text:
တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသဵင်
တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသဵင်
ၼမ်း
ပေႃးဝၢႆႇလင်တူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50-60 ပီ တင်ႈတေႇတႆးမေးလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးလွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း၊ လိၵ်ႈတႆးသီႇပေႃႉ လႄႈလိၵ်ႈတႆးၵွင်ႇသီႇထႅင်ႈ တႃႇတေပဵၼ်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈလၢတ်ႈ လႆႈထဵင်ၵၼ်မႃးတင်းႁိုင်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းသူင်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၵၼ် သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈလိုမ်းလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ယၢမ်ႈမီးလိၵ်ႈတႆးသီႇပေႃႉ လိၵ်ႈတႆးၵွင်ႇသီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇ။
ယၢမ်းလဵဝ်ႁဝ်းၵႆႉဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉ သဵင်တႅတ်ႈ သဵင်ၽဵၼ်ႈလီ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈၸူၺ်ႉလႆႈလၢမ်းသင် မီးသဵင်လႂ်သဵင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႅမ်ႈတူဝ်လဵဝ် ဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်သီႇႁႃႈသဵင် ႁိုဝ်သိပ်းသဵင်ၸိူင်ႉၼင်ႇလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ ၼႆယူႇ။ လႅပ်ႈဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတူၺ်းလီလီတႄႉ မီးယူႇဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈပႆႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ပိူင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈတူၼ်းသဵင်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႅမ်ႈမီး 5 သဵင် မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉတႅမ်ႈပဵၼ် 6 သဵင်၊ ပေႃးတေလၢတ်ႈႁႂ်ႈငၢႆႈၵေႃႈ မီးယၵ်းၶိုၼ်ႈ လႄႈဢမ်ႇမီးယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵမ်ႈၽွင်ႈတေၶႂ်ႈဝႃႈ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃယႂ်ႇ၊ ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈသင် တႅမ်ႈမီးယၵ်ႈၶိုၼ်ႈၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇပႃးယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈယႃႇ ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ယူႇ။ တႅမ်ႈပႃးယၵ်းၶိုၼ်ႈ ယင်းၸွႆႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးတၢင်ႇၸုမ်း ၶႅၼ်းပွင်ႇၸႂ်လီၵွၼ်ႇ တေၶႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ၸႂ်ႈယူႇ တႃႇဢၢၼ်ႇႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်။ တေႃႈႁဝ်းၸူၺ်ႉဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇမႃးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ႁဝ်းယင်ႈပွင်ႇၸႂ် ဢမ်ႇမီႈပၼ်ႁႃၵႃႈႁိုဝ်။ ၵွႆးၵႃႈ တႃႇၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ (linguist) ၶဝ် တၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ (Tai language family) ၸိူဝ်းမီးယူႇၼႂ်းပႅတ်ႇမိူင်းယၢမ်းလဵဝ်၊ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း တင်ႇဢဝ် ဢမ်ႇသမ်ႇ ႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉၿြမ်ႇမပုတ်ႉတရ ၼႂ်းဢိၼ်းတီးယ သိုပ်ႇမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇထိုင် သိပ်းသွင်ၸူႇထႆး ၼႂ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၵုၼ်ႁၢႆလမ် မိူင်းၶႄႇ၊ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ တေႇဢဝ်မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၵႂၢင်းသီ၊ ယုၼ်ႇၼၢၼ်ႇ သိုပ်ႇလူင်းမႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ လူင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၽႅဝ်ထိုင်ၵုၼ်မလေးသျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်မီးတူၼ်သဵင် (Tonal Language) မိူၼ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တႄႉ တၢင်းၼမ်၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် လႄႈလၢႆးတႅၵ်ႇၽေႈတူၼ်းသဵင် (tonal splitting system)။ မီးဝႆႉႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸင်ႇၸႂ်ႉတူၼ်းသဵင် ပဵၼ်ပိူင်ၽေမူႇၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ 1 (လွင်ၸႅၵ်ႇၽေၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ပေႃးသၢင်ႇတေႃႇတေတႅမ်ႈယူႇ။
ၵႃႈၼင်ႇႁၼ်မႃး
ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ‘ၵႂၢမ်းတႆးမီးလၢႆတူၼ်းသဵင်’ ၼႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈတွပ်ႇဝႃႈ 5 သဵင်၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ မီး 6 သဵင် ၼႆယူႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၸိုဝ်ႈ ၵႅတ်ႉၼီးၵေႃႈယၢမ်ႈထူပ်းမႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တႆးသႅၼ်ဝီၵေႃႉၼိုင်ႈဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆးမီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်၊ ၵွႆးမၼ်းလၢတ်ႈပဵၼ် 6 တူၼ်း၊ ၽိူဝ်ထၢမ်ထႅင်ႈ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတီႈသီႇပေႃႉ ဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်။ ထႅင်ႈလွင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ် ဢၼ်လၢတ်ႈယူႇတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ယုၼ်ၼၢၼ်ႇ (Chinese Shan dialect from southwestern Yunnan)၊ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းမီး 5 တူၼ်းသဵင်၊ ၵွႆးၵေႃႉမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းသမ်ႉဝႃႈပဵၼ် 6 သဵင်၊ ၼႆႉၵေႃႈ သိုပ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵေႃႉလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းယၢမ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈၵႂၢမ်းတႆးဢၼ်မီး 6 တူၼ်းသဵင်။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း မီးတူၼ်းသဵင်ၵႃႈႁိုဝ်တေႉတေႉ။
ၸူဝ်ႈပႆႇလၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တေႇမီးမႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈထိုင် လွင်ႈၸႂ်ႉတူၼ်းသဵင် ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၵႃႈၼင်ႇယိုၼ်းထိုင် လႄႈလႆႈႁၼ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢိတ်းၼိုင်ႈၵွၼ်ႇ။
ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ‘သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်’ ၼႆ ၵမ်ႈၼမ်တွပ်ႇဝႃႈ ‘သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇမိူၼ်သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈ၊ ၵွႆးလူဝ်ႇလႆႈတိုတ်ႉသဵင်ယၢဝ်းယၢဝ်း’ ၼႆသေ ဢွၵ်ႇသဵင် ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼေဝႃႈ ‘ၵႃႊ’ (ၵႃႈႈႈ) ၼႆယူႇ။
တႆးၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈၵႆႉတွပ်ႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်တေႉတေႉ ၽႂ်ဢမ်ႇတိုတ်ႉသဵင်ယၢဝ်းမိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးတူၺ်း ၵၢၼ်တႅမ်ႈသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈတႆး ယၢမ်းလဵဝ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တေလႆႈဝႃႈ လႃလီတႅမ်ႈၵွႆးၵေႃႈ လႅပ်ႈဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဢမ်ႇမီးပိူင်တႅတ်ႈသင်၊ မၢင်ပွၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉလဵဝ်ၵၼ် ၵူၼ်းတႅမ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ် ၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ်ၵၼ် မၢင်တီႈမီးယၵ်းၶိုၼ်ႈ မၢင်တီႈသမ်ႉဢမ်ႇမီး၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၼမ်ၼႃႇ ပေႃးၽႂ်ဝႆႉသတိတူၺ်း တေႁၼ်ယူႇ ဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်။ ၵူၼ်းႁူႉသဵင်မၼ်းတေႉတေႉသေ မေႃတႅမ်ႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ မၢင်ၵေႃႉတႄႉ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ႁၼ်ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈၵေႃႈယိူင်ႈၸွမ်းၵွႆး ၸိူဝ်းၼႆႉမီးၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ‘ပီမႂ်ႇတႆး’ ၼႆႉ တၢင်းထုင်ႉမၢဝ်း မီးသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် ‘ပီႊမႂ်ႇတႆး’ ၼႆယူႇ၊ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းၵေႃႈ လႃလီတႅမ်ႈၸွမ်း၊ တီႈတေႉ သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇမီးသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃ။
မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉၸႂ်ႉသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်သဵင်ၵေျႃႇၵႃႇ ၸႂ်ႉတၢင်လႆႈၵူႈသဵင်၊ ပေႃးပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း၊ ၸိုဝ်ႈဢွင်ႈတီႈလႂ်၊ ၸိုဝ်ႈမိူင်းလႂ် တၢင်ႇမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈယၵ်းၶိုၼ်ႈမူတ်း။ ၽူႈတႅမ်ႈၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉယၵ်းၶိုၼ်ႈ ႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈပဵၼ်ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း၊ ဝႃႈလႃးၵေႃႈသွၼ်ႇဝႃႈ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင် ၸင်ႇဢဝ်သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈတၢင်ဝႆႉႁိုဝ် ၼႆႉတႄႉဢမ်ႇလၢမ်းလႆး။ ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်တေႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွႆးဢၼ်ႁူႉလႆႈတႄႉ ဢမ်ႇဝႃႈၽႃႇသႃႇသင်ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ မီးတူၼ်းသဵင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵေႃႈယႃႇ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသဵင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ သဵင်ၼၵ်းသဵင်မဝ် (stressness) သဵင်ပွတ်းသဵင်ယၢဝ်း (lenght) သဵင်သုင်သဵင်တႅမ်ႇ (pitch) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းမီးယူႇၽွင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇလႂ် ဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်မူတ်း။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈၼႂ်းပပ်ႉ ‘ပပ်ႉလူႁဵၼ်းမၢႆ 1’ လၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆး မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းမီး 3 သဵင်၊ ထိုင်မႃးမွၵ်ႈ 1940 သႂ်ႇပဵၼ် 5 သဵင် ၼႆသေ ထိုင်မႃး ‘1968 ၼီႈ၊ မီးၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးၶဝ်မူၼ်ႉမႄးၵုမ်းသႂ်ႇပဵၼ် တူၼ်းသဵင် 6 သဵင်မႃး’ ၼႆယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸိူင်ႉၼႆ မိူၼ်ႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆးၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ မႄးၵုမ်းသႂ်ႇလႆႈ၊ ၶဝ်ႈၸႂ်လႆႈၼင်ႇၼႆ။ ပေႃႈပဵၼ်ႁၢင်ႈတူဝ်တႅမ်ႈမၼ်းတႄႉတေၸႂ်ႈယူႇ။ ၵွႆးပေႃးတေဢဝ်သဵင်ဢွၵ်ႇဢၼ်မီးၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးတေႉတေႉတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။
ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၼေးၽႂ် လၢတ်ႈၸွမ်ႈၵႃႇၼင်ႇႁၼ်ထိုင်ၵူၺ်း။ ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးတူၺ်း တူၼ်းသဵင်တေႇၵိူတ်ႇမီးမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်။
ၵိူတ်ႇတူၼ်းသဵင် Tonogenesis
လွင်ႈတူၼ်းသဵင်ႇတေႇၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်း ႁွင်ႉဝႃႈ ‘Tonogenesis’ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆႉ မတိသွပ်ႉတ် (James A. Matisoft) ပဵၼ်ၵေႃႉၸႂ်ႉဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ 1970 ပၢႆၼၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၶေႃႈၼိုင်ႈပဵၼ် ‘Tono’ ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ ‘တူၼ်းသဵင်’၊ ထႅင်ႈၶေႃႈသမ်ႉပဵၼ် ‘Genesis’ ၶေႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ‘ငဝ်ႈတိုၼ်း၊ တူၼ်ႈတေႃ’ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတေႉ ‘Genesis’ ၼႆႉပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတွၼ်ႈလိၵ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉသမ်ႇမႃႇၵျၢမ်းသႃႇ (Bible) ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ ပဵၼ်တွၼ်ႈဢၼ်လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈထႃႇဝရၽြႃး တေႇၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ ႁဵတ်းၵမ်ႇၽႃႇ လႄႈၵူၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵေႃႈ လွင်ႈတေႇၵိူတ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃးၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ‘Tonogenesis’ ၼႆယဝ်ႉ။
တူၼ်းသဵင်တေႇမီးမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႄႀႇဢူဝ်ႇရီႇမၼ်းဝႃႈတႄႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ (ၶႆႈမိူၼ်ဢပုမ်ႇ) ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်၊ ယူႇမႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ (initial sound) ၵမ်ႈၽွင်ႈႁၢႆၵႂႃႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ်တူၼ်းသဵင်မႃး ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်းသဵင်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈသဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈႁၢႆၵႂႃႇ၊ ယွမ်းၵႂႃႇသေပဵၼ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။ သဵင်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ ႁႆၵႂႃႇ ယွမ်းၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ (phonetic quality) ၵမ်ႈၽွင်ႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵိူတ်ႇမီးသဵင်သွၼ်ႉမႃးတႅၼ်း ‘homonym’ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၼမ်မႃး (သဵင်သွၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ သဵင်လဵဝ် မီးတီႈပွင်ႈလၢႆဢၼ်)။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸႅၵ်ႇႁူႉလႆႈသဵင်သွၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈၵႃႈၼႆႉၵူၺ်းတႄႉ လႅပ်ႈတေပွင်ႇၸႂ် ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပွင်ႇၸႂ်လႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ တေဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉသေလၢတ်ႈၵႂႃႇ
ၵ) paa / ပႃ / ‘ပႃ ’
ၶ) baa / ၿႃ / ‘ပႃႇ (ပႃႇမႆႉ)’
တီႈၼႆႈ တႃတွင်းငၢႆႈ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ တေႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈ ‘ၵ’ လႄႈ ၶေႃႈ ‘ၶ’ ၼႆဢွၼ်တၢင်း။ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ‘ပႃ’၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ‘ပႃႇ (ပႃႇမႆႉ)’ ဝႃႈၼႆဝႆႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈတေႇမၼ်း ၶဝ်ဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်၊ ဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈ ဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ /ပႃ ၊ ပႃႇA ဢမ်ႇၼၼ် /ၿႃ ၊ ၿႃႇ / ၵေႃႈလႆႈ တီႈပွင်ႇဢမ်ႇပိူင်ႈ။ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽေ တီႈပွင်ႇ ႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ ၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈတူၼ်း။ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵင် ‘ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ/voiceless)’၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉပဵၼ်သဵင် ‘ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ/voiced)’။ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ ပေႃးတေတူၺ်းလၵ်ႉၶၼႃႇသဵင် ((phonetic feature) ၶဝ်တဵမ်တဵမ်ၸိုင်
- ၶေႃႈ ‘ၵ’ ပဵၼ်သဵင် / ၽ / ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) ဢမ်ႇမီးလူမ်း (သိထိလ) တႅၵ်ႇ (သဵင်ၵိုတ်း) ဢွၵ်ႇတီႈသီႇသူပ်းတင်းသွင်၊ (Voiceless unaspirated bilabial plosive)
- ၶေႃႈ ‘ၶ’ ပဵၼ်သဵင် / ပ / ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) ဢမ်ႇမီးလူမ်း (ထၼိတ) တႅၵ်ႇ (သဵင်ၵိုတ်း) ဢွၵ်ႇတီႈသီႇသူပ်းတင်းသွင်၊ (Voiced unaspirate bilabial plosive)
- မီးသဵင်သရ ‘ဢႃယၢဝ်း’ မိူၼ်ၵၼ်တင်းသွင်ၶေႃႈ။
သဵင်သွင်သဵင်ၼႆႉ ၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်တီႈ သဵင်ၵွင်ႈလႄႈဢမ်ႇၵွင်ႈ (ၶေႃးသလႄႈဢၶေႃးသ)။ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ဢွၵ်ႇသဵင် (Articulation) ဝႃႈ ပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ/voiceless) ၼႆႉ သဵၼ်ႈသဵင် (Vocal cord) ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၶေႃးႁွႆႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၽုၺ်ႇၵႂၢင်ႈ လူမ်းလုၵ်ႉတီႈပွတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး လႆႈလီ လႆႈငၢႆႈ၊ ၵွပ်ၼႆသဵၼ်ႈသဵင် ၸင်ႇဢမ်ႇသၼ်ႇ (voiceless)။ ၵွႆးပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃႈသ/voiced) သမ်ႉ သဵၼ်ႈသဵင် ၼႂ်းၶေႃးႁွႆႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၶဵင်ႈၶဝ်ႈႁႃၵၼ် ၽုၺ်ႇၵႅပ်ႈ လူမ်းလႆႈထိပ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၵွပ်ႈၼၼ် သဵၼ်ႈသဵင်သၼ်ႇ (voiced)။ (ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈသဵၼ်ႈသဵင်သၼ်ႇဢမ်ႇသၼ်ႇ ဢဝ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်းတင်းသွင် တိုဝ်ႉတီႈၶေႃးႁွႆမဝ်မဝ်သေ ၸၢမ်းဢွၵ်ႇသဵင်ၶေႃႈ ‘ၵ’ လႄႈ ‘ၶ’ တူၺ်း၊ တေႁူႉလႆႈဝႃႈ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼၼ်ဢမ်ႇသၼ်ႇ၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉသၼ်ႇ။) တႃႇဢွၵ်ႇသဵင်ၵွင်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၶဵင်ႈသဵၼ်ႈသဵင်ၵွၼ်ႇ ၵွပ်ႈၼၼ် သဵင်ၵွင်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်၊ ဢွၵ်ႇယၢပ်ႇလိူဝ်သဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇ သၽႃႇဝၵူၼ်းမၼ်း သဵင်ဢၼ်လႂ်ဢွၵ်ႇယၢပ်ႇၵေႃႈ ႁိုင်မႃးၸၢင်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ၊ ႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်းသွင်သဵင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယဵၼ်းပဵၼ် / ပႃ / (paa) ပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵႂႃႇ။ ၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးသဵင်သွၼ်ႉ၊ သဵင်လဵဝ်သမ်ႉမီးတီႈပွင်ႇသွင်ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃယဝ်ႉ။ ယၢပ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေငၢႆႈလႄႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁႃလွၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵင်/ ပႃ / ၶေႃႈ ‘ၵ’ လႄႈ သဵင် / ပႃ / ၶေႃႈ ‘ၶ’ ႁႂ်ႈပိူင်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ လၢႆးၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်မႃးသႂ်ႇပၼ်ၶဝ်။ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်မႃးသႂ်ႇပၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽူႈမီးဢမ်းၼၢတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈႁၵ်ႉၵႂၢမ်းတႆးၶဝ် မႄးၵုမ်းသႂ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်းသၽႃႇဝမၼ်းၵူၺ်း။ သၽႃႇဝၽႃႇသႃႇၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းႁေႉၵင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ယႃႇႁႂ်ႈမီးသဵင်သွၼ်ႉၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼၼ်ႉ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်ၶိုၼ်ႈ (သဵင်ပဝ်ႇ) သႂ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ‘ပႃ’ (paa) ၼႆသေ၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်တႅမ်ႇ (သဵင်ယၵ်း) သႂ်ႇပၼ် ပဵၼ်မႃး ‘ပႃႇ’ (pàa) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ တီႈပိူင်ႈၵၼ်ၶဝ် လုၵ်ႉတီႈသဵင် တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ ၵွင်ႈဢမ်ႇဢွင်ႈ (voiced/voiceless)ၼၼ်ႉ ၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈ တူၼ်းသဵင်ၶိုၼ်ႈလႄႈတႅမ်ႇ (riseing/low) ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ၵိူတ်ႇမႃး ၵွပ်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ ႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ ဢဝ်မႃးလၢတ်ႈၼေႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈၵွႆး၊ လၢႆးမၼ်းတေႉတႄႉ မီးလၢႆၸၼ်ႉ လၢႆၶၼ်ႉတွၼ်လိူဝ်ၼႆႉ၊ တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ် ၿရွၼ်း (Brown 1975) ဢဝ်မႃးသပ်ႉလႅင်းတႄႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ -
phaa pháa pháa
paa → paa → paa
baa bàa phàa
ပေႃးဝႃႈ ၶေႃႈ ‘ၶ’ ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ သဵင်မၼ်းသမ်ႉၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်၊ သွၼ်ႉၵၼ်တင်းၶေႃႈ ‘ၵ’ ယဝ်ႉ။ လွင်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁၢႆၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ)ၵွႆး သဵင်မီးလူမ်း (ထၼိတ) သဵင်သွၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လဵၵ်ႈလၢႆႈယူႇ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သဵင်ငဝ်ႈၵွင်ႈ ၼၵ်းၼၼ်ႉ ယဵၼ်ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်ႇတႅမ်ႇ (voiced‐low)၊ ၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သဵင်ငဝ်ႈဢမ်ႇၵွင်ႈ မီးလူမ်း သမ်ႉယဵၼ်းပဵၼ်တူၼ်းသဵင်သုင် (aspirated‐high)။ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတင်းမူတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
လွင်ႈသဵင်ငဝ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၵွႆး(Tai‐Kadai)၊ ၵႂၢမ်းၸုမ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၶႄႇ-ထိပႅတ်ႉ (Sino‐Tibetan) မွၼ်း-ၶမဵၼ် (Mon‐Khmer) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တႄႉ မၢင်ၸုမ်းလႆႈတူၼ်းသဵင်မႃးတႅၼ်း၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇၸုမ်းၵႂၢမ်းၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇ လႄႈဝႅတ်ႉၼၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ မၢင်ၸုမ်း သမ်ႉလႆႈသဵင်သရမႃးတၢင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇမွၼ်း ၶမဵၼ်ၶဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် သဵင်သရၼႂ်းၽႃႇသႃႇမွၼ်းၶမဵၼ်ၶဝ် မီးၼမ်လႄႈ ဢွၵ်ႇသဵင်ယၢပ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်ႇယၢင်ႇ လွင်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁၢႆၵႂႃႇ ၼင်ႇလၢတ်ႈၼႄပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းပွတ်းၵွႆးဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ တႃႇသဵင်ငဝ်ႈတေလၢႆႈၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးမီးတူၼ်းသဵင်မႃးတၢင်တီႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမၼ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းသၽႃႇဝမၼ်းလွႆးလွႆး ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ်မႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်။ ႁႂ်ႈပေႃးပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈသဵင်လႅၵ်ႈလၢႆႈမၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈမၼ်းၸႂ်ႉၶၢဝ်ႈယၢမ်းႁိုင် ၼပ်ႉလၢႆၸူဝ်ႈၵူၼ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈတေၶႂ်ႈဝႃႈ တင်ႈတေႇႁဝ်းၵိူတ်ႇမႃး ႁဝ်းတမ်ႉဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်သဵင်လႂ် လႅၵ်ႈလၢႆႈႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆယူႇ။ ပေႃးတေႁႂ်ႈၼေတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇသဵင် ‘ၵ-ယ (ၵျ)’ သွၼ်ႉၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ‘ၵျွင်း၊ ၵျူိၵ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႇၽွင်ႈဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် ‘ၸွင်း၊ ၸိူၵ်ႈ’ ၼႆယူႇ၊ ဝၢႆးမႃးသဵင်သွၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇၼၼ်ႁၢႆၵႂႃႇပဵၼ်သဵင် ‘ၸ’ ၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သဵင်သရ ‘ဢႂ်’ ၼႉႆ မၼ်းဢွၵ်ႇယၢပ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သရ ‘ဢႆ’ ၵွပ်ႈသဵင်မၼ်းဢွၵ်ႇငၢႆႈလိူဝ် ‘ဢႂ်’။ ၶေႃႈဢၼ်ၸႂ်ႉသရ ‘ဢႂ်’ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ‘ၸႂ်၊ ၽႂ်၊ ၼႂ်း၊ ဝႂ်’ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ၵေႃႉဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် ‘ၸႆ၊ ၽႆ၊ ၼႆး၊ ဝႆ’ ၼႆႉယူႇ။ တီႈတေႉသဵင်သရ ‘ဢႂ်’ ၼႆႉ ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၽွင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းၵႂၢမ်း ပီႈၼွင်ႉထႆး၊ လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်၊ လိုဝ်ႉတႄႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်သရ ‘ဢႆ’ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ယၢမ်ႈမီးသဵင်သရ ‘ဢႂ်’ သေႁၢႆၵႂႃႇၼႆ၊ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းၵေႃႈငၢႆႈယူႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉမီးတူဝ်တႅမ်ႈမၼ်းဝႆႉယူႇ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇလိၵ်ႈထႆး ယၢမ်းလဵဝ်မီးႁၢင်ႈၽၢင်တူဝ်တႅမ်ႈ သရ ‘ဢႆ’ သွင်တူဝ် (ใ ၊ ไ) ႁွင်ႉဝႃႈ ‘မႆႉမႂူၼ်ႉ’ လႄႈ ‘မႆႉမႃးလၢႆး’။ သဵင်လဵဝ်လႄႈမီးႁၢင်ႈတူဝ်တႅမ်ႈသွင်တူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ၶူင်ႁဵတ်းလၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းတေလႆႈသွၼ်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈတေႇၶူင်ႁဵတ်းတူဝ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ သရ ‘ဢႆ’သွင်တူဝ်ၼႆႉ သဵင်ဢွၵ်ႇၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်။ တူဝ်မႆႉမႂူၼ်ႉ ( ใ ) ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းယၢမ်ႈပဵၼ်သဵင်သရ ‘ဢႂ်’ ၼႆယဝ်ႉ။ 2 (ထႆးယုမ်ယမ်ဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပေႃႈၶုၼ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင်၊ မိူင်းသုၶူဝ်ထႆး ၶူင်ႁဵတ်းလိၵ်ႈထႆးမိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉ 1283 ၼႆယဝ်ႉ။)
ႁဵတ်းၼႆသေ ၵႂၢမ်းၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈတေႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃး။ တူၼ်းသဵင်ဢၼ်တေႇမီးမႃးၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တူၼ်းသဵင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ (Proto Tones) ၼႆယဝ်ႉ။ မီး 3 သဵင် ၼႂ်းၶေႃႈပဵၼ်၊ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ တူၼ်းသဵင် *A *B လႄႈ *C ၊ ၶေႃႈၶၢတ်ႇသမ်ႉမီး 1 သဵင် ပဵၼ် *D ၼႆယဝ်ႉ (တႃႇပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ သွၼ်ႇဢဝ်တူၼ်းသဵင် ၼႂ်းၶေႃႈပဵၼ် 3 သဵင်ဝႆႉဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ)။ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးတႅမ်ႈၼႆ မီးႁၢင်ႈမွၵ်ႇၶိတ်ႉလႃး * (star) ၵိုၵ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။
တူၼ်းတႅၵ်ႇၽေႈ Tonal Splitting
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈသီႇႁႃႈပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉ မီးလွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ႁွင်ႉဝႃႈ ‘Great Vowel Shift’ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ‘သရပလၢတ်ႈ’ ၼႆလႅပ်ႈတေလႆႈယူႇ။ သရၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ၶၢႆႉတီႈၵႂႃႇ ဢွၵ်ႇသဵင်ပွတ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တူဝ်တႅမ်ႈလႄႈသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ‘do, so, son, hot’ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တူဝ်တႅမ်ႈမၼ်း ပဵၼ်သရ တူဝ်လဵဝ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းသဵင်ဢွၵ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေၶေႃႈ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈႁဵင်ပီၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇ ၸိူဝ်းလၢတ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၵုၼ်ဢႃသျႃႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႆႈမီးလွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈ (Tonal splitting) ၼႆယူႇ။ တူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင်ၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇၽေႈပဵၼ် 6 သဵင် ဢမ်ႇၼၼ် 9 သဵင်။ လွင်ႈသရပလၢတ်ႈဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၵွႆး ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး။ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵင်ၶႆႈတင်းမူတ်းၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ၿရွၼ်း (Brown: 1975) ဝႃႈၸိုင် ‘‘...It was probably the ‘greatest’ sound change we have record of today, for it affected almost all of the words of almost all of the languages of this vast area.’ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းဝႃႈ ဝၢႆးသေတႆးႁဝ်းမီးတူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင်ယဝ်ႉ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တႅၵ်ႈၽေၵၼ်ၵႂႃႇ၊ မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈၶၢႆႉလူင်းယူႇၼႂ်းယုၼ်ႇၼၢၼ်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ် သေသိုပ်ႇၵႂႃႇတၢင်းဢသမ်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူင်းလၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်။ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼၼ်ႉ တေႇမႃးမိူဝ်ႈမွၵ်ႈႁဵင်ပီပူၼ်ႉမႃးၼႆသေတ၊ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင်ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ သိုပ်ႇမီးမႃးတေႃႇထိုင်မွၵ်ႈ 13 AD ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဝ်းႁူႉလွင်ႈၼႆလႆႈ ၵွပ်ႈၼႂ်းလိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် ပေႃႈၶုၼ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင်ၼၼ်ႉ ႁၼ်မီးဝႆႉ 3 တူၼ်းသဵင်ၵွႆး။ လိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ်ပေႃႈၶုၼ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင် လၵ်းထိ 1 ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၢမ်းၶမ်းႁႅင် သင်ႇၶႅၵ်းဝႆႉမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1283 လႄႈ ပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်မီးလၵ်းထၢၼ်ႁၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ်ၸင်ႇမီးတၢင်းႁၼ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးတိုၵ်ႉမီးတူၼ်းသဵင် 3 သဵင်ၵွႆး ၼႆယူႇ။
တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင် ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ယူႇမႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ တႅၵ်ႇၽေႈၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ၸိူဝ်းသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) လႄႈသဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) ‘voiced and voiceless coalition’ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်တၢင်း (Bipartion or Twoway splitting) ၽေႈပဵၼ် 6 တူၼ်းသဵင်၊ မၢင်ၸုမ်းသမ်ႉ သိုပ်ႇတႅၵ်ႈၽေႈထႅင်ႈ၊ သဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ သဵင်ၵွင်ႈ၊ သဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ သမ်ႉလႆႈသဵင်မီးလူမ်းမႃးတႅၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၵ်ႇၽေႈဢွၵ်ႇသၢမ်တၢင်း (Tripartion or Three‐way splitting) ၽေႈပဵၼ် 9 သဵင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွႆးဢမ်ႇမီးၵႂၢမ်းတႆးၸုမ်းလႂ်မီးတူၼ်းသဵင်တင်း 9 သဵင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူၼ်းသဵင်ဢၼ်တႅၵ်ႈၽေႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၢင်သဵင်မၼ်းၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်း ‘ငႆဢလသေငၼေငေ’။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ တႅမ်ႇသုတ်း ဢမ်ႇဢေႇသေ 5 သဵင် လႄႈၼမ်ႉသုတ်း ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 7 သဵင်ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၵႂၢမ်းၸုမ်းတႆး မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈမီး 5 တူၼ်း၊ မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈ 6 ဢမ်ႇၼၼ် 7 တူၼ်းပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ (လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈပဵၼ် 2 တၢင်း လႄႈ 3 တၢင်း ၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသႃႇသႃႇၶဝ် ၸႂ်ႉပဵၼ်ပိူင်ၽေၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈမီးလၢႆးၽႂ်မၼ်း။)
လၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်
ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႈၸုမ်း ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင်မိူၼ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။ ၵွႆးၵႃႈ တၢင်းၼမ် လႄႈလၢႆးတႅၵ်ႇၽေႈၼၼ်ႉ ပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း မီးလၢႆတူၼ်းသဵင်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉ လႄႈလၢႆးႁႃမၼ်းပဵၼ်ႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂၢမ်းတႆးၶဝ် တႃႇတေႁူႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆးၸုမ်းလႂ် မီးလၢႆတူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ လႆႈၸွပ်ႇထၢမ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁႂ်ႈလႆႈဝႆႉၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉသေ ၸႅတ်ႈတူၺ်း ႁႃတူၺ်း ‘ၵူႈတႅၵ်ႈသဵင်’ (minimal pairs) (ၵူႈတႅၵ်ႈသဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးတီႈပိူင်ႈၵၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်၊ လႄႈမီးတီႈပွင်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။) သင်ဝႃႈႁဝ်းလႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ‘ပိတ်း’ မႃးယဝ်ႉ၊ လူဝ်ႇလႆႈႁႃၵူႈတႅၵ်ႈသဵင်မၼ်း။ တီႈၼႆႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁႃတူၼ်းသဵင်လႄႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁႃၶေႃႈတႅၵ်ႈသဵင် ဢၼ်မီးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ၊ သရလႄႈတူဝ်ၽဵတ်း မိူၼ်ၵၼ်မႃးတႅၵ်ႈ။ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈၵူႈတႅၵ်ႈသဵင် ‘ပိတ်ႉ’ မႃးတႅၵ်ႈၼႆၵွၼ်ႇ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ မီးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ ပဵၼ် ‘ပ ’၊ မီးသရ ‘ဢိ ’ လႄႈမီး ‘တ ’ ၽႅတ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈဢၼ်ၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶေႃႈ ‘ပိတ်း’ မီးတူၼ်းပဵၼ် ‘သဵင်သုင် (ၸမ်ႈၼႃႈ)’၊ ၶေႃႈ ‘ပိတ်ႉ’ သမ်ႉမီးတူၼ်းပဵၼ် ‘သဵင်တူၵ်း (ၸမ်ႈတႂ်ႈ)’၊ လႄႈတင်းသွင်ၶေႃႈၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇႁင်ၽႂ်မၼ်း၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် တေလႆႈသွၼ်ႇဝႃႈ ‘သဵင်သုင် (ၸမ်ႈၼႃႈ)’ လႄႈ ‘သဵင်တူၵ်း (ၸမ်ႈတႂ်ႈ)’ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်ၸႅၵ်ႇၽေတီႈပွင်ႇၶဝ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ သဵင်သုင်လႄႈသဵင်တူၵ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်။ ႁဵတ်းၼႆသေ သိုပ်ႇႁႃၵႂႃႇ တင်းသဵင်ႈ မီးတူၼ်းသဵင်ပိူင်ႈၵၼ်လႆႈ လၢႆသဵင်ၵေႃႈ မီးတူၼ်းသဵင်ၵႃႈၼၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေႁူႉလႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈသွင်သၢမ်ပၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွႆးယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈယၢပ်ႇလႄႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းႁိုင်ၼင်ႇၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်းမီးလၢႆးႁႃတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၵႂၢမ်းတႆးလႆႈငၢႆႈ၊ ၽႂ်းလႄႈၸႂ်ႉလႆႈၸွမ်းၵႂၢမ်းတႆးၵူႈၸုမ်း။ လၢႆးၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ‘လွၵ်းတူၼ်းသဵင် ၵႅတ်ႉၼီး’ (Gedney’s tonal box)။ တင်ႈၸွမ်းၸိုဝ်ႈၵေႃႉၶူၼ်ႉလႆႈမၼ်း။ ၵေႃႉၶူၼ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈတဵမ်ဝႃႈ William J. Gedney (1972)၊ ပဵၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈၸၼ်ႉၸွမ် University of Michigan မိူင်းဢမေႇရိၵႃး။ မၼ်းတႅမ်ႈလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်တႆးၼႆႉ ဝႆႉၼႂ်း ‘A Checklist for Determining Tones in Tai Dialects’ မိူဝ်ႈ 1972။ လၢႆးၼႆႉ ငၢႆႈလႄႈၽႂ်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂၢမ်းတႆးၶဝ် ၸင်ႇသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၽူႈဢၢၼ်ႇၶဝ် တေၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉႁႃတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင် ၼႂ်းၵႂၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉလႆႈ တေတႅမ်ႈၼႄလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးၼမ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။ လွၵ်းႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးၼႆႉ ၸႂ်ႉၶေႃႈထၢမ် 64 ၶေႃႈ၊ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း 20 ၶွင်ႉ။ လွၵ်းၼၼ်ႉ ၽေပဵၼ်ၼႅဝ်းတင်ႈ 5 လၵ်းလႄႈ ၼႅဝ်းၼွၼ်း 4 ထႅဝ် (ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ)။ ၼႂ်းၼႅဝ်းတင်ႈ 5 လၵ်းၼၼ်ႉ လၵ်းလႂ်လၵ်းၼၼ်ႉ ၽေၸွမ်းၼင်ႇတူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ ပဵၼ် *A *B လႄႈ *C တႃႇၶေႃႈပဵၼ် (Smooth or Live Syllable) (ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးသဵင်သရသုတ်း လႄႈ ဢၼ်မီးတူဝ်ၽႅတ်းသဵင်လင် ‘မ ၼ င ’ ၽႅတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈပဵၼ်)၊ ထႅင်ႈသွင်လၵ်းသမ်ႉပဵၼ်တႃႇ ၶေႃႈၶၢတ်ႇ (Checked or Dead Syllable) (ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီး တူဝ်ၽႅတ်းသဵင်ၶၢတ်ႇ ‘ပ တ ၵ’ ၽႅတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈၶၢတ်ႇ)၊ DS (Dead Short) ၶေႃႈၶၢတ်ႇသရပွတ်း လႄႈ DL (Dead Long) ၶေႃႈၶၢတ်ႇသရယၢဝ်း။ လွၵ်းၼႅဝ်းၼွၼ်ႉသမ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉပဵၼ်မၢႆ 1-2-3-4။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈဢၢၼ်ႇယင်းတိုၵ်ႉတွင်းယူႇဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈလၵႅ ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ၊ ႁၢႆၵႂႃႇလႄႈပဵၼ်မႃး ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႅတ်ႉၼီးၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇတူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈမိူဝ်ႈၽွင်းတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉၸွမ်းထႅဝ်လႂ် ထႅဝ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ
ထႅဝ် 1ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းမီးလူမ်း၊ ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) (Voiceless friction sounds)
ထႅဝ် 2ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းတႅၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇၽူႇလူမ်း၊ ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) (Voiceless unaspirated stops)
ထႅဝ် 3ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းမိပ်ႇသဵၼ်ႈသဵင် (Glottal)
ထႅဝ် 4ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) (Voiced) ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလွၵ်းတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၽူႈဢၢၼ်ႇတေသတိႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းမၢင်ထႅဝ် မီးသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈၵေႃႈမီး၊ ထႅဝ်သီႇၵေႃႈမီး။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ် လႄႈထႅဝ်သီႇ မီးသဵင် /လ/ မိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးၸႅၵ်ႇၸွမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၵေႃႈ ထႅဝ်လႂ်ထႅဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမီးသဵင်သွၼ်ႉၵၼ်။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉလႆႈဝႃႈ သဵင် /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈလႄႈထႅဝ်သီႇ၊ သဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ်လႄႈထႅဝ်သီႇ ပဵၼ်သဵင်သင် မိူဝ်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈၽၢၼ်ႇပူၼ်ႉၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယဝ်ႉ၊ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးသဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇသဵင်တႆးႁဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵွႆးလႄႈ သဵင် /ႁ/ လႄႈ /လ/ ဢၼ်သွၼ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မိူဝ်ႈၽွင်းတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၵူၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢမ်းႁူႉလႆႈ။ ဢၼ်ႁဝ်းႁူႉလႆႈတႄႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသဵင်ၼႂ်းထႅဝ်လႂ်ထႅဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။
တႃႇတေႁူႉဝႃႈ သဵင်ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်သဵင်သင်ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸႂ်ႉလၢႆးတႅၵ်ႈၵၼ် (comparative study)၊ ဢဝ်ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆး မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်းလၢႆလၢႆၸုမ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ် ဢၼ်တႆးလူင်ဝႃႈ ‘လႅင်’၊ တႆးၽႃၵေးသမ်ႉဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် ‘ၼႅင်’၊ ထႆးသမ်ႉဝႃႈ ‘ၻႅင်း’ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႅပ်ႈလုၵ်ႉတီႈသဵင် / *ld / မႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢဝ်ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးလၢႆလၢႆၸုမ်းမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇႁႃၵႂၢမ်းတႆးၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈ၊ တႃႇႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈ သဵင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်ႁိုဝ်၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆၵွႆး။ မိူၼ်ၼင်ႇ ‘ၼမ်ႉ လမ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈလႂ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၸႅတ်ႈ၊ ၽႂ်ၽိတ်းၽႂ်ထုၵ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ၊ ပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁင်းၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း။
တီႈၼႆႈ ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်းလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈထႆးၵေႃႈတေႁၼ်ၸႅင်ႈမႃးၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်လႄႈလိၵ်ႈထႆး ယၢမ်းလဵဝ်မီးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၼမ်လိူဝ်သဵင်ဢွၵ်ႇ (လိၵ်ႈထႆး မီးႁၢင်ႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 44 တူဝ်၊ ၵွႆးမီးသဵင်ပိူင်ႈၵၼ် 21 သဵင်ၵူၺ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ /ထ/ သဵင်လဵဝ် မီးႁၢင်ႈတႅမ်ႈမၼ်း 6 တူဝ်)။ ၵွပ်ႈမီးတူဝ်တႅမ်ႈၼမ်လိူဝ်သဵင်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၽေ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ် 3 ၸုမ်း၊ ပဵၼ်သဵင်သုင်၊ သဵင်ၵၢင် လႄႈ သဵင်တႅမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယူႇလၢႆလၢႆ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမီးတၢင်းသင်သေ လႃလီၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉ ၼင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈထၢင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၼႂ်း 3 ၸုမ်းၼႆႉ သဵင်ဢွၵ်ႇၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ ၸင်ႇၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး ၶိုၼ်မႃးၸႅၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးၸိုင်၊
ထႅဝ် 1ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်သုင် (ၸုမ်း1) လႄႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်တႅမ်ႇ ဢၼ်မီး ‘ႁ’ ၼမ်းၼႃႈ၊
ထႅဝ် 2ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်သုင် (ၸုမ်း2) မီးသဵင် /ၵ တ ပ ၸ/ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈ (ၼႂ်းလိၵ်ႈထႆး သီႇသဵင်ၼႆႉ
သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းသဵင်ၵၢင်)၊
ထႅဝ် 3ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်ၵၢင်၊ မီးသဵင် / ᨷᨯᩋ (ၿ ၻ ဢ)/၊
ထႅဝ် 4ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်တႅမ်ႇတင်းသဵင်ႈ၊
ပေႃးႁဝ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ ထႆး တေႁၼ်ဝႃႈ ၶေႃႈသဵင် /ႁ/ ဢၼ်မီးၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈ ‘ႁူ၊ ႁူဝ်၊ ႁႃႈ၊ ႁိူၵ်ႇ၊ ႁၢပ်ႇ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႆးလူင်၊ တႆးၶိုၼ် လႄႈထႆး ဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /ႁ/ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း (ဝဵၼ်ႉထႆးဢွၵ်ႇ ‘ႁိူၵ်ႇ’ ပဵၼ် ‘ငိူၵ်ႇ’) 3။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းႁူႉဝႃႈ သဵင် /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်သဵင် /ႁ/ မႃးႁိုင်ယဝ်ႉ၊ တီႈဢေႇသုတ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႆးႁဝ်းယင်းပႆႇၽၢတ်ႇၽေၵၼ်။ ၵမ်းၼႆႉမႃးတူၺ်းသဵင် /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်သီႇ ‘ႁႆႈ (ၼႃး)’ ၼႆႉ ထႆးၶဝ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /ร (ရ)/၊ တႆးၶိုၼ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇသဵင် /ႁ/ မိူၼ်တႆးလူင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်တႅမ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉႁၢင်ႈသဵင် / ᩁ (ရ)/ ယူႇ။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈတႆးၶိုၼ်တေႇမီးလိၵ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ သဵင် / ᩁ (ရ)/ ၵေႃႈတိုၵ်ႉပဵၼ်သဵင် / ᩁ (ရ)/ ယူႇ၊ ယင်းပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်သဵင် /ႁ/။
မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ် ‘လႅင်၊ လၢဝ်၊ လႃႇ၊ လိပ်း၊ လႅတ်ႇ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႆးလူင်၊ တႆးၶိုၼ် ဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /လ/ မိူၼ်ၵၼ်၊ ၵွႆးတႆးၶိုၼ် တိုၵ်ႉႁၵ်ႉသႃတူဝ်တႅမ်ႈဝႆႉယူႇ၊ တႅမ်ႈပဵၼ်သဵင် /ᨯ (ၻ)/၊ ထႆးတႄႉဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် /ด (ၻ)/ ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်တႅမ်ႈ။ တီႈၼႆႈ ႁဝ်းႁူႉလႆႈဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်တႆးၶိုၼ်တႅမ်ႈပဵၼ် /ᨯ (ၻ)/၊ ထႆးဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /ၻ/ ၼၼ်ႉ တႆးလူင်ပဵၼ်သဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ်။ သူၼ်ႇသဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သီႇ ‘လုၵ်ႈ၊ လိူတ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႆးလူင်၊ တႆးၶိုၼ်၊ ထႆး ပဵၼ်သဵင် /လ/ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း။ ပွင်ႇဝႃႈ /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သီႇ မီးမႃးႁိုင်ယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၽၢတ်ႇၽေၵၼ်၊ သဵင်/လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ်ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်း ဝၢႆးတႆးႁဝ်းၽၢတ်ႇၽေၵၼ်ယဝ်ႉ။
တႃႇၽူႈဢမ်ႇမေႃလူလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈထႆးၵေႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်လဵၵ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ လွၵ်းႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီး ၼႂ်းလွၵ်းပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉႁႃတူၼ်းသဵင်တႆးလႆႈၵူႈၸုမ်း ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းလွၵ်ႈၵႅတ်ႉၼီး 64 ၶေႃႈၼႆႉ ၵႂႃႉၸႂ်ႉလႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်ႈၵၼ်တင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်ၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႇဢဝ်ၶေႃႈတီႈႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ မႃးၸႂ်ႉလႆႈယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းထႅဝ်သၢမ် သဵင်/ဝ/ ‘ဝိၼ်၊ ဝၢဝ်ႇ၊ ဝႃႇ၊ ဝႃႈ (ယွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈတီႈႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ႈသဵင် /မ/ ၵေႃႈ ဢဝ်သဵင် /မ/ ‘မိၼ်၊ မၢဝ်ႇ၊ မႃႇ (ႁူဝ်မႃႇ)၊ မႃႈ၊ မၢၼ်ႈ’ မႃးၸႂ်ႉတၢင်လႆႈ။ ၵွႆးလူဝ်ႇလႆႈသတိ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်းၼင်ႇတူၼ်းသဵင်ႁဝ်းတေႉတေႉ။
လၢႆးၼပ်ႉတူၼ်းသဵင်တႄႉ ႁႂ်ႈၼပ်ႉၼႂ်းလွၵ်း *Aႇ *B *C ဢွၼ်တၢင်း၊ ၶွင်ႉလႂ်မီးတူၼ်းသဵင်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ သွၼ်ႇပဵၼ်ၶွင်ႉလဵဝ် တူၼ်းလဵဝ်၊ ၶွင်ႉလႂ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၶိတ်ႇႁေႉဝႆႉ ပဵၼ်တူၼ်းလႂ်တူၼ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးလႆႈယဝ်ႉ သိုပ်ႇၼပ်ႉၼႂ်းလွၵ်း *DS, *DL ထႅင်ႈ၊ မၼ်းငၢႆးတူၼ်းလႂ်ၼႂ်းလွၵ်း *Aႇ *B *C လွၵ်းလႂ်ၵေႃႈၸတ်းသႂ်ႇၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉ။ တူၼ်းသဵင်ၼႂ်းလွၵ်း *DS, *DL ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈသဵင်ၶၢတ်ႇ၊ တူၼ်းသဵင်တေပွတ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁႂ်ႈသွၼ်ႇပဵၼ်တူၼ်းသဵင်ယွႆႈ (allotones) ၼႂ်းလွၵ်း *Aႇ *B *C ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်းတူၼ်းသဵင်တႆး ဢၼ်ၼေဝႆႉၼႂ်းလွၵ်း ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ၊ တူၼ်းသဵင်တႆးတႅၵ်ႇၽေၵၼ်တီႈထႅဝ် 123 လႄႈ 4၊ ပိၵ်ႉသမ်ႉၽေဝႆႉပဵၼ် 20 ၶွင်ႉသေတႃႉ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇမီးထိုင် 20 တူၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶွင်ႉဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သွၼ်ႇပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵွႆး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းလႆႈတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်တႆးလူင် 5 သဵင်ၼင်ႇၼႆ
1ႉ ၶွင်ႉ A123 ပဵၼ်သဵင်ပဝ်ႇ (သဵင်ၶိုၼ်ႈ rising tone)၊
2ႉ ၶွင်ႉ A4=DS123 ပဵၼ်သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈ (သဵင်သုင် high tone)၊
3ႉ ၶွင်ႉ B123=DL123 ပဵၼ်သဵင်ယၵ်း (သဵင်တႅမ်ႇ low tone)၊
4ႉ ၶွင်ႉ B4=C123=DL4 ပဵၼ်သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈ (သဵင်ၵၢင် mid tone)၊
5ႉ ၶွင်ႉ C4=DS4 ပဵၼ်သဵင်ၸမ်ႈတႂ်ႈ (သဵင်တူၵ်း falling tone)၊
တႅၵ်ႈၵၼ် Comparision
James R. Chamberlain (1975) လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၼ်းသဵင်တႆးလၢႆလၢႆတီႈ မီးဝႆႉသီႇသိပ်းပၢႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႆႈ တေလိူၵ်ႈဢဝ် လွၵ်းတူၼ်းသဵင်ၸုမ်းတႆး ဢၼ်ၸမ်တႆးလူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈၼေ ႁႂ်ႈႁၼ်ဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ႁဝ်းပိူင်ႈၵၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း 64 ၶေႃႈတႃႇႁႃတူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၽႃႇသႃႇ တူၺ်းဢဝ်ၶွင်ႉသဵင်တႆးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ လႆႈယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေငၢႆႈၼၼ်ႉ တူၼ်းသဵင်ၸုမ်းလႂ်ဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇဢဝ်မႃးလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ တေလၢတ်ၼေဝႃႈ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵွႆးယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တူၼ်းသဵင်ၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆး ၵႆႉပိူင်ႈၵၼ်ၼႂ်းၶွင်ႉ A ၵူၺ်း။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
တေယေႃႈၶွင်ႉတူၼ်းသဵင်တႆးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ
1. တႆးလူင်
ၼႆႉပဵၼ်ၶွင်ႉတူၼ်းသဵင်တႆးလူင် ၶွင်ႉလႂ်ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်သင်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉ ပႃႈၼိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. တႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ)
ပေႃးတူၺ်းလွၵ်းတူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) ၼႆႉ တေႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းၶွင်ႉ A ၼၼ်ႉ မီးႁွႆးတႅၵ်ႇ (ၶိတ်ႇ) တီႈၵေႈ A1 လႄႈ A234 ၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၶွင်ႉ A1 ပဵၼ်တူၼ်းၼိုင်ႈႁင်းၶေႃလႄႈ A234 ၵေႃႈပဵၼ်ထႅင်ႈတူၼ်းၼိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ တီႈၼႆႈပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင် ဢၼ်မီး A123 ပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵၼ် လႄႈ A4 ပဵၼ်ထႅင်ႈတူၼ်းႁင်းၶေႃ။ ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) ၼႆႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A1 ‘ႁူ ၶႃ ႁူဝ်’ၼႆႉ မီးတူၼ်းသဵင်ပိူင်ႈၵၼ်တင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ A3 လႄႈ A4 တႆးလူင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ တႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) သမ်ႉမီး A234 ပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ပွင်ႇဝႃႈ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ လႄႈတင်း A4 ‘မိုဝ်း ၵႂၢႆး ၼႃး’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းတႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်။ ၶွင်ႉ B123 လႄႈတင်း DL123၊ ၿ4 လႄႈတင်း DL4 ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ၶေႃႈၼႆႉမိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးလူင်။
3. တႆးမၢဝ်း
ၶွင်ႉႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမၢဝ်း။ လၢႆးတႅၵ်ႇမၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ A1‐23‐4 ။ ၶွင်ႉ A1 လႄႈ A23 ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A1 ‘ႁူ ၶႃ ႁူဝ်’ လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းတႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၶွင်ႉ A4 ‘မိုဝ်း ၵႂၢႆး ၼႃး’ ၵေႃႈ ပဵၼ်ထႅင်ႈတူၼ်းႁင်းၵွႆး ဢမ်ႇမိူၼ် A1 လႄႈ A23။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ B123 ပဵင်းၵၼ်တင်း DL123 မိူၼ်တႆးလူင်။
4. တႆးၼိူဝ် (ၸေႈၾၢင်)
တူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ် (ၸေႈၾၢင်)ၼႆႉ မီးလၢႆးတႅၵ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးမၢဝ်း A1‐23‐4။ ၶွင်ႉ A1 ‘ ႁူ ၶႃ ႁူဝ် ’ လႄႈၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ် ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်။ ၶွင်ႉ A23 လႄႈ A4 ၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ ၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်တူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်တင်း B4 ‘ပီႈ ပေႃႈ ႁႆႈ’ လႄႈ DL4 ‘ မိတ်ႈ လုၵ်ႈ လိူတ်ႈ ၼွၵ်ႈ ’။
5. တႆးၶိုၼ်
ၶွင်ႉတူၼ်းသဵင်တႆးၶိုၼ်ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ မီးလၢႆးတႅၵ်ႇၼင်ႇၼႆ A12‐34။ ၶွင်ႉဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်တႄႉ ပဵၼ်တီႈၶွင်ႉ A ထႅင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶွင်ႉ A12 ‘ႁူ ၶႃ ႁူဝ်၊ ပီ တႃ ၵိၼ် ’ လႄႈတင်းၶွင်ႉ A3 ‘ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ် ’ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၶွင်ႉ A3 ‘ဝိၼ် လႅင် လၢဝ် ’ လႄႈတင်း ၶွင်ႉ A4 ‘မိုဝ်း ၵႂၢႆး ၼႃး’ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ တႆးၶိုၼ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ မိူၼ်သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈတႆး။ ၸွမ်းၼင်ႇၶျႅမ်းပိူဝ်းလဵၼ်း လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တႆးလိုဝ်ႉ (ၵဵင်းႁုင်ႈ၊ မိူင်းယွင်း) မီးႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်မိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးၶိုၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႆးလိုဝ်ႉ (ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းသိင် ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း) သမ်ႉမီးႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်မိူၼ်တႆးလူင်။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်လိူၵ်ႈဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်။ မိူဝ်ႈတေႇဢၢင်ႈၶႂ်ႈဢဝ် လွၵ်းႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် ၸုမ်းထႆးလႄႈလၢဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ မႃးတႅၵ်ႈၸွမ်းယူႇ၊ ၵူဝ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ယၢဝ်းၼႃႇပူၼ်ႉတီႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉ။
ၶွတ်ႇယွတ်ႈ
ဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိူတ်ႇ၊ တႅၵ်ႇၽေႈ လႄႈလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်တႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းၵႂၢမ်းတႆး ဢမ်ႇပႆႇမီးတူၼ်းသဵင်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉသမ်ႉမီး 3 တူၼ်းသဵင်ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ။ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈၼႆႉသမ်ႉတႅၵ်ႇၽေႈပဵၼ်သွင်တၢင်း လႄႈသၢမ်တၢင်းသေ ၵႂၢမ်းတႆးၸင်ႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးတေႁႂ်ႈတွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်ႈဝႃႈ ‘ၵႂၢမ်းတႆးမီးလၢႆတူၼ်းသဵင်’ ၼႆတႄႉ၊ ႁူႉၵႃႈတေလႆႈတွပ်ႇဝႃႈ 5 သဵင်ၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃတႆးၵႃႈပူၼ်ႉမႃးသမ်ႉ သဵင်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတေႉ ၼႂ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉတဵၵ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈသႂ်ႇလႄႈၸင်ႇဢမ်ႇႁူႉလႆႈဝႃႈ တႆးလူင်မီးတူၼ်းသဵင်ၵႃႈႁိုဝ်တေႉတေႉ ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇဢဝ်တူဝ်တႅမ်ႈဝႃႈ ဢဝ်သဵင်လၢတ်ႈဝႃႈၵွႆး၊ သဵင်လၢတ်ႈၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးလူင်မီးၵႃႈႁိုဝ်တေႉတေႉၵေႃႈ သွၼ်ႇဝႃႈမီးသဵင်ၵႃႈၼၢၼ်ႉၵွႆး။ ဢမ်ႇထႅမ်ဢမ်ႇထွၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးတေတွပ်ႇႁႂ်ႈၶၢတ်ႇၵေႃႈ ‘ပေႃးၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်း တႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်တႄႉ မီး 5 တူၼ်းၵွႆး4။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်းတႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးတၢင်ႇၸုမ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸွမ်းႁူႉလႆႈ၊ ၶႂ်ႈမီး 6 တူၼ်း ပႃးယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႂ်းမီး 7 တူၼ်း ပႃႈယၵ်းလူင်းၵေႃႈပဵၼ်၊ ၼႆႉတႄႉ ၶိုၼ်ႈယူႇဝႃႈ ၽႂ်တႅမ်ႈၵႂၢမ်းသင် ’ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
တႅမ်ႈ ၵဝ်တႆး
Feb 13, 2010
ၽိုၼ်ဢိင် -
- ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ‘ပပ်ႉလူႁဵၼ်းမၢႆ 1’၊ 2001
- สุริยา รัตนกุล, คุณหญิง. “ปัญหาเรื่องวรรณยุกต์ในภาษาไทย” มหิดล
- เรืองเดช ปันเขื่อนขัติย์. “ภาษาถิ่นตระกูลไทย”. 1988
- Somsonge Burusphat. ‘Dialect Geography’, Mahidol University, Bangkok, 2000
- Brown, J.M. The great tone split: did it work in two opposite ways? Central Institute of English Language 1975
- James, R. Chamberlain. A new look at the history and classification of the Tai languages. 1975
- Gedney, J. William. A checklist for determining tones in Tai dialects. Studies in Linguistics, The Hague: Mouton 1972
- ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽၢႆႇဢင်းၵိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႃလႆႈတီႈ http://sealang.net/sala/
- 1. ၼင်ႇ ၵႅတ်ႉၼီးဝႃႈ ‘The system of tonal contrasts in any particular language or dialect is unique,… Indeed, the most useful criterion for dialect boundaries within the Tai‐speaking area is perhaps that of tonal systems;…’
- 2. ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ဢဝ်ႁၢင်ႈသရ ‘ဢႆ’ (မႆႉမႂူၼ်ႉ) ၼႆႉတႅမ်ႈမီး 20 ၶေႃႈၼင်ႇၼႆ ‘ၵႂ်ႈ (ၸမ်)၊ ၶြွ် (ၽႂ်)၊ ၶႂ်ႈ၊ ၸႂ်၊ ၸႂ်ႈ၊ ၸႂ်ႉ၊ လႂ် (တီႈလႂ်)၊ တႂ်ႈ၊ ၼႂ်း၊ ဝႂ်၊ ဝႂ်ႈ (ဢႃႉ)၊ ၽႂ်ႇ (ၽႂ်ႇၸႂ်)၊ ယႂ်း၊ ပႂ်ႉ (လုၵ်ႈပႂ်ႉ)၊ သႂ်၊ သႂ်ႇ၊ ႁႂ်ႈ၊ ယႂ်ႇ၊ မႂ်ႇ၊ လႂ် (ၵႂင်၊ လႆ ၼွၼ်းလႆ) ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- 3. လိၵ်ႈထႆးပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရႃမထိ 5၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ‘ႁိူၵ်ႇ၊ ႁိူဝ်ႇ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅမ်ႈပဵၼ်သဵင် /ႁ/ ယၢမ်းလဵဝ်ဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် /င/။
- 4. ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ မီးပိူင်တူၼ်းသဵင်ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၵႂႃႇဢဝ်တူၼ်းသဵင်ၵႂၢမ်းတႆးတၢင်ႇၸုမ်းမႃးၸႂ်ႉလႆႈ၊ ပိူင်မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵႂၢမ်းထႆးၵၢင် (ထႆးမိူင်းၵွၵ်ႇ) မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်၊ တႆးယူၼ်းမီး 6 သဵင်၊ ထႆးတႂ်ႈ (ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈ မၢင်တီႈ) သမ်ႉမီး 7 သဵင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈရၢတ်ႉၿၼ်းၻိတ်ႇ (ၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးထႆး) ၶဝ်ဢမ်ႇၶူင်ႁဵတ်း၊ မူၼ်ႉမႄႈထႅမ်ႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် တႃႇတႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးယူၼ်း၊ ထႆးတႂ်ႈၶဝ်ႈႁႂ်ႈပီႇၽဵၼ်ႈ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၸိုင် ပိူင်လိၵ်ႈထႆးၵေႃႉလူႉယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ် (standard) လႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵ်ႈထႆးၵၢင် ပဵၼ်တႃႇၸႂ်ႉတင်းမိူင်း၊ ပေႃးၵုမ်ႇၵႂႃႇဢဝ်ၸွမ်း တူၼ်းသဵင်ၵူႈၽၢၵ်ႈ ၵူႈတီႈမႃးသႂ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈ။ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၵေႃႈမိူၼ်ၼၼ်ယဝ်ႉ၊ ဝူၼ်ႉတူၺ်းလူး ပေႃးႁဝ်းဢဝ်တူၼ်းသဵင် တႆးမၢဝ်း၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးလႅင်၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ မႃးသႂ်ႇၸိုင် ၼႃႈတႃလိၵ်ႈတႆးတေပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆႉ။ ထၢင်ႇတႄႉ ႁဝ်းတေမီးႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် ဢမ်ႇဢေႇသေသိပ်း။ တီႈတေႉ မီးတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ပဵင်းၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈသွၼ်ႇဝႃႈမိူၼ်ၵၼ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇထႆးၵၢင်မီး 5 တူၼ်းသဵင်၊ တႆးလူင်ၵေႃႈမီး 5 တူၼ်းသဵင်ပဵင်းၵၼ်သေတႃႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈမိူၼ်ၵၼ်။ တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၸမ်ႈတႆးလူင် ထႆးဢမ်ႇမီး၊ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ တူၼ်းသဵင်ြတီးထႆးၵေႃႈဢမ်ႇမီးၼႂ်းတႆးလူင်။ တၢင်းသုင်တႅမ်ႈ၊ လၢႆးၶိုၼ်ႈလူင်းမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။


c: text/html

text:
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ
လၵ်းပိူင်ၽႃႇသႃႇ
မိူဝ်းဝၼ်းထိ 16 လိူၼ် 12 ပီ 2012 ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈႁႃဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉတ် www.shanyoma.org လႄႈ လႆႈႁၼ်မီးပပ်ႉလိၵ်ႈသၢႆပႅၼ်းလၢႆလၢႆပပ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၢႆ 25 မီးဝႆႉပႃႈၼိူဝ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၽုၺ်ႇဢၢၼ်ႇပပ်ႉၼႆႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လိၵ်ႈ ၺၢၼ်ႇၸွမ်လႅင်း (ၼမ်ႉၶမ်း) တႅမ်ႈထိုင်သၢႆပႅၼ်း လၢတ်ႈလွင်ႈမူႇလိၵ်ႈ “တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသႅင်” ၼႂ်းပပ်ႉသၢႆပႅၼ်း မၢႆ 24 ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႉႁူႉဝႃႈ မူႇလိၵ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇ လႆႈလူင်းၼႂ်းပပ်ႉ သၢႆပႅၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉ မူႇလိၵ်ႈၼႆႉ
-- သိုပ်ႇလူ --
တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသဵင်
ၼမ်း
ပေႃးဝၢႆႇလင်တူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50-60 ပီ တင်ႈတေႇတႆးမေးလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးလွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း၊ လိၵ်ႈတႆးသီႇပေႃႉ လႄႈလိၵ်ႈတႆးၵွင်ႇသီႇထႅင်ႈ တႃႇတေပဵၼ်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈလၢတ်ႈ လႆႈထဵင်ၵၼ်မႃးတင်းႁိုင်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းသူင်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၵၼ် သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈလိုမ်းလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ယၢမ်ႈမီးလိၵ်ႈတႆးသီႇပေႃႉ လိၵ်ႈတႆးၵွင်ႇသီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇ။
-- သိုပ်ႇလူ --
ပိုၼ်းတႆးၼႆႉ တေတႅမ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်/(တႆးလုၵ်ႉလႂ်မႃး?)
ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50-60 ပီမႃးၼႆႉ ပပ်ႉပိုၼ်းတႆးႁဝ်း ပိၵ်ႉသမ်ႉဢမ်ႇၼမ်မိူၼ်ပိူၼ်ႈသေတႃႉ လႆႈႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးယွတ်းယွတ်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၸႂ် ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူႇလွင်ႈၼင်ႇၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်း တင်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းတႆး တင်းၼွၵ်ႈမိူင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ တၢင်းႁၼ်ထိုင်လွင်ႈပိုၼ်းလႄႈၽိုၼ်ဢိင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶွင်ႁဝ်းမိူၼ်ၵၼ် ပဵၼ်ၼႅဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ၵမ်ႈၼမ်၊ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆမိူၼ်ပိူၼ်ႈ။ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလႄႈတၢင်းႁၼ်ပိူၼ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆ ပိူင်ႈၵၼ်ၼမ် …
-- သိုပ်ႇလူ --

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၶွပ်ႈဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၶူးၿႃးၸၼ်ထရင်းသီ
ႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း သိုပ်ႇၸႆးတႃလူင် ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၶွပ်ႈ 67 ပီ ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶူးၿႃးၸၼ်ထရင်းသီ ဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ။
ဝၼ်းတီႈ 1-2/10/2559(2016) ၼႆႉတီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ မီးပၢင်သိုပ်ႇၸႆးတႃလူင် ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၶွပ်ႈ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၶူးၿႃးၸၼ်ထရင်းသီ လႄႈတေလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉႁဵတ်းၼႃးၿုၼ်ၽႄႇၵုသူလ် ပိူဝ်ႈပဵၼ်မင်းၵလ တီႈဝတ်ႉ ၵူႇတဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပၵ်းတင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ဢိၵ်ႇတင်း သမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ။
ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးၿႃးၸၼ်ထရင်းသီ ပဵၼ်ၽူႈႁၵ်ႉလႄႈမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃး ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈတႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ဢိၵ်ႇတင်း သမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး လႆႈတင်ႈပၵ်းဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႂ်းဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈမႃး။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉယင်းဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵေႃလိၵ်ႈ လၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးၵဵင်းမႆႇ ႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးမႃးၵူႈပီလႄႈဢွၼ်ႁဵတ်းပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ပွႆးသၢင်ႇလွင်း ပၼ်တႃႇပီႈၼွင်ႉ တႆး ၸိူဝ်းၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ပၵ်းသဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးမႃးၵူႈပီ တေႃႇပေႃးပဵၼ်တီႈၵိုၵ်းပိုၼ်း လဝ်ႈၶၢၼ်ၵၼ်သေ တၢင်းၾၢႆႇၵၢၼ်ဢႅဝ်ႇတွင်ႈတဵဝ်းၸိုင်ႈထႆး ပေႃးဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း လႄႈတီႈဢႅဝ်ႇတွင်ႈတဵဝ်း ။
ၼႂ်းပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶူးၿႃးၸၼ်ထရင်းသီၼႆႉ
ဝၼ်းတီႈ 1/10/2559(2016) ဝၼ်းသဝ်
- မီးၵၢၼ်သိုပ်ႇၸႆးတႃပဵၼ်လႄႈသူတ်ႇထမ်းပဵၼ်ၽွလ်းမင်းၵလ(ၵၢင်ဝၼ်း / ၵၢင်ၶိုၼ်း)
- ၵၢင်ဝၼ်း မီးသုမ်ႉၸႃႇၵ(ႁူင်းထၢၼ်း)လဵင်းၽဵလ်း(ၵၢပ်ႈသွမ်း)သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈၽူႈမႃးႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း
- ၵၢင်ဝၼ်း / ၵၢင်ၶမ်ႈ မီးၵၢၼ်ၵႃႈ ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈၸိူင်းၸၢတ်ႈထႆး
- ဝူင်းႁႆႇတိုင်ႈၶိူင်ႈလဵၼ်ႈၾိင်ႈငႄႈထႆး
- ၵၢၼ်ႁႆႇတိုင်ႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆး / ထႆး
- ၵၢၼ်ၵႃႈဝႅၼ် လၢႆးၸိူင်း / လၢႆးယိူင်းတႆး / ထႆး
ဝၼ်းတီႈ 2/10/2559(2016) ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ
- မီးၵၢၼ်သိုပ်ႇၸႆးတႃလူင်လႄႈသူတ်ႇထမ်းပဵၼ်ၽွလ်းမင်းၵလ(ၵၢင်ဝၼ်း/ၵၢင်ၶိုၼ်း)
- ၵၢင်ဝၼ်း မီးသုမ်ႉၸႃႇၵ(ႁူင်းထၢၼ်း)လဵင်ႉၽဵလ်း(ၵၢပ်ႈသွမ်း)သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ
- မီးၵၢၼ်ၵႃႈ / ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈၸိူင်းၸၢတ်ႈထႆး လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်
- ဝူင်းႁႆႇတိုင်ႈၶိူင်ႈလဵၼ်ႈၾိင်ႈငႄႈထႆး
- ၵၢၼ်ႁႆႇတိုင်ႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း
- ၵၢၼ်ၵႃႈဝႅၼ်လၢႆးၸိူင်း/လၢႆးယိူင်းတႆး/တႆး
မၢႆတွင်း***
ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ၽူႈလႂ်ၶႂ်ႈမႃးႁဵတ်းၵုသူလ်လူႇတၢၼ်းၸႃႇၵ(ႁူင်းထၢၼ်း)မႃးၸႅင်ႈၸိုဝ်ႈပၼ်ဝႆႉတီႈသင်ၶၸဝ်ႈ ဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈၵေႃႈလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႈလႆႈလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးၵဵင်းမႆႇၵေႃႈလႆႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်း ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၸုမ်းလႂ် ၶႂ်ႈမႃးၵႃႈဝႅၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵုသူလ် ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶူးၿႃးပီၼႆႉၵေႃႈ ယိၼ်းၸူမ်း ႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇၼႆဢေႃႈ။
Tags: General, News


text:
ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း BNI တေၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း
ပၢင်ၵုမ်လူင်ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (BNI) ပွၵ်ႈၵမ်းထူၼ်ႈ 24 ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 27-29/09/2016 (3 ဝၼ်း)ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽူႈထတ်းထွင်လိၵ်ႈ (Editor) လႄႈၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ်လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ် တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ။
တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶဝ်လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေ တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇဝႃႈ- ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ယၢင်ႈၶိုၼ်ႈၼႃႈၵႂႃႇၸူး Business Model ဢၼ်ၸႂ်ႉသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸုမ်းၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း BNI တင်းသဵင်ႈပေႃးတေမီး ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် (TV)ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢွၵ်ႇလႆႈတီႈ Sky net -ၼႆယဝ်ႉ ။
ပိူင်လူင်မၼ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း (Media) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ တႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈႁူင်းပွႆႇသဵင် (Radio Online) ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်း (Media) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၼၢႆႇၵၸေႃးမုၼ်ႇ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇမွၼ်း (IMNA) လႄႈပဵၼ်ပႃးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် (Board member) ၶွင်ၸုမ်း BNI လၢတ်ႈဝႃႈ- “တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း Media ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၶပ်းၶိုင်ဝႆႉ တေတႅမ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်သေ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ႁဝ်းတေၵေႃႈတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ (Journalism School) တွၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ တေပၵ်းတီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း သေတီႈတီႈ၊ တေပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း မိူင်းယၢင်းလႅင် မိူင်းယၢင်း မိူင်းတႆး မိူင်းၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေတီႈတီႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇလႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်၊ တေဢိင်ၼိူဝ်ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်တႅမ်ႈၼႂ်း 3 လိူၼ်သေ တေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ- ဝႃႈၼႆ ။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (Ethnic Media Conference-EMC) ပွၵ်ႈၵမ်းထူၼ်ႈ 5 တေဢၢၼ်း ႁဵတ်းၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2016 ၊ တေႁဵတ်းတီႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်- ပၢင်ၵုမ်လူင် BNI ပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (BNI) ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈ 23 ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၼႂ်းဝဵင်းသင်ၶလၿူႊရီႊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်းၵျၼၿူႊရီႊ ၸိုင်ႈထႆး၊ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 02-04/09/2015 ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈထုင်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်းယူႇသဝ်းၼမ် ။
ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (BNI) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လၢႆလၢႆၸုမ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉ။ ဝၢႆးသေၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ယိုၼ်ႈမိုဝ်းသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်တေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူဝ်ႈပီ 2011 မႃးၼႆႉ မီးၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸုမ်း ၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းလၢႆၸုမ်း၊ ယၢမ်းလဵဝ်မီးလုၵ်ႈၸုမ်း 13 ၸုမ်း ။
လုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (BNI) 13 ၸုမ်း- 1.ၸုမ်းမွၼ်း (IMNA) ။ 2.ၸုမ်းၶၢင် (KNG) ။ 3.ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၵႃႊလႃႊတၢၼ်ႇ။ 4.ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (SHAN) ။ 5. ၸုမ်းယၢင်းလႅင် (Kantarawaddy Time) ။ 6.ၸုမ်းမွၼ်း (Phophtaw ဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် Kaowao) ။ 7.ၸုမ်းၶျၢင်း (Khonumtung) ။ 8.ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၶျၢင်း ၶျိၼ်းဝေႃႊလ်။ 9.ၸုမ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ (KIC) ။ 10.ၸုမ်းၶၢဝ်ႇမိၸ်ႉၸိမ (Mizzima News) ။ 11.ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထ- ရၶႅင်ႇ (Niranjara News) ။ 12.သူၺ်ႇႁိၼ်းတႃႇ (Shwehintha) ။ 13.ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တၢၼ်ႇလုၼ်ႇထၢႆႊမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။
Tags: General, News


text:
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ2ၵေႃႉ ၺႃးၾႃႉၽႃႇ ၽွင်းဢုပ်ႇၾူၼ်းတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၺႃးၾႃႉၽႃႇ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၾူၼ်းတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၽွင်းယၢမ်းၽူၼ်တေတူၵ်း ။
ဝၼ်းတီႈ 01/10/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 12:00 ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ မိူင်းရႃႊယွင်ႊလႆႈ ႁပ်ႉၸႅင်ႈဝႃႈမီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်းၺႃးၾႃႉၽႃႇ တီႈတၢင်းလင်ၶွမ်ႊပၼီႊပၢင်ႊၵွၵ်ႊမၢတ်ႉသ် တိူဝ်ႊဝုတ်ႊဢၼ်မီးယူႇတီႈဢိူင်ႇမၶၢမ်ၶူႊၸႄႈဝဵင်းၼိၶူမ်ႊၽတ်ႊထၼႃးၸႄႈတွၼ်ႈရႃႉယွင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး ။
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးၾႃႉၽႃႇပဵၼ်ၸၢႆးၼႃႉၸၢၼ်းဢႃယု 28 ပီလႄႈ ၸၢႆးသဵၼ်ႊသႃႊရႃႊ ဢႃယု 28 ပီ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁႅင်းသေသူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃၼိၶူမ်းၽတ်းထၼႃး ၼႆယဝ်ႉ ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ၾႃႉၽႃႇၼႆႉပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းႁႅင်းၵၢၼ်ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉၾႃႉငိုပ်းၾႃႉၽႃႇသေၸၢႆးသဵၼ်ႊသႃႊလႃႊသမ်ႉဢုပ်ႇၾူၼ်းလႄႈၾႃႉၸင်ႇၽႃႇလူင်းမႃးတီႈတူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ၶဝ်ၼင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉသေၽႃႇၺႃးႁႅင်းၵၢၼ်2ၵေႃႉထိုင်တီႈပေႃးလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း- ဝႃႈၼႆ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ် 2015 ၼၼ်ႉၵေႃႈယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈ ပထုမ်ႊထႃႊၼီႊသေသွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉလႄႈ လၢၼ်ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၺႃးၾႃႉၽႃႇၽွင်းၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ မိူဝ်းၸွမ်းတူင်ႈၼႃး ဝႃႈၼႆ ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵေႃႈပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇၾၢင်ႉဝႃႈ ပေႃးၽူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇ ႁႂ်ႈၾၢင်ႉ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၾူၼ်း၊ ၶွမ်းၽိဝ်း ၻိူဝ်ႊ၊ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈပိၵ်ႉၶိူင်ႈၾူၼ်း ဝႃႈၼႆ ။
Tags: Migrant-Worker, News


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20-2-2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 5 မူင်းတေႃႇထိုင် 6 မူင်းၵၢင်ၶမ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈထႆး မီးၸဝ်ႈၶူးၵိတ်ႉတသႃႇရ ၽိပႃႇလ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ (Ph.D.) ၸၼ်ႉၸွမ် သင်ႇၶမႁႃႇမူင်းၵုတ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶူးတေဝိၼ်ႇတႃႇၽိပႃလ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ (Ph.D.) ၸၼ်ႉၸွမ်မႁိတူလ်း ၸဝ်ႈၶူးၺႃႇၼသႃႇမိ ႁူဝ်ပဝ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈထႆး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉ ၶဝ် တင်းသဵင်ႈ 40 တူၼ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ယေႃးၶိင်းၵႂႃႇ ၵႃႇရဝ ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈမိူဝ်းပွင်ၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွၵ်ႈၽႅဝ်ၶိုၼ်းတီႈမိူင်းၵုင်းထဵပ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း မိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ၊ ဢွင်ႈတီႈ ႁိူၼ်း မႄႈဢွၵ်ႇလူင် ဝိၽႃးသီႇရီႇ ၽရၢမ်းၵဝ်ႈ လႆႈ ႁူႉ ၸွမ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈၶူးၵိတ်ႉတိသႃႇလၽိပႃႇလ လႆႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈပၼ် Webmaster ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶမိူင်းတႆး ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇၶပ်.မၢႆ ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 21-2-2016 သမ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မၼ်းၸဝ်ႈတေယေႃးၶိင်းၵႂႃႇ ၵႃႇရဝဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်မႁႃႇထေႇရ သူမ်ႇၻဵတ်ႉၽရႃႉဝၼ်ႉၼရတ်း ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ၿေႃးဝွၼ်းၼိဝဵသ်ႉ ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၽူႈပွင်ၵၢၼ်မႁႃႇထေႇရသမႃးၶူမ်း သင်ႇၶၸိုင်ႈထႆး၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၽၢႆႇဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၵိူင်း ထမ်ႇမယုတ်ႉတၼိၵႃႇယ ၸိုင်ႈထႆး။
ပေႃးထိုင်မႃးဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်တေယေႃးၶိင်းၵႂႃႇတေႇသၼႃႇတြႃး ဢွင်ႈတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆးသႃႇထုပၻိတ်ႉ မၢႆတၢင်းၶဝ်ႈ 44/1 ၶဵတ်ႇယၢၼ်းၼႃးဝႃး မိူင်းၵုင်းထဵပ်ႈ ၸိုင်ႈထႆး၊ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ ‘‘မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၼႆႉၶႃႈႁဝ်းလႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉတင်းၼမ် တင်းလၢႆတေၵႂႃႇဝတ်ႉမႂ်ႇ တႃႇထွမ်ႇထမ်ႇမ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ တေမႃးႁေႃးၼႆၶႃႈဝႃႇ” ၼၢင်းသႅင်ႁွမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင် ၶၼႃႉပၢႆးသၢႆႊ ၽၢႆႇပၢႆးယူတ်းယႃလၢႆးပိူင်ထႆး ပီၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ပုၼ်ႈတႃႇၶပ်ႉမၢႆပၢင်တြႃးတူၺ်းဢဝ်တီႈၼႆႈတႃႉ-
ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၼႂ်းၽဵတ်ႉပုၵ်ႉ= Tai Sangha Stutents MCU


text:
ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် လႄႈ ၵႂႃႇလႆမိူဝ်းၵေႃႈ ပေႃးတၢင်းဝႃႈမိုဝ်းထိုဝ်းၾူင်း
မီးယူႇၼႂ်းမိုဝ်းတႄႉ ယူႇႁၢင်ႇၵၼ်ၵေႃႉမိူင်းꧦၵေႃႈ ၊ တၢင်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ
ႁၵ်ႉယႂ်ႇလူင် ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈဢူၼ်ႇၸႂ်လႆႈ 100ပူၼ်ႈ 50လႆႈယူႇ
ၶႃႈ ။ ၼၼ်သေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၶိုတ်းတၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁုလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ
ၼႆၵေႃႈ ၊ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးသေ တိတ်းတေႃႇဢၢၼ်ႇတႅမ်ႈထၢမ်ၵၼ်လႆႈ ၵူႈဝိၼႃးထီး
လႆႈၼိူဝ်ၾူင်းလႄႈ ဢိၼ်းထိူဝ်ၼဵတ်ႈ ၶႃႈၼေႃႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ဢမ်ႇမီးလၢႆတၢင်းလူဝ်ႇ
ၵေႃႈ ၸႂ်ယဵၼ်ꧦမိူဝ်ႈလႆၵေႃႈလႆႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းတူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆ ပၼ်ဝႆႉ
လိၵ်ႈႁဝ်း ၵႂၢမ်းႁဝ်း ယူႇဝႆႉၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼဵတ်ႈ ။ သင်ဝႃႈမိုဝ်းထိုဝ်ႁဝ်း တႅမ်ႈဢၢၼ်ႇ
လိၵ်ႈႁဝ်းလႆႈၼႆၸိူင် မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈငၢႆႈၶိုၼ်ႈ လမ်း/တူၺ်း/ၸွမ်း ၵၢပ်ႇပၢၼ် ဢၼ်ပိၼ်ႇ
လႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈယူႇတႃႇသေၶႃႈလူးၼေႃႈ ။
ၶႃႈၵေႃႈလႆႈ ႁဵတ်းတူၺ်းဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈဝႃႈယၢပ်ႇဢိတ်ႉဢီႈ ဝႆႉၼင်ႇ
ၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ တၢင်းတင်ႈၸႂ် ႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈၼႆ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလိူဝ်
ႁဝ်းတႄႉၼင်ႇဝႃႈၶႃႈၼေႃႈ ၊ ၶၢၼ်ႉတွၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇၼမ်ၶႃႈ ၸၢမ်းႁဵတ်း
ၸွမ်းၵၼ်ၶႃႈ
လၢႆး Root Samsung Galaxy Grand 2 ၶၢၼ်ႉတွၼ်ႈမၼ်း
လႄႈ ( ၵီႈၾၢႆႇမၼ်း )
5 / ႁႂ်ႈၶွမ်းႁဝ်းလႄႈ မိုဝ်းထိုဝ် ၶဝ်ႈၵၼ် တေႃႇသၢႆၶဝ်ႈႁႃၵၼ် ။ ( ပေႃး ၶွမ်းလႄႈမိုဝ်းထိုဝ်
တေႃႇၵၼ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁႃၵၼ်ၼႆ လူတ်ႇတူဝ်ၼႆႉ တိတ်းတင်ႈ ၸွမ်းသေ မိူဝ်လႆမၼ်းယဝ်ႉ ပေႃး
ဝႃႈမၼ်းလႆႈယူႇ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလူတ်ႇတိတ်းတင်ႈ ၶႃႈၼေႃႈ ) ။
ပေႃးႁဝ်းႁုဝႃႈမၼ်းယူႇၼႆ ၵေႃႈ ၸၼ်သၢႆမၼ်း ဢွၵ်ႇသေ မႃးပိတ်ႉၶိူင်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၶွင်ႁဝ်း သေ
1 / ၼဵၵ်းပုမ်ႇ ယွမ်းသဵင်ဝႆႉ -
2 / ၼဵၵ်းတုမ်ႇ HOME မၼ်းဝႆႉ
3 / ၼဵၵ်းတုမ်ႇ ပိတ်ႉ/ပိူတ်ႇဝႆႉ
သေ 30 ဝိၼႃးထီး
တေၶိုၼ်ႈမႃးၼႃႈ (သၢႆႉ )ၼႆႉ သေ ပွႆႇမိုဝ်းတီႈၼဵၵ်းၼၼ်ႉ ။ ယဝ်ႉ ပႂ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ( ႁၢင်ႈၶႂႃႇတေၶိုၼ်ႈမႃး/
ထႃႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ ၼိၵ်းပၼ်တုမ်ႇ ထႅင်ႈသဵင် + ၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႃႈၶႂႃတေၶိုၼ်ႈမႃးၶႃႈ
ၶိုၼ်းၵႂႃႇပိုတ်ႇ CF-Auto-Root-ms013g-ms013gxx-smg7102.zip ၾၢႆႇ
တီႈႁဝ်း ၵိႇဝႆႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၶႃႈ ၼေႃႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ( Odin3-v3.07 ဢမ်ႇၼၼ်
မၢႆသွင် ဢၼ် လႅင်ꧦၼၼ်ႉၶႃႈ
တေၶိုၼ်ႈမႃးမိူၼ်ၼႆၶႃႈ ၊ ႁဵတ်းၸွမ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၶႃႈ လႄႈ ၼဵၵ်းတိႈပၼ်တီႈ PDA
သေဢဝ် မၢႆ 1 ဢမ်ႇၼၼ် CF-Auto-Root-ms013g-ms013gxx-smg7102.tar.md5
သႂ်ႇလူင်းၵႂႃႇသေ
ၼႅၵ်းပၼ် OPEN ။ ယဝ်ႉ ၼႅၵ်းပၼ် START ၶႃႈ
မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ ပြူဝ်းၵြႅမ်း လေႈ မိုဝ်းထိုဝ် တေႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉၵၼ် ပႂ်ႉတေႃႇထိုင် ၶိူင်ႈမိုဝ်းထိုဝ်
ပိတ်ႉၵူၺ်းမၼ်းၶႃႈ ။ ဢဝ်သၢႆတေႃႇၵပ်းၶွမ်းလႄႈမိုဝ်းထိုဝ် ဢွၵ်ႇသေ ဢဝ် Battery ပတ်ႇတိူဝ်ႉရိ
မၼ်းဢွၵ်ႇၶႃႈ ယဝ်ႉသႂ်ႇၶိုၼ်းသေ ပိုတ်ႇမႂ်ႇ ( ဢမ်ႇၶႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇၵေႃႈလႆႈယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢင်
ၽႃႇသႃႇမၼ်းတေၸႂ်ႉဢမ်ႇလႆႈ တီႈၶိူင်ႈၶႃႈ / ဢမ်ႇၼၼ်ႉ Root မႂ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈယူႇ )
ပိုတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး တေႁၼ်တူဝ် SuperSu ပွင်ႇဝႃႈ Root ၶိူင်ႈလႆႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ။ ႁဝ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႃးတီႈ
Taifontneet (Root) သေပိုတ်ႇလိူၵ်ႈၾွၼ်ႉတီႈႁဝ်းၵျိုၵ်ႈသေဢုၼ်းသႂ်ႇ ၸွမ်းၶၢၼ်ႉတွၼ်ႈၶွင်မၼ်း
ၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ၼႂ်းၶိူင်ႈ မိုဝ်းထိုဝ် ဢမ်ႇလႆႈၶႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းတၢင်းၶဝ်ႈ ဢိၼ်းတိူဝ်ၼဵတ်ႈ တႄႉလႆႈမူတ်းယူႇ
ဢၼ်ၼႆႉ Root ၽႃႇသႃႇ တၢင်ႇၶိူဝ်း


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ပီႈၸၢႆးလူင်လႄႈ ပီႈဢၢႆႈၼွင်ႉၸၢႆးပီႈၼၢင်းၼွင်ႉယိင်းႁဝ်းၶဝ်ၶႃႈၼေႃႈ တႃႇၽွၼ်ႉယူႇၼီႇၵူတ်ႉႁဝ်းႁဝ်းၶႃႈပေႃးတေၶုိတ်းလႆႈၸွမ်း ဢၼ်တႃႇတေသႂ်ႇၼႂ်း ios ၸူိဝ်းဢၼ် update ၶုိၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၸူိဝ်းဢၼ် မေႃတႅမ်ႈသွမ်ႉဝွႆး ႁဝ်းၶဝ် ၶႅၼ်းတေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းတုိၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်ႉတုိဝ်းၵၼ်ၼႆ ၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းထုိင်မႃးယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်တေႉၶႃႈ။ ဢၼ်တႃႇတေႁဵတ်း ၽွၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်တႃႇႁဝ်းဢၼ်ၼုိင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈၼေႃႈ သင်ဝႃႈမီးမႃးၼႆၵေႃႈၸူိဝ်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈၸႂ်ႉတုိဝ်းၵၼ် ၵပ်းသုိပ်ႇၵၼ် လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈတေၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႃႇတႆးမႃးလူိဝ်ၵဝ်ႇၼႆၶႃႈၵႃႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တေႉ ၸဝ်ႈဢၼ်ၸူိဝ်းတႅမ်ႈသွပ်ႉဝွႆးတႃႇတႆးႁဝ်းၶႃႈတေႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၽူႈမီးၸေႇတၼႃႇႁႅင်း ဝႃႇသၼႃႇႁႅင်းတေႉတေႉသေၸင်ႇပဵၼ်မႃးၶႆႈၵူၺ်း ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထုိင်ၸူိင်ႉၼႆသေ ငိၼ်းၸူမ်းယႂ်ႇၼမ် တႄႉတႄႉၶႃႈ။
font ios 7.1.2
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ဢေႃႈၶႃႈ


text:
Written by Sai Mawn Kham
Posted on 2016-09-01 11:38:46
တွၼ်ႈတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ တင်း ၸေႃႇၵျီႇ(မၢၼ်ႈ) ၸူးၵၼ်ၼႆႉ ၵူႈပွၵ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉမႃးၵႃႈတီႈၼိူဝ် Mobile Devices ၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ App ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် Thant Thet ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶူင်သၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် App မၼ်း လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ PYAUNG ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ တီႈၼိူဝ် Mac OS မႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈၸႂ်ယူႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပေႃးဝႃႈ တေၶႂ်ႈၸႂ်ႉ ဢႅပ်ႉ PYAUNG ၼႆ ၵႂႃႇလူတ်ႇလူင်းဢဝ်တီႈ App Store ၶွင် Apple ၶႃႈလႄႈ။
ပေႃးဝႃႈ လူတ်ႇလူင်းယဝ်ႉၼႆ တေလႆႈႁၼ် ဢႅပ်ႉ PYAUNG ၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၶွမ်းႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးၼၼ် တေလႆႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ ဢႅပ်ႉၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ပႅၵ်ႈသၢႆငၢႆ ၽၢႆၼိူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈ ၶွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉမၼ်း တေမီးသွင်လၢႆး လၢႆးၼိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉၵႃႈတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ပႅၵ်ႈ ၼင်ႇၼႄဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ။ပေႃးဝႃႈ တေၸႂ်ႉ ၼႆ တေလႆႈလိူၵ်ႈပၼ် လိၵ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလၢႆးပဵၼ် ၸေႃႇၵျီႇ ႁဵတ်း Selection ဝႆႉသေ ၵႂႃႇၼဵၵ်းသႂ်ႇတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ PYAUNG ဢၼ်မီးတီႈပႅၵ်ႈၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းတေ ၼႄပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။
ပေႃးလိူၵ်ႈပၼ် Zg -> Uni ၼႆ မၼ်းတေဢဝ် လိၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်း Select ဝႆႉၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ် Unicode သေ တေသိမ်းဝႆႉပၼ်ၼႂ်း Clipboard မၼ်းဝႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈၶိုၼ်း Paste ဢဝ်ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ ဢၼ်မၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးဢေႃႈ။
ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ တီႈပႅၵ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ် ၼႃႈၶွမ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢေႃႈ။ ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈတႄႉ တေလုၵ်ႉတီႈ Services သေ ၸႂ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေၸႂ်ႉၸွမ်း Services ၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇပိုတ်ႇပၼ်ႁင်းႁဝ်းဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတီႈ Finder -> Services -> Services Preferences... ၶႃႈလႄႈ။
ပေႃးၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ် Services Window ၼၼ်ႉတေဢွၵ်ႇမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ။
ပေႃးၼၼ် တီႈၼႂ်း Services ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေႁၼ် Convert To Unicode လႄႈတင်း Convert To ZawGyi ၼႆယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ပိူင်ၵႅဝ်ႈ Default မၼ်းတႄႉ မၼ်းတေဢမ်ႇပႆႇလိူၵ်ႈဝႆႉပၼ်။ ႁဝ်းလူဝ်ႇလိူၵ်ႈ ပၼ်တီႈ လွၵ်ႈလိူၵ်ႈ Check Box ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ။
ပေႃးဝႃႈ တေၸႂ်ႉၸွမ်း Services ၼႆ ႁဝ်းၶႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ လိၵ်ႈဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းပၼ် Selection သေၵေႃႈ ၼဵၵ်းပၼ် Right Click -> Services -> သေၵေႃႈ လိူၵ်ႈပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁဝ်းၶႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉလႄႈ။
ပေႃးဝႃႈ လိူၵ်ႈပၼ်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေဢဝ် လိၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်း ႁဵတ်း Selection ဝႆႉၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ႁဝ်းလိူၵ်ႈႁႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၸႂ်ႉၸွမ်း Services ၼႆတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႇလူဝ်ႇၶိုၼ်းႁဵတ်း Paste ယဝ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်းၸမ်ႉ လူဝ်ႇထုတ်ႇဢဝ် လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၸႂ်ႉ ထႅင်ႈ တၢင်ႇတီႈ ၼႆတႄႉ ၸႂ်ႉၸွမ်းတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ပႅၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉလႆႈ တွၼ်ႈတႃႈ လိၵ်ႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ လႄႈ ၸေႃႇၵျီႇ တႃႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ၶႃႈႁဝ်းၶဝ် တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈပႃး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႆႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး လႄႈ ၸေႃႇၵျီႇတႆး ယူႇၶႃႈ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း မုင်ႈမွင်း ဝႃႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈ။
ၶွပ်ႈၸႂ်ၵူႈၵေႃႉၶႃႈ။
ၸၢႆးမွၼ်းၶမ်း (ၼမ်ႉလၼ်ႈ)


text:
ၸိူဝ်းပႆတၢင်းႁူၼ်လင်
ၸိူဝ်းပႆတၢင်းႁူၼ်လင်
ၸဵမ်းသ်ၽီတႃရိၵ့်ၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈတေႃႇလွင်းလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီၼႆ့ သုမ်းပႅတ်ႈငုိၼ်း 250,000 ပွၼ်းယဝ့်။ သင်ၼပ့်ငုိၼ်းတေႃႇလႃႇၸုိင် တေမီးမွၵ်ႈ သီႇသႅၼ်ပၢႆပၢႆယဝ့်။ သင်ၼပ့်ငုိၼ်းထႆးၸုိင် မႅၼ်ႈမွၵ်ႈ သိပ်းသၢမ်လၢၼ့်ပၢႆယဝ့်။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈၼုိင်ႈၵေႃႉၼႆ့ တႃႇတႁေႃလႆႈငုိၼ်းမႃးမွၵ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။
ဢၼ်မၼ်းလဵၼ်ႈသုမ်းၼႆ့တႄ့ ပဵၼ်လွင်ႈတေႃႇလွင်း ၸွမ်းတူႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဝႆ့ပိူင်တၢႆၼၼ့်ယဝ့်။ ၼႂ်း 20 ၸႅၵ့်ၵၢၼ့်ၼႆ့ လဵၼ်ႈလႆႈတေႃႇထုိင် 100 ပွၼ်းၼႆယဝ့်။
ဝၢႆးသေမၼ်းသုမ်းငုိၼ်းတၢၼ်ႇၼႆ့ယဝ့် မၼ်းဝႃႈ မၼ်းယင်းဢၢင်ႈၶႃႈတူဝ်မၼ်းတၢႆၼႆၵွၼ်ႇယဝ့်။ မၼ်းဝႃႈ "ပေႃးၵဝ်ၶႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပွၵ်ႈမႃးၸုိင် ၵဝ်ၶႃႈတေၶဝ်ႈၵႂႃႇဝႄ့ ၼႂ်းလၢၼ့်တေႃႇလွင်းသေ လဵၼ်ႈႁၢၼ့်တေႃႇငုိၼ်းပေႃးမူတ်း ၸင်ပွၵ်ႈႁိူၼ်း" ၼႆယဝ့်။
"ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတင်းၸၢတ်ႈၼႆ့ ၵဝ်ၶႃႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သေႇသေႇယဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတွၼ့်မီးငုိၼ်း တႃႇၵဵပ်းတႃႇႁွမ်သေပွၵ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၸူႉႁၵ့်ၵေႃႈ ၽႄတၢင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ႁူၺ်းၵေႃႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ပီႈၼွင့်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၼႃႈၵၢၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇမီးယဝ့်။"
"တွၼ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတႄ့ တေဢမ်ႇတွၼ့်လီၶုိၼ်းလႆႈသေပွၵ်ႈယဝ့်ယူဝ့်။ ၼႆ့တႄ့ပဵၼ်ၽွၼ်းႁၢႆ့လူင် လွင်ႈတေႃႇလွင်းဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ့်ယဝ်ႈ။"
မၼ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼုိင်ႈသေ ၶုိၼ်းဝႃႈ -
"သုမ်းၵႂႃႇငုိၼ်းၼုိင်ႈသၢဝ်း၊ သမ့်ၶႆႈလႆႈငုိၼ်းၼၼ့်ၶုိၼ်းလႄႈ သမ့်ဢဝ်ငုိၼ်း 40 ႁဵတ်းတုိၼ်းလၢင်းမၼ်းသေတေႃႇထႅင်ႈ၊ လဵၼ်ႈၵႅပ့်ၼုိင်ႈၵူၺ်း ၵႃႈႁႅင်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းဝၼ်းသေ လႆႈမႃးၼၼ့် မူတ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ ၼႂ်းယေးၶုိၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၼီႈပဵၼ်ၶွတ်ႇဝႆ့၊ ၸူႉႁၵ့်ၶႃႈၵေႃႈ ႁူႉထုိင်လွင်ႈၼႆ့သေ မၼ်းယွၼ်းၽႄတၢင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႈ။"
"ၵူႈပွၵ်ႈတႄ့ ၼႃႈၵၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလီဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလၢၼ်ႇၻၢၼ်ႇ၊ ၼုိင်ႈပီၼုိင်ႈပီၼႆ့ လႆႈယူႇမွၵ်ႈ 40,000 ပွၼ်း။ တီႈယူႇၵေႃႈ ယူႇၸွမ်းပီႈၼွင့်ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈၶၢတ်ႈႁွင်ႈ၊ ၵႃႈၼမ့်ၵႃႈၽႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းသင်သေလွင်ႈ။"
"ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႈၼင်ႇႁႃမႃးႁဵတ်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ့် ၵဝ်ၶႃႈဢဝ်ၵႂႃႇတေႃႇလွင်းပႅတ်ႈမူတ်း၊ ၵမ်းၼႆ့ ၵွတ်းၼႃႇယဝ့်လူး ငိုၼ်းတႃႇသိုဝ်ႉသႂ်ႇၼမ့်မၼ်းလူတ့်ၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ့်၊ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်း၊ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ပေႃႈလဵင့်ၵေႃႈ တတ်းၵၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈပႅတ်ႈ။"
မၼ်းၶုိၼ်းသုိပ်ႇၶႆႈၼႄဝႃႈ "ၵမ်းၼႆ့ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈၼွၼ်းၼႂ်းလူတ့်ၵဝ်ၶႃႈၵူၺ်းယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2008 တေသဵင်ႈၼၼ့် ၵဝ်ၶႃႈယင်းဝူၼ့်ဝႃႈ တေၶႃႈတူဝ်ၵဝ်တၢႆပႅတ်ႈၼႆၵွၼ်ႇဢေႃႈ"
ႁဵတ်းၼႆသေ မၼ်းၵေႃႈ ထႆႇငဝ်းတူင့် လၢတ်ႈၼႄတူဝ်ထူပ်းလွင်ႈတႄ့မၼ်း ယွမ်းႁပ့်တၢင်းၽိတ်းမၼ်းသေ တၢင်ႇဝႆ့ၼိူဝ် YouTube ယဝ့်။ ၵူၼ်းတူၺ်းမၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းၶုိင်ႈလၢၼ့်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးတူဝ်ထူပ်းမိူၼ်မၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ႁူႉတူဝ်ၶဝ်သေ တုိတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈတေႃႇလွင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ့် ၶုိၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄတၢင်းႁၼ်ထုိင်ၶဝ် တင်းၼမ်ယူႇယဝ့်။
ၵူၼ်းလူင်ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်းၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၶဝ်တႄ့ ဝႃႈ "ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈတင်းမူတ်းၼႆ့ မီးပၢၵ်ႇၵေႃႉၼုိင်ႈၵေႃႉၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈထူပ်းၽွၼ်းႁၢႆ့လွင်ႈတေႃႇလွင်း" ၼႆယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းထတ်းသၢင်တင်းၼမ်တႄ့ ဝႃႈ "ပၢၵ်ႇၵေႃႉၼုိင်ႈၵေႃႉဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ တုိၼ်းတေၼမ်လိူဝ်သေၼႆႉယဝ်ႈ၊ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈၼင်ႇၼၼ်ၼၼ့် ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁၼ်လီၼိူဝ်ၶဝ်သေ ႁၼ်ၸႃႉၼိူဝ်ၵူၼ်းသုမ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵူၺ်း" ၼႆယဝ့်။ ၼင်ႇဢၼ်ၵူၼ်းထတ်းသၢင်ၶဝ်ဝႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၼႂ်းမိူင်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈၼႆ့ လၢၼ့်တေႃႇလၢၼ့်လွင်း ၼမ်တႄ့တႄ့။ ဢၼ်လဵၵ့်လဵၵ့်ၵေႃႈမီး ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇၵေႃႈမီး။ တေႇၸဵမ်လွင်းမႃႉ၊ လွင်းမႃ တေႃႇထုိင်ႁူင်းၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ လႆႈႁၼ် ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈလၢႆလၢႆမဵဝ်းဝႆ့။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇထိင်းၸႂ်လႆႈၼၼ့်တႄ့ တေမူတ်းတူဝ်ၸိူင့်ၼင်ႇၸဵမ်းသ် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ့်ယဝ်ႈ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႆ့ ၵွင့်ၵၢႆႇၵၼ်ဝႆ့ၵူႈၸိူင့်ၵူႈလွင်ႈၵူႈဢွင်ႈၵူႈပိူင်လႄႈ သင်ဝႃႈတုမ့်တိူဝ့်ၵူၼ်းၵေႃႉၼုိင်ႈၸုိင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းမၼ်းၼၼ့်ၵေႃႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃးၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႈ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႉၼုိင်ႈ တေႃႇလွင်းသေ သုမ်းမူတ်းတူဝ်ၼႆလႄႈ ၽွၼ်းႁၢႆ့ဢၼ်ၼႆ့ ဢမ်ႇၵွမ့်ၵႃႈတုမ့်တိူဝ့်ပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးမၼ်း၊ ပီႈၼွင့်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃးၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇၸဵမ်းသ် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵွတ်းၼႃႇသေ သမ့်ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈသုိဝ့်ၼမ့်မၼ်းၵႃးလႄႈ ၼမ်လႄႈဢေႇ တုမ့်တိူဝ့်ပႃး ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လၢၼ့်ၶၢႆၼမ့်မၼ်းထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃးပေႃႈလဵင့်မၼ်းထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇတႅၼ်းလႆႈ ငုိၼ်းဢၼ်ၵူႈမႃးၼႂ်းယေးငုိၼ်းလႄႈ တုမ့်တိူဝ့်ပႃး ယေးငုိၼ်းထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸူႉႁၵ့်မၼ်းၽႄတၢင်းဢွၵ်ႇၵႂႃလႄႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်တၢင်းႁၵ်ႉထႅင်ႈ ႁဵတ်းၼႆလူင်ၵႂႃႇယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၽွၼ်းႁၢႆ့လွင်ႈတေႃႇလွင်းၼႆ့ တုမ့်တိူဝ့်ၵူၼ်းမိူင်းဢႅင်းၵလဵတ်ႈ ပၢၵ်ႇၵေႃႉၼုိင်ႈၵေႃႉၵူၺ်းၼႆၼၼ့် လႆႈႁၼ် ယုမ်ႇယၢပ်ႇဝႆ့။ တၢင်းမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ ၵႆ့လႆႈငိၼ်းသဵင်ၶၢင်းၶဝ်ဝႃႈ "ၵူႈပွၵ်ႈတႄ့ ႁဝ်းၵေႃႈၶႅၼ်းၸႂ်မိူၼ်ပိူၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇဢိူဝ်ႈ၊ ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇၶဝ်ႈၵေႃႈမီး၊ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၵေႃႈမီး၊ မူၵေႃႈလဵင့်ဝႆ့တင်းၶွၵ်ႈ။ ပေႃႈဢၢႆႈၸၢႆးၶဝ် ဢဝ်တေႃႇလွင်းပႅတ်ႈမူတ်းယဝ့်ၼႃႇ။ ထုၵ်ႇၼီႈပိူၼ်ႈသေဢမ်ႇတႅၼ်းလႆႈ၊ မီးသင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈမႃးလၢၵ်ႈၵႂႃႇၽဵဝ်ႈၵႂႃႇမူတ်းယဝ့်ဢိူဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ ၼမ့်မၼ်း ၽၵ်းမီႇဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငုိၼ်းတေသိုဝ့်ၵိၼ်ယဝ်ႈ" ၼႆ။ သဵင်ၶၢင်းဢၼ်ၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈၶူင်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇႁင်းၵူၺ်း၊ ပဵၼ်သဵင်ၶၢင်းဢၼ် လႆႈငိၼ်းမႃးၼႂ်းႁူတႄ့တႄ့ၼၼ့်ယဝ်ႈ။
တၢင်းမိူင်းႁဝ်းတႄ့ မၢင်တီႈတီႈ ပေႃးမီးမႃႇသႃႇပၢင်သွမ်းၼႆ ၼင်ႇႁုိဝ်တေပႂ်ႉတူၺ်းၵၼ်လႆႈတင်းၶုိၼ်းၼၼ့် ဢဝ်တင်းၽၢႆ့သေ မႃးမူၼ်ႈၵၼ်ဝႃႇ။ ႁဵတ်းၼႆသေ သုမ်းဢိတ်းဢွတ်း၊ လႆႈဢိတ်းဢွတ်း ပႆႇပႃႈႁၢၼ့်ၸႂ်၊ ႁဵတ်းၵႂႃႇႁဵတ်းမႃး ဢမ်ႇမီးမႃႇသႃႇၵေႃႈ ၶိၼ်းၵၼ်သေတေႃႇ။ တေႃႇၵႂႃႇတေႃႇမႃး ဢဝ်တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်းလႄႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း လုသုမ်းပႃးၵႂႃႇၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ့်။
ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ့်ဝႃႈ "ဢႄႉႉႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸႅတ်ႈ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်း၊ ၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈ၊ ၵဝ်းမႄႈယိင်း၊ သၢမ်မဵဝ်းၼႆ့တႄ့ တုိၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမေႃႁဵတ်းသေမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႈ" ၼႆ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းဝူၼ့် ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ပေႃးပိူၼ်ႈဝႃႈၼၼ် ၵိူဝ်းထၢင်ႇဝႃႈၸုိဝ်ႈၸႂ်ႈၼႃႇ ၼႆသေယဝ်ႉ ႁဵတ်းၸွမ်း ႁၢႆ့ၸွမ်း။ ပေႃးဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈဝႃႈၸုိင် လူဝ်ႇလႆႈပိၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ "ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးငိူဝ်ႈ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်း၊ ၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈ၊ ၵဝ်းမႄႈယိင်း၊ သၢမ်မဵဝ်းၼႆ့ တုိၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမေႃႁဵတ်းသေမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းလၵ်းၵျေႃးၵူၼ်းငိူဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၸႂ်ႈတႄ့ယဝ်ႈ။ ပိူၼ်ႈသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၵေႃႈ ၵျေႃးႁဝ်းလုသုမ်း၊ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ၵျေႃးၵၼ်လုသုမ်း။
ႁဝ်းတင်းမူတ်း မၢင်ႇၵိူဝ်းၶႂ်ႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ မၢင်ႇၵိူဝ်းၶႂ်ႈမၢၵ်ႈၶႂ်ႈမီးလီပဵၼ်သေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းငၢၼ်း ၽႂ်ၽႂ်မၼ်းမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဵတ်းယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇလႆႈ၊ ႁႃယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၵဵပ်းႁွမ်လႆႈ၊ ၵႂႃႇယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶုိပ်ႈၼႃႈလႆႈ။ ယႃႇပဝေႃႈ တေၶုိပ်ႈၼႃႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈ ယင်းႁူၼ်လင်တူၵ်းတႅမ်ႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၶႂ်ႈၶုိၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်တႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈၼၼ့် ၵႃႈပဵၼ်တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်တေႁႄႉႁၢမ်ႈ တၢင်းၶုိၼ်ႈယႂ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ့် ၼုိင်ႈဢိတ်းၼုိင်ႈဢီႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇဝႆ့ၸႂ်ၶႅင်ၶႅင်သေ ဝႄႈလွတ်ႈလႆႈယဝ့်။
ၵၢင်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈတႄ့ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင့်တႆးၵူႈၵေႃႉ ၶုိၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ ၶုိၼ်ႇယႂ်ႇၶုိပ်ႈၼႃႈလႆႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းပႆတၢင်းႁူၼ်လင်ၶႃႈ ႉႉႉ
ပီႈၸၢႆးလူင်


text:
Leider ist der Eintrag nur auf Amerikanisches Englisch verfügbar.Weiterlesen
Kategorie: ၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်း
(English) The two most venerables were among many distinguished senior monks to have graced the opening of SSBU
Leider ist der Eintrag nur auf Amerikanisches Englisch und Shan/Tai verfügbar.Weiterlesen
(English) OBV abbot Venerable Dr K Dhammasami working with Sitagu Sayadaw
Leider ist der Eintrag nur auf Amerikanisches Englisch verfügbar.Weiterlesen
SSBU academic seminar t & opening ceremony Feb 6-7 2016
Feb 6-7 2016, Venerable Prof. Dr. I. Indasara Thero (L), PhD, former vice-chancellor of Buddhist and Pali University of Sri Lanka receiving SSBU publications after presenting a paper at the […]Weiterlesen
SSBU academic seminar t & opening ceremony Feb 6-7 2016
Vice President of Myanmar, His Excellency Dr Sai Mauk Kham (L) receiving presents from the SSBU founder (R) during the inauguration international seminar at SSBU on 6 February 2016. The […]Weiterlesen
ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ မိူင်းဢသ်ႇသမ် ၸဝ်ႈၶူးလူင် လူင်သုၶမိၼ်ႇတ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19-2-2016 ပီႈၼွင်ႉတႆးၽႃၵႄး မိူင်းဢသ်ႉသမ်ႊ ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီယႃး၊ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထႅဝ် ပႂ်ႉလွင်းမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ပွင်ပဵၼ်ပတိသၼ်ႇထႃႇရ ၵၢၼ်တွၼ်ႈႁပ်ႉၸဝ်ႈၶူးလူင် သုၶမိၼ်ႇတ (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) ၵမ်ႇမထႃၼႃၸရိယ ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် မျႅၼ်ႇမႃႇ ၊Weiterlesen
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19 လိူၼ် ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ 2016 ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶတွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရ ဢွၵ်ႉသၾိူတ်ႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး၊ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၊ ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဵဝ်ႇယဵမ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊Weiterlesen
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸိုင်ႈထႆး လူႇၶၢမ်ႇဝတ်ႉထုငိုၼ်းတွင်းတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးသိုၵ်း
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸိုင်ႈထႆး ၸိူဝ်းလႆႈၶဝ်ႈမႃးႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃ တီႈမိူင်းထႆး မီးမဵတ်ႉတႃႇဢီးလူၼိူဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းလႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ် ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း တေလူႇ ၶၢမ်ႇ ဝတ်ႉထု ငိုၼ်း တွင်း ဢိၵ်ႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇမိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး တီႈမိူင်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။Weiterlesen
ပၢင်ပွႆးၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိင်ႇတႃႇၸႃႇရ ဝတ်ႉမိူင်းယေႃ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15 လိူၼ်ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ပီ 2016 ၼၼ်ႉသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈႁူမ်ႈၶဝ်ႈ သတ်ႉထႃးပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းယေႃ လႄႈ သတ်ႉထႃးတီႈၸမ်တီႈၵႆ တင်းသဵင်ႈ မွၵ်ႈ 1ႇ000 ၵေႃႉပၢႆ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိင်ႇတႃႇၸႃႇရ ၵမ်ႈၼမ်ႁွင်ႉၸဝ်ႈသြႃႇပီး ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉမိူင်းယေႃ ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇWeiterlesen
ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ထႃပၼၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ ဝဵင်းပၢင်လူင်
9.2.2016 ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ႁူမ်ႈလူၺ်းၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶဝ်လၢႆၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃးတၵ်ႈၵႃႇသတ်ႈထႃး ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ် တီႈၵႆ မႃးႁူမ်ႈႁဵတ်းတၢင်းလီ ထႃႇပၼႃႇ ၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႈ ၸင်ႇလႆႈမဵတ်ႈတႃႇ ဢဝ်တင်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်Weiterlesen


text:
ၵူၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်မႃၸွင်ႇမီးတႄႉ
ၵူၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်မႃၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်သတ်းဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးတႄႉ?
ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႄႈၸွတ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉဝႆႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်း ၽႄႈဝႆးပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃး မၼ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးတႄႉတႄႉၼႆ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလၢမ်းႁူႉလႆႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆး၊ ဢၼ်လီၼိူဝ်ႉၽၢၼ်ႈသၢၼ်ႈတိုၼ်ႇၸွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၽႄႈဝႆးၼႃႇ သမ်ႉပေႃးတၢၼ်ႇၽႆးမႆႈပႃႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈတၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉ ဢၼ်မိူၼ်မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၽႄႈဝႆးတႄႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်မီးၸႂ်တႄႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉပၢႆမၼ်းၸိုင် ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈယၢပ်ႇတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈသင်?
ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ထႆႇမႃးတီႈ ႁွင်ႈၼႄၽၢင်သေတီႈတီႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ် တူဝ်သတ်းမႄႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ် သတ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ်ၼၼ်ႉ တူဝ်ၼိုင်ႈ ပွႆႇပူၺ်ဝႆႉ (ဢမ်ႇၼုင်ႈၶူဝ်းသင်)။ မီးမၢၼ်ႇႁူယၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်မူၵေႃႈလူဝ်လူဝ် မႃၵေႃႈလူဝ်လူဝ်ဝႆႉ။ ႁဝ်းဝႃႈ မိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၼႆၵွၼ်လႃႈ။ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မႄႈမၼ်းတိုၵ်ႉတိုၵ်းၼူမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸိုင် ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉသၢၼ်ႈသၢၼ်ႈဝႆႉသႄႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမိူၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ဢပုမ်ႇဢၼ်ၵႆႉလႆႈငိၼ်း
ဢပုမ်ႇမၢႆၼိုင်ႈ
ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေးၼၼ်ႉ မီးၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁႃႁၼ်ၸိူဝ်ႉသတ်းမႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ တီႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၽူႈၵူၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၽွၵ်ႇၸွမ်းတူဝ်သတ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈမႃးၸိူင်ႉၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းမၼ်း ၶျီႇမေႇရႃႇ ၼႆသေ ဢႃႇယုမၼ်းမီးမွၵ်ႈ သိပ်းၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်လဵဝ် ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ဢဝ်တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶင်ဝႆႉၼႂ်းႁွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေး ၼႆယဝ်ႉ။
ဢပုမ်ႇမၢႆသွင်
တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပေႃႈမႄႈ ၸွမ်းၸႂ်မၼ်းမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃထွမ်ႇၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇႁူႉၵုင်ႇၵေးၸူးပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ပေႃႈမႄႈ၊ ၵႆႉလႃႇၵႆႉပွင်ႉ၊ ပၢၵ်ႇၸႃႉသဵင်ၸၢင်၊ သူပ်းၸႃးငႃးၽၢႆ၊ ၵႆႉတွပ်ႇၵႆႉထဵင်၊ ၵႆႉပေႃႉၵႆႉႁႅမ်ပေႃႈမႄႈမၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢမ်ႇဢၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉလႄႈ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်မႃၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉတင်းလိပ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွင်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတႄႉႁိုဝ်?
ၶႅပ်ႈႁၢင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်တႄႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတႄႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢပုမ်ႇဢၼ်လႆႈငိၼ်းယူႇလႄႈ တင်းဢၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈလႆႈႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇသင်ၵၼ်သေဢိတ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈ ၶႃႈယင်းလီၶႂ်ႈၶူဝ်ယူႇႁင်းၵူၺ်းလႃႈ။ ၽႂ်တၼ်းၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်းသေ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃႈလွၵ်ႇၵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။ ၵေႃႉလႅၼ်ၵေႃႈ လႅၼ်တႄႉလႅၼ်ဝႃႈ ၵေႃႉယုမ်ႇၵေႃႈ ယုမ်ႇတႄႉယုမ်ႇဝႃႈ။ တီႈတႄႉတႄႉမၼ်းၸိုင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မေႃၶႅၵ်းႁုၼ်ႁၢင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢေႃႉသ်တြေးလီးယိူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ Patricia Piccinini (ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 1965) ၼၼ်ႉ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းၼၢင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၶရီႇလိၵ်ႉ (acrylic)၊ ၼင်သတ်း၊ ၶူၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်း လႄႈ မႆႉသေ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ႁုၼ်ႇၼႆႉဝႃႈ “The Young Family” ၼႆယဝ်ႉ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းမၢႆထိုင်တီႈပွင်ႇသင်?
ႁုၼ်ႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈလႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈသတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ ဢၼ်မေႃၶႅၵ်းၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ၼၼ်ႉတႄႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း DNA ၶွင်ၵူၼ်းသေ ၶူင်ဢွၵ်ႇသတ်းမႂ်ႇမႂ်ႇမႃးထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ တေမိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉၶႂ်ႈသၢၼ်ႈသၢၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉၼင်ၶႂ်ႈၽၢၼ်ႈၽၢၼ်ႈဝႆႉ။ မေႃၶႅၵ်ႈၶႂ်ႈဢဝ် တၢင်းဝူၼ်ႉ လႄႈ တၢင်းႁူႉသိုၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းပၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ႁဵတ်းသင် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်?
ဢၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းမီးဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၵူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႆႉၸိုင် ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးမွၼ်းၼႂ်းပၢၼ်မႂ်ႇမဵဝ်းၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ၊ မၼ်းၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈမၼ်းမီးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး 1) လုၵ်ႉတီႈသုၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးသေလွင်ႈလွင်ႈ၊ 2) လုၵ်ႉတီႈသေလွင်ႈလွင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇသုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုၼ် ပဵၼ်မႃးသေလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ Avatar ၸိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ မိူၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်းၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉပၢႆမၼ်းၸိုင် ပဵၼ်တူဝ်တႄႉႁႃႉ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇၵူၺ်းႁႃႉၼႆ ၸႅၵ်ႇၽႄ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
လူပ်းလင်
တူဝ်သတ်းဢၼ်မိူၼ်သတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတႄႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉယူႇ။ ထႆႇမႃးဝႆႉတႄႉတႄႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂႃႇထႆႇမႃးတီႈၼႂ်းႁွင်ႈၼႄႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပၢႆးမွၼ်းတီႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈၼႂ်းၵွင်ႈထႆႇသေ ဢဝ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ၊ ၵေႃႉတၢင်ႇမၼ်းသမ်ႉ တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်း သမ်ႉဢမ်ႇတႅမ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသႂ်ႇၸွမ်းလီလီ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသႂ်ႇၸွမ်းလီလီယူႇသေတႃႉ ၵေႃႉတူၺ်းမၼ်း ဢမ်ႇမေႃလူႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်လီလီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ဢပုမ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉႁူဝ်သွင်သေ လွၵ်ႇၵၼ်ယူႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈႁဵတ်းၼႆယူႇ။
ႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၸိူဝ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း ၶွင် Patricia Piccinini ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ


text:
လွၵ်းလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ TaiDic ၼိူဝ် ၶိူင်ႈ Android
TaiDic ႁဝ်းၶႃႈၵမ်းၼႆၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈ Apple ၵူႈဢၼ် ဢမ်ႇၵႃး ၸႂ်ႉလႆႈပႃးၼိူဝ် ၶိူင်ႈ Android ၵူႈဢၼ်။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး TaiDic ၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းတႆးလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (SCPA) ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်း ၸၢႆးၸွမ်တႆး ယူႇမိူင်း USA ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ ဝႆႉၶပ်းၶိုင်ႈဝႆႉပၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ငဝ်ႈငႃႈ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၼႂ်းပပ်ႉ Dictionary ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူး ပႆႇၺႃႇသီႇရိ သၢႆပွၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸုမ်း SCPA ၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈ မႄးထတ်းႁဵတ်းပဵၼ် Digitalized သေၸႂ်ႉဝႆႉဢေႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ Android ၸၢႆးထူၼ်းၵျေႃႇ သဵၼ်ႈဝီ ႁဝ်းၶႃႈ သၢင်ႈဝႆႉပၼ်ၵေႃႈမီးဝႆႉဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉလႆႈၸွမ်း Golden Dict လႄႈ Color Dict ဢၼ်ဢဝ်လႆႈလၢႆတီႈၼႂ်း Play Store ။ Colordict လႄႈ Goldendict ၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉလႆႈ ၽႃႇသႃႇလၢႆဢၼ်သေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇလႂ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈ လူတ်ႇလူင်းသႂ်ႇသေ ၸႂ်ႉလႆႈၼႆႈၶႃႈဢေႃႈ။ သိုပ်ႇလူတူၺ်းၼႂ်းၼႆႉၶႃႈ။
ၵႂႃႇတီႈၼႂ်း Play Store သေသွၵ်ႈႁႃ "TaiDic" ဢမ်ႇၼၼ် တဵၵ်းတီႈၼႆႉၶႃႈ
ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႉၸႂ်ႉ TaiDic တေၸႂ်ႉလႆႈၸွမ်းၼိူဝ် Color Dict ဢမ်ႇၼၼ် Golden Dict ဢေႃႈ လွၵ်းလၢႆး ဢူၼ်းၼႂ်း Color Dict မီးၼင်ႇၼႆၶႃႈ။
ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ
ဢွၼ်းတၢင်းသူတ်းတေလႆႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း PlayStore သေသွၵ်ႈႁႃ ဢဝ် Color Dict တဵၵ်း Install တေလႆႈႁၼ် ColorDict မီးဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇၼိူဝ်ၼႆႉ
ၸၼ်ႉသွင်
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈလူတ်ႇဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ TaiDic မႃး ပိုတ်ႇ Browser တီႈၼႂ်းၶိူင်ႈ Android သေၵႂႃႇတီႈ တႂ်ႈၼႆႉ
တေၵႂႃႇမီးတီႈၼႂ်း Download Folder တီႈၼႂ်း File Manager ၶႃႈ
ၸၼ်ႉသၢမ်
ၵမ်းၼႆႉပိုတ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁၼ် Zip File ဢၼ်လူတ်ႇလူင်းဢဝ်ဝႆႉလႄႈ ပိုတ်ႇပၼ် Zip File ၼၼ်ႉၼႆတေလႆႈႁၼ်ၸွမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉသီႇ
ၵမ်းၼႆႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ် ၾူဝ်ႇတိူဝ်ႇ android ဢွၵ်ႇမႃးသေ ပေႃးပိုတ်ႇတူၺ်းၼႆ တေလႆႈ ႁၼ် ၾၢႆႇသၢမ်ၾၢႆႇယူႇဢေႃႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇႁၼ်ဝႆႉၽၢႆႇသၢႆႉယၢမ်းလဵဝ်။
ၸၼ်ႉႁႃႈ
ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ႇ ပိုတ်ႇ Android ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တေလႆႈႁၼ်မိူၼ်ၼင်ႇၼိူဝ်ၼႆႉၶႃႈ
တေလႆႈ Copy ဢဝ် ၾၢႆႇ သၢမ်ဢၼ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၾူဝ်ႇတိူဝ်ႇ Android ၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ်တီႈၼႂ်း Colordict လႄႈ ပိုတ်ႇပၼ် ၾူဝ်ႇတိူဝ်ႇသေ လိူၵ်ႈပၼ်ၾၢႆႇ သၢမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ႁဵတ်း Copy ဢဝ်။
ၸၼ်ႉႁူၵ်း
ပေႃး Copy ဢဝ် ယဝ်ႉၶိုၼ်းၵႂႃႇသွၵ်ႈႁႃ ၾူဝ်ႇတိူဝ်ႇ dictdata ဢၼ်ပဵၼ် ၾူဝ်ႇတိူဝ်ႇ Colordict သေပိုတ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ။ ၼဵၵ်းပၼ် Paste ၵေႃႈယဝ်ႉယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉတႄႉ ၸၢမ်းပိုတ်ႇတူၺ်း Colordict ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်တေလႆႈႁၼ်တူဝ်လိၵ်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉၶႃႈ။
ႁဝ်းသွၵ်ႈႁႃတူၺ်း တူဝ် Look


text:
(ၸ)
- Details
- Category: ၸ
- Published on Monday, 01 August 2016 13:48
- Written by Shanyoma
- Hits: 72
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတၺ်းဢၼ်ထူၼ်ႈ(14)
ၸႃ(n) ၶူဝ်းၶိူင်ႈမႃႉတၢင်ႇပိူင်ၼိူင်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၵူၵ်ႇ။ ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းလဵင်း-ၵူၺ်သွင်းမတ်ႉၸပ်းသွင်ၽၢၵ်ႇ။ ဢၼ်မီးၶႃသီႇ ၶွၼ်။
ၸႃႇ(n) ဢၼ်တဵၵ်းၼႃႈၵွင်၊ ၶဝ်ႈဢၼ်ဢဝ်တဵၵ်းၼႃႈၵွင်၊ ဢၼ်ၸွၺ်ႈသဵင်ၵွင်ႁႂ်ႈလီထွမ်ႇ။ ၸႃႇၵွင်၊ ၶဝ်ႈၸႃႇၵွင်။
ၸႃႈ(v) လၢၺ်းမိူဝ်ႉၽၵ်းပိူင်ၼိူင်ႈ တူဝ်ၼမ်ႉၽူတ်ႉသေ ဢဝ်ၽၵ်းတေၵိၼ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႃႇၵႅပ်ႉၼိူင်ႈၶိုၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇ။
ၸႃႈ (n) ၸၵ်းၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ။ "ၸၵ်းၸႃႈ"။
ၸႃး (adj) ဢၼ်ၶတ်းပိၼ်ႈၵၼ်တင်း"မိုၼ်ႈ"၊ ဢၼ်ၶင်ႉမိုဝ်း၊ ဢၼ်လုပ်ႈတူၺ်းလုပ်ႈၵမ်းၸၢင်ႊၶင်ႉမိုဝ်း။ ၸႃးႁိုတ်းႁိုတ်း၊ ၸႃး ႁၢတ်းႁၢတ်း၊ ၸႃးႁိုတ်းႁိုတ်းႁၢတ်းႁၢတ်း၊ ၸႃးႁဝ်ႇႁဝ်ႇ။
ၸႃး - တူၺ်းတီႈ"ၶူႈလၺ်"။
ၸႃႉ(adj, v) ဢၼ်ၶတ်းပိၼ်ႈၵၼ်တင်း"လီ" ဢၼ်ႁွမ်တၢင်းၽိတ်းဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ပႃႈၼွၵ်ႈ ဢၼ်ၼႃႈသူမ်ႈၼႃႈသႅပ်ႇ။ ၸႃႉၸဵတ်ႈ၊ ၸႃႉၸႃႉၸဵတ်ႉၸဵတ်ႈ၊ ၸႃႉၸၢင်း၊ ၸႃႉၵၼ်၊ ၸႃႉလႃႇ၊ ၸႃႉၸႃႉမေႃးမေႃး။
ၸီ (n) ၵၢမ်းလၢတ်ႈတေႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ"ၼိူဝ်ႉ"။ ၸီၸီ၊ ၸီၸေႃ။
ၸီ (v) တၢင်းတဵၵ်းတၢင်းၼဵၵ်းပိူင်ၼိူင်ႈ။ ၸီပၼ်၊ ၸီပၼ်ၶဝ်၊ ၸီၽၺ်း၊ ဢဝ်ၸီၽၺ်း။
ၸီ (v) ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈၽၺ်းလၢၺ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ်ၶဝ် လၺ်ႈသုၵ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶွပ်ႈႁႂ်ႈၶႅမ်ႈ ဢၼ်ဢဝ် တၢင်ႇၼိူဝ်ထၢၼ်ႇၽၺ်း။ ၸီႇၽၺ်း၊ ၸီႇတီႈၽၺ်း။ …ၸီႇၼိူဝ်ႉ၊ ၸီႇပႃ၊ ၸီႇၶဝ်ႈပၼ်ႈ၊ ၸီႇၶဝ်ႈပုၵ်း၊ ၸီႇထူဝ်ႇၼဝ်ႈ။
ၸီႈ (n) ၼမ်ႉမၺ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈႁၢင်ၽိုၼ်း ဢၼ်ႁၢင်းၽၺ်းသေဢွၵ်ႇဢၼ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႈၶဝ်ဢဝ်ႁၢင်ႊၶိူင်ႈၶဵဝ်ႈ။
ၸီႈ (n) ၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်ပိူင်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ပေႃးယူႇယၢပ်ႇမႃးၵေႃႈဢွၵ်ႇမၺ်ႈမႃးၵေႃႈဢွၵ်ႇ ၶေႃႈၵိုၵ်းၵၼ်တင်း"ႁိူဝ်ႇ"။
ၸီႈ (v) ဢၼ်မႅင်းတူဝ်မီးႁႅၼ်ႇ မီးၵွင်ႉၶဝ်ႁဵတ်းတီႈၵူၼ်း-သတ်းဢၼ်ဢဝ်ႁႅၼ်ႇၶဝ်ႁဵတ်းတီႈပိူၼ်ႈၸီႈယင်ႇၸီႈၶူပ်း။ ၸီႈသႂ်ႇ…။ ယုင်းၸီႈ။ မူတ်ႉၸီႈ။ ၽိုၼ်ႈၸီႈ။
ၸီး (v) တၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ႁွၺ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပွင်ႇၵူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၶွင်ဢၼ်လႅမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸီးသႂ်ႇ၊ ၸီးၶဝ်ႈ၊ ၸီးပွင်ႇ၊ ၸီးပဵၼ်။ …ၸီးႁူ၊ ၸီးႁူး၊ ၸီးႁူးသဝ်။
ၸီး (n) မိူင်းတီႈၼိူင်ႈဢိူင်ႇသဵၼ်ႈဝီ။
ၸီးၸွၺ်း (adj) ဢၼ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉဢၼ်ပိူၼ်ႈလၺ်ႈပိူၼ်ႈမီးဢၼ်ဢမ်ႇယဵတ်ႇၸႂ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈလၺ်ႈပိူၼ်ႈမီး။ တၢင်းၶႂ်ႈလၺ်ႈပိူင် ၼိူင်ႈ ၸီးၸွၺ်းဢဝ်။ ၸီးၸွၺ်းဝၺ်ႉ၊ ၸွမ်းၸီးၸွၺ်း။
ၸီႉ (v) တၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတူၺ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈဢၼ်ဢဝ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်းၼိဝ်ႉၼိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၸီႉၼႄ၊ ၸီႉၼႄး၊ ၸီႉၸူး၊ ၸီႉၸမ်ႈ။
ၸီႉသဝ်ႈဝဝ်းလမ် - တၢင်းဢၼ်ၼႄးၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈတီႈၵၼ်ဢမ်ႇလီ။ ၸီႉၸူးပိူၼ်ႈၼိဝ်ႉၼိူင်ႈမႃးၸူးႁဝ်းသီႇၼိဝ်ႉ ၶေႃႈတႅၵ်ႈၵူၼ်း ဢၼ်မေႃၼႄးပိူၼ်ႈၵွၺ်း ဢမ်ႇႁၼ်တၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ...


text:
ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း NCA မီးၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉၸိူင်ႉႁိုဝ်
ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၽူႈၵွၼ်းလုမ်း PI ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႆႈၵႂႃႇထိုင်တီႈဝဵင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ၶွပ်ႈတဵမ်ပီသေ မီးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းလွင်ႈ NCA ၊ လွင်ႈဝၢင်းၽႅၼ်တႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၵိုတ်းတိုၵ်းမႃးၼႆႉ ၽွၼ်းလီမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၽွၼ်းၸႃႉ ဢၼ်တုမ်ႉယွၼ်ႈသမ်ႉမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ ။
ထၢမ်-မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းတင်ႈတႄႇမွၵ်ႈဝၼ်းတီႈ 10-18/10/2016 ၼႆႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ တၢင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶႅၼ်းတေႃႈႁုပ်ႈယေႃႈလၢတ်ႈပၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ? ။
တွပ်ႇ-ယိူင်းဢၢၼ်းလူင် ဢၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼႆႉ မီး 2 လွင်ႈ။ လွင်ႈၼိုင်ႈ ဝၼ်းတီႈ 15 ၼႆႉ ၵၢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ NCA ၶွပ်ႈၶူပ်ႇတဵမ်၊ တေမီးၵၢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶွပ်ႈၶူပ်ႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၼွၵ်ႈသေၵႂႃႇၶဝ်ႈပွႆးဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ NCA ၼႆႉ ႁဝ်းၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း ၼိူဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈပီၵၢႆၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းလႆႈႁဵတ်းမႃးမီးဢီႈသင်လၢႆလၢႆ၊ ႁဝ်းဢွင်ႇမႃးမီး ဢီႈသင်လၢႆလၢႆ၊ ဢွင်ႇမႃးယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်၊ ဢမ်ႇဢွင်ႇမႃးယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်၊ ႁဝ်းသမ်ႉတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းၵေႃႈလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈၸွမ်း ။
ထၢမ်-ပေႃးတူၺ်းဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ် NCA ၶွပ်ႈၶူပ်ႇတဵမ်ပီၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်လၢႆၾၢႆႇ၊ ၸဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႈလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ပႃးၸဵမ်တူဝ်ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၵေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၶၢဝ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယူႇတီႈၸဝ်ႈႁဝ်းသေ ၾၢႆႇၽူႈၼမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈလီ၊ ၽူႈၼမ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈလီ ထတ်းသၢင်လႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ? ။
တွပ်ႇ-ပေႃးတူၺ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14 ၊ ဢွၼ်တၢင်းဝၼ်းတေၸတ်း ပၢင်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ တူဝ်ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလႄႈ တင်းၾၢႆႇၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶဝ်ၵေႃႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်။ ဢိင်ၼိူဝ်ဢၼ်ၶဝ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ။
လုၵ်ႉတီႈၶဝ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်လူဝ်ႇလၢတ်ႈၸႃၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 15 ၼၼ်ႉ။ ဝၼ်းတီႈ 15 ၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈမၼ်းမီးလွင်ႈ ၸဵပ်းၸႂ်ၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလွင်ႈၸဵပ်းၸႂ်၊ မိူဝ်းၼႃႈမႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းတေဢမ်ႇပဵၼ် ထႅင်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉၶိုင်သေ ဝၢင်းၽႅၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ။ ပေႃးဢဝ်လၢႆၾၢႆႇဝႃႈ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇလၢတ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၶွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်၊ မူႇၸုမ်းသေလၢတ်ႈ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းထွမ်ႇတူၺ်းတီႈ ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်းလၢတ်ႈၸိုင် ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈတႄႉ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ- မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈယင်း ၸုၵ်းမၼ်ႈၼိူဝ် လၵ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်တၢၼ်းသူၺ်ႇ။ ၵွပ်ႈသင်ဝႃႈလႆႈၸိူင်ႉၼႆ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈၸုၵ်းၼိူဝ် 2008 ၵူၺ်းယဝ်ႉ၊ မၼ်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးႁဝ်းတူၺ်းႁူဝ်ၵူၼ်း ၸႄႈမိူင်းလႂ်ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းတႆး ၼႆၵေႃႈ တႆးဢမ်ႇတဵမ် 50% ၊ မီး 39% ။ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းၶၢင်ၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵျိင်းၽေႃးၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 17% ၵူၺ်း၊ မၢၼ်ႈမီး 29% ၊ တႆးမီး 23% ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ တေလႆႈဝႃႈမၼ်းပၼ်သတိ၊ ၸိူဝ်းသူပဵၼ်တႆးၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းဢၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ မိူင်းၶၢင် ၶႅၼ်းၼႃးလူႇၵွၼ်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် မီးဢေႇလိူဝ်တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလူးၵွၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢၼ်သူၸဝ်ႈတေၶိုၼ်ႈၶၼ်မၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈမၼ်း။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေယွမ်းတေႃႇသူၼႆ တေဢမ်ႇပေႃးမီး၊ လႅပ်ႈပွင်ႇၸိူင်ႉၼၼ် ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ပေႃးႁဝ်းထွမ်ႇတူၺ်း ဢၼ်လၢတ်ႈၵႂႃႇတင်း 2 ၾၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈသင်၊ ယူႇတီႈၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလႄႈသင်၊ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇၶႂ်ႈဝႆႉႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်၊ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵႂႃႇဝႆးဝႆး။ မိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ 3 ပီတေႃႇ 5 ပီ၊ ၶဝ်ၶႂ်ႈလႅပ်ႈႁဵတ်း ၵႂႃႇၸွမ်းၸိူင်ႉၼၼ် ။
ငဝ်းလၢႆးတႃႇတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇၵေႃႈ မီးဝႆႉ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ 1.ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉသဵင် ၵမ်ႉထႅမ် တီႈၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉတင်းမိူင်း၊ မၼ်းတေဢဝ်ႁႅင်းၼႆႉ။ 2. မၼ်းသမ်ႉလႆႈႁပ်ႉသဵင်ၵမ်ႉထႅမ်တီႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ မၼ်းၵေႃႈတေဢဝ်ႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေႁဵတ်းၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းလူဝ်ႇလႆႈမႃးထတ်းသၢင်ဝႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းပေႉပုၼ်ႈၼိူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမီးသင်၊ ဢၼ်ႁဝ်းၵၢၼ်ႉပုၼ်ႈၼိူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉမီးသင်၊ ဢၼ်ႁဝ်းၸၢင်ႈသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမီးသင်၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈၶႆႈၸႂ် ။
မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈတၢင်းမုင်ႈမွင်းမူတ်းသဵင်ႈပႅတ်ႈတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ တိုဝ်ႉတၢင်းမၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉၽွင်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈသင်လႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇလွၵ်းပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်၊ ဢၼ်လၢတ်ႈယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၾၢႆႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းၼမ်ယင်းပႆႇပွင်ႇၸႂ်။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ၶဝ်ဝႆႉ သုင်သုတ်းၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ပေႃးဝႃႈၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇဝႃႈၼႆတႄႉ တင်းၼမ်ၵေႃႈတႃႇတေထဵင်ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမီး ။
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၼၢင်းၵေႃႈသမ်ႉပၼ်ၵတိဝႆႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းတေတင်ႈမိူင်းၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ်သေ တေဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၼႆႉ မီးလိူဝ်ပၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ယင်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းလီၸႂ်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီသမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းၼၢင်းလႆႈႁပ်ႉသဵင်တီႈၵူၼ်းမိူင်း ၾၢႆႇၼိုင်ႈ၊ သဵင်ၵမ်ႉထႅမ်တီႈလုမ်ႈၾႃႉၾၢႆႇၼိုင်ႈ။ ပေႃးမၼ်းၼၢင်းဝႃႈ သူၸဝ်ႈယွၼ်းမႃးၼိုင်ႈပၢၵ်ႇ (100)ၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈႁဝ်းတေပၼ်လႆႈႁႃႈသိပ်း (50) ၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ တႃႇတေထဵင်ၼႆႉ မၼ်းၶႂ်ႈယၢပ်ႇ ။
(ၶႅၼ်းတေႃႈပႂ်ႉသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇထႅင်ႈတွၼ်ႈ 2)
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၵူၼ်း2 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸႄႈ
ၵူၼ်း2ၵေႃႉၺႃးမၢတ်ႇၸဵပ်း ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20 /10/2016 တီႈဝဵင်းမူႇၸႄႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ။
ၸၢႆးႁိၼ်လဵၵ်း ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “ မၢၵ်ႇဢၼ်တႅၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ပွၵ်ႉမႂ်ႇ ဢိူင်ႇၸႄႈ လၢၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်း မူႇၸႄႈ ။ မၢၵ်ႇပွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇသူၼ်သေ ၵႂႃႇႁၼ်လႄႈ ၵႂႃႇလၢတ်ႈတီႈၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇၵေႃႈၵႂႃႇလၢတ်ႈတီႈ သိုၵ်းပိူဝ်ႈတႃႇ မႃးၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ” ။
ၵူၼ်း 2 ၵေႃႉဢၼ်ၺႃးမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႆႉတႄႉပဵၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ 1ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်ၶႄၾႆး1ၵေႃႉ ၸၢႆးယီႈသွင်းၶမ်း ၵူၼ်းၶႄၾႆး ၺႃးမၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႃၾၢႆႇသၢႆႉ။
ၸၢႆးႁိၼ်လဵၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈဝႃႈၼႆႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ 5 ၵမ်း မိူဝ်ႈၼႆႉၵၢင်ၼႂ်တႅၵ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ် ၶဝ်မႃးၽဵဝ်ႈ သေဢမ်ႇတႅၵ်ႇ မီးထႅင်ႈ3 လုၵ်ႈ။ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ မၢၵ်ႇသႅၼ်းဢၼ်တႅၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈၵၢင်ဝႆႉ ”။
မိူဝ်ႈပီၵၢႆ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ Myanmar times ၵေႃႈယၢမ်းႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/08/2016 တီႈၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸႄႈ မီး ၵူၼ်းဢဝ်မၢၵ်ႇပွမ်းမႃးဝိုတ်ႉသႂ်ႇၼႃႈယေးငိုၼ်း (Bank) မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ် ၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း လွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ။
ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁၢႆးငၢၼ်းမိူဝ်ႈ 25/11/2015 ဝႃႈတင်ႈတႄႇပီ 1999 -2014 ၼၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ မီး 3745 ၵေႃႉ ဢၼ်တၢႆယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမီး 396 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း3145 ၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ
ဝၼ်းတီႈ 21/10/2016 ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 36.59 ပျႃး၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1280.00 ပျႃး၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ = 189.54 ပျႃး (ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း လုမ်ႈၾႃႉ) ။
ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႉဢလိၼ်း ဝၼ်းတီႈ 21/10/2016 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝႃး 20/10/2016 ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 36.48 ပျႃး၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1272.00 ပျႃး၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ = 188.78 ပျႃး ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ပႃႇတီႇၵွင်ၸႆး ESSDDP ႁူပ်ႉထူပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတုင်
ပႃႇတီႇၵွင်ၸႆး ESSDDP ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ၼႂ်းၵဵင်းတုင် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ။
ၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၵွင်ၸႆး လၢတ်ႈဝႃႈ “ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း တေႁတ်းတူင်ႉၼိုင်၊ မေႃပူၵ်းပွင် ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ၾိုၵ်းပၼ်ႁႂ်ႈၶဝ် မေႃၵၢၼ်မိူင်း ႁူႉၵၢၼ်မိူင်း၊ မေႃၶဝ်ႈၵႄႈၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ ႁႂ်ႈပေႃးမီးၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းမႃး သင်ဝႃႈႁဝ်းၵူၼ်း ထဝ်ႈဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်မႃးပုတ်ႈ တႅၼ်းတၢင်ႁဝ်းၵႂႃႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ထၢမ်တူၺ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းဢီႈသင်တႄႉတႄႉ ယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်သမ်ႉမီးဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ ။
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ လုင်းၸၢႆးႁွင်ၶမ်း၊ ၸဝ်ႈပိုၼ်ၶမ်း၊ လုင်းၸၢႆးယီႈတိပ်ႉ၊ လုင်းၸၢႆးသၢမ်တိပ်ႉသိူဝ် လႄႈ ၶူးပူင်သွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵဵင်းတုင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈသမ်ႉ မိူၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ လုၵ်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ ၵဵင်းတုင်၊ ၸုမ်းပၢႆးမွၼ်း၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ TYO ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်သေ ၼၼ်ႉ တူဝ်တႅၼ်း လုမ်းၵပ်းသၢၼ် RCSS/SSA ၊ ၸုမ်းပႃႇတီႇၵွင်ၸႆးၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တင်းမူတ်း ႁိမ်း 100 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈပၢင်တၢင်းလီ ယိူင်းၸူးပၼ်ဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းထႆး
သင်ၶၸဝ်ႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင် ႁူမ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင် တေသၼႃ (ႁေႃး)ထမ်း ယွၼ်းသူးတိူင်ႇထိုင် ဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ။
ၸဝ်ႈၶူးသီရိထမ်မ ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ - “ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆး ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈသွၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢၼ်ဝႃႈ- လူဝ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁူမ်ၸူမ်းပႅင်းၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ယိုၼ်ႈမႅင်ႇၵၼ် မီးၼမ်ႉၸႂ်လီ တေႃႇၵၼ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇႁၵ်ႉၵၼ် ၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၸိုင် ဢၼ်တေတုၵ်ႉၶ ၶၢၼ်ၸႂ် တူၵ်းၽၢၼ် တႄႉပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ”- ဝႃႈၼႆ ။
ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆး ၽူးမိၽူလ်း ဢၻုလ်းယၻဵတ်ႇ ၼင်ႈႁေႃ 70 ပီ ပၢႆ၊ ဢႃယုၸဝ်ႈ 89 ပီၼၼ်ႉ ၼွၼ်းၽႄး သဵင်ႈမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13/10/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 15:52 မူင်း၊ တီႈႁူင်းယႃသီရိရၢတ်ႉ ဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ) ၸိုင်ႈထႆး။ ၶၢပ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈတေဝႆႉ တီႈဢေႇသုတ်း ပီၼိုင်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း30 ဝၼ်းတေလူတ်းတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လူင်းၶိုင်ႈသဝ်သေ ၼႄလွင်ႈသဝ်ႈမွင်၊ ႁၢမ်ႈႁဵတ်းပွႆးၵျေႃႇပွႆးမူၼ်ႈ - ဝႃႈၼႆ ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
Dr.ၸဝ်ႈၶူးထမ်မ ပုတ်ႉထဝိႁႃရ မိူင်းဢိၼ်ႊၵလႅၼ်ႊ တေပွၼ်ႈထမ်းတြႃး တီႈတႃႈၵုင်ႈ ႁူဝ်လိူၼ်ၼႃႈ
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇသႃသၼႃ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တေဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွၼ်ႈထမ်း တီႈဝဵင်းတႃႈ ၵုင်ႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး Dr. ၶမ်းမၢႆထမ်မသႃမိ တေယေႃးမုၼ်ပွၼ်ႈထမ်း - ဝႃႈၼႆ ။
ဝၼ်းတီႈ 01/11/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 07 မူင်းၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇသႃသၼႃ တေဢွၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွၼ်ႈထမ်းတြႃး တေပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် Dr.ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး ယေႃးမုၼ်မႃး ပွၼ်ႈထမ်း ၼိူဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ - “ၼဵၼ်မူၼ်ႈသိူဝ်းမီးတီႈလႂ်” ( Where is the switch ? ) တီႈ ၸမ်ပျူႇသီႇရီႉ ပွၵ်ႉတတႃးလေး ၸႄႈဝဵင်း မယၢၼ်းၵူင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ။
ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးထမ်မသႃမိၼႆႉ 1. လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ပဵၼ်ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၼႂ်းသင်ၶၸဝ်ႈတူၼ်လဵဝ်၊ ဢၼ်ယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ဢွၵ်ႊၾိူတ်ႊသ် (Oxford) မိူင်းဢိၼ်ႊၵလႅၼ်ႊ ။ 2.ပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸုမ်းသုၼ်ၵၢင် ဢွၵ်ႊၾိူတ်ႊၾၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပုတ်ႉထသႃသၼႃ (Fellow, Oxford Center for Buddhist Studies) ။ 3.ပဵၼ်ၾၢႆႇပုတ်ႉထသႃသၼႃ ဢွၵ်ႊၾိူတ်ႊ (Buddhish chaplain, Oxford) ဢၼ်ပေႃးမီး လွင်ႈၵိူတ်ႇလွင်ႈတၢႆ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁႃပိုင်ႈ ဢိင်မၼ်းၸဝ်ႈ ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇဝူင်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (Executive Secretary International Association of Buddhist Universities-ESIABU) ဢၼ်ၸဝ်ႈ တူၼ်ၶူးလူင် ၽြႃႉထမ်းမၵူဝ်းသႃၵျၢၼ်း မိူင်းထႆး ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ။
မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2014 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ထမ်မသႃမိ ဢွၼ်ႁူဝ်သင်ၶၸဝ်ႈ၊ ၸွမ်ၽွင်း လူင်မိူင်းတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးတင်းလၢႆသေ ပူၵ်းတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ တွၵ်ႇသဝ်ႁိၼ်ပၵ်းလၵ်းသဝ်ဢဵၵ်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉႁိူဝ်းဝိၼ် တိုၵ်းယိုဝ်းသိုၵ်းတဢၢင်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပဵၼ်ထမ်း
လွင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉႁိူဝ်းဝိၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းယိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNLA) ၽွင်းၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၶၢပၢၵ်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) လၢတ်ႈဝႃႈ- ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ် တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပဵၼ်ထမ်း ။
“လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းဝိၼ်တိုၵ်းသိုၵ်းသေ ၶဝ်ႈလေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းလဵဝ်ၵၼ် ပီႈၼွင်ႉၵၼ်ယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇပၼ်ႁႃတၢင်းမိူင်းရၶႅင်ႇတႄႉ မၼ်းၵႂႃႇပၢႆႉၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ပေႃးဢမ်ႇၵိုတ်းလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းတေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇမီး။ ပဵၼ်သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း သမ်ႉၸႂ်ႉပႃးႁိူဝ်းဝိၼ်တိုၵ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်း ဢမ်ႇၶဝ်ႈတြႃး- ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၸၢႆးလဵၵ်ႉ လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်း ဝၼ်းတီႈ 16/10/2016 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉမတေႃႇ တင်းသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပႃႇလႅင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉႁိူဝ်းဝိၼ်မႅင်းမီႈ (Huskie) 3 လမ်း ၶဝ်ႈယိုဝ်းၸွႆႈတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပၢင်တိုၵ်း ။
တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNLA) ၼႆႉ တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလၢႆၸႄႈဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ပွတ်းတွၼ်ႈ မီးၸုမ်းဢူၺ်းလီ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA တင်းတပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၸိူဝ်းၼႆႉ တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉၸွမ်းၵၼ် ။
တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ (MNDAA) ၊ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ (AA) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႆႉဝႃႈ- သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်ၵုမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင် တၵ်းလႆႈယွမ်းဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပိူင်လဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း တင်းၾၢႆႇၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ် ဢမ်ႇႁပ်ႉ ၶေႃႈယိုၼ်ႈယွၼ်းၼႆႉလႄႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပၢင်လူင် ဢၼ်ၸတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ (2016)ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


text:
ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်
ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်…?
မိူၼ်ၼင်ႇပေႃႈမႄႈၶႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ ၶႃႈႁဵၼ်းသုတ်း၊ လႆႈၸုမ်ႈၶူး Software Engineer သေယဝ်ႉ လႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်မိူင်း တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းငၢၼ်၊ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၶႃႈတေႇမႃးထိုင် မိူင်းဢမေႇရိၵႃးၼႆႉ ပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ တၢင်ႈဝူၼ်ႉၾၼ်ၶႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတႄႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈမႃးႁွတ်ႈမႃးထိုင် ၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉၵေႃႉလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ တေမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႆႈ မွၵ်ႈသီႇႁႃႈပီ၊ ပေႃးၵဵပ်းႁွမ်ငိုၼ်းလႆႈ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ တေၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၵဝ်ၶႃႈ ၼႆယဝ်ႈ။
ပေႃႈၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးသေဢႃႇယုမၼ်း တဵမ် 60 သေ လိုဝ်ႈၵၢၼ် ၵိၼ်ၽဵၼ်ႇၸဵၼ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မၼ်းႁွမ်လႆႈတင်းမူတ်း တေႃႉတႄႉဝႃႈ မီးႁွင်ႈဢွၼ်ႇႁွင်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃး ႁွင်ႈၼွၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶႃႈၼႆႉ လီတွၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉသေ ၼင်ႇဢၼ်ပေႃႈၶႃႈႁဵတ်းလႆႈ။
ဝၢႆးသေမႃးယူႇတီႈၼႆႈႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၵဝ်ၶႃႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈႁိူၼ်းၼႅၼ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၵၢတ်ႉၾူၼ်းဢၼ်ထူဝ်းႁႃလႆႈမိူင်းႁဝ်း ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ထူဝ်းမိူဝ်းတီႈႁိူၼ်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇသွင်ပီ၊ ၵိၼ်ႁမ်ႇပိူဝ်ႇၵိူဝ်ႇတီႈ McDonald's လႄႈ ၽီႇသိူင်ႇ သွင်ပီ၊ တူၺ်းၶၢဝ်ႇၼႂ်းထီးဝီးသေ ပေႃးႁၼ်ၵႃႈၶၼ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ၶိုၼ်ႈမႃး ၼိုင်ႈဢိတ်းၵေႃႈ ၸႂ်လီၸွမ်းၼိုင်ႈဢိတ်း။ ဢေႃ… ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈၵဝ်ၶႃႈ လၢတ်ႈလွင်ႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ တႅပ်းတတ်းၸႂ်ဝႃႈ တေတေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်။ ၶႃႈလၢတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ ၶႃႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း 10 ဝၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ ၼႂ်း 10 ဝၼ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႈ။ တႃႇတေပွၵ်ႈမိူဝ်းတေႇၼႃႈႁိူၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉမႂ်တိုတ်းႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၵႃႈပေႃးသေပိူၼ်ႈ။ သိုဝ်ႉၶူဝ်းတွၼ်ႈဢိတ်းဢွတ်း တႃႇတေဢဝ်မိူဝ်းၾၢၵ်ႇပၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉၶႃႈ တၢင်းဝၢၼ်ႈ။ တေလႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၼႂ်းၶေႃးၼႆႉ ၵျေႃႇၼႃႇၼႃႇ။ ဝၢႆးသေပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ်ၽူႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းဢၼ်ပေႃႈမႄႈၶႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေတေႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉပႆႇႁိုင် ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းလူဝ်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၶိုၼ်းယဝ်ႉလူး။ ၶႃႈၵေႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်း ၾၢၵ်ႇပၼ်ပေႃႈမႄႈၶႃႈ ၽွင်ႈသေယဝ်ႉ သင်ႇလၢတ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁိမ်းႁွမ်း ၸွႆႈတူၺ်းလူပေႃႈမႄႈၶႃႈၽွင်ႈၼႆသေ မႃးမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းဢမေႇရိၵႃႉယဝ်ႉ။
မေးၼၢင်းၶႃႈ မူၼ်ႈသိူဝ်းၸွမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉ မွၵ်ႈသွင်လိူၼ်ၵူၺ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ ငဝ်မိုင် ၸႂ်ထိုင်ႁိူၼ်းၶိုၼ်း။ ယူႇယူႇၵေႃႈ ၵႆႉထူဝ်းမိူဝ်းတီႈႁိူၼ်း။ ၵူႈပွၵ်ႈ ၶႃႈၵႆႉထူဝ်းႁႃတီႈႁိူၼ်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇၼိုင်ႈဝူင်ႈသွင်ပွၵ်ႈ၊ မၢင်ဝူင်ႈၵေႃး သၢမ်ပွၵ်ႈ။
ငိုၼ်းတွင်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၵဵပ်းႁွမ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉထႅင်ႈမွၵ်ႈသွင်ပီ ႁဝ်းၶႃႈမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽႃၽႄ၊ လီႁၵ်ႉၼႅၼ်ႇ၊ မႄႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၶႃႈၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇၼႃႇ။ ပဵၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆ။ ၶႃႈထူဝ်းႁႃပေႃႈမႄႈၶႃႈမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႁႂ်ႈၶႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇၶဝ်တီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၶဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈၶဝ်ပႆႇတၢႆၼႆႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁၼ်ၼႃႈတႃလၢၼ်ဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆဝႃႇ။ ပီလႂ်ဢမ်ႇပီလႂ်ၵေႃႈ ၶႃႈဢၢၼ်းဝႃႈ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်၊ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ငိုၼ်းတွင်းဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူဝ်း။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉပီၼိုင်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ၊ တိုဝ်ႉတၢင်းလႄႈ ၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းယၢၼ်ၵႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶႃႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ပေႃႈမႄႈၶႃႈ ဢမ်ႇယူႇလီ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၵေႃႈၶတ်းၸႂ်ဝႃႈတေမိူဝ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇပၼ်လႆႈ ဝၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၶႃႈလႃးလႃးလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူဝ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၶၢဝ်ႇဢၼ်ထိုင်မႃးတီႈႁူၶႃႈတႄႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ပေႃႈမႄႈၶႃႈ သဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တႃႇတေႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ်ပၢင်မႃႇသႃႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်ၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈမႃးဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်မႃႇသႃႇပေႃႈမႄႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၸႂ်ဢမ်ႇလီသေဢိတ်း။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈမႄႈၶႃႈၶႂ်ႈပဵၼ် ဢၼ်ၶဝ်ၵမ်းၵမ်းလၢတ်ႈၶႃႈဝႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁၼ်ၼႃႈတႃလၢၼ်ဢွၼ်ႇၶဝ် ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းႁဵတ်းပၼ်လႆႈ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီပၢႆ၊ သၢဝ်းပီၸမ်ထိုင် မေးၼၢင်းၶႃႈ ဢမ်ႇမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ် လွင်ႈလႆႈယူႇတီႈ ဢမေႇရိၵႃႉယဝ်ႉသေ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ် သေဢိတ်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်ၵိူတ်ႇတီႈၼႆႈ၊ ယႂ်ႇတီႈၼႆႈလႄႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်းတီႈၼႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၶႃႈၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉ တီႈလိၼ်တႃႇႁဝ်းၶႃႈယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႈၶၼ်လိၼ် သမ်ႉပေႃးသုင်ၶိုၼ်ႈၽႃႉၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ငိုၼ်းဢၼ်ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၵိုတ်း ယဝ်ႉလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႆႈပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်း တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉထႅင်ႈ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ မေးၼၢင်းၶႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းမႃးၸွမ်းၶႃႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉသမ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ လႃးလႃး။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၶႃႈၵေႃႈ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ တီႈမေးၼၢင်းၶႃႈ ဝႃႈ "ႁဝ်းတေပွၵ်ႈမိူဝ်းႁႃငိုၼ်း တီႈဢမေႇရိၵႃႉထႅင်ႈသွင်ပီသေ ႁဝ်းတေၶိုၼ်းမႃး" ၼႆသယဝ်ႉ ၶႃႈလႄႈ တင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ မိူဝ်းတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉယဝ်ႉ။ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်တႄႉ ၵိုတ်းဝႆႉတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇယွမ်းမႃးၸွမ်းႁဝ်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ ပူၼ်ႉၵႂႃႇၽႂ်းၼႅၼ်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် လုၵ်ႈယိင်းၶႃႈ တေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်း ၵူၼ်းၸၢႆးဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ မၼ်းမိုတ်ႈတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၵေႃႈ ယူႇထႅင်ႈတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ဝၢႆးသေ ႁွမ်လႆႈငိုၼ်းတွင်း တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ ထုၵ်ႇလီပွၵ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ ၼႆသေ မႅၵ်ႇပူၵ်ႉၶူဝ်းပူၵ်ႉလဵင်း ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးတီႈဝၢၼ်ႈသေ မႃးသိုဝ်ႉလႆႈ ႁွင်ႈၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇ သွင်ႁွင်ႈ။
တေႃႈလဵဝ်ၸိုင် ဢသၢၵ်ႈၵဝ်ၶႃႈ မီး 60 ယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းလႆႈယူႇႁွင်ႈသေ ငဝ်ယူႇၵေႃႉလဵဝ်။ ၵၢင်ၼႂ် ၵၢင်ၼႂ်မႃး ၶႃႈၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇႁွင်ႈသေ ၵႂႃႇပႆလဵၼ်ႈ၊ ၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉ ဢၼ်မီးၸမ် ၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇၶႃႈ။ မေးၼၢင်းၵဝ်ၶႃႈ ဢၼ်မီးသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၶႃႈၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼုင်ႈၽႃႈၶၢဝ်သေ မီးယူႇတီႈဝတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၶႃႈဝူၼ်ႉယူႇဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်… ၼႆယူႇ။ ပေႃႈၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ မၼ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ႁဵတ်ႈၵၢၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၵူၺ်းသေတႃႉ မၼ်းယင်းမီးႁွင်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းသဵင်မၼ်းဝႆႉ ႁွင်ႈၼိုင်ႈ။
ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ပေႃႈမႄႈသဵင်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ်၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယူႇၸမ်ၵၼ်။ မေးၼၢင်းၵေႃႈ ပၢႆႈၵႂႃႇၼုင်ႈၽႃႈၶၢဝ်ပႅတ်ႈ။ ဢၼ်လိူဝ်ပေႃႈၶႃႈၼႆႉ မီးလွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈသိုဝ်ႉလႆႈ ႁွင်ႈၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇ လိူဝ်ပေႃႈၶႃႈ ႁွင်ႈၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢၼ်ၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်… …?
ၶႃႈၼင်ႈယူႇၼႂ်းႁွင်ႈသေ တူၺ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ၊ လႆႈႁၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် တဵၼ်ႈတဵၼ်ႈဝႅၼ်ဝႅၼ်ၸွမ်းထီးဝီးယူႇ။ ဢေႃ… ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉႁိုဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း လႆႈလုလႆႈသုမ်း ၾိင်ႈငႄႈႁဝ်း။
ၼိုင်ႈႁိုင်ၼိုင်ပွၵ်ႈ လုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ ဢၼ်မီးတီႈဢမေႇရိၵႃႉၼၼ်ႉ ၵႆႉသူင်ႇၵၢတ်ႉ၊ သူင်ႇလိၵ်ႈမႃး ထၢမ်ၶၢဝ်ႇထၢမ်ငၢဝ်းယူႇ။ တီႇဢေႇသုတ်းၵေႃႈ ၶဝ်ယင်းတိုၵ်ႉၶုၵ်းၸႂ်ႁဝ်းယူႇ ၵႃႈလႆႈဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်းယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၶႃႈတၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ တေပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်ထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉယူဝ်ႉ ဢၼ်တေမႃးၸွႆႈႁဵတ်းပၢင်မႃႇသႃႇၶႃႈ။ ႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈမီး တၢင်းၵတ်းယဵၼ် သိူဝ်းသႃႇ မင်ႇၵလႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေၵမ်း ၼႆ ယွၼ်းသူးပၼ်ယူႇ…
ၵူၺ်ႈၵႃႈ ၶေႃႈထၢမ်မိူဝ်ႈၵႆႈ တိုၵ်ႉၶၢင်ႉဝႆႉယူႇၼႂ်းၸႂ် ဝႃႈ "ၸွင်ႇမၼ်းၵိုင်ႇႁိုဝ်…?"


text:
တေတေႇႁဵၼ်း Programming လႆႈၸိူင့်ႁိုဝ်?
တေတေႇႁဵၼ်း Programming လႆႈၸိူင့်ႁိုဝ်?
တႅမ်ႈ Programming ၼႆ့ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆ့တႄ့တႄ့ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ့်။ မၼ်းႁဵတ်းႁဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင့်တွင့်လႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇၵႂႃႈၼေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇၵၼ်မႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ်တေႁဵၼ်း Programming ၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်ယဝ့်။ ယင်းၵႆ့ၵႆ့မီး ၵူၼ်းထၢမ်မႃးဝႃႈ တေလႆႈတေႇႁဵၼ်း Programming ၸိူင့်ႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်မီးၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇၸိုင် ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ သပ်းလႅင်းၼႄတၢင်းတႂ်ႈၼႆ့ တေပဵၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။
ၽႃႇသႃႇ
1. လိူၵ်ႈၽႃႇသႃႇ Programming
Programming ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်ႇႁႂ်ႈၶိူင်ႈၶွမ်း၊ ၶိူင်းၾူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ့်။ ၵႂၢမ်းသင်ႇဢၼ်ၼႆ့ မီးၽႃႇသႃႇမၼ်းလၢႆလၢႆမဵဝ်းယဝ့်။ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ့် မီးမၢႆမီႈ မီးပၵ်းပိူင်မၼ်းဝႆ့ၽႂ်မၼ်းယူႇ။ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းလႄႈ တီႈၸႂ်ႉမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႆႇႁဵၼ်း Programming ၼႆ့ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇဢၼ်တေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ့်။
2. ၽႃႇသႃႇ C, C++, C# လႄႈ VB
ၽႃႇသႃႇပႃႈၼိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တႃႇၶူင်သၢင်ႈ ၸီ့သင်ႇ ႁႂ်ႈၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼိူဝ်ၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇယဝ့်။ ၽႃႇသႃႇ C လႄႈ C++ လႄႈ VB ၸိူဝ်းၼႆ့ ႁမ့်ငၢႆႈသေ သၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတေႇႁဵၼ်းၸၼ့်ငဝ်ႈယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ C# ၼႆ့ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉမၼ်းၼမ်တိူဝ်းမႃးသေ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတိူဝ်းမႃးယဝ့်။
3. Java လႄႈ JavaScript
သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵၼ်း web plugins လႄႈ Apps တွၼ်ႈတႃႇၾူၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့ၸိုင် ထုၵ်ႇလီႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇသွင်ဢၼ်ၼႆ့ယဝ့်။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်လူဝ်ႇၼႃႇၼႃႇ တွၼ်ႈတႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ့်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၽႃႇသႃႇသွင်ဢၼ်ၼႆ့ၵေႃႈ လီလႆႈႁူႉဝႆ့ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
4. Python
ၽႃႇသႃႇၼႆ့သမ့် ၸႂ်ႉလႆႈတွၼ်ႈတႃႇလၢႆသဵၼ်ႈလၢႆသၢႆ၊ Windows, Linux/Unix, Mac OS X ၸိူဝ်းၼႆ့ လႆႈမူတ်းယဝ့်။ ၽႃႇသႃႇ Python ၼႆ့ ပွတ်းသေၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ C, C++ ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတေႇႁဵၼ်းယဝ့်။
5. PHP
ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇသၢင်ႈလႄႈၵုမ်းထိင်းဝႅပ့်သၢႆ့(တ်)ယဝ့်။ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် လူဝ်ႇၼႃႇၼႃႇၼၼ့် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ hackers ၶဝ်ယဝ့်။
6. ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇမဵဝ်း
လိူဝ်သေဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ ယင်းမီးထႅင်ႈၽႃႇသႃႇတင်းၼမ်၊ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းႁူဝ်သၢဝ်း။ ၽႃႇသႃႇၵူႈဢၼ် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈၽႂ်မၼ်းယူႇ။ သင်ၸိူဝ့်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈဢဝ် Programming ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင့်တွင့်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆတႄ့ ႁူႉၽႃႇသႃႇမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်း
1. တေႁဵၼ်းလူၺ်ႈပပ့်လိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိုၼ်ႈၸၼ့်ႁဵၼ်း
သင်တေႁဵၼ်းႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈပိုင်ႈဢိင်ပပ့် သေပပ့်ပပ့် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းၽႃႇသႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵၼ်းၼၼ့်ယဝ့်။ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈၼႆ့ ၶိုၼ်ႈၸၼ့်ႁဵၼ်း ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ပိုၼ့်ထၢၼ်ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵၼ်းၼၼ့်ဢွၼ်တၢင်းၼႆ့ လီသေပိူၼ်ႈယဝ့်။
2. ၸႂ်ႉတိုဝ်ႈၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ
ၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇတီႈၼႆႈၼႆ့ ပဵၼ်ပၜဝ်းၵႅမ်းတႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၶွမ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မၼ်းတေၸၢင်ႈပိၼ်ႇပၼ်ပၢႆးဝူၼ့်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် ၽႃႇသႃႇတႃႇသင်ႇႁႂ်ႈၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ့်ယဝ်ႈ။ မီးပၜဝ်းၵႅမ်း လၢႆယၢင်ႇလၢႆမဵဝ်းဝႆ့ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။
3. ဢၢၼ်ႇပပ့်လိၵ်ႈ
ၼႂ်းပပ့်လိၵ်ႈၼၼ့် ၸွမ်းၼင်ႇၽႃႇသႃႇဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ့် တေမီးဝႆ့ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း တင်းၼမ်ယူႇယဝ့်။ ၶတ်းၸႂ်ၸၢမ်းတူၺ်းၸွမ်းၼႂ်းပပ့်၊ လႅၵ်ႈလၢႆးမၼ်းသေ တႅမ်ႈတူၺ်းၵႃႈၼင်ႇပဵၼ်လႆႈၼၼ့်ၸိုင် တေၸဵဝ်းထိုင်တီႈလႆႈယဝ့်။
4. ႁုပ်ႈႁူမ်ႈပၢႆးဝူၼ့်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
မိူဝ်ႈတေႇႁဵၼ်းၼၼ့် ထုၵ်ႇလီ တေႇတႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လၢႆးထွၼ် လၢႆးၼပ့် ၸိူဝ်းၼႆ့၊ ပၜဝ်းၵႅမ်းယၢမ်းမူင်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈတၢင်းႁူႉမႃးၼမ်ယဝ့်ၸိုင် ထုၵ်ႇလီၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်သုၵ့်ယုင်ႈယၢပ်ႇယၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။
5. ႁဵၼ်းထႅင်ႈၽႃႇသႃႇတၢင်ႇမဵဝ်း
မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ပွင်ႇၸႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးယဝ့်ၼၼ့် ထုၵ်ႇလီႁဵၼ်းထႅင်ႈ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ့်။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ် ၽႃႇသႃႇဢၼ်ႁဝ်းႁဵၼ်းၵူႈပွၵ်ႈၼၼ့် ငၢႆႈလူမ်ၶိုၼ်ႈမႃးယဝ့်။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵၼ်းဝႆ့ Scheme ၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းလႆႈထႅင် C ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ Java ယဝ့်။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေႁဵၼ်း Java ၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်း Perl ဢမ်ႇၼၼ် Python ၸိူဝ်းၼႆ့လႆႈထႅင်ႈယဝ့်။
6. သိုပ်ႇတႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်းလႄႈ ၶတ်းၸႂ်ၸၢမ်းတူၺ်းထႅင်ႈတၢင်ႇမဵဝ်း
တႃႇတေပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ Program ၵတ့်ၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆ့ တီႈဢေႇမၼ်း လူဝ်ႇလမ်းၸွမ်းလႆႈ လွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇတႃႇသေႇၼၼ့်ယဝ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၽႃႇသႃႇဢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈ၊ လူဝ်ႇလႆႈလဵပ်းႁဵၼ်း ပၢႆးဝူၼ့်မႂ်ထႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄ့ လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။
Comments
လၢႆးႁဵတ်းဝႅပ်ႉသႆႉ လၢႆးပွတ်း လၢႆးငၢႆႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းၼႄပၼ်
ဢိင်ၼိူဝ် လႆႈမႃးလူဢၢၼ်ႇလွင်ႈၼႂ်းၼႆႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်ၼႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႃႈသမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်လွင်ႈဝႅပ်ႉသႆႉလႄႈတတ်းငဝ်းဢေႃႈ။ သင်မီးၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆ ၼႄပၼ်လၢႆးတႃႇတေႁဵၼ်းႁူႉၶႅၼ်ႇၽွင်ႈၶႃႈ။


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းလူတ်ႉၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းႁွင်ႇသူင်ႇတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸႄႈ-ၼမ်ႉၶမ်း။ သမ်ႉမီးမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈ တၢင်းလႄႈ တိၺွပ်းလူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်းၼမ်းၼႃႈ သူင်ႇတၢင်း/ ၸွမ်ႇၸိမ်ၸွမ်းထႅဝ်ၵႃးသိုၵ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/09/13 သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၶလယ 64 တင်း ၶမယ 507 ႁူမ်ႈႁႅင်းသိုၵ်းမၢၵ်ႈ 150 ၊ လူတ်ႉၵႃးသိုၵ်း 6 လမ်း လုၵ်ႉမူႇၸႄႈလူင်းၵႂႃႇၼမ်ႉၶမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ မီးမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ 3 လုၵ်ႈ တီႈႁိမ်း လၢၼ်ႇဢေႊသျိူဝ်ႊဝိူဝ်ႊလ် (Asia world) သေ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ...
မူရင္း သတင္းကို Panglong တြင္ အျပည့္အစုံ ဆက္ဖတ္ရန္ click လုပ္ပါ
Category: Myanmar News


text:
လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ထမိူင်းတႆး ဝၼ်းထိ 07-02-2016 ၽိတ်ႈမွၵ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ် တီႈၵႆ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းထိ 7 လိူၼ် ၾဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႈရီႇ ပီသႃႇသၼႃႇ 2559 ပီၶရဵတ်ႉ 2016 ၼႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ဢွၵ်ႇသၾိူတ်ႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၊Weiterlesen
Monat: Januar 2016
သထူင်ႇမူႇလမိၼ်းၵုၼ်း တေၸတ်းႁဵတ်းပွႆး / ပၢင်ၵုမ် တီႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
ဝၼ်းတီႈ 15-18/03/2016 ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတိုဝ်းၵမ်ၵမ်မထၢၼ် မူႇလမိၼ်းၵုၼ်း 50 ပီ ပီၵွၼ်းၶမ်းတေၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် တီႈဝတ်ႉၵမ်မထၢၼ် ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်:Weiterlesen
ပၢင်သႅမ်ႇမၼိူဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ လၢႆလၢႆမိူင်း ပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ် လႄႈလွင်ႈမုင်ႈႁၼ်
ဝၼ်းလႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း Date and Time: 06 02 2026 8:AM – 5:PM ဢွင်ႈတီႈ = Shan State Buddhist University,Phaya Phyu Qtr. Taungyi, Shan State, Myanmar မၢႆၽူင်းၵပ်းသိုပ်ႇ = +95 (0)253 670 806, +95(0)9420 188 766, […]Weiterlesen
Shan State Buddhist University
Shan State Buddhist University: A Concept PaperWeiterlesen
The SSBU Opening Ceremony Invitation Leter Myanmar
The SSBU Opening Ceremony Invitation Leter Myanmar ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထၸိုင်ႈတႆး ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈWeiterlesen
The SSBU Pening Ceremony Invitation Leter
The SSBU Pening Ceremony Invitation လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်Weiterlesen
ပၢင်သႅမ်ႇမၼိူဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ လၢႆလၢႆမိူင်း ပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ်း လႄႈလွင်ႈမုင်ႈႁၼ်
ပၢင်သႅမ်ႇမၼိူဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ လၢႆလၢႆမိူင်း ပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ် လႄႈလွင်ႈမုင်ႈႁၼ် ဝၼ်းလႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း Date and Time: 06 02 2026 8:AM – 5:PM ဢွင်ႈတီႈ = Shan State Buddhist University,Phaya Phyu Qtr. Taungyi, Shan State, Myanmar မၢႆၽူင်းၵပ်းသိုပ်ႇ = +95 (0)253 […]Weiterlesen
Buddhist Universities around the World
Buddhist Universities around the World by Venerable Prof. Dr. Dhammasami Dhammacariya, MA, MPhil (Kelaniya), DPhil (Oxford) Aggamaha-saddhammajotikadhaja Buddhists were among those to have set up the earliest universities in […]Weiterlesen
ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး
ၸၼ်ႉၸွမ် ပုတ်ႉထ ဢၼ်ပႃရၵူ ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ထမ်းမသႃမိ ၶမ်းမၢႆ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ တေပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ် ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ပီ ။ ဝၼ်းတီႈ 07/02/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 09.00 မူင်း ၵၢင်ၼႂ် တေပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ် ပုတ်ႉထ တီႈပွၵ်ႉၽရႃးၶၢဝ် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်ပႃရၵူ ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ထမ်းမသႃမိ ၶမ်းမၢႆ ဢွၼ်ႁူဝ် […]Weiterlesen
သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆး တေမိူဝ်းၸွႆႈၵၢၼ်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီ:
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶတႆး ၸိုင်ထႆးတေမိူဝ်းၸွႆႈၵၢၼ် ၵူႈလွင်ႈ လွင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်တီႈတူၼ်ႈတီး ၼႆလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ဝႆႉၼၼ်ႉ မီးၸွမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆး တေမိူဝ်းၸွႆႈၵၢၼ်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီWeiterlesen


text:
လွၵ်းလၢႆး Root & Firmware ၊ တေလၢတ်ႈၼေ 2 လၢႆးၶႃႈ 1 . လၢႆး Root ၶိူင်ႈ ၊ 2 . လၢႆး
သႂ်ႇ Fimware ၊ ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇပေႃး ပိူင်ႈၵၼ် ၊ မၢႆ 1 လႄႈ မၢႆ 2 ဢမ်ႇၼၼ် ၼဵၵ်းလွၵ်း/သႂ်ႇ
PDA
တႃႇ Root ၶိူင်ႈႁဝ်း ။ CSC
တႃႇသႂ်ႇ
Firmware ၶိူင်ႈႁဝ်း ။ Firmware ပဵၼ်တူဝ်
Android 4.1.1 >>> 4.2.2 ဢဝ်ၼႂ်ႈၶႃႈ
<<< ပဵၼ်ၶွင် Brasil / ၶွင်ထႆး
ဢေႃႈ ။ ပေႃးတၢင်ႇ Firmware ၵူၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇတဵမ်း
ပေႃးဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ၶႃႈၼေႃႈ ။
Samsung Galaxy Dous ( GT-I9082L )
& ( GT-I9082 )
2 ဝိူဝ်းသျၢၼ်ႉၼႆႉ တေမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈ ။ ပေႃးပဵၼ် Samsung Galaxy Dous ( GT-I9082L )
ဝိူဝ်းသျၢၼ်ႉ ဢႅၼ်းၻြွႆး 4.1.1 ၼႆႉ တႃႇတေ Root ၶိူင်ႈမၼ်း ၸႂ်ႉဢႅပ်ႉ ဢဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈ
ဢမ်ႇယၢပ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ
ဢႅပ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်း
ဝိူဝ်းသျၢၼ်ႉ 4.1.1 ၶႃႈ တႃႇ Root ၶိူင်ႈ
ဝိူဝ်းသျၢၼ်ႉ 4.2.2
ဢႅပ်ႉ ၾွၼ်ႉ / ၶီးၿွတ်ႇ တႆး ဢၼ်လူဝ်ၸႂ်ႉ တဵမ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈႁဝ်းပႂ်ႇ Root ၶိူင်ႈမၼ်း
1 . Tai Font Need (Root) V.4
2 . Nawngwo Kham Keyboard
3 . Odin 3.07
4 . CWM ( Root )
5 . Firmware ( ပေႃး Root ၵူၺ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇ )
ၼႂ်း 3 ထိုင် 5 ၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈဢဝ်လေႃႈၵၼ်ဝႆႉ ပဵၼ် Zip ၾၢႆႇဢၼ်လဵဝ်
4.2.2 ပေႃး Root ဢမ်ႇလႆႈ လူတ်ႇဢဝ်တီႈၼႆႈ CWM Rootၶႃႈ ၵဵပ်း
UPDATE-SuperSU-v2.01.zip ဝႆႉၼႂ်း Sdcard သေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႃႈ CWM-based Recovery >>>
Install
zip >>> Install Update From Zip File >>> Choose Zip From Sdcard
ဢမ်ႇၼၼ် Choose
Zip From / Storage / Sdcard1 ၵႂႃႇၽူဝ်ႉတိူဝ်ႉတီႈၵဵပ်းၾၢႆႇဢဝ်ဝႆႉ လႄႈ Install ပၼ်
ၵီႈ Zip ၾၢႆႇမၼ်းယဝ်ႉ တေႁၼ်ၼင်ႇၼႆၶႃႈ ။ 1.လႅင်" ၼၼ်ႉပဵၼ်တူဝ် Root ၊
2.လႅင်" ၼၼ်ႉပဵၼ် Firmware ၊ 3.လႅင်" ၼၼ်ႉပဵၼ် Odin3 လမ်ႇလွင်ႈ
တႃႇ Samsung တႄႉ"ဢေႃႈ ။ လူဝ်ႇတၢင်ႇ Firmware ၵေႃႈဢဝ် Firmware ၶႃႈ
လူဝ်ႇ Root ၶိူင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ် တူဝ် Root ၼၼ်ႉၵူၺ်းၶႃႈၼႃႈ ။
မိူဝ်ႈႁဝ်း လႆႈၾၢႆႇမၼ်းမႃးယဝ်ႉ ၊ မီးပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်တေႃႇ မိုဝ်းထိုဝ် ၵပ်း ၶွမ်း တိတ်းတၢင်ႈ
Kies Samsung
ၵွၼ်ႇၶႃႈ ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးၵေႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇတိတ်းတင်ႈၶႃႈ ။
1. ပိတ်ႉၶိူင်ႈယဝ်ႉသေ ၊ 2. ၼိၵ်းပၼ်တုမ်ႇယွမ်းသဵင် ၊ 3.တုမ်ႇၼႃႈႁႅၵ်ႈ ၊
4. တုမ်ႇပိတ်ႉ/ပိုတ်ႇ ၸႄႈယူႇဝႆႉ
5. တေၶိုၼ်ႈၼႃႈၼႆႉ
ၼဵၵ်းပၼ်တုမ်ႇၶိုၼ်ႈသဵင်ၵမ်း1 တေႁၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈတႂ်ႈၼႆႉ လႄႈ တေႃႇသၢႆ
USB တႃႇ ဢဝ် မိုဝ်းထိုဝ် တၢင်း ၶွမ်း ၶဝ်ႈႁႃၵၼ်
ယဝ်ႉ ပိုတ်ႇၼႃႈ Odin3 ၶိုၼ်ႈမႃး
တေ Root လိူၵ်းလွၵ်း PDA ။ တေတၢင်ႇ Firmware လိူၵ်ႈလွၵ်း CSC ၶႃႈ
ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈၾၢႆႇမၼ်းတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႅပ်းဢဝ်ဝႆႉ
ပေႃးလိူၵ်းယဝ်ႉတေႁၼ် ၼင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈတႂ်ႈ ၼႆႉ ။ လႄႈတိၵ်းပၼ်လွၵ်း
Auto Reboot လႄႈ F Reset Time ၼင်ႇႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉၶႃႈ
ၼဵၵ်းပၼ် Start
ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ တေမွၵ်ႇၼေ တၢင်းၶိုပ်ႈၼႃႈလႄႈ ၼႂ်းၶွမ်း တီႈမိုဝ်းထိုဝ်ၵေႃႈတေႁၼ်ၶႃႈ
ပေႃးယဝ်ႉမိုဝ်းထိုဝ် ၾူင်းႁဝ်း တေလပ်းသေ ပိုတ်ႇၶိုင်ႈမႂ်ႇၶႃႈ ။ ပေႃးတေသႂ်ႇလိၵ်း
တႆးၵေႃႈ ဢဝ်ၾွၼ်ႉတီႈ ပၼ်လိင်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇ လႄႈ ႁဵတ်းၸွမ်း ၵႂၢမ်းသၢင်ႇမၼ်းၵႂႃႇၶႃႈၼေႃႈ
ၶွင်ႉၶမ် ဝူၼ်ႉဢမ်ႇဢွၵ်ႇ မီးပၼ်ႁႃ ထၢမ်မႃးလႆႈၶႃႈ ယိၼ်လီႁပ်ႉထွမ်ႇၶႃႈ
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
တူဝ်ထူပ်း ၾႃၶွၼ်း ၶႃႈ
လၢႆးပွတ်း/ငၢႆႈ မၼ်း ဢေႃႈ