text:
ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း (မၢၼ်ႈ: အုတ်တွင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Oktwin) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ ယၢၼ် ပႅတ်ႇလၵ်း၊ မီးၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ယၢၼ် 1 1/2 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပႆႇႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉသေ လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပဵၼ်ဝဵင်းမႃး ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးတီႈ ထုင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးလႄႈ ဢဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်မီးၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉၼၼ်ႉ တေႃႉတင်းလေႃႉ တေႃႉတင်းႁိူဝ်းသေ သူင်ႇၸူးထိုင် ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇသူင်ႇၸူး တႃႈၵုင်ႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးလွင်ႈၵႃႉၶၢႆမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈလတ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 166 လၵ်းယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်၊ လုမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ၸႄႈဝဵင်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်တပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈလႄႈ လုမ်းသၢႆလူမ်း၊ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးလုမ်း ၽၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ပႃႇမႆႉလႄႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းလႄႈ ၸွမ်းၶႅပ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈမႆႉ လႄႈ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ပွတ်းၵၢၼ် ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ထုင်ႉၽျူးၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးမႃးသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1973 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီးမႃး 87,633 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်ပွတ်းတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်သေ လႅၼ်လိၼ်ပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉပၼ် ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1905 ၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽျူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽျူးၼႆႉ ၵႂၢင်ႈဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း တေငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇၼႃႈလိၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈၸႄႈဝဵင်းၽျူးသေ ၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးလႄႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းသေ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢိၵ်ႇပႃးဢူၵ်ႉတႂိၼ်းသေၼႆႉ မီးတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း ႁႃႈတီႈယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ ၸႄႈဝဵင်းသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈၵႃႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉပိူင်လူင် တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ တင်းသဵင်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း - လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈယေႇတူဝ်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း ယၢၼ် သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးသၢႆတၢင်းလိၼ်ယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသျိၼ်ႇပိၼ်ႇၵျွၵ်ႉသွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၵူတ်ႉၽၢႆႇလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ပိုၼ်းၵွင်းမူးဝႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢလွင်းၽြႃးၸၢတ်ႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႇ ပဵၼ် ၸၢတ်ႈၶုၼ်ၵႆႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းမႃးသေ ပဵၼ်ၵွင်းမူး ဢၼ် ၶုၼ်သီႇရီထမ်ႇမသေႃးၵ တႄႇမႃးၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ဢၼွၵ်ႉၼၢၼ်းတေႃးယႃး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း သီႇလၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ်ၵမ်ႇမထၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးမီးတင်းၼမ်သေၵေႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵတ်းယဵၼ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[1]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢၼ်ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး မႁႃႇသီႇရိ ၸေႇယျသူႇရ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇသၢၵ်ႈၵရိတ်ႉ (872) ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းၵဝ်ႇတႂႃႇရဝတီႇ သေ တင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇၵေႇတုမတီႇသေ ၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈဝဵင်းၼႆသေ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢွင်ႈတပ်ႉ တီႈၼႂ်းၽၢႆႇၵွင်းလိၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် တီႈႁိမ်းၸမ် ၵျွင်းထမ်ႇမရၵ်ႉၶိတၵၢင်ဝဵင်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပဵၼ်ၵျွင်းၵတ်ႉတႄး တီႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်မႃး ဢွင်ႈတီႈတပ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း ဢၼ်မႃးတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉမႇႉၶဝ် ထင်လိုဝ်ႈသဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼူၵ်ႉၶဝ်ႁၢဝ်ႉၶဝ် ႁွင်ႉမေႃး ငိၼ်းမူၼ်ႈသိူဝ်းလႄႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢွင်ႈဢေႃးတတႂိၼ်း ၼႆသေ တႆးၸမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢွင်ႈၼူၵ်ႉႁွင်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉသေ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ပဵၼ်မႃး ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ပိူင်ပႅၵ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉ ၽၢႆႇမိူင်းၼိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ လူင်းမႃးၵႃႉၵုၼ်ႇမိူင်းတႂ်ႈၼႆႉသေ လႆႈမႃးတင်ႈထင်ဢွင်ႈသဝ်းတီႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပႃႇၽၵ်းမီးဢူးၸႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် သိုပ်ႇႁႃ ဢွင်ႈတီႈထင်သဝ်း ဢၼ်လီသေၼႆႉၼႆသေ လႆႈၵႂႃႇႁၼ် ၼမ်ႉမေႃႇဢုတ်ႇ (ဢူၵ်ႉယေႇတႂိၼ်း) (ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်လႅပ်ႈတေမီး တီႈ သူၼ်ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းဢူးမိၼ်းၸဵင်ႇ တီႈ မႄးၵူင်း) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်း ၼမ်ႉမေႃႇၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ရႃႇၸဝၢင်ႇတွင်ႇငူႇ ႁင်း ၵထိၵဢူးၸဵင်ႇလႂိၼ်ႇလေးဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မျိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ပီၶရိတ်ႉ 1511 ၼၼ်ႉ မီးမႃး တီႇၵဝ်ႇတီႇ၊ ၵုင်းၵဝ်ႇၵုင်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇသိမ်းဢဝ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပီ (1885) ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပႃႇဢုင် ဢၼ်ၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးလႆလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိုၵ်ႉယူႇတီႈ ဢွင်ႈမႄးၵူင်း၊ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်တၢင်ႇတီႈတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ထဵင်ၼႃးၵူၺ်း။ တီႈမႄးၵူင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မေႃႇၼမ်ႉဢုတ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူတ်းၶုတ်းဝႆႉလႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၺွင်ႇၶျေႇထွၵ်ႉ၊ ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဝဵင်းၵျွႆးပွႆး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ (1898) ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ် ၾိင်ႈမိူင်းလိၼ် (The Lawyer Burma Town and Village Lands Act 1898)သေ လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ဢၶွင်ႇသေ ဢဝ်တင်း မၢႆလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ (100) သေ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ (1908)၊ လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (29) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မၢႆလိၵ်ႈ 103725 ၵိပ်ႇ(1) ႁင်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ပျီႇထွင်ႇၸုသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ (24-6-1972) ၼၼ်ႉသေ ဢဝ် ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင်၊ ၸွမ်းလူၺ် မၢႆလိၵ်ႈ 3/167/ဢထ(2) မိူဝ်ႈ (25-5-1973) ၼၼ်ႉသေ လႆႈၽွတ်ႈႁဵၼ်း မူႇဝၢၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (15)
- ↑ အုတ်တွင်းမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ. ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့. Retrieved on ၃ မေ ၂၀၁၇။


c: text/html

text:
ၶူဝ်ႊဝီတ်ႉၽႄႈလၢမ်းၵမ်းထူၼ်ႈသၢမ်ၼႆႉ ၸပ်းပႃးၵူၼ်းၶူဝ်လမ် ၼမ် လူႉတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈမီး ၊ ၵၢတ်ႇလူင်သမ်ႉၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသိုဝ်ႉၶၢႆမိူၼ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးတိုၵ်ႉလႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈၶူဝ်ႊဝိတ်ႉယူႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/10/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပိုတ်ႇပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း သိုဝ်ႉၶၢႆၸၢႆႇၵၼ်လႆႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ မိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ပၼ်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၸၢႆႇၵၼ်တႄႇဢဝ် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ထိုင် 12 မူင်းၵၢင်ဝၼ်း ၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းမႃးၶဝ်ႈၸၢႆႇၵၢတ်ႇၼမ်ၵိုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ၵူဝ်တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉ မႅင်းၽႄႈ လၢမ်းၸူးၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶူဝ်လမ် လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ တိုၵ်ႉပိုတ်ႇမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢတ်ႇတႄႉ ဢမ်ႇမၵ်း တတ်းသင် ပိုတ်ႇၶၢႆၵူႈဢၼ်ၶႃႈ။ ဢမ်ႇဝႃႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ၊ ၽၵ်းၶဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ လႆႈမႆႈၸႂ် ၶႃႈဢေႃႈ ၵူဝ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်းထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ဢၼ်လႆႈပိုတ်ႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းလူမ်းမႆႈၵူၼ်းၶဝ်ႈၵူၼ်းဢွၵ်ႇ ၊ ဢမ်ႇမၵ်းမၢႆဝႆႉပၼ်ၽၵ်းတူၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈဝႃႈၽႂ်ၵေႃႉလႂ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၢတ်ႈမၢႆ လူမ်းမႆႈ ၽႂ်။ ပေႃးမီးၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မႃးၵၢတ်ႇတႄႉ ၸၢင်ႈပႃးၵၼ်ယၢပ်ႇတင်းမိူင်း ၵူၼ်းၶူဝ်လမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶူဝ်လမ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၢတ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႇတႅၵ်ႈလူမ်းမႆႈပၼ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းတႅၵ်ႈပၼ်သင်၊ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမၢင်ၵေႃႉ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၵၢတ်ႇ ယင်းဢမ်ႇသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းၵၼ်၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇ ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်ၵၼ် ဢမ်ႇၵူဝ် ၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်တႄႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉမႃးႁွပ်ႈၼႆႉ တီႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼမ်၊ လူႉတၢႆလၢႆၵေႃႉ ယႃၶႅၼ်းလၢႆၵေႃႉ တိုၵ်ႉယူတ်းယႃဝႆႉလၢႆၵေႃႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်း ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး သဵၼ်ႈမၢႆတႅတ်ႈတေႃး။
ၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ ၽွင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်းၼၼ်ႉမႃးသေ တိုၵ်ႉမႃး ပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသိုဝ်ႉၸၢႆႇၶၢႆၵၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/10/201 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶူဝ်လမ်လၢတ်ႈ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၽၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ပၼ်ၾၢင်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ မႆႈၸႂ်လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တေထိုင် ဝၼ်းထီႉ 8 November 2020 ၼႆႉ ၵူဝ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇလီၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းလွင်ႈလၢတ်ႈၸႃ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လီတေႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 2 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တွမ်ႇ ဢႅၼ်ႇတရူး (Tom Andrews) ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸုမ်း UN ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ− ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်း ဢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မီးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိူင်ႉၼႆယူႇ၊ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တေမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ ၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ တေဢဝ်ၽွၼ်းလီမႃးၸူး ၵူၼ်းမိူင်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၼႃႇ ၸူဝ်ႈၵႃႈပႆႇထိုင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵူၺ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႃးဢဝ်မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ မီးလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ ၽူႈၵိူဝ်းယမ်သႃႇသၼႃႇမၢင်ဢၼ် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ လႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လႆႈယူႇသေတႃႉ ပိုၼ်ႉတီႈမၢင်ဢၼ် ဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ၊ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ မီး (56) ၸႄႈဝဵင်း၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မိူင်းရၶႅင်ႇ မီး (9) ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ မိူင်းတႆး မီး (6) ၸႄႈဝဵင်း ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ မီး 1 လၢၼ်ႉပၢႆဝႃႈၼႆ။
Tom Andrews လၢတ်ႈဝႃႈ − ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅင်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႇ၊ ႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈလၢတ်ႈၸႃသုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႃး ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈ ၸုမ်း UN ၸင်ႇလႆႈၵမ်းၵမ်းပၼ်ၾၢင်ႉယူႇ၊ လွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ယင်းတိုၵ်းသူၼ်းပႃးဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပဵၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼိူဝ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉယူႇ ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸႅၵ်ႇၽႄၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်သင်သေ ထုၵ်ႇလီဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း ၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Chanayethazan Township), (မၢၼ်ႈ: ချမ်းအေးသာဇံ မြို့နယ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်းတလေး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းမၼ်းမီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလီပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢတ်ႇၸေးၶျူဝ်ႇ လႄႈ ႁူင်းသဝ်း ႁူဝ်ႇတႄႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1965 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်း လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေႃႇလၢၼ်ႇယေးသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇမႃးဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၼႆႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်ႈမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇ ၺဵင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးမူႉတီႇသွၵ်ႉယေးဢၽွႆႉ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10.12.1992 ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ႁႃႈၸႄႈဝဵင်းသေ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းတင်း ပွၵ်ႉ ႒႐ ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။[2]
သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ႒႐.႐႕႗ တီႇၵရီႇ ႕႖ မိတ်ႉၼိတ်ႉ ႄလႈ ႒႑ တီႇၵရီႇ ႕႙ မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ႙႖.႐႓ တီႇၵရီႇ ႓ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ ႙႖.႐႘ တီႇၵရီႇ ႓ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ တေႃႇ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း တၢင်းယၢဝ်း မီး ႕.႘႕ လၵ်း၊ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ မီး ႐.႙႒ လၵ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး ႕.႐႔ လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။[2]
လႅၼ်လိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၶႅၼ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မီး ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈၼႃႈပၢင်ႇလၢႆသေ တီႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီး ႒႕႐ ထတ်းလႄႈ တီႈဢၼ်သုင်သုတ်းမီး ႒႕႖ ထတ်းယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇသေ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ၾ
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆး၊ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ ယၢင်း၊ ရၶႅင်ႇ၊ မွၼ်း၊ ယၢင်းလႅင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉယူႇၼမ် ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ ၼမ်သေပိူၼ်ႈေသ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ၊ ႁိၼ်ႇတူႇ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ လႄႈ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးၼမ် ၸွမ်းၼင်ႇၶႅၼ်ႇၸႅၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ် ႖.႙႖% ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၸၢပ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပဵၼ် ၶႄႇ၊ ဢိၼ်းတီးယႃး၊ ပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တူၵ်းၵၢင်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးၵၢတ်ႇ ၸေးၶျူဝ်ႇတေႃႇ ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႅၵ်ႇၽႄၶၢႆၼၼ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢတ်ႇလူင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်တူၵ်းၵႅၼ်ႈၵၢင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈမႄးႁူဝ်ရူတ်ႉလဵၼ်း၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈမႄးႁိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ၽၢႆႇၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇသၢႆတၢင်းၼမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈသွႆး၊ ၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်၊ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်း၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ၊ ၸဝ်ႈၶဝ်ႈၵျုင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉၶႅင်း မီးဝႆႉ ႘႐ ပၢႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၼႂ်းႁိူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ ႘႐ ပၢႆယဝ်ႉ။
ၵၢတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မၢၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇပလႃႇၸႃႇ
- ၵၢတ်ႇယတၼႃႇပူင်ႇ
- ၵၢတ်ႇပျီႇၵျေႃႇ
- ၵၢတ်ႇထီးတႅင်ႇ
- ၵၢတ်ႇၵႅင်းတၢၼ်း
- ယူင်ႉသၢင်ႈဢုတ်ႇလူင်ႁွင်ႇၸၢၼ်း
- ပလႃႇၸႃႇယူဝ်းယူဝ်း + ၸၼ်ႉသုင်
- သူၺ်ႇၵမ်ႉၵေႃႇ
- ႁွင်ႈလၢၼ်ႉ ႘႖၊ ၼႂ်းၵႄႈ ႒႗×႓႑
- ၵၢတ်ႇဢွၼ်ႇဢၼ်ၸေးၶျူဝ်ႇပိူင်ႇ
ၵၢၼ်တေႃႇသူင်ႇတိတ်ႉတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ တႃႈၼမ်ႉမယၢၼ်းၶျၢၼ်ႇ လႄႈ တႃႇၵႂႃႇ မိၼ်းၵုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်းၵုၼ်း ၼႆ မီးတႃႈႁိူဝ်း ႒ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်တူၵ်းၵႅၼ်ၵၢင်တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း တၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်း ႐.႙႒ လၵ်းသေ တႄႇဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ႒႖ တေႃႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ႓႕ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆရူတ်ႉၵႃးဢွၼ်ႇ ဢၼ်လဵၼ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၵျွၵ်ႉသႄႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ
ပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢထၵ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီးဝႆႉ ႑႐ ႁူင်းယဝ်ႉ။
- ဢထၵ ၂
- ဢထၵ ၅
- ဢထၵ ၆
- ဢထၵ ၁၂
- ဢထၵ ၁၄
- ဢထၵ ၁၅
- ဢထၵ ၁၆
- ဢထၵ ၁၉
- ဢထၵ ၂၂
- ဢထၵ ၂၃
ဢထၵ(ၽႄ)/ဢလၵ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဢလၵ (ထ(ၽႄ)) ၂၇
- ဢလၵ ၁
- ဢလၵ ၇
- ဢလၵ ၉
- ဢလၵ ၁၀
- ဢလၵ ၁၆
ဢမၵ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီးဝႆႉယူႇ ႓႓ ႁူင်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးယူႇလီ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူင်းယႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ႁူင်းယႃလူင် ယူတ်းယႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ႁူင်းယႃလူင် ၼၢင်းယိင်း
- ႁူင်းယႃလူင် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- ႁူင်းယႃလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- ႁူင်းယႃလူင်တၢင်းပဵၼ်မေႃၸပ်း
ႁွင်ႈပၼ်ယႃႈယႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- RHC
- RHS
- လွင်ႈတိုၵ်းပႅတ်ႈ တၢင်းပဵၼ်တုတ်ႈ
- လွင်ႈတိုၵ်ႈပႅတ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ
- လွင်ႈတိုၵ်းပႅတ်ႈ တၢင်းပဵၼ်တီႇပီႇ
တီႈၸိူဝ်းလီမၢႆတွင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပၢင်လဵၼ်ႈပထူး (မၢၼ်ႈ: ဗထူးအားကစားကွင်း)
- ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈထီးလိၼ်း
- တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မန္တလေးဘူတာကြီး)
- သူၼ်မွၵ်ႇဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ (မၢၼ်ႈ: မြို့တော်ဥယျာဉ်)
- ႁူင်းႁဵၼ်းပလိၵ်ႈ (မၢၼ်ႈ: ရဲသိပ္ပံ (မန္တလေး))
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) (မၢၼ်ႈ: မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်)
- ၵၢတ်ႇယတၼႃႇပူင် (မၢၼ်ႈ: ရတနာပုံဈေး)
- ၵၢတ်ႇၸေးၶျူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဈေးချိုတော်)
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Myanmar Area Codes. Archived from the original on 2009-12-01။ Retrieved on 2018-03-23။
- ↑ 2.0 2.1 ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်ဢလၵ်များ. မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး.


text:
ၶိၼ်ႇဢူး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး (မၢၼ်ႈ: ခင်ဦးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Khin-U ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [kʰì ú]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵၵ်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်း-ၸႄႈၼႃး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ယၢၼ် 14 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်ႈၼိူဝ်ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈႁိမ်းႁွမ်း ပီ 1891 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ဝၢၼ်ႈၶျွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၸိၼ်ႇ ၼႃႈလိၼ်သၢမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်ႈၶျွၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆႉ တင်း ဝဵင်းယေႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 12 လၵ်းသေ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းယၢင်ရူတ်ႉၵႃး ႁွတ်ႈထိုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးတေၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆၵေႃႈ တႆၼိူဝ် ပႅၵ်ႈတၢင်းႁွင်ႈမူးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မွၵ်ႈ 25 လၵ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝၢၼ်ႈၵပႂႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း၊ ႁွင်ႈပလိၵ်ႈ၊ သၢႆလူမ်း လႄႈ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးယူႇ မွၵ်ႈ 500 ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်လႄႈ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ငၶျိတ်ႉၺူဝ်ႇၵိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၶၢမ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇ တီႈဢလွင်းၽယႃးသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေတႃႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းၵႃႈႁိုဝ်။[1]
မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်း မွၵ်ႈသွင်လၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝေႇပူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးၼႆႉ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇလူင် မီးဝႆႉမွၵ်ႈ (7) လုၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈ (ငႃးပူင်ႇၸႅတ်ႉ - ငါးပုံစက်) ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(2)
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Kin-u Map — Satellite Images of Kin-u" Maplandia


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် ၵူႈမိူင်းမိူင်း (International Committee of the Red Cross- ICRC) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ဢိၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းမွၵ်ႈ 2,000 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မွၵ်ႈ 2,000 ၵေႃႉ လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေးသေ ပၢႆႈယူႇသွၼ်ႈသဝ်း ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေး၊ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၶဝ်ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇ သွၼ်ႈသဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လၢႆဝၼ်းၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် ၵူႈမိူင်းမိူင်း လႄႈ ၶွမ်ႇမတီႇၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် မိူင်းတႆး ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်ယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉတီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈလီႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ တႃႇမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း 34 လင် ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းတီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈလီႈ တႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈႁိူၼ်းယေး ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တင်ႈတႄႇၼႂ်းလိူၼ် February 2021 ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA တင်း TNLA ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢိၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လၢႆလၢႆဢွင်ႈတီႈသေ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လူႉၵွႆတင်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၵေႃႈ မီးတင်းၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – MeKong News


text:
ပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇယင်းပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈ၊ ၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼပ်ႉႁဵင်ယင်းပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး၊ ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ၼႆႉသမ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းလၢမ်းလူင်းထိုင်ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵူၼ်းမိူင်း ႁိမ်းၸမ် 300 လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ။
ယွၼ်ႉသင်လႄႈပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီးၼႆၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၶမ်းၸၢမ်ႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ဢေႃႈၶႃႈ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းလွႆႁူၼ်းၼၼ်ႉမၼ်းမီးတပ်ႉ RCSS ႁဝ်း။ တပ်ႉႁဝ်းတူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ ၸွမ်းလွႆ ၼၼ်ႉ ၶႃႈလႄႇ ။ SSPP ၶဝ်ၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ်ႁႄမႃးယိုဝ်းႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈၼၼ်ႉ ။ပေႃးၶဝ်မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ယူႇတီႈRCSSတေႉ မၼ်းပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်ၼႃႇ ႁဝ်းၶႃႈတေႉ ဢမ်ႇယိုဝ်း ၶႃႈၼႃ ။ယူႇတီႈတႆးတေႃႇတႆးၼႆႉတေႉႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ်ၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႈၵႅတ်ႇၶႄ တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ ပေႃးၶဝ်မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈၶႄတူဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈဢမ်ႇလီ ၼၼ်ႉ တေႉ တႆးတေႃႇတႆးယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလီၶႃႈၼေႃႈ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ် သေ ၵႄႈၵၼ်လႆႈယူႇ ။သမ်ႉဢမ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေၵႄႈ သမ်ႉဢဝ်လၢႆးၵွင်ႈ လၢႆးၵၢင်ႇသေၵေႈၼႆႉ 1 ၼႆႉပိုၼ်းတႆးႁဝ်းႁၢင်ႈၸႃႉ၊ 2 ၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႆးတေ ယုပ်ႈယွမ်း၊ 3ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၽွၼ်းလီမၼ်းဢမ်ႇမီးသင်ၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ။”
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ပွတ်းၵေးသီးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ပုင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼွင်သွမ်း ၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းတိၼ်လွႆႁူၼ်း ဢၼ်မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းမွၵ်ႈ 15 လၵ်း။ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႆႈမႃးသွၼ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၼွင်သွမ်း။
ၸဝ်ႈၽူင်းႁၢၼ် ၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSAလၢတ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈၼႆႉ RCSS မႃးယိုဝ်းႁဝ်းပွတ်းတင်းလွႆၽႃယေး ၼႆႉ။ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈ SSPP ယၢမ်ႈၵုမ်းၵမ်မႃးၶႃႈၼေႃႈ မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈတေႉ။ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈ SSPP ၵုမ်းၵမ် ၵူၺ်းၼႆဢေႃႈ။”-ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽူႈယိင်းၽူႈၸၢႆး ဢိၵ်ႇ မႄႈလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇလႅင် ၸင်ႇႁႃၵိူတ်ႇလႆႈ 2 ဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇယင်းတိုၵ်ႉမေႃးယူႇပဵၼ်တီႈ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသိုၵ်းတႆးယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆႉသေ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းလႄႈ ၸုမ်းသင်ၶၸဝ်၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းလႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူပ်ႉငီႉၵၼ် ။ ႁႂ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်။
ၸဝ်ႈၽူင်းႁၢၼ် ၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၽၵ်းတူၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇပိၵ်ႉသေပွၵ်ႈၶႃႈလူင် ပိုတ်ႇတၢင်းဝႆႉတႃႇသေႇယဝ်ႉဝႃႈ ။ ႁဝ်းဝႃႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈမီး2ပႃႈ2ၾၢႆႇၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ ႁဝ်းဝႃႈမိုဝ်းၶွၼ်လဵဝ် တူပ်းဢမ်ႇလင်ၼႆ။ ႁဝ်းၶႃႈတေႉတိုၼ်းပိုတ်ႇဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတႃႇသေႇ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇတတ်းၶၢတ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼႆ ၶႂ်ႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈလူဝ်ႇႁူႉၵၢင်ၸႂ်တၢင်းသွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ သွင်တၢပ်ႈၸင်ႇပဵၼ်ႁူၺ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵူၺ်းၶႃႈလေႃးလေႃးသႄႇတေႉ။”-ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းသိုၵ်းတႆး 2 ၸုမ်းယိုဝ်းၵၼ်ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁၢင်ပီ 2018 တေႃႇထိုင်ၵၢင်ပီ 2019 ၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ယၢမ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်လႆႈမိူင်ႈၵၢင်ပီ 2019။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ယင်းလႆႈယူႇလႄႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သင်ၶၸဝ်ႈသေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈၼႆ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆး တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉ။
ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၶမ်းၸၢမ်ႇၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “ဢေႃႈၶႃႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇၾၢႆႇလဵဝ်သေဢုပ်ႇမၼ်းဢမ်ႇလႆႈၶႃႈ။ ၵိုတ်းတိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈၵိုတ်းဢိူဝ်ႈၼႆသေတႃႉ ၾၢႆႇပုၼ်ႉသမ်ႉမႃးယိုဝ်းႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်း ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိုတ်းၶႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၵႃႈလႆႈၶႄတူဝ်ၶႃႈဢေႃႈ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းယၢပ်ႇတီႈၼၼ်ႈၵူၺ်းၶႃႈ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶဝ် သၢင်ႇၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ်လႆႈႁူႉၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်တေႉ မီးတေႉမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ။”- ဝႃၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တႄႉယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ RCSS ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႇႁွင်ႉလႄႈ ၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၵႂႃႇလႆႈၵူႈတီႈ ၼႆသေ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းတူင်ႉၼိုင်။ ၾၢႆႇ SSPP သမ်ႈဝႃႈ RCSS ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈတီႈ ၊ ပေႃးဢမ်ႇထွၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉၼႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈၵေးသီး ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈတေႉၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ။ ပေႃးမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇRCSSတၢႆၵေႃႈပဵၼ်တႆး၊ ၾၢႆႇ SSPP တၢႆၵေႃႈ ပဵၼ်တႆးၵူၺ်း ႁဵတ်းသင်ၼႆတီႈလိၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၽႂ်ၵေႃႈ တႃႉၶိုၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈမၼ်းၶိုၼ်းသေလႃႈ ယႃႇပေႁိမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉတေလီသေပိူၼ်ႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆၶႃႈဢေႃႈ။”
ၸွမ်းဢိူင်ႇထုင်ႉမၢဝ်း လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ-တႆးၵေႃႈ တင်ႈဢဝ်ႁၢင်လိူၼ်ဢေႇပရိူဝ်ႊ ဝၢႆးသွၼ်းၼမ်ႉမႃး သိုၵ်းတႆး သွင်ၸုမ်းၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်။ထိုင်တီႈသိုၵ်းတႆးတင်းသွင်ၸုမ်း လႆႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းထုင်ႉမၢဝ်း ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၾၢႆႇၵူႈၶႅင်ႇၵၼ်။
လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢိင်ၼိူဝ်သိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းႁၵ်ႉသိုၵ်းတႆး 2 ၸုမ်း ၼႆႉၵေႃႈ တႄႇၽိတ်းမေႃးထဵင်ၵၼ်မႃးၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ သိုဝ်ႇၼႅင်ႈသၢၼ် ၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း၊ သင်ၶ ၸဝ်ႈတႄႉ ၵူဝ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၸွမ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢင်းပွင်ႉ ၼင်ႇၼႆ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽွင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶဵင်ႇတႃႉၶတ်းၸႂ်တႃႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၵၢၼ်မိူင်းယူႇၼႆႉ သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇလႄႈ ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈထိုင်ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
“ႁဝ်းၶႃႈ တေလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လႂ် တေႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်းၶဵၼ်သေ ႁႃလၢႆးပွင်သၢင်ႈ မိူင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈမုင်ႈမွင်း ၼၼ်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ၼင်ႇၵၼ် တေတိုၵ်းၵၼ်သေယဝ်ႉ သၢင်ႈတပ်ႉတူဝ် ၵဝ်ႇပဵၼ်ယႂ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးတီႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵႂၢင်ႈၵႅပ်ႈလႄႈ ဢွၵ်းဢေႃလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ၶွင်ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်းၽူႈၼမ်းသိုၵ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဝူၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။”
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး 300 ပၢႆ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး။


text:
ၵျူႇလၢႆႇ
ၵျူႇလၢႆႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈၸဵတ်း တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
ဝၼ်းပွႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျူႇလၢႆႇ ႑႑ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ - World Population Day
ၵျူႇလၢႆႇ ႑႒ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းမႃႇလႃးလႃႇ - Malala Day
ၵျူႇလၢႆႇ ႑႕ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ - World Youth Skills Day
ၵျူႇလၢႆႇ ႑႗ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၸွမ်းထမ်း - World Day for International Justice
ၵျူႇလၢႆႇ ႑႘ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်း ၼႄႇသၼ်ႇ မႅၼ်ႇတႄးလႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း - Nelson Mandela International Day
ၵျူႇလၢႆႇ ႒႘ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းတပ်းၵႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ - World Hepatitis Day
ၵျူႇလၢႆႇ ႓႐ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းတႆးၵေႃႉၵူႈမိူင်းမိူင်း - International Day of Friendship
ဝၼ်းသဝ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ - International Day of Cooperatives
တၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ (မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) - ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း
- တႃၼႃႇပတႃႇ (မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ) - ၵျူႇလၢႆႇ 7 ဝၼ်း
- ဝၼ်းပွႆးပၢဝ်ႇ (မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ) - ၵျူႇလၢႆႇ ႑3 ဝၼ်း
- လိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်း (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ) - ၵျူႇလၢႆႇ ႑7 ဝၼ်း
- ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ) - ၵျူႇလၢႆႇ ႑9 ဝၼ်း
ငဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
→ ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ


text:
မိၼ်းလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ)
ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (မၢၼ်ႈ: မင်းလှမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minhla) ဢမ်ႇၼၼ် ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (တႂ်ႈ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 56.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၵူဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵႂႃႇၽႄႈလၢမ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းၶဝ် လႄႈ လႆႈပိုတ်းယိုဝ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇတမ်ႇငႃႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း တၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ႁိမ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၼမ်ႉ သွင်ၽၢၵ်ႈမိူင်း။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇတမ်ႇငႃႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ဢၼ်မီးဢႃႇယု 47 ပီႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁေႃႈႁိူဝ်းၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁိမ်းၵုၼ်ယူင်ႇပျွင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၼမ်ႉ သွင်ၽၢၵ်ႈမိူင်း မွၵ်ႈ 6 လၵ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈႁၢႆတူဝ်ၵႂႃႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉ လွင်ႈတၢင်း မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 21 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝႃႈၼႆ ၊ ဝၢႆးမႃး လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽၢႆႇတပ်ႉၼမ်ႉ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းတၢႆထင်တီႈယဝ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ထွၵ်ႇသႂ်ႇၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၸၢႆးသေ ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းထီႉ 24 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ − မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ) ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတပ်ႉၼမ်ႉ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႆႈထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းသႂ်ႇ သိူဝ်ႈႁႄႉၵင်ႈတႃႇဢမ်ႇၸူမ်ၼမ်ႉ တီႈၼႂ်း ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ သေ မိူဝ်ႈၶဝ်ပႆႇလႆႈၶႂၢင်ႉယိုဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈယူႇတီႈၵႆ ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၸႅတ်ႈ ထၢမ်တူၺ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇတမ်ႇငႃႈ ၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇ ဝၢႆးသေ လႆႈၶႂၢင်ႉတင်းၼိူဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈယိုဝ်းမၼ်းတၢႆ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉ လႄႈ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ပႃး ၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၸၢႆး တီႈၼႂ်းၼမ်ႉၵမ်းလဵဝ် ၊ ၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၵေႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်လႆႈထူပ်းႁၼ်ယဝ်ႉ ၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၼ်း (ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်း/ဢမ်ႇဝႆႉ ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း) လႄႈ တိုၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယူႇယဝ်ႉ − ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ − လၢမ်းၶၢတ်ႈတူၺ်းတႄႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵေႃႉၼႆႉ လႅပ်ႈတေလုၵ်ႉ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း သေ လၵ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇ တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၊ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လၵ်ႉၶၢႆႉတီႈယူႇၵႂႃႇ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၼႆႉ မီးဢေႇႁႅင်းၼႃႇ ၊ လွင်ႈၶၢႆႉတီႈယူႇၸိူင်ႉၼႆ ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးၼႆတႄႉ ဢမ်ႇဝႃႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ၊ ဢၼ်ၽၢႆႇတပ်ႉၼမ်ႉ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ လႅပ်ႈတေပဵၼ် ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းၸိူင်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယႃႇပေႁႂ်ႈၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ၸိူင်ႉၼၼ် − လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႆႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇ ၸူး မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ တႃႇၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃလွင်ႈၼႆႉသေတႃႉ ၽၢႆႇၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈၵႂၢမ်း သူင်ႇတွပ်ႇၶိုၼ်းသင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 August 2020 ၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႆႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်း ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ႁႂ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းလႆႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ဢၼ်ယူႇႁၢင်ႇၵႆ လိၼ်လိၼ် မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ မွၵ်ႈ 1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း COVID-19 ဢၼ်တေၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 09 June 2020 သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ KCNA ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ ယူႇတီႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ သေ တေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ ၊ လုမ်းၵပ်းသၢၼ်သွင်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၵေးသွင်း (Kaesong) ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေတႄႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵႂႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၵေႃႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇမႃး ၼင်ႈတေႃႇၼႃႈသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင် တေဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆယူႇ။
လွင်ႈၽၢႆႇသိုၵ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၶဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ် တီႈၼႂ်းၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇသိုၵ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လၵ်ႉထွမ်ႇၸွ[မ်းယူႇၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ − BBC


text:
ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဢၼ်ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 သေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 13 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNP) လႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) မီး ၸွမ်ၽွင်းလူင် တိူင်းမၵူၺ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းယၢင်း တေႃႇၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉ၊ တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း (ဝဵင်းၸေႊၼႃး) ဢူးဢိၼ်ႇထူင်းၶႃးၼေႃႇသၢၼ်ႇ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) လႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNP) ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း ဢွင်ႈတီႈလုမ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (မိူင်းတႆး) ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNP) လႆႈတၢင်ႇထိုင်တီႈ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဝႆႉ (15) ၶေႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ မၢႆးဢူင်းၶၢႆႇ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပႃႇတီႇ TNP တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈ − လႆႈတၢင်ႇထိုင်ၶေႃႈဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ဝႆႉယူႇတင်းမူတ်း (15) ၶေႃႈ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇမၼ်း ၶေႃႈထီႉ(1) တႄႉပဵၼ်လွင်ႈ ပႃႇတီႇ NLD မီးၵၢင်ၸႂ်ၼိူဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈၼႄပၼ်မူႇပိူင် ဝၢင်းၽႅၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႄၵၼ် တႅၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းလႅင်း၊ (2) ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တေသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းဢီႈသင် တေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လူၺ်ႈလၢႆးလႂ် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႂ်ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ − လႆႈဝႃႈပၢင်ၵုမ် ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇ NLD ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီယူႇ၊ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵေႃႈ တေမီးပၢင်ၵုမ် ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၸိူင်ႉၼႆထႅင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေပႃႇတီႇ NLD လႄႈ ပႃႇတီႇ TNP ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:00 မူင်း ထိုင် 16:00 မူင်း ပႃႇတီႇ NLD သိုပ်ႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၶုၼ်ႇသၢၼ်ႇလုၼ်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇ PNO လႄႈ ၶုၼ်ႇတဵင်းၽေႇ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ပႃႇတီႇ PNO ႁူမ်ႈတင်း တူဝ်တႅၼ်း (4) ၵေႃႉ တီႈလုမ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းမိူၼ်ၵၼ်။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်တင်း ပႃႇတီႇ PNO ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းသေတႃႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇ PNO တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီယူႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းႁဝ်းပေႃးတေလီၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNP) လႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020သေ လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းသၽႃးမိူင်းတႆးဝႆႉ ၼိုင်ႈပႃႇတီႇလႂ် (7) တီႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?
သွင်ပႃႇတီႇ လႆႈတုၵ်းယွၼ်းတၢင်ႇထိုင်ဝႆႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁူမ်ႈတင်း ၵူၼ်းမိူင်း− သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးလီၶိုၼ်ႈလႄႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပၼ်တီႈယူႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ထိုင်ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ − ၽၢႆႇပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် တၢင်ႇထိုင်ဝႆႉဝႃႈ ပေႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆ ႁႂ်ႈပၼ်တီႈယူႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃးၼႂ်းၸၼ်ႉ ၸႄႈမိူင်းၵူၺ်း ႁႂ်ႈပၼ်တီႈယူႇပႃး ၼႂ်းၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆ။
ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) မႃးႁူပ်ႉထူပ်း ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်း ၼႂ်းၵၢင်ၸႂ်ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ တေၶိုၼ်းတၢင်ႇထိုင်ပၼ်တီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇၵႂႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 14 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ 16:00 မူင်း တေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ − မိူဝ်ႈၼႆႉ တေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ 16:00 မူင်း၊ တီႈလုမ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႁူပ်ႉထူပ်းတင်း ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႅင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လႃးႁူႇၼႄႇ၊ ပႃႇတီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ‘ဝ’ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉၵေႃႈ တေလႆႈၵပ်းသိုပ်ႇထႅင်ႈ၊ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၵေႃႈ တေမႃးယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၸၢႆးလဵၵ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 14 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ဝႆႉဝႃႈ − လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ဢၼ် NLD သူင်ႇပၼ်တႄႉ လႆႈႁပ်ႉယူႇ၊ သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းပႃႇတီႇသွင်ဢၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ တေလႆႈႁူႉႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းမႃးဝႃႈ တေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈလႂ်၊ မိူဝ်ႈလႂ်ဝၼ်းလႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈလုမ်း NLD လႄႈ SNLD (2) တီႈၼႆႉ၊ တေပဵၼ်ထႅင်ႈတၢင်ႇတီႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇလိူၵ်ႈလႆႈ ဢွင်ႈတီႈတႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႄႈ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) တင်း ပႃႇတီႇယၢင်းလႅင် (KysDP) လႄႈ ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း (MUP) လႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃးၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းမီးၼၼ်ႉသေ လူလၢႆၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ထိုင်တီႈပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃးတွင်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 422 ဢၼ်ၵႂႃႇ ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼ်ႇတူးလူင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇဢထမ်ႇမ တဵၵ်းၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၸေးတၢၼ်း ဢိူင်ႇၵၼ်ႇတူးလူင် ထိုင်တီႈပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃးတွင်ႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသင်လႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈၸႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၽူႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း တီႈဝၢၼ်ႈၸေးတၢၼ်း ဢိူင်ႇၵၼ်ႇတူးလူင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လႆႈပႃးတွင်ႉ ၵွပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 422 ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ထေးဢွင်ႇ ၸၼ်ႉသိုၵ်းႁၢၼ် ဝႃႈၼႆ၊ ယွၼ်ႉထေးဢွင်ႇ မိူဝ်းဢထမ်ႇမတဵၵ်းၵၼ်ႉၸၼ် လူလၢႆၼွၼ်းၸွမ်း လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းလႄႈ ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးတွင်ႉသေ ထေးဢွင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ တေပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈလူႉသုမ်း 1 လိူၼ် 150,000 ပျႃး ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်တႃႇၼိုင်ႈလိူၼ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇသိုပ်ႇပၼ်ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၼ်ႇတူးလူင် လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၼၢင်းယိင်း ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းတပ်ႉၵွင်မၼ်း လူလၢႆၼႆႉ တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၼ်ႇတူးလူင်သမ်ႉ ပိၼ်ႇလၢႆႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ သိုၵ်းႁၢၼ် ထေးဢွင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်လူလၢႆၼၢင်းယိင်း ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃးတွင်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႅပ်ႈတေမိူဝ်းၸွမ်းယဝ်ႉလႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဝူၼ်ႉယၢပ်ႇယူႇ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 422 ဢၼ်မႃးပၵ်းတပ်ႉဝႆႉ တီႈဢိူင်ႇၵၼ်ႇတူးလူင်ၼႆႉ ငဝ်ႈတပ်ႉ ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၢၼ်ႇသိုၵ်း မၢႆ-7 (ၸၵၶ-7) ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ယပၶ) ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉဢၼ် ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢထမ်ႇမ တဵၵ်းၵၼ်ႉၸၼ် လူလၢႆၼွၼ်းၸွမ်း ထိုင်တီႈပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃးတွင်ႉၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတွင်ႉတူၺ်းတီႈ ႁူင်းယႃၵႄးၶုၼ်ႇ ဢိူင်ႇၵၼ်ႇတူးလူင်သေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပႃးတွင်ႉလႆႈ 3 လိူၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢင်လွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း (IPA: [pɑ̌ŋ lɔ́ŋ]), (မၢၼ်ႈ: ပင်လောင်းမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pinlaung Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Paanglaung]) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းပၢင်လွင်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်လွင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ၵူႈပီႊပီႊၼႆႉ ယူႇတီႈလိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ TIME ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ မီးမႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈမီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈဢဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် လၢတ်ႈထိုင်ၸိုဝ်ႈသဵင် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႃႇၼိုင်ႈပၢၵ်ႇၵေႃႉ သႂ်ႇၼႂ်းပပ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်ၽႄႈယူႇသေ ၵူၼ်းပၢၵ်ႇၵေႃႉ တႃႇၼႂ်းပီႊ 2021 (100 Most Influential People in the World 2021) ၼႆႉ ယူႇတီႈလိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ TIME သေ လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ပႃး ၼၢင်းယိင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၼၢင်းယိင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်းတႆးလႅင် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Ei Thinzar Maung ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၊ ၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Esther Ze Naw Bamvo ဢၼ်ယူႇတီႈၸုမ်း ၵွင်ႉသၢၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၶၢင်သေ ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ လႄႈ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇမီႇမီႇဢွင်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈ ၽၢႆႇသၢႆႇၵၢၼ်မိၼ်ၼွၵ်ႈၵၢင်ႁၢဝ် တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ TIME လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 April 2021 ၼႆႉ ႁိူဝ်းမိၼ် Ingenuity လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ၼိူဝ် လၢဝ်ဢင်းၵၢၼ်း (Mars) ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပိုၼ်းသေ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇၶူင်ႉသၢင်ႈ (Engineer) တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉၵေႃႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇမီႇမီႇဢွင်ႇ ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၵ်ႇၶေႃႈသင်ႇၵုမ်းထိင်း ဝႃႈၼႆ။
Ei Thinzar Maung ၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းတႆးလႅင် ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ႈၸွမ်း လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈတႄႇ မီးၵၢၼ်ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇသေ ယၢမ်းလဵဝ် မၼ်းၼၢင်း လႆႈပဵၼ်ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼၢင်းယိင်း လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပၢၵ်ႇၵေႃႉ ဢၼ်ယူႇတီႈ TIME Magazine သေ လိူၵ်ႈဢဝ်ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းၼႂ်းတူင်ႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၽူႈၶူင်ႉသၢင်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးဢၢႆႇထီႇ ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ၊ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၊ ၽူႈလဵၼ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၽူႈၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းတင်းၼမ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် သူၼ်ၸႂ် ၼိူဝ်လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်လႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 12 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တႄႇယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12:30 မူင်းၼၼ်ႉသေ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ၶဝ်ႈတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းၵူဝ်းလႄႈ သွင်ၽၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပိုတ်းယိုဝ်းၵႂႃႇ ၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပိုတ်းယိုဝ်းလႄႈ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းတႅၵ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၽေႃႇၵျူင်ႇ ႁိူၼ်းယေးလူႉၵွႆၵႂႃႇ 2 လင်၊ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်း ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ 6 ၵေႃႉ တႃႇ 4 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁူမ်ႈပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယု 2 ၶူပ်ႇပၢႆ၊ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ယူႇတီႈႁူင်းယႃဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈမွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ − ပဵၼ်မၢၵ်ႇလူင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇဝႆႉၼိူဝ်ၵွင်း ၽၢႆႇသိုၵ်း MNDAA ယူႇထႅင်ႈၵွင်းၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်း၊ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈလႄႈ မၢၵ်ႇလူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးတူၵ်းသႂ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ (4) လုၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ 400 ပၢႆ ပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇတီႈ လႅၼ်လိၼ်တႆး−ၶႄႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ − သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်တူင်ႉၼိုင်တၢင်းမိူင်းၵူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ တေၸုတ်ႇၽဝ်ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်းပႅတ်ႈၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ လိူၼ် July 2021 ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ 1,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မၢၼ်ႈၸေႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၢၼ်ႈၸေႈ (မၢၼ်ႈ: မံစီမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mansi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈၸေႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၢႆ ၃၁ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၢႆ ၃၆ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမၢၼ်ႈၸေႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပႃႇထိူၼ်ႇဢွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၀.
- ↑ Myanmar (Burma). Illegal Logging Info. Retrieved on September 25, 2010။


text:
ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလုမ်ႈၾႃႉမိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းမႁႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ် မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၶတ်းတႃႉၵၼ်မႃးလၢႆလၢႆၽၢႆႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈမၼ်ႈၼိမ် မၢင်ပွတ်းတွၼ်ႈ ၵုၼ်လိၼ်ၶူင်းၵူၼ်းၼႆႉ မီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်၊ ႁိမ်ၸိုဝ်ႈသဵင်၊ ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်း၊ ၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်။
မိူင်းဢၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁႅင်းယႂ်ႇ ၸဵမ်ၵူၼ်း ၸဵမ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ၊ ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်းၼႆႉ – မိူင်းၶႄႇတေလႆႈဝႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆးၽၢႆတေႉတေႉ။ ပဵၼ်မိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း 5 မိူင်းလူင် မႁႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸွမ်းၼႂ်းၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UN မႃး၊ ပဵၼ်မိူင်းမီးသုၼ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႃႇၼႃႇဝီႇတူဝ်ႇ “Veto Power” ပေႃးမိူင်းၶႄႇဢမ်ႇၽွမ်ႉၸႂ်လႆးၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလႆႈ မိူင်းၼိုင်ႈ၊ မႁႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈၶႄႇ ဢၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ယွမ်းႁပ်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်လႄႈ ၼပ်ႉယမ်ၵူဝ်ယမ် ဢိၵ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁႄႉႁၢမ်ႈၶႂၢင်တၢင်း မိူင်းၶႄႇမႃးၵေႃႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပၢင်သိုၵ်းယဵၼ် Cold war ၵႄႈၵၢင်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈ (2) ယဝ်ႉၼႆႉ တုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်း မိူင်းႁိမ်းႁွမ်ႉမိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇလႄႈ မိူင်းဢွၼ်ႇဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ မိူင်းႁႅင်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇ (2) မိူင်း မင်ၵၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ် ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းသေ မင်ၵၼ် တိုၵ်းၵၼ် ၶဵင်ႇၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ၽၢႆႇလင်ၼင်ႇၵၼ်။ Cold war ဢၼ်တႄႇ 1947 ၼႆႉ တဵတ်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီႊ 1991 ၼႂ်း 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ (20th Century) ၼႆႉ။
ထိုင်ၼႂ်း 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ (21st Century) ၼႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းႁူဝ်ၸပ်းၽၢႆႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁႅင်းမႃးၼမ်ႉတေႉတေႉ ၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉတူဝ် ၶၢမ်ႇတၢႆသေၶဝ်ႈတိုၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈလမ်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၼမ်၊ ဢၼ်လိုဝ်းလင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ် 11 September 2001 ဢမ်ႇၼၼ် 9/11 သုၼ်ၵၢင်ၵႃႉၶၢႆ ၽႃၽႄလုမ်ႈၾႃႉ (World Trade Center) တီႈဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းယွၵ်ႉ ၺႃးႁိူဝ်းမိၼ် လေႃႇတိုၵ်းသႂ်ႇ 4 လမ်း ၵူၼ်းလူႉတၢႆ 2,763 ၵေႃႉ လႄႈၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈတိုၵ်းပႃးတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Pentagon ၵူၼ်းလူႉတၢႆ 189 ၵေႃႉ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉဝၼ်းလဵဝ် ၵူၼ်းလႆႈလူႉတၢႆ ၸမ် 3,000 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် လီၵူဝ်လူင်လၢင်တေႉၼင်ႇဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပူၼ်ႉမႃးဝၼ်းထီႉ 11 September 2021 ၼႆႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 20 ပီႊသေ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ၶေႃႈမုၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ပိူင်ပဵၼ်ၵၢၼ် ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၶဝ်ႈပႃး ၵၢၼ်ၽႅၼ်ၶဝ်ႈတိုၵ်း (World Trade Center) Ayman al – Zawahiri ၵေႃႉပုတ်ႈတိၼ်တၢင်မိုဝ်း Osama bin laden ၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၼႄတူဝ်မႃးၶိုၼ်း ဝၢႆးသေ သိူင်ႇႁွႆးတူဝ် ပွႆႇၶၢဝ်ႇဝႃႈတၢႆယဝ်ႉ လင်ပီႊ 2011 ၼၼ်ႉ။
ဝၢႆးဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထွၼ်ႇသိုၵ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇယဝ်ႉ 31 August 2021 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ(ၵဝ်ႇ) မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႇသၼ်ႇ ပီႊ 2001 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆႈဢႃႈၼႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႇသတၢၼ်ႇၶိုၼ်း ။
ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထွၼ်ႇသိုၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉတႃႇ ႁေႉၶဵၼ်လူင် ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ်ႇၼႆၵေႃႈဝႃႈ တႃႇတင်ႈႁပ်ႉႁၢပ်ႇမိူင်းယႂ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉ မႁႃႇသမ်ႇမုတ်ႉတရႃႇပႄႈသိၾိၵ်ႇ Pacific ၼႆၵေႃႈမီး၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပိၼ်ႇလၢႆးတိုၵ်းၼႆၵေႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ်ႇ လႆႈဢႃႇၼႃႇၶိုၼ်းၵေႃႈ ၶႄႇပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇႁၼ်လီတႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပူင်းပွင်လႄႈ တေၸွႆႈငိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်း 29 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႆၵမ်းလဵဝ်။
ယၢင်ႈတိၼ်ၶႄႇ ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ
ႁႅင်းသိုၵ်းၶႄႇ ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ မီး 2,185,000 ၵေႃႉ၊ သိုၵ်းၵႅမ် 520,000 ၵေႃႉ (ပီႊ 2020)
ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ 237 billion (2021) သၢင်ႈႁႅင်းၽၢႆႇႁိူဝ်းလူင်တႃႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ မီးၵၢၼ်လွၵ်ႈငိုတ်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ မီးပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၵၼ်တင်း မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ထႆႇဝၼ်ႇ၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုင်ႁိမ်လိပ်း ဢဝ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ပဵၼ်ၶွင်မိူင်းၶႄႇပိူင်ႇၼႆသေ ၵေႃႇၵုၼ်ပွမ် (Spratly Island) တင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း မႄႇၶႂၢၵ်ႈႁႅင်းသိုၵ်းမႃး ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း “ႁၼ်ႉ” ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် မီးလၵ်းထၢၼ်ၼႂ်းမူႇၵုၼ် Spratly ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇဝႆႉ၊ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်တေႃႇမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းလႃးလႃး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းၶႄႇ မႃးၵေႃႇၵုၼ်ပွမ် (ၵုၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်မႃးႁင်းၵွၺ်း) (7) တီႈ ႁိမ်းႁွမ်းႁွပ်ႈ မူႇၵုၼ် Spratly ၊ ၽိူမ်ႉႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉၼမ်ႉ၊ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်၊ တင်ႈၶိူင်ႈရေႇတႃႇ Radar ၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်း ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ လႄႈ ၵၢင်ႁၢဝ် (3) တီႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵုၼ် Spratly ၼႆႉ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ မလေးသျႃး၊ ပရူႇၼၢႆး၊ ထႆႇဝၼ်ႇ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈပဵၼ်ၶွင်ၽႂ်ၼႆသေ ႁိမ်ၵၼ်မႃးလၢႆသိပ်းပီႊယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉလႆႈၶႄႇလႄႈ ၶႄႇမႃးႁိမ်ၸိင်းၵႂႃႇ ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈၵုၼ် Spratly ၼႆႉ ပဵၼ်ၵုၼ်ယူႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဢၼ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး လတ်းၽၢၼ်ႇၵႂႃႇမႃး မႅၼ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၶၢႆ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇမႃးလႄႈသင် တမ်ႇငႃႈႁႃပူပႃလိူင်ႇမၢၵ်ႈလႄႈသင် ၊ မီးၵႅတ်ႉသ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈသင်၊ လႆႈငိုၼ်းၶဝ်ႈတေႃႇပီႊ 5.3 billion တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈသင်၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈၼႄဢူၽုင်းမိူင်းလူင်လႄႈသင် ၶႄႇၸင်ႇလႆႈတင်ႈၸႂ်ႁိမ်ဢဝ်ၵႂႃႇလူၺ်ႈ ဢမ်ႇတူၺ်းၼႃႈၽႂ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၶႄႇတင်ႈတပ်ႉၵေႃႇၵုၼ်ပၵ်းသဝ်း တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းယဝ်ႉ တမ်းမၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ၽႂ်တေဢမ်ႇလႆႈလဵပ်ႈၶဝ်ႈၸမ်လိူဝ် 12 လၵ်း (12 Miles) ႁိမ်းႁွမ်းၵုၼ် Spratly ၼႆႉသေတႃႉ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် သူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း၊ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ၊ ႁိူဝ်းမိၼ်၊ ပၼ်ႇလဵပ်ႈယူႇႁိမ်းႁွမ်း ၼိူဝ်တွင်ႉၾႃႉ ၵုၼ် Spratly ယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶႄႇလႆႈပၼ်ၾၢင်ႉ လၢတ်ႈႁႂ်ႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်မႃးလဵပ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵမ်းလဵဝ် ပေႃးဢမ်ႇဢွၵ်ႇတေယိုဝ်းၼႆ လွၵ်ႇငိူတ်ႈပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် သိုပ်ႇႁေႃႈပၼ်လဵပ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း၊ မီးပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၸွမ်း မိူင်းဢိၼ်းတီးသျႃး၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ၊ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ၊ ပွႆႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႇႁူၺ်းၼႂ်း မိူင်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ၊ ဝႅတ်ႉၼမ်း၊ မလေးသျႃး ၸီႉၼႄလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶႄႇ တေႃႇမိူင်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၶႄႇၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇထီႉ (1) ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉလႄႈ ၶႄႇဢဝ်ဢူၽုင်းလွင်ႈပဵၼ်မိူင်းလူင်သေ လႄႇႁႃမီးပၼ်ႁႃၸွမ်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၸဵမ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်တိတ်းၸပ်း တင်းလိၼ် ၊ တင်းၼႃႈၼမ်ႉ ၼႂ်းပွတ်းၵုၼ်ဢေးသျႃးတေႃႇပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ယုင်ႈယၢင်ႈဝႆႉၵၼ်ယူႇ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
တေပဵၼ်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း (3) ယဝ်ႉႁိုဝ်?
ယွၼ်ႉၶႄႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၼႃႇလႄႈ ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ ၵေႃႇၵုၼ်တင်ႈတပ်ႉ လႆႈၼႂ်းမူႇၵေႃႇ Spratly ၊ တင်ႈတႃႈႁိူဝ်းတီႈ မိူင်းသီလင်ႇၵႃႇ၊ တင်ႈတပ်ႉႁိူဝ်းတီႈ ၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵ မိူင်းၵျီႇပူႇတီႇ (Djibouti) ၸွႆႈလိူဝ်မိူင်းၵွတ်းၽၢၼ် ႁႂ်ႈယူႇတႂ်ႈဢူၽုင်းဢေႃးၸႃႇၶႄႇ၊ ၶဵင်ႇတႃႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း တေႃႇထိုင်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယင်းၶႂ်ႈယုပ်းၽၢၼ်ႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး (ပၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ပီႊ 2020 မႃး) ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇ ၼၼ်ႉယူႇ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ၶႄႇလႆႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း ပၢင်ၼိုင်ႈ မီးၸိုင်ႈဝႃႈ “Shared Destiny 2021” ၼႄလွင်ႈၶႄႇ ပဵၼ်ၽူႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢေႃးသတြေးလီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းဢူၺ်းလီ (3) မိူင်း ႁဵတ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇဢေႃးၵတ်ႉသ် (Aukus) ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၶတ်းတႃႉၶဵင်ႇၵၼ်တင်း ဢႃႇၼႃႇၶႄႇဢၼ်ၽႄႈမႃး ၸဵမ်ၼိူဝ်လိၼ် ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇ-ပႄႈသိၾိၵ်ႇ (Indo-Pacific) ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ ၵျွၵ်ႉလိယၢင် တုမ်ႉတွပ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း/ ဢမ်ႇႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ပဵၼ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သေဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်တင်းပၼ်ႁႅင်းၶႄႉၶဵင်ႇ ၶိူင်ႈယိပ်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းဢူၺ်းလီဢေႃးၵတ်ႉသ် (Aukus) (3) မိူင်း ၸီႉၸမ်ႈၵႂႃႇ ဢမ်ႇတွၵ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ၶႄႇၼႆသေတႃႉ လႆႈမႆႈၸႂ်ႁႅင်းၸွမ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢေးသျႃး−ပႄႈသိၾိၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွၼ်ႇပႆႇမီးလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၸုမ်းဢူၺ်းလီဢေႃးၵတ်ႉသ် (Aukus) ၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 September 2021 ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ မိူင်းၶႄႇ လႆႈသိုပ်ႇၾူၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် (တႃႇမႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်း) လွင်ႈၽွၼ်းပၢၵ်ႈမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ဢၼ်တူၺ်းႁၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၼင်ႇလၢႆးတၢင်းပၢႆးတိုၵ်း (မႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃးၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၵႆႉမီးပၼ်ႁႃၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်၊ ပွႆႇသၢႆလပ်ႉၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇၵၼ် လႄႈၸဵမ်ပၼ်ႁႃတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၶဵင်ႇၸီႉၼႄးၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ၸွင်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်ငိူၼ်ႈၼဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း?
ဢၼ်မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ တေသိုဝ်ႉၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၽိူမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်း Budget တၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယူႇၽၢႆႇလင်ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇဢမ်ႇႁၼ်လီ သၢၼ်ၶတ်းမႃးတႃႇသေႇ၊ မိူင်းၶႄႇတိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈၼိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ၊ ပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ (2) ပိူင်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး ပႃးၸဵမ် ႁွင်ႇၵွင်ႇ၊ မႃႇၵၢဝ်ႉ (မၵႃႇဢူဝ်ႇ) ယူႇယူႇၵေႃႈၶႄႇသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ပူၼ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈ ၸဵမ်ၼႃႈၼမ်ႉ ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ် မၢင်ၵမ်းပေႃးတေထိုင် ၸုတ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ် တေႃႇထိုင်ၶႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတၢင်ႈၵၢၼ်ဝႃႈ ၼိူဝ်ၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးၸမ်ပဵၼ် ၸၢင်ႈဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ၵႃႈတေလႆႈႁဵတ်းယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ထႆႇဝၼ်ႇယဝ်ႉ ဢၼ်မီးပၼ်ႁႃတင်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵုၼ်လိၼ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵုၼ်သႅၼ်ႇၵႃႇၵူႇ Senkaku ၼႆႉ တူဝ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ Nabuo Kishi လၢတ်ႈဝႃႈ တေသူင်ႇႁိူဝ်းသိုၵ်း တႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၵုၼ်လႄႈ တေၵႄႈၶႆၵႂႃႇလူၺ်ႈ လၢႆးလႅဝ်းတေႃႇလႅဝ်း ၵွင်ႈတေႃႇၵွင်ႈ ၼင်ႇႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်၊ ၼႄလွင်ႈဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈ ဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇၶႄႇၼၼ်ႉယူႇ။
မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း၊ ထႆႇဝၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢေႃးသတြေးလီးယႃး ပဵၼ်မိူင်ႈဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈသေ မီးလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ပိၼ်ႇပၢႆႇ ၽၢႆႇ Technology ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၶၵ်ႉမၼ်းထီႇမႃး လႄႈပဵၼ်လၢႆးၵၢႆးတႃ တေႃႇၶႄႇတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ။
သင်ပဵၼ်သိုၵ်းၵၼ်မႃး ၽႂ်တေပဵၼ်ႁႅင်းၽၢႆႇလႂ်
ႁူဝ်ႁုပ်ႈဝႃႇတဢုပ်ႇပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီး (2) ဢၼ်။ ပဵၼ်လၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေသီႇ လႄႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ။ လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇသွင်လၢႆးၼႆႉ လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်လီၼမ် မိူင်းဢၼ်ယိပ်းတိုဝ်း ႁဵတ်းၸွမ်းၵေႃႈၼမ် ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်မိူင်းသိုပ်ႇယိပ်းတိုဝ်း ပိူင်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ယူႇၽၢႆႇလင်ယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈပဵၼ် မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵေႃႈမီး၊ မၢင်မိူင်းၵေႃႈ ဢဝ်ငဝ်းလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇ။
ၼႂ်းၵႄႈဝႃႇတ ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်ယူႇၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်မီး ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ
(1) မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ၊ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး၊ မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ၊ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း၊ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉႁၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ
(2) မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ
(3) မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း ပဵၼ်မိူင်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉသေတႃႉ (ယွၼ်ႉၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇသေ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းၶႄႇ) ယၢမ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းမိူင်းၶႄႇ ပီႊ 1979 လႄႈ ယူႇယူႇမီးလွင်ႈတွၵ်ႉတႅၵ်ႉတင်းမိူင်းၶႄႇယူႇ။
ၸင်ႈၼိူင်းႁႅင်းသိုၵ်း (လၢမ်းၶၢတ်ႈ)
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပၢႆၵမ် – ၸိုၼ်ႈသႂ် (တူင်ႇလၢဝ်း)


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 4 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈဢမႅတ်ႉတွင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း 2 လမ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းယိုဝ်းၸွႆႈသိုၵ်းၶဝ် ဝႃႈၼႆ။
ၶိၼ်ႇၸေႃးဝူၺ်ႇ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Khit Thit Media ဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပွင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း 2 လမ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းယိုဝ်းၸွႆႈသိုၵ်းၶဝ် လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းတႄႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းႁိမ်းၸမ် ဝၢၼ်ႈဢမႅတ်ႉတွင်ႇ တီႈဢၼ်သွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄႁႅင်းသေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ ယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉ တီႈလွတ်ႈၽေးမူတ်း ယဝ်ႉ၊ တီႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၵေႃႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်း လၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႇမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သိုပ်ႇတေႃႇဢႃႇယု ၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 01 September 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 30 September 2020 ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်သေတႃႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မီး ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်း / ဢမ်ႇၵိုတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈသိုၵ်း ၼႆယူႇ။
ၸိူင်ႉၼင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ သိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ 3 ၸုမ်း ဢၼ်ပဵၼ် MNDAA , AA ,TNLA လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သိုပ်ႇတေႃႇဢႃႇယု ၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 01 September 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 09 November 2020 ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ဝၼ်း မိူၼ်ၵၼ်။
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ သိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈ ၼႆသေတႃႉ တီႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းရၶႅင်ႇ တႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးပၢင်တိုၵ်းယူႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်း ယႂ်းယႂ်း၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်း ၽႄႈလၢမ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ယူႇၼႆႉ သွင်ၽၢႆႇသမ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တႄႉ လႆႈၵူဝ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉပၢႆလႆႈပၢႆႈ ၽေးပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈပီႊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸမ်ထိုင် 100 လၢၼ်ႉၵေႃႉ လႄႈ တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်။
ပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်သင် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ14 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) မႆႉ ရႆႇယၼ် (Mike Ryan) ယၢမ်ႈလၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တေၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း လိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၼႆလႄႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၵေႃႈ ပေႃးမီးၵႂႃႇ 219 မိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ယူႇတီႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 January 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈသုတ်း ၶွင်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 135,182 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 25,702,125 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,844 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 429,490 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ် ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 15,409,639 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 10,668,674 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 153,508 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 10,330,084 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 8,844,600 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 217,081 ၵေႃႉ၊ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 7,653,770 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 25 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (219) မိူင်း (219 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး (99,782,678) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး (2,139,214) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း သမ်ႉမီး (71,776,547) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 25 January 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:30 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 168 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 19 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 154 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃၶဝ် ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 5,252 ဢၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 322 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16 : 00 မူင်း ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 7 ၵေႃႉ၊ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 14 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆထႅင်ႈ 14 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (3,767)၊ (3,986)၊ (4,003)၊ (4,020)၊ (4,030)၊ (4,049)၊ (4,057)၊ (4,059)၊ (3,994)၊ (3,506)၊ (4,384)၊ (4,382)၊ (4,429) လႄႈ (4,389) ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း 148 ၵေႃႉ လႄႈ ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ ဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း 256 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 404 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 1 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းတိူင်းမၢၼ်းတလေး 12 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 287 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 33 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 19 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 12 ၵေႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 7 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 32 ၵေႃႉ လႄႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွၼ်ႇၸၢႆး ဢႃႇယု 13 ၶူပ်ႇ ပဵၼ်ပေႃႈလုၵ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ဢၼ်ယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယူႇႁိမ်းၸမ်ၵၼ်ၵေႃႈ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ႁႂ်ႈၵဵပ်းတူဝ်ယူႇဝႆႉတီႈႁိူၼ်း လႄႈ ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ်ၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢွၼ်ႇၸၢႆး ဢႃႇယု 13 ၶူပ်ႇ ၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ 19 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 4,621 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 75 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃယဝ်ႉသမ်ႉ မီး 1,130 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊ ယႃႇယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်၊ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ ပေႃးမီးသၢႆငၢႆ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃၵမ်းလဵဝ်၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ၊ သင်ဝႃႈမီး ၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇမိူင်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ပွၵ်ႉ တီႈႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉပေႃးၼႆ ႁႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၶီႈၶႃ တူၵ်းတဵမ်ႇယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈပဵၼ် ယွၼ်ႉၵမ်ႇႁၢႆႉ ပိုၼ်းပႃႈလင်ႁဝ်း ႁဵတ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈလီမႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တႆးႁဝ်း ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ ၸၼ်ႉလိၵ်ႈၸၼ်ႉလၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉ မေႃဢဝ် တူဝ်ၽႂ်တူဝ်မၼ်းလွတ်ႈၵူၺ်း တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်လိုမ်းဝူၼ်ႉသေပွၵ်ႈ။
သင်ဝႃႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈၶႃႈ ပဵၼ်သထေး ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးမႃး ဢၼ်ၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈ ( Library Room ) လိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးသၢမ်တွၼ်ႈ ၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်း တီႈလူလိၵ်ႈ ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈ လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈၵူႈတွၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း တၢင်းသၢမ်တွၼ်ႈယူႇ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ငိူဝ်ႈငႃႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉသင်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးၵၢၼ် လူလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈႄလႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးတူၺ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း မိူင်းၸိူဝ်းပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၼ်ႈ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ်တေမီးတၢင်းႁူႉလႄႈ တေပဵၼ်ႁႅင်းမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႃႇတေမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃး တင်ႈပၼ် ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈ လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈတီႈ။ မိူၼ်ၼင်မိူင်းၸမ်ၸမ်ႁဝ်းမိူင်းၶႄႇ ပူၼ်ႉမႃး လၢႆလိူၼ်ၵူၺ်း ၶဝ်ႁဵတ်း ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈပၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ( Public Library ) ၊ လႆႈဝႃႈမီး ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်တႄႉ။ ၼႂ်းႁွင်ႈလူလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပပ်ႉႁူမ်ႈမီး 500 လၢၼ်ႉ ၊ ၶႆႈလႆႈၶေႃႈမုၼ်းသင် ၶႆႈလႆႈတၢင်းႁူႉသင်ၵေႃႈ ႁႃဢဝ်လႆႈ ၼႂ်းႁွင်ႈလူလိၵ်ႈၼၼ်ႉလႆႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
ၵွပ်ႈၼႆ ဝၼ်းၼိုင်ႈသင်ၶႃႈပဵၼ် သထေးမႃး ဢၼ်ၶႃႈၶႆႈႁဵတ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈ ( Library Room ) တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးႁဝ်းမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမႃး ယိပ်းၵွင်ႈယိပ်းၵၢင် ၵေႃႈတၢင်းလႆႈ ၊ မိူၼ်ၼင်မိူင်းသိင်ၵပူဝ်ႇ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈမႃးၼၼ်ႉ သဵၼ်ၵွင်ႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇသေၵမ်း ဢဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသေ တေႃႇသူႈယဝ်ႉ ဢဝ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃႈ ၵူၺ်း။ ၵႂၢမ်း ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ လီၵွၼ်းယု မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးသိုၵ်းမီးသိူဝ် သင် ႁဝ်းလူဝ်ႇမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ မီးပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်း ဝၼ်းၼိုင်ႈ ပိူၼ်ႈတိုၼ်းတေမႃး ငွမ်းႁဵတ်းၶီႈၶႃ ႁဝ်းယူႇ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မႅၼ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈတႄႉဢမ်ႇႁၼ်မီးသေတီႈ ႁွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီး ပေႃးမႃးတူၺ်း လၢၼ်ႉလဝ်ႈတႄႉလႆႈဝႃႈမီးလူဝ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈၵူႈပွၵ်ႉၵူႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၼႆႉႁႃး ဝႃႈတေ ပဵၼ်တႆးၶိုၵ်ႉတႆးၶႅမ်ႉ တႆးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ လွင်ႈႁၢႆႉၼမ်လိူဝ်သေ လွင်ႈလီၵေႃႈ ႁဝ်းၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်း ႁၢႆး ၵူၼ်းလိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမဝ်းၵူႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇ။ လီၶေႃးၶူမ်ႈတႄႉတႄႉ ၽဝ ၸၢတ်ႈပၢၼ်တႆးႁဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၶီႈၶႃ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်းၼႃႈမႃး ၸင်ႇတေပဵၼ် ၶီၶႃ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ႁဝ်းထႅင်ႈ လူးၵွၼ်ႇ သင်ႁဝ်း ယူႇၵႂႃႇလၢႆလၢႆ ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်းၼၼ်ႉ။
ဝၼ်းၼိုင်ႈလွင်ႈၼွၼ်းၾၼ်ၶႃႈႁဝ်း သင်ၶႃႈလႆႈပဵၼ်သထေးမီးငိုၼ်းၼမ်ၼမ်မႃး ၶႃႈတေ ပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တႆးႁဝ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမေႃႁူႉၵႃႊၶၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်း ပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၵႃႊၶၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ တွႆႇတိင်ႇၼႄ ၵႂၢင်းၵူၺ်းလႄႈ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတေႉတေႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈႁဝ်းလူဝ်ႇမူတ်ႉမႄး ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း ၼမ်ႉၸႂ်တႆးႁဝ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ တႃႇတေပဵၼ်တႆးၶိုၵ်ႉတႆးၶႅမ်ႉမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီမူတ်ႉမႄး တေဢဝ်မိူဝ်ႈပႆႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ ပႃးၼႂ်းတွင်ႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃ သင်ႇသွၼ်လုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်းၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈပဵၼ်ၶီႈၶႃပိူၼ်ႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ။
- သင်ဝႃႈၶႃႈပဵၼ်သထေးမႃး
- Sai Seng Serk
- ShanStateDefenceArmy


text:
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း (ၼၵၸ) (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: State Administration Council (SAC) ; ၵႂၢမ်းၼႂ်းၽၢႆႇ: ၶွင်ႇၸီႇ/လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ[မၢႆတွင်း 1] ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2021၊ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ (2) ဝၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ တွၼ်ႈ 419၊ ၵၼ် (11) တီႈ မၢႆမီႈလၵ်းမိူင်း ၼၼ်ႉသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၼႆႉၼႆ ဢဝ်တင်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 6/2021 သေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။[6]တီႈၸုမ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၵေႃႉႁဵတ်းပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈသေ ႁၢပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်းယဝ်ႉ။[7]
ၶွင်ႇၸီႇဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း ၽၢႆႇၵူၼ်းသိုၵ်း (8) ၵေႃႉ၊ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း (3) ႁူမ်ႈ (11) ၵေႃႉသေ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[6] ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လႆႈၶိုၼ်းမႄႇၶႂၢၵ်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းၶွင်ႇၸီႇၼႆႉထႅင်ႈသေ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးထႅင်ႈ ႁႃႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႆႉ ၽၢႆႇသိုၵ်း (8) ၵေႃႉ၊ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း (8) ၵေႃႉသေ ႁူမ်ႈ မီးယူႇ (16) ၵေႃႉယဝ်ႉ။[8]
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈပႃႇတီႇၶဝ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇလႄႈ ထဵင်ၶိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶွင်ႇၸီႇ ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ၶဝ်လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ပႃႇတီႇ ၸိူဝ်းႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇၵေႃႈမီး ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။[9] ပႃႇတီႇၸိူဝ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵၢႆႇၵၢမ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽျုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ၊ ပႃႇတီႇ ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်းယၢင်း၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ လႄႈ ပႃႇတီႇမွၼ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[10] ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးတီႈ ပွတ်းၼိူဝ်ၶွင်ႇၸီႇသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႃႈၶုၼ်ပွတ်းၼိူဝ် တီႈၸႄႈတိူင်းၸႄႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ တႃၶုၼ်ၽၢႆႇၽွင်းငမ်း၊ ၽၢႆႇထၢၼ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်ၶွင်ႇၸီႇ ယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်းဢသျူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇၸီႇၶဝ် ၵၢႆႇၵၢမ်းမႃးသေတႃႉ ၽၢႆႇပႃႇတီႇ လႆႈထဵင်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။[11] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး(SNLD) လႄႈ ပႃႇတီႇလူႉပွင်ႇတိတ်ႉတီႇမူဝ်ႇၶရႅၵ်ႉတိတ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈထဵင် လွင်ႈၵၢႆႇၵၢမ်း တႃႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇယဝ်ႉ။[9]
တႅၼ်းတၢင်တီႈ တႃႈၶုၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်လုမ်းတတ်းသိၼ်၊ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈတႃႈၶုၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။[12][13][14] ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင်[15][16][17]၊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ဝဵင်း[18]၊ တႃႈၶုၼ်ပွတ်းၼိူဝ် တီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ[19][20]၊ ၸုမ်းၽွင်းတႃႈၶုၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်,[21]၊ ၽူႈတတ်းသိၼ်[22][23] လႄႈ ၽူႈတတ်းသိၼ်တီႈ ၸွမ်လုမ်းတတ်းသိၼ်း [24][25]ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတႅၼ်းတီႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်ႈမၢႆမီႈလၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းဢၼ်မႂ်ႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[26]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်း ၼၵၸ ၼႆႉ လႆႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ် တႃႈၶိုၼ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇၽွင်းငမ်း ၸႄႈမိူင်းၸႄႈတိူင်း လႄႈ တႃႈၶုၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်[27][28]၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းလွင်ႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[29]
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇ ဢၼ်မီးၼႃႈလိၵ်ႈ 36/37 ၼႃႈၼၼ်ႉ သူင်ႇထိုင်ၸူး ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ လႄႈ ၾူင်းသေၵေႃႈ ယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်ယူႇယဝ်ႉ။[30] တီႈပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇ "တတ်းႁႄႉမွတ်ႇပႅတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်တေႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၸင်းၵၼ်၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်း/လိၵ်ႈ/ၶႅပ်းႁၢင်ႈ/ငဝ်းတူင်ႉ လႄႈ သဵင်/တူဝ်မၢႆ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်းၵတ်းယဵၼ် လႆႈလူႉလဵဝ်" ၼႆသေ ယဝ်ႉၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးဢၼ်ဝႃႈ တေလႆႈသိမ်းဝႆႉပၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် တီႈဢေႇသုတ်း တႃႇသၢမ်ပီသေ တေလႆႈသိမ်းဝႆႉတီႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၸိသင်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။[31][30] ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း (150) ၸုမ်းပၢႆ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် သုၼ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်၊ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၶေႃႈမုၼ်း၊ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်လၵ်းၸဵင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ် သုၼ်ႇတတ်းႁႄႉ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်း ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ၊ လႆႈဢဝ် သုၼ်ႇပၼ်တႃႇႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လတ်းဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းၼႂ်းၵႄႈမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။[30]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶေႃႈၸိသင်ႇၶွင်ႇၸီႇၼႆသေ ပွတ်းၶမ်းမႃး လႆႈတိၺွပ်းၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉတီႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ရည်ရွယ်ချက်အနေဖြင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို အသက်မဲ့စေရန်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်၏ ။[32] ၼႂ်းၵႃႈပွတ်းၽၢႆႇၼိူဝ် ဢၼ်ထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸွမ်ၽွင်းလူင် တၼိၼ်းတႃႇရီႇ၊ တႆး၊ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ ယၢင်း၊ ရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉတီႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇတိၺွပ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။[32]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇၸီႇ လႆႈပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ 23,314 ၵေႃႉသေ[33] ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းပၼ်ႁႅင်း ဢၼ်ဢဝ်တၢႆ ဢူးၵူဝ်ႇၼီႇ ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် တီႈ ဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[34] ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလွတ်ႈ (AAPP) မွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႄ လွင်ႈၶဝ်လႆႈမႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ပွႆႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈဢွၵ်ႇၵမ်းၼႆႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈဝႆႉတီႈပဝ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။[35] ဝၢႆးသေပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်းလွင်ႈဢၼ် လႄႇႁႃဢဝ်ၽႆးၸုတ်ႇသေ ထိုင်ပွတ်းၶမ်ႈမႃး လႆႈမီးလွင်ႈတင်းမႆႈၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။[36]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ၼၼ်ႉ ၼၵၸ ၼႆႉ လႆႈမႄး မၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢမ်ႇပႃးဝရၢၼ်းတိၺွပ်းသေ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇတိၺွပ်း၊ သွၵ်ႈႁႃလႆႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တႃႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။[36] မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶိုၼ်းသႂ်ႇၸႂ်သေ ၸႂ်ႉၶိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[36]
ၸိူဝ်းပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်း "ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ" (ႁိုဝ်) "လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈ သူင်ႇလိၵ်ႈထိုင်ၸူး ၶွင်ႇၸီႇတူင်ႇဝူင်းလိၵ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးၸႂ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼင်ႇၼၼ် တေဢဝ်လိူင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။[37][38]
တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၼမ် မီးဝႆႉ ပႅတ်ႇၵေႃႉသေ သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ လႄႈ ဢူးတဵင်းၺုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းတႄႇတင်ႈ ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDF)ယဝ်ႉ။ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သေ ဢူးတဵင်းၺုၼ်ႉၸမ်ႉ ယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃငိုၼ်းတွင်း တီႈၼႂ်ႈ ပႃႇတီႇၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၼင်ႇ သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်သေၵေႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး တႄႇတင်ႈ ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း ၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇယဝ်ႉ။[39] ပႃႇတီႇၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉထူပ်းၵၼ်တင်း တပ်ႉမတေႃႇယဝ်ႉ။[40]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပတူဝ်ႇမၢၼ်းၺဵင်းမွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းၶေႇဢႅၼ်ႇယူႇ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းၶေႇဢႅၼ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆသေ ၶဝ်ယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။[11][41] ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဦးစောဒန်နီရယ်သည်လည်း ၎င်း၏ဆန္ဒအလျှောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီတွင်ပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် မိခင်ပါတီက ၎င်းကိုထုတ်ပယ်ကြောင်း သတင်းကြေညာချက်တစ်ခုကို ဖေဖော်ဝါရီ ၄ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။[42]
ထုၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 2021 ၊ မၢတ်ႉၶျ် 1 ၼၼ်ႉ ၵေႃႇမတီႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်ဢဝ် တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (CRPH) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁုၵ်ႉႁၢႆႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။[43]
မၢႆတွင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီနဲ့ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုများ အပစ်ရပ်အဖွဲ့တွေ ရပ်ဆိုင်း
- ↑ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီက လူ ၅၀၀ နီးပါး ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထား
- ↑ အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရလို့သုံးရင် မီဒီယာ ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော
- ↑ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီတွင် ပါသည့် အရပ်သားများ အမြန်နုတ်ထွက်ရန် ၈၈ ငြိမ်း/ပွင့် သတိပေး
- ↑ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီကိုအလိုမရှိကြောင်း လားရှိုးမှာ လူအင်အားသောင်းချီ ထိုင်သပိတ်ပြုလုပ်ဆန္ဒပြ
- ↑ 6.0 6.1 "Myanmar military announces new State Administrative Council" (in English)၊ Myanmar Times၊ 2 February 2021။
- ↑ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် (2 February 2021).
- ↑ "နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးကို တိုးချဲ့ခန့်အပ်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသုံးဦး ထပ်မံတာဝန်ပေး"၊ 7 Days News၊ ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2021-02-23။။ Archived from the original on 2021-02-14။
- ↑ 9.0 9.1 "SNLD, DPNS reject offer to participate in new government"၊ Elevenmyanmar news၊ 6 February 2021။
- ↑ "အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ"၊ RFA၊ ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ 11.0 11.1 "အာဏာသိမ်း အစိုးရ၏ ကမ်းလှမ်းမှုကို ငြင်းဆန်လိုက်သည့် အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ"၊ ဧရာဝတီသတင်းဌာန၊ ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ Duty Termination From Justices Of Supreme Court Of The Union (in en-US).
- ↑ Duty Termination From Deputy Ministers (in en-US).
- ↑ Republic Of The Union Of Myanmar Office Of Commander-in-Chief Of Defence Services (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Union Minister (in en-US).
- ↑ Appointment Of Union Minister (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Union Minister (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Mayor (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Deputy Governors Of Central Bank Of Myanmar (in en-US).
- ↑ Appointment Of Central Bank Of Myanmar Members (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Union Civil Service Board Members (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Chief Justices Of Region High Courts (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Judges Of Region/State High Court (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Supreme Court Justices (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Justices For Supreme Court Of The Union (in en-US).
- ↑ Appointment And Assignment Of Chairman And Members Of Constitutional Tribunal Of The Union (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Region Administration Council Chairmen (in en-US).
- ↑ Appointment And Duty Assignment Of Region/State Administration Council Members (in en-US).
- ↑ Appointment Of The Self-administered Division/zones Administration Committee Members (in en-US).
- ↑ 30.0 30.1 30.2 "Myanmar junta cyber bill would violate rights, critics say"၊ Reuters။
- ↑ Reed, John (2021-02-10). Myanmar junta pushes punitive cyber security bill.
- ↑ 32.0 32.1 Military casts a wide net with a series of late-night raids (in en).
- ↑ Remitting Prison Sentences (in en-US).
- ↑ MYANMAR PROTESTS LIVE: Hundreds of thousands continue to defy ban on gatherings, threats of 'action' (in en-US) (2021-02-08).
- ↑ Carly Walsh and Brett McKeehan. Myanmar military releases more than 23,000 prisoners.
- ↑ 36.0 36.1 36.2 Myanmar enacts new privacy laws as public unrest escalates (2021-02-14).
- ↑ အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရလို့ ဆက်သုံးရင် ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီခြိမ်းခြောက်
- ↑ အာဏာသိမ်းအစိုးရ ဟု သုံးနှုန်းရေးသားခြင်းမပြုရန် သတင်းမီဒီယာများကို သတိပေး
- ↑ "မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး"၊ RFA၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ "နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း"၊ VOA news၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ "ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင်နှင့် ပတ်သက်မှုမရှိတော့ဟု KNU ထုတ်ပြန်"၊ 7 Days News။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2021-08-09။။ Archived from the original on 2021-02-14။
- ↑ "နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသော ပါတီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) ကို KySDP ပါတီဝင်အဖြစ်မှထုတ်ပယ်"၊ Myanmar Times၊ ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ https://crphmyanmar.org/terroristgroup/


text:
တင်ႈတႄႇဢဝ် လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ ဝၼ်းတီႈ 1 ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃး ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ပီႈၼွင်ႉပလွင်ႈ၊ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးၶၢဝ်ႇသဵင် တုမ်ႉတေႃႇလေႃႇတိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လွမ်ဢၢမ်းၵၼ်ယူႇ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းသိမ်းဢႃႇ ၼႃႇ AA တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်မႃးသင် မိူၼ်တင်းဝႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ၾၢႆႇၶွင်ႊသီႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈမီးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢွၼ်ယူဝ်းယႅင်းဝႃႈ တေပဵၼ်ႁိုဝ်မႃး ၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ။
ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ယူႇတီႈၶွင်ႊသီႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 11 ဝၼ်း မိူဝ်ႈဝႃး ၼႆႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ AA ဢၼ်ပဵၼ် သိုၵ်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်း ဢၼ်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယဝ်ႉ။ (အကြမ်းဖက်အုပ်စု) ၼႆ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ပီ 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းယိုတ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ပွင်ႇဝႃႈ AA သိုၵ်းရၶႅင်ႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယဝ်ႉၼႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼၼ် မၼ်းတေမီးၽွၼ်းယွၼ်ႈ လွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁဝ်းၶႃႈမႃး ယွၼ်းထတ်းသၢင် တေႃႉတႆႇဢုပ်ႇၶႆႈၼႄၵၼ် ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ။
ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ AA တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ ပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း NLD ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး ၶႃႈၼေႃႈ။ လွင်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ် ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢၼ်ၼႆႉ ဝႆႉသေ တွၼ်ႈၼိုင်ႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ AA ပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး။ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇမႃးဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယူႇတီႈၶွင်ႊသီႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တဵၵ်းသိမ်း ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၶိုၼ်းဝႃႈ ယိုတ်းသိမ်းပႅတ်ႈၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ မႃး ယိၼ်းၼႆႉ မၼ်းပိူင်ႈႁွႆႈ ၵၼ်ဝႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ၶိုၼ်းမႃးယိုတ်းသိမ်းပႅတ်ႈၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပဵၼ် တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။
ပေႃးမႃးတူၺ်းၶိုၼ်းဝၼ်းလင်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2020 တႄႇတီႈလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ တေႃႇထိုင်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ၼႂ်း ၵႄႈ AA လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃး 178 ပွၵ်ႈ။ ပၢင်တိုၵ်းၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ဝၢၼ်ႈၶူင်ႇ/ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၵႆပူၼ်ႉ 2 လၵ်းၶိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁိမ်းႁွမ်း 2 လၵ်း 2 လၵ်းၶိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပွင်ႇဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈ။
ၼႂ်းပီ 2020 တႄႇတီႈလိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် တေႃႇထိုင် လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပေႃႈမႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃ ဢၼ်လႆႈလူႉသုမ်းသၢႆ ၸႂ်မႃးၼႆႉ မီးယူႇ 215 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးၸဵမ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းယိင်း ပႃးတင်းၼမ်။ ပေႃးတေမႃးတူၺ်းၵူၼ်းဢၼ်လႆႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းသမ်ႉ မီးယူႇ 350 ပၢႆၵေႃႉ။
ၵမ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းပေႃႉယွၼ်ႈသေယဝ်ႉ IDP ဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း လႆႈပၢႆႈၶၢႆႉယၢႆႉ ၽၢတ်ႇတီႈႁိူၼ်းယေးသေယဝ်ႉ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈတုၵ်ႉ၊ လွင်ႈယၢၵ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ မီးမႃးထိုင်ႁူဝ်ၵူၼ်း 6 မိုၼ်ႇပၢႆ။ ပွင်ႇဝႃႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း 6 မိုၼ်ႇပၢႆၼႆႉ လႆႈပၢႆႈၽေးႁိူၼ်းယေး တီႈယူႇၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေယဝ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇတုၵ်ႉယၵ်ႈၸွမ်းပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်းတီႈတႅတ်ႈတေႃးမၼ်းၸိုင် တီႈရတေႉတွင်ႇၼၼ်ႉ တေမီးယူႇ ၵူၼ်းသွင်မိုၼ်ႇပၢႆ၊ တီႈမိၼ်းပျႃးၼႆႉ တေမီးယူႇ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႇပၢႆ၊ တီႈၵျွၵ်ႉတေႃႇ မီးယူႇႁူၵ်းႁဵင်ပၢႆ၊ တီႈၸႄႈဝဵင်းဢၢၼ်းလႄႈ မျွၵ်ႉဢူးၼႆႉ မီးယူႇ ႁႃႈႁဵင် ပၢႆ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းၵႄႈ AA လႄႈ တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးတႄႇတီႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2019 ယူႇတီႈၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၸီႉသင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ယူႇတီႈ (ပြည်ထဲရေး) ဢၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၼႂ်းမိူင်း ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸီႉသင်ႇသေယဝ်ႉ ဢိုတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈသၢႆၼႅင်ႈဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉပၢႆၼႆႉ လႆႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႂ်းၼႃႈတီႈ ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢိုပ်းၶၢဝ်ႇမႃး ၶၢတ်ႇႁၢင်ႇတၢင်းၶၢဝ်ႇမႃး ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ် ဢမ်ႇလႆႈႁူႉသေယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ႁႄႉၵၢင်ႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် တေႃႇသူႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းသင်သေယဝ်ႉ မိူၼ်တင်းၽႅဝ်ၼႂ်းမိူင်းလပ်းသိင်ႇမႃးၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်းတၢင်းပီပၢႆယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ တေမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇၸွမ်းလွင်ႈလူႉသုမ်း လွင်ႈတိူဝ်ႉသၢင်ႈလွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၶေႃႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းလၢတ်ႈၵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ဝႃႈယူႇၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းယိုတ်းသိမ်းပႅတ်ႈလွင်ႈ AA ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ယဝ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတူၺ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းၵႄႈ AA လႄႈ တင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ယူဝ်ၶႄးလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇယွၼ်ႉ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢၼ်ၼႆႉယူႇ ၼႆတႄႉၵေႃႈ ၶႄးတေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးမႆႇ ဢွၼ်ႇ ၼိုင်ႈဝႃး ၶႃးဢွၼ်ႇၼိုင်ႈသဵၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းတူၵ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွင်ႇဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၶႄးတေၸၢင်ႈႁၢင်ႇၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈႁိုဝ် ယိုတ်းၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈႁိုဝ် ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵေႃႈ ယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးတေမႃးဢုပ်ႇလွင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇယူႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈ မိုၼ်းတႃႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ Big Picture တူၺ်းယဵမ်ႈၵၼ်။
ၵွမ်ႈၵႃႈႁဝ်း တေတူၺ်းတႃႇမိူင်းတႆးဢၼ်လဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေတူၺ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်လဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေ တူၺ်းမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းယၢင်း ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ တေတႅပ်းတတ်းပိူဝ်ႈတႃႇၼႃးၵၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ ၶွင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇ တေဢမ်ႇၸပ်းတၢင်းမႅၼ်ႈမၼ်း။
ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ ႁၼ်ထိုင်တႄႉ လွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း တိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၼႆႉ ယူႇလၢႆသေ မၼ်းၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးႁင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းယူႇလၢႆသေ ပဵၼ်မႃးႁင်းၵူၺ်း မၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ မၼ်းတိုၼ်းမီးငိူၼ်ႈငဝ်ႈ၊ မၼ်းတိုၼ်းမီးႁၢၵ်ႈႁူဝ်မၼ်းဢၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းၵၢင်မိူင်း ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ႁဝ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီ မိူင်းလိူဝ်လိူဝ် ၸမ်ႁိမ်း 80 ပီႈယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈၵႃႈ ပႆႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈငဝ်ႈငႃႇႁၢၵ်ႈႁူဝ်ၶွင်သိုၵ်းၵၢင်မိူင်းလူင်ၼႆႉ ၵွမ်ႈၵႃႈၶေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းတေႃႇ AA ၶဝ်မဵဝ်း ၼႆႉတႄႉ မၼ်းတေဢမ်ႇယူတ်းယႃလႆႈ သိုၵ်းၵၢင်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးတင်းႁိုင် တင်းႁီးၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။
မိူၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းၾၢႆႇႁွင်ႇ၊ သိုၵ်းၾၢႆႇၸၢၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် သေလႄႈ ၶွင်ႊသီႊသိုၵ်းၶဝ် တေၶိုၼ်ႈမႃးသေ မႃးပဝ်ႇႁူပၼ် မႃးသူၼ်းႁေႃးၵၼ်ဝႃႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ် ၼႆၵူၺ်းတႄႉ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်ထိုင်တီႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ်၊ ပၼ်ႁႃတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ ပၼ်ႁႃၾႅတ်ႊၻ ရႄႊ ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး 60 – 70 ပီမိူင်းၼၼ်ႉတႄႉ။ ႁဝ်းတေတူၺ်းတီႈ ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ပဵၼ်ၸမ်ၸမ် ၵွမ်ႉသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႃႈတီႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇၼႆတႄႉ မၼ်းတေၵႆႁၢင်ႇၵၼ်တင်း တၢင်းမုင်ႈမွင်းၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈဝႃႈ မီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် မၼ်ႈၵိုမ်းယိုၼ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေၵႆယၢၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ယူႇတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းတိုၵ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ် AA ရၶႅင်ႇၶဝ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး ယူႇတီႈၸုမ်းပလွင်ႈ TNLA ႁိုဝ်ႉ၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ/ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၶဝ်ႁိုဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼၼ်သေၵေႃႈလီ တိူၵ်ႈတီႈသိုပ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းလႆႈထႅင်ႈ တင်းပီႈၼွင်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းၾၢႆႇႁွင်ႇ ၽၢၵ်ႈၼိူဝ်ၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် FPNCC ၶဝ်၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸုမ်း PPST ၶဝ် ၸိူဝ်း ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈ ၶိုၼ်း မူၼ်ႉမႄးယၢ င်ႈတိၼ် လႆႈၶိုၼ်းၾၢင်ႉတူဝ် ၾၢင်ႉၸႂ်သေ လႆႈၶိုၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၶဝ်ယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇလႆႈ တင်းဝူၼ်ႉလႄႈ တင်းၶႆႈၸႂ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸေႇတၼႃႇၵၢၼ်မိူင်းၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။
ၸူဝ်ႈၵႃႈ ၸေႇတၼႃႇၶွင်တပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇၶွင်မၢၼ်ႈၼႆႉ ပႆႇမီးၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈႁူဝ်မႃႇ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ ယူႇသဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢမ်ႇမီးလွၵ်းပိူင်လၢႆးၸႂ်ႉ ၸဝ်ႈၶွင်ဢႃႇၼႃႇသေ ပေႉၵိၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးၶဝ်ပႆႇ ၸုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈလႆႈဝႃႇတ တင်းႁၼ်ၶဝ် ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေပႆႇၸၢင်ႈ ယူႇၸွမ်းၵၼ် ၵႂႃႇလႆႈၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်းတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄပၢႆးႁၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ဝႆႉမွၵ်ႈၼႆႉသေ ႁႂ်ႈလႆႈယွၼ်းၶွတ်ႇ ယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇဝူင်ႈၼႆႉၶႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း
12/3/2021


text:
သူၺ်ႇတွင်ႇယၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသူၺ်ႇတွင်ႇယၢၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ရွှေသောင်ယံမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwetaungyan) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] လုၵ်ႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၶျွင်းတႃႇသေ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ ပႅတ်ႈလၵ်းၼၼ်ႉသေ တီႈမၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Ayeyarwady Region Place Codes. ယူႇၼိတ်ႉၸတ်းၵၢၼ် လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ (ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2015). Archived from the original on 2017-06-25။ Retrieved on 16 မၢတ်ႉၶျ် 2017။


text:
Saturday, January 24, 2015
မႂ်ႇသုင် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေမႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်
ငဝ်းႁၢင်ႈပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းPhotoshop Cs 3 ၼႆယဝ်ႉ
ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း Jao Tai Num Facebook Page ၼႆႉ Like တဵမ် သွင်ႁဵင် ၼႆယဝ်ႉ
ငဝ်းႁၢင်ႈပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းPhotoshop Cs 3 ၼႆႉ သႅၼ်းမီး ပဵၼ် (1.58 GB ) ၵမ်းလဵဝ်
တေလႆႈဝႃႈ သဵၼ်းမၼ်းယႂ်ႇဝႆႉၼႆယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉႄလႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၸၼ်လႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ
ၸင်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇႁဵတ်းၾႆၢႇမၼ်းဝႆႉ ပႅတ်ႇဢၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်မီး (150 MB ) ၼႆယဝ်ႉ
ပေႃးလႅင်းၼႅတ်ႉဢမ်ႇၶႅမ်ႉႄတႉ တႃႇတေၸၼ်ႄတႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ သူၼ်ၸႂ်ယူႇၼႆၸိုင် ၸၼ်ဢဝ်တီႈလိင်ႉတႂ်ႈၼႆႉတႃႉ လၢႆးလိတ်ႈၾႆၢႇမၼ်းၵေႃႈ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉယူႇ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸၼ်ဢဝ်မူတ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် တင်းသဵင်ႈ တေမီးယူႇ ပႅတ်ႇၾႆၢႇ
တႃႇတေလိတ်ႈၽႆၢႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၼဵၵ်းတီႈ Photoshop Cs3 Part 01 ၼၼ်ႉသေ ၼဵၵ်းၼူၶႂၼ်ၶႂႃ သိုပ်ႇၼဵၵ်ႇၼဵၵ်းတီႈExtract file တႃႉ။
သိုပ်ႇၼဵၵ်းOK တႃႉ
ၽွင်းတိုၵ်ႉလိတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ
ပေႃးလိတ်ႈယဝ်ႉၸိုင် ၾႆၢႇမၼ်းလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ ၼဵၵ်းသွင်ၵမ်းသေၽုၺ်ႇတူၺ်းလႆႈယဝ်ႉ။
ၼဵၵ်းတီႈAutorunၼၼ်ႉ သွင်ၵမ်းသေ တေလႆႈႁၼ်တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းPhotoshop Cs3 ယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ (ဝၢၼ်ႈလဝ်း)
ၵုၼ်ႁဵင်
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ဢမႄးရီးၶိူဝ်းၼိူဝ်
ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇ ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လိုမ်လိၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈသုတ်းထူၼ်ႈထီႈသၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈတႃႇ 906,862 လွၵ်းလၵ်း(23477765 လွၵ်းၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)သေယဝ့် တႄႇဢဝ်လႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢၢၵ်ႈတိၵ်ႉဢၼ်ၵတ်းတီႈတၢင်းၽၢႆႁွင်ႇၼၼ်ႉ ဝၢတ်ႈၵႂၢင်ႈလူင်းထိုင်လႅၼ်ႊ တီႈမိူင်းဢုၼ်ႇမႅၵ်းသီးၵူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄးရီးၵႂ်း တင်းၵၼေႇတႂ်ႇႁူမ်ႈပႃးတင်း ၵုၼ်ၼမ်ႉယႂ်ႇလူင်ၵရိၼ်းလႅၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးမီးတႃႇသိပ်းပုၼ်ႈၵဝ်ႈပုၼ်ႈလႅ်ႊၵႂၢင်ႈဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 300 လၢၼ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတီႈမၼ်းၸဵမ်ပိုင်းၸမ်း ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵိုၵ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၽူႈႁၢႆးလႅၼ်ႊမိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ်မႃးတႄႇႁၼ်မိူဝ်ႈၶဝ်လႆႈၽႅဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႅသ်ႉၵီးမိူဝ်းသ်ၶဝ်၊ ဢိၼ်းတီးယၼ်းဢမႄးရီးၵႅၼ်ႇႁွင်ႇၶဝ်၊ ဢိၵ်တင်း ဢိၼ်းတီးယၼ်းတီႈမႅၵ်းသီးၵူဝ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းႁၢႆးၼၼ်ႉၼႆ ပွတ်းတွၼ်ႊ ၽၢႆႁွင်ႇၼႆႉသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်မႃးပၵ်းသဝ်း။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၾရႅၼ်ႉသျ်ႉပေႃးပႃးဢိတ်းဢွတ်း။ ပွတ်းတွၼ်ႊတၢင်းၸၢၼ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸူဝ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းသပႅၼ်းၼိသ်ႉမႃးပၵ်းသဝ်း။ ဝၢႆးမႃးၸင်ႇ ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵူႊတီႈ ၵူႊလႅၼ်ႊၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်မႃးသဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်လူင်သွင်ဢၼ် တီႈဢမႄးရီးၵႂ်ႁွင်ႇၸမ်း ပဵၼ်ပရူဝ်ႇတႅသ်ႉတႅၼ်ႉတီးသမ်း တင်းၵႅတ်ႉတူဝ်ႇလိၵ်ႉဢီးသမ်း။ ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇတီႈၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတင်းလူင်ၼၼ်ႉ ဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈၼမ်လိူဝ် သီႇပၼ်ႈယေႈပုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃးမၼ်းပၢႆပဵၼ် လႅၼ်ႊလိၼ်တီႈဢၼ်ဢွၼ်ၼႃႈဝႆႉ ၾၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈလဵင်ႉလူဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶဝ်ႈၶႅပ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ တင်းတူၼ်ႈၽုၵ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းတင်းၼမ်လၢႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢမႄးရီးၵႂ်းွင်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇငိူၼ်ႈငဝ်ႈထၢတ်ႈႁႄႊၼႆၵေႃႈ မၢၵ်ႈမီးတေႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉမဵၼ်၊ ၶမ်း၊ ငိုၼ်း၊ လဵၵ်း၊ တင်းတွင်းလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢမႄးရီၵႂ်းႁွင်ႇၼႆႉ မႅးလႅၼ်ႊမုင်ႈသႃႇဢၼ်ႁၢင်ႊလီတီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမၢင်ႊၽွင်ႈသေယဝ်ႉ၊ မီးပႃးသၢႆသၢပ်ႇၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်ယၢဝ်းလိူဝ်သေလိုၼ်လိၼ်တၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ပႃႇထိူၼ်ႇသမ်ႉ ႁူမ်ႇဝႆႉမွၵ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈယေႈပုၼ်ႈလိုမ်လိၼ်သေ ဢွၵ်ႇပၼ်လမ်းတုမ်မႆႉတႃႇသီႇပုၼ်ႈ ယေႈပုၼ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 7 – 8 လိူၼ်ၼႆႉ လွင်ႈယူႇ လွင်ႈၵိၼ် လွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈပၢႆ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶၼ်ငိုၼ်း ၶၼ်ၶမ်း ပဵၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈမူတ်း။ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၽႄႈ လၢမ်းၵမ်းထူၼ်ႈသၢမ် ၼႆႉ သမ်ႉ ၸိူဝ်းတၢႆၵေႃႈတၢႆ ၸိူဝ်းႁၢႆၵေႃႈႁၢႆ – ၸိူဝ်းႁူႉတၢႆၼၼ်ႉ ယင်းၸၢင်ႈႁႅၼ်းလူႇတၢၼ်းပၼ်၊ ၸိူဝ်းႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ တၢႆႁိုဝ်လိပ်းႁိုဝ် ၵႂႃႇမီးယူႇတီႈလႂ် ၸိူဝ်းၵိုတ်းတၢင်းလင် ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းသင်ပၼ် လိူဝ်သေငဝ်ဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉတႃ လူၼ်ႉယမ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃတၢင်းသင်။
ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈတိုၵ်းတေႃးယူႇယၢမ်းလဵဝ် (1) တိုၵ်းတေႃး တႃႇပူၼ်ႉလွတ်ႈ ၵႆယၢၼ် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19၊ (2) တႃႇတိုၵ်းတေႃး ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ဢၼ်ယိုတ်းဢဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်း တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလူး —— ပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်။
ၵၢၼ်ၵူဝ် လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းသေ ႁႃလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ သုၼ်ႇတူဝ်၊ သုၼ်ႇၼႃႈႁိူၼ်း၊ သုၼ်ႇဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ – ဢဝ်လၢႆး ၵႆႉလၢင်ႉမိုဝ်း လူၺ်ႈၼမ်ႉယႃလၢင်ႉမိုဝ်း၊ ပူၵ်ႉသူပ်း၊ ပူၵ်ႉၶူႈၼင်၊ ဢမ်ႇၵႂႃႇလႄႇၵႄႈၵူၼ်းၼမ်၊ ယိူၼ်ႉဝႆႉၵၢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇလႄႇၵၼ်၊ ၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၶိင်တႅၼ်းၼမ်ႉၵတ်း ၵေႃႈယင်းတေၵႆယၢၼ်လႆႈ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်ၵွၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – “ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉတႄႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၵူဝ်၊ ၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ႁႄတၢႆ ၵေႃႈ ပေႉၸႂ်ယူႇ။ ဢၼ်ၵူဝ်ၼႆႉ ၵူဝ်ပၢင်တိုၵ်း၊ ၵူဝ်သိုၵ်းသေၸုမ်းၸုမ်း တီႉမတ်ႉပေႃႉထုပ်ႉ ၵူဝ်မၢၵ်ႇလူင် တူၵ်းသႂ်ႇႁိူၼ်း ယေး လႄႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ” – ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၼွၵ်ႈသေ လႆႈၵူဝ်ၽေး ၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ် ၽေးသိုၵ်းၽေးသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး တိုၵ်းတေႃး ၵၼ်ၵေႃႈလႆႈၵူဝ်ထႅင်ႈ။
တုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈပၢႆးၸႂ်၊ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈပၢႆးတူဝ် – လႆႈၵူဝ် ယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း။ ၼႃႇလိူဝ် ပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူဝ်ၶႄႇပူႇပၢတ်ႇ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် မိူဝ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တုၵ်ႉယၢၵ်ႈမိူၼ်ၵၼ်။ ထုၵ်ႇလွၵ်ႇငိုတ်ႈပၢႆးၸႂ် ပၢႆးတူဝ်၊ ၸိူဝ်းၺႃးတီႉၵႂႃႇ ထုၵ်ႇမွတ်ႇႁွႆးတိၼ် ႁၢႆလၢႆဝႆႉၵေႃႈမီးၼမ်။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ၾၢႆႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“တႄႇဢဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၾၢင့်သတိၵၼ်တႄ့တႄ့ ဢမ်ႇႁူ့ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ/ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် တေၶဝ်ႈတီ့၊ ၶဝ်ႈၺွပ်းၶၢဝ်းလႂ် တီႈလႂ် ဢမ်ႇႁူႉ။ ၼႂ်းသၢႆမၢႆ တႃႇတီႉၼၼ်ႉ ပႃးၸိုဝ်ႈၽႂ်ဝႆ့ ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ဢၼ်လႆႈၵူဝ်တႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးၸႂ်လႄႈ ပၢႆးတူဝ်ၼၼ့်ယဝ့်။ ပၢႆးၸႂ်ၼၼ့် ၸႂ်ဢမ်ႇၼိမ် ၸႂ်ၵူဝ် ၸႂ်ႁႄ ၵူဝ်ၶဝ်တီ့ၺွပ်း မီးၸႂ်ၵူဝ်ယူႇသေႇ သေႇ ဢေႃႈ။ ပၢႆးတူဝ်သမ့် လႆႈငိူင်ႉဝႄႈ ၵူဝ်ၶဝ်တီႉ၊ ပေႃးၺႃးတီ့ၺွပ်းယဝ့် ၵူဝ်ပေႃႉထုပ့် ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆ့ဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ်သမ့် ၸုမ်းၼႅဝ်းႁူမ်ႈၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး တႃႇတိုၵ်းတေႃး ထွၼ်ႁၢၵ်ႈထွၼ်ႁူဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမႃးတူင့်ၼိုင် ထိုင်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ပႃးၸဵမ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ လႃႈသဵဝ်ႈ ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဢမ်ႇႁူ့ဝႃႈ သိုၵ်းၶဝ် ပလိၵ်ႈၶဝ် တေမႃးတွႆႇၽၵ်းတူ ၼႃႈႁိူၼ်းႁဝ်း မိူဝ်ႈလႂ် ဢၼ်ဝႃၼၼ့်ၵူၺ်းၶႃႈယဝ့်။ လႆႈၵူဝ်ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ့်ၶႃႈ ထိုင်ၸၼ့်မွၵ်ႈၼၼ့်ယဝ့်။ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မၼ်းဢမ်ႇ မီးယဝ့်။ ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းႁဝ်းၼႆ့ မၼ်းဢမ်ႇမီးၶုၼ်မိူင်းယဝ့်။ ပေႃးဢမ်ႇမီးၶုၼ်ၵေႃႈ မၢႆမီႈသုမ်ႇငမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ့်။ ဝၢႆး သေ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃး ဝၼ်းတီႈ 7 ၼၼ့်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႅၼ်းတူင့်ၼိုင် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းထႅင်ႈသေ ၸွမ်းသွၵ်ႈတဝ် တီ့ၺွပ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇမႃးၶိူဝ်းယႂ်း ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ့ ၼမ်လႄႈဢေႇ ၺႃးတီႈၵူႈဝၼ်းၶႃႈယဝ့်”- ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ NUG သမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တိူင်းသိုၵ်းမၢႆ 1 ၶဝ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇဝႃႈၼႆထႅင်ႈ လႄႈ မိူင်းတႆးၼႆ့ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ်ယိူဝ်ႇသိုၵ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၵွၼ်ႇယဝ့် ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁိုၼ်းၵႃယၢင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “PDF ဢၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းပွတ်းတႂ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၽိုတ့် ၶဝ်ႈမႃး ပၵ်းသဝ်း တင်ႈတပ့်ယူႇသဝ်းၸွမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၵျွၵ့်မႄး၊ မိူင်းလူင်၊ တၢင်းထုင့်မိူင်းယေႃ ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ ၵေႃႈမီးၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ် ယိူဝ်ႇသိုၵ်းမႃးတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇၵွၼ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7/9/2021 ပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင်ၸူဝ်ႈ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းတႄႇပၢင်လုၵ့် ၽိုၼ့် သၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ပတ်းပိုၼ့်တူဝ်ႈမိူင်း ။ ဝၢႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးၵေႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူင်ႉတိုၼ်ႇ ဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်။ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ လွႆလႅမ်၊ ပၢင်လူင်၊ ၶူဝ်လမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ်မႅင်းမီႈ လဵပ်ႈပၼ်ႇၶိုၼ်ႈလူင်းယူႇတၢင်းဝၼ်း။ ၼႂ်းဝဵင်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃး ပႅၵ်ႇလၢၵ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်မီးပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းဝဵင်း။ ထိုင်တီႈမၢင်ဝဵင်း ဢမ်ႇႁတ်းလပ်းႁတ်းၼွၼ်းၶိုၼ်းမိူဝ်ႈယၢမ်းယဵၼ်။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းထုင်ႉဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ -“ၸဵမ်မိူဝ်ႈပိူၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ၵၢင်ၶိုၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသဵင်လူတ်ႉသဵင်ၵႃး သဵင်ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးသင်။ ႁိူၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ႇယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၼွၼ်းၼိူဝ်ႁိူၼ်း။ ဢွၼ်ၵၼ်လူင်းၼွၼ်းလၢင်ႈဢဝ်ၶႃႈယိုင်။ ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၵူဝ်မီးသဵင်ၵွင်ႈ သဵင်မၢၵ်ႇ ဢေႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၊ သႅၼ်ဝီ၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ တူၼ်ႈတီး၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ ၵူႈတီႈ၊ မၢင်တီႈ ၵူၼ်း မိူင်းပေႃးတူၵ်းၸႂ်။ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈၵႅတ်ႇၶႄ ၵူၼ်းမိူင်း PSDA ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တူဝ်ႈ တၼ်းတႃႇတိုၵ်းၽဵဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းပႃးၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူႉထိုင်လွင်ႈၼႆႉယူႇသေတႃႉ ဢဝ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပဵၼ်ၼႃႈ တိူဝ်ႈသေ တင်ႈၸႂ်ႁူမ်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ D-Day လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဝၢႆးသေ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ့် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၵ်းတႃ ၸွမ်း သွၵ်ႈ ၸွမ်းၺွပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23 ၼႆ့ တီႈပွၵ့်သၼ်သၢႆးၼႆ့ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၺႃးၺွပ်း ပဵၼ်လၢႆ ၵေႃ့ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း PDF ႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူ့ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႃႇၶီႈလဵၵ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် တိုၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇမီး သေ ဢိတ်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ့် ၽူႈလၵ့်ၸၵ့်ၶုတ်ႈၵေႃႈၼမ် ရူတ့်ၶိူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ ႁၢႆတႃႇသေႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ႁၢႆယဝ့် ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈ ႁူင်းပ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ့်တီ့ၺွပ်းလႆႈ တူဝ်ၽူႈလၵ့်သေပွၵ်ႈ ၼႆယဝ့်။
“ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆ့ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆ့ ၵူၼ်းလၵ့်လိူင်ႇၼမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢင်ဝၼ်းၵၢင်ၶိုၼ်း သင်ဢမ်ႇမီးၽႂ် ပႂ့်ႁိူၼ်းၼႆ တိုၼ်းမီးၶူဝ်းၶွင်ႁၢႆတႃႇသေႇ ဢမ်ႇမဵဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ။ တေႃႈၼင်ႇမီးၵူၼ်းယူႇႁိူၼ်း ယူႇ ဢမ်ႇၶတ်းသေႃးၽၵ်းတူႁူဝ့် ၵူၺ်း ၵမ့်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶူဝ်ၼႂ်းႁိူၼ်းၼၼ့် ႁၢႆၶႃႈယဝ့် ဢမ်ႇမဵဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ် ရူတ့်ၶိူင်ႈၵႆ့ႁၢႆ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆ့ ပဵၼ် ၸွမ်းႁွင်ႈၶၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆ့။ ရူတ့်ၶိူင်ႈသမ့် ပဵၼ်ရူတ့်မိူင်းထႆးၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ၶီႇၵၼ်ယူႇၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆ့။ သင်ဝႃႈ ရူတ့်ႁၢႆၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇဝႆ့ၸႂ်သုမ်းၼၼ့်ၵူၺ်းယဝ့်။ ႁၼ်လၢႆၵေႃ့ယဝ့် ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတီ့လႆႈၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈ”- ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႃႈ ၶီႈလဵၵ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈလၵ့်ၸၵ့်ၶုတ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လိူင်ႈၽႄႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆ့ၵူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ လိူင်ႇၽႄႈၼမ် မၢင်ဝဵင်းထိုင် တီႈယိပ်းၽႃ့၊ လႅဝ်း ၊ မႆ့သေ လမ်းၽၼ်းပေႃ့ထုပ့် ၊ ၸူၼ်လိပ်း တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ မီးမႃး ၼႆယဝ့်။
ၽူႈတူင့်ၼိုင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵဵင်းတုင် ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မႆႈၸႂ်ၵူႈႁူး ၵူႈတၢင်းၶႃႈယဝ့် ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့ ။ ၵူၼ်းၸူၼ်ၵူၼ်း လၵ့်ရူတ့်ၶိူင်ႈ ၵေႃႈၼမ် ။ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ့် 19 ၵေႃႈ ပဵၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်း။ ၼိုင်ႈဝၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 7-8 သိပ်းၵေႃ့။ ယဝ့်ၵေႃႈ ၸမ်ဢွၵ်ႇဝႃႇ ဢွၵ်ႇသႃ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈ ဢဝ်ၼမ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းပဵၼ်ၼႆ့ ၵႂႃႇၽႄႈလၢမ်းတၢင်းသၢႆဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ။ ၼႂ်းဝဵင်းၼႆ့ ဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်ႁႅင်းယဝ့် ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇမီးသေဢိတ်းၼၼ့်ယဝ့်။ တၢင်းပဵၼ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်းပၼ်လႆႈ၊ ၽူႈလၵ့်ၵူၼ်းၸူၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄ့ၵင်ႈပၼ်လႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႄ့ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈၸႂ်ၵၼ်ၶႃႈဢေႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/8/2021 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ့်ၵေႃႈ တီႈပွၵ်ႉ 5 ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈမႃး ထုၵ်ႇ ၵူၼ်းၸူၼ် ၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ လမ်းမႃးၸွမ်းတၢင်းလင် မၼ်းၼၢင်း 4 ၵေႃႉ ပေႃႉထုပ်ႉလၢၵ်ႈၸၼ် မၼ်းၼၢင်းလူင်းရူတ်ႉသေ ႁိမ်ဢဝ်ရူတ်ႉမၼ်း ၵႂႃႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20/9/2021 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်းမွၵ်ႈ 5 မူင်းပၢႆ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ တီႈလၵ်းသဝ်ၾူၼ်း Mytel ဢၼ်ပၵ်းဝႆ့ ၼႂ်းၵႄႈ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်မုင်း – ဝၢၼ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇၶူဝ်မုင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ့်မႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ တီႈႁိမ်းၼၼ့် သမ့်မီးဝႆ့ ဝတ့်ၶမ်းလႅင်း မီးၵူၼ်းထဝ်ႈမႃးၼွၼ်းၵျွင်းၵမ်သိလ် ႁူဝ်ၵူၼ်း မွၵ်ႈ 60 ဢွၼ်ၵၼ် တူၵ်းၸႂ် တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ တူၵ်းၸႂ်ၸွမ်း။
ၸူဝ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁိမ်း 8 လိူၼ်ၼႆ့ တီ့ၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း/ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်း ဢွၵ်ႇၼႄ ၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ယွၼ့်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ့်လႆႈ ပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇသေ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်း/ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ မၢင်ၵေႃႈ ထိုင်တီႈ ပေႃးလႆႈပၢႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ႁိူၼ်းၵၼ် မၢင်ၵေႃႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ၵႂႃႇၸူးတၢင်း သိုၵ်းယၢင်း၊ သိုၵ်းၶၢင်၊ သိုၵ်းတၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်းသေ ၵႂႃႇယိပ်းၵွင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် လုၵ့်ၽိုၼ့်ၶိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။
“ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးၼပ့်တူၺ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းလုၵ့်ၽိုၼ့် သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆ့ တႃႇ 100 % ၼႆ့ ၼႂ်းၼၼ့် တႃႇ 60 % ဢွၼ် ၵၼ် ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၶႃႈယဝ့်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး ယၢမ်း လဵဝ်ၼႆ့ လွင်ႈၼိမ်သဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် တေပႆႇပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ၊ တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးသိုၵ်းၵၢင်မိူင်းယူႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းမိူင်း တႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ”- ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
သင်ဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း NUG ပႆႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ တိုၵ့်ၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ် ယူႇၸိုင် ပၢင်တိုၵ်းၵၢင်မိူင်းဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ့် တေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့ ၼႂ်း 7 တိူင်းလႄႈ 7 ၸႄႈမိူင်းၼႆ့ ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႆ တၢင်ႇၸႄႈမိူင်းတၢင်ႇတိူင်းၼႆ့ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်း PDF ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပႆႇပဵၼ်ႁႅင်းဝႃႈၼႆသေတႃ့ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ တေဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၽႂ်ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
“ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈၶႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၵၢင်မိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈၵူဝ်မႆႈၸႂ် ယွၼ့်သိုၵ်း မၢၼ်ႈယဝ့်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သမ့်လႆႈမႆႈၸႂ် ၵူဝ်ပႃးထႅင်ႈ သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ။ တၢင်းမူႇၸေႊ ၵျွၵ့်မႄး မိူင်းၵိုင် ၸိူဝ်းၼႆ့ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼိုင်ႈတီႈလႂ် ၼပ့်ႁူဝ်ႁဵင်း ၼႆ့ၼႃႇ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း တႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မီးတီႈလႂ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈၵူဝ် သိုၵ်းတႆး သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လႆႈၵူဝ်ပႃးထႅင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တၢင်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့ ၵေႃႈၼမ် တၢင်းပွတ်းၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းဢူၺ်းလီ ပွတ်းႁွင်ႇ ၵူဝ်းၵၢင့် ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼပ့်ႁဵင်လႆႈပၢႆႈၽေး။ လိူဝ်ၼၼ့် သိုၵ်း RCSS တင်း SSPP, TNLA ၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ယူႇတၢင်း ပွတ်းၵျွၵ့်မႄး၊ မိူင်းၵိုင်၊ ၵေးသီး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမီးထိုင်ႁူဝ်ႁဵင်။
ဢၼ်တပ်ႉၼႂ်းမိူင်း ၼင်ႇၵၼ်ယိုဝ်းၵၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇ ဝဵင်းလူင် သမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ သွၵ်ႈတဝ်ႈ၊ တင်ႈလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်း လူင်းႁိူၼ်း ထတ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၶႅၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးယူႇၵူႈဝၼ်း။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး/ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ၾၢႆႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ ။
“လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မၼ်းဢမ်ႇမီးယဝ့်။ တၢင်းတူၼ်ႈတီး ဢွင်ႇပၢၼ်း ၵၢတ်ႇလေႃ့ ၸိူဝ်းၼႆ့ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ တီ့ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူႈဝၼ်းၵူႈၶမ်ႈ ၼမ်လႄႈဢေႇ ဢၼ်ၶဝ်ထၢင်ႇထိူမ် ၼၼ့်။ လမ်းတီ့ထိုင်ၼႂ်းထိူၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ ၵေႃႈမီးဢေႃႈ။ ၽူႈလၵ့်ၵူၼ်းၸူၼ်ၵေႃႈလိူင်ႇၼမ် ပေႃးၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်သင်မႃး ဢမ်ႇႁူ့ဝႃႈတေၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈလႂ် တီႈၽႂ် ယွၼ့်မိူင်း ႁဝ်းၶႃႈၼႆ့ မၼ်းဢမ်ႇမီးၶုၼ်မိူင်းယဝ့်။ ယဝ့်ၵေႃႈ မၢႆမီႈပၵ်းပိူင်သုမ်ႇငမ်းတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးယဝ့်ၶႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့” –
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 239 ဝၼ်း (1/2/2021 – 27/9/2021) ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ယိုဝ်းတၢႆ မီး 1136 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းထုၵ်ႇတီႉၵမ် တင်းမူတ်း 8504 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းၺႃးတီႉယဵတ်ႈၶွၵ်ႈဝႆႉ 6850 ၵေႃႉ၊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႃတီႉဝႆႉ 1989 ၵေႃႉ။ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၺႃးတီႉ ႁိမ်း 100 ၵေႃႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တိုၵ်ႉထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉယူႇ 50 ၵေႃႉပၢႆ။


text:
မိူင်းၼၢႆး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး (IPA: [mɤ́ŋ nɑ́i]), (မၢၼ်ႈ: မိုးနဲ), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mongnai), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengnaai]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 12/10/2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ (မွၵ်ႈ 12 မူင်းၶိုင်ႈ) ၾႆးမႆႈႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈမွၼ်း ၼႂ်းတူင်ႉ ထုင်ႉဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။
ၵူၼ်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၾႆးမႆႈႁိူၼ်း ယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မွၼ်းလင်ၼိုင်ႈ။ ယွၼ်ႉ သင်လႄႈမႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈတၢင်း မၼ်းယူႇၶႃႈ။ ၶူဝ်း ၶွင်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးတႄႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈသင်သေဢိတ်းၶႃႈ။ လွင်ႈ ၵူၼ်းမၢတ်ႇ ၸဵပ်းလူႉတၢႆတႄႉ ဢမ်ႇ မီးၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢၼ်ႈမွၼ်းၼႆႉ ႁၢင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ မွၵ်ႈ 5 လၵ်း။ ႁိူၼ်းလင်ၼၼ်ႉ ၾႆးမႆႈမူတ်း၊ ၶူဝ်းႁိူၼ်း ၶူဝ်းယေး ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈသင်၊ မႆႈယွၼ်ႉသင် – ၵူၼ်းၽဝ်ႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ် ယွၼ်ႉသင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းယူႇ။


text:
ၵျွၵ်ႉတတႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး (IPA: [ʨɔ᷇k.ta.tɑ́]), (မၢၼ်ႈ: ကျောက်တံတားမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyauktada Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Kyauktataa]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၵၢင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ (႙) ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵျွၵ်ႉတတႃးၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႕) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (႑) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (႑) ႁူင်း ယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇ ၼၼ်ႉ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၽြႃးသူးလေႇၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၼမ်ႉလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ပီ ၁၈၅၂ ပေႃးတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဝႆႉယူႇ။ ၽၢႆၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵျွင်းယေႇလႄႇၵျီး လႄႈ ၵျွင်းယေလႄႇၵလေး (ႁွင်ႉ) ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၼၼ်ႉသေ ၶႂ်ႈဝႆႈသႃ ၵွင်းမူးသူးလေႇ ၼႆ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ၶူဝ်ႁိၼ် (မၢၼ်ႈ: ကျောက်တံတား ) ဢၼ်ဢဝ် မၢၵ်ႇႁိၼ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢုတ်ႇသေ ၵၢႆႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ၶူဝ်ၵိၼ် (ကျောက်တံတား ) ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇ ၵွင်းမူးသူးလေႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽၢႆႇၵျွၵ်ႉတတႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸႃႇတိ ၵျွၵ်ႉတတႃးသေ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မျူဝ်ႉမဢူင်း (သဵၼ်ႈတၢင်းပႃး (ဘားလမ်း)၊ ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ) ယဝ်ႉ။[2]