈႁူႉၵေႃႈပိုတ်ႇတူၺ်း၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ထၢမ်ႁဝ်းလႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ်ၽႂ်၊ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႁဝ်း၊ ႁဝ်းတႆး/မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ယႂ်ႇပိူၼ်ႈပူၼ်ႉတီႈၽႅဝ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈပိုင်ႈပိူၼ်ႈလႃးလႃးႁႃႉ တႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇပေၵႂႃႇ ယုမ်ႇယမ်ပိူၼ်ႈပူၼ်ႉတီႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်းလႆႈမူတ်း၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈပိုင်ႈတူဝ် ႁဝ်းၼမ်ၼမ်၊ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈသႂ်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၵူၼ်းပိုင်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈလႆႈတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတီႈပိူၼ်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇမေႃပိုင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈ- ဝႃႈၼႆ။


text:
ဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ် 9 ၵလႃးပီ 2012 တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၸၢဝ်းၸႆးလိုဝ်ႉ ၸၢဝ်းတႆးၶိုၼ် ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် 9 ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉလမ်း ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ သိပ်းသွင် ပၼ်းၼႃး 3 ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁူမ်ႈတင်းၸၢဝ်းတႆးလႅမ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းလႃးလူင်(သိုဝ်မၢဝ်ႉ-ၽူဢိူဝ်ႇ) လႄႈ ၸၢဝ်းယူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းၼိူဝ်၊ ၸၢဝ်းလၢဝ်း ၼႂ်းမိူင်း လၢဝ်းပွတ်းၼိူဝ်။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်သႃသၼႃးပုတ်ႉထ ၼႂ်းတွၼ်ႈလိၼ် ပွတ်းၸိူင်ႉဝႃႈၼၼ်ႉ ပႃးတင်းၸၢဝ်းလွႆ(ၶိူဝ်းပလွင်ႈ-ပူးလင်း) ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ တင်ႈ ၶဵင်ႇသၢင်ႇပုတ်ႈ (ၶဵင်ႇတၢင်ႇၶဝ်ႈ သွမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၽႃးလူင်းမိူင်း) ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ် 12 မူၼ်း ၸွမ်းပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ဢၼ်ၵူၼ်းပွတ်းၼၼ်ႉၼပ်ႉထိုဝ်ႁဵတ်း ၸွမ်းမႃးၸဵမ်ပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ။ ၾိင်ႈဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် တေမီး ႁေႃၽႃသၢတ်ႇ(ၵျွင်းၽြႃး ဢၼ်ႇႁဵတ်းလူၺ်ႈမႆႉ။ မီးႁၢၼ်ႉတိၼ် တႅၼ်ႈသင် (ပလင်ႇ) မီးယွတ်ႈလႅမ်တင်ႈတႄႇ 3 ၸၼ်ႉထိုင် 7 ၸၼ်ႉ၊ တိတ်းၸေႈၶမ်း/ၸေႈငိုၼ်းသေ ႁွင်ႉႁေႃၽႃသၢတ်ႇၶမ်း၊ ႁေႃၽႃသၢတ်ႇငိုၼ်း)။ ႁေႃၽႃသၢတ်ႇၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းပႆႇထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ မွၵ်ႈ 15 ဝၼ်းၵေႃႈ မီးၶၢႆၼႂ်းၵၢတ်ႇလူင်ယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၶၢႆ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႈသီႇပွၵ်ႉ၊ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႈႁဵတ်းၶၢႆၵၼ်ယူႇ၊ ၸၢင်ႈမေႃမိုဝ်းႁဵတ်းႁေႃၽႃသၢတ်ႇၶၢႆၼႆႉ မီးတင်းၼၢင်းယိင်း လႄႈၵူၼ်းၸၢႆး၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆးလူင် ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈ လၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇ ၼၢႆးယႃႈ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်းပွတ်းတူၵ်းၶူင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းၼၢႆး လၢႆးၶႃး မွၵ်ႇမႆႇ မိူင်းၼွင် ဢၼ်ၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈ ၵဵင်းတုင် ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1881-82 ၼၼ်ႉ။
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း(တႆးပွတ်းၼၼ်ႉႁွင်ႉပၵ်ႉၶတိၼ်း- ဢၼ်မႃးတီႈပႃလိဝႃႈ ပၵ်ႉၶတိၼ- ပွင်ႇဝႃႈဝၼ်းၶိုၼ်ႈ 15 ဝၼ်း လူင်း 15) ၵူၼ်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တေဝႆးသေပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းထႆး မၢၼ်ႈ လၢဝ်းပွတ်းတႂ်ႈ 1 လိူၼ်(30 ဝၼ်း) တဵမ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိူၼ် 8 ထႆး(တႆး) မၢၼ်ႈ လႄႈ ၶဝ်ႈဝႃသႃဝၼ်းလိူၼ် 8 မူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိူၼ် 9 တႆးၶိုၼ်/လိုဝ်ႉလႄႈ ၶဝ်ႈဝႃသႃဝၼ်းလိူၼ် 9 မူၼ်း။ ပေႃးပီ လႂ်လႄႈထႆး(တႆး) မၢၼ်ႈပဵၼ်လိူၼ် 8 သွင်ပွၵ်ႈ(ဝႃႇထၢပ်ႈ-ႁွင်ႉပီ 2 ပႅတ်ႇ) ၵေႃႈ တႆးၶိုၼ်/လိုဝ်ႉ ပဵၼ်လိူၼ် 9 သွင်ႈပွၵ်ႈ(ႁွင်ႉပီ 2 ၵဝ်ႈ)။ ထႆး(တႆး) မၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇဝႃသႃဝၼ်းလိူၼ် 11 မူၼ်း၊ တႆးၶိုၼ်/ လိုဝ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႃသႃဝၼ်းလိူၼ် 12 မူၼ်းၸိူင်ႉၼႆမႃးၵူႈပီ။ ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီဢထိၵမႃသ(လိူၼ်သွၼ်ႉ)၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပီ 2012 ၼႆႉ ထႆး (တႆး) မၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပီ 2 ပႅတ်ႇ(ဝႃႇသွၼ်ႉ)၊ တႆးၶိုၼ်/လိုဝ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ပီ 9 လဵဝ်(ဝႃႇဢမ်ႇ သွၼ်ႉ)။ ပေႃးထိုင် တႆးၶိုၼ်/လိုဝ်ႉ ပဵၼ်ပီ 2 ၵဝ်ႈ(ဝႃႇသွၼ်ႉ)မႃးထႅင်ႈၵမ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပီသွင်ပီတၢင်းၼႃႈၼႆႉ ၶိုၼ်းမႃးမိူၼ် ၵၼ်ၶိုၼ်း(ၶဝ်ႈဝႃႇ-ဢွၵ်ႇဝႃႇ တေမႅၼ်ႈဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ၵွႆးၵေႃႈ လိူၼ်တႄႉယင်းတိုၵ်ႉႁၢင်ႇ ၵၼ်ၼိုင်ႈလိူၼ်ယူႇမိူၼ် ၵဝ်ႇ)။ ပိူင်ႈၵၼ် 3 ပီ မိူၼ်ၵၼ် 3 ပီ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၵႂႃႇတိၵ်း တိၵ်းယူႇ။ ၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် (သၵ်ႉၶိ သၵ်ႈသေႇ) သုၼ်ႇၼိုင်ႈ လွင်ႈဝႃႈတႆးလိုဝ်ႉ တႆးၶိုၼ် တႆးလႅမ်း လၢဝ်း ယူၼ်း(ပွတ်းၼိူဝ်) ၶဝ် ယၢမ်ႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်/ၼပ်ႉယမ်ၾိင်ႈ ငႄႈပုတ်ႉထသႃသၼႃး ၼိၵၢႆမႁႃယၢၼ်းမႃးဢွၼ်တၢင်းၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉ ထသႃသၼႃး ၼိၵၢႆထေရဝၢတ်ႈၼႆၼၼ်ႉယူႇ (တၢင်းႁၼ် ထိုင်ဢတ်ႉတၼူဝ်းမတိ-ၽူႈတႅမ်ႈ)။
ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဝၼ်းလိူၼ်း 12 မူၼ်း(ၶဝ်ႈမိူဝ်ႈ 03/07/2012 သေ ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ 30/09/2012) ပီၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈတေလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၽိၵ်ႉၶုၼီးသႃသၼႃးပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၸဵမ်ပီပုတ်ႉထ 500 ပီ (ဝၢႆးသေ ပုတ်ႉထၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵူဝ်းတမႁဝ်း ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်းယဝ်ႉမွၵ်ႈ 500 ပီမိူင်း) ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၽိူမ်ႉၶဝ်ႈ ပဵၼ် ပုတ်ႉထ ပရိသၢတ်ႈတဵမ် 4 (ၽိၵ်ႉၶု။ ၽိၵ်ႉၶုၼီး၊ ဢုပႃသၵႃ၊ ဢုပႃသိၵႃ)မႃးမိူၼ်ၵဝ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽႄႈတိူၼ်းပုတ်ႉထသႃ သၼႃး ႁႂ်ႈတင်ႈမၼ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉလႆႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်း ၼင်ႇၵႃႈယူႇလႆႈ။
ၼႂ်းပီ 2012 မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် 7 ၵလႃးပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၽိၵ်ႉၶုၼီး(ဢရႁၼ်ယိင်း)ၸၢဝ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းၼမ်းႁူဝ်သေ ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင် သၢင်ႇလွင်းယိင်း၊ ၸၢင်းလွင်းယိင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ဝူတ်ႇသႃမၼေးရီး၊ ၽိၵ်ႉၶုၼီးတီႈဝဵင်းဝေးသႃလီး ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတိ ယိူဝ်ႊ။ လွင်ႈလႆႈလိူၵ်ႈဢွင်ႈတီႈဝေးသႃလီးၵေႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ပုတ်ႉထၲၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ (ၽွင်းၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထပဵၼ်ၽြႃးလႆႈ 5 ဝႃႇသႃ) ၼၼ်ႉ မႄႈၼႃႉၸဝ်ႈၼၢင်းပၸႃးပတိၵူဝ်းတမီးလႄႈ ၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းသႃၵိယ 500 ၶဝ်ပႃးတင်းၼၢင်းယသူဝ် ထရႃး လႆႈႁပ်ႉဢၼုၺၢတ်ႈ ပဵၼ်ၽိၵ်ႉၶုၼီး (ဢရႁၼ်ယိင်း) တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇမႁႃဝူင်း၊ မိူင်းဝေးသႃလီးဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸင်ႇလိူၵ်ႈဢွင်ႈတီႈတီႈၼႆႈၼႆ။ ပၢင်ဝူတ်ႇၶျ်ၽိၵ်ႉၶုၼီးၵမ်းၼႆႉ ၽူႈၸၢတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၽိၵ်ႉၶုၼီးၸၢဝ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း တွၵ်ႉတိူဝ်ႊ လိဝ်ၾပ်ႉ(ၽတ်ႉတၼ်းတႃဝိတိတႃ ထမ်းမႃး) သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၢင် ဢုပသမ်ပတႃး ၽိၵ်ႉၶုၼီး ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼိၵၢႆထေရဝၢတ်ႈ ပီပုတ်ႉထ 2555 ၼီႈၼႆ။
ၸွမ်းဢဝ်ဝိၼီးၸဝ်ႈဝႃႈ ၽိၵ်ႉၶု(ဢရႁၼ်ၸၢႆး) ပေႃးဢႃယုတဵမ် 20 ပီယဝ်ႉ ၶဝ်ႈသိမ်ႇထတ်းထၢမ်တၢင်းၽိတ်း (ၶေႃႈၸုတ်ႈ ယွမ်း) 13 ၶေႃႈသေ ၺၢတ်ႈႁဵတ်းၽိၵ်ႉၶုတီႈသွင်ႇၼႃႈတၼ်းတႃၸဝ်ႈဢရႁၼ်ၸၢႆး 5 တူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ယဝ်ႉ တိုဝ်းသိလ် 227 ၶေႃႈတေႃႇ ၸူဝ်ႈပၢၼ်။
ပုၼ်ႈတႃႇၽိၵ်ႉၶုၼီး(ဢရႁၼ်ယိင်း)သမ်ႉ ၵေႃႉယၢမ်ႈမီးၸဝ်ႈၽူဝ် ပေႃးဢႃယုတဵမ် 12 ပီ၊ ၵေႃႉပဵၼ်သၢဝ် ပေႃးဢႃယုတဵမ် 20 ပီယဝ်ႉ သမ်ႉလႆႈတိုဝ်းၸွမ်းတၢင်းၵမ် သိၵ်ႉၶႃမႃးၼ(ၾိုၵ်းယူႇၸွမ်းၾိင်ႈသင်ၶၸဝ်ႈ) တီႈဢေႇ သုတ်း 2 ပီယဝ်ႉၸင်ႇၶဝ်ႈသိမ်ႇ ထတ်းထၢမ် တၢင်းၽိတ်း (ၶေႃႈၸုတ်ႈယွမ်း) 24 ၶေႃႈသေ ၺၢတ်ႈႁဵတ်းၽိၵ်ႉၶုၼီး (ဢရႁၼ်ယိင်း) တီႈသွင်ႇၼႃႈၽိၵ်ႉၼီး 5 တူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢွၼ်တၢင်း၊ ယဝ်ႉၼၼ်ႉသမ်ႉလႆႈၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်လွင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈတီႈသွင်ႇၼႃႈၽိၵ်ႉၶုၸၢႆး 5 တူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ထႅင်ႈ (ၼႂ်းဝိၼီးႁွင်ႉ ဝႃႈႁဵတ်းတလ်းလႁိၵမ်)သေ တိုဝ်းၵမ်သိလ် (ဝိၼီး) 311 ၶေႃႈတေႃႇၸူဝ်ႈပၢၼ်(သိလ်ဝိၼီးၽိၵ်ႉၶုၼီး ၼိၵၢႆမႁႃယၢၼ်းမီးၼမ်လိူဝ်၊ မီး 348 ၶေႃႈ)။ ပၢင်ဝူတ်ႇၶျ် ၸၢင်းလွင်းယိင်းၼိၵၢႆထေရဝၢတ်ႈပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵမ်းဢွၼ်တၢင်း သုတ်းပိူၼ်ႈ ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ 21 ၼႆႉ၊ တင်းမူတ်းမီ 9 တူၼ်၊ ယိင်းၸၢဝ်းထႆး 2 တူၼ်၊ ယိင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း 4 တူၼ် လႄႈ ယိင်းၵလႃးဢိၼ်ႊတိယိူဝ်း 3 တူၼ်။ သၢင်ႇလွင်းယိင်း ဢၼ်လႆႈဝူတ်ႇၶျ်ပဵၼ်သႃမၼေးရီး(ၸဝ်ႈသၢင်ႇယိင်း)ၵမ်းၼႆႉ မီး 13 တူၼ်။
ၽိၵ်ႉၶုၸၢႆး ႁူမ်ႈတင်းၽဢုပၸ်ႉသၢႆး(ဢုပၸ်ႉသေႇ)တင်းမူတ်း 15 တူၼ်၊ မီးတင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမၢၼ်ႈ ထႆးသရီလင်ၵႃၿင်ႊ ၵလႃႊၻဵသျ်ႊ လႄႈၸဝ်ႈတွၵ်ႉတိူဝ်ႊၽတ်ႉတၼ်တသတ်ႉတပႃလ ၽူႈပဵၼ်သင်ႇၶ ရႃးၸႃးမိူင်းဢိၼ်ႊတိယိူဝ်ႊ ပဵၼ်ၽဢုပ သၢႆး။ ၾၢႆႇၽိၵ်ႉၶုၼီး(သင်ၶယိင်း)တင်းမူတ်း 8 တူၼ်၊ မီးတင်းမုၼ်ၸဝ်ႈယိင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း 1 တူၼ် ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊလိဝ်ၾပ်ႉ(တၢၼ်ႈၸဝ်ႈပဵၼ်ဢုပသၢႆးယိင်း- ႁွင်ႉပဝတ်ႉတၼီး- Preceptor)၊ မုၼ်ၸဝ်ႈယိင်းထႆး 2 တူၼ် မီးၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊထမ်းမႃႊ ၼၼ်ႊၻႃႊလႄႈ ၸဝ်ႈၸၢင်းယိင်းသီရိဝရႃး၊ သရီလင်းၵႃ 3 တူၼ်လႄႈဢိၼ်ႊတိယိူဝ်ႊ 2 တူၼ်။ ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊၽတ်ႉတၼ်ႊ ၻႃႊ ထမ်းမႃႊတၼ်ႊၻႃႊ ပဵၼ်ၽၽိၵ်ႉၶုၼီးၸၢဝ်းထႆး(ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး တင်း လုမ်ႈၾႃႉ) တူၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ ပဵၼ်ၽိၵ်ႉၶုၼီးၼႂ်းသွင်ၼိၵႆ ထေရဝၢတ်ႈလႄႈမႁႃယၢၼ်းတီႈ မိူင်းသရီလင်ၵႃ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၸၢင်းလွင်းယိင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်းတီႈ 2 မိူဝ်ႈပီ 2003 ၼီႈၼၼ်ႉ။
ၽိၵ်ႉၶုၼီးပရိသၢတ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃး လႆႈလီသေၽိၵ်ႉၶုၸၢႆးမႃးသေတႃႉၵေႃႈ လႆႈႁၢႆလၢႆ ၵႂႃႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈတၢင်းမၼ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထ 500 ပီမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ်ဝိၼီးၸဝ်ႈဝႃႈၸိုင် ဢမ်ႇမီးၽိၵ်ႉၶုၼီး ဢမ်ႇပဵၼ် ၽိၵ်ႉၶုၼီးလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉၼႆ။ ထိုင်မႃးပီ 1988 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသင်ၶၸဝ်ႈမိူင်းသရီလင်းၵႃ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝႃႈ ထုၵ်ႇလီၾိုၼ်ႉၶိုၼ်းၽိၵ်ႉၶုၼီးသႃသၼႃးၼႆမႃး။ ပၢင်ၸၢင်းလွင်းယိင်းၵမ်းဢွၼ်တၢင်း သုတ်း သင်ၶၸဝ်ႈမိူင်းသရီလင်ၵႃ ၼမ်းႁူဝ်သေ ၸတ်း ႁဵတ်းတီႈပုတ်ႉထၵယႃး မိူင်းၵယႃး မိူဝ်ႈပီ 1998 ၼီႈ ဢွၼ်တၢင်းလႆႈၵႂႃႇၼိမူၼ်းဢဝ်ၽၽိၵ်ႉၶုၼီးၼိ ၵၢႆမႁႃယၢၼ်း(မိူင်းထႆဝၼ်း) မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁႂ်ႈမီးၽိၵ်ႉၶုလႄႈ ၽိၵ်ႉၶုၼီး (ဢုပတူဝ်သင်ၶ) ၸုမ်ႇၵူႈယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ လၢႆးၵၢၼ်ဢုပသမ်ပတႃးၽိၵ်ႉၶုၼီး ၵူႈမိူင်းမိူင်းမႃး ပဵၼ်ပွၵ်ႈ ႁူဝ်တီး၊ သမ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းတလ်လႁိၵမ် (ႁႂ်ႈသင်ၶၸၢႆးၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈ ပၼ်) ထႅင်ႈ တီႈထိူၼ်ႇလူင်တိုင်သႃရၼၢထ်ႈ မိူင်းပႃးလႃးၼသီလႄႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းမႃးပၢင်ၸၢင်းလွင်းယိင်း 2 ပီလႂ် 1 ပွၵ်ႈ မႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်ၸၢင်းလွင်း ယိင်းသွင်ၼိၵႆမႃးသေၵေႃႈ ထိုင်မႃးပီ 2012 တီႈဝဵင်းဝေးသႃလီးၵမ်း ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ်ပၢင် ၸၢင်းလွင်းယိင်းၼိၵၢႆထေရဝၢတ်ႈၼႆမႃး ပဵၼ်ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ-ဝႃႈၼႆ။ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းမီးမုၼ် ၸၢင်းယိင်း (ၽိၵ်ႉၶုၼီး) ထိုင် 22,000 တူၼ်၊ ၼမ်လိူဝ်မုၼ်ၸၢင်းၸၢႆး(ၽိၵ်ႉၶု)၊ ယွၼ်ႉၽိၵ်ႉၶုသင်ၶ ၼႂ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း တင်းသဵင်ႈမီး 12,000 တူၼ်ၵွႆး။
-"ၵၢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼုင်ႈလိူင်ယူႇၼႂ်းသႃသၼႃးၼႆႉ တီႈသိုဝ်ႈမၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်တင်ႈၸႂ်ႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈ တႃႇ ၸွႆႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်းၸွႆႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁႂ်ႈလွတ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉၶပၢႆးၸႂ်။ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်း (ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢရႁၼ် ယိင်း) လႆႈမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းသႃသၼႃး ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းဢရႁၼ်ၸၢႆးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၵ်ႉသႃ မႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးပုတ်ႉ ထသႃသၼႃး ႁႂ်ႈယူႇ မၼ်ႈလႆႈၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်တွင်းၵိုမ်းၵၼ်သေၵမ်း။ ၼႆႉပဵၼ်သုပ်ႉပတ်ႉတိပၼ်ၼူဝ်း ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶတင်းသွင် ပရိသၢတ်ႈယဝ်ႈ "- (ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊၽတ်ႉတၼ်ႊၻႃႊ ထမ်းမႃႊၼၼ်ႊၻႃႊၽိၵ်ႉၶုၼီး၊ 29/07/2012)
ၾိုၼ်ဢိင်။ ။ - ၻွပ်ႇတွၵ်ႉတိူဝ်ႊမႃႊရ်တိၼ်ႊ လွင်ႈပုတ်ႉထဝိၼႆး ထိုင်ၽၽိၵ်ႉၶုၼီး၊ တႅမ်ႈလူၺ်ႈ ၽၽိၵ်ႉၶုၼီး
သုၽူဝ်း ထႃး 2012 (ၾၢႆႇထႆး)
- Women Strengthening Buddhism: By Dhammananda Bhikkhuni 2010 (ၾၢႆႇဢိင်း)
- ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိၵ်ႉၶုၼီသႃသၼူဝ်းပတေးသ(bduQKeDomoaemya'ousrf;)
တႅမ်ႈလူၺ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈမၢၼ်ႈ ဢသျိၼ်ႇဢႃႇတိၸ်ႉၸဝံသ 1936 (ၾၢႆႇမၢၼ်ႊ)
(ၶွင်ၾၢၵ်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃတႆးၶိုၼ်)
Just one precept : 227 precepts, Oh, that is difficult. 311 precepts, that is impossible, Here take it …
Just one precept … Take care of your mind. (Foe: by Dhammanada Bhikkhuni 2002)
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)


text:
ဝၼ်းထိ 24/12/2011 ဝၢႆးၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ) သဵင်ႈ မုၼ်ၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃလူင်သူၼ်ၻွၵ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 15/09/2011 ။ လုၵ်ႈမေးပီႈၼွင်ႉ ဢိၵ်ႇၸုမ်း ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႄႈဢူၺ်းၵေႃႉ လုၵ်ႉၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆႁဵတ်း တၢင်းလီၵုသူလ် ႁႅၼ်းတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဢဝ်ၽွင် လုပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈထမ်ႇမၼႃႇၼႂ်းၵူင်ၶုမ်ၵုတ်းႁိမ်းၶုမ် ၵုတ်းၸၢႆးမူး၊ ၸၢႆးသၢၼ်လွႆ တီႈၼိူဝ်လွႆ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ တိၼ်ထၢတ်ႈ (လၵ်းတႅင်ႇ) ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင်ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းၸုမ်းၵႃႉယႃႈ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးတပ်ႉၵွင် 100 (ထႁၢၼ်ၽၢၼ်း) 3504 တင်းၸုမ်းၵႃႉ ယႃႈ ႁူပ်ႉလေႃႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တီႈလႅၼ် လိၼ်တႆး - ထႆး ႁိမ်းဝၢၼ်ႈပႃႇၵုၺ်ဢိူင်ႇ တႃႈတွၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆၸႄႈ တွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။
သိုၵ်းထႆးတေၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင်မႂ်ႇ မၢႆ 7 ၵႅတ်ႇၶႄလႅၼ်လိၼ်ထႆး-လၢဝ်း-မၢၼ်ႈ
ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ၵႅတ်ႇၶႄထႆး လူင်းလၢႆး မိုဝ်းႁပ်ႉႁွင်း လွင်ႈသိုၵ်းထႆး (ၵွင်တပ်ႉၽၢၵ်ႈ 3) တေတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင်မၢႆ 7 ထႅင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ လႅၼ်လိၼ် ထႆး ဢၼ်တိတ်း မိူင်းလၢဝ်းလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႄႉ ၵႅတ်ႇၵၢၼ် တႅပ်းမႆႉယႃႇ ထိူၼ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်လၵ်ႉတေႃႉ သူင်ႇယႃႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈ ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၶိုင်သၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၼိဝ်ႊ ၶလီႊယိူဝ်ႊ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႆးသၢၼ်ၶတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉထၢၼ်ႇႁိၼ်မိူင်းၵူၵ်းၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး
ၶွမ်ႊပၼီႊ သရႃႊပုရီႊ ၶႂ်ႈႁဵတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းတေႃႉ တၢင်ႇထၢၼ်ႇ ႁိၼ် ဢၼ်ၸေႃႉ ၶုတ်းတီႈမိူင်းၵူၵ်း ၸႄႊဝဵင်း မိူင်းသၢတ်ႇ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး လတ်းၽၢၼ်ႇ မႄႈၵျႛၵ်ႉ- ဝၢၼ်ႈမူင်ႉၵဝ်ႈလင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈလၢႆ ဢိူင်ႇဢမ်ႇ ႁၼ်လီ၊ သၢၼ်ၶတ်း ဝႃႈတေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း တင်းသိင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉဢိၵ်ႇ လၢႆလၢႆလွင်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵၢၼ် တေႃႉၵႃႉယႃႈ ၵေႃႈတေတိူဝ်း မႃး၊ ၶဝ်ႈလွၵ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈမၢင်ႇ ၶိုင်ဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်း။
ၸုမ်းမိူင်းလႃးတွပ်ႇၵႄႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸုမ်းသိူဝ်ႈလႅင်
ၽူႈမီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၼႂ်း ၸုမ်းမိူင်းလႃး တွပ်ႇၵႄႈလွင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႅၼ်လိၼ်ထႆး တၢင်ႇလၢႆး ငၢၼ်းၶၢဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈပႃႈ ၼိူဝ်ဝႃႈ ၸုမ်းမိူင်း လႃးႁပ်ႉ သွၼ်ၵၢၼ် သိုၵ်းပၼ် ၸုမ်းသိူဝ်ႈလႅင်၊ ၵွပ်ႈမီးပၼ် ႁႃၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ လႄႈတိုၼ်း ဢမ်ႇႁႃ ႁဝ်သႂ်ႇႁူဝ်။
More Articles...
Page 1 of 2


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈယွၼ်းတၢင်း ႁၼ်ထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သင်ႇၶရႁၢၼ်းၽူႈၵူၼ်းႁူႉတင်းသဵင်ႈဝႃႈၼႆလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈႁဝ်းၵူၼ်းထမ်းမ တႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈႁၼ်တူဝ်ထူပ်းသေ ၶႂ်ႈတွပ်ႇထိုင်ၼင်ႇၼႆၶႃႈ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်လႆႈႁၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈၽွမ်ႉၸွမ်းၶေႃႈယိုၼ်ႈမိုဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလီတႄႉၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ဝႃႈ ၼၼ်ႉၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ပဵၼ်ဢၼ်သူၸဝ်ႈဝူၼ်ႉတႃႇႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸႂ်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်သူၸဝ်ႈဝူၼ်ႉၽႂ်ဝူၼ်ႉမၼ်းသေႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉၸွင်ႇတေၸၢင်ႈတူၵ်းလွၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၢင်ႈၶိုမ်းပႂ်ႉတဵၵ်းႁဝ်း ထႅင်ႈယူႇၶႃႈႁႃႉ!
1.မိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (လွႆတႆးလႅင်း) ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈပဵၼ်သိုၵ်းသၢႆၸႂ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဝ်းၸႂ်ယႂ်ႇႁူႉၵၼ် တင်းမိူင်းတႆးပတ်ႉပိုၼ်ႉလႄႈ ၼွၵ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူႉၸၵ်းလီလီၸုမ်းၼိုင်ႈၶႃႈၸုမ်းၼိုင်ႈ။
2.မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ (ဝၢၼ်ႈႁႆး) ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈပဵၼ်သိုၵ်းသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းမႃးၸဵမ်လႂ်လႂ်ယဝ်ႉၶႃႈ။
3.မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီၻီႇမူဝ်ႊၶရိတ်ႉတိတ်ႉ (မိူင်းလႃး) ၵေႃႈပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းတွၼ်ႈလိၼ်ထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးထႅင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းပီႇတုၸိတ်ႉၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼႂ်းၼင်ႇတပ်ႉ သိုၵ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်း။
ၼႂ်းၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈဢၢၼ်းႁဵတ်းပၼ်တႃႇၵူၼ်းပေႃးလွတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်ပေႉ ၵိၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင် (ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း-ဢထူးတေႇ တႃႉ) ဢၼ်ၼၼ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈသမ်ႉၸူမ်း။ ႁဵတ်းသင်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်းတင်းသဵင်ႈတၢင်းႁူႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈ၊ ႁဵတ်းသင်မႃႇၼႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉပေႉဝႆႉသုင်တေႃႇၵၼ်ၶႃႈ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်တေယွမ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်လႄႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉပေႉၽွမ်ႉၵၼ်ယၢပ်ႇဝႆႉၶႃႈလႃႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းတေႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယင်းပႆႇလၢတ်ႈၼႄပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မိူင်းလႆႈလၢႆးယွႆႈယႅမ်းၶႃႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းလႃးၵေႃႈၼၼ် တႃႇၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၸွင်ႇသူၸဝ်ႈဝူၼ်ႉယူႇၶႃႈႁႃႉ! ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶၢမ်ႇယွမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ၽွင်းငမ်းၼႃႈလိၼ်ၽႂ်မၼ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉၶႃႈႁႃႉ! သင်ဝႃႈပိူၼ်ႈ ပၼ်ႁဝ်းဢုပ်ႉၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်းတႄႉတႄႉၸိုင်တပ်ႉသိုၵ်းၸုမ်းလႂ်တေဢွၼ်ၼႃႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸုမ်းလႂ်တေၸွမ်းလင်။ တေႃႈ ၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်သိုၵ်းမႃးႁဵတ်းၶုၼ်ႁဝ်းယူႇယင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ယင်းဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၽႂ်ၼႃႈလိၼ်မၼ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသႃႇၸႂ် ၶႃႈဢေႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႃႇပေႃးၼႆ ပေႃႈမီးလၢႆလၢႆၸုမ်းၼႆၶဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းလႆႈလၢႆၶေႃႈ ၸႂ်ႉဝီးထီးလႆႈလၢႆမဵဝ်း။ သင်ႁဝ်းပဵၼ်ၸုမ်း လဵဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ်ၸိုင်ၶဝ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလိင်ႉလဵၼ်ႈၵဵမ်းႁဝ်းလႆႈလၢႆ မဵဝ်းၶႃႈ။ ၸွင်ႇဝႃႈၶဝ်ၵူဝ်ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင် (ဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း-ဢထူးတေႇတႃႉ)။ သင်ဢဝ်တၢင်းဝူၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈတႄႉ သူ ၸဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉလိူဝ်ၵႂႃႇႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈၸုမ်း သိုၵ်းလၢႆၸုမ်းလႄႈ တၢင်းဝူၼ်ႉလၢႆၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႉသူ ၸဝ်ႈယွမ်းမႃႇၼႃႉသူၸဝ်ႈသေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ဢမ်ႇလီၶႃႈႁႃႉ!
ပေႃးထၢၼ်ႈဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၽႂ်ၼႃႈလိၼ်မၼ်းၼႆ တီႈဢၼ်သူၸဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၽႂ်သမ်ႉတေႁဵတ်းပၼ်တၢင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ်ၶႃႈလႃႇ၊ တေပၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈၶဝ်ဢူမ်ဢိုၼ်ၶဝ်ပႅတ်ႈသေၶႃႈႁႃႉ! မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်တႃႇတႆးယူႇသဝ်းၶႃႈ ပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၸွႆႈၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄဢဝ်ၶိုၼ်းၶႃႈ ဢၼ်သူ ၸဝ်ႈၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ -မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁဝ်းႁဵတ်းၼမ်ႉလၼ်ႈတႂ်ႈၽိူင်း တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢိူဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၵဝ်းသူၸဝ်ႈၽိတ်းၵၼ်တႄႉယူႇၽႂ်ယူႇမၼ်းလႆႈ သင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၵၼ်လႄႈၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးသေလွင်ႈလွင်ႈၼႆ သူၸဝ်ႈတိုၼ်းၶဝ်ႈ ၸႂ်ၽိတ်းၵၼ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉၶႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉမိူဝ်ႈၼႆႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလၢတ်ႈငၢႆႈၶႃႈ။
သူၸဝ်ႈယင်းပႆႇၼႄၼမ်ႉၼႄတူဝ်ႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းၶႃႈ တႆးၼႆႉတၢင်းႁူႉၼမ်၊ တၢင်းႁူႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶျေႃႉ၊ ၶႄႉၶႅင်ႇတၢင်းႁူႉၵၼ်။ ငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈတူၺ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ၶွင်တႆးသၢင်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၾွၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တၢင်းႁူႉဢမ်ႇၶဝ်ႈၵၼ် မႃႇယႂ်ႇတေႃႇႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၵူဝ်ၽူႈၶဵၼ်ႁၵ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူဝ်ၵဝ်ႇလိူဝ်ၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်သူၸဝ်ႈဝႃႈ သူၸဝ်ႈယွမ်းမႃႇၼႃႉသူၸဝ်ႈ၊ ႁူမ်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉသူၸဝ်ႈတိုၵ်း ဢဝ် ၶိုၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းလႆႈယူႇသႃႇလူမ်ၸႂ် သေၵမ်းၶႃႈ။ ယႃႇပေဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၵဝ်ၼႃႈလိၼ်မႂ်း ႁဵတ်းဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇၵူဝ်ႁဝ်းဢမ်ႇမီးတီႈယူႇ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းတေ ပၢႆႈၵႂႃႇပဵၼ်ၶီႈၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ပေႃးသူၸဝ်ႈႁၵ်ႉၶိူဝ်းတႆးမိူင်းတႆးတႄႉယူႇၼႆၸိုင် ယႃႇပႂ်ႉႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမႃးၽွမ်ႉႁဝ်း ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽွမ်ႉၽႂ်ၵေႃႉလႂ်ၸုမ်းလႂ်၊ တေႁႂ်ႈ ၽႂ်ႁဵတ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သူၸဝ်ႈႁူႉသေႁဝ်းသိပ်းပုၼ်ႈၶႃႈ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမီးၼင်ႇၼႆၶႃႈ!
ၸၢႆးသႆႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းထႆး ဝၼ်းထိ 08/12/11


text:
ၽူႈတႅၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆၼႂ်း/ၼွၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆးၼၼ်ႉ မီးၸုမ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း/ၼႂ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တႅပ်းတတ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 8 ၶေႃႈ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14-16/09/12 ယူႇတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်(Conference) သေ မီးၽူႈတၢင်တူဝ် ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းတႆး၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ယၢင်းလႅင်၊ ၶျၢင်း၊ မွၼ်း၊ ရၶႅင်ႇ၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိၵ်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ဢိၵ်ႇၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းပွတ်း လႅၼ်လိၼ်ထႆး ပႃးၸဵမ်တူဝ်တႅၼ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ 7 ၸႄႈမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 130 ပၢႆ။ ပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူမ်ႈၵၼ်တႅပ်းတတ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶေႃႈလႆႈၸႂ် 8 ၶေႃႈ။
ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ လႆႈမႃးသၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈၸႂ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ- 1.ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတေမီးတီႈၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ တေတမ်းဝၢင်းလၵ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ။
2.မူႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းလၢႆ ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၶၼ်ႈတွၼ်ႈႁူဝ်တီး၊ ပိူင်လူင်မၼ်းလႆႈၸႂ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
3.ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆတေဢမ်ႇတႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ပႃးၸဵမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼင်ႇၵၼ်။
4.ၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇဝႃႈၸၢႆး/ယိင်း ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈပႃးႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇ။
5.ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်လႄႈ ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်လႆႈပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထုၵ်ႇ လီယူႇတီႈၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းသေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။
6.ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်သေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း 9 မိုၼ်ႇပၢႆ။ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်း ရၶႅင်ႇၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း 2 ၶိူဝ်း မီးပၼ်ႁႃၵၼ်သေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လုတၢႆတင်းၼမ်၊ လႆႈပိုၼ်ႉပႅတ်ႈႁိူၼ်း ယေးၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေၵႂႃႇယူႇၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်း ပၢႆႈၽေးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီမႆႈၸႂ်ၸွမ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထုၵ်ႇလီ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ဝႆးဝႆး။
7.ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၼႄၼႂ်းၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း မိုဝ်းၵႂႃႇ- (7.1)ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆႁပ်ႉႁွင်းမၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် 3 ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ (7.2).မၵ်းမၼ်ႈလၵ်းၼမ်း 6 ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ႁႂ်ႈၼႄၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈ။ (7.3 ဝၢင်းၽႅၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း သပ်းလႅင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။
8.ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းလၢႆ တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၼ်ၵူၺ်း၊ ပႆႇထိုင်ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပၢႆးႁၼ်(Vision)
ၶတ်းၸႂ်ပဵၼ် ………
ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ၊ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ်၊ သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ယၢင်ႈယိူင်းႁဵတ်းလၢႆးသိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း
တီႈပွင်ႇ "မိူင်းလွႆ" ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႂ်ႈဝႆႉတူၼ်ႈၸႂ်၊ ၼမ်ႉၸႂ်မိူင်းတႆးၼၵ်းလိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉလိူဝ် - တူၼ်ႈၸႂ် ၼမ်ႉၸႂ်ၶိူဝ်းတႆး။ ႁႂ်ႈႁူမ်ႇတူမ်းလိုမ် ၸိုင်ႈၼမ်တွၼ်းသေၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်လဵဝ်။ ၵူၼ်းမိူင်း (ႁူၺ်ႈ လွႆ/ထုင်ႉပဵင်း) ႁဝ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵွၼ်၊ ပႄ၊ ယူဝ်း၊ ၶိုဝ်ႇ၊ သဝ် ႁိူၼ်းလင်လဵဝ်။
ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း (Mission)
ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႄႈ သဵင်တႆး (ၼေႃႊဝူၺ်ႊ) ႁွမ်းမိုဝ်းၵၼ်ၶိုင်ပွင်။ မီးၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ယဵၼ်ႈ ယဵၼ်ႈ ႕ ၵေႃႉ (ၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်၊ ၽူႈ ထတ်းထွင်၊ ၽူႈယိပ်းဝႅပ်ႉ လႄႈ ၽူႈၸွႆႈ ႒ ၵေႃႉ (ၵႅမ်-ဝႅပ်ႉ လႄႈ ႁၢင်ႈလူၼ်ႉ Cartoon ၊ တိုၵ်ႉလႆႈၽိုတ်ႉၸွၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼႂ်း လုမ်းလႄႈ လုမ်းသဵင်တႆး။
တွၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈဝႅပ်ႉ"မိူင်းလွႆ"ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉတႄႇမီးတွွၼ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ- ပိုတ်ႇၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ၊ ၶၢဝ်ႇ၊ ထွမ်ႇသဵင်၊ ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ၊ ပွင်ႈၵႂၢမ်း၊ လွင်ႈလူၺ်ႈၸိုင်ႈတႆး၊ လုမ်ႈၾႃႉ၊ ပိူင်ပဵၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈ လၢႆး၊ ပိုၼ်း၊ ပၢႆးမိူင်း၊ ပၢႆးသိုၵ်း၊ ပိုၼ်ႉႁူႉ၊ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ သိင်ႇဝႅပ်ႉလွမ်ႉ၊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ဢိၵ်ႇတင်း ပိူင်ပဵၼ်လုမ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပိုၼ်းပဵၼ်မႃး(Background)
ဝႅပ်ႉသႆႉတ် Website ဢမ်ႇၼၼ် Web လိၵ်ႈတႆး"မိူင်းလွႆ" www.mongloi.org, www.mongloi.net ၼႆႉယူႇတီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (S.H.A.N) တင်းသဵင်တႆး (ၸုမ်းပွႆႇ သဵင်ၾၢႆႇတႆး ဝဵင်းဢွတ်ႉသလူဝ်ႊ ၼေႃႊဝူၺ်ႊ) ဢုပ်ႇၵုမ်တုမ်ႁူဝ် ၵၼ် ၶတ်းၸႂ်ပွႆႇဢွၵ်ႇႁဵတ်းမႃး မုိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ ႒႑/႕/႒႐႐႔ (21/5/2004) [ဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈၵၢၼ်ပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈ ႑႙႕႘ ] ဢိင် ၼိူဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸိူဝ်းမီးမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵမ်ႉၸွႆႈႁႅင်းငိုၼ်းပိုတ်ႇတင်ႈပၼ်။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈယုမ်ႇယမ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ (ၶၢင်၊ ယၢင်း၊ ၶျၢင်း၊ မွၼ်း၊ ရၶႅင်ႇ၊ မၢၼ်ႈ) ၶဝ် ပိူၼ်ႈၵေႃႈ မီးဝႅပ်ႉ သႆႉတ်လိၵ်ႈၽႂ်လိၵ်ႈမၼ်းတင်းၼမ်၊ ႁဝ်းၵေႃႈထုၵ်ႇလီမီး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း မၢင်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းပိုတ်ႇတူၺ်းဢိၼ်ႊတိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ (Internet) လႆႈၵေႃႈ မီး ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင်။
ယိူင်းဢၢၼ်း (Objectives)
1. ဢဝ်ပၢႆးႁူႉမေႃပၢၼ်မႂ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၵႃႈယိုၼ်းၶိုတ်းလႆႈလူၺ်ႈ လၢႆး "ၵႂၢမ်းႁူမ်ႈၶေႃႈလိၵ်ႈ ၵေႃႈၸႂ်ႉတူင်ႇ တၢင်ႇၽႂ်မၼ်း" ။
2. ႁႂ်ႈၸိူဝ်းပႆႇလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈထႆး၊ ဢင်းၵိတ်း၊ မၢၼ်ႈ ၶဝ် ပေႃႈလႆႈႁပ်ႉႁူႉ ၶိုတ်းတၼ်း ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းပိူင်ပဵၼ်ၵူႈလွင်ႈ။
3. ထႅမ်ႁႅင်းၸွႆႈမုၵ်ႉမူႇၸုမ်းၵေႃ/ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ/ သင်ၶ - ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵူႈတီႈ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈထၢင်ႇ ႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ ၻီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊ၊ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း ႁင်းၶေႃ၊ သုၼ်ႇလႆ ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ လူင်ႉလႅင်းၵပ်း သၢၼ်ၵၼ်မႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇ။
4. ပူၵ်းသူၼ်းတူပ်းတိုၼ်ႇ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မေႃဝႆႉၸႂ်ၵႂၢင်ႈ (ဝူၼ်ႉလိုၵ်ႉ၊ တူၺ်းယၢဝ်း၊ ႁၼ်ၵႆ)၊ ပိၼ်ႇပႆႇ ယွမ်းႁပ်ႉၼပ်ႉထိုဝ် ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ။
5. တွၼ်ႈတႃႇပဵၼ်ၸုမ်းသိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း ဢမ်ႇတၢင်တူဝ်ႁဵတ်းၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်းလႂ်။
ပၢႆၵမ်မႂ်ႇ - သႅင်ၵဝ်ႈၼမ်ႉ
သႅင်ၵမ်ႉမိူင်း
သႅင်ပိူင်းႁုင်ႈ


text:
ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၼ်ႇၾႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1311 ဢႃႇယုလႆႈ 20 လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၵွၼ်းမိူင်းမႃးတေႃႇထိုင် 1364 ။ လႆႈသၢင်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸၵ်ႈၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇမိူဝ်ႈလဵဝ်တေႃႇထိုင် တႃႈလီႈ မိူင်းၶႄႇ (ၶုၼ်းမိင်)၊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတေႃႇထိုင်တႃႈၵုင်ႈ တႃႈဝၢႆ၊ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယ တေႃႇထိုင်ဢႃႇသမ်ႇ မိူင်းတႆးဢႃႁူမ်၊ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း ပွတ်းတူၵ်းလႄႈၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
လွင်ႈဢၼ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းပီမႂ်ႇၼႆႉသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်ႇယေႃး ၵႂႃႇၸွမ်းမီးလၢႆလွင်ႈ။
(1) ၼိူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ထမ်ႇမတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇၸႂ်မီး ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၵေႃႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၽႂ်ထဵင်ဢမ်ႇလႆႈၼႆႉ ၼႂ်းတႆးႁဝ်း ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လိူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ။ ဢမ်ႇလိူဝ် သေပီႈၼွင်ႉၶႄႇယင်းယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းတႆးတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၵေႃႉဢၼ်ၶဵင်ႇၶဝ်လႆႈမီး “သိူဝ်ၶူဝ်ၾႃ” ၵေႃႉ လဵဝ်။ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်တႆးၵေႃႉဢၼ်မၵ်းမၢႆတၢင်ႇပိုၼ်းၼႂ်း လုမ်ႈၾႃႉဝႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတူၺ်းပူၼ်ႉ ၶၢမ်ႈတႆးၵႂႃႇ။
(2) ၼႂ်းပီမႂ်ႇၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈ 700 ပီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁူႉဝၼ်းႁူႉလိူၼ်။ ပႂ်ႉတေႃႇႁူႉဝၼ်း ႁူႉလိူၼ်ၵေႃႈ 700 ပီၼႆႉတေပူၼ်ႉၵႂႃႇ။
(3) ႁဝ်းတေဝႆႉဝၼ်းၶေႃၶေႃသေ တေယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်ႇမုၼ်ၵေႃႈ ပႆႇႁၼ်မီးဝၼ်းလႂ်ထႅင်ႈ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်။
တေဢဝ်လၢႆးလႂ်ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်ႇမုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႃႇပေႃးၼၼ် ? ။
မၼ်းၵေႃႈၵမ်ႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၽႂ်မၼ်း။ လၢႆးငၢႆႈတီႈသုတ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပၼ်ဝႆႉၶဵင်ႇတႃႇမၼ်းၸဝ်ႈသေ ၵႂႃႇဝႆႈၵႂႃႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ပေႃးမီးၽူႈႁူႉမေႃၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်ၶႆႈၼႄပိုၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ၊ သႂ်ႇပႃးလႆႈဝွၵ်းလင်ႇၵႃႇ ၽဵင်း ၵႂၢမ်းၵေႃႈယိင်ႈၶႅၼ်းလီ။
မုင်ႈမွင်းဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၸၢင်ႈမႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈတႆးႁဝ်း ၽွမ်ႉတုမ်ၵၼ်ၶိုၼ်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။မၼ်းတေပဵၼ်လွင်ႈလီပိူဝ်ႈတႃႇၶၢဝ်း ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵူႈၾၢႆႇႁဵၵ်ႈႁွင်ႉႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်းယူႇ။
ၶိုၼ်းသႂ်
700 ပီ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ (700th Anniversary , Hso Khan Fah 1311-2011)
လူၺ်ႈ- ပိုၼ်ၶမ်း ၶိူဝ်းသိူဝ်
ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ဝၢႆးၵိၼ်မိူင်းႁွင်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ
ပေႃႈၸဝ်ႈ ၶုၼ်ၾၢင်ၶမ်း
မႄႈၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းၾႃႉဢွၼ်ႇ
ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶိူဝ်းတႆးမၢဝ်း (ၶိူဝ်းသၢႆၼွင်သႄ)
ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ ၵေႃႉပီႈ- ၶုၼ်ဢၢႆႈငမ်းမိူင်း၊ ၵေႃႉၼွင်ႉ- ၶုၼ်သၢမ်ၵွၼ်းငိုၼ်း
ဝဵင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းဝၢႆ(1311-1312) ဝဵင်းၸႄႈလၢၼ်ႉ(1313-1363) ဝဵင်းတႃႈသူပ်းဢူ(1364)
ႁေႃသႅင် မိူင်းမၢဝ်းလူင်
ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်း ၼွင်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈ- ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၾႃႉ
ၶုၼ်သိုၵ်းမႄႈတပ်ႉ တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း၊ တၢဝ်ႉသိူဝ်ႁၢၼ်၊ တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ
ၸိုဝ်ႈလီဢၼ်-
ၶုၼ်ၶႄႇမွပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၶုၼ်ငမ်းမိူင်းၼႂ်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ
ၵိၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈ ပီၶရိသ်ႉတ် 1311 ၼီႈ (မိူဝ်ႈဢႃယု 20 ပီ)
ၼွၼ်းၽႄးမိူဝ်ႈ ပီၶရိသ်ႉတ် 1364 ၼီႈ (ဢႃယုၸဝ်ႈလႆႈ 73 ပီ၊ ၵိၼ်မိူင်းႁိုင် 53 ပီမိူင်း)
မိူင်းႁေႃၶမ်းဢၼ်ယူႇ-
ပႃႈတႂ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈၸဝ်ႈ ပီ 1313 ၼီႈ တိုၵ်းၾၼ်းလႆႈမိူင်းႁေႃၶမ်းသႅၼ်ၸႄႈ
ပီ 1314 ၼီႈ တိုၵ်းၾၼ်းလႆႈမိူင်းႁေႃၶမ်းမိူင်းမိတ်ႈ
ပီ 1317 ၼီႈ တိုၵ်းၾၼ်းလႆႈမိူင်းႁေႃၶမ်းၼွင်သႄ
ပီ 1318 ၼီႈ တိုၵ်းၾၼ်းလႆႈမိူင်းႁေႃၶမ်းၵဵင်းႁုင်ႈ၊ လူင်ၽၿၢင်း၊ ၵဵင်းသႅၼ်၊ ၵဵင်းႁၢႆး၊ လမ်းပုၼ်း၊ လမ်းပၢင်း၊ မေႃႇလမႅင်ႇ၊ တႃႈမၢဝ်း(မုတ်ႉတမ)၊ တႃႈဝၢႆ ပႃႇၵိူဝ်၊ တႃႈၵုင်ႈ
ပီ 1321 ၼီႈ တိုၵ်းၾၼ်းလႆႈမိူင်းႁေႃၶမ်းဝူၺ်ႇသႃလီလူင်(ၼႂ်းဢသ်ႉသမ်)
ပီ 1361 ၼီႈ တိုၵ်းၾၼ်းလႆႈမိူင်းႁေႃၶမ်းပၢင်ယ(တီႈထုင်ႉပဵင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ)
|မွၵ်ႈၸႅင်ႈ။ ဢိင်မႃးတီႈပပ်ႉပိုၼ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢၼ်ၶိုၼ်းသႂ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ 1999E


text:
ၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ
လၢတ်ႈမိူၼ် - တႅမ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တၢင်းယူႇလွတ်ႈတႆး
Speak universally, Write: The Shan Path to survival
လိၵ်ႈတႆးၽႂ်မၼ်း ၵႂၢမ်းတႆးႁူမ်ႈၶေႃႈ
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ-ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၺ်းဢမ်ႇပဵၼ်။ ၾၢႆႇၽႃသႃၾိင်ႈငႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၵေႃႈတၵ်းတေလႆႈၶတ်းၸႂ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၼိုင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်း ၸင်ႇတေၶိုၼ်ႈၼႃႈၵႂႃႇလႆႈ။
ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၾၢင်ႉသတိၸိူဝ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်သမ်ႇလႂ်ပိူင်လႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ တၵ်းလႆႈမီးၵူႈၾၢႆႇ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁႃၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ငိုၼ်းတွင်း၊ ဢမ်ႇမီးၵေႃႉမေႃတိတ်းတေႃႇၶဝ်ႈႁႃပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇသၢၼ်လွင်ႈပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၽႃသႃၾိင်ႈငႄႈဢၼ်ၶိုတ်း ၸၼ်ႉတၼ်းပိူၼ်ႈၸိုင် တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁပ်ႉႁွင်း (လပ်ႉလွင်း) တၢင်းဢွင်ႇပေႉႁဝ်း။
ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တၵ်းလႆႈၸေးၾၢႆႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၸေးၾၢႆႇၵေႃႈယင်းပႆႇယဝ်ႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်းၶိုတ်းၸၼ်ႉတၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈတႄႉဝႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ဢမ်ႇဝႃႈႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈပႅၼ်ပႄႈသွင်ပိူင်။
- ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးသေႁဵတ်းၵႂႃႇ။
- ၶတ်းငဝ်းလၢႆးသေႁဵတ်းၵႂႃႇ။
တင်းသွင်လၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈယိူင်းမၢႆလႆႈ ထိုင်ၵေႃႈဢမ်ႇယင်ႈယိုၼ်းလႆႈ။ ပိူဝ်ႈတႃႇထိုင်ယိူင်းမၢႆၼၼ်ႉ တေလႆႈ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၵူၺ်းၵေႃႈသမ်ႉဢမ်ႇၶတ်းငဝ်းလၢႆးသေႁဵတ်းၵႂႃႇလႆႈ
- တၵ်းလႆႈမီးလွၵ်းပိူင် (system) လႄႈလၵ်းၵၢၼ် (principle) ၵူၺ်းၵႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်း ငဝ်းလၢႆး။
- ဢမ်ႇၸွမ်း ဢမ်ႇၶတ်းငဝ်းလၢႆး။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငဝ်းလၢႆး ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ႁွင်ႉဝႃႈ (သီလ)။
- တေလႆႈမီးလွင်ႈတင်ႈၸႂ် (သမႃထိ) သေႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႂႃႇၽႂ်ၵႂႃႇမၼ်း။ ႁဵတ်းႁဵတ်းၽႃႈၽႃႈ။
- တေလႆႈၶူၼ်ႉႁႃတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ (ပၺႃ) သေႇသေႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၸူးဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်း ဢွၵ်းၸွၵ်းဢွၼ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်း တေၶိုတ်းၸၼ်ႉတၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတေၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။
- တူၺ်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလႄႈတင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်ႁဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတိၼ်းတွၼ်းၼၼ်ႉသေႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉပဵၼ်သဵၼ်ႈ တၢင်းပၢၼ်ၵၢင်ယူႇၼႄႇ။
- တူၺ်းလိၵ်ႈပီႈၵႂၢမ်းၼွင်ႉႁဝ်းသေယိူင်ႈဢဝ်ၶဝ်တင်းပိုၵ်း ပႅတ်ႈဝၢင်းၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇမူတ်းသေႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ပၢၼ်ၵၢင်ၼႄႇ။
- ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပႅတ်ႈဝၢင်း၊ ၵႂၢမ်းပီႈၵႂၢမ်းၼွင်ႉ(ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ထုၵ်ႇမၵ်းမၢႆဝႆႉ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထတ်းႁႃတီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇသေၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ၼွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈတူၺ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ
- ပိူၼ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈၵႂၢမ်းၽႂ်ပဵၼ်ၽႃသႃၵၢင် (common language) သေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မႃး ၵမ်ႉၸွႆႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင်ၼႄႇ။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸူဝ်ႈပႆႇတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းလီၶႆႈၸႂ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်သေၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇ။
- “ ယၢၵ်ႇႁူႉယၢၵ်ႇႁၼ် ” ၼႆႉၼၵ်းၶိုၵ်ႉလိူဝ် “ ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်” ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃးဢမ်ႇလႆႈႁူႉလႆႈႁၼ် ယူႇဢမ်ႇလႆႈ
ၵႂၢမ်းသွၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈ
You govern a kingdom by normal rules
You fight a war by exceptional moves
But you win the world by letting alone.
How do I know that this us so?
By what is within one?
ၵွၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈ မၢႆမီႈပၵတိ (ယူဝ်းယူဝ်း)
ၾၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈ ၸိူင်းလၢၵ်ႇလၢႆး
ၵွၼ်းလုမ်ႈၾႃႉလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ပွႆႇဝၢင်း
ၵဝ်ႁူႉလႆႈလွင်ႈၼႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်?
ႁူႉလႆႈလူၺ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၵဝ်။
Tao Te Ching, Chapter 57
ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇ
ႁၢင်ႉဢမ်ႇလီလိူဝ်ၸၢႆး ၊ ႁၢႆးဢမ်ႇလီလိူဝ်ယိင်း
Divorce is not commendable for men.
Neither is maiden ship for women.
การอย่าร้าง ไม่ใช้เรื่องหน่าสรรเสริญสำรับผู้ชาย
การสละสด ไม่ใช้เรื่องหน่าสรรเสริญสำรับผู้หญิง
ကွာရှင်းမှုသည် ယောကျာ်းကောင်းတယောက်အတွက်
ချီးမွမ်းစရာမဟုတ်အပျိုစင်ဆုံးရှုံးမှုသည် မိန်းမကောင်းအတွက်ချီးမွမ်းစရာမဟုတ်
ၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ လၢတ်ႈမိူၼ် - တႅမ်ႈၽႂ်မၼ်း၊ တၢင်းယူႇလွတ်ႈတႆး Speak universally, Write: The Shan Path to survival


text:
ဝၢႆးၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉ၊ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵႂႃႇယဵမ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈၵဵင်းတုင် လႄႈမိူင်းလႃး။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 16/09/12 ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ဢွၼ်ဢဝ်တင်းလုၵ်ႈမေး မႃးတီႈၵဵင်းတုင်၊ မွၵ်ႈယၢမ်း 18:00 မူင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸၼ်ႉသုင်ၼႂ်းၸုမ်းမိူင်းလႃး (NDAA-ESS) ၶုၼ်သၢင်ႇလူႇ၊ ၸဝ်ႈသၢၼ်းပိူဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶမ်းမွင်ႇ၊ ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်း သုင်သုတ်း ၸဝ်ႈထဵင်ႇဝိၼ်း (လုၵ်ႈၸဝ်ႈၸၢႆးလိုၼ်း) လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းမၼ်းၸဝ်ႈတီႈ ၼႂ်းလုမ်းတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ (ၵဵင်းတုင်)၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၸိူဝ်းၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမၢႆ 2 ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ လႆႈၸွႆႈပၼ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်မိူင်း လႃး သၢင်ႉငိုၼ်း 200 သႅၼ် (20 လၢၼ်ႉပျႃး)၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မီးပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸုမ်းမိူင်းလႃးၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ႁူပ်ႉၵၼ်ပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈတူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်လႄႈသၢင်ႈလွင်ႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်၊ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ပဵၼ်သုၼ်ႇတူဝ် တင်းၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵေႃႈ ပႆႇမီးမႃးသေပွၵ်ႈ။ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ယိၼ်းမွင်ၸႂ်ၸွမ်းလႄႈ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်း လွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈၼႂ်းမိူင်းလႃး၊ ႁဝ်းတေၸွႆႈပၼ် ငိုၼ်း 200 သႅၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတူဝ်ငိုၼ်းၼႆႉ ပႆႇလႆႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸွႆႈပၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈထူပ်းမိူဝ်ႈ လဵဝ်ၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း- ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမိူင်းလႃးသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/09/12 ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း လုၵ်ႉၼေႇပျီႇတေႃႇမႃးတီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ မႃးၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ မွပ်ႈငိုၼ်းပၼ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈႁူင်း/ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ တီႈၶူဝ်လွင်း။ ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 600 လင်ႁိူၼ်း၊ မီးပၢင်သဝ်း ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး 2 တီႈ၊ ဝၢႆးႁွင်ႉၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေ ၸွႆႈပၼ်တီႈ (ၶူဝ်လွင်း)ယဝ်ႉ ၵႂႃႇၸွႆႈပၼ်ထႅင်ႈတီႈပွၵ်ႉ 9 (ၶၢႆးႁဵဝ်း)ၼိုင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းလႂ် 30,000 ပျႃး။ ၸွႆႈပၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် 500 ထူင်။
ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းလႄႈသင်၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်လႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၸွႆႈထႅမ်၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်းမႃးၸွမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ၊ ဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃၸွမ်း မၼ်းၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်းၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်ၸွႆႈပၼ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸွႆႈပႃးၸဵမ်ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆလႄႈ ၶိူင်ႈၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ- ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးလႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ! ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ( RCSS-SSA) ယိပ်းမိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႊဢူးတဵင်းသဵင်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/11/2011 လႄႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 02/12/2011 ၵႂႃယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸဵမ် သင်ၶဢရႁၼ်ၸဝ်ႈလႄႈၵူၼ်းႁိူၼ်းၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁၼ်လီ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉၵူဝ် ပဵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းတႆး_တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (SSRC/MTA) မိူဝ်ႈပီ 1996 ၼၼ်ႉလႄႈၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း/ၵိၼ် ဢမ်ႇဝၢၼ်ၵၼ်၊ ႁူမ်ႈထိုင်ၵူၼ်းလူင်မၢင်ၸဝ်ႈၼႂ်းၸုမ်းငမ်းယဵၼ် ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ/ၸုမ်းသိုၵ်းပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပႃႊတီႊ ၵၢၼ်မိူင်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းၼႆႉ။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆလႃႇပေႃးၼႆ ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈၾင်ယူႇၼႂ်းၸႂ်သုၼ်ႇလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ဝႆႉဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈၶဝ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉမႁႃႇပျိဝ်ႇႁႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႇတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၶဝ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်လႄႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈၶဝ်တေဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်း တေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢိုၼ်ႇ၊ ယူႇၸွမ်းၵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 5-6 သိပ်းပီယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ် သိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေပွၵ်ႈ။ ၵူဝ် RCSS/SSA ၵႂႃႇတူၵ်းလွၵ်းႁႅဝ်ႉၵၢၼ်မိူင်း
ဢၼ်ၶဝ်ႁၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ သုမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ၵူဝ်သုမ်းပႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၾိင်ႈငႄႈထႅင်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ
ၵေႃႈ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တေလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ၊ တေလႆႈပိုင်ႈဢိင်၊ တေႁတ်းၸိုၼ်ႇၼႃႈၵိုဝ်း
တႃသေ ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊလႄႈႁတ်းတေႃႇၼႃႈတူၺ်းၼႃႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လိူဝ်သေၸုမ်း RCSS/SSA ၵႂႃႇ
ဢမ်ႇႁၼ်မီးၸုမ်းလႂ်ထႅင်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ RCSS/SSA ပဵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၸိူင်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်။
လွင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉယိၼ်းမႃးဢွၼ်တၢင်း၊ ၵွပ်ႈလႆႈယိၼ်းၵႃႈသဵင်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမႃး ယူႇတႃႇသေႇသေ မိူဝ်ႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈ RCSS/SSA ႁဵတ်းၵႂႃႇႁင်းၵွႆး၊ ဢမ်ႇတိူင်ႇပၢင်ႇၽႂ်၊ ဢမ်ႇ တင်ႈၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းဝႆႉဢွၼ်တၢင်းသေ ပေႃးတိုဝ်ႉတၢင်းပၼ်ၵေႃႈၵႂႃႇဢုပ်ႇၵမ်းလဵဝ်ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁူႉ ၸွမ်းတႄႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈတင်ႈၶွမ်ႊမတီႊႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊဝႆႉႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႃႈၼႂ်းၸုမ်း RCSS/SSA ၵွႆး၊ ၵူၼ်းလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတၢင်း ၼွၵ်ႈ(ႁူမ်ႈတင်းၼႂ်းမိူင်း-ၼွၵ်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆၸဝ်ႈ) ၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ လီယွင်ႈယေႃးၼမ်ႉၸႂ်ႁူဝ် ပဝ်ႈလူင်လႄႈလုၵ်ႈၸုမ်းတင်းၵူၼ်းလူင် RCSS/SSA ၶဝ်ဢၼ်မေႃတူၺ်းၵႆၼၼ်ႉယူႇ -ၶႃႈႁဝ်း တႄႉႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ၊ ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ တႃႇမိူင်းတႆး၊ တႃႇၶိူဝ်းတႆးလႄႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ၊ ပိူင်လူင်သေပိူၼ်ႈၼႆႉတႃႇၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး။ ၼႂ်းၵႃႈၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် (လွႆတႆးလႅင်း-မၢၼ်ႊ) တင်းသွင်ၾၢႆႇ 4 ၶေႃႈၼၼ်ႉ 1) လွင်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းယဝ်ႉ၊ 2) လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၵၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႇဝၢင်းၽႅၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ 3)လွင်ႈ ပူၵ်းပွင်ငဝ်ႈငုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပူၵ်းပွင်ႈပိုၼ်ႉတီႈလႄႈလွင်ႈႁူမ်ႈ မိုဝ်းၵၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈတေဝၢင်းၽႅၼ်သေ ႁဵတ်းၵႂႃႇႁင်းၶဝ်ၸဝ်ႈၵွႆး။ ႁုပ်ႈပဵၼ်သၢမ်ယိူင်ႈၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ် RCSS/SSA ၶဝ် ၸဝ်ႈလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်မႃးၵေႃႈတႃႇၸုမ်း၊ တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းတႄႉ တေဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ၊ တေဢမ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈလွင်ႈၶီသင်လူင်လၢင်၊ ၵွပ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ၸဝ်ႈပဵင်းပေႃးယူႇတႃႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းသၢမ် ယိူင်ႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉ_မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝူၼ်ႉ၊ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်း_မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း၊ ထုၵ်ႇလီဝၢင်းၽႅၼ်/မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်းၽႅၼ် (ႁူမ်ႈတင်းၶဝ်ၸဝ်ႈ RCSS/SSA ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈတီႈ 4 ဢၼ်ဝႃႈႁူမ်ၵၼ်ႁႃ/တတ်းမၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈဢွင်ႈတီႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈငုၼ်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇတေဢုပ်ႉဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ်တီႈၼႄႇပျီႇတေႃႇ မိူၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်တီႈပၢင်လူင်ၵမ်းၼိုင်ႈ (Development and Panglong like Conference) ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- ၾၢႆႇႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS/SSA ၸွမ် သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်းၵေႃႈ ၽွင်းၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈလူဝ်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးဢွၵ်းၵၢၼ်မိူင်းသုင် ႁူမ်ႈပႃးတင်းပၢႆးဝူၼ်ႉ ပၢႆးႁၼ်ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈတင်းလၢႆ ဢဝ်ၸဵမ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၵမ်၊ ၽူႈယိင်းၼၢင်းသၢဝ်တေႃႇထိုင်ၵူၼ်း ထဝ်ႈ ၸဝ်ႈမုၼ်သင်ၶလႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇတႄႉတႄႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ဢွၵ်ႇမႃးၶႃႈလႄႈ၊ လုၵ်ႉမႃးၶႃႈလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး၊ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈ၊ ၽွင်းၼႆႉပဵၼ်ၽွင်း ႁဝ်းၶႃႈမႃးႁူမ်ႈႁႅင်းၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ယႃႇပေၵုမ်ႇပွင်ႉၶၢင်းဝႃႈ- ၶဝ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈႁဝ်းၼႆသေ ၸႂ်လဵၵ်ႉယူႇ၊ ဢဝ်ၽႃႈ ၵူမ်ႁူဝ်သေလၵ်ႉႁႆႈယူႇ။ ၵႂၢမ်းၼၢင်းယိင်း၊ ၵႂၢမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းၼႆသေ ဝႄႈႁူဝ်ၵၼ်ယူႇ။ ၶဝ်ဢမ်ႇပိုၵ်းသႃ ၽႂ်သေ ႁဵတ်းႁင်းၵွႆးၶဝ်ၵူၺ်းလူင်ၼႆယဝ်ႉ ၸႂ်လမ်ၵွင်လင်ပႅတ်ႈယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်ၼၵ်းၼၵ်းၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းမီးမွၵ်ႈ 5-6 လိူၼ်မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉၵွႆးၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးပွႆႇလွတ်ႈ တၢင်ႉ၊ ပွႆႇလုတ်ႈ တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼႆႉၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၽွင်း ယၢမ်းဢၼ် ၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆးႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈပူၼ်ႉတၢင်ႉၼႄႇ ? တေလုတ်ႈတူၵ်းတၢင်ႉၼႄႇ ? ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဝ်ႁဵတ်းႁင်းၶဝ်လူး ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းမီးတီႈၶဝ်ဢိူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝၢင်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈလွၵ်းပိူင်တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊတဵမ်ဝႂ် မိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႆႉတႃၸင်း ၵၼ်၊ ယိုၼ်းမိုဝ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ မၵ်းမၼ်ႈၸူမ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၼ်၊ ဝႆႉၸႂ်မၼ်ႈတဵင်ႈသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလူၺ်ႈၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇလီ ႁဵတ်းၼႂ်းၽွင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိုၼ်းတႃႇၵႂၢင်ႈၵႆလႄႈ၊ ဝူၼ်ႉလူၺ်ႈၺၢၼ်ႇလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလႄႈ၊ တူၺ်းႁႂ်ႈႁၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ မၼ်းလႄႈ၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်မီးၼၼ်ႉဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၸႂ်ႉလႄႈ၊ တူၺ်းႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇႁၼ်ၸႅင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းလႄႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ၊ သူင်ႇၽၢၼ်ႇဢီႊမေလ်ႊ(E-mail) ၶႃႈႁဝ်းလႄႈ၊ ပွၵ်ႉသ်လိၵ်ႈ (PO.Box) ၶႃႈႁဝ်းလႄႈ၊ ၶႃႈႁဝ်းတေႁဵတ်းပဵၼ်ၽူႈၵပ်းသၢၼ်ပၼ်၊ တေထတ်းသၢင်ဢဝ်ဢၼ်တေပဵၼ်ၵၢၼ်တႃႇသဵၼ်ႈ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း (Political Road Map) ၼၼ်ႉသေ သူင်ႇႁႂ်ႈႁွတ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် လႄႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း RCSS/SSA ၶဝ်ၸဝ်ႈႁႂ်ႈလႆႈၶႃႈဢေႃႈ။
ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- တင်ႈဢဝ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇတင်ႈၸုမ်းတီႈပိုၵ်းသႃၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး Shan State Political Advisory Board (SSPAB) သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၸွႆႈၶဝ်ၸဝ်ႈ RCSS/SSA ၶႃႈ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဝႆးဝႆးၼႆႉႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉၼႂ်းၼႅင်ႈၼႂ်းၼႅတ်ႊ/ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႇတ်ၼႂ်းဢီႊမေလ်ႊ ဢွၼ်တၢင်း။ ယဝ်ႉသူင်ႇၸိုဝ်ႈတင်းဢီႊမေလ်ႊ၊ မၢႆၾူၼ်းၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၵၼ်၊ လူဝ်ႇမီးလုၵ်ႈၸုမ်း ၼမ်ၼမ်၊ ႁႂ်ႈမီးဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်/ႁူဝ်မိုၼ်ႊတေႃႇထိုင်ႁူဝ်သႅၼ်၊ ယဝ်ႉၼၼ်ႉတႅမ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵၢၼ်မိူင်း-ၼိူဝ်မိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ်ႈမႃးၼမ်ၼမ် ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ရူတ်ႉမႅပ်ႊၵၢၼ် မိူင်း-မိူင်းတႆး ဢၼ်တေ ပဵၼ်၊ တေၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸုၵ်းမၼ်ႊပၢႆးၵၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ် ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးဢမ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႈယၢမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ။ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉထႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ မႃးၶတ်းလိူၵ်ႈႁႂ်ႈလႆႈၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၸုမ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တင်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈလႆႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႈ မီးလုၵ်ႈၸုမ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇၶတ်းလိူၵ်ႈ ၵၼ်ပၢႆးလင်ၵေႃႈလႆႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်းတၢင်း ဢိၼ်းဢၢၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈပိုၵ်းသႃၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈ ပၼ်လႆႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းတႆး ဢၼ်တေဢဝ် ၸႂ်ႉၵၢၼ်လႆႈသိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ၶိုၵ်ႉမၼ်း။
တႅမ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်သူင်ႇမႃးၼမ်ၼမ်ၶႃႈလႄႈ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ၊ ဢင်ႊၵိသျ်ႊတႅမ်ႈမႃးၶႃႈလႄႈ။ ပဵၼ်ၽွင်းႁဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉဢွၵ်း (သမွင်) ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ !
Tel: 66-81-7846290
E-mail: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Post: PK. P.O. Box 42, Maesai PO. Chiangrai 57130 (Thailand)


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ်ႈၸွႆႈ/ တိၺွပ်းၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၶၢႆတူဝ် ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်းၵျၼၿူႊရီး၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၼၢင်းယိင်းတႆး ဢႃႇယု 12 ၵူၼ်းမိူင်းၸၢင်၊ ထုၵ်ႇလွၵ်ႇ ၶဝ်ႈၶၢႆတူဝ်မိူင်းထႆး တိတ်းၼီႈထုၵ်ႇၶွတ်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ။
ထႆးတိတႆးႁူမ်ႈပလိၵ်ႈထႆးၽၢမ်းႁဵတ်းပလိၵ်ႈ လွၵ်ႇၵူၼ်းတႆး
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တိၺွပ်းၸၢဝ်းတႆးလႄႈမူႇၸုမ်းၵေႃႉဢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းပလိၵ်ႈထႆးသေၽၢမ်းႁဵတ်းပလိၵ်ႈပွမ်ယဝ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃလွၵ်ႇငိုတ်ႈၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ လူၺ်ႈၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈ မဝ်းၵမ်။ မီးၵူၼ်းတူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇမွၵ်ႈ 50 ၊ သုမ်းငိုၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ။
ၵူၼ်းတႆးၽိတ်းႁူဝ်ၵၼ်ၼႂ်းၵၢတ်ႇလူင်ၵဵင်းမႆႇ ၺႃးထႆးတိၺွပ်း
ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈတႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်း ၽိတ်းႁူဝ်ၵၼ် တီႈၵၢတ်ႇလူင်ၵဵင်းမႆႇ၊ ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တိၺွပ်းပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၸွမ်းမၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။
ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၶွပ်ႈ 5 ပီ
ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ WSA ႁဵတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်း ၵိူတ်ႇ ၶွပ်ႈတဵမ် 5 ပီ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇတီႈၼိုင်ႈ၊ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈမူႇၸုမ်းတိုၵ်းသူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈႁတ်းႁၢၼ်တေႃႇသူႈ သုၼ်ႇလႆႈ လွင်ႈပဵၼ်ထမ်း။
ၵူၼ်းႁၢႆႉတႆးၶႃႈပၢတ်ႇၶေႃးၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ထုၵ်ႇၸုမ်းႁူဝ်မိူင်းတိလႆႈ
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႉၶႃႈပၢတ်ႇၶေႃးၼၢင်းယိင်း သႅၼ်းၶၢဝ်ႉ တၢႆၵိုၵ်းႁိူၼ်းၼႂ်းသူၼ် တီႈမႄႈရိမ်ႊ ၵဵင်းမႆႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းယႂ်ႇၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၸုမ်း ပီႇတုၸိတ်ႉ SSS ႁူဝ်မိူင်းတိလႆႈ တီႈတႃႈသႅၼ်ဢိၼ်း (တႃႈၶူင်း)။ ယူႇတီႈမၢၼ်ႈတေသူင်ႇပၼ်တၢင်းၵၢၼ်ထႆး ၵွပ်ႈပိူင်ပဵၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆး။
More Articles...
Page 1 of 6


text:
ႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးၵၢၼ်ၶၢႆႉလၢႆႈ တၼ်းႁဵင်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်လၢႆလၢႆၵေႃႉ၊ ၽူႈထတ်းသၢင် ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလီပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်။
ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ (2012)ၼႆႉ တင်းမူတ်း 5 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် 2 ၵေႃႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ (မပၶ)မိူင်းၶၢင်။ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်း ဢွၵ်ႇ (ယမၶ) လႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆး။ ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄလႄႈယၼ်ႇသိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း (ၵၸထမူး BSO - Bureau of Special Operations)၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉမ ၸိူဝ်းၼႆႉ- ၽူႈၸမ်ၸႂ်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ (မပၶ) ၸွမ်ႁၢၼ်ၸေႇယႃႇဢွင်ႇ ၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇလူတ်ႉၾႆး၊ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇ ဝၼ်းဢွၵ်ႇ ယမၶ (လႃႈသဵဝ်ႈ) ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး ၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းပွတ်းၸၢၼ်း။ တၼ်းႁဵင်းတီႈဢၼ်ပဝ်ႇဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ မပယ တင်း ယမၶ ၼႆႉ ဢၼ်တေပုတ်ႈတႅၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်း တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ယလၶ) ၶူဝ်လမ် ၸွမ်ႁၢၼ်ထုၼ်းထုၼ်းၼွင်ႇ တင်း ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၾၢႆႇ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇၸူဝ်း။ တၼ်းႁဵင်းတီႈ တိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၵၢင် (လပၶ)၊ တိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၸၢၼ်း (တပၶ)၊ တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ယလၶ) ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၵုမ်း ၵမ်ယၼ်ႇသိုၵ်း (ၵၸထ) ၶဝ်၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉမၶဝ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးပုတ်ႈဝႆႉယူႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး ၵေႃႉပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းပွတ်း လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးမီး 3 လွင်ႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်သေ ဢဝ်ထုၼ်းထုၼ်းၼွင်ႇ ပုတ်ႈတႅၼ်းၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇတိုၵ်းလႄႈၶိုၼ်ႈပၼ်တၼ်းႁဵင်း။ ဢွင်ႇၸူဝ်း သမ်ႉယၢမ်ႈပဵၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းၶႅၼ်ႇ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉမ 88 ၊ ယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃးၼႂ်းတပ်ႉမ 88 ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဢွင်ႇၸူဝ်းလူင်းႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉ(ပူဝ်ႇလွင်းဢပၢတ်ႉသိၼ်ႇ) ပွၵ်ႈၵမ်းထိ 26 ၊ ၼႂ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸုပ်ႈ(ပူဝ်ႇလွင်း) မၢႆ 26 ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၼႆႉ မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၵေႃႉ ႁႅၵ်ႈ/ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ။ ပေႃးတူၺ်းလွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွၵ်းလၢႆးလီ ပိူဝ်ႈတႃႇၶႂ်ႈၵိုတ်းသိုၵ်း/ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွၵ်းလၢႆးလီတႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်-ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ဢဝ်ၸေႇယႃႇဢွင်ႇ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇလူတ်ႉၾႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်သိုၵ်းၵႂႃႇ ပဵၼ်ၽွင်းလူင်ထႅင်ႈ၊ လၢႆးၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်လၢႆးၵိုတ်းၸၼ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽွင်းလူင်၊ ပဵၼ်လၢႆးဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပွၵ်ႈၵူၺ်း။ ထႅင်ႈပိူင် ၼိုင်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း၊ မၼ်းယုၵ်ႉၵူၼ်းၸၼ်ႉသိုၵ်းလဵၵ်ႉ(ၸုပ်ႈလဵၵ်ႉ) လိူဝ်မၼ်း ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမႃးထႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၸိသင်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းလႆႈ။ ၵူၼ်းၸုပ် (ၸုပ်ႈပူဝ်လွင်း/ႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉလဵဝ်တင်းမၼ်းၸၢႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၺႃးၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ်ၽွင်းလူင် ၼႂ်းၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵမ်ႈၼမ်။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းမႃးၸဵမ်ပၢၼ် ၼေႇဝိၼ်း တၢၼ်းသူၺ်ႇ၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၶဝ်ယင်းပႆပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈ လၢႆႈသင်- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶၢင်
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး-ၶၢင်ၵႂႃႇၵႃႉဝူဝ်း မိူင်းၶႄႇ
ၶီႈထူဝ်ႈပွၵ်ႈမႃးၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွမ်းတၢင်း
ႁႄႉၵိုတ်းၶဝ်သမ်ႉလႅၼ်ႈပၢႆႈလႄႈၺႃးယိုဝ်းတၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉ။
ဝၼ်းထိ 26/10/12 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်း တိၶျေႃးလူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇမၢၵ်ႇႁိၼ် လုၵ်ႉတၢင်း မူႇၸႄႈ-ၼမ်ႉၶမ်းၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၶၢင်၊ ၺႃးသိုၵ်းၶၢင်ႁႄႉၵိုတ်း၊ ႁႃၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းတၢင်းလႄႈသွင်ၾၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁီး တင်း ဝၢၼ်ႈသူၼ်ၶႃး ၵၢင်ၶမ်ႈယၢမ်း 19:30 မူင်း- ၸၢႆးၾႃႉႁၢၼ် ၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵႃးတၢင်ႇမၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်တပ်ႉလႂ်၊ သိုၵ်းၶၢင်ပဵၼ်တပ်ႉလႂ် ဢမ်ႇလႆႈႁူႉသေတႃႉ ဝၢႆးပၢင် တိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်၊ ၵူၼ်းၵႂႃႇၵႃႉဝူဝ်းတၢင်းမိူင်းၶႄႇ 14 ၵေႃႉ သမ်ႉၶီႇထူဝ်ႈလႃႈၵျီႇသေပွၵ်ႈမႃး၊ ၸိူဝ်းၶဝ်သမ်ႉမႃးၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႄႉၵိုတ်းၸွမ်းတၢင်း တီႈႁိမ်းတပ်ႉၵွင်းၶၢင်၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်း 4-5 ၵေႃႉ သမ်ႉလႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၶဝ်ၵိုတ်းၵေႃႈဢမ်ႇၵိုတ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းသႂ်ႇ တိူဝ်ႉၺႃး ၵွၵ်းႁူဝ်တၢႆထင်တီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉ- ၸၢႆးဢၢႆႈ ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်းလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်ႈၸႄႈ၊ ၵေႃႉဢၼ်တၢႆပဵၼ် ၸၢႆးမိၼ်ႉဢူး၊ ဢႃႇယု 30 ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၢႆးယေႈၶမ်း၊ ၸၢႆးမွင်ႇမိၼ်ႉ လႄႈ ၸၢႆးသၢမ်။ ၵေႃႉဢၼ်တၢႆၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃၼမ်ႉၶမ်း၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ သူင်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈႁွင်ႈယႃ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်- ၸၢႆးဢၢႆႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၶမ်ႈၶိုၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းသုၵ်းထိ 26/10/12 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းသၢပ်ႇထုင်ႉမၢဝ်း လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈယူႇၶိူဝ်းယႂ်း၊ လႅပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းၶၢင် ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈသိုၵ်းၶၢင် ၼႆႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုဝ်းယိုဝ်းၵၼ်ယူႇၶိူဝ်းယႂ်း၊ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ၵၼ်ဢမ်ႇယွမ်း 3 ပွၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈၶိုၼ်ႈသင်ႉသင်မႃး။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ႁူဝ်သိူဝ်ဢမ်ႇႁပ်ႉလွင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ တင်ႈၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း
ဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
ႁိုဝ်ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD)ၼႆႉ ယူႇတီႈ (SNLD) ဢွၵ်ႇၶေႃႈ
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း၊ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈတင်ႈၸိုဝ်ႈၸႄႈ မိူင်း/တိူင်း
ၵိုၵ်းၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ၊ ဢမ်ႇပႃးၸိုဝ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပႃႇတီႇဢူၺ်းလီၵၢၼ်မိူင်း 10 ပႃႇတီႇ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ၊ မီးသုၼ်ႇ လႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼႆသေ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/10/12 ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ 7 တိူင်း၊ 7 ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ တေၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး 14 ၸႄႈမိူင်း။ လွင်ႈၼႆႉ တေတႅမ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇထိုင်/တုၵ်းယွၼ်းတီႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်း ၸဵင်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ပႃႇတီႈၵၢၼ်မိူင်း 10 ပႃႇတီႇၼႆႉၸိူဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉ ပႃႇတီႇမွၼ်း (AMPP)။ တႅဝ်းႁူမ်ႈၻီႊမွၵ်း ၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDF) ။ ပႃႇတီႇရၶႅင်ႇ (RNDP) ၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶျၢင်း၊ ပႃႇတီႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ ပႃႇတီႇၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႉတိၵ်ႊမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇတီႇၽလူင်ႇ သဝေႃး၊ ပႃႇတီႇၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ပႃႇတီႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တူဝ်ယၢင်ႇ လွင်ႈတေတင်ႈၸိုဝ်ႈ 14 ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းတႆးတင်ႈၸိုဝ်ႈ ၸႄႈမိူင်းၵမ်ႇပေႃးၸ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင် ၸႄႈမိူင်းၵၼ်ႇ တႃႇရဝၻီႇ။ မိူင်းမွၼ်း ရႃႇမၺ၊ ဢေႇရႃႇဝၻီႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ 26/10/12 ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) သေ ၼႂ်းတိုဝ်ႉ တၢင်းၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ် သိူဝ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢမ်ႇႁပ်ႉလွင်ႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ တင်ႈၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇ ပႃးၸိုဝ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ပေႃးပဵၼ်မႃး 14 ၸႄႈမိူင်းၸိုင် ႁၼ်ဝႃႈဢမ်ႇၶူပ်းငၢမ်ႇၵၼ်တင်းဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ မၢၼ်ႈၼိုင်ႈပျႃး-တႆးၼိုင်ႈပျႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁပ်ႉ 8 ၸႄႈမိူင်းၵူၺ်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းၼိုင်ႈၵူၺ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇပႃႇတီႇသေ ၵူႈၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸိူဝ်းမီးလုမ်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼၼ်ႉ ၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းၵူႈတီႈ။ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈလူဢၢၼ်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ (Statement) လႄႈပိုတ်ႇၶလိပ်ႊ (Video) ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး လၢတ်ႈၵႂၢမ်း၊ မီးပႃးပၢင်ၵုမ် လိူၵ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း (CEC) ၸႄႈဝဵင်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ပႃႇတီႇၵွင်တႆးၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ပဵၼ်ၽူႈၼမ်း ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ် မႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ လႄႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းတႆး ဢွၼ်တၢင်း။ ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ 2-3 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်၊ ၸိူဝ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈမီး 8 ၸုမ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၶွမ်ႊပၼီႊတဵၵ်းသိုဝ်ႉတီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵုၼ်မႄႈၼမ်ႉမၢဝ်း
ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိုၼ်ႉ
တီႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆသေ တဵၵ်းသိုဝ်ႉတီႈလိၼ်သူၼ် ၵုၼ်ၵၢင် ၼမ်ႉမၢဝ်း
ၵႃႈထုၵ်ႇတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။ ၶွမ်ႊပၼီႊဢမ်ႇယွမ်း ပၼ်ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယွၼ်း
လႄႈဢမ်ႇတူၵ်းလူင်း ၵၼ်လႆႈ။
ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ မီးၶွမ်ႊပၼီႊသတႃႊလၢႆႊတ် (Star Light) ဢၼ်ဢူးၶိၼ်ႇဢူင်း ပဵၼ်ၽူႈၵမ်ၵပ်း၊ တဵၵ်းမႃး သိုဝ်ႉဢဝ်တီႈလိၼ်သူၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽုၵ်ႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ/ႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ တီႈၼႂ်းၵုၼ်ၼမ်ႉမၢဝ်း (ၼႃႈၼမ်ႉၾၢႆႇမိူင်းတႆး) ႁိမ်းတေႃႇယွတ်ႈ-ႁူဝ်သွင်။ တီႈလိၼ်သူၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇတဵင်ၾၢႆႁႅတ်ႉၼမ်ႉတၢင်းၼိူဝ်သေ မႄႈၼမ်ႉမၢဝ်းၾၢႆႇတႂ်ႈ ပွတ်းမိူင်းမၢဝ်းၼမ်ႉလူတ်း ယွမ်းလူင်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်ဢိတ်း ပဵၼ်မႃးၵုၼ်ယႂ်ႇၵုၼ်လူင်လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသူၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈလိၼ်ၼႂ်းၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉမၢဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသူၼ် ၽုၵ်ႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉသေ ပေႃးၶၢႆလႆႈ မႃးယဝ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်း ငိုၼ်းၶဝ်ႈဝတ်ႉဝႃး၊ ႁဵတ်းငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ပိူဝ်ႈတႃႇမႄးၵေႃႇၵုမ်း လုမ်းလႃးဝတ်ႉဝႃး ၽႃသိူဝ်ႇ ၸလွပ်ႈ (သႃလႃး)ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸဝ်ႈငိုၼ်းတိုၼ်း ၶွမ်ႊပၼီႊၼႆႉ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပူၵ်းပွင် ပိုၼ်ႉတီႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇ၊ လႆႈလၢတ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉၼႆသေ မႃးတဵၵ်းသိုဝ်ႉတီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႃႈထုၵ်ႇ။ 1 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ 2-4 လၢၼ်ႉ (20-40 သႅၼ်)၊ ပေႃးပဵၼ်တီႈလိၼ်လီပၼ် 4 လၢၼ်ႉ၊ ပေႃးပဵၼ်တီႈလိၼ် ဢမ်ႇပေႃးလီပၼ် 2 လၢၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႃႈ- တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢဝ်ၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ/ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ႁဵတ်းသူၼ်ၽုၵ်ႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇငိုၼ်း ၶဝ်ႈ ဝတ်ႉဝႃး/ၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃးဝတ်ႉဝႃး။ ပေႃးဝႃႈၶွမ်ႊ ပၼီႊၶဝ်မႃးသိုဝ်ႉဢဝ်ပႅတ်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈတေလႆႈငိုၼ်း ၵွၼ်ႈ လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ႁဝ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃငိုၼ်း ၶဝ်ႈဝတ်ႉဝႃးထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈယွၼ်းၵႃႈမၼ်းၼမ်ၼမ်- ၼႆသေ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ယွၼ်းၵႃႈမၼ်းတီႈၶွမ်ႊပၼီႊ 30 လၢၼ်ႉ (300 သႅၼ်)ပျႃး။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 24/10/12 ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊ တင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၵၼ်ထႅင်ႈ။ ဢၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈယွၼ်း 1 ဢေႊၶိူဝ်ႊ 30 လၢၼ်ႉ (300 သႅၼ်)ၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်းပၼ် ထိုင် 200 သႅၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇၶွမ်ႊပၼီႊသမ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းပၼ်လႆႈ 100 သႅၼ်ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇပၼ်လိူဝ်လႆႈထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းယွမ်းပၼ်ထႅင်ႈထိုင် 180 သႅၼ်၊ ၶွမ်ႊပၼီႊဝႃႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယွမ်း ပၼ်ထႅင်ႈ 150 သႅၼ်၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၵေႃႈပႆႇၽွမ်ႉ၊ လိုၼ်းသုတ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ယွမ်းပၼ်ထႅင်ႈထိုင် 120 ၊ သွင်ၾၢႆႇတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၵမ်ႉၸွႆႈငိုၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၼမ်ႉၶမ်း
ဢိင်ၼိူဝ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၵႂႃႇၶႄႉၶႅင်ႇတၢင်းၵႃႈတီႈ တူၼ်ႈတီး လႆႈထိၼိုင်ႈသေ
ယူႇတီႈၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၻွၵ်းတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊
မီးၼမ်ႉၸႂ်ယွင်ႈယေႃးၵုၼ်းမုၼ် ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈ ပၼ်ငိုၼ်း 10 လၢၼ်ႉပျႃး။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈ 4-5 ဝၼ်း (မိူဝ်ႈလဵဝ် မွၵ်ႈ 7-8 ဝၼ်း)ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းသေ ဢူၼ်းငိုၼ်းမႃး 100 သႅၼ် (10 လၢၼ်ႉပျႃး)။ ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်သေ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေဢဝ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈႁူင်းၵေႃ လိၵ်ႈလၢႆးၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၶမ်းၵႂႃႇ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈထိုင်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းယဝ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇပီ 2003 မႃး လႆႈႁၼ်လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၶဝ်ႈတႃမႃးသေလႆႈၸႂ်ဝႆႉၵေႃႈပႃး။ ထိုင်မႃးၵမ်းၼႆႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းလႆႈၵႂႃႇၶႄႉၶႅင်ႇလွင်ႈတၢင်းၵႃႈ တၢင်းဝႅၼ် (ၵႃႈ/တႅမ်ႈ/တွႆႇ) ၸၼ်ႉၸႄႈ တွၼ်ႈတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ လႆႈထိၼိုင်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၼ်းမီးၼမ်ႉၸႂ် ၶႂ်ႈယွင်ႈယေႃး ပၼ်ႁႅင်း ဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ၵေႃႈပႃးလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ငိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈဢူၼ်းပၼ် ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်- ၼႆယူႇ။
ႁူင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်တႄႇႁဵတ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2004 ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉယဝ်ႉၸၼ်ႉတႂ်ႈၵူၺ်း၊ ၵမ်းၼႆႉ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈထႅင်ႈ ၸၼ်ႉၼိူဝ် (ၸၼ်ႉ 2)၊ ၼႆႉၵေႃႈတေၸႂ်ႉငိုၼ်းၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ငိုၼ်းၻွၵ်းတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၸွႆႈမႃး 100 သႅၼ် ၼၼ်ႉ လႅပ်ႈဢမ်ႇၵုမ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပေႃးတေလႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်းထႅင်ႈၵေႃႈ တေယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၼႃႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 ၊ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ် ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁၢပ်ႇ ၵိုတ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ပႃးၸဝ်ႈၶွင် ႁူင်းယႃ “ယူႇလီၶႃႈ” တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထိ 2 ၊ သမ်ႉပဵၼ်ပႃးႁူဝ်ပဝ်ႈၾၢႆႇၶွမ်ႊမတီႊၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပႃးၾၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆႇပေႇ၊ လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း၊ လွင်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တေၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 24 ပီ
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တေၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ်
ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 24 ပီတီႈတႃႈၵုင်ႈ၊ ႁွင်ႉမွၵ်ႇလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊
ၼႂ်းမိူင်းတႆးတေၸတ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်း။
ဝၼ်းသုၵ်းထိ 26/10/12 (မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ)ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵေႃႇတင်ႈမႃး ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၶွပ်ႈတဵမ် 24 ပီသေ ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တေၸတ်းပၢင် ၶုၵ်းထူပ်း တီႈဝတ်ႉတႆး 9 လၵ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းပျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ။ ပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းၼႆႉ ႁွင်ႉမွၵ်ႇထိုင်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်း တႃႈၵုင်ႈ တင်းသဵင်ႈ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼႂ်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈ၊ မူႇၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တင်းသဵင်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်၊ တင်ႈတႄႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း 10:30 မူင်းၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆႉ တၢင်းမိူင်းတႆးတႄႉ တေၸတ်းၵူႈၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်း။ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလၢႆၸႄႈ ဝဵင်း၊ လႆႈငိၼ်းဝႃႈတေ မႃးၶွၼ်ႈတုမ်ႁူမ်ႈၵၼ်တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ တေႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လိူၵ်ႈတင်ႈ ပႃးၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်း (CEC) ၸႄႈဝဵင်းပႃး။ CEC တီႈမူႇၸႄႈ-ၼမ်ႉၶမ်းတႄႉ လိူၵ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ယဝ်ႉ- ၼႆယူႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးလဵၵ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈတႃႈၵုင်ႈ ပဵၼ်ပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ ၵၼ်သေ တေဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ (Statement) ၽိုၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈ ၼႄပႃး လွင်ႈလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 24 ပီ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မိူဝ်ႈၼႃႈ သမ်ႉတေၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တေႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၵႂႃႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။
ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ ပေႉ 23 တီႈၼင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2003 တႄႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NC ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း။ ယွၼ်ႉႁၼ် ဝႃႈဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႆသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2004 ။ ၼႂ်းပီ 2004-05 ဢိင်ၼိူဝ်ထွၼ်တူဝ် ဢွၵ်ႇပၢင်ၵုမ်လူင် NC ၊ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွင်ႊသီႊၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈတႆး (SSJAC) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိၼႄးမၢပ်ႇၽၢမ်းဝႃႈ- ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ ၵိူဝ်းၵုမ် ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃၸိုင်ႈတႆး ၶိုင်ယႃႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်တႅၵ်ႇယၢႆႈ၊ တိတ်းတေႃႇမူႇၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ၊ သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိၺွပ်းဢဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တင်းၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢႆးၼုတ်း (ၸၢႆးၺုၼ်ႉလုၼ်ႇ) ဢိၵ်ႇပႃးၽူႈၶဝ်ႈငဝ်ႈၸုမ်း ၸၢႆးလႃႉဢွင်ႇ သႂ်ႇၶွၵ်ႈပီယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 ယူႇတီႈ SNLD ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပူတ်းဝၢင်းပွႆႇၽႃႈတူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈသေ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတင်းၽူႈ ၼမ်းတႆး လၢႆၵေႃႉ လႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ မိူဝ်ႈ 13/01/12 ၊ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်ႇမၢႆ ၾၢင်ၶိုၼ်းလႄႈ လႆႈႁပ်ႉဢၼုၺၢတ်ႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶိုၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
တႆး-မၢၼ်ႈထုၵ်ႇလီမီး လွင်ႈယိုၼ်ႈ လွင်ႈႁပ်ႉ ၼင်ႇၵၼ်
တႆးဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်/ၵိုတ်းယိုဝ်းမႃးမီးလွင်ႈယွမ်းပၼ် တီႈမၢၼ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ
ၾၢႆႇမၢၼ်ႈယင်းပႆႇ မီးၵၢၼ်ယွမ်းပၼ် သင်တီႈတႆး ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်
ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယွမ်းလွင်ႈလႆႈ ၼင်ႇၵၼ်။ လိူဝ်သေဢုပ်ႇ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်
ပေႃးမီးတိုဝ်ႉ တၢင်း (RCSS/SSA) ၸၢင်ႈၼမ်းပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းဢုပ်ႇပႃး။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸူဝ်ႈလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊ (2012) ပႆႇသဵင်ႈၼႆႉ (RCSS/SSA) တင်း ၸုမ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇတေႁူပ်ႉ ထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တီႈၵဵင်းတုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ၸွမ်းၼင်ႇ (RCSS/SSA) လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးႁူပ်ႉဢုပ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈထႅင်ႈ၊ သင်ဝႃႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း တေၼမ်းဢဝ်လွင်ႈယိုၼ်ႈလွင်ႈႁပ်ႉ (Give and Take) ဢုပ်ႇပႃး- ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ (RCSS/SSA) လၢတ်ႈဝႃႈ- ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဝ်းပၼ်သေၶဝ်ဢဝ်ၵူၺ်း။ RCSS/SSA ႁဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ တႄႇဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ႁဝ်းတိုၼ်းယွမ်း ဝႆႉမီး 2 လွင်ႈ- 1.ႁဝ်းၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈၵွၼ်းၶေႃလႄႈ မႃးတုင်းႁပ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ 2.ႁဝ်းဢမ်ႇ လၢတ်ႈလွင်ႈ 8 ၸႄႈမိူင်း၊ ႁဝ်းမႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ 14 ၸႄႈမိူင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၼ်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်း 7 ၸႄႈမိူင်း 7 တိူင်း ၵေႃႈႁဝ်းလီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇမၢၼ်ႈသမ်ႉတေပၼ်ဢီႈသင်တီႈႁဝ်း၊ တေယွမ်းဢီႈသင်ပၼ် ႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁူႉ။
မၼ်းၸဝ်ႈယင်းလၢတ်ႈၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ၵွပ်ႈယိူင်းဢၢၼ်း ဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်း သေၵႄႈလိတ်ႈလႄႈ ႁဝ်းၸင်ႇႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃး၊ သင်ဝႃႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႆႉ တေဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်းသေၵႄႈ လိတ်ႈတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈတေမိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း (တေဢဝ် ၵွၼ်းၶေႃၶိုၼ်း) ပဵၼ် 8 ၸႄႈမိူင်း မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ် ၼၼ်ႉ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇတေလႆႈမီး လွင်ႈယွမ်း ၵၼ်၊ ထွႆပၼ်ၵၼ်ၵေႃႉယၢင်ႈယၢင်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉ ၼၼ် ၸၢင်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းဝူင်ႈၵၢင် (RCSS/SSA) တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်းဝႆးဝႆးၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသွင်ၾၢႆႇ ၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း၊ ၾၢႆႇတႆး (RCSS/SSA) ပဵၼ်ၶွမ်ႊမတီႊဢုပ်ႇ ဢူဝ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ် RCSS (ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း) ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ်ပွင်ၶိူဝ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၼမ်းၼႃႈ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးႁၢၼ်၊ ၸဝ်ႈဢုတ်ႉ ၵေးသီး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၾၢႆႇမၢၼ်ႈမီး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႊ မတီႊၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်- UPWC) ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း၊ ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ၼႂ်းမိူင်း ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၵျေႃႇၸၢၼ်ႇမိၼ်ႉ။ ၽူႈၵွၼ်းပလိၵ်ႈသုင်သုတ်း ၵျေႃႇၵျေႃႇထုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈယႃႈ မဝ်းၵမ် လႄႈ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၸုမ်းၾၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈရႃၸဝတ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UNODC) ၵေႃႈတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး-ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈၾၢႆႇ RCSS ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေတၢင်ႇလၢတ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ် ၼမ်းႁွင်ႈ (Pilot Project) ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတႅၼ်းတူၼ်ႈယႃႈၾိၼ်ႇ၊ တေမီးပႃး ၵၢၼ်တိုတ်းယႃႈ၊ ၵၢၼ်ႁၢမ်ႈၵႃႉၶၢႆယႃႈ၊ ၵၢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တေမီးၵၢၼ်ပိုတ်ႇလုမ်း ၵပ်းသၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သေ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉတူဝ်တႅၼ်း 3 ၾၢႆႇ 1.RCSS/SSA ၊ 2.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ 3.UNODC ။ ပွတ်ႈတွၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တေႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ် ၼမ်းႁွင်ႈၼႆႉ လိူၵ်ႈဝႆႉၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၼေႃႇၶမ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႉႁႅၵ်ႈသုတ်း ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၵေႃႉၺႃးမၢပ်ႇၽၢမ်းတၢင်းၽိတ်းလွင်ႈၶႃႈ ႁႅမ်ၵူၼ်း
ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး(မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၵေႃႉဢွၼ် တၢင်းသုတ်း
ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးမိူင်းၶႄႇ။ ဢွၼ်ၼႃႈ ၼႆႉ ၸုမ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉၵေႃႈ
ၺႃးၵၢဝ်ႇႁႃ တၢင်းၽိတ်းယႃႈမဝ်း ၵမ်သေ လုမ်းတြႃးၶႄႇတႅပ်းတတ်းပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇတၢႆ
မႃးယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလုမ်းတြႃးၶႄႇထတ်းသၢင်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း တင်းၸုမ်းၸိူဝ်း ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20-21/09/12 ယဝ်ႉ၊ တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇလႆႈ ၸတ်းဝႆႉလုမ်းတြႃးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇတႅပ်းတတ်းလွင်ႈၼေႃႇၶမ်းလႄႈ ၸတ်းတင်ႈဝႆႉ ၸုမ်းၶေႃၶေႃ (Collegiate bench) ပိူဝ်ႈတႃႇထတ်းသၢင်လွင်ႈ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း။ ၸုမ်းသိုဝ်ႇ ဢိရႃႇဝၻီႇ ၵေႃႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/10/12 ဝႃႈ- ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ တင်ႈဝႆႉၽူႈတၢင်ၼႃႈ (ၽူႈတၢင်ဝႃႈၵႂၢမ်း)ၸိုဝ်ႈဝႃႈလိၼ်လီ၊ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉ ၵင်ႈၼေႃႇၶမ်း၊ မူႇၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽူႈတၢင်ၼႃႈၸိုဝ်ႈ လဵဝ်ႁူႇလိူဝ်၊ ပၵ်းလုမ်းတီႈၶုၼ်းမိင်။ ဢၼ်တင်ႈမႃးၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တူဝ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၸၢင်ႈ၊ ယူႇတီႈၾၢႆႇၽွင်းငမ်း (Municipal) ၶုၼ်းမိင် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၽွင်းႁၢင်လိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၾၢႆႇၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၵေႃႈ လႆႈၸၢင်ႈဝႆႉၽူႈတၢင်ဝႃႈၵႂၢမ်း တၢင်းႁွင်ႊၵူင်ႊ (Hong Kong) မႃးၸွႆႈႁႂ်ႈ ၼၵ်းပဵၼ်မဝ်-မဝ်ပဵၼ်ႁၢႆ-ၼႆယူႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇမႃး လႆႈၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ပၢႆ၊ သမ်ႉတိုၵ်ႉယဵၼ်ဝႆႉသီႇသီႇၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶဝ်ထတ်းသၢင်ဝႃႈ- 1.ၸၢင်ႈပဵၼ်ယွၼ်း တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဝ်ၶႂ်ႈႁူႉၶေႃႈမုလ်းထႅင်ႈ လွင်ႈၼေႃႇၶမ်း ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၵူၼ်းလူင် မၢၼ်ႈ/လၢဝ်း/ထႆး ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 2.ၸၢင်ႈပဵၼ်ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈ ၶွင်ႉၶမ်/ပၼ်ႁႃတၢင်းမၢႆမီႈ။ 3. 2.လၵ်းထၢၼ် မီးပႆႇပဵင်းပေႃး ပိူဝ်ႈတႃႇမတ်ႉတူဝ်/ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း။ 3.ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ- ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။ ဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃး ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ယၢင်မူႇသႅၼ်၊ ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးၶွင် ယၢင်မူႇလျႅင် တင်း ယၢင်မူႇဢၢၼ်။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပႃႇတီႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႊ မိူင်းမၢၼ်ႈ (CPB) ၊ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ၽိူင်ႇၵျႃးသိူင်းဢွၼ်ႁူဝ်။ ဝၢႆးမႃးၸိူဝ်းၶဝ်သမ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းၽိူင်ႇ ၵျႃးသိူင်း။
ထိုင်မႃးပီ 1989 ပေႃးၸုမ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းယႃႈၽိူၵ်ႇသူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈ 09/05/1994 ယၢင်မူႇသႅၼ် ၺႃးတိၺွပ်း။ ၺႃးၵၢဝ်ႇႁႃဝႃႈ တေႃႉသူင်ႇယႃႈမဝ်း ၵမ်ၶဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 07/10/1994 ၶႄႇဢဝ်ၶိုၼ်ႈ လုမ်းတြႃးတင်းမူတ်းမီး 17 ၵေႃႉ၊ ပႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸၼ်ႉသုင်ၾၢႆႇပလိၵ်ႈၶႄႇ ၵဵင်းၶၢင်း 2 ၵေႃႉ၊ လုမ်းတြႃး ၶႄႇတတ်းသိၼ်ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇတၢႆ။ ပေႃးလုမ်းတြႃးတတ်းသိၼ် ယဝ်ႉ မီးၵၢၼ်ဢဝ်ပၢႆႉတူဝ်လိၵ်ႈ ႁွႆႈၶေႃး မွၵ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈၵႃႉယႃႈ၊ လွင်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ပဵၼ်ၽႂ်၊ ၶဝ်ႁဵတ်းဢီႈသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ မတ်ႉမိုဝ်းၶဝ်ၵေႃႈပေႈပိၵ်ႇ၊ ဢဝ်ပၼ်ႇလဵပ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၶုၼ်းမိင်၊ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈယိုဝ်းတီႈၵွင်ႇၵေႃႈ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈၵမ်းၵေႃႉၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶေႃႈႁႃၶွင် ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း (ဝၢင်းၽႅၼ်တင်ႈၸႂ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်း၊ ၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လၵ်ႉပႃးတူဝ် (တိၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ၵူၼ်းသေ ႁႂ်ႈဢဝ်ငိုၼ်းတွင်းထုတ်ႇဢဝ်) လႄႈ ၸူၼ်ႁိူဝ်းၶႄႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပႃးၶေႃႈႁႃလွင်ႈ တေႃႉယႃႈၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ။ ၶၻီး (ဢမု) ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ထႅင်ႈ ၼေႃႇၶမ်းၺႃးတိၺွပ်း ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း ဝၼ်းထိ 24/04/12 ၊ ဢဝ်သူင်ႇပၼ်မိူင်းၶႄႇ ဝၼ်းထိ (10/05/12)၊ ဢဝ်ၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး ဝၼ်းထိ 20-21/09/12 ၊ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈလိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ ယဵၼ်ဝႆႉသီႇသီႇ။
လွင်ႈၼႆႉ ပိူင်ႈၵၼ်တင်းမိူဝ်ႈယၢင်မူႇသျႅၼ်ၶဝ် 17 ၵေႃႉၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၼႂ်း ဝၼ်းလဵဝ်၊ လုမ်းတြႃးတတ်းသိၼ် ဢမ်ႇလၢႆၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၺႃးဢဝ်ၵႂႃႇၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈ။ လွင်ႈၶႃႈႁႅမ် ယၢင်မူႇသျႅၼ်ၶဝ်မိူဝ်ႈ 1994 မိူဝ်ႈလဵဝ်လႆႈမႃး 18 ပီယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးသေ ၶႄႇၵေႃႈပိုတ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးလႄႈ တေဢမ်ႇလႃႈလီႈ ႁဵတ်းမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ။ ၸင်ႇဝႃႈဝၢႆးလုမ်းတြႃးၶႄႇ ထတ်းသၢင်ၸၢႆး ၼေႃႇၶမ်း တင်းၸုမ်းၸိူဝ်း ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20-21/09/12 ယဝ်ႉ၊ တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇလႆႈၸတ်းဝႆႉ လုမ်းတြႃးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇတႅပ်းတတ်းလွင်ႈၼေႃႇၶမ်း၊ ၸတ်းႁႃၽူႈတၢင် ၼႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ပၼ်မၼ်းၸၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ- ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


text:
ဝၼ်းတီႈ 19/07/2012 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 65 ပီ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ၊ ၵွပ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႊၸိူဝ်းမီးဢမ်းၼၢၸ်ႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႂ်းပၢၼ် ၼဝတ၊ မဢၽ (1988-2011) ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉၼၵ်းလႄႈ ဢဝ်ယဵၼ်ဝႆႉႁိမ်း 20 ပီလိူဝ်။ ထိုင်မႃးပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းသဵင်ႇ (2012) ၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးဝႆႉ ၼၵ်းလႄႈတူင်ႉတိုၼ်ႇၵၼ် ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်လႆႈတင်း ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတင်းသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်။
ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းပႃလိႁွင်ႉဝီရပုရိသ၊ ဢႃၸႃၼီယ၊ ပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ- ၽူႈႁတ်းတၢႆတၢင်ဝၢၼ်ႈ မိူင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၶဝ်တၢႆတၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉ ၸင်ႇထိုဝ်ပဵၼ်ၵုၼ်းမုၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵၼ်မႃး။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ တႄႇႁဵတ်းဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1948 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸဝ်ႈသျူၺ်ႇတႅၵ်ႈ(ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လႄႈၸွမ်ၽွင်း လူင်ဢူးၼု ဢွၼ်ႁူဝ် (1948-1962)၊ ထိုင်မႃးၼႂ်းပၢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၼေႇဝိၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃးဢဝ်ၼႃႈ ပိူဝ်ႈၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃးဢမ်ႇဝဵၼ်ႉဢမ်ႇလိုဝ်ႈ (1962-1987)။
ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းႁူမ်ႈတင်းၽွင်းလူင် 6 ၵေႃႉ ၽူႈယိပ်းလုမ်း 1 ၵေႃႉလႄႈ ၽူႈဢဝ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ႁူမ်ႈယဝ်ႉ 9 ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိုဝ်းပိုၼ် ၾၢႆႇၵလူင်ႇဢူးၸေႃး (ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႊၵဝ်ႇ) ၶဝ်ႈယိုဝ်းတၢႆၶမ် ၼႂ်းလုမ်းၽွင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/07/1947 ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၽွင်းလူင်ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႊလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျႃႊလၢႆႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် (ဝၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇ) ၼႆသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်မႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၼႂ်း 9 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းပွၼ်။
ဝၼ်းတီႈ 12/02/1947 မၢၼ်ႊတင်းတႆး ၶၢင် ၶျၢင်း လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ။ ဝၢႆးၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈသၽႃးပူၵ်းပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း (constitution)။ သၽႃးပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း- မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/09/1947 ဝၢႆးၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၶဝ်သဵင်ႈၵမ် (တၢႆ) လႆႈ 2 လိူၼ်ပၢႆ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 04/01/1948 မိူင်းမၢၼ်ႊလႆႈလွတ်ႈ လႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊၼႆမႃးတေႃႇ 1962။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ် (ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)- တၢၼ်ႈၸဝ်ႈၵိူတ်ႇ မိူဝ်ႈ 31/05/1907။ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၶုၼ်ထီး (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်) လႄႈမႁႃတေဝီၸဝ်ႈၼၢင်း ၸိင်ႇဢု (ႁေႃႁွင်ႇ)၊ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉ ၸဝ်ႈသႃႇထုၼ်း (ယႂ်ႇမႃးႁွင်ႉၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း)။
လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈဢင်ႊၵိသျ်ႉတင်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႊ တီႈၽူႈမၢႆလူင်ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး တီႈႁေႃမိူင်းပွၼ် မိူဝ်ႈဢႃယုတိုၵ်ႉလႆႈ 5 ၶူပ်ႇ (ပီ1912)။ ဢႃယု 7 ပီ လႆႈၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တီႈ ဝဵင်းတွင်ၵီႈ (ပီႈ 1914) တေႃႇယဝ်ႉၸၼ်ႉ 10။ ၶိုၼ်းၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃပၢႆးမၢႆမီႈ တီႈဝဵင်းမိတ်ႉထိလႃႇ 6 လိူၼ်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပလိၵ်ႊသပ်ႊ (Police Training School) တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇထႅင်ႈ။
ဝၢႆးယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းသပ်ႊတီႈဝဵင်းလိုဝ်ႇယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵမ်ႉၽွင်းၾိုၵ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်း မၢၼ်ႈမွၵ်ႇ (ပမေႃႇ-ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်ယၢမ်းလဵဝ်)။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၶၢႆႉ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းငမ်း တီႈဝဵင်းတွင်ၵီႈ။ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၼႆႉ သူင်တၢင်းလဵၼ်ႈႁႅင်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇပၢႆးမွၼ်းၵေႃႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလၢႆလၢႆသႅၼ်းသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလၢႆးတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတင်း လၢႆၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၸဝ်ႈသူင်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈသေ ယင်းပိူတ်ႇဝႆႉပႃးႁွင်ႈဢၢၼ်ႇ လိၵ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ဝႆႉ လူးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႈ။
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း မီးၼၢင်းမိူင်းလူင်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶိၼ်ႇတွင်း၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၶိၼ်ႇမွင်ႇလႄႈၸဝ်ႈၼၢင်းဢိင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ လူင်မိူင်းမိတ်ႈ။ မီးလုၵ်ႈလူၺ်ႈၵၼ် 4 ၸဝ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသုၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈ သိူဝ်ႁူမ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉ လႄႈၸဝ်ႈမျိၼ်ႉၵျီႇ။ တၢၼ်ႈၸဝ်ႈလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ႁူင်းယႃပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်မီး တဵင်းၼွၼ်းတႃႇၵူၼ်းပဵၼ် 60 လင်ၼၼ်ႉ ဝႆႉပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်လင်ၼိုင်ႈ။
လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႅၼ်းပေႃႈၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈ 27/06/1928 ။ ၶုၼ်ဢင်းၵိသျ်ႉၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူဝ်ႈ 1929 လႄႈမွပ်ႈပၼ်ဝႂ်သႃႊၼၢတ်ႉမိူဝ်ႈ 1932 ၼီႈ။ တၢၼ်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် ၵမ်း 1 တီႈပၢင်လူင် (ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ) ဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈ 20-28/03/1946 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေ ယင်းလႆႈလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်း ၵၢပ်ႈလႄႈလၢႆးလဵင်ႉသတ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်။ မိူဝ်ႈတင်ႈၶွင်ႊသီႊၸဝ်ႈၾႃႉလူင်တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းသေ မိူဝ်ႈၶတ်း လိူၵ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၶွင်ႊသီႊၸဝ်ႈၾႃႉလူင် 7 ၸဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပႃး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ၵမ်း 2 ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၵိုၵ်းပိုၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ၊ တႆး ၶၢင် ၶျၢင်းတင်း မၢၼ်ႊ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ် လူၺ်ႈၵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/02/1947 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 07/02/1947 တီႈပၢင်ၵုမ်လႆႈ ၶတ်းလိူၵ်ႈၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း 6 ၵေႃႉ မီးတင်းတႆး ၶၢင်လႄႈ ၶျၢင်း တႃႇတေႁပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်းၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႊ ဢၼ်မီးၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းတေၼမ်းႁူဝ်မႃး ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11 ၼၼ်ႉလႂ်၊ မိူဝ်ႈၵေႃႇ တင်ႈ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆး ၼႂ်းဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဝၼ်းတီႈ 7 ၼၼ်ႉလႂ်၊ မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းပွင် ၵၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11 ၼၼ်ႉလႂ်၊ တီႈပၢင်ၵုမ်လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸုမ်းၸွမ်းတင်းသၢမ်တီႈ။
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းတႆး ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/02/1947 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼိုင်ႈသေ ဝၢႆးပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ပဵၼ်ၽွင်းလူင်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ မိူင်းသၼ်လွႆ ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊပွင်ၵၢၼ်ၶႃႈလူင်ယႂ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊ (မျႅၼ်ႇမႃႇ ၼႅင်ႇ ငၢၼ်ႇၽုယိၼ်ႉၶၢၼ်ႇၵွင်ႇၸီႇ)။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/02/1947 ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈႁေႃယွင်ႁူၺ်ႈ ဝဵင်းတွင် ၵီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈတၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆး (ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ႇမႃးပဵၼ်ၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ) ပႃး။ မႃးၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၸဝ်ႈလႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶွင်ႊသီႊတွင်ႈထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသၼ် လွႆထႅင်ႈသေ ထိုင်မႃးဝၼ်း တီႈ 26 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽွင်းလူင်တီႈၵိူဝ်းၵုမ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းသၼ်လွႆ ဢၼ်ဢမ်ႇ မီးႁွင်ႈၵၢၼ် ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊပွင်ၵၢၼ်ၶႃႈလူင်ယႂ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊ။ လႆႈထုၵ်ႇ လိူၵ်ႈပဵၼ်ၽွင်းတႅၼ်း (ၽွင်း-ၽူႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈမႃး ႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း) ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်း ပွၼ် တႃႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈသၽႃး ပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13/05/1947 ။ မိူဝ်ႈသၽႃးပူၵ်းပွင် ၸိုင်ႈမိူင်း ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶွမ်ႊမိတီႊၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆ မီႈပိူင်ငဝ်း ပိုင်းမိူင်းလႄႈ လႆႈၶဝ်ႈပႃးတင်းၵေႃၽႄ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈၵေႃၽႄၸႄႈမိူင်း ႁူမ်ႈတင်းၵေႃၽႄဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းသၢမ်တီႈထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽွင်းလူင်-လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ တီႈလုမ်းၽွင်းလူင် (ဢတႂႃၼ်းဝုၼ်ႇ မျႃးယူင်း- ဝၢႆးမႃးပဵၼ် ဝုၼ်ႇၵျီးမျႃးယူင်း) မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊပီ 1947 ယၢမ်း 10:37 မူင်း ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းၸွမ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသေ ပိူၼ်ႈတင်း 8 ၵေႃႉတၢႆထင်တီႈ သေတႃႉ တၢၼ်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈဝၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵႂႃႇၼွၼ်း ၽႄး (တၢႆ) တီႈႁူင်းယႃမိူဝ်ႈဝၼ်း တီႈ 20 ယၢမ်း 12:00 မူင်းတဵင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈ လႆႈဢဝ်ၶိုၼ်းမႃး လုမ်းလႃးသၢင်းၵဵဝ်ႇ ၶိုၼ်းတီႈမိူင်းပွၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 08/04/1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တဝ်ႈလုပ်ႇၸဝ်ႈမႅင်ႇ ပဵၼ်သွင်ပုၼ်ႈသေ ပုၼ်ႈၼိုင်ႈဢဝ်ၽဵတ်ႇၾင်ဝႆႉတီႈၵုတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးတၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်း ပွၼ်။ ထႅင်ႈပုၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၽဵတ်ႇၾင်ဝႆႉတီႈဝိမၢၼ်ႇဢႃႇၸႃႇၼီႇ (မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ-တူႇယႄးၵွင်း သိၸ်ႉတီႇပိမၢၼ်ႇ- ဝိမၢၼ်ႇသိုၵ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်) ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ပဵၵ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇတၢႆဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ် (မိူၼ်တၢႆဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်) လႄႈ ၸင်ႇဢဝ်မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝၼ်း 19 မိူၼ်ၵၼ်၊ ႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းတီႈ 19 ဝၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇၼႆ သိုပ်ႇၵၼ်မႃး ၵူႈၶူပ်ႇပဵၼ်ပီ လႄႈတေသိုပ်ႇၵႂႃႇတေႃႇၸူဝ်ႈ လုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းထႆးတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်တႆး ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉမႃးၵူႈပီပီ။
(ဢိင်ၼႂ်းပပ်ႉ ပင်လုံရုပ်ပုံလွာ၊ ကျော်ငြိမ်း၊ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်။ ၂၀၁၂ )
ၶမ်း သိူဝ်/တွႆႇႁွၵ်ႈ-19/07/2012


text:
လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ဢဵၼ်ပဵၼ်ႁႅင်း တႃႇၵူၼ်း တွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းယုၵ်ႉယွင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်း ဢမ်ႇႁႂ်ႈႁၢႆသေ လုမ်းလူင်ၾၢႆႇ ၽွင်းငမ်းမိူင်းၶွၼ်၊ မိူင်းမၢဝ်းတင်း ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈၶိုၼ်းႁေႃၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉ ၶမ်ႇၶမ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈၵိုၵ်း ၶိူဝ်းတႆး ပိုၼ်းတႆးမႃး။
လိၵ်ႈတႅမ်ႈၸူး
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးတူၼ်ႈတီး ယွမ်းႁပ်ႉၶေႃႈၸိသင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸိင်ႇ
ၸဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႈပဵၼ်သင်ႇၶတႆးတူၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လူႁၼ်ၶၢဝ်ႇမိူင်းလွႆ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 5/07/12 ၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်း ၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးတူၼ်ႈတီး လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၶေႃႈၸိသင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸိင်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးတူၼ်ႈတီးႁူမ်ၸူမ်း သေႁပ်ႉဝႆႉ ....
ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇ ၶုၼ်သိူဝ်မိူင်းတႆး
လုင်းပဵၼ်တႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ လုင်းၶႂ်ႈပၼ်ၶေႃႈၾၢင်ႉပုၼ်ႈတႃႇတႆးငမ်းယဵၼ် ဢၼ်တႆးလႆႈပဵၼ်မႃး ထူပ်းၺႃးယဝ်ႉသွင်ပွၵ်ႈ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တပ်ႉငမ်းယဵၼ်တီႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပႃႇၼဵင်ႈ တႆးသဵင်ႈသၢၼ်ႈလူမ်ႉတၢႆ တေပဵၼ်တပ်ႉၽႂ်လႃႇ၊ တပ်ႉမႁႃႇၸုမ်းၼိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁႅမ်တၢႆ သိုၵ်းတႆးႁဝ်း 7 ၵေႃႉ SSA-N ၶဝ်၊ ၸဝ်ႈပၢင်ႇၾႃႉပေႃးငဝ်၊ ၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈထူၼ်ႈၼိုင်ႈ။
မိူင်းလွႆ/ပၢင်လူင်ႁဝ်းၶႃႈ။
ၸိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉဝႃႉ/တႆး တၢင်းပၢင်သၢင်းၶႂ်ႈၵႂႃႇဝႆႈၽြႃးၸဝ်ႈဢိၼ်းသၢၼ် ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းၶၢၵ်ႇ မိူင်းလုင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1-3/5/12 ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇပၼ်ဢၶႂၢင်ႉလႄႈ ၸွႆႈလၢတ်ႈ ပၼ်တီႈၸွမ်ၸိုင်ႈလူင်တဵင်းၸဵင်ႇ တင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ၶဝ်သေၵမ်း။
ယိုၼ်ႈထိုင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
လွင်ႈတၢင်း၊ တႆးၽိတ်းမေႃးပေႃႉႁႅမ်ၵၼ်ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ
ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းႁၢႆႉဢၢႆႈတႆးဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်းယူႇသဝ်းထင်ၼႂ်းမိူင်းတႆးတႄႉ ပေႃးယူႇၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ တိုၼ်ႇမႃး ၵၢင်ၼႂ်လႆႈႁၼ် ၼႃႈမၢၼ်ႈၸဵမ်ၸဝ်ႉယဝ်ႉ၊ ၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈၶူးသွၼ်မၢၼ်ႈပေႃႉလႃႇ၊ ၵႂႃႇႁူင်းယႃၵေႃႈ မေႃယႃမၢၼ်ႈႁိုတ်းလႃႇ၊ ၸႂ်လမ်ၵေႃႈ လႆႈၵႃႈယွမ်း။ ပေႃးၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလုမ်းၽွင်းငမ်း/ဢုပ်ႉပိူင်ႇ သမ်ႉၶႅၼ်းၼႃႇ၊ ဢူးၸီးၼၼ်ႉ ဢူးၸီးၼႆႉ လဝၵ၊ ၵၺၼ၊ ၵႃႇသတၼ်ႇ၊ မူးယိတ်ႉ၊ တိတ်ႉတေႃး ႁွင်ႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၼႆႉ ဢဵၵ်းပၼ်ပေႃးသဵၼ်ၵႂႃႇသဵၼ်မႃး၊ တိၼ်ၵူၼ်းဢၢႆႈႁႃး သၼ်ႇၸၢမ်ႉၸၢမ်ႉသေ ႁူၵ်ႉၵႄႉ ႁူၵ်ႉၵႄႉ ပေႃးဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆး။ ပႆၸွမ်းၵဝ်ႇၸွမ်းၵွင်း ၸွမ်းသႅင်ႇၼမ်ႉၼဵင်ႈၵေႃႈ ႁၼ်ၼႃႈ မၢၼ်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵေႃႈလီ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ တေလႆႈႁွင်ႉသြႃႇသဵင်ႈမူတ်းယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်ႇၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင် ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးသင်
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ/လိုမ်ႉၶိုၼ်း ပူၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉမိူဝ်ႈ (01/04/2012) ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ပႃႇတီႇ NLD ပေႉၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆလၢႆ ၾၢႆႇၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉဢမ်ႇၽိတ်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းမုင်ႈ မွင်းၵၼ်ဝႆႉ။ တေလႆႈဝႃပဵင်းပေႃးၸႂ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇ NLD ဢွင်ႇပေႉၵႂႃႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇၶၵ်ႉထီႉၼိုင်ႈၵူၺ်း။


text:
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၶွမ်ႊမတီႊၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် UPWC ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈသုတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းဢႃး တိတ်ႉ 12/08/12 ဝၢႆးၵေႃႇတင်ႈ UPWC မႃးၼႆႉ တူဝ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၻွၵ်းတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း (ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထိ 2) မွၵ်ႇလၢတ်ႈပူင်ၵႂၢမ်း သမ်ႉၶိုၼ်းၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇလၢတ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 01/03/12 ၊ သမ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/05/12 ။
ၸုမ်း UPWC ၵေႃႇတင်ႈမိူဝ်ႈ 03/05/12 ၊ တင်းမူတ်းမီး 52 ၵေႃႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈပဵၼ်ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ ၵႅမ်ထိ 1 ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၸူဝ်းဝိၼ်း (ၵႅမ်ၽူႈ ၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း)၊ ၵႅမ်ထိ 2 ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇတေႃႉသူင်ႇ လူတ်ႉၾႆး)၊ ၵႅမ်ထိ 3 ဢူးတဵင်းၸေႃႇ ၾၢႆႇသၽႃး။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မီးၽူႈၵွၼ်းတိူင်း 10 ၵေႃႉ၊ ၽွင်းမိူင်းၶဝ်လႄႈၽူႈတႅၼ်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇသၢႆႇပဝ်းၼပ်း (ၸၢဝ်းဝႃႉ) ၊ ၸၢဝ်းၼႃႇၵ တင်းၸၢဝ်းယၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇလၢတ်ႈမိူဝ်ႈ (01/03/12)ၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မီး 3 ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ။ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 1 ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း၊ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 2 ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 3 ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸၼ်ႉသၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းတေလႆႈပႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈၽူႈတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း။ (မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၶၢတ်ႇဝႆႉၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 3)။
ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်းမီး 5 ၶေႃႈ- 1.ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ 2.ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တတ်းမၵ်းဝႆႉ၊ 3.ပေႃးဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇလႆႈ ပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ 4.တင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ၼႂ်းတီႈဢၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇလႆႈၸႂ်ၵၼ် လႄႈဢမ်ႇပႃးၵွင်ႈ၊ 5.ၸတ်းတင်ႈၸုမ်းဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ တတ်းမၵ်းဝၼ်း/ၶၢဝ်းယၢမ်း/ ဢွင်ႈတီႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။
ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၶေႃႈ- 1.ယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႃႇသေႇ (ဢွၼ်တၢင်းဝႃႈ တေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်)၊ 2.ယွမ်းႁပ်ႉလၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင် (ဢယေးတူင်းပႃး)၊ 3.သွင်ၾၢႆႇတေလႆႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸွမ်း ၼင်ႇမၢႆမီႈမီး။ 4.ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တိုၵ်းတေႃး ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ 5.တင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈ တင်ႈ၊ 6.တုင်းႁပ်ႉပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း (2008)သေ မီးလွင်ႈတၵ်းလႆႈၵႄႈလိတ်ႈ ၵေႃႈႁႂ်ႈၵႄႈလိတ်ႈၼႂ်းသၽႃး ၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်၊ 7.တေလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ၶွပ်ႇတူင်ႇမၢႆမီႈ တင်းပိုၵ်းသေ ယူႇ/ၵႂႃႇ/ႁဵတ်း/ၵိၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းမီး။ 8.ဢိင်ၼိူဝ် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မီးဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ် တေႃႇပေႃးမႃးပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်လဵဝ်- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸၼ်ႉသၽႃးႁူမ်ႈတုမ်၊ ပေႃးႁၼ်လီလႆႈၸႂ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်းတင်းၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ တေလႆႈၶဝ်ႈဢုပ်ႇ ၼႂ်းသၽႃးႁူမ်ႈတုမ်သေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/07/12 ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း 14 ပႃႇတီႇ၊ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း 14 ပႃႇတီႇၸွႆႈၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- တႃႇတေပဵၼ်မႃးလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈ ပႃးဢဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈသၽႃး၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း NGO လႄႈ CBO ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း ဢူး ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈၶိုင်ပွင်ၼႂ်းၵၢၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽူႈ ယႂ်ႇဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်ၵူၺ်း ပႆႇပေႃး၊ လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်မၼ်းၸဝ်ႈ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁပ်ႉလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်း ယဵၼ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယူႇ 2 လွင်ႈ- 1.ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းလႄႈၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈၶဝ်ႈတိၼ် ၶဝ်ႈမိုဝ်းၵၼ်၊ ဢၼ်ၾၢႆႇၽွင်း ငမ်းသင်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီး ပၢင်တိုၵ်းယူႇ။ 2.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တမ်းဝၢင်းဝႆႉလၵ်းၵၢၼ် 8 ၶေႃႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၶေႃႈ 1-4 ႁပ်ႉလႆႈၵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶေႃႈ 5-8 ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးပၼ်ႁႃ၊ သင်ဝႃႈမီးၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးၵႄႈလိတ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႄႈၼွၵ်ႈသၽႃး- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးလၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ- သဵၼ်ႈတၢင်းလၵ်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇ ၸႂ်ႈဝၢင်းဝႆႉပိူင်တၢႆ၊ ႁဝ်းမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပီ 2515 ၊ ၽွင်းႁၢင်ပီ 2014 တေမႃးၼႆႉ ဢၢၼ်းၶတ်းၸႂ်ၸတ်း ပၢင်ၵုမ် ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇပၢင်လူင်- ၼႆယူႇ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ဝၼ်းဢၼ်ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် 14 ပႃႇတီႇသေ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတွပ်ႇလၢတ်ႈ ဝၼ်းထိ 22/07/12 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်တင်း ၶွင်ႊသီႊႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း UNFC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပေႃႇလသီႇ 7 ၶေႃႈ- 1.ပေႃးဝႃႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈၼႂ်း ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢင်၊ တီႈဢၼ် ၾၢႆႇလႂ်ဢမ်ႇမီးဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇ (ၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈပဵၼ် လႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႂ်းသၽႃး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းသၽႃးယူႇတႂ်ႈဢေႃးၸႃႇဢႃႇ ၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)။ 2.ႁႂ်ႈမီးၸုမ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း မႃးပၵ်းတႃပႂ်ႉ တူၺ်း၊ 3.တွၼ်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ပႃးၸဵမ်ၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်း လႄႈဢမ်ႇၵိုတ်း ယိုဝ်း၊ 4.ႁႂ်ႈလႆႈမီးပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယိပ်း ၵွင်ႈလႄႈဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈ၊ 5.ႁႂ်ႈလႆႈမီးပၢင်ၵုမ်လူင် ဢၼ်ပႃးၽူႈတႅၼ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၸုမ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊမႃး၊ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ။ 6.ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈပၢင်ၵုမ်လူင် 3 ၾၢႆႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈ 3 ၾၢႆႇတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်း ၸွမ်း ဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇတူဝ်တီႈၽႂ်တီႈမၼ်း။ 7.ၶၵ်ႉၵၢၼ် (Process) လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 - ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၽူႈၼမ်းၼႂ်း UNFC ၼၢႆႁူင်သႃ သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ- ၶေႃႈထိ 1 တေလႆႈၸတ်းၼွၵ်ႈသၽႃး တီႈဢၼ် ဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၶေႃႈထိ 2 ဢၼ်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးတူၺ်းၸွမ်းၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇယႃႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဢဝ် ပေႉပုၼ်ႈ။ 3.ၵၢၼ်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈပႃး KIO လႄႈၸုမ်း ၸိူဝ်းပႆႇၵိုတ်းယိုဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ PNLO, PSLF, WNO ၶဝ်။ 4.ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၼ်ဢၼုၺၢတ်ႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ်သေ မီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ 5.ၵၢၼ်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်း 3 ၾၢႆႇဢၼ် UN တႅပ်းတတ်း မႃးမိူဝ်ႈ 1994 ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမႃးပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်း ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ၊ ၾၢႆႇၻီႊမွၵ်း ၶရေႊသီႊ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈ၊ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈပုၼ်ႈ။ 6.ၶေႃႈ လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉမူၼ်ႉမႄးပူၵ်းပွင်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း။ 7.လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ၸိူဝ်းၼႆႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/08/12 ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း မႃးတီႈမႄႈသွတ်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်းယၢင်း၊ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈတင်း UNFC တေမီး ၵၢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်း ၵၼ်ၸူဝ်ႈပီၼႆႉပႆႇသဵင်ႈ။ ပေႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃး တေႁႂ်ႈပႃး KIO ယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တေလႆႈဝႃႈတီႈဢၼ်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈယွၼ်ႇယၢၼ်း ပၼ်ၵေႃႈမီးယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉဢမ်ႇႁူပ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်သေ ထႅင်ႈမွၵ်ႈ 4 လိူၼ်ၸင်ႇၵွႆႈ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၼၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ၊ မၢင်ၽဝ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4 လိူၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းၽဵဝ်ႈ KIO ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁိုဝ်ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇပေႃးၸႅင်ႈလႅင်းၸႂ်။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢၼ်ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းဝႃႈ လၵ်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းဝႆႉတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတိုၼ်းဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄးလႆႈ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် သေမူၼ်ႉမႄး လႆႈယူႇ-ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းမီးတီႈၸႂ်ယႂ်ႇဝႃႈ ပေႃးမီးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇ ပဵၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း တင်းပိုၵ်း၊ တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈတေဢမ်ႇပဵၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် မၼ်းတင်းပိုၵ်း၊ ၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၵေႃႈ တေပဵၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၽွင်ႈ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႈတေပဵၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် မၼ်းၽွင်ႈ၊ တေပဵၼ်လၢႆး (Give and Take) ပၼ်ၽွင်ႈဢဝ်ၽွင်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် UPWC ၼၼ်ႉ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ် ပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ယူႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈႁၼ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတူၵ်းတႅမ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇ လွင်ႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ တႄႉတႄႉ။
ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းၵႂၢမ်းၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းဝႃႈၸိုင် ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆးလႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းၵႂႃႇ၊ ထုၵ်ႇလႆႈယွမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေယွမ်း၊ တၵ်းဢဝ်ႁႂ်ႈလႆႈ၊ ၵႃႈဢမ်ႇလႆႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၸူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ- ၼႆယူႇ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- ၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်လူၺ်ႈၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝယူႇ သေတႃႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UN ယင်းတႅပ်းတတ်းမိူင်းႁဝ်းပဵၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢေႇသုတ်း LDC (Least Developed Countries) ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈယူႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈႁဝ်းတူၺ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၼႂ်းမိူင်းဢေႊသျိူဝ်ႊၶဝ်၊ မိူင်းဢပ်ႊၾရိၵၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ- ပေႃးမီးလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ မီးလွင်ႈပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်ယူႇၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈတူၵ်းယၢၵ်ႈ တူၵ်းၽၢၼ်၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်လႄႈလွင်ႈတူၵ်းယၢၵ်ႈ တူၵ်းၽၢၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်။ သင်ဝႃႈတၢင်းၾၢႆႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပူင်လၢတ်ႈၸိုင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉမၼ်းတေ ၸၢင်ႈလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇသူပ်းၵႂၢမ်း တၢင်းလၢတ်ႈၸိုင် (Give and Take)ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သူပၼ် ႁဝ်းဢဝ်ၵူၺ်း၊ ပေႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇမီးၵၢင်ၸႂ် ပၼ်ၽွင်ႈဢဝ်ၽွင်ႈသေ ပဵၼ်လၢႆးသူပၼ်ႁဝ်းဢဝ်ယူႇၵူၺ်းၸိုင် လွင်ႈငမ်း ယဵၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း/ ထႃဝရဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ၊ တေပဵၼ်ၵၢၼ်ပၼ်ႇ တူင်ႇ (Vicious Circle) ၵႂႃႇၶွပ်ႈၶိုၼ်း ၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢႄႊတီႊတိူဝ်ႊ
ၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် (ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ)