text:
9 မိူင်း ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ UN ဢဝ်မၢႆမီႈ ႁၢမ်ႈၶၢႆၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Benar News ဢၢင်ႈဢိင်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (United Nations – UN) သေ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းဢႃႇသီႇယၢၼ်ႇ 9 မိူင်း ဢမ်ႇပႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢဝ်မၢႆမီႈႁၢမ်ႈၵႃႉၶၢႆ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
Georg Sparber တူဝ်တႅၼ်းမိူင်း လိၵ်ႉတႅၼ်းသတၢႆး (Liechtenstein) UN လၢတ်ႈဝႃႈ 9 မိူင်း ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈၸူးထိုင် မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း UN ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇမၢႆမီႈ ႁၢမ်ႈၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ – “တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈမၢႆမီႈ ႁၢမ်ႈမီးလွင်ႈၸတ်းႁႃ သိုဝ်ႉၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းမူတ်း လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းၵူတ်ႉ လႄႈ လၢႆးတၢင်းသိုဝ်ႈ ပၼ်တပ်ႉသိုၵ်ႈမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈ UN ဢွၵ်ႇမၢႆမီႈ ႁၢမ်ႈၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Benar News ဝႃႈ “လွင်ႈဢႃႇသီႇယၢၼ်ႇ 9 မိူင်း တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ ၵႄႈၶႆမၢႆမီႈဢၼ်ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တေပဵၼ်ၽူႈၼမ်း တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ယူႇတီႈတူဝ်တႅၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈမႃး ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉသင်ၸွမ်း လွင်ႈဢၼ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ 9 မိူင်း သူင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈၸူး မိူင်းဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း UN ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) တေဢၢၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁၢမ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 18 May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေတႃႉ ၵူၺ်းလႆႈထုၵ်ႇၶၢႆႉဝၼ်းမၼ်းပႅတ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ် ယၢမ်းလႂ်၊ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ သမ်ႉမီးလွင်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆထႅင်ႈလႄႈ ပဵၼ်တီႈၸုမ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၶဝ် ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းဝႆႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇယွမ်း 800 ပၢႆ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
ၽွင်းၶၢဝ်းတၢင်း သီႇႁႃႈဝၼ်းၼႆႉ ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်းႁႅင်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉၼႆ ၽၢႆႇၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 7 June 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၽၢႆႇၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 8−12 June 2021 ၼႂ်းၵႄႈၶၢဝ်းတၢင်း 5 ဝၼ်းၼႆႉ ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်းႁႅင်း မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈမီးပႃးလူမ်းလႅင်ႉ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမွတ်း၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းၶျၢင်း၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းပွတ်းၼိူဝ် လႄႈ မိူင်းၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾူၼ်တေတူၵ်းၼမ်ႁႅင်းလိူဝ် တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁပ်ႉမိုဝ်းၽေးသၽႃႇဝပႃးလႄႈ ငိူင်ႉဝႄႈဢွင်ႈတီႈႁိမ်းတၢပ်ႈလွႆ ဢၼ်ၸၢင်ႈမီးလိၼ်ၵူၼ်ႇပင်း၊ ငိူင်ႉဝႄႈပႃးလွင်ႈယူႇသဝ်းႁိမ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်း ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNHCR) လၢတ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ် May 2021 ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈထိုင် 120,000 ပၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 8 June 2021 ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်းလႄႈ ႁႅင်းၾူၼ်တေတူၵ်း ယူႇၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း (80%) ၼႆယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ႁႅင်းမႆႈႁႅင်းၵတ်း ယူႇၼႂ်းၵႄႈ 23°C ထိုင် 34°C ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ႁႅင်းမႆႈႁႅင်းၵတ်း ယူႇၼႂ်းၵႄႈ 20°C ထိုင် 27°C လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ပွတ်းတွၼ်ႈၵဵင်းတုင် ႁႅင်းမႆႈႁႅင်းၵတ်း ယူႇၼႂ်းၵႄႈ 21°C လႄႈ 34°C ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်မႃးၼႆ့ ၵႃႈၾႆးၾႃ့ တီႈဝဵင်းၵႃလီ့ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း ပဵၼ်လၢႆပုၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ပွင့်ၶၢင်း ထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇ ။
ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ တင်း လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် 2021 ၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်မႃးၼႆ့ ၵႃႈၾႆးၾႃ့ တီႈဝဵင်းၵႃလီ့ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်းပဵၼ်လၢႆပုၼ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ့်တီႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပွင့်ၶၢင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵၼ် ၼႆယဝ့်။
ၵူၼ်း ၵႃလီ့ ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်မႃးၼႆ့ ၵႃႈၾႆးၾႃ့ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်းၶႃႈဢေႃႈ။ ႁိူၼ်းႁဝ်း ၶႃႈၼႆ့ ယၢမ်ႈၸႂ့်ၾႆးမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၼ်ၼမ့်၊ ႁုင်ၶဝ်ႈ၊ တင်ႈၼမ့်မႆႈ၊ တႆႈၾႆး၊ မီးတူႈယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆ့ လႆႈသဵင်ႈၵူႈလိူၼ် 3 ႁဵင်ပၢႆ ထိုင် 4 ႁဵင်ၵႃႈၼႆ့ၵူၺ်း ။ ထိုင်မႃး ၼႂ်းလိူၼ် 7 တင်း လိူၼ် 8 ၼႆ့ ၵႃႈၾႆးၶိုၼ်ႈၽႅဝ် 8 ႁဵင်ပၢႆ ၵမ်းလဵဝ်။ ၵႃႈ မၼ်းၵေႃႈ ပဵင်းၵၼ်တင်းသွင်လိူၼ် မိူဝ်ႈလိူၼ် 7 ၼၼ့် သဵင်ႈပႅတ်ႇႁဵင် 9 ၶၼ်၊ ၼႂ်းလိူၼ် 8 ၵေႃ့ လႆႈသဵင်ႈပႅတ်ႇႁဵင်ပၢႆ 9 ၶၼ် ပဵင်းၵၼ် ႁဵတ်းၼႆၶႃႈဢေႃႈ၊ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆ့ယူႇၶႃႈၼႃ၊ မၼ်းလူဝ်ႇမီးလွင်ႈ ၵႃႈၶၼ်လူဝ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈလူင်းၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾႆးၾႃႉ မႃးဢၢၼ်ႇမီႊတႃႊမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၶဝ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈထိုင်တီႈလႆႈၵဵပ်းၸိူင်ႉၼႆ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇသပ်းၸႅင်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈတၢင်းလီလီ။
“ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ တီႈဝတ့်ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈသဵင်ႈၵႃႈၾႆး သႅၼ် ပၢႆၶႃႈဢေႃႈ။ ၵူႈပွၵ်ႈလႆႈငိၼ်းၸဝ်ႈၶူးၶဝ်ဝႃႈ 2-3 မိုၼ်ႇၵႃႈၼႆ့ၵူၺ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်မႃးၼႆ့ သဵင်ႈသႅၼ်ပၢႆၶႃႈၼႃႇ တူၵ်းၸႂ်ၵၼ်ၶႃႈ ဢေႃႈၼႆ့”- ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ ၵႃလီ့ ၵေႃ့ၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ယဝ့်ၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူင်းဢိတ်ႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ ဢၼ်ယၢမ်ႈၸႂ့်မႃး လႆႈသဵင်ႈၵႃႈၾႆး လိူၼ် 3 မိုၼ်ႇပၢႆၼၼ့် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်မႃးၼႆ့ လႆႈသဵင်ႈ ၵႃႈၾႆး ဢမ်ႇယွမ်း 5 မိုၼ်ႇပျႃး ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ ၵႃလီ့ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆ့သေ ယူႇတီႈၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ ပွတ်းဝဵင်းၵႃလီ့ ဢွၼ်ပွင်းၶၢင်းၵၼ် တႅမ်ႈတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ ၼိူဝ်သူဝ်ႊသိူဝ်ႊမီႊတီႊယိူဝ်ႊတင်းၼမ် လွင်ႈၵႃႈၾႆးၾႃ့ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း ၸိူဝ်းၼႆ့ ဝႃႈၼႆ။
ယဝ့်ၵေႃႈ ၼႂ်းသွင်လိူၼ်ၼႆ့ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇၾႆးၾႃ့ၶဝ် ဢမ်ႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈမီႇတႃႇ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေး မိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႈလိူၼ် ပူၼ့်မႃး တႅမ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းၸေႈသေ မႃးၵဵပ်းၸိူင့်ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈၵႃလီ့လၢတ်ႈ။


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၶွမ်ႇမတီႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် FPNCC ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈတွင်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼူၺ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 4 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 07:00 မူင်း ထိုင်ဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 14:00 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈတွင်ႇ (ပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ထုင်ႉမိူင်းပေႃႈၼႆၵေႃႈဝႃႈ) သေ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းလႆႈပႃး ၵူၼ်းဢၼ်လီထၢင်ႇထိူမ် 3 ၵေႃႉ တီႈဝၢၼ်ႈၼွင် (မၢၼ်ႈၼွင်) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင် 3 ၵေႃႉ ၸိုဝ်ႈ ဢူးတူးၸျၢႆႇ ဢႃႇယု 46 ပီႊ၊ ၸေႃႇတူးၼွင်ႇ ဢႃႇယု 25 ပီႊ၊ မႃႇၶႃး ဢႃႇယု 20 ပီႊ ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ၺႃး ၶႅပ်းႁၢင်ႈတီႈၼႂ်းၾူင်းၸိူဝ်းၶဝ် ဢၼ်ၶဝ်ၼုင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းဝႆႉ လႄႈ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းတူဝ်ၵႂႃႇ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3 March 2021 ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵုတ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉမ 88 လႄႈ တပ်ႉမ 99 ၵႆႉတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးတႃႇသေႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈဢၼ် တပ်ႉၵွင် 36 ၽၢႆႇတႂ်ႈတပ်ႉၸုမ်း 6 KIA ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ − ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈတွင်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼူၺ်ႇသေ မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 80 ၵေႃႉ လႆႈပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉတီႈ ၵျွင်းၶရိယၢၼ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး။
သိုၵ်းၶၢင် KIA, AA, TNLA, MNDAA ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 4 ၸုမ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႃႇတေၸၢင်ႈလႆႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ Bilateral Ceasefire Agreement – BCA ၼႆယဝ်ႉ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ တင်းၽၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်း AA, TNLA, MNDAA ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်သေတႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းၶၢင် KIA ဢမ်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵိုတ်းတိုၵ်းၸွမ်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇမီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Wednesday, November 2, 2011
ဝႆႉဝၢင်းတင်းၵႂၢင်ႈသုင် Width & Height ၼႂ်းTemplate
ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီး Blog မႃးယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၶႆသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈ Template ၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေႇၽိုၵ်းႁဵတ်း Blog ၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးထူပ်းပၼ်ႁႃတီႈၼႆႈၶႃႈယဝ်ႉ၊
ပေႃးယၢမ်ႈလႆႈႁဵၼ်းမႃးၽႃသႃ HTML ၶဝ်တႄႉတေဢမ်ႇမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုဝ်တၼ်ၽိုၵ်းႁဵတ်းဢဝ်မိူၼ်ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉဢေႃႈ တေမီးပၼ်ႁႃၼႃႇသေၼႃႇ၊ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းသႂ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်တႃႇၸွႆႈပၼ်ႁႃၵူၼ်းၸိူဝ်းမိူၼ်ၶႃႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ႁဝ်းမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၵွၼ်ႇၶႃႈၸူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းပႆႇလၢတ်ႈၼေလွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈ
သပ်းလႅင်းလွင်ႈ Template ဢိတ်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။ Template ၼႆႉမီးယူႇလၢႆလၢႆၸိူဝ်းၶႃႈ၊ တေမီး 1 coulum 2 column 3 column တေႇၵႂုႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလိူၵ်ႈဢဝ်၊လူတ်ႇဢဝ်မႃးသေၸႂ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ၊ ပေႃးယဝ်ႉႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇၶိုၼ်းမႃးမူၼ်ႉ မေးဢိတ်းဢွတ်းပိတ်း ပွတ်းၵူၺ်းၵေႃႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီယဝ်ႉၶႃႈ။ လွၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းမၼ်းတၢင်းသဵင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။
သင်ဝႃႈတႆးၵေႃႉႁဝ်းၶဝ်ၶႂ်ႈၵႂုႇလူတ်ႇဢဝ် Template မၼ်းမႃးၸႂ်ႉၼႆၵေႃႈၵႂုႇဢဝ်တီႈၼႆႈလႆႈ ယူႇၶႃႈဢေႃႈ၊ Click here for Template ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈၵႂုႇသွၵ်ႈႁႃၼႂ်း Google.com ၵေႃႈၼမ်ယူႇၶႃႈ။ ။မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၽွင်းတၢင်မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပၼ်ၾၢင်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵုမ်းထိင်းႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈလီလီၼႆၸိုင် ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈထႅင်ႈသွင်ဝူင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မွၵ်ႈၶိုင်ႈပၢႆ တေၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 29 July 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UNSC ဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ Babara Woodward ၽွင်းတၢင်မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ယူင်ႉၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမူတ်း လႆႈတူၵ်းသုမ်းယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇသေ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းႁဵတ်းႁၢႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ (World Bank) ၵဵပ်းသၢႆမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ပီႊ 2019 ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမူတ်းမီး 54 လၢၼ်ႉပၢႆ ယူႇယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈၼႆၸိုင် ၸွမ်းၼင်ႇ Barbara Woodward ၽွင်းတၢင်မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၼႂ်း UN ပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃႇ 25 လၢၼ်ႉပၢႆ တေၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် UNSC ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉၵေႃႈ ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်းသေ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၼ်တၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းၵၢၼ်လွင်ႈတူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ထုၵ်ႇလီၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းသေ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼင်ႇၶိုတ်းၶိုတ်းၸမ်ၸမ်ယူႇၼႆ ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း တိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်မိူင်းၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႃႇ 2 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်ဝႆႉသေ ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးတႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 3.2% ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 29 July 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး 5,234 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 289,333 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ 342 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 8,552 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း လႆႈလူင်းႁူင်းယႃ မီး 202,235 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ 342 ၵေႃႉၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 29 July 2021 ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈၸုတ်ႇၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မီးၼမ်ထိုင် 800 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽႃပွၼ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽႃပွၼ် (မၢၼ်ႈ: ဖာပွန်မြို့) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hpapun) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽႃပွၼ်၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸႅၵ်ႇၽႄမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်း မိူဝ်ႈပီ 1954 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈသၢၼ်ႇလႂိၼ်ႇ မႃးႁူမ်ႈပွင်းသႂ်ႇၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈမႃးသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇမႃးၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႆႉမီးတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွၼ်းၵဵဝ်းဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တိုၵ်းတူၵ်းဝႆႉၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းထိူၼ်ႇ ၶေႇဢိၼ်ႇတီႇဢူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵဵပ်းဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမႃး။ ယၢမ်းလဵဝ်ဢၼ်လႆႈလၢမ်းတူၺ်းတႄႉ တီႈဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းတေမီးမွၵ်ႈ 400 ၼႆႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တေမီးမွၵ်ႈ 2000 ပၢႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇတီႈဝဵင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ လႄႈ ၸၢဝ်းဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ႁွင်ႈယူၼ်းၸလိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ႈၼမ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇမႃးၵူၺ်း။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းထႆးလႄႈ ၽႃပွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁွင်ႈဝႃႈ ၽႃပွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆးယူၼ်း၊ မွၼ်း လႄႈ ယၢင်း ၶဝ်ယူႇသဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၢၵ်ႇႁိၼ် ၽႃႁိၼ် ၼမ်ႇလိူင်ႇသေ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးယူၼ်းဝႃႈ ၽႃပွၼ်း ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ၽႃႁိၼ်ၼႆသေ ႁိုင်မႃး ပဵၼ်မႃး ၽႃပွၼ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းႁွင်ႇ တီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းယဝ်ႉ။ ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇယဝ်ႉ။ ႁူၺ်ႈၵႄႈလွႆၸိူဝ်းဢၼ်လိုၵ်ႉယၢဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼမ်လိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိၵ်းလွႆမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆသေ သုင် သီႇႁဵင်းထတ်းပၢႆ တေႃႇ ႁႃႈႁဵင်ထတ်းပၢႆယဝ်ႉ။ ပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼႃလီယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵိင်ႈၼမ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉမႄးတလွၵ်ႉ၊ ၼမ်ႉယူၼ်းသလိၼ်း လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵိင်ႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ႁွင်ႈပီးလိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆလူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵူၼ်းယူႇတီႈဝဵင်းၶဝ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဵတ်း ၵၢၼ်မႆႉ၊ ၵၢၼ်ႁႆႈ၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႇၵၢၼ်တႅင် လႄႈ မၢၵ်ႇၽႃႈ၊ တၢင်းၵိၼ်မူင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတႄႉ မႆႉသၵ်း၊ မႆႉမွင်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မၢၵ်ႇမု၊ ငႃး လႄႈ မၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅင်တႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းထီႉသွင် ဢၼ်မၢၵ်ႇမု ဢွၵ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉယူၼ်းသလိၼ်း သေ ဢဝ်မႆႉ လွင်ႈၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၶူင်းသေ လွင်ႈလူင်း တေႃႇပေႃးထိုင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတိုင်ႇယၢင်း၊ မၢၵ်ႇမု လႄႈ ငႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သူင်ႇၸူး မေႃႇလမႅင်ႇ၊ ဝဵင်းတထူင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပီးလိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းၽႃပွၼ် တေႃႇ ဝၢၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ ၼႆႉ မႃးၸွမ်း ၼမ်ႉယူၼ်းသလိၼ်းသေ လုၵ်ႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ တေႃႇထိုင် မေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈလွင်ႈလႆၸွမ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တင်းဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇသေ ယၢၼ်ၵႆ ပၢၵ်ႇလၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ တေႃႇ ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းမေႃႇတေႃႇၵႂႃႇမႃးသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းၸၢင်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းလူင်သေၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်သၢႆတၢင်းလိၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် ၽႃပွၼ် တေႃႇ ထိုင် ပီးလိၼ်း လုၵ်ႉဢဝ် ပီးလိၼ်း တေႃႇပေႃးထိုင် သထူင်ႇၼႆႉ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈမႃး လုၵ်ႉဢဝ် ၽႃပွၼ် တေႃႇ သထူင်ႇၼႆႉ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၽႅဝ်ဝၼ်းလဵဝ်သေတႃႉ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉမႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈ။ လုၵ်ႉဢဝ် ပီးလိၼ်း တေႃႇ သထူင်ႇၼႆႉ ၵႆပၢၵ်ႇလၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၽႃပွၼ် ၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈတႃးၵႂိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းထႆၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ် ၸၢင်ႉ ဢဝ်မႃႉသေ ၵႂႃႇမႃးလႆးယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ မီး 29 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းသေ တႃႇၵႂႃႇၸူး ၵျွၵ်ႉၺႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ် လေႃႉ၊ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၽႃပွၼ် ၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈၵေႃႉလူတူဝ် ဢၼ်မီးၸမ် သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉ ယၢၼ်ၵႆႉ မွၵ်ႈ 40 လၵ်းသေ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ် ၸၢင်ႉ၊ ဢဝ်မႃႉ၊ လႄႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းပႆလိၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈၶိုၼ်ႈလွႆလူင်းလွႆယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ် ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ထုင်ႉ ဢၼ်မီး ဝူးၽရမ်ႇ၊ ၸိုၼ်း၊ လဵၵ်း လႄႈ မႆႉ ၸိူဝ်ႈၼႆႉ လိူင်ႇၼမ်သေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးၵွင်းလွႆၼမ်၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လွင်ႈၵပ်းသိုပ်း ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးၼႆၵေႃႈ တေပဵၼ်တီႈဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼၼ်ႉ ၵွင်းမူး ၸိူဝ်းဢၼ်လိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇဢၢၼ်ႇတေႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇ ၼမ်ႉယူၼ်းလိၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လႆႈဢဝ်ၶဵဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ထႃႇပၼႃႇဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တေၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သီႇမူၼ်းမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးသေ ၵူၼ်းတင်းထုင်ႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႈသႃၶဝ်ႈပွႆးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း ၸိူဝ်းယူႇတီႈ သၼ်လွႆၵွင်းလွႆ တီႈၸႄႈဝဵင်းၽႃပွၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ် ၽီ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈထုင်းပေႃႈမႄႈမီးမႃးၼၼ်ႉသေ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းႁိူၼ်းသေ ပေႃးႁဵတ်းႁိူၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူႈပီၵူႈပီ ၽွင်းသွမ်ႈၶဝ်ႈ၊ ၽွင်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပွႆးၽီ၊ ပွႆးႁွင်ႉၽၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူႈႁိူၼ်းႁိူၼ်းၼႆႉ ဝႆႉ ၶိူင်ႈတေႃးႁုၵ်ႇ သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၼုင်ႈၽႃႈၽႅၼ်ႇ ဢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇဢဝ်ႁင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး တွၼ်ႈတႃႇၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၼႆႉ ၶူဝ်း သၢဝ် လႄႈ ၶူဝ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်သၢဝ်ၼႆၼုင်ႈၽႃဝဵၼ်း ဢၼ်ယၢဝ်းတေႃႇထိုင် မၢၵ်ႇၵၢဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းငိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ် မဵတ်ႉမၢၵ်ႇၼပ်ႉသီလႅင် လႄႈ ဢဝ်ၶႅပ်းငိုၼ်းမၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈၶိုင်ႈၶူဝ်းသေ ၼုင်ႈယဝ်ႉ။ [1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (7)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ (225)


text:
ၸုမ်းသိုၵ်း မဢလ ယိုတ်းမိူင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉ 5 ႁဵင်ပၢႆလႄႈ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈလွင်ႈဢဝ်လိူင်ႈတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း 700 ပၢႆယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 22/9/2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မဢလ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇ ၼေၵၢင်ၸႂ်သေလႄႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း 5315 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ထုၵ်ႇပူတ်းပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇႁူၺ်းသူၼ်းၶဝ်ႈမႃး ႁႂ်ႈပႃးၼႂ်းလွင်ႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢင်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈသင်ဝႆႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလွင်ႈႁူၺ်းသူၼ်းၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ႁဵတ်း CDM (သၢၼ်ၶတ်းဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း) ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင် /ႁူၺ်းသူၼ်းတႃႇၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်း၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ပၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း CDM ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၸုမ်းသိုၵ်း PDF ၶဝ်တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ – “ယႃႇဝႃႈတေၵႂႃႇယွမ်းၼွမ်းလႃႈ ၵူၼ်းမႂ်ႇဢၼ်တိုၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးထႅင်ႈ မီးယူႇၵူႈဝၼ်းဢေႃႈၼႆႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉၶဝ်ထၢင်ႇပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁူႉသင်မိူၼ်ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉတေဢၢၼ်းတေႃႇသူႈတေႃႇထိုင်ပေႃးလႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပေႉ ”– ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်း CDM လႄႈ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇ ဢဝ်လိူင်ႈဝႆႉလူၺ်ႈမၢႆမီႈ တၢင်းၽိတ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ၊ သုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပူတ်းပၼ်ၶိုၼ်းတႃႇ 700 ၵေႃႉပၢႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ယိုၼ်းမိုဝ်းယွမ်းၼွမ်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢဝ်လိူင်ႈဝႆႉသေ ငိူင်ႉပၢႆႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇမႃး၊ ယွၼ်းၼွမ်းတၢင်းၽိတ်းမႃးလူၺ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိုင် တေပူတ်းပွႆႇတၢင်းၽိတ်းပၼ်ထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢႃယုမွၵ်ႈ 50 ပၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – “ ၶဝ်တမ်ႉဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသႃႇၸႂ်သေဢိတ်းၶႃႈလူင် ။ မိူဝ်ႈဝႃး မိူဝ်ႈသိုၼ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉၵႂႃႇသႂ်ႇၵႃႈၾႆးၾႃႉၶႃႈဝႃႇ ။ ဢမ်ႇသႂ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈ တေမႃးတတ်းသၢႆၾႆးဝႃႇ။ 3-4 လိူၼ် ၵဵပ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵမ်းလဵဝ်။ သဵင်ႈငိုၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇပျႃး။ သမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉသေ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း ယၢပ်ႇၸႂ်ၵိၼ်းၸႂ်ၼႃႇၶႃႈ။ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူတ်းယွၼ်ႇၽွၼ်ႇပၼ်ၵၼ်သေဢိတ်း။ ယႃႇဝႃႈတေလူတ်းယွၼ်ႇပၼ် လႃႈ ပေႃးပဵၼ်တီႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆ မၢၵ်ႇႁူမၢၵ်ႇတႃဢၼ်မီးၼႆႉၶဝ်ယင်းၶႆႈၶွၵ်းဢဝ်မူတ်းမူတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၶႃႈ ပႅင်ႈၼင်ႇတလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ”– ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ AAPP တႄႉၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆသေဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ – တင်ႈဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 1/2/2021 မႃး ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းတီႉၺွပ်းၵႂႃႇမီး 8318 ၵေႃႉ ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉၺႃးၵၵ်းၶင်ဝႆႉ မီး 6666 ၵေႃႉ ၊ ဢၼ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်း ပေႃႉထုပ်ႉ ႁဵတ်းႁၢႆႉသေ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ တင်းၼႂ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ၼႂ်းၶွၵ်ႈမီး 1114 ၵေႃႉ။ဢၼ်ၺႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉမီး 1984 ၵေႃႉ ၊ ၼႂ်းဢၼ်တီႉၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃယု ပႆႇတဵမ် 18 ၵေႃႈပႃး။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၺႃးပၼ်တၢမ်ႇတၢႆဝႆႉၵေႃႈမီး 60 ပၢႆ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။


text:
မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မြင်းခြံခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myingyan District) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ပဵၼ်တီႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ မႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတုၼ်း မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတေမီးတီႈ ၵႅၼ်ၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၾူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်ဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီးၵျွၵ်ႉသႄႇလႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၸမ်ႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ထုင်ႉမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ထုင်ႉပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ။ တီႈၼႂ်းထုင်ႉမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈထုင်ႉပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး)ၸမ်ႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး)၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီး 710 လၵ်းပၼ်မူၼ်းသေ ဝၢၼ်ႈမီးၵႂႃႇ 448 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႃႈ မီး( ) ၵေႃႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇသေ ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး၊ ၼထူဝ်းၵျီး၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ငၸုၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိၼ်ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်လိၼ်ႁႅင်ႈႁွင်သေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢွၵ်ႇၽၼ်ဝႆႉ။ ၵုင်းဢွၼ်ႇလွႆဢွၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွႆပူၵ်ႉပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းပဵၼ် လွႆၾႆးသေ တၢင်းသုင်မၼ်းမီးၸမ်မွၵ်ႈ 5000 ထတ်းသေ မၼ်းမီးဝႆႉ ၸိၵ်းလွႆသုင် (2) ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်လွႆပူၵ်ႉပႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉသင်ဢွၵ်ႇလႆႈလႄႈ လွႆၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လွႆလွမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ႁိမ်းႁွမ်းတိၼ်လွႆၸမ်ႉ လႆႈႁၼ်မီး သူၼ်မွၵ်ႇ သူၼ်မၢၵ်ႇသေ ၶဵဝ်မူၼ်သိူဝ်းသႃႇယႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ လႄႈ တီႈၼထူဝ်းၵျီး ၸိူဝ်းမီးပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် လွႆယူင်ႇထူဝ်း၊ လွႆသၵျႃႇ၊ လွႆမိၼ်းၵုၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈမႃးၸွမ်း လႅၼ်ၶွပ်ႇၽၢႆႇတူၵ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ၵူတ်ႉၼႃႇလႄႈ လႆႈႁၼ်မီး ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉတင်းၼမ်သေ တီႈၼိူဝ် ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယႃႈယႃ၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈမယိၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးဝႆႉတႃႇသေႇ၊ ပေႃးၼမ်ႉမႃးထူဝ်းထွင်းၵိၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ မေႃၸူမ်ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လႆႈႁၼ် ၵုၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးတၢင် ၵုၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉယႃႇသီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းၵႃႈႁွင်ႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈငပျေႃးဢၢႆႇလႄႈ ႁွင်ႈပူၵ်ႉပႃး ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ သိၼ်ႇတႄးဝ၊ ပျွင်းပႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈၸုၼ်းလုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး မေႃႁႅင်ႈသေ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းမႃး ၼမ်ႉမေႃႁႅင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၾိင်ႈၾႃႉဝႃႈ မၼ်းတူၵ်းတီႈၼႃႈလိၼ် ၾူၼ်ဢေႇလႄႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်ဝႆႉ။ တီႈလွႆပူၵ်ႉပႃးၵူၺ်း မီးၾိင်ႈၾႃႉၵတ်းယဵၼ်လီ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇတႄႉ တၢင်းပီၼႆႉ ၵူၺ်းမီးတၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် 30 ၼိဝ်ႉၵူၺ်း။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ၸိူဝ်းပဵၼ်လိၼ်လၢႆဢေႇၵၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၶုတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ငႃး၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ်သုင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉ ပွတ်းတူၵ်း ဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တွင်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇၵုၺ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဝႃႈ ထုင်ႉဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ၵုၺ် တႃႇၼႃႈလိၼ်ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽၵ်းမီႇ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်း၊ ဢႃႇလူး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႉတႄႉၽုၵ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉဢွၵ်ႇထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ၊ ၼမ်ႉမၼ်းငႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၼထူဝ်းၵျီႈၼႆႉ မီး ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ဢဝ် မဵတ်ႉၵုၺ်ဢွၵ်ႇ၊ မီးၼႃႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တေႃးၵုၺ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ယွၼ်ႉတူၼ်ႈထၢၼ်လိူင်ႇလႄႈ ၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃး ဢွၵ်ႇပႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶူဝ်းယုၼ်းၵေႃႈ လိုဝ်းလင်သေ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်းဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈမီးၼႃႈတႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းတၢင်းတူၵ်း တီႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူးၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ႁင်းၶေႃဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႈႁၢႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသိုဝ်ႇယၢင် ဢၼ်ၶႅမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်ႈပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇယႆၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမတွင်း ဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ မၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသုတ်း တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼ (ပျိၼ်းမၼႃး) သေ ၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼသေ ၵႆယၢၼ် 139 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႇၸီႇ ဢၼ်မီးတီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇသေ ၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးသုတ်းတီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇထႅင်ႈသေ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 70 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁွတ်ႈထိုင် ပလဵၵ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈလူင်း တႃႈၵုင်ႈ - ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၸွမ်း သၢႆမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ဢၼ်လႆလဵပ်ႈၶၢင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ယင်ႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး၊ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းသီႇမီးၶူင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ဝႃႈတႄႉ မီး ၺွင်ႇဢူး လႄႈ တႃႈၵုင်ႈၵူၺ်း။ ၵႂႃႇယူႇတႃႇသေႇတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပေႃးၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇဝႆႈၽြႃးၸင်ႇၵွႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢႆတၢင်းမၼ်းပွင်ႇၸူး ထုင်ႉပွတ်းၼိူဝ် ပွတ်းတႂ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ သူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ၊ ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ သပ်ႉပႆႇၺု၊ ၵတေႃႉပလင်ႇ တႄႇဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၽြႃးလၢႆသူႇ လၢႆသူႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းႁွမ်း ပူးၵမ်ႇ ၺွင်ႇဢူးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၵွင်ႈၵၢႆႇၵၼ်တင်း ပိုၼ်းလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတၵ်းလူဝ်ႇလၢတ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈ ၼထူဝ်းၵျီး၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးထႅင်ႈသေ တီႈလွႆသၵျႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼထူဝ်းၵျီးၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင် လိူၼ်ၵဝ်ႈမႃး ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၽြႃးသေ ပွႆးၽြႃးမုင်ၸု ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉ ၵျွၵ့်ပတွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵႆႉႁဵတ်းလိူၼ်သၢမ်ယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဝဵင်းဢွၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးတၢင်းၼမ်သေ ပွႆးၽြႃးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇယူႇၵူႈပီယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ႁၢမ်ႉဢႄႇဝႆႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼမ်လႄႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၽြႃး၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမီးၼမ်ဝႆႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈ ၸုၼ်းလုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် တူဝ်ၶၢပ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၢၼ်းၵျႃႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇၵႂႃႇ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽုင်းၵၢမ်ႇတၼ်းၶူဝ်း ၽႃႇဝၼႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းလႄႈ တူဝ်ၶၢပ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် သွင်ပႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼဝ်ႈဢမ်ႇလူႉသင်သေ တိုၵ်ႉမီးမိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵူႈတီႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႈသႃႇယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵျွင်းၸုၼ်းလုၼ်းၵူႇ ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်တင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ဝဵင်းၺွင်ႇဢူးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇလႄႈ တေၵႆႉလႆႈႁၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉ - မၢၼ်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈယၼ်တပူဝ်ႇသေ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)


text:
လႅတ်ႉပတၢၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်း (မၢၼ်ႈ: လက်ပံတန်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Latpadan) ၼႆႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈၵိုၼ်းၼႆ့ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပတဵင်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ လႅတ်ႉပတၢၼ်း ၵႂႃႇ သႃႇသဝေႃး လႄႈ ပဵၼ် တီႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 8 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း တီႈတၢင်းမႃးႁူပ်ႉၵၼ်လႄႈ လွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈမႃး လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆ ငၢႆႈငႅမ်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1969 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 22415 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈ တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ပျီႇၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ ႁူင်းၵၢၼ်ရူတ်ႉရဵၼ်းသေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတႃႈၵုင်ႈ ၵႂႃႇပျီႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလတ်းၶဝ်ႈၼႂ်း ဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်းသေ လတ်းၵႂႃႇတီႈ တႃႈသုင် ဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵႆတင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်း မွၵ်ႈသၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶဝ်ႈသၢၼ် ပဵၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ လုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (12)


text:
သိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း ဢိူင်ႇပၢင်ၵေႇတု ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇၺႃးၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်း 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 4 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တင်ႈတႄႇယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11:00 မူင်းပၢႆ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်းပၢႆ သိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း တိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း ဢိူင်ႇပၢင်ၵေႇတုသေ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း 10 လုၵ်ႈပၢႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တိူဝ်ႉသႂ်ႇၺႃးၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်း 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ၼႆႉ 1. ဢၢႆႈလူၺ် ဢႃႇယု 30 ပီႊ၊ 2. ဢေးႁွမ် ဢႃႇယု 15 ပီႊ၊ ဢေးငိုၼ်း ဢႃႇယု 6 ၶူပ်ႇ လႄႈ ဢေးလိၼ်း ဢႃႇယု 30 ပီႊသေ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ဢေးလိၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ တေလႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင် ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်းပၢႆ သိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ တိုၵ်ႉၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်ယူႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ဢၼ်ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းသေ မႃးပိုင်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းလႅင်း၊ ၸွမ်းၵၢတ်ႇ လႄႈ ၵျွင်းၼႃးၼိူဝ် ဢိူင်ႇပၢင်ၵေႇတု ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသွၼ်ႉသွင်ထႅင်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢၢင်ႈပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်း ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ပႂ်ႉလၢၼ်ႇ တီႈပၢင်ၵေႇတုၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
တႄႇၸဵမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 September 2021 သိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး၊ ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ပုသိမ်ခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pathein District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ 6 ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ မီး 4208.42 လွၵ်းလၵ်း (10,900 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) သေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1,627,586 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼၼ်ႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇပွင်း
- ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. 35, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 25, 2015


text:
တႄႇဢဝ်ယဵပ်ႇယၢင်ႈၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း ၼိုင်ႈဝၼ်းဢမ်ႇယွမ်း 3,000 သေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၼ်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တိုဝ်းၶိုၼ်ႈထိုင် 6,076 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ သူင်သိူဝ်းပီႊၵဝ်ႇလႄႈ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႊမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇဝဵင်းလဵဝ် ၵူၺ်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် တိုဝ်းၶိုၼ်ႈထိုင် 2,500 ပၢႆ လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ သူႇၵႃ (Yoshihide Suga) ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ ႁူမ်ႈပႃးၸႄႈတွၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈႁၢမ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 7 January 2021 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 7 February 2021 ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထုၵ်ႇႁၢမ်ႈဝႆႉပွၵ်ႈၼႆႉ တေလႆႈယူႇသဝ်းဝႆႉၼႂ်းႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈသေ ၸူႉတုမ်ၵၼ်၊ လၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း လၢၼ်ႉၶၢႆလဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈပိုတ်ႇတေႃႇထိုင်ၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 မူင်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ သူႇၵႃ (Yoshihide Suga) လၢတ်ႈဝႃႈ ၵၢတ်ႇလူင် (Super Market) လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်း ၼႆႉတႄႉ တေဢမ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းသေတႃႉ ႁူင်းတူၺ်းငဝ်းတူင်ႉ၊ ႁွင်ႇၼႄပိုၼ်း လႄႈ ပွႆးလၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ တေလူတ်းယွမ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၶဝ်ႈယဵမ်ႈတူၺ်း သေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ တေပူၼ်ႉလွတ်ႈလႆႈ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉၼႆႉလႆႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ယင်းပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ တေၽိူမ်ႉႁႅင်းၵူၼ်း ၸွႆႈတီႈႁူင်းယႃ ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႄႈ သင်ဝႃႈလူဝ်ႇမႃးၼႆၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈပႃးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄႇ ႁႂ်ႈၽွမ်ႉတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဝႃႈၼႆ။
တႃႇလႆႈမႃးယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယူႇမိူၼ်ၵၼ် လႄႈပေႃးထိုင်လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် 2021 (February 2021) ၼႆႉ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေလႆႈတႄႇၽႅၼ်ၵၢၼ် သမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယူႇသေ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵေႃႈ တေသမ်းပၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ႁၢပ်ႇထၢမ်းဝႆႉ ၵၢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသီႇ ထိုင် လိူၼ်ထူၼ်ႈႁႃႈ ပီႊ 2020 (April – May 2020) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇၶေႃႈႁၢမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိုၼ်းယေးမႃးယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈပၵ်းပိူင်သင် ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းပၼ် လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းလႄႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ တေလႆႈဝႃႈ ဢွင်ႇပေႉၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းယူႇဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 8 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇတင်းမိူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် မီးယူႇ 250,000 ပၢႆ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီးယူႇ 3,700 ပၢႆ ယဝ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တီႈယူႇတႃႇၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႈမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸွမ်းႁူင်းယႃၼႆႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉလႄႈ လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵလဵင်ႇဢွင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵလဵင်ႇဢွင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ကလိန်အောင်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kaleinaung Subtownship) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵလဵင်ႇဢွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ႁိမ်းၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ႁင်း ၼမ်ႉထဝႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းၸမ်ၵလဵင်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇဢွင်ႇသႃႇဝတီႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းလွႆလꧦင် ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၽြႃးႁႃႈသူႇယဝ်ႉ။ တီႈၵလဵင်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶုတ်းလႆႈ ၶႅပ်းႁိၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ပႃးဝႆႉၶႂၢင်ႇၼၢတ်ႈၶၢတ်ႈ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၵဝ်ႇၵႄႇၶဝ်တႄႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ တွၼ်ႈတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (တီႇသႅမ်ႇပႃႇ၊ 2013). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, 374.


text:
ပၢႆးသၢႆႊ
ပၢႆးသၢႆႊ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Science) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇသေ ၵဵပ်းဢဝ်မႃးတီႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႃႈ ပၢႆးသႅၼ်ႉ ၼႆၵေႃႈမီး။ "ပၢႆးသၢႆႊ" ၼႆႉ တႃႇတေပိုၼ်ႇတီႈပွင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆပႃႈလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်း။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆလၢႆၵွၺ်းပႆယဝ်ႉ၊ တေလႆႈပႃးၵၢၼ်ၵႅမ်းတူၺ်း လွင်ႈၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ထတ်းၸၢမ်းတူၺ်းပႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ထတ်းတူၺ်း ၸၢမ်းတူၺ်းမႃးၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁုပ်ႈလၢတ်ႈပၼ် ဢမ်ႇၼၼ် သပ်းလႅင်းၼေပၼ်လႆႈ လွင်ႈလူၵ်ႈၵမ်ႇၾႃႇဢၼ်ႁဝ်းႁႃးယူႇသဝ်းၼႆႉ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် ပၢႆးသၢႆႊ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ လွင်ႈလူၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်းယူႇသဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶႂ်ႈဝႃႈဢီႈသင်တေႉတေႉ။ လၢႆးပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်၊ မီးပၵ်းမီးပိူင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်။ ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈၽဵင်ႈၽဵင်ႈ လၢတ်ႈယူဝ်းယူဝ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း သေ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေတိူဝ်းပွင်ႇၸႂ် တိူဝ်းလွင်ႈၵမ်ႇၾႃႇဢၼ်ႁဝ်းႁႃးယူႇသဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၵဵပ်းႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႉ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇသေယဝ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁိဝ်ႈၸင်ႊတူၺ်းလီလီသေယဝ်ႉ ၸင်ႇသပ်းလႅပ်းလွင်ႈလူၵ်ႈၶူင်းၵၢၼ်လူၵ်ႈႁဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆသၢႆႊၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႅမ်းတူၺ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ထတ်းၸၢမ်းတူၺ်းလႆႈၸိုင် ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈမိုဝ်းတႃႇတေၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ် ႁႂ်ႈတိူဝ်းငၢႆႈငႅမ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉမႃယူႇယဝ်ႉ။
တီႈပွင်ႇ ပၢႆးသၢႆႊ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေပိုၼ်ႇတီႈပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပၢႆးသၢႆႊ"ၼႆႉ လၢႆးမၼ်းမီးယူႇလၢႆလၢႆလၢႆး။ ၵူၺ်းၼႃႇ တီႈပွင်ႇ "ပၢႆးသၢႆႊ" ၼႆႉသမ်ႉ တေမီးယူႇလၢႆၸၼ်ႉလၢႆတွၼ်ႊဝႆႉ။ ၸိူသ်းၼၼ်ႉၸမ်း -
- ၵၢၼ်ၵႅမ်းတူၺ်း(ပႂ်ႉတူၺ်း)လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်တမ်းဝၢင်းၶေႃႈထၢမ်လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈထၢမ်လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ထတ်းၸၢမ်းလၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႆႈ(လိုမ်ႉ)ထတ်းသၢင်လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽွၼ်းၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ လၢႆးသၢႆႊ
- လိုမ်ႉထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း တၢင်းဢၼ်ထိုင် ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် လၢႆလၢႆဢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။


text:
မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈ
မၢၵ်ႇၼင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ Football ၼႆသေ ပွင်ႇဝႃႈ မၢၵ်ႇမူၼ်း မၢၵ်ႈလွမ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင် (မၢၵ်ႇပိတ်ႉၼင်)ၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် တၢင်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် သူင်ၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇတင်းၼမ်ၵေႃႈ သူင်ၸႂ်ၵၼ်တႄႉတႄႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သူင်လဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင် ၵူႈၶိင်ႇၵူႈၶၢဝ်းယူႇ။ တၢင်းလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ မၼ်းပဵၼ် တၢင်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လဵၼ်ႈတင်းၸုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾုတ်ႉၿေႃး Football ၼႆၼၼ်ႉသေ ၵႂၢမ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ႁွင်ႉၸွမ်းၼင်ႇၼၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၶေႃႈငဝ်ႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် Soccer (သွၵ်ႉၵႃႇ) ၼႆသေ မိူင်းၶၼေႇတႃႇ လႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ႁွင်ႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းဢေႃးၸတြေးလီးယႃး၊ မိူင်းဢၢႆးသလႅၼ်း၊ မိူင်းဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း၊ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၸႂ်ႉတင်းသွင်ၶေႃႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းဢေႃးၸတြေးလီးယႃး လႄႈ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလၢၼ်ႇတႄႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိုၼ်း Football ယဝ်ႉ။ [1]
လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းသွင်ၸုမ်း ယူႇၼိုင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၸုမ်းသေ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉ မၢၵ်ႇၼင် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵူဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉလဵၼ်ႈလႄႈ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ Football မၢၵ်ႇဢၼ်ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉလဵၼ်ႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၼင်ႇၼႆ။ လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ မီးမၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈ(မူၼ်း) လႄႈ မၢၵ်ႇၼင်ယၢဝ်း Rugby ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃးၼၼ်ႉသေ မီးသွင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး လဵၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၼင်မူၼ်း (လွမ်ႈ)သေ တေဢမ်ႇလႆႈ တိူဝ်ႉၺႃးမိုဝ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပိတ်ႉၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢၵ်ႇၼင်ယၢဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉၵေႃႈလႆႈ ဢဝ်မိုဝ်းၺွပ်းသေ ပႃးလႅၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၼင်ယၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၿဵတ်ႉၸ်ၿေႃး ၼႆသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ၵႆႉသူင်ၵၼ်လဵၼ်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ မၢၵ်ႇၼင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆးလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈ (သွၵ်ႉၵႃႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈၼႆႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၿႅပ်ႉပီႇလူင်း လႄႈ ပၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵရိၵ်ႉၶဝ် သူင်ၵၼ်လဵၼ်ႈသေ ၸင်ႇႁွတ်ႈထိုင်မႃး မိူင်းရေႃးမယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မိူင်းရေႃးမ ၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇ လွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉၵေႃႈ ဝွတ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းသေ ထိုင်မႇး ပီ 1961 ဝၢႆးသေ မိူင်းဢီႇတလီႇ ၶိုၼ်းၶွတ်ႈၽၼ်ႈလႆႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢႆးလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၶိုၼ်းႁိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းရေႃးမ ႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇလႄႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇပိတ်ႉၼင်ၼႆႉၵေႃႈ ထိုင်ၵႂႃႇ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃး ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14, 15 ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢႅၵ်ႉတွပ်ႉသၢမ် လႄႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ရိတ်ႉၶျိူတ်ႉသွင်ၼၼ်ႉ ၶႃမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵၼ်ႈၵျၢမ်းထၢမ်းၼႆသေ ဢဝ် ပၵ်းပိူင်ဢုပတေႇ ႁၢမ်ႈသီးယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ လၢႆးလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ လၵ်းၵူဝ်းၶဝ် ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တေၵႆၵၼ်မွၵ်ႈ 2 လၵ်း 3 လၵ်းသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇလဵၼ်ႈ ဝၢႆးဝၼ်း 2 မွင်း တေႃႇထိုင် တၢမ်းၶမ်ႈ ၵၢင်ဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 တႄႉ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ မၢႆမီႈမၼ်းသေ လဵၼ်ႈမႃးလႄႈ လၢႆးလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလဵၼ်ႈမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ပီ ပွႆးလဵၼ်ႈႁႅင်း ဢူဝ်ႇလမ်ႇပိၵ်ႉၸ် 1869 ၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇတမ်းဝၢင်း ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈမၢၵ်ႇၼင် ၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ လဵၼ်ႈၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းတႄႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မႃးဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လွင်ႈပိတ်ႉၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈပီ 1895 ပဵၼ်ပၢင်ႁိမ်သူးဝႃႇတႃႇလွတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပိတ်ႉလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ သွင်ၸုမ်းလႆႈၶႄႉၶဵင်ႇ လဵၼ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈၸုမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပိတ်ႉမၼ်း မီး 11 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်လဵၼ်ႈတႅဝ်းၽၢႆႇၼႃႈ 5 ၵေႃႉ၊ တႅဝ်းၼႂ်းၵၢင် 3 ၵေႃႉ တႅဝ်းဢၼ်ပႂ်ႉၽၢႆႇလင် 2 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်း ဢၼ်ဢဝ်မိုဝ်းၺွပ်းမၢၵ်ႇၼင် 1 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်ပႂ်ႉၵူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉၵေႃႈလႆႈ၊ ဢဝ်မိုဝ်းၺွပ်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိူဝ်သေၸဝ်ႈပႂ်ႉၵူဝ်း ၸိူဝ်းၵူၼ်းသိပ်းၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းလႆႈဢဝ် တိၼ်ပိတ်ႉ ဢဝ်ၵွၵ်းႁူဝ်တွၵ်ႈ ဢဝ်ဢူၵ်းႁႄႉ မၢၵ်ႇၼင်တႄႉ လႆႈယူႇ၊ မၢႆမီႈမၼ်းတႄႉ မၢၵ်ႇၼင် တေဢမ်ႇလႆႈတိူဝ်ႉမိုဝ်း ၸိူဝ်းပိတ်ႉၼၼ်ႉ။ မၢၵ်ႇၼင် ဢၼ်ပိတ်ႉၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ် မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈ (မူၼ်း) ယႂ်ႇ 27 ထတ်း တေႃႇ 28 ထတ်း၊ ၼမ်ႉၼၵ်း မီး 13 ဢွင်ႇၸႃႉ တေႃႇထိုင် 15 ဢွင်ႇၸႃႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၼင်ပိတ်ႉၼႆႉ တေလႆႈဢဝ်လူမ်း သတ်ႉသႂ်ႇၼႂ်း ယၢင်တင်သေ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမၼ်ႈ ၸင်ႇဢဝ်ၼင်ယဵပ်ႉသေ ႁေႃႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ ၼႃႈတၢင်းယၢဝ်း မီး 100 ၵႅၵ်ႉ တေႃႇထိုင် 130 ၵႅၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းပွတ်း သမ်ႉမီး 50 ၵႅၵ်ႉ တေႃႉထိုင် 100 ၵႅၵ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ထုၼ်၊ သီၽိူၵ်ႇ တႃးဝႆႉ ယွမ်ႉဝႆႉသေ မၵ်းၶၼ်ႈပၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
- ↑ etrieved 6 June 2009. "Soccer to become football in Australia". www.smh.com.au


text:
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးယူႇတီႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ မီးၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉမႂ်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ မူႇပိူင်ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ မီးတေႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင် ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်းပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇၵမ်ၵိၼ်းႁႅင်း သေတႃႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ တေဢိင်ဢဝ်မူႇပိူင် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း မီးတေႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉသေ တေၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽွင်းလူင် ၽူႇမီႇဢူဝ်ႇ ၶီႇသျီႇတႃႇ (Mr. Fumio Kishida) ၽၢႆႇပႃႇတီႇ Liberal Democratic Party (LDP) ဢၼ်ပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ တႅၼ်းၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉၵဝ်ႇ ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ သူႇၵႃႇ (Yoshihide Suga) ဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီႊၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2012 ထိုင် 2017 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉမႂ်ႇ ၽူႇမီႇဢူဝ်ႇ ၶီႇသျီႇတႃႇ (Mr. Fumio Kishida) ၼႆႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် ၽွင်းတၢင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ မႃးတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်းႁွတ်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၽူႇမီႇဢူဝ်ႇ ၶီႇသျီႇတႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသေ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပၢၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၵေႃႉမႂ်ႇၼႆႉ မူႇပိူင်ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင်သင်ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းတူင်ဝူင်းၵူၼ်း ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ဢၼ်မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ မူႇပိူင်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင်သင်ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ ဢမ်ႇၶဝ်ႈလၢတ်ႈၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈသေတႃႉ ၵူၺ်းလၢတ်ႈၽၢၼ်ႇတၢင်း ASEAN ၶဝ်သေ သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၵူၺ်းလႄႈ တႃႇၼႂ်းလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၽၢႆႇပူၵ်းပွင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်မႂ်ႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉမူတ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မီးလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းတင်းၼမ်သေ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉၵဝ်ႇ ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ သူႇၵႃႇ (Yoshihide Suga) လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၸီႉၸမ်တင်းၼမ် လႄႈ လွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉၼႂ်းတူဝ်ၵေႃႈ လူတ်းလူင်းသေ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ ၸင်ႇယွၼ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတၼ်းႁဵင်း ၵိုတ်းယင်ႉၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉမႂ်ႇ ၽူႇမီႇဢူဝ်ႇ ၶီႇသျီႇတႃႇ (Mr. Fumio Kishida) တေဢွၼ်ႁူဝ် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း LDP သေ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းဢဵတ်း (November 2021) ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉ ယူႇတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ မိူင်းတႆး လႆႈႁၼ် ႁိုင်မွၵ်ႈ 3 ၸူဝ်ႈမူင်းပၢႆ 21 မိၼိတ်ႉသေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၵၢင်ဝၼ်းလပ်းသိပ်းၵႂႃႇဢိတ်းဢွတ်းယူႇ၊ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇ ဢမ်ႇတဵမ်လုၵ်ႈတႃဝၼ်း (လုၵ်ႈလႅတ်ႇ) ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇပဵၼ်တွၼ်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Partial solar eclipse ၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 June 2020 (ပ−လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႄႉ တေတႄႇလႆႈႁၼ် ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ 12 မူင်းသေ ထိုင်မႃး ဝၢႆးဝၼ်း 15:21 မူင်း ၶိုၼ်းၶၢႆးၶိုၼ်းမူတ်း ၊ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14:00:52 မူင်းၼၼ်ႉ ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇၼိုင်ႈၶိုင်ႈသေ ႁၼ်မီးၾၢင်ႁၢင်ႈ ႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတႄႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၾႃႉငိုပ်းၾႃႉၵၢမ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇလီလီၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇပွၵ်ႈၼႆႉ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ႁွင်ႉဝႃႈ “Ring of fire” ၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇပွၵ်ႈၼႆႉ တႄႇလႆႈႁၼ်ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်း တီႈၼႂ်းၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵ ပွတ်းၵၢင်သေ ၶၢႆႉမႃးၽင်ႇတႃဝၼ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၵုၼ်ယူးရူပ်ႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၵုၼ်ဢေႃးသတြေးလီးယႃးပွတ်းႁွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢၼ်လႆႈႁၼ် ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈ မိူင်းၼိုင်ႈ တေပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ ၊ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၼႆၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇ ၼိုင်ႈၶိုင်ႈတဵမ်၊ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈသမ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢိတ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် လုၵ်ႈလိူၼ် မႃးယူႇၼႂ်းၵႄႈ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းလႄႈ လုမ်ႈၾႃႉသေ လပ်ႉသၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်း လုၵ်ႈတႃဝၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး ၵၢင်ဝၼ်းဝၢတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းၼၢၵ်ႈၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တူၺ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ပၼ်ႇၶွင် လုၵ်ႈတႃဝၼ်း လႄႈ လုၵ်ႈလိူၼ်သေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်းလႆႈဝႃႈ မိူဝ်ႈလႂ် ၵၢင်ဝၼ်းတေဝၢတ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလႂ် လိူၼ်တေဝၢတ်ႇ (ၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ်) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 July 2021 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ၶၢမ်ႈတၢင်းၵႃးသေ ၵႂႃႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပွတ်းထုင်ႉၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၵႂႃႇယူႇသဝ်းၸွမ်းဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ တင်းၼမ်သေ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းသႃႇ လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၸေႃးလွင်း (ၼႃးၸေႃႉလွင်ႈ) ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၵႂႃႇယူႇသဝ်းတီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မီး 238 ၵေႃႉသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းလႄႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ ယႃႈယႃ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵဵတ်းၽူၼ် ဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ဢၼ်ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၵႂႃႇယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မီး 250 ၵေႃႉသေ ၵွပ်ႈဝႃႈဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇယဝ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 24 July 2021 ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ၼႆႉ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ်သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေဢမ်ႇၵႃး SSPP/SSA ႁူမ်ႈပွင်းတင်း ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA သေ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမေး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃးသေတႃႉ ၵူၺ်းၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈၽေး ပၢင်တိုၵ်းယူႇသေ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီတၢင်းငၢမ်း ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – CJ


text:
မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈမွင်းႁွင်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း သေ ထိုင်ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပိုတ်းယိုဝ်း RCSS/SSA ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 25 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08:20 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 575 ႁႅင်းၵူၼ်းမွၵ်ႈ 60 ၵေႃႉ ၶိုၼ်ႈယိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈမွင်းႁွင်း ဢွၼ်တၢင်းသေ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်မွၵ်ႈ 10 မိၼိတ်ႉ ဝႃႈၼႆ ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ယိုဝ်းတိူဝ်ႉၸပ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢႆ 3 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းၵူၼ်းၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းတင်းၼမ် လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ထိုင်ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:19 မူင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် 60 MM တင်းၼမ် ပိုတ်းယိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ထႅင်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈမွင်းႁွင်း သေ ၽၢႆႇ RCSS/SSA ဢမ်ႇပႆႇတွပ်ႇ ယိုဝ်းၶိုၼ်းသင်။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ လူၺ်ႈဢမ်ႇပွင်ႇလႅင်းထိုင်တီႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ် RCSS လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ RCSS/SSA သင်သေ တင်ႈၸႂ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢွၼ်တၢင်းထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵႂႃႇမႃးလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇပွင်ႇလႅင်းၸူးၽႂ်/ၸုမ်းလႂ်ၼႆသေ တင်ႈၸႂ်ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၸင်ႇပဵၼ်ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA တွၼ်ႈ 3 ၵၼ် 3 မၢႆ 8 ႁူဝ်ၶေႃႈ “သုၼ်လႆႈလွင်ႈၵႂႃႇမႃးလွတ်ႈလႅဝ်းၶွင်လုၵ်ႈတပ်ႉ” (ၶ) “သင်ဝႃႈပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ မီးလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၵုမ်းထိင်းဝႆႉၼၼ်ႉ သွင်ၽၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိ ဢဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယဝ်ႉသေၵႂႃႇမႃးလႆႈ” ၼႆသေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်းၸွမ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA လႄႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၽိတ်းၵႂႃႇၶေႃႈၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 575 ၼႆႉ ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃမူၼ်ႇ ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ သေ ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း (ၸၵၶ) – 17 မိူင်းပၼ်ႇ တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ယလၶ) ဝဵင်းၶူဝ်လမ် (ၶူဝ်ၶမ်း)။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢင်ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 46 လႄႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းသေ ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 03 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေတႃႉ လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တႃႇၽူႈဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တေၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈပႂ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ဢမ်ႇယွမ်း 2 လိူၼ်သေ၊ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 20 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၽူႈဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉထီႉ 46 ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 46 မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဢႃႇယု 77 ပီႊ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မီးဢႃႇယုယႂ်ႇသုတ်း လႄႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးဢႃႇယုယႂ်ႇသုတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်းမီးဝႆႉ “ၵဝ်ၶႃႈတေၸတ်းပွင်ၵၢၼ် ၼင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း တၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ မီးၼၼ်ႉလႄႈ တေသိုဝ်ႈယူဝ်း လုမ်းလႃးၵႅတ်ႇႁႄႉၵင်ႈ ပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼင်ႇဢၼ်ၶတ်းၸႂ် ပွင်ပဵၼ်လႆႈတီႈသုတ်း” ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၶႃႇမႃႇလႃႇ ႁႄးရ်ရိတ်ႉသ် (Kamala Harris) ယင်းလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉလမ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ် တေႃႇထိုင်ပေႃးလႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း တၼ်းႁဵင်းၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ် ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်လီဝႃႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ပၼ်ႁႅင်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ၊ ပၼ်ႁႅင်းလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉၵဝ်ႇ တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇ တေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၶီႇလူတ်ႉၵႃး လမ်းလဵဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇယိုၼ်ႈမွပ်ႈ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈပၼ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉၵဝ်ႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉတႄႉ တိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဢွၼ်တၢင်းဝႃႈ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 46 ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၼႆသေ၊ ၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူင်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 152 ပီႊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢႅၼ်ႇတရူႇ ၵျွၼ်းသၼ် (Andrew Johnson) ဢၼ်ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ ပီႊ 1865-1869 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထီႉ 46 ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃး ယွၼ်ႉဝႃႈ ယူႇၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 သေ ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ၼင်ႈႁၢင်ႇၵႆႇဝႆႉ၊ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၶဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း တင်းၼမ် 25,000 ၵေႃႉ ပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းလူင် ဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ လႄႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဝဵင်း ၼင်ႇႁိုဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပေႃးတေဢမ်ႇသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ဢၢၼ်ၼႆသေ ပၢင်ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆလၢႆၽၢႆႇ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လွင်ႈပီးၵေႃႈ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈပီးၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းႁဝ်းတင်းၼမ် ဢိၵ်ႇတင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈတၢင်းပဵၼ် လၢႆလၢႆမဵဝ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပီးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵိၼ်ၼမ်ပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ႁႅင်းလႄႈ ၶႆမၼ်းဢၼ် မီးယူႇၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၵေႃႈ တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၶူင်ႉသၢင်ႈယႃႉလူႉၶႆမၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလီမႃးယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပီးငၢႆႈမႃးယူႇ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈပီးၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီတေႉတေႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈသူၼ်ၸႂ်မၼ်းၵႃႈႁိုဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်သင်မႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႆၵူၺ်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးၼမ်ႉၼၵ်းလူၼ်ႉလိူဝ်မႃးၸိုင် ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေဢမ်ႇပဵၼ်သင် လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၼုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းတေဢမ်ႇထုၵ်ႇမႃးလႄႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေဢမ်ႇလီတူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ဝၢၼ်သေတႃႉ ပေႃးဝႃႈမၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီၼႆၸိုင် ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း သင်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ဝၢၼ်တီႈသူပ်းၵေႃႈ တုၵ်ႉတီႈတူဝ်ၶိုၼ်းၵူၺ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁူႉဝႃႈ ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ် မီးၵႃႈႁိုဝ်ၼၼ်ႉ တေၸႂ်ႉပဵၼ် BMI (Body Mass Index) ၼပ်ႉၸင်ႈဢဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း မီးၶႆမၼ်းလူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ပီးယဝ်ႉ ၸၢင်ႈမီးထႅင်ႈ တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇလွင်ႈပႃးယူႇယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၼႆႉ မီးလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃးသေတႃႉ လွင်ႈပီး ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းမီးၶႆမၼ်းဢမ်ႇလီ ၼမ်ပူၼ်ႉႁႅင်းၼႃႇ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၶီႈပုမ်ၼမ် ပုမ်ၶႆၶႆၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၼမ်မႃး ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶႆမၼ်းဢၼ်ယူႇတီႈတွင်ႉၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇတိတ်းၸွမ်းလွတ်ႇလိူတ်ႈမႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်ၶႆမၼ်းၼႂ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈယဝ်ႉ တုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်ႁူဝ်ၸႂ် လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်မႃး မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးႁိုင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လူႉလႅဝ် ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
- လိူတ်ႈသုင်။
မိူဝ်ႈၶႆမၼ်းၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းၼမ်ပူၼ်ႉတီႈလႄႈ ပီးပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ တေတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈ ဢၼ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းလဵင်ႉၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်မႃးယဝ်ႉ။
- ယဵဝ်ႈဝၢၼ်။
ၶႆမၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီၼႂ်းတူဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၶီႈပုမ်ဢွၵ်ႇမႃးသေ ၶႆမၼ်းဢၼ်ယူႇတီႈ ၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေထဵင်ၶိုၼ်းလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇ (Insulin) လႄႈ ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၵေႃႈၼမ်မႃး ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼႆႉ ၶႆမၼ်းတီႈပုမ်ၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇၶတ်းၶႂၢင်ပႅတ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ယႃႉလူႉ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼႂ်းသႄးလ် (Cell) ၼၼ်ႉသေ ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၵေႃႈၼမ်မႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ။
တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃတၼ်၊ သဵၼ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃတႅၵ်ႇၸတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶႆမၼ်းပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈလိူတ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈဢၼ်ၵႂႃႇလဵင်ႉဢွၵ်းဢေႃ ၼၼ်ႉ ၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇ လိူတ်ႈလဵင်ႉၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃဢမ်ႇမီးယဝ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈလူႉတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းယမ်းပွတ်းပွတ်းလႆႈ ပေႃးဝႃႈယူတ်းယႃဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်း။
- တၢင်းပဵၼ်ၵိုတ်းထူၺ်ႈၸႂ်မိူဝ်ႈၽွင်းၼွၼ်းလပ်း။
ၵူၼ်းပီးၵမ်ႈၼမ် တေမီးပၼ်ႁႃလွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ် လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၵိုတ်းထူၺ်ႈ ၸႂ်မိူဝ်ႈၽွင်းၼွၼ်းလပ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈ ပွတ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈသေ တုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်ၶူင်ႉထူၺ်ႈၸႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလီမႃးယဝ်ႉ ယွၼ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ပွတ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးတီႈၵူၼ်းဢၼ်မီးၶႆမၼ်းတီႈပုမ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
- မီးတၢင်းပဵၼ်ၸွမ်းလုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ။
တူဝ်ၶိင်းႁဝ်း မီးၼမ်ႉၼၵ်းလူၼ်ႉလိူဝ်ၼႃႇလႄႈ ဢၼ်လႆႈမႅၵ်ႇႁပ်ႉၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူဝ်ၶဝ်ႇ၊ ၵုမ်ႇ၊ လင်၊ ၶေႃႈတိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႇဢမ်ႇလီၶၢဝ်းယၢဝ်းမႃးယူႇ။
- ပဵၼ်လီႉၼႂ်းထူင်လီ။
တၢင်းပဵၼ်လီႉၼႂ်းထူင်လီၼႆႉ တေထူပ်းႁၼ်လႆႈတီႈၵူၼ်းပီးပူၼ်ႉၼႆယူႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶႆမၼ်းဢၼ်ယူႇတီႈတွင်ႉႁဝ်းၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းထူင်လီၼၼ်ႉ ၼဵဝ်မႃးသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵွၼ်ႈလီႉၵႂႃႇၼႂ်းထူင်လီမႃးယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႃႇ။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းပီးၼႆႉ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႃႇလႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၽူႈယိင်းၼႆ ယင်းၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႃႇတဝ်ႈၼူမ်းလႆႈသေ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႆႈ၊ ၵႅၼ်ႇသႃႇတပ်း၊ ၵႅၼ်ႇသႃႇပၢၵ်ႇမူၼ်ႉလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်ပီးၼႆႉ တေဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈတေၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈလဝ်းယူႇ။ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ လူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းၼႆၵေႃႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းမႃးၵမ်းလဵဝ်။ လွင်ႈဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လီတေႉတေႉ ပေႃးဝႃႈဢွၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးမၼ်း လိူဝ်သေတေၵုမ်းထိင်းပၼ်ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်လႆႈယဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈတေၶႅမ်ႉမႃး သေဢမ်ႇၵႃး ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉၵေႃႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မီးႁႅင်းမႃးယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ လူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်း လူၺ်ႈဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈထိုင်တီႈ လႆႈသေ ႁၼ်ၽွၼ်းလီလႆႈထိူင်းလႄႈ တေဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းလႆႈမိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၵႃႈႁိုဝ်။
သင်ဝႃႈ လူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းလူၺ်ႈ ယိူၼ်ႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်း လူတ်းယွမ်းလူင်းသေတႃႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးၵိၼ်လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတူင်ႉၼိုင် လၢႆလၢႆလွင်ႈၸိုင် မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ၵႂႃႇလႆႈၶၢဝ်းပွတ်းၵူၺ်း ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၵေႃႈ တေတိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵုမ်းထိင်းၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းလႆႈလႄႈ ၵုမ်းၵမ်ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ် ႁႂ်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇ ၵၼ်တင်း တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းထုၵ်ႇလီမီးၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းပၼ်လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်ယူႇသဝ်းႁဝ်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
- ၵိၼ်ပၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ယႃႇပေၸွမ်းၸႂ်သူပ်းႁဝ်းၼႃႇၽႅဝ် ၵိၼ်ပၼ်ၽၵ်း၊ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ ၵိၼ်ဢႁႃႇရ ႁႂ်ႈတဵမ် 5 မူႇ လႄႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ၵိၼ်ပၼ်ႁႂ်ႈ မၼ်းၵိုင်ႇတၢၼ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလူဝ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇၵိၼ်လူၼ်ႉၵိၼ်လိူဝ် ၸွမ်းတၢင်းဝၢၼ်မၼ်း။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ငိူင်ႉဝႄႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီ ဢမ်ႇဝႃႈ တေပဵၼ်ဢၼ်ၶူဝ်ႈ၊ ဢၼ်ဝၢၼ်ဢၼ်ၸဵမ်း၊ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးၶႆမၼ်းၼမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈၸႂ်ၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်ဢၼ် တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပီးမႃးလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဢွၵ်ႇပၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈၵိုင်ႇတၢၼ်ႇတင်းတူဝ်ၶိင်း ၼင်ႇႁိုဝ် ၽၢင်ႁၢင်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ပေႃးလီလူလီတူၺ်းလႄႈ မီးပၢႆးယူႇလီၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းပၼ် ယူႇတႃႇသေႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၵိုင်ႇတၢၼ်ႇတင်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၼမ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းဢၼ် ၸႂ်ႉႁႅင်းၼၵ်းၼႃႇၽႅဝ် ယွၼ်ႉတေၸၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃၸွမ်းလုပ်ႇမႃးလႆႈ ပေႃးႁႂ်ႈလီၸိုင် ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းပၼ်ပၢၼ်ၵၢင် ၵူၺ်းၵေႃႈလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လႅၼ်ႈ၊ ၵႃႈဝႅၼ်၊ လုၺ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- လႅၵ်ႈလၢႆႈလွင်ႈယူႇသဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပီး ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလၢႆလၢႆဢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပီးငၢႆႈမႃးလူၺ်ႈတီႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လႆႈၸႂ်ၵိၼ် ၼမ်ႉဢတ်းလူမ်း၊ ၵေႃႇၾီႇ၊ Alcohol ၊ ၼမ်ႉၸဵမ်း ဢၼ်မီးထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပီးမႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈတေၵိၼ်ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်တၢင်းယၢမ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉ တႅၼ်းတၢင်ၵႂႃႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈၼွၼ်းၵေႃႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင်ၼမ်ႉၼၵ်းလႆႈမိူၼ်ၵၼ် ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉမႆႈ ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ တႄႇငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႉတီႈၶီႇလူတ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶီႇလႅင်ၶီႇလူတ်ႉထိပ်ႇၵႂႃႇ မၼ်းတေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ၶႆမၼ်းၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
- လူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းလူၺ်ႈ ၼပ်ႉၸင်ႈၶႆမၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ၊ လၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈတေလႆႈယိူၼ်ႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ယွၼ်ႉမၼ်းတေႁဵတ်းႁၢႆႉပၢႆးယူႇလီႁဝ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶၢတ်ႇထၢတ်ႈဢႁႃႇရမႃးၸိုင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ သဵၼ်ႈၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉၵႅပ်ႈလူင်း၊ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉႁႅင်ႈႁဵဝ်ႇ၊ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈငၢႆႈ၊ ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈဢမ်ႇပၢင်ႇ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယိူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူင်ႉသၢင်ႈယႃႉလူႉၶႆမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈလီ လႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼမ်မႃးၶိုၼ်းလိူဝ်သေၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇတေၵုမ်းထိင်း ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်လႆႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၼပ်ႉတီႈၶႆမၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၵိၼ်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၸႂ်ႉ လူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းၼႆႉ တေၸႂ်ႉႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်သေ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇလႄႈ မၼ်းတေၸွႆႈႁႂ်ႈယႃႉလူႉၶႆမၼ်းဢၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ လူတ်းယွမ်းၶႆမၼ်းဢၼ်ႁူမ်ႈတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႆႈၼႆယူႇ။
တွၼ်ႈတႃႇတေလူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းလႆႈလႄႈ ၵုမ်းထိင်းၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းပိူင်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပွၵ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈလႆႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵုမ်းထိင်းလႆႈ ႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈလဝ်းသေ ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းပေႃးတေၵႅၼ်ႇၶႅင်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းပၼ်ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ – ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ
ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မီးၵႂႃႇ 7 လိူၼ်ပၢႆ 29 ဝၼ်းၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ် တႃႇသိုဝ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တီႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈမဵဝ်း ထၢတ်ႈသီႇ လႄႈ တီႇၸႄႇ ၼိုင်ႈပုင်း (ပုင်းပေႇပႃႇ) သုင်ထိုင် 500,000 ပျႃးသေ ပေႃးၼိုင်ႈၵႃႇလၢၼ်ႇ (ၼိုင်ႈၵႃႇလၢၼ်ႇ မီး 4 လိတ်ႉ) တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 10,000 ပျႃး ဝႃႈၼႆ။ ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇပႆႇသွၼ်ႇၼပ်ႉပႃး ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မႃးသိုပ်ႇသိုဝ်ႉၼႂ်းဝဵင်းသေ ပွၵ်ႈၵႂႃႇၶၢႆၶိုၼ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈလူးၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “မိူဝ်ႈၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၶိုၼ်ႈႁႅင်း တႄႉၶႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူဝ်ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၶိုၼ်ႈႁႅင်းလိူဝ်ၼႆႉလႄႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် သိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၾၢင်ႉဝႆႉႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း တႃႇၸႂ်ႉၸွမ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈ ၵႃး ထေႃႈ ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ လႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထႅင်ႈလၢႆလၢႆလွင်ႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၶႃႈၵႂႃႇလႄႇ တီႈလႂ်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းၵူႈတီႈၶႃႈ ၸဝ်ႈလၢၼ်ႉၸွမ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ ၵမ်ႉၼမ်ဢမ်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉၶႃႈ ယွၼ်ႉမၼ်းၵႃႈႁႅင်းလႄႈ ၵူဝ်ဢမ်ႇၶၢႆလႆႈၶိုၼ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႉလၢၼ်ႉၼမ်ႉမၼ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လၢတ်ႈၼႄတႄႉ ၼမ်ႉမၼ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း လႆႈသင်ႇသိုဝ်ႉမႃးတီႈ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး လွင်ႈၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉၵေႃႈ တၢင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆတင်းၼမ် ပုင်ႈၶိုၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈတူၵ်းႁႅင်း ယွၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၵ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼွၵ်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ယင်းပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သေ တၢင်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ထိုင်တီႈလႆႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတေႃႇသူႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈတူၵ်း ၶၼ်ၼမ်ႉၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်း၊ မၢင်လၢၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈထႅဝ် သိုဝ်ႉလႆႈဢမ်ႇလိူဝ်ငိုၼ်း 40,000 ပျႃး (သီႇမိုၼ်ႇပျႃး) ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Credit photo


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီ့ 15 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 မူင်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢမ်ႇႁူႉၸုမ်း ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်မဵဝ်းဢၼ်ယိုဝ်းၵႆ ယိုဝ်းသႂ်ႇႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸေႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး မၢႆ (28) ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ၊၊
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢမ်ႇႁူႉၸုမ်း ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်မဵဝ်းဢၼ်ယိုဝ်းၵႆ ယိုဝ်းသႂ်ႇႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 မူင်းသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈၶိုၼ်းယိုဝ်းတွပ်ႇၶိုၼ်းလႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁိုင်မွၵ်ႈ 30 မိၼိတ်ႉၼႆႉသေ ယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇႁူႉၸုမ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇထႅင်ႈ 2 လုၵ်ႈသေ လႆႈသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တေႃႇထိုင် 22:00 မူင်း ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉသေ သွင်ၽၢႆႇၸွင်ႇမီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း။ ထိုင်မႃးဝၼ်းထီႉ 16 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 70 ၵေႃႉ ႁွတ်ႈမႃးထႅင်ႈတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸေႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးထႅင်ႈဝႃႈၼႆ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ100 ပၢႆ ၵႂႃႇဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉတီႈ လေႇထၢၼ်ႇၵူင်း ဢၼ်မီးႁိမ်း သူၺ်ႇတွင်ႇဢူးၵူင်း ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းၸုမ်းပလိၵ်ႈဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼၼ်ႉသေ တေသိုပ်ႇၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ထႅင်တႄႉဢမ်ႇႁူႉၼႆ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
လႆႈႁူႉထႅင်ႈဝႃႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸေႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး မၢႆ (28) ၵေႃႈ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၼႂ်း CDM သၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်း ၼႆယဝ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မွၼ်း၊ ၸႄႈမိူင်း
ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း (မွၼ်း: တွဵုရးဍုၚ်မန်), (မၢၼ်ႈ: မွန်ပြည်နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mon State), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zemoeng Maun]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ဢၢဝ်ႇၵူတ်ႉၼမ်ႉမုၵ်ႉတမ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ မီး မိူင်းထႆး သေ လႅၼ်လိၼ် ပဵၼ်ဢၼ် ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း မီးဝႆႉ ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း သမ်ႇမုၵ်ႉတရႃႇဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႅၼ်လိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တင်းဢၢဝ်ႇၵူတ်ႉၼမ်ႉမုၵ်ႉတမၵေႃႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ႑႔ တီႇၵရီႇ ႕႒ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ ႑႗ တီႇၵရီႇ ႓႒ မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ႙႖ တီႇၵရီႇ ႕႑ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ ႙႘ တီႇၵရီႇ ႑႓ မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဢေႇရိယႃႇတင်းသဵင်ႈမီး 4747.8 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ မီး ပၢင်ႇလၢႆၵပ်ႉပလီႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ပႃႇၵိူဝ်၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး တၼိၼ်းတႃႇယီႇၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼႆ့ တၢင်းၵၢင်ႈၶႂၢင်မီး 1229 လွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ၸႄႈဝဵင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 10 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီး 2.12 လၢၼ်ႉ (ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈမုၼ်း HMIS ၂ဝ၁၁) ၼၼ်ႉသေ၊ လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႑ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼႆႉ မီး ႑႗႒ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 23% ၼႆႉ ယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် 77% ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3]
ၸႄႈလူင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈၼႂ်းမိူင်းမွၼ်းတႄႉ လွင်ႈတိၺွပ်းပႃ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇ၊ ႁဵတ်းၵိူဝ်တၢၵ်ႇလႅတ်ႇ၊ ၵၢၼ်ပႃႁႅင်ႈပႃၼဝ်ႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၸႄႈ ၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ပီးလိၼ်း၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ယၢင်တၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတႃႇယႃႇ သထူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸၼ်ႉၸွမ်မေႃႇလမႅင်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (မေႃႇလမႅင်ႇ)
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ မေႃႇလမႅင်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (သထူင်ႇ)
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈ ၶူဝ်ၸိတ်ႉတွင်း ၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈတင်း လူတ်ႉတၢင်းၵႃးလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉတီႈ [[ၶူဝ်တၢၼ်ႇလႂိၼ်ႇ (မေႃႇလမႅင်ႇ)] ၼၼ်ႉသေ တင်းသၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း လူတ်းၾႆးလႄႈသင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်ယူႇ။
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းပွင်ႇၼႆႉ မီးမေႃႇၶူဝ်းႁေႈ ၵႃႇတႅၵ်ႉလႄႈ တီႈမုတူင်ႇၼႆႉ မီး မေႃႇၼၢတ်ႉတႂိၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်လႆႈ ၶႄးမၽျူႇ (မၢၼ်ႈ: ခဲမဖြူ ) လႄႈ တီႈ မူၵ်ႉပလိၼ်ႇ တင်း ၸိၼ်းၵျႅၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶုတ်းႁၼ်လႆႈ ၵရႅတ်ႉၼၢႆႉ (မၢၼ်ႈ: ဂရက်နိုက်) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းသူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းမုတူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းယေး
- ၸႄႈဝဵင်းသထူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပီးလိၼ်း
ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽြႃးၵျဵၵ်ႉထီးယူဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား)
- ၵျႅၵ်ႉၶမီႇယေႇလႄႇၽယႃး (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်ခမီရေလယ်ဘုရား)
- ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆၸႅတ်ႉၸႄး ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈယဵၼ် (မၢၼ်ႈ: စက်စဲကမ်းခြေ အပန်းဖြေစခန်း)
- ပႃႇႁဵဝ်ႈသိုၵ်း တၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်း)
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၁၇.
- ↑ http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/mon.htm
- ↑ Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2011-03-03။ Retrieved on 2015-02-04။


text:
ႁူင်းႁဵၼ်းမႄႈ
ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁူင်းႁဵၼ်းမႄႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ "Alma mater" ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇဝႃႈ alma ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃး ဢၼ်ႁႂ်ႈဢႁႃႇရတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ႁၵ်ႉႁွမ်ပႅင်း ဝႃႈၼႆသေ mater ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ မႄႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်တၢင်ၼမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢေႇတႄႉ ပဵၼ် almae matres ၼႆယဝ်ႉ။ ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ရေႃးမၶဝ် ပၢၼ် (ancient Rome) ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၽီမႄႈ (mother goddess) ပိူင်လူင်မၼ်း မၢႆထိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸီးရိတ်ႉ (Ceres) ဢမ်ႇၼၼ် ၸိတ်ႉပီႇလီ (Cybele)၊[1] ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆး ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ႁုမ်ႈမုၼ်းမႃး လႆႈမၢႆထိုင် ၸဝ်ႈမႄႈမေႇရီႇ (Virgin Mary) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်မႃးၸမ်ႉ ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈတူင်ႇဝူင်းပၢႆးပႆႇၺႃႇသေ မၢႆထိုင် ႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး၊ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႃး၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃးလဵၵ်ႉ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Shorter Oxford English Dictionary, 3rd edition
- ↑ "Alma mater" at Dictionary.com. Retrieved July 11, 2011.


text:
ၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး (မၢၼ်ႈ: ကျောက်ကြီးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukgyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇႁွင်ႈၵျွၵ်ႉၵျီး ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼႆႉ လဵပ်ႈႁိမ်းၶၢင်ႈဝဵင်းသေ လႆလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ၵၢႆႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ႁွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း မီး 2 လၵ်း သေ ၼႃႈပွတ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 1/2 လၵ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 1217 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ 400 လင်သေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး တီႈ ထုင်ႉၶူင်ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉ သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶုတ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သိူဝ်ႇတၢင်းၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈဝၢၼ်ႈလူင်မူင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ် 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႇမု တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႇမုတွင်ႇငူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇမုတွင်ႇငူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇမုမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမု ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ မူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၸႄႈဝဵင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ် ပျီႇတေႃႇသႃႇသေ မီးၶူင်လူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်ၵၢတ်ႇလူင် ဢၼ်ၵၢႆႇဢဝ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တင်းၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႃႈ ၽြႃးၸၢၵ်ႈတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ တိူဝ်းၵိုၼ်းလိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီၼႆႉ ပဵၼ် ပွႆးလွင်ႈပေးသၢင်ႇဢုပုပ်ႈယဝ်ႉ။ ပွႆးၼၼ်ႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း လိူၼ်သိပ်းသေ သႂ်ႇပႃး ပွႆးၶႄႉၽၢႆးႁိူဝ်း၊ ပွႆးၶႄႉလုၺ်းၼမ်ႉ၊ ပွႆးတိၺွပ်းပဵတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (2)


text:
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 8
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 8 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႇ တႄႇတီႈ 701 တေႃႇ 800 ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇပွတ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵႁွင်ႇ လႄႈ သၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၵုၼ်ပႅၼ်ဢႃႇပႃႇရီယၼ်းၼၼ်ႉ တူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢိတ်ႇသလၢမ်းမိတ်ႉ ဢႃႇရတ်ႉၶဝ်ၵႂႃႇ ၽႂ်းၽႂ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇပၼ်ၸၼ် လႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်လႄႈ လွင်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇဢႃႇရတ်ႉၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1 ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 8 သဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] တီႈ ယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဝိတ်ႉၶဵင်းၶဝ်ၼႆ့ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆၼႂ်းလိၼ်သေ လႆႈၶဝ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၸူး မိူင်းၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ် ၼႃႇရႃႇၵႃႇၵ တၢင်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Roberts, J., History of the World, Penguin, 1994.


text:
ပိူင်ၾႅတ်ႇတရႄႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ
- ၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ တႄႈမိူင်းမီးဢႃႇၼႃႇၼမ် ပေႃးတႄႈမိူင်း ၶဝ်ဢမ်ႇႁၼ်လီ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ။
- တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီ လႄႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵႆၵၼ် ၊ ပေႃးႁူႉလွင်ႈၾႅတ်ႇတရႄႇၵေႃႈ လူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈ တီႈမူဝ်ႇၶရေႇသီႇပႃး။
- ၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၽၢတ်ႇၵၼ် ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၶႂ်ႈၽၢတ်ႇၼၼ်ႉ လႄႈ ၸင်ႇပၼ်သုၼ်လႆႈ ၸႄႈမိူင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
- ၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ် ၽဵင်ပဵင်း ဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼိူဝ်ၵၼ် ၵေႃႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸူမ်ႁၢႆလၢႆလၢႆ။
- ၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆႉ မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင် ဢၼ်ၸႄႈမိူင်းသူင်ႇ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၊ ဢႃႇၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင်ၼႆႉ ယူႇတီႈၸႄႈမိူင်းၶဝ်တႅပ်းတတ်းပၼ်။
- တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢုပ်ႉပိူင်ၶိုၼ်း ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းပၼ်ၶိုၼ်း ပုၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း။
- တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ၸႂ်ႉတူဝ်တႅၼ်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူၼ်းမိူင်း ဢဝ်လၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈသေႁႃ တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၊ တူဝ်တႅၼ်ႈဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ မီးဢႃႇၼႃႇ တႃႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၊ မီးဢႃႇၼႃႇတႃႇပွင်မၢႆမီႈဢုပ်ႉပိူင်ၽွင်းငမ်း။ မီးဢႃႇၼႃႇတႃႇ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း လႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်။ တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းလႆႈဢႃႇ ၼႃႇမႃးဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်းမိူင်း။ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းပုၼ်ႈသုၼ်တူဝ်ပႅတ်ႈၼႆၸိုင် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈ လူႉသုမ်းၸူမ်ႁၢႆလၢႆႈ။ မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း ပိုၼ်ႈၽၢႆႇလင်လီလီ ၊ ထတ်းတူၺ်း ၸွင်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းပၼ် ၽွၼ်းလီၵူၼ်း မိူင်းလႄႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်မႃးႁႃး ၊ ၸွင်ႇမီးတၢင်းႁူႉ မုင်ႈႁၼ်ၵႆႁႃႈ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇထတ်းလီလီ ၸင်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း။ ယႃႇၸူးငၢႆႈလူမ်လမ်မဝ်မၢင် ပေႃးယုၵ်ႉလိူၵ်ႈတင်ႈမႃး ၶဝ်ပူတ်းယၢပ်ႇ တႆးၼႆႉတၢင်ႇငၢႆႈ ပူတ်းၵၼ်ယၢပ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝတႆးယဝ်ႉ ၼႄလႆႈတူဝ်ယၢင်ႇ ႁူဝ်သိူဝ် လႄႈ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ။
ပပ်ႉဢၼ်ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းတႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၾႅတ်ႇတရႄႇ
- တီႈမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း မီးလၢႆပႃႇတီႇလႆႈ။ ပေႃးဢမ်ႇၵျိုၵ်ႇ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇပႃႇတီႈလႆႈ ၊ ပေႃးလိူၵ်ႈတင်ႈသုမ်းၵေႃႈ တိုၼ်းလူဝ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၊ ၸူမ်းၸွမ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈပေႉၵႂႃႇ တေဢမ်ႇလႆႈသႄႉသွမ်းပႅင်းၸင်းၵၼ် ၊ ၵူၼ်းသုၼ်ႇဢေႇတေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ ၵူၼ်းသုၼ်ႇၼမ်။ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ပေႃႇလသီႇ ဢမ်ႇၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ် လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ် ၊ ဢမ်ႇဢဝ်သုၼ်ႇတူဝ် ၶဝ်ႈမႃးယုင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇႁူမ်ႈ။
- တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁူႉ လွင်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလီၸၢင်ႈ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တူၵ်းတႅမ်ႇလႆႈ။ ၵူၼ်းႁူႉတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမႃးပႅတ်ႈလႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈမိုဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႆႈ ၊ ၵွပ်ႈၼႆတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလီတၢင်းမူတ်း မီးၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ ၼင်ၵၼ်ယူႇ။
သႅင်သိုၵ်း ( Tai management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy
ၶေႃႈမုၼ်း ဢဝ်မႃးတီႈ ၼႂ်ႈ
>>>>> ပပ်ႉၾႅတ်တရႄႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းတဵမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၶႃႈ <<<<<


text:
ပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင်ႇတႃႇပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးၼမ်ၼႃႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးဝႆႉ လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈလႃးလႃး လႆႈဢထမ်ႇမလဵင်ႉ ၸင်ႇၵိၼ်ၼိုင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈဢွတ်း။ ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈမႄႈတႄႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸဵဝ်းပေႉတူဝ်လႄႈ ၶႂ်ႈၽိုၵ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁင်းၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသမ်ႉ ဢမ်ႇၵိၼ်ႁင်းၵူၺ်း၊ ပွၼ်ႈပၼ်ၵေႃႈ မၢင်ၵေႃႉသဵင်ႈဢိတ်းဢိတ်းၵူၺ်းၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈမႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၶဝ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်း၊ ၶၢတ်ႇထၢတ်ႈဢႁႃႇရ၊ ၶေႃႉ၊ တႅင်ႉပႅတ်ႈလႄႈ လႆႈလွၵ်ႇလႆႈပွင်ႉသေ လဵင်ႉၵၼ်မႃးၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။
ပၢၼ်ဢႃႇယု (6) ၶူပ်ႇလူင်းတႂ်ႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလဵင်ႉယၢပ်ႇ၊ သဵတ်ႈၶဝ်ႈသဵတ်ႈၽၵ်း၊ ထၢမ်ဝႃႈၶႂ်ႈၵိၼ်သင် လုၵ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼိူဝ်ႉ/ပႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဵတ်းလဵင်ႉသမ်ႉဢမ်ႇၵိၼ် ၵေႃႈပဵၼ်လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်လဵင်ႉၶဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႃႇပေႃႈမႄႈၵူႈၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။
လုၵ်ႈလၢင်းၽႂ်ဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၵႄႈၶၢႆလူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆးၼင်ႇ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ–
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈပၼ်ႁႃလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ ဢၼ်ၵႆႉႁၼ်တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ႈ သဵတ်ႈၽၵ်း၊ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီဢမ်ႇၵိၼ် လိူၵ်ႈၵႂႃႇၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတိၵ်းတိၵ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇယွမ်းၵိၼ်ၽၵ်း မဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈၵိၼ်လႄႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇယွမ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢမ်းမႃး ပဵၼ်ယွၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယူႇဢမ်ႇလီ မီးတီႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ ၼႂ်းတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵဵဝ်ႇပၢႆးၸႂ်သေ ဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၵမ်ႈဢေႇသေတႃႉ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈၵဵဝ်ႇၵၼ်ယူႇ။ ၸွမ်းၸႂ်လုၵ်ႈၼႃႇပူၼ်ႉတီႈၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်းၸမ်တေၵိၼ်ၶဝ်ႈ လဵင်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းပႅတ်ႈ။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ မူၼ်ႉမႄးလႆႈ
ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၶႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉ တေၵဵဝ်ႇပႃးၾၢင်ႁၢင်ႈ ၸိုဝ်ႈၽၵ်း၊ ငဝ်းလၢႆးႁိမ်းႁွမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉသမ်ႉ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႆႈတိုဝ်းၵမ် ပဵၼ်တၢင်းယၢမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸွႆႈႁႂ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမူၼ်ႉမႄးဢၵျၢင်ႉဢမ်ႇလီ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉယူႇ။
မီးသင်ၽွင်ႈၼႆ –
- ၵိၼ်ၶဝ်ႈ/တၢင်းၵိၼ် ပဵၼ်ၶိင်ႇပဵၼ်ၶၢဝ်း။
ဢၼ်ၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈၼႃႇ ပေႃႈမႄႈလူဝ်ႇၽိုၵ်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ/ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ပဵၼ်ၶိင်ႇ ပဵၼ်ၶၢဝ်း လႄႈ ပဵၼ်တႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ- ၵၢင်ၼႂ်လုၵ်ႉမႃးယႃႇလဵင်ႉတၢင်းၵိၼ်တၢင်ႇပိူင်ဢွၼ်တၢင်း လူဝ်ႇလဵင်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းၶဝ်ၵူၺ်း။ သင်ၶဝ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်ႇပိူင် ဢွၼ်တၢင်းၶဝ်ႈၼႆ ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၶဝ် တေတွင်ႉတဵမ်ယဝ်ႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈၵႃႈၶႂ်ႈႁွင်ႉလဵင်ႉ ၶျေႃးဝွၼ်းသွမ်ၵေႃႈ ၶဝ်တေဢမ်ႇယွမ်းၵိၼ် ပူၼ်ႉၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉမွၵ်ႈ (1) ၸူဝ်ႈမွင်းၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ တေတွင်ႉမႆႈၶဝ်ႈ ၵူၺ်းဢမ်ႇယွမ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၶဝ်တေယွၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၶွပ်ႉၶႅပ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၼူမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်း တေဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၼႆၵႂႃႇၵူႈတႃႇ။
ပေႃးၶဝ်မီးတၢင်းယၢမ်ႈၸိူင်ႉၼႆၸိုင် တူဝ်ၶိင်းၶဝ်တေၶၢတ်ႇထၢတ်ႈဢႁႃႇရဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵၢၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းယႂ်ႇ လႄႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇဢွၵ်းဢေႃ မၢတ်ႈမၢႆတွင်းသေ ယင်းတေယႃႉလူႉ တၢင်းယၢမ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း သဵင်ႈငိုၼ်းၵႃႈတၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၼမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈလဵင်ႉတၢင်းၵိၼ်တၢင်ႇပိူင်( လိူဝ်သေၼမ်ႉ) ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈသေ ဝၢႆးၵိၼ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉမွၵ်ႈ (1) ၸူဝ်ႈမူင်းၶိုင်ႈၼႆႉ ၸင်ႇၵွႆႈလဵင်ႉတၢင်းၵိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼူမ်း၊ မၢၵ်ႇမႆႉ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းၶွပ်ႉၶႅပ်ႉ သေမဵဝ်းမဵဝ်း ၵူၺ်းယႃႇလဵင်ႉၼမ်ထိုင်တီႈတွင်ႉၵႂ်ႈပႅတ်ႈ။
- တတ်းမၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ (1) တႃႇ ဢမ်ႇႁိုင်လိူဝ် (30) မိၼိတ်ႉ
လုၵ်ႉမႃးၵၢင်ၼႂ် လူဝ်ႇလၢတ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႆႉၵူႈဝၼ်း ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ ဢၼ်မၼ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းလႂ် လၢႆမူင်း၊ (ၶဝ်ႈၼႂ်ၵိၼ် 07:00 မူင်း၊ ၶဝ်ႈဝၼ်း 11:00 ဢမ်ႇၼၼ် 12:00 မူင်း၊ ၶဝ်ႈၶမ်ႈ 18:00 မူင်း) လႄႈ (1) တႃႇၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း (30) မိၼိတ်ႉ ႁႂ်ႈယဝ်ႉ။ သင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵုမ်ႇၵိၼ်ၵိၼ်လဵၼ်ႈလဵၼ်ႈၼႆ တေလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈပေႃးမူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း (30) မိၼိတ်ႉယဝ်ႉၼႆ ဢမ်ႇၵိၼ်သေတႃႉ တေဢမ်ႇလႆႈသိုပ်ႇၵိၼ်ယဝ်ႉသေ ပေႃးပႆႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈထႅင်ႈတႃႇၼိုင်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶိုၼ်း (လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ တႃႇတၢင်းၼႃႈ ပဵၼ်လၢႆမူင်း)။
သင်လၢတ်ႈယဝ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတိုၵ်ႉလဵၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇယွမ်းၵိၼ်ၼႆ ပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇတွင်ႉမႆႈ သင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈတႃႇၼၼ်ႉ မူတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ (30) မိၼိတ်ႉၼႆ လူဝ်ႇသိမ်းဝၢၼ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၽၵ်းၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇသိုပ်ႇၶျေႃးၶဝ်ၵိၼ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢႆးၶၢဝ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းလဵင်ႉတၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၸိုင် ၶဝ်ယွၼ်းၵိၼ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇလႆႈလဵင်ႉ။ (ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉလဵင်ႉလႆႈ) ႁႂ်ႈၸူဝ်းၶဝ်ႁဵတ်းတၢင်ႇပိူင်ပႅတ်ႈ။
- ငိူင်ႉဝႄႈတၢင်းၵိၼ်ၸဵမ်း ၊ ၼမ်ႉၸဵမ်း၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းၸဵမ်း။
ယွၼ်ႉဝႃႈတၢင်းၵိၼ်ၸဵမ်း(ဝၢၼ်)ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်လႄႈ ၵိၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉတေလူတ်းယွမ်း လွင်ႈတွင်ႉမႆႈၶဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႉ မႃးၵိၼ်ၼမ်ႉၵိူဝ်ဝၢၼ် ႁိူဝ်ႉၸဵဝ်းႁၢႆ၊ ၵူၼ်းတွင်ႉမႆႈၶဝ်ႈၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ လူဝ်ႇငိူင်ႉဝႄႈတၢင်းၵိၼ်ၸဵမ်းဝၢၼ်။
တၢင်းၵိၼ်ၸဵမ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ပဵၼ် ၶဵဝ်ႈမႅင်းငၢႆႈ၊ ပီးငၢႆႈ၊ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
- ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတူင်ႉၼိုင်တူဝ်ၶိင်းၼမ်ၼမ်။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၵႆႉတူင်ႉတူဝ် လႅၼ်ႈၵႂႃႇမႃး ၵျွၵ်ႉဝႅၼ် တူင်ႉၼိုင်ယူႇတႃႇသေႇၼႆႉ တူဝ်ၶိင်း၊ ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵႅၼ်ႇၶႅင်လိူဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ယူႇၼိမ်ၼိမ်ၼၼ်ႉတေႉတေႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၵ်းလႅတ်းၽၢႆ၊ ၸိုၼ်ႈသႂ်လႅတ်းသႅဝ်း လႄႈ တေၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ် ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇတင်းတူဝ်ၶိင်းၶဝ်လူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် (1) ဝၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈလဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈပႆ/လႅၼ်ႈ တူင်ႉၼိုင်တူဝ်ၶိင်း တီႈဢေႇသုတ်း (1) ၸူဝ်ႈမူင်း ၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်လီၵႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၶဝ်ၶၢၼ်ႉ၊ ၶႂ်ႈတူၺ်းၾူၼ်း၊ လဵၼ်ႈၵဵမ်း၊ တူၺ်း TV တိၵ်းတိၵ်းၼႆ ပေႃႈမႄႈလူဝ်ႇဢွၼ်ၶဝ် လဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈလဵၼ်ႈႁႅင်း၊ ၵႃႈၸွမ်းၵႂၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်ၵျိူၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ်မူၼ်ႈသိူဝ်း။
ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၵူႈဝၼ်း လိူဝ်သေၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၢၼ်၊ တေၼွၼ်းလပ်းလီ၊ ပၢႆးယူႇလီၶႅမ်ႉ၊ ယင်းလူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း လႄႈ ၸႂ်ၸပ်းၸွႆးၾူၼ်း၊ ၵဵမ်းၶဝ်လႆႈၼမ်တေႉတေႉ( ဢမ်ႇယုမ်ႇၸၢမ်းတူၺ်း)။
- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (6) လိူၼ် ထိုင် (1) ပီႊ လူဝ်ႇၵိၼ်ဢႁႃႇရ ႁႂ်ႈၵိုင်ႇၸွမ်းပၢၼ်။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄႇၵိူတ်ႇ ထိုင် (3–4) လိူၼ် ၼၼ်ႉ ၶဝ်တေၵိၼ်ၼမ်ႉၼူမ်း မႄႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼူမ်းၽွင် ၽေႃႇလေႃးၼမ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉၵိၼ်ၵူၺ်း။ ထိုင်ဢႃႇယု (4) လိူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်တႄႉ ပေႃႈမႄႈတေလဵင်ႉပႃး ၶဝ်ႈလႅဝ် လႄႈတၢင်းၵိၼ်ဢူၼ်ႈ ဢၼ်ယွႆႈငၢႆႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈၸွမ်းပၢၼ်ဢႃႇယုၶဝ်ၵႂႃႇၵမ်းဢိတ်းဢိတ်း။
ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တေဢမ်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈၵိၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇၽိတ်းလိူတ်ႇတွင်ႉလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵိၼ်လႆႈယူႇၸိုင် တေဢမ်ႇႁႃတၢင်ႇမဵဝ်းမႃးလဵင်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈ မႄးတႅင်ႇဢရသႃႇၶဝ်ႈၽၵ်းၶဝ် ၵူဝ်ၶဝ်ၸပ်းယၢမ်ႈသေ ဝၢႆးမႃးပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ သဵတ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းပႅတ်ႈ။
- ပွႆႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ယိပ်း/ၸေႃႉၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းႁင်းၵူၺ်း။
ပေႃးဢမ်ႇပွႆႇႁႂ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်း ယွၼ်ႉၵူဝ်ၶဝ်ဝူၺ်ႇ ၵူဝ်ႁိူၼ်းမိူဝ်ၼႆၸိုင် မိူဝ်ႈလႂ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတေပေႉတူဝ် သင်ၵေႃႈပေႃႈမႄႈၸွမ်းႁဵတ်းပၼ်တိၵ်းတိၵ်းၼႆ တႃႇပွႆႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်း ၶဝ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တေႁဵတ်းႁိုဝ်တမ်းၸႂ်လႆႈ။ ဢၼ်ၶဝ်ၵူဝ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၶဝ်ၵိၼ်ယူႇၸိုင် ပွႆႇၶဝ်ႁဵတ်းသေ ၽိုၵ်းၵႂႃႇလွႆးလွႆးလႄႈ။
- ႁဵတ်းၽၵ်ႈႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း တၢင်းၵျိူၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။
ဢီႈသင်ၵေႃႈ ယူႇတီႈၾၢင်ႁၢင်ႈဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ ၸင်ႇတေၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ။ ၶဝ်ႈၽၵ်းၵေႃႈၼင်ႇၼၼ် လုၵ်ႈၵျိူၵ်ႈၵိၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁၢင်ႈသင် မဵဝ်းလႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈၵျိူၵ်ႈၵိၼ် ဢၢႆႉသ်ၶရိမ်း (Ice Cream) ႁဵတ်းၽၵ်းဢၼ်မီးပႃးၽၢင်ႁၢင်ႈ မိူၼ်ဢၢႆႉသ်ၶရိမ်း၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵျိူၵ်ႈတူၺ်းငဝ်းတူင်ႉဢၢႆႈယႂ်းၵူင်ႇၵၢဝ် (Spider Man) ႁႂ်ႈႁဵတ်းမိူၼ်ႁၢင်ႈၵူင်ႇၵၢဝ် ၸႃႉၵႂႃႇ ပဵၼ်လၢႆးၸၼ်ၸႂ်လုၵ်ႈလၢင်းလၢႆးၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
- လႅၵ်ႈလၢႆႈ မီႇၽၵ်း/တၢင်းၵိၼ်။
ၵိၼ်မဵဝ်းၵဝ်ႇမဵဝ်းလဵဝ်တိၵ်းတိၵ်းၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမေႃဢိမ်ႇသေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ် မိူၼ်ၵူၼ်းလူင်ႁဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁိုင်ႁိုင်ၼၢၼ်းၼၢၼ်း ႁဵတ်းၵိၼ် ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈၶဝ်ႈသွႆး၊ ထူဝ်ႇၽူးဢုၼ်ႇ၊ ၶဝ်ႈလိူင် တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢိမ်ႇတၢင်ၶဝ်ႈတင်းတႃႇၼၼ်ႉၽွင်ႈ။ ၽၵ်းၵေႃႈ ၼိူဝ်ႉ၊ ၽၵ်းၶဵဝ်၊ ပႃ၊ ထူဝ်ႇ ပိၼ်ႇပၢႆႇၵၼ်ၵိၼ် ယႃႇၵိၼ်မဵဝ်းလဵဝ် (2-3) တႃႇ ထပ်းၵၼ်၊ ဢိၵ်ႇတင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးၵိၼ်မၼ်း ႁႂ်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။
- ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်။
ၵိၼ်ၵိၼ်ဢုပ်ႇဢုပ်ႇ ယုမ်ႉၶူဝ်ၸူးၵၼ်သေ ၶျေႃးၶဝ်ၵိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၽႂ်ၵိၼ်သဵင်ႈဝၢၼ်ႇ မၼ်းတေလႆႈထီႉ (1) ၽႂ်ဢမ်ႇၵိၼ်မူတ်းဝၢၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈလဵၼ်ႈၸွမ်းပိူၼ်ႈ (ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း ဢၼ်ၶဝ်ၵျိူၵ်ႈ ၸႃႉၵႂႃႇ)။
- မိူဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းတၢင်ႇပိူင်။
လူဝ်ႇၽိုၵ်းႁႂ်ႈၶဝ်မီးတၢင်းယၢမ် လႄႈပေႃႈမႄႈတေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်း၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇၶဝ်သေ မိူဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းတၢင်ႇမဵဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇလုၵ်ႉၵႂႃႇမႃး (ပေႃးယႃႇလွတ်ႈလႆႈ)၊ ဢမ်ႇလဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇတူၺ်းၾူၼ်း၊ ဢမ်ႇတူၺ်း TV ၊ ဢမ်ႇထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ဢမ်ႇယဝ်ႉယွၵ်ႇၵၼ်။ မိူဝ်ႈလႂ်ၵိၼ်ယဝ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းလႆႈ။
- ပၼ်ႁႅင်း ၊ ယွင်ႈဢၢမ်း ၊ ပၼ်သူး။
ႁဵတ်းလီတိုၼ်းတေလႆႈလီလႄႈ တေမီးသူးၼႆ ပဵၼ်လွင်ႈမုင်ႈမွင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ ၼင်ႇဢၼ်ပေႃႈမႄႈတမ်းပိူင်ဝႆႉ၊ မိူဝ်ႈၽိုၵ်းပၼ်ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ သင်ၶဝ်ႁဵတ်းယဝ်ႉၽိတ်းၵႂႃႇၼႆ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၶဝ် ႁႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းလီၵႂႃႇ၊ သင်ၶဝ်ႁဵတ်းလႆႈၼင်ႇပေႃႈမႄႈႁႂ်ႈႁဵတ်း လူဝ်ႇယွင်ႈဢၢမ်းဝႃႈ – လုၵ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႃႇ၊ ႁဵတ်းလီၼႃႇ၊ သင်ၶဝ်ႁဵတ်းလီၼႃႇသမ်ႉ လူဝ်ႇပၼ်သူးၶဝ်မိူၼ်ၼင်ႇ – ပၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း၊ ၼူမ်ႁွမ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သူးလီတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၸႂ် သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼင်ႇဢၼ်လၢတ်ႈမႃး (11) ၶေႃႈၼႆႉ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတေႃႇလုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်း ႁႂ်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇပၢၼ်၊ ဢႃႇယု၊ ငဝ်းလၢႆးၼႃႈႁိူၼ်း၊ တူင်ႇဝူင်းၶဝ် ယႃႇပေဢထမ်ႇမလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႃႇပူၼ်ႉတီႈ တီႈလႂ်ထုၵ်ႇလီၶဵင်ႈ လီယၢၼ်း ႁႂ်ႈမေႃၸႅၵ်ႇသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇ။ ပွႆႇယၢၼ်းၼႃႇၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇမီးပိူင်၊ ၸၼ်ၶဵင်ႈၼႃႇၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇမူၼ်ႈသိူဝ်း၊ ႁဵတ်းဢမ်ႇငၢမ်ႇပၢၼ်၊ ဢႃႇယု၊ ငဝ်းလၢႆးသမ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတေယူႇယၢပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်လႂ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽိုၵ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းလီမီးပိူင် ၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းၶွပ်ႇပိူင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမိူဝ်းၼႃႈသေၵမ်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
တႅမ်ႈ- ယိင်းၸၢမ်မူၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်- www.amarinbabyandkids.com


text:
ၸုမ်းဢူၺ်းလီၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (United Nationalities Alliance- UNA) ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းရၶႅင်ႇလႄႈ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 19 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸုမ်းဢူၺ်းလီၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UNA ဢၼ်မီးပႃႇတီႇတႆးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇဝႃႈ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းလႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈဝႃႈ ၸႅၵ်ႇၽႄၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈၼႆ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်း တႃႇတေဢမ်ႇၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးၽေးသၽႃႇဝ၊ ပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇသေတႃႉၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉတေႃး မိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသင် မီးလွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၵူႈလွင်ႈယူႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႇတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ မီးလွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼၼ်ႉသမ်ႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယင်းတိုၵ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်းလႆႈမိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇလႄႈ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ၼိူဝ် လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်လႄႈ လွင်ႈၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း သုမ်းသုၼ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၽူႈဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈတၢင်တူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇဝႆႉမိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝႆႉမိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ တေဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းမႃးၽၢႆႇလင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တၢင်းႁဵတ်းလႄႈ တၢင်းလၢတ်ႈ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ယူႇတီႈၸုမ်း UNA သၢၼ်ၶတ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ဢမ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်း၊ ဢမ်ႇထၢမ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းသင်သေယဝ်ႉ ႁုပ်ႈသိမ်းဢမ်ႇႁႂ်ႈႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ လၢႆလၢႆၸႄႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ တိုၵ်းသူၼ်းပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်းထတ်းသၢင် မူၼ်ႉမႄးပၼ်ၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းဢူၺ်းလီၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UNA ၼႆႉ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (13) ၸုမ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးပႃႇတီႇတႆး ငဝ်ႈငုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) ဢမ်ႇၼၼ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉသေ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင်မီး (5) ၶေႃႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ၊ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ပေႃႇပဵၼ်မႃး ၸိုင်ႈမိူင်းၾႅတ်ႇတရႄႇဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ၊ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁင်းၶေႃ၊ လွင်ႈပူၵ်းပွင်မုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းတွၼ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပၢႆးယူႇလီလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပေႃးတေတိူဝ်းတွၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပိုၼ်းတူဝ်ၵႅပ်ႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်သေႃးၽၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ်
သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1307 ၼီႈ လိူၼ်ပႅတ်ႇပထမ လွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း (မႅၼ်ႈပီၶရိတ်ႉ 6th July 1945) ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းၵျွင်းၸိင်ႇ ပႃႈၵျွင်းဢဵၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈသၢမ်သၼ် ဢိူင်ႇပၢင်ႁူႈ တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင်၊
ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉသြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈၸၢႆးသႃႇၽူး မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် 6 ၵေႃႉသေ သြႃႇၸဝ်ႈပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၸၢႆးသႃႇၽူးယႂ်ႇၵႃႈမႃႈသုင်မႃး ဢႃႇယုလႆႈ 11 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈတင်းသွင် သူင်ႇၵႂႃႇယူႇၵျွင်းသေ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်းမေႃ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၼႃႇရိၼ်ႇတ ၵျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃးပီ 1319 ၼီႈ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ဝၼ်းၽတ်း (23 January 1958)ၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈသွင်ႈၸဝ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ပၸ်ႉၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁတႃႇယၵႃႇ သြႃႇၸဝ်ႈၼႃႇရိၼ်ႇတ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ်သမ်ႉပဵၼ်ဢုပၸ်ႉၸျေႇသြႃႇသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸၢႆးသႃႇၽူးၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ လႆႈၸိုဝ်ႈမႂ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇသေႃးၽၼ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်းမေႃၸၼ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ်လႆႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသၢင်ႇသေႃးၽၼ လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်းႁူႉတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ဝတ်ႉၼွင်လႅင် တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် လႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတထၸ ၵျွင်းၼမ်ႉသၢႆး တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1327 ၼီႈ လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း (4 January 1966) ပွတ်းၼႂ်ၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈသွင်ႈၸဝ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ပၸ်ႉၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁတႃႇယၵႃႇ သြႃႇၸဝ်ႈဢူးဢိၼ်ႇတႃႇ ၵျွင်းပၢင်ႁူႈ ပဵၼ်ဢုပၸ်ႉၸျေႇသြႃႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ရႁၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႉၼမ်ႉ ၵျွင်းသၢမ်သၼ်ယဝ်ႉ ထိုင်မႃးဝၢႆးဝၼ်း ဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈၵျွင်းသၢမ်သၼ်ယၢမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းလႄႈ တၵႃႇၵျွင်းသၢမ်သၼ်တင်းလၢႆ ၸင်ႇလႆႈၼိမၼ်ႇတၼဝႆႈလဝ်ႈၵၢဝ်ႇယွၼ်း ယုၵ်ႉယေႃးဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢင်းမႂ်ႇသေႃးၽၼ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼငႈၵျွင်းၵႂၢၼ်းဝတ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်(ပီ 2020)ၼႆႉ လႆႈ 54 ပီမိူင်းယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈသိပ်းပီပၢႆၼႆႉ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ႁူမ်ႈၽူၺ်းလူင် ငၢႆးၼင်ႇႁူမ်ႈၽူၺ်းလီမႆႉႁုင်းလူင်တူၼ်ႈၼိုင်ႈသေ လဵင်ႉဢွၵ်ႇၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတင်းၼမ် တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇၵၼ်ႇထမႃႇ ၸၢမ်ႇၼူၼ်း (မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉယူႇတီႈဝတ်ႉဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵႃႇလိ) လႄႈ ၸဝ်ႈၶူး Dr ပၺ်ႇၺႃႇသီႇရိ သၢႆပွၼ် (မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ယႂ်ႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈ တီႈၵေႃးလိၵ်ႉ သႃႇရိပုတ်ႉတ ဝဵင်းမူႇၸေႈ) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈငဝ်ႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင်သေႃးၽၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်တႃႇသိုပ်ႇလူ
- “ပိုၼ်းၵႅပ်ႈဝတ်ႉသၢမ်သၼ် တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင်” ဢၼ်ၸဝ်ႈသုဝၼ်ႇၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ် တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၢႆၵိုမ်းပွႆးယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈလႆႈၸုမ်ႈၶူးၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2015။
- ပိုၼ်းၵႅပ်ႈဝတ်ႉသၢမ်သၼ် လႄႈ ပိုၼ်းၵႅပ်ႈသြႃႇၸဝ်ႈသေႃးၽၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ် ႁူမ်ႈတင်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၸဝ်ႈသြႃႇလႄႈၶႅပ်းႁၢင်ႈဝတ်ႉသၢမ်သၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးသေႃးရိယ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ်တႅမ်ႈသေ ၸဝ််ႈၶူးၶေႇမိၼ်ႇတ ဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ သိုပ်ႇသူင်ႇပၼ်မႃး မိူဝ်ႈ June 2020။


text:
ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်
ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၵ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးမႅၼ်ႈၽဵင်ႇၵၼ် တီႈ လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈတၢင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵူႈသမ်ႇသမ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ၵႆႉၸႅၵ်ႇသေမၵ်းမၼ်ႈ ၸွမ်းၼၼ်ႇ သၢႆၶႅၼ်ႈလိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်သေ တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆလႄႈသင်၊ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇလႄႈသင် တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ် မိူင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ပဵၼ်ယၢမ်းမူင်းတဵမ် (UTC−12 to UTC+14) ၼင်ႇၵႃႈတီႈ Coordinated Universal Time (UTC)သေ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ 30 လႄႈ 45 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼဵဝ်းၽွင်းလႅၼ်း - UTC−03:30၊ လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼီႇပေႃး - UTC+05:45၊ လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ - UTC +06:30၊ လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢိၼ်းတီးယႃး - UTC+05:30) မိူင်းဢၼ် လတ်ႉတိၵျူႉသုင်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၶၢဝ်းမႆႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈၸိုင် သုတ်ႉၽၢႆႇၼႃႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Early timekeeping[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပႆႇၶူင်သၢင်ႈလႆႈ ယၢမ်းမူင်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လႆႈဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လႅတ်ႇၵႂႃႇသေ တႅပ်းတတ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ယၢမ်းမူင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ဢွင်ႈတီႈမၼ်းသေ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၁၉ ၽိူဝ်ႇ ယၢမ်းမူင်းဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးၸိုင်[လူဝ်ႇလွင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈ] ၵူႈဝဵင်းဝဵင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ mean solar time မႃးယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႅတ်ႇ ဢၼ်မီးတႄႉတႄႉမၼ်းၼႆႉ တင်း mean solar time သေ ပိူင်ႈၵၼ် မွၵ်ႈ ၁၅ မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၼႄဝႆႉတီႈ (လွင်ႈၽဵင်ႇမိူၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼၼ်ႉယူႇ။) လွင်ႈလႆႈပိူင်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မၼ်းပၼ်ႁွပ်ႈလႅတ်ႈ ၼင်ႇမူၼ်းၶႆႇပဵတ်းလၢဝ်ႈလၢဝ်ႈ (Eccentricity) လႄႈ ယွၼ်ႉ မၼ်းပၼ်ႇၵိူင်း တီႈၼိူဝ်ၵၢၼ်း (Obliquity) မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် Mean solar time ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆ မီးၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်သေ လွင်ႈပိူင်ႈၵၼ် သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႆႉ သုတ်းပီၵႂႃႇၼႆ ၶိုၼ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ သၢႆငၢႆ သုၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ် လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၵရိၼ်းၼိတ်ႉ (Greenwich Mean Time) (GMT) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢွင်ႈလႅပ်ႈႁဵၼ်းၾႃႉလၢဝ် ၸၢဝ်းၸဝ်ႈ (ၵရိၼ်းၼိတ်ႉ) သေ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1675 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇပၼ်လႆႈ တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈ တႃႇ ႁိူင်းသၢင်ႈၽေႃး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇ ႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈဝဵင်းတီႈၼႂ်း ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ၵူႈတီႈတီႈ ဢၼ်မီးၶၢဝ်းယၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပၼ်မႃးလႆႈ လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇဢိင်ဢၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Railway time[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိူဝ်ႇ လွင်ႈၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇရူတ်ႉလဵၼ်း လႄႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇသၢႆလူမ်း ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ဢၼ်ပဵၼ် ယၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ (Local solar time) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ်သေၵေႃႈ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလႅင်ႈလိၼ်သေ ၼႂ်းၵႄႈဢွင်ႈတီႈပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းမူင်းၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉတီႇၵရီႇၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ သီႇမိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပရိတ်ႉသ်တူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵရိၼ်းၼိတ်ႉ (ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ) မွၵ်ႈ ၂.၅ တီႇၵရီႇၼၼ်ႉလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတဵင်ႈဝၼ်း တီႈ ဝဵင်းပရိတ်ႉသ်တူဝ်ႇ (Solar noon) ၼႆႉ မၼ်းပေႃးပူၼ်ႉၵႂႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းတဵင်ႈဝၼ်းတီႈလၼ်ႇတၼ်ႇ တႃႇ ၁၀ မိတ်ႉၼိတ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။ [1] လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်ၼႆ့ ယိုင်ႈႁိုင်ႈယိုင်ႈပိူင်ႈၵၼ်မႃးၼမ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ 1847 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶမ်ႇပၼီႇရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉတဵင်ႇ ဢဝ် GMT သႂ်ႇတီႈၼႂ်ႈ ၶရူဝ်ႇၼူဝ်ႇမီႇတႃႇ ဢၼ်တေႃႉဢဝ်ၵႂႃႇငၢႆႈၼၼ်ႉသေၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶမ်ႇပၼီႇ ႁူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် Great Western Railway (GWR) သေ ပဵၼ် မိူဝ်ႈ 1840 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ပေႃးၼၢၼ်း ၵူၼ်းႁူႉၼမ်မႃးဝႃႈ Railway Time ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မွၵ်ႈ 1852 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 23 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢွင်ႈတူၺ်းလၢဝ်ၾႃႉ ၸၢဝ်းၸဝ်ႈ (ၵရိၼ်းၼိတ်ႉ) လႆႈပိုၼ်ပွႆႇပၼ် သၢႆၶၢဝ်းယမၢ်း (time signals) သၢႆလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းမူင်း ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်မီးတီႈ ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉတဵင်ႇ မွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၉၈% ၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1855 ၼႆႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ GMT မႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇပႆႇထိုင် 1880 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁင်းပရိတ်ႉတဵင်ႇ။ ၶၢဝ်းယမၢ်းၼၼ်ႉ တီႈယၢမ်းမူင်းပရိတ်ႉတဵင်ႇၼၼ်ႉ မီး မိုဝ်းမိတ်ႉၼိတ်ႉသွင်ဢၼ်သေ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် တႃႇ GMT ယဝ်ႉ။[2]
ၽွင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉၵမ်ႉၽႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးၸိုင် တီႈဢၼ်ၶဵင်ႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ပွင်ၸႂ်ငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ပတ်ႉပိုၼ်ႉၵမ်ႇၽႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Notation of time[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
SO 8601[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
UTC[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
UTC offset[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တူဝ်ယေႃႈမၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
UTC offsets ပတ်ႉပိုၼ်ႉၵမ်ႇၽႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈမၢႆ UTC offsets[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Time zone conversions[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ထိင်းဝႆႉပၼ် လႅင်းသၢႆလႅတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိူင်ၶွမ်ပိဝ်ႇတႃႇလႄႈ ပိူင်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Operating systems[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Unix[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ဝိၼ်းတူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၽရူဝ်ႇၶႅမ်းမိင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Java[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
JavaScript[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Perl[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
PHP[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Python[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇသိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Daylight saving time
- ISO 8601
- Jet lag
- List of time zone abbreviations
- List of time zones by country
- Lists of time zones
- Metric time
- Time by country
- World clock
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Latitude and Longitude of World Cities http://www.infoplease.com/ipa/A0001769.html
- ↑ Bristol Time. Wwp.greenwichmeantime.com. Archived from the original on 2006-06-28။ Retrieved on 2011-12-05။
ႁဵၼ်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတင်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးတီႈ Wikimedia Commons
- LEGAL TIME 2015


text:
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽူႈၼမ်းသိုၵ်း မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ဢီႇရၢၼ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ပလိၵ်ႈ Interpol တီႉၺွပ်း တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထႅင်ႈ 47 ၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Al Jazeera ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် လုမ်းတႅပ်းတြႃးသုင်သုတ်း မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ Gholamhossein Esmaili ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ လႆႈယိုၼ်ႈလိၵ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၸုမ်းပလိၵ်ႈမိူင်းတေႃႇမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းပလိၵ်ႈ Interpol (International Police) ႁႂ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် မိၵ်ႈမၢႆသီလႅင် ပုၼ်ႈတႃႇတေၸွမ်းတီႉၺွပ်းတူဝ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႅင်ႈ 47 ၵေႃႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ် သင်ႇပိုတ်းယိုဝ်း ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၸွမ်သိုၵ်း ၶႃႇသဵမ်ႇ သူဝ်လေႇမၼီႇ (Qasem Soleimani) မိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢီႇရၢၼ်ႇ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၸုမ်းပလိၵ်ႈ Interpol တီႉၺွပ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄႇ ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း (2) ယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း (1) လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ၼႂ်းလိူၼ် June 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇၸုမ်းပလိၵ်ႈ Interpol ၶဝ် ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း လူၺ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းၶဝ်မီးၶေႃႈႁၢမ်ႈ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း၊ တပ်ႉသိုၵ်း၊ သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်သိုၵ်း ၶႃႇသဵမ်ႇ သူဝ်လေႇမၼီႇ (Qasem Soleimani) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းသိုၵ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း (Quds force) ၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃးမိုဝ်းၶႂႃ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ ထႅင်ႈလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ လူၺ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်တရူၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၶေႃႈသင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉၶီႇလူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇတီႈဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် တီႈဝဵင်းလူင်ပႅၵ်ႇတႅတ်ႇ (Baghdad) ၼႂ်းမိူင်းဢီႇရၵ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 03 January 2020 ပီႊပူၼ်ႉမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် ဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ဢီႇရၢၼ်ႇ လႆႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လူၺ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ တီႈတပ်ႉပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်တင်ႈတပ်ႉဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းဢီႇရၵ်ႉၼၼ်ႉ 2 ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ 3.7 လၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉသေတႃႉ ယင်းပႆႇမီးၽႂ်ႁူႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ တႄႇလုၵ်ႉတီႈလႂ်ၽႄႈလၢမ်းမႃး သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႄႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လုတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇ (Lab) ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 7 June 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မီးလွင်ႈသူၼ်ၸႂ် ၼမ်ႁႅင်းမႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁႃငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈတေႃၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဝၢႆးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လႆႈမီးၶေႃႈသင်ႇ သၢႆၶၢဝ်ႇလပ်ႉ ႁႂ်ႈလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁႃငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈတေႃ တီႈတႄႇၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႄႈ ႁႂ်ႈလၢႆးငၢၼ်းပၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 90 ဝၼ်း ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈသၢႆၶၢဝ်ႇလပ်ႉ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းထိုင် တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ယၢမ်ႈလႆႈၸီႉၸမ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဝႃႈ “ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထုၵ်ႇလီထတ်းတူၺ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼမ်လိူဝ်သေ မႃးၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လၢတ်ႈတီႈ VOA ဝႃႈ “ပေႃးလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဢမ်ႇၽိတ်းတႄႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 လုတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇ (Lab) ႁွင်ႈၸၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼႂ်းဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ မိူင်းၶႄႇ” ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈတေႃၸိူဝ်ႉမႅင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ လႅပ်ႈတေဢွင်ႇမၢၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ The Wall Street Journal ၵေႃႈဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇသေ ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၼၵ်းလႄႈ ယုမ်ႇယမ်လႆႈတိူဝ်းၼမ် ထုၵ်ႇလီမီးလွင်ႈ သိုပ်ႇၵူတ်ႇထတ်း ၼႂ်းလွင်ႈၼႆႉထႅင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပၢႆပီႊ 2019 ပူၼ်ႉမႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈၽႄႈလၢမ်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 220 မိူင်းသေ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 174,382,022 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 3,752,212 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 157,648,574 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 8 June 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:30 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း