text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
မိူဝ်ႈပီႊ 1948 တီႇၸႅမ်ႇပႃႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်တင်းလုမ်ႈသေ တႅပ်းတတ်းႁပ်ႉႁွင်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းလုမ်ႈ။ ဝၢႆးလင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႆႉ တိုၵ်းသူၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း လုၵ်ႈၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ လႆႈႁူႉလႆႈငိၼ်း ၸွမ်း။ လိူဝ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ လူၺ်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပၢႆးမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ပိုၼ်ႉတီႈတွၼ်ႈလိၼ်၊ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်း တေလႆႈပိုၼ်ၽႄပၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်။ တေလႆႈၼႄဝႆႉ တီႈဢၼ်လႆႈႁၼ် လီငၢမ်း၊ တေလႆႈလူၽတ်းဢၢၼ်ႇၼႄ၊ တေလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄ ၶေႃႈမၢႆထိုင်တီႈပွင်ႇမၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ႁပ်ႉႁွင်းတူၺ်းထိုင်တေႃႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉထုၵ်ႇလီၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၵူႊၵေႃႉၵူႊၵူၼ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၵုင်ႇမုၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်လူင် တႃႇၸၢဝ်းၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈ တေလႆႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႊလွတ်ႈလႅဝ်း၊ မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၸွမ်းထမ်း၊ မီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်လႄႈသင်၊
ဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်တေႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ် မႃး ၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈမႂ်ႈလူင် ဢၼ်ယႃႉလႅဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ၸၢဝ်းၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈလႄႈသင်၊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေ လႆႈပဵၼ်မႃး ၶူင်းၵၢင်လူင် ဢၼ်မီးလွင်ႈလႆႈလၢတ်ႈၸႃ လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ၊ လွင်ႈလႆႈၵိူဝ်းယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် တၢမ်ၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်း၊ လွင်ႈဢမ်ႇလႆႈၵူဝ်ႁႄ လႆႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဢိမ်ႇတဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႈသင်၊
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ၽွင်းငမ်းၵၼ်၊ ၶႃတူဝ်ၶႃၸႂ်ၵၼ်သေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈ ယိူၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈသေ တေဢမ်ႇလႆႈဝၵ်ႉ ၶိူင်ႈယိပ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းသေ ၵႅတ်ႇၶေႁၵ်ႉသႃပၼ်လႄႈသင်၊
ၼင်ႇႁိုဝ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်သေ ၶတ်းၸႂ်ပွင်သၢင်ႈ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵႂႃႇလႄႈ သင်၊ လုၵ်ႈၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼႆႉ ႁပ်ႉပၢၵ်ႇဝႆႉတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈ တေၼပ်ႉယမ်တေႃႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶွင်ၸၢဝ်းၵူၼ်း၊ ၵုင်ႇမုၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈၼၢင်းယိင်းလႄႈၵူၼ်းၸၢႆး သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉသေ ယၼ်ႇၸႂ်ဝႆႉ တႃႇတေယုၵ်ႉထၢၼ်ႈႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တေတိူဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ ၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႄႈသင်၊
လုၵ်ႈၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵူႊတီႈတီႈ တေႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃး သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၽၢႆႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် တင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ ၶတ်းၸႂ်ပွင်သၢင်ႈၵႂႃႇၼႆလႄႈသင်၊
ၵွပ်ႈၼႆ
ၼင်ႇႁိုဝ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵူႊတီႈၵူႊတၢင်း တၵ်းလႆႈဢဝ်သႂ်ႇၸႂ် လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇ တင်းလုမ်ႈသေ တၵ်းလႆႈသင်ႇသွၼ်တေႃႇၵၼ် တႃႇတေတိူဝ်းၼပ်ႉယမ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႈသင်၊ တေလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ပွင်သၢင်ႈႁႂ်ႈ လုၵ်ႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း တႂ်ႈဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ပွင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေတိူဝ်းႁူႉပွင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းႁၵ်ႉသႃသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၸိူဝ်း ၼႆႉၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၵႂႃႇလႄႈသင်၊ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈၸိူင်ႉၼႆသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းၵူႊမိူင်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၵေႃႉ တေပွင်သၢင်ႈ ၸွမ်းလႆႈၽဵင်ႇၽဵင်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းလုမ်ႈၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိူတ်ႇမႃးလူၺ်ႈၵုင်ႇမုၼ်ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈဢၼ် လွတ်ႈလႅဝ်းၽဵင်ႇ ပဵင်းၵၼ်။ ၶဝ်ၼႆႉ မီးၺၢၼ်ႇဢၼ်မေႃထတ်းသၢင် လႄႈ ၸႂ်ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် ၼၼ်ႉလႄႈ ထုၵ်ႇဝႆႉၸႂ်ပီႈဢွၵ်ႇ ၼွင်ႉၶႆႇၵၼ်သေ တိတ်းတေႃႇၵၼ်။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇၶုၺ်ႉႁၼ်ပိူင်ႇငမ်းသုၼ်ႇလႆႈလႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ပိုတ်ႇၼေဝႆႉ ၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၼႄလူၺ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ သီၽိဝ်၊ ၶိူင်ႈၽွၵ်ႇ၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၸၢဝ်းၵိူဝ်း ယမ်၊ ပၢႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢၼ်မိူင်း ဢိၵ်ႇတၢင်ႇလွင်ႈ၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၼ်ႊၵူၼ်း၊ လွင်ႈ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်၊ လွင်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း လႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၾၢႆႇပၢႆးမိူင်း၊ ၾၢႆႇတတ်းသိၼ်တွၼ်ႇၾိင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၾၢႆႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတေႃႇၵူႊမိူင်းမိူင်း ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁိုဝ်ၼႃႈတီႈဢၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇသဝ်းၼၼ်ႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်။ ဝႆႉဝႃႈၼႃႈတီႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၵေႃႈလီ၊ ပဵၼ်ဢၼ်မီးဢႃႇၼႃႇတႃႇ ၽွင်းငမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵွၺ်း ႁိုဝ် ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ ဢၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵုမ်းၵႂၢၼ်းတူၺ်းထိုင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၵေႃႈယႃႇ တႃႇတေဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈဝႃႈ ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႃႈတီႈၸိူ ဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈမီး။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶီးၸိုၼ်ႈ၊ တႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ လႄႈ တႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸူဝ်ႊပၢၼ်မၼ်း။
တေဢမ်ႇလႆႈတဵၵ်းႁႂ်ႈၽူႈလႂ်ႁဵတ်းၶႃႈၸႂ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် တဵၵ်းႁဵတ်းၼင်ႇၶႃႈၸႂ်ႉ။ ၵႃႊပဵၼ်လွင်ႈတဵၵ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်း ၶႃႈၸႂ်ႉ လႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၶႃႈၸႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈဢိုတ်းႁၢမ်ႈပႅတ်ႈ ႁႂ်ႈပႃးၸဵမ် ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ငၢႆးမိူၼ်ၼႆ။
တေဢမ်ႇလႆႈၶႃၸႂ်ဢမ်ႇၼၼ် တိတ်းတေႃႇႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ထၢၼ်ႈပေႃးဢမ်ႇမိူၼ်ၵူၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႉ သရေႇၼႃႈ တႃ ဢမ်ႇၼၼ် တေဢမ်ႇလႆႈပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ မိူၼ်ၼႆ တီႈၽူႈလႂ်ၽႂ်သေၵေႃႉ။
တီႈပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၼင်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ တႃႇၵူႊလွင်ႈ။
ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တီႈပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၽဵင်ႇပဵင်းဢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈဢၼ်ပၵ်းပိူင် ၾိင်ႈမိူင်း ၵႅတ်ႇၶေပၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သေ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶုၺ်ႉႁၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်း တႃႇၶုၺ်ႉႁၼ် ဢၼ်ၵႅတ်ႇၶေပၼ် လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်လႂ်၊ လွင်ႈသူၼ်းႁူၺ်ႈ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်လႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။
သင်ဝႃႈ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇ သုၼ်ႇလႆႈပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ဢၼ်လၵ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ တၵ်းမီး သုၼ်ႇလႆႈတႃႇႁပ်ႉဢဝ် ဢၼ်လုမ်းတွၼ်ႇၾိင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၶိုၼ်းၵေႈ သၢႆလူတ်းလူမ်ပၼ် ထိုင်တီႈ လီငၢမ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းသေ ၽူႈလႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း ႁိုဝ် လိုပ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း။
မိူဝ်ႈလႆႈထုၵ်ႇတတ်းၶၢၼ်း သုၼ်ႇလႆႈ လႄႈ ၼႃႈၶွင်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ မိူဝ်ႈလႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ထိုင် ယွၼ်ႉလိူင်ႈၽိတ်း ၾိင်ႈၼၼ်ႉလႂ် ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းမိူၼ်ၵၼ် တႃႇလႆႈထုၵ်ႇလုမ်းတွၼ်ႇၾိင်ႈ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းပႃႈၽၢႆႇၼၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းၽဵင်ႇၽဵၼ်ႈ တီႈၼႃႈၵူၼ်းၼမ်။
(1) ၵေႃႉၽူႈလႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ထိုင်တင်းၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႈယႃႇ ၵႃႊပႆႇလႆႈ ထုၵ်ႇၵူတ်ႇထတ်း ၽၢႆႇၼႃႈ ၵူၼ်းၼမ် ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းသေ တွၼ်ႇတတ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၽိတ်း ၾိင်ႈတေႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်း မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇႁပ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းလႄႈ မၼ်းတၵ်းလူဝ်ႇလႆႈ ၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်းပၼ် တႃႇႁေႉ ၵင်ႈၶိုၼ်းတူဝ်မၼ်း။
(2) ၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇထိုင်တီႈၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇထိုင်တီႈလွင်ႈ လူႉႁၢမ်း ၼၼ်ႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမႂ်ထိုင် လႄႈ ပၼ်တူတ်ႈတီႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လူၺ်ႈတင်းပၵ်းပိူင် ၾိင်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူႊမိူင်းမိူင်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈ ထုၵ်ႇတူတ်ႈတၢမ်ႇ ၼၵ်းတိူဝ်းလိူဝ် ဢၼ်ၵိုင်ႇပၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းပူၼ်ႉပႅၼ်။
ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ သင်၊ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး၊ လွင်ႈႁွင်ႈယူႇႁိူၼ်းသဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈလိၵ်ႈၵႂႃႇလိၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင် တေဢမ်ႇႁႂ်ႈ လႆႈမီးလွင်ႈလႆႈထုၵ်ႇၸိမ်ၵဝ်းၸွမ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ။ ၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်းမၼ်းၵေႃႈ တေႃႈ မိူၼ်ၼႆသေ တေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈမီး လွင်ႈတိူဝ်ႉသၢင်ႊၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်း ၵူႊၵေႃႉ ၼႆႉၸွမ်းၼင်ႇၾိင်းမိူင်းသေ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၵႅတ်ႇၶေတေႃႇ လွင်ႈၶဝ်ႈၸိမ်ၵဝ်းၸွမ်း ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ တိူဝ်ႉသၢင်ႊၼၼ်ႉယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶၢႆႉယၢႆႉ၊ ယူႇသဝ်းလႆႈ ၼႂ်းၶွပ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ယူႇ။
(2) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ လႄႈ တႃႇပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်သေလွတ်ႈလႆႈ လွင်ႈၶႃၸႂ်ၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇသွၼ်ႈယူႇ တီႈတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၵတ်းၵတ်း ယဵၼ်ယဵၼ်ယူႇ။
(2) ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈလိူင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်းပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းတင်းၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း လႄႈ လၵ်း ၼမ်း ၶွင်ၸုမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉလႂ်သေ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပိူင်ပဵၼ်တေႉမီးတေႉမႃးယဝ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမႂ်ၸိုင် တေ ဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သုၼ်ႇလႆႈတီႈၼိူဝ်ၼႆႉ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇႁပ်ႉႁဵတ်း ၵူၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၶွင်မိူင်းၼိုင်ႈယူႇ။
(2) ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၵ်းပိူင်ၼႆ ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈထုၵ်ႇဢိုတ်းႁၢမ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း၊ လွင်ႈလႅၵ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈထုၵ်ႇထဵင်ပၢၵ်ႈ ပႅတ်ႈ။
(1) ၽူႈၸၢႆး လႄႈ ၽူႈယိင်း ဢၼ်ဢႃႇယုတဵမ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈမၵ်းတတ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိုၼ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇၵူပ်ႉၵူႈ လႄႈ တင်ႈ ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းယူႇ။ ၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈယၢမ်းပဵၼ်ပူႇဢွၵ်ႇ ၽူဝ်မေးၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မိူဝ်ႈယၢမ်း ၽၢတ်ႇယၢၼ်ပိုၼ်ႉပႅတ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶုၺ်ႉႁၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ၼင်ႇမိူဝ်ႈ ၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉယူႇ။
(2) လွင်ႈၵူပ်ႉၵူႊပဵၼ်ႁိူၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇ တင်သွင်ပႃႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႅဝ်းၸင်ႇ တေလႆႈႁဵတ်း။
(3) ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မူႇၵွၼ်ႈပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ၶွင်မုၵ်ႉၽုင်ၵူၼ်း လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်တူၵ်းထုၵ်ႇၸွမ်း သၽႃႇဝသေ သမ်ႉမီးသုၼ်ႇလႆႈတုင်းႁပ်ႉဢဝ်ဢၼ်မုၵ်ႉၽုင်ၵူၼ်း လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵႅတ်ႇၶေ ႁေႉၵင်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇပိူင်ႇငမ်းၶူဝ်းၶွင် ႁင်းၵွၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈတင်းပိူၼ်ႈယူႇ။
(2) ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းၼႆ ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈထုၵ်ႇဢိုတ်း ႁၢမ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈပိူင်ႇငမ်း ၶူဝ်းၶွင်မၼ်း။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇဝူၼ်ႉၶႆႈ၊ ႁပ်ႉႁၼ်၊ ၵိူဝ်းယမ် လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ် လႄႈ ပၢႆးယုမ်ႇယမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းယူႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵေႃႉ လႂ်ၽႂ်မၼ်းလႄႈသင် ႁူမ်ႈလူၺ်ႈတင်းတၢင်ႇၵေႃႉသေလႄႈသင် ၸွမ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵိူဝ်းယမ် ဢမ်ႇၼၼ် ပူင်သွၼ်လႆႈ၊ ၽိုၵ်းၵမ်လႆႈ၊ ၵိူဝ်းယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်လႆႈ တီႈၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်းမိူင်း တင်းလၢႆ လႄႈ တီႈလပ်ႉလင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႅဝ်းယူႇ။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇႁပ်ႉႁၼ် လႄႈ ပိုတ်ႇၼႄ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းယူႇ၊ ၼႂ်းၼၼ်ပႃးဝႆႉ ၸဵမ်သုၼ်ႇလႆႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈသင်သေ ႁပ်ႉႁၼ်လႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတၢပ်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇ လႅၼ်ႊလိၼ်ၶၼ်ႈမိူင်းသေ သွၵ်ႈႁႃ၊ တုင်းႁပ်ႉ၊ ပိုၼ်ၽႄလႆႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ဢိၵ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ် လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ၼၼ်ႉယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇတုမ်တွမ်ၵၼ်ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် လႄႈ တႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းလႆႈ လွတ်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းယူႇ။
(2) တေဢမ်ႇလႆႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၽူႈလႂ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသေဢၼ်ဢၼ်။
(1) ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈလႄႈသင်၊ လုၵ်ႈတီႈၽူႈတႅၼ်း ဢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မႃးလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႅဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶဝ်ႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယူႇ။
(2) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ယူႇ။
(3) ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈမၵ်း တတ်းၶၢဝ်း ယၢမ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢင်ႇၸႅင်ႈလူၺ်ႈတင်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇပၼ်သဵင် ၽဵင်ႇၽဵၼ်ႈၵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း လွၵ်းပိူင်သဵင်လပ်ႉသိူင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွၵ်းပိူင်ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းမိူၼ်ၼႆၼၼ်ႉ။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ ၼင်ႇၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶွင်မုၵ်ႉၽုင်ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇဝၵ်ႉဢဝ်လွင်ႈ ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၾၢႆႇၵၼ်ႊၵူၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် တၢင်းၶတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၾၢႆႇပၢႆးမိူင်း လႄႈ တၢင်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွမ်း ၾၢႆႇၵူႊမိူင်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပွႆႇႁႂ်ႈၵိုင်ႇငမ်ႇၵၼ်တင်းပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လႄႈ မႃႇႁႅင်းၶူဝ်းႁႄႈ ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်းသေ မီးသုၼ်ႇ လႆႈတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းသုၼ်ႇလႆႈ ၾၢႆႇမၢၵ်ႈမီး၊ ၾၢႆႇၵၼ်ႊၵူၼ်း လႄႈ ၾၢႆႇယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵုင်ႇၵုၼ်း မုၼ်မၼ်းလႄႈ ပိူင်ၾၢင် သုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလွတ်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တႃႇလိူၵ်ႈၵၢၼ်၊ တႃႇၸူပ်းလႆႈ ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်တူၵ်းထုၵ်ႇသေ လီမူၼ်ႊၸႂ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ လႄႈ တႃႇၵႅတ်ႇၶေႁေႉၵင်ႈပၼ် လွင်ႈဢိုပ်းႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။
(2) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄတိတ်းတေႃႇၵၼ်သေ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇလႆႈၵႃႊႁႅင်းၵၢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၼႃႈၵၢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။
(3) ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၸူပ်းဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိုမ်းၸႂ်လႆႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတူဝ် ၵဝ်ႇမၼ်း လႄႈ ၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်း ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးၽဵင်ႇငမ်ႇၵၼ်တင်း ၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ၵူၼ်း ၼၼ်ႉၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉတေလႆႈတူၵ်းထုၵ်ႇသေ လႆႈမူၼ်ႊၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ပေႃးလူဝ်ႇၼႆ လုၵ်ႉတီႈလၢႆး တၢင်းတၢင်ႇပိူင်သေ ၸွႆႈပၼ်တႃႇၵၼ်ႊၵူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇဢဝ်ယူႇ။
(4) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶေၽွၼ်းပၢင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လႄႈ ၵပ်းသၢၼ်တေႃႇ ႁူမ်ႈတုမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၶဝ်ယူႇ။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇယွၼ်းလိုဝ်ႈ လႄႈ တႃႇၸူပ်းၶၢဝ်းယၢမ်းယင်ႉၵၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈ ပႃးယၢမ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်မၵ်းတတ်းဝႆႉ တူၵ်းထုၵ်ႇလီငၢမ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ဝၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ် ဢၼ်မၵ်းၶၢၼ်းၸွမ်းလူၺ်ႈ ငဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉလႂ်၊ ၸဵမ်တင်းငိုၼ်းလိူၼ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇၸူပ်းဢဝ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၼ်ႊၵူၼ်း ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ ၵၼ်ႊၵူၼ်း ပႅင်ႈဢၼ်လူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႄႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆႊ၊ ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ၊ ယႃႈယႃပိူဝ်ႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ လႆႈယူႇလီ ၵတ်းယဵၼ်ၸဵမ်တူဝ် ၸဵမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉလႂ်ယူႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉၸမ်း မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးၼႃႈၵၢၼ်၊ မိူဝ်ႈဢမ်ႇယူႇလီ၊ မိူဝ်ႈဢမ်ႇပေႉတူဝ်ပေႉၶိင်း၊ မိူဝ်ႈတူၵ်းထိုင်ၽဝႃႉမႄႈမၢႆႈ၊ မိူဝ်ႈထဝ်ႈၵႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈလႄႈ မိူဝ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႊႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၼၼ်ႉၼႆ ၼင်ႁိုဝ် တေလႆႈလိုမ်းၸႂ် တႃႇလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉယူႇသဝ်းၼႆၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇၸူပ်းယူႇ။
(2) မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇၸူပ်းဢဝ် လွင်ႈတူၺ်းထိုင်ပၼ် ၶိုၵ်ႉတွၼ်း လႄႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးလူၺ်ႈလွင်ႈၵူပ်ႉၵူႊ ဢၼ်ၶဝ်ႈ တၢင်းၵၢၼ်ပၵ်းပိူင် ၾိင်ႈမိူင်းၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵေႃႈယႃႇ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇၸူပ်းလွင်ႈ တူၺ်းထိုင်ပၼ် ၾၢႆႇၵၼ်ႊၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵင်းမိူၼ် ၵၼ်ယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇယူႇ၊ လွင်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉ တီႈၵေႇသုတ်း တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉငဝ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်ပူၼ်သွၼ်ပၼ်လၢႆ။ ၵၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ဢၼ်မၵ်း ၶၢၼ်းဝႃႈ တၵ်းလႆႈႁပ်ႉ ႁဵၼ်းဢဝ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉၼၼ်ႉ။ ပၺ်ႇၺႃႇၾၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊ လႄႈ ၾၢႆႇလဵင်ႉတွင်ႉၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ် ဢၼ်ပၢႆးၼမ်ႁပ်ႉ ႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉသေ၊ တေလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ဢၼ်ယင်ႇ ႁၢၵ်ႈၼိူဝ်တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ။
(2) ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ တေလႆႈယိူင်းယိုဝ်ႈ တႃႇလွင်ႈၸုမ်ႇၵူႈတဵမ်တၼ်း ၶွင်လုၵ်ႈၵူၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းလႄႈ တႃႇလွင်ႈ မေႃၼပ်ႉယမ်တေႃႇ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းဢိၵ်ႇတင်းလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းပိုၼ်ႉငဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶႅင်ႁႅင်းတိူဝ်းမႃးသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်။ ပၢႆးပူင်သွၼ်ၼႆႉတေလႆႈယုၵ်ႉမုၼ်းပၼ်ႁႅင်းတေႃႇ လွင်ႈမေႃပိၼ်ႇပႆႇပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်၊ လွင်ႈမေႃယိူၼ်ႉၵၼ်ႈတေႃႇၵၼ် လႄႈ လွင်ႈမေႃမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတင်းသဵင်ႈလႂ်၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်လႂ်၊ မုၵ်ႉၸုမ်း ၾၢႆႇသႃႇ သၼႃႇၶဝ်လႂ်ၼၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼႆႈၸမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵုမ်းၵွၼ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ တေလႆႈပၼ်ႁႅင်းတေႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွင်ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်။
(3) ပေႃႈမႄႈၶဝ်ၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇလိူၵ်ႈဢဝ်ၸိူဝ်ႉသႅၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်တေပူင်သွၼ်ပၼ် လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်တီးႁူဝ်လၢင်းယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၾိင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၽႂ်မၼ်းလႂ်၊ တႃႇၶဝ်ႈႁဵတ်းၸိူမ်ႈၸႂ်ၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းလႂ်၊ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶတ်းသၢင်ႈ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊလႂ်ၼၼ်ႉ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းသေ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႃႇ ၶုၺ်ႉႁၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။
(2) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၸူပ်းဢဝ် လွင်ႈႁေႉၵင်ႈပၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇတေၸၢင်ႊၶုၺ်ႉ ႁၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵုင်ႇမုၼ် ငိုၼ်းတွင်း၊ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ဢၼ်ၵိူတ်ႇမီးမႃး တမ်ႈတီႈ ပၢႆးသၢႆႊ၊ လိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးမွၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝူၼ်ႉၶႆႈၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶုၺ်ႉႁၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ လွၵ်းပိူင်ၾိင်းၵူၼ်း လႄႈ လွၵ်းပိူင်ၵပ်း သိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၵူႊမိူင်း မိူင်း ဢၼ်တေၸၢင်ႊပူၵ်းၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် လႄႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႊ ဢၼ်လႆႈပိုတ်ႇၼႄဝႆႉ ၼႂ်းၶေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉယူႇ။
(1) ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမၼ်း ဢၼ်ၵွၺ်းမီးယၢင်ႇလဵဝ်ဢၼ်လူဝ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပိူင်ၾၢင်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းယႂ်ႇယုမ်ႇၸုမ်ႇၵူႈလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
(2) မိူဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသုၼ်ႇလႆႈ လႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ တႃႇတေမၵ်းမၼ်ႈၼပ်ႉထိုဝ်တေႃႇ သုၼ်ႇလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တႃႇတေၽိုၵ်းၵမ်ၸွမ်းပိူင် တြႃးၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ၾိင်ႈၵုမ်းတူဝ်ၵွၺ်း ဢမ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵတ်းယဵၼ် ၶွင်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇၽွၼ်းပၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵူၺ်းတေလႆႈထုၵ်ႇၶၢတ်ႈၶွပ်ႇ ၼင်ႇၼႂ်းပၵ်းပိူင်တြႃးတမ်းပူင်ဝႆႉၼၼ်ႉၵွၺ်း။
(3) သုၼ်ႇလႆႈလႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၸိူဝ်းၼႆႈၼႆႉ တီႈလွင်ႈလိူင်ႈဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း လႄႈ လၵ်းၼမ်း ၶွင်ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။
ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇၼႆလႄႈသင်၊ တၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ၼႆလႄႈသင် ဢဝ်လၢႆးၽၢတ်ႈၵဵပ်းတီႈပွင်ႇသေ တေဢမ်ႇလႆႈ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇယႃႉၵဝ်း သုၼ်ႇလႆႈ လႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ဢၼ်ပႃးၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉ လူႉလႅဝ်။


c: text/html

text:
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ
United States of America (USA) ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ သတဵၵ်ႉ ဢွပ်ႉၽ ဢမႄရိၵႃး ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ၼမ် ႁူႉဝႆႉဝႃႈ US, U.S ဢမ်ႇၼၼ် ဢမႄရိၵႃး။ ဢမႄရိၵႃးၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မီးပၵ်းသဝ်းယူႇၼႂ်း ၵၢင်ၵုၼ် ဢမႄရိၵႃး ပွတ်းႁွင်ႇ မီးယူႇၼႂ်း ၵႄႈၵၢင် မိူင်း ၶၼေးတႃး လႄႈ မိူင်း မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ။ မၼ်းမီး 50 ၸိုင်ႈမိူင်း ၊ မီး ဢိူင်ႈ ၽႄႇတရႄ Federal ဢမ်ႇၼၼ် ဢိူင်ႇ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၽွင်းငမ်း ၼိုင်ႈဢၼ်၊ ၼႃႈလိၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ 5 တီႈ လႄႈ မီးပႃး ၵုၼ် ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈ သၢမ် ဢမ်ႇၼၼ် ထူၼ်ႈသီ ၼႂ်းလုမ်းၾႃႉ တႅၵ်ႈၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း၊ တင်းၵႂၢင်ႈတေမီး 3.8 လၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း (9.8 လၢၼ်ႉလွၵ်း ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)။ မီးႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း 328 လၢၼ်ႉလိူဝ် လႄႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းၼမ်သူတ်း ထူၼ်ႈထီႉသၢမ် ၼႂ်းလူၵ်ႈ။ Washington, D.C ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵၼ်း ၼႅဝ်းယွၵ်ႉ (New York City) ၼႆႉပဵၼ် ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်းလူဝ်ပိူၼ်ႈ။
ၵူၼ်းၵုၼ်ယူးရူပ်ႉ ၶဝ်တေႇ ၶၢႆႉၶဝ်မႃးၼႂ်း 16 ႁူဝ်ပၵ်ႇပီမိူင်းထူၼ်ႈ (16 century) လႄႈ ၵူၼ်း ပႃႇလႅဝ် ဢိၼ်ႇတီယၼ်း (Paleo-indians) ၶဝ် ၶၢႆႉၶဝ်ၸူး လိင်မိူင်း ဢမႄရိၵႃး တေဢႄႇသုတ်းမွၵ်ႈ 12000 ပီပူၼ်ႉမႃး။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယဵၼ်းမႃးတီႈ ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢိင်းၵလဵၵ်ႉ 13 ဢၼ် ဢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်မႃးၸွမ်း ၼႃႇၽင်ႇၵုၼ်တင်းဢွၵ်ႇ။ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃ လွင်ႈ ၶွၼ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶွင် မႁႃႇပရိတဵင်ႇ (Great Britain- ဢိင်းၵလဵၵ်ႉ) ၸင်ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမေရိၵၢၼ်ႇ (American Revolutionary War) [1775-1783] ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းဢၼ် ၶဝ်လႆႈ ၵွၼ်းၶေႃ။ ၼႂ်းလင် 18 ပၢၵ်ႇပီႈမိူင်း (18 century) ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၶဝ် တႄႇၶွၵ်ႈ ၼႃႈတီႈ ၸႅၵ်ႈၽႄႈ ၸွတ်ႇ ၵုၼ် ဢမေရိၵႃႉ ႁွင်ႇၸွတ်ႇမူတ်း၊ ႁုပ်ႈသိမ်းၼႃႈတီႈမႂ်ႇ၊ ႁုပ်ႈသိမ်း ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်း လိုပ်ႈပႅၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵိူၵ်းမိူင်း (Native americans) သေ မၵ်းမၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႂ် တေႃႇထိုင် 1848၊ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆႉၸွတ်ႈၽေၵႂႃႇတင်းၵုၼ်။ ပၢၼ်ၶီႈၶႃႈ (slavery ) ၼႆႉ ၶဝ်ႈမၢႆႈမီး ၼႂ်း ဢမေႇရိၵႃႉ ပွတ်းၸၢၼ်း တေႃႇထိုင် ၶိုင်ႈ 19 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမိူင်း (10 century) ႁၼ်ႉတေႃႇ ပၢင်ၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (American Civil War) သေ တေႃႇပၢၼ်လီႈၶႃႈတူၵ်းၵႂႃႇ။ ပၢင်းတိုၵ်း သပႅၼ်းၼိတ်ႉသ်-ဢမေႇရိၵၢၼ် (Spanish-American War) လႄႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ပဵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၸွမ်းၼင် ၼမ်ႉတွၼ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႇသွင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶဝ်းတၢင်းၼႂ်း သိုၵ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉ မိူင်းယူႇဢႅတ်ႉသ် လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ် ႁၢဝ်ႁႅင်း ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်သိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ။ ၶဝ် ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ်ပႃးၼႃး ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ်လၢဝ် ဢၼ် ပဵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ၶိူင်ဝိၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ် မိူဝ်ႈ 1969 ဢၼ် ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈဢွၼ်တင်းသုတ်းၼၼ်ႉ။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်း 1991 သေ သိုၵ်းယဵၼ်ၼႂ်းၵေႈၵၢင်ႈသွင်ႈမိူင်းၼႆႉသုတ်းသဵင်သေ ပွႆႇႁႂ်ႈ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ပဵၼ် မိူင်း ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း ဢၼ်မီးပႃး ဢႃႇၼႃႁူမ်ႇၼိူဝ် လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း လုမ်းၾႃႉ။
ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ၽႄႇတရႄႇ ၵူၼ်းမိူင်း (Federal republic) လႄႈ ပဵၼ်မိူင်း တီႇမူဝ်ႇၵရေသီၸႅင်ႈလႅင်း ဢၼ်မီးပႃး ၵိင်ႇၽေ သၢမ်ဢၼ် ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ပႃးၸွမ်း ၸုမ်းႁဵတ်းမၢႆမီ။ မၼ်းပဵၼ်မိူင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ ယူႇဢႅၼ်ႇ (UN), ယေးငိုၼ်းၵမ်ႇၾႃႇ၊ ၸုမ်းၸုမ်းၵုမ်းထိင်းၶၼ်ငိုၼ်းတွင်း international Monetary Fund (IMF)၊ မုၵ်ႉၸုမ်း ႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇဢႅတ်ႉသ် (OAS) ၊ ၼေႇတူဝ်း (NATO) လႄႈ ၸုမ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တင်းၼမ်။ ပဵၼ် ၽူႇၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေႃႇလွတ်ႇ။ ပေႃးမႃး ၼိူင်းၵၼ်ၼႂ်း ၵူႈၸိုၼ်ႈမိူင်း ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆံ ပဵၼ် မိူင်းၸၼ်ႉသုင် ၽၢႆ လွတ်ႈလႅဝ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၊ ႁၢမ်းၽၢင်းလွင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ၊ လွင်ႈယူႇၵိၼ် သုင် လႄႈ ပၢႆးပၺႃႇ ၸၼ်ႉသုင်။ မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် မီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၵူႈမဵဝ်း ယူႇၽွမ်ႉၵၼ် ၽႃႇသႃႇ၊ ၽိင်ႈငႄႈ လေႃးၶူၼ်းၵၼ်ၵႂႃႇမူတ်း ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉလွင်ႈၽူႈၶၢႆႉၸူးမႃးၼႂ်းမိူင်းၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇပီမိူင်းပူၼ်ႉမႃး။
မိူင်းၼႆႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသုင်တေႉတေႉ ဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် ႁႅင်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းမိူင်း GDP သီႇပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈမူတ်း။ ၸွမ်းၼင် ၵႃႈၶၼ် မိူးၼႆႉပဵၼ် မိူင်းဢၼ် သိုဝ်ႉၵုၼ်ႇၶဝ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းလႄႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ် တေႃႉၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းယႂ်ႇသုတ်းထူၼ်ႈသွင်။ တင်းၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းမီး 4.3 % ပုၼ်ႈ ၼိူဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉသေတႃႉ မၼ်းယဵပ်းၵမ် ပၢႆးမၵ်ႈမီး ၶွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉတင်းမူတ်း တီႈ 29.4 % ပုၼ်ႈ၊ ယဝ်ႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇတပ်ႉသိုၵ်း လိူဝ်သေ သၢမ်ပုၼ်ႈ ၼိူဝ်ၸႂ်ႉၸၢႆသိုၵ်းတင်းမူတ်းၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇ လႄႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း ယႂ်ႇတိူဝ်း လိူဝ် ၵူႈမိူင်း။ ပဵၼ် မိူင်း ဢၼ် ဢွၼ်ႁူဝ် ထူဝ်းၼႃ ၼိူဝ် ၽၢႆႇ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၽၢႆႇ ယိၼ်ႇငေႈ လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ၵူႈၸိုၼ်ႈမိူင်း။
မၢႆတွင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ English is the official language of 32 states; English and Hawaiian are both official languages in Hawaii, and English and 20 Indigenous languages are official in Alaska. Algonquian, Cherokee, and Sioux are among many other official languages in Native-controlled lands throughout the country. French is a de facto, but unofficial, language in Maine and Louisiana, while New Mexico law grants Spanish a special status. In five territories, English as well as one or more indigenous languages are official: Spanish in Puerto Rico, Samoan in American Samoa, and Chamorro in both Guam and the Northern Mariana Islands. Carolinian is also an official language in the Northern Mariana Islands.[4][5]
- ↑ The historical and informal demonym Yankee has been applied to Americans, New Englanders, or northeasterners since the 18th century.
- ↑ Excludes Puerto Rico and the other unincorporated islands because they are counted separately in U.S. census statistics.
- ↑ See Time in the United States for details about laws governing time zones in the United States.
- ↑ A single jurisdiction, the U.S. Virgin Islands, uses left-hand traffic.
- ↑ Country code top-level domains are generally not used in the U.S.[လူဝ်ႇလွင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈ]
- ↑ .um was removed by ICANN in 2008, but is still recognized by the U.S. government as a country code top-level domain.[လူဝ်ႇလွင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 36 U.S.C. § 302
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 The Great Seal of the United States. U.S. Department of State, Bureau of Public Affairs (2003).
- ↑ "An Act To make The Star-Spangled Banner the national anthem of the United States of America", H.R. 14, Act of Error: the
dateor
yearparameters are either empty or in an invalid format, please use a valid year for
year, and use DMY, MDY, MY, or Y date formats for
date. 71st United States Congress.
- ↑ Cobarrubias 1983, p. 195.
- ↑ García 2011, p. 167.
- ↑ (1963) Compton's Pictured Encyclopedia and Fact-index: Ohio, 336.
- ↑ Areas of the 50 states and the District of Columbia but not Puerto Rico nor other island territories per State Area Measurements and Internal Point Coordinates. Census.gov (August 2010). “reflect base feature updates made in the MAF/TIGER database through August, 2010.”
- ↑ Surface water and surface water change. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
- ↑ Census Bureau's 2020 Population Count. United States Census. The 2020 census is as of April 1, 2020.
- ↑ 10.0 10.1 10.2 10.3 World Economic Outlook Database, April 2021. International Monetary Fund.
- ↑ Income inequality in America is the highest it's been since Census Bureau started tracking it, data shows. The Washington Post.
- ↑ Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (in en). United Nations Development Programme (December 15, 2020).
- ↑ OECD (2004), "Generic Top Level Domain Names: Market Development and Allocation Issues", OECD Digital Economy Papers, No. 84, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/232630011251.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ၸီ့သင်ႇ ႁႂ်ႈပေႃႈ မႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁႂ်ႈ မႅင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၼ် ၵႂႃႇပႂ်ႉတူၺ်းပၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ယႃႇႁႂ်ႈယွမ်း 3 ၵေႃႉ။
တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈ ၸိူဝ်း သူင်ႇ လုၵ်ႈလၢင်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ့်သုင် (ဢထၵ) မၢႆ 9 ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ့်ၵၢင် (ဢလၵ) လၢႆလၢႆႁူင်းႁဵၼ်း ၺႃး ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၶၢၼ်းႁွင်ႉ ၵႂႃႇဢဝ် လွင်ႈႁူမ်ႇ လူမ်ႈ ပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢဝ်ၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈဝႆႉယူႇ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း။
ၵူၼ်းမိူင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဝ်းလႆႈမႃး ပႂ်ႉ တႄႇဝၼ်းတီႈ 17 ပူၼ့်မႃးၼႆ့ဢေႃႈ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆ့ၶဝ်ႁႂ်ႈမႃးပႂ့် ယႃႇႁႂ်ႈယွမ်း 3 ၵေႃ့ၼႆၶႃႈ၊ တီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ့်သုင် မၢႆ 9 ၼၼ့် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတေ့ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်မႃးပႂ့်ပၼ်ဢေႃႈ၊ ၵမ်းၼႆ့တႄ့ ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ လႆႈမႃးပႂ်ႉပၼ်ဢဝ်ၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇၸုၵ်းပႂ်ႉ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇႁၼ့်ၸႂ်သေတႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတၵ်းသဵင်၊ ၸိူဝ်းမီးငိုၼ်းတႄႉ ၸၢင်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ၵႂႃႇပႂ်ႉတႅၼ်း၊ ၵႃႈၸၢင်ႈၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း လႆႈပၼ် ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇတေႃႇ မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ပျႃး။
ႁူင်းႁဵၼ်း မၢင်ႁူင်းႁဵၼ်း ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇပႂ်ႉသေတႃႉ ႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်း တပ်ႉပ လိၵ်ႈ၊ တပ်ႉၶႄၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လႆႈမႅင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၼ်ၵႂႃႇၸုၵ်း ပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈ ပၢၵ်ႇၽၵ်းတူ ႁူင်းႁဵၼ်း။
“ၶဝ်ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်လိူၼ် တီႈလုမ်းၵွၼ်းၸေႊဝဵင်းၼၼ့် မီးၶေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈယွၼ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးၸွႆႈပႂ်ႉ တူၺ်းပၼ် ၼႆဢေႃႈ၊ မၼ်းမီးၸမ် လုမ်းၶႄၾႆး တင်းယေးငိုၼ်းလႄႈ ၶဝ်ဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈယူႇ” – မႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢလၵ 2 ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပႃးဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ၊ ဢေးသႃႇယႃႇ တင်း ၵျွၵ်ႉတလူင်း – ႁူင်းႁဵၼ်း တင်းမူတ်း – ၸၼ်ႉသုင် ဢထၵ မီး 27 လင်၊ ဢထၵ ၽႄ မီး 19 လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင် ဢလၵ မီး 28 လင်၊ ဢလၵၽႄ မီး 30 လင်။


text:
တႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ပေႃးတေမီးႁႅင်းၸႂ်လႄႈ ႁႂ်ႈပေႃးမေႃၵၢၼ်မေႃတိၼ်/ မိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်သွၼ်လၢႆးဢဝ်မႆႉပူၵ်ႇ/မွင် ႁဵတ်းၶိူင်ႈယိပ်းတၢင်းတိုဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းတီႈ 18/12/2021 တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 15 ဝၼ်း ယူႇတီႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢွၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်သွၼ် ပၼ်ပိုၼ်းႁူႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်မႃးသွၼ်ႈဝႆႉတီႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်သွၼ် လၢႆး ဢဝ်မႆႈပူၵ်ႇ/မွင် ႁဵတ်းၶိူင်ႈယိပ်းတၢင်းတိုဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
လုင်းၸၢႆးလႅင်းႁၢၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတႄႉ ၶႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ႁိူၼ်းယေး ၶႂ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းငၢၼ်း။ မႃးယူႇတီႈၼႆႉၵေႃႈ မီးၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈၶဝ်မႃးမီးတီႈႁဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ်မေႃတၢင်းႁူႉတၢင်မေႃ ၸပ်းတိၼ်ၸပ်းမိုဝ်းမိူဝ်းၼႆသေ ယၢမ်းလဵဝ် ပၼ်ပၢင်သွၼ် လၢႆးဢဝ်မႆႉပူၵ်ႉမႆႉမွင်သေ ႁဵတ်းၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈယိပ်းတၢင်းတိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၵပ်းသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတၢင်း ၸုမ်းပူင်သွၼ်ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇ (ယက်ကန်းသင်တန်း ကျောင်း) သေ မွၵ်ႇမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၊ ၾၢႆႇႁူင်းႁဵၼ်းသူင်ႇၵူၼ်းမႃး 22 ၵေႃႉ ၊ တေပူင်သွၼ်ပၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 15 ဝၼ်း လုင်းၸၢႆးလႅင်းႁၢၼ်လၢတ်ႈ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈဝႆႉတီႈႁူင်းႁေႃ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 400 ပၢႆ။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမၢၼ်း ။
ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးတၢင်းပဵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁႃၵိၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလႂ် ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၸႂ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၸိူဝ်းပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်း မီးမွၵ်ႈ 1,500 ၵေႃႉ ။ ၼႂ်း ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မီး 4 တီႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း 900 ပၢႆ၊ တီႈမိူင်းငေႃႉသမ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်း 300 ပၢႆလႄႈ တီႈဢိူင်ႇမိူင်းတၢင်ႈသမ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်းမီး 200 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပီၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉပဵင်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႁူႇ (တွင်ႇငူႇ) တိူင်းပႃႇၵိူဝ် တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2117 ၼီႈ 2 ဝၼ်း 2 ၶိုၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းမီးဝႆႉ။
ဝၼ်းတီႈ 22-23/11/2022 မႅၼ်ႈလိူၼ် 12 လပ်းလႄႈပီမႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်း တွင်ႇဢူႇ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2117 ၼီႈ သွင်ဝၼ်း/ၶိုၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းမီးဝႆႉ။
ႁူဝ်ပဝ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူႇလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ” ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ႁဵတ်းၵူႈပီၶႃႈယဝ်ႉ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ် ႁဵတ်းတီႈၵႅပ်ႈႁိုဝ်တီႈၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇပေႃးပၼ်လုတ်ႈႁၢမ်းပႅတ်ႈ ပေႃးႁဵတ်းပွႆးၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းတၢင်းၼႆႉ မႃးႁၼ်ၼႃႈႁၼ်တႃၵၼ်ႁေ လႆႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇတၢင်းၼမ်ဢေႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းတီႈၵႅပ်ႈၵႅပ်ႈမၼ်းၵႂႃႇယူႇ ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ တေႁဵတ်းသွင်တီႈၵွၼ်ႇဢေႃႈၼႆႉ ပီၼႆႉ တေႁဵတ်းပဵၼ် တႃႇၸၼ်ႉတိူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၼႆဢေႃႈ” ဝႃႈၼႆ။
ပီၼႆႉ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး သွင်ပၢင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃးတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူႇတီႈၼိုင်ႈ။တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃးၼၼ်ႉ တေၸတ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉတိူင်းသေ တီႈဝဵင်းတွင်ႇဢူႇၼၼ်ႉ တေၸတ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း။ၼႂ်းပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးပီၼႆႉ တေမီးၶပ်းမၢႆတွၼ်ႈသူး လုၵ်ႈႁဵၼ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ လႄႈ မွပ်ႈဢၢပ်ႈဝႂ်ယွင်ႈၵုင်ႇမေႃသွၼ်။
မိူဝ်ႈပီ 2019 ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း တမ်းလူႇပၼ်ငိုၼ်း 50 သႅၼ်ပျႃး တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး။ ဝၢႆးၼႆႉ မႃးၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်သေ ၸတ်းႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉပဵင်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူႇ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတေပဵၼ်တႆးယူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ဝၢႆးၼႆႉလေႃးၵႂၢမ်းတႆးလူင်မႃးဢိတ်းဢီႈ မူႇဝၢၼ်ႈတႆး မီး 11 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၵူၼ်းပီၼွင်ႉတႆးမီး ႁိမ်း 7 ႁဵင် ၽုၵ်ႇႁႆႈသွမ်ႈၼႃး ႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းႁိူၵ်ႈသေ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။
ပေႃးထိုင်ပီမႂ်ႇတႆးမႃး ၵူၼ်းတႆးၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ် ၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ႁဵတ်းပၢင်ႁပ်ႉပီမႂ်ႇၽႂ်မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တႆးယၢၼ်မိူင်း USA မိူင်းထႆး မိူင်းလၢဝ်း သိင်ႊၵႃႊပူဝ်ႊ မလေႊသျႃႊ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ပေႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇၵေႃႈ တေမီး မိူင်းတႆး မိူင်းၶၢင် မိူင်းယၢင်း ၼႂ်းတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႂ်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ တင်းၵၢင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ယၢၼ် 15 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ယႂ်ႇသုတ်းထူၼ်ႈသွင် တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၵၢၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈ ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် 3 ဢၼ်သေ ယူင်ႉသၢင်ႈ (1) လႄႈ (2) ၼႆႉ ၸႂ်ႉတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း မိူင်းၼွၵ်ႈသေ ယူင်ႉသၢင်ႈ (3) ၼႆႉ ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ပီ 2015 ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 4.68 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၼႂ်းမိူင်း (10) သၢႆ လႄႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်း (30) သၢႆၼႆႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈယူႇ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ လႆႈၵွင်ႉသေ မိၼ်ၸူး ၼႂ်းမိူင်း (26) ဝဵင်း လႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း (22) ဝဵင်းယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ Calcutta Metropolitan Airports Authority သေလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃးတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆသေတႃႉ ဝၢႆးလင်မႃး ယွၼ်ႉဢမ်ႇပေႃးမီး လွင်ႈထိင်းသိမ်းလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉတူၵ်းလိုၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်လႄႈသင် ၸိုဝ်ႈသဵင်လႆႈတူၵ်းမႃးယဝ်ႉ။
ပီ 2003 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇ ၶပ်ႉမၢႆ တႃႇမႄးၵုင်းတၢင်ႇၸၼ်ႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တႃႈၵုင်ႈသေ တီႈသုတ်းမၼ်းတႄႉ မီးမႃး ထႃႇမီႇၼႄႇဢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ တၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လဵၼ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 11200 ထတ်း (3414 မီႇတႃႇ) ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (1)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေပိုတ်ႇ ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ လႆႈယႃႉပႅတ်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၼႂ်းမိူင်းသေ ၶႂ်းၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉပဵၼ် ၶွင်ႉၶႅၵ်ႇတႃႇ ၶႅၵ်ႇလမ်ႇလွင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈ ပီ 2014 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသေ ၽင်တိုၼ်းလၢင်းမႃး တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 660 လၢၼ်ႉသေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။[1] ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 240 မီႇတႃႇ၊ 94.7 မီႇတႃႇ သေ ပႃးၸၼ်ႉတႂ်ႈလိၼ် တၢင်းမူတ်းၶဝ်ႈပႃး 6 ၸၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၸၼ်ႉတႂ်ႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး တီႈဢွၵ်ႇယၢၼ်၊ တီႈႁွတ်ႈၽႅဝ်၊ ဢေႇရိယႃႇ ၸတ်းၵၢၼ် ထူင်ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၶွင်ႉ Check-In၊ ၶွင်ႇတႃႇ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈၵူၼ်းဢွၵ်ႇ တႃႇ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်၊ တီႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၶွင်ႇတႃႇၵူတ်ႇထတ်း မႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း၊ ၵိၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၵိၵ်ႉဢွၵ်ႇယၢၼ် လႄႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸၼ်ႉသွင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆ လႄႈ တီႈၸၼ်ႉသၢမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ဢွင်ႈတီႈ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ႁွင်ႉဝႃႈ ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (1) ၼႆသေ ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (12) ဝၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၶမ်ႇပၼီႇ ပၢႆႇဢူဝ်းၼီးယႃး ဢေႇရူဝ်ႇတရူင်း ၵေႃႉ ၵေႃႇသၢင်ႈမၢးသေ မိူဝ်ႈပီဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပႆႇလႆႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 2.7 လၢၼ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 20 လၢၼ်ႉၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢၼ်တႄႇၸႂ်ႉ ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (1) ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ထႆးဢေးသျႃး လႆႈပဵၼ် သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ထူၼ်ႈသွင် ဢၼ်ၸႂ်ႉ ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (1) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (2)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇယုၵ်ႉၸၼ်ႉတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၶွင် CPG Corporation ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းတီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉၸၼ်ႇပၼ် တီႇသၢႆးသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈ Asia World ၵေႃႇသၢင်ႇမႃးသေ မူတ်းသဵင်ႈမႃး တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 13.3 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။[3] တီႈထႃႇမီႇၼႄႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ် တႃႇ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၽႅဝ် 900 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇယၢၼ် 900 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ တီႇသၢႆးတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်လူင်တင်းဢၼ် ပေႃးတေငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၶွင် ၸုမ်းၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (IATA) လႄႈ ၸုမ်းၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (ICAO) ၼၼ်ႉၼႆသေ လႆႈၸႂ်ႉ တေႃႇလႃႇသိင်ႇၵႃႇပူႇ 30 လၢၼ်ႉသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းလီမၢႆတွင်းဝႆႉတႄႉ
- တွၼ်ႈတႃႇယွၼ်ႇယွမ်းလႆႈ လွင်ႈၽိုတ်ႉၵၼ်ၼႆသေ ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၽႅဝ် လႄႈ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇယၢၼ် ဝႆႉၸၼ်ႉၽႂ်ၸၼ်ႉမၼ်း။
- Check-in System ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ထူင်ႁိဝ်ႈႁင်းမၼ်း
- ၶူဝ်တီႈပႆ 4 ဢၼ် ဢၼ်ၶၢႆႉလႆႈ ဢၼ်ႁိူဝ်းမိၼ် ပူဝ်းဢိၼ်း 747 ၶဝ် ၸၢင်ႈမႃးၵိုတ်းလႆႈ
- ဢွင်ႈလိုဝ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ်
- ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၵိုတ်းၵႃးသွင်ၸၼ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈလႆႈ လူတ်ႉ တႃႇ 340 လမ်း။
ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (3)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေၵေႃႇသၢင်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (2) ယဝ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (2)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၵေႃႇသၢင်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ၵႃႈတီႈ ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး ဢွင်ႈတီႈ ၶႅၵ်ႇလမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈယ်ဝႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈ (1) ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
တီႈႁိမ်း ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (2) ၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (3) သေၵေႃႈ တႄႇဢဝ် ပီ 2016 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 9 ဝၼ်းသေ လႆႈၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၶႅၵ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၶိုၼ်းယႂ်ၢႈသေ တေဢဝ် ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (1) လႄႈ (2) ၵၢႆႇၸပ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်း လႄႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်းလဵၼ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈပဵၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ လႄႈ လွင်ႇပဵၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပီ 1978 မၢတ်ႉၶျ် 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းမိၼ် XY-ADK မဵဝ်း Fokker F-27 Friendship 200 ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် မိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇသေ ဢွၵ်ႇမႃးဢမ်ႇပေႃးၼၼ်ႉ လႆႈလုတူၵ်းၼႂ်းတူင်ႈၼႃးသေ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်းပႃးမႃးတီႈၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် 48 ၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။[5]
- ပီ 1998 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 27 ၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းမိၼ် Fokker F27 ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉဢွၵ်ႇယၢၼ် တႃႈၵုင်ႈသေ လႆႈပိၼ်ႈၵႂႃႇလႄႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် 48 ၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ 16 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
- ပီ 2017 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 29 ၼၼ်ႉ ဢူးၵူဝ်ႇၼီႇ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမၢႆမီးလၵ်းမိူင်း လႄႈ ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆတီႈ ၵိၵ်ႉတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် မၢႆ 6 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ပီ 2019 မေႇ 8 ၼၼ်ႉ သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ Biman ဢၼ်ပဵၼ် မၢႆၶၢဝ်းတၢင်း 60 ၼၼ်ႉလုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတႃႇၵႃႇသေ ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းလူင်းၼၼ်ႉ လႆႈပလၢတ်ႈတီႈၼိူဝ်တၢင်းလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁေႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵႅမ်ၽူႈႁေႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 33 ၵေႃႉ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇဢွၼ်ႇဢီႈမႃးယဝ်ႉ။[6]
- ပီ 2019 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2 ၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းမိၼ် Y5-506 ATR-72-600 ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် သူၺ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မႃး တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းမၼ်းလူင်းတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵီႇယႃႇမၢၵ်ႇလေႃႉၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းလႆႈႁၢၵ်းယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇလႆႈမီး ၵူၼ်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။[7]
လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇၼမ်သေပိူၼ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ တိုးချဲ့တည်ဆောက်နေသည့် ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်စီမံကိန်းများ ပြီးဆုံးခြင်းမရှိသေးချိန်တွင် အကြိုဖွင့်ပွဲပြုလုပ်. Eleven media group (၁၁ မတ် ၂၀၁၆). Retrieved on ၁၈ မတ် ၂၀၁၆။[ႁဵင်းၵွင်ႉဢၼ်တၢႆ]
- ↑ တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် သန်း ၂ဝ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်မည့် ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် အဆင့်မြှင့်တင်မှုစီမံကိန်း အဆင့်သုံးဆင့်အနက် ပထမအဆင့် ပြည်ပခရီးသည် လေဆိပ်အဆောက်အအုံသစ် ဖွင့်လှစ် (၁၃ မတ် ၂၀၁၆). Retrieved on ၁၈ မတ် ၂၀၁၆။
- ↑ "Yangon International Airport opens new terminal"၊ 2007-07-25။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2021-03-06။။ Archived from the original on 2009-04-17။
- ↑ Emirates says Hello to Yangon and Hanoi
- ↑ "Accident description". Aviation Safety Network. Retrieved 13 March 2016.
- ↑ "Biman Airlines Plane Skids Off Runway in Yangon, Myanmar". The New York Times. 8 May 2019. Retrieved 8 May 2019.
- ↑ "Yangon airport runway closed temporarily after a plane nose wheel breaks". Mizzima News. 9 August 2019. Retrieved 11 August 2019.
- ↑ Myanmar poised for more rapid growth in 2013 as foreign carriers expand and local LCC launches | CAPA - Centre for Aviation
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since January 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် တီႈဢေးသျႃး
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ယူင်ႉသၢင်ႈ တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
- တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2022 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 06:00 မူင်းပၢႆ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ တီႈပွၵ်ႉႁူဝ်ၼွင် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “ၵႃးလမ်းဢၼ် မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၺႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႃးဢွၼ်ႇသီၶၢဝ် ငိၼ်းဝႃႈတႄႉ ပဵၼ်ၵႃးမေႃယႃ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵႃးသေ မေႃယႃသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉတၢႆ ၵိုၵ်းၵႃး 1 ၵေႃႉ၊ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ ဢဝ်တိၼ်ပုတ်းၵႂႃႇ” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵႃး တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၼႂ်းၵႃးၼၼ်ႉ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶီႇၸွမ်း 4 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 2 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽၢႆႇမေႃယႃသေ ၸိူဝ်းၶဝ် လႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇတင်း 4 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈဢၼ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵႃးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပွႆႇမၢၵ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵႃးယဝ်ႉ ၸုမ်းၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶႄမွတ်ႇၾႆး၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ဢွင်ႈတီႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵႃး ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶျႅၼ်ႇပီႇယႅၼ်ႇသျိပ်ႉ ဢီးၾႅပ်ႉဢႄႇလ်
ၶျႅၼ်ႇပီႇယႅၼ်ႇသျိပ်ႉ လိၵ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ဢိင်းၵလဵတ်ႈ English Football League Championship (ဢၼ်ၵႆႉမၢႆထိုင်ဝႃႈ တူဝ်ယေႃႈမၼ်းဝႃး Championship ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်းရႃႇသီႇ သပွၼ်ႇသႃႇၼႆ ၸႂ်ႉ Sky Bet Championship သေ တႄႇဢဝ် 2004 တေႃႇထိုင် 2016 ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် Football League Championship)[1] ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉသုင်သုတ်းတီႈ English Football League (EFL)သေ ပေႃး Premier League ယဝ်ႉ တီႈ ၼႂ်း English football league system ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ထၢၼ်ႈသုင်သုတ်းထိသွင်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Sky Bet to sponsor The Football League. The Football League (18 July 2013). Archived from the original on 21 July 2013။ Retrieved on 2 January 2021။


text:
ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တႂ်ႈၶူင်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၵူတ်ႇ ထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆသေပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 16/9/2022 တေႃႇထိုင် 21/9/2022 ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တႂ်ႈၶူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းၼမ်မႃးထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် တီႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ဢိုတ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ ပလိၵ်ႈ/ ယေးၶႄႇ ၶဝ် မႃးပႂ်ႉၸွမ်းၵိဝ်ႇ ၸွမ်းတၢင်း။ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ႁႂ်ႈယူႇၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်း ၵူၺ်းၶႃႈ။ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ်ၵေႃႈ မႃးၵူတ်ႇထတ်း ပၼ် ယူႇၵူႈဝၼ်း။ ၶူၼင်ပေႃးၸဵပ်းမူတ်းယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ ၼႆႉ။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ တႄႇႁၼ်မႃး တီႈတၢင်းဝၼ်းတဵင်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸေႊၵဝ်ႇ တေႃႈလဵဝ် ႁၼ်ပႃးတၢင်း ၼွင်တဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တင်းမူတ်းဢၼ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၸၢႆးလၢႆၵေႃႉ ယိင်းလၢႆၵေႃႉ တႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းမၢဝ်း ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉသေ ထုၵ်ႇလူင် ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown မႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 6-7 လိူၼ် ၸိူဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃးယဝ်ႉ ထိုင်တီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပေႃးလႆႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃ လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း။
“သင်ဝႃႈ ၶဝ်ပိၵ်ႉဢိုတ်းၸိူင်ႉၼႆတႄႉ တေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႃႇၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းၶဝ်။ တေလႆႈၶၢတ်ႇယင်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း ထႅင်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်း တေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ”- ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉသေ တေပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ထိုင်ဝၼ်းတီႈလႂ်ပႆႇႁူႉ ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ တေပိၵ်ႉဢိုတ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 7-10 ဝၼ်း သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇထူပ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉၼႆ တေပိုတ်ႇ Lockdown ၶိုၼ်း။ သင်ဝႃႈ တိုၵ်ႉထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်ႉၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ထႅင်ႈယူႇၸိုင် တေသိုပ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း မၢဝ်းလၢတ်ႈ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇ တႄႇပိၵ်ႉလႅၼ်လိၼ် မိူဝ်ႈပီ 2020 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၊ ႁူဝ်ပီ 2021 ပိုတ်ႇမိူင်းၵမ်းၼိုင်ႈ သေတႃႉ ယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၽႄႈလၢမ်းၶိုၼ်း ၵမ်းထူၼ်ႈသၢမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၽႄႈၸပ်း လူႉယႂ်ႇတၢႆၼမ်လႄႈ ၾၢႆႇတၢင်း မိူင်းၶႄႇ ပိၵ်ႈလႅၼ်လိၼ်ထႅင်ႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇပိၵ်ႉမိူင်းပႃး ႁိုင်မႃးၸမ် 7 လိူၼ်။ ၸိူဝ်းၼႆႉ တုမ်ႉယွၼ်ႈ ၵူၼ်းယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တၢင်းသွင်ၾင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၵႂႃႇမႃး ၵႃႉၶၢႆ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ။


text:
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းတီႈမိူင်းငေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶႃႁၢၵ်းဝႆႉသေ ဢမ်ႇလႆႈတၢင်းယူတ်းယႃမႃးပီပၢႆၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်/ၵႆ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ၵႂႃႇၽႃႇတတ်းယူတ်းယႃတူဝ်၊ ၸဵပ်းပႆႇႁၢႆလီ ငိုၼ်းမူတ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈယူတ်းယႃထႅင်ႈလႄႈ ၸဵပ်းမီးၼွင်လီမႆႈၸႂ် ၊ မေႃယႃပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ႁႂ်ႈႁပ်ႉလွင်ႈယူတ်းယႃထႅင်ႈ။
ဝၼ်းတီႈ 17/10/2022 ပႃႈၼၢင်းၺူဝ်ႇ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇတတ်း ဢဝ် လဵၵ်းသတီးတီႈၶႃ မၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉသေ ၸဵပ်းယင်းပႆႇႁႅင်ႈ ပႆႇႁၢႆ ငိုၼ်းၵႃႈယူတ်းယႃမူတ်းပႅတ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇယွမ်းသိုပ်ႇယႃထႅင်ႈသေ ပွၵ်ႈယူႇသဝ်းၶိုၼ်းတီႈပၢင်သဝ်း တီႈဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈႁွႆးၸဵပ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁႅင်ႈ တိုၵ်ႈဢူမ်ၼွင်ဝႆႉ ပႆၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ လႄႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ငိုၼ်းတွင်းတႃႇသိုပ်ႇယူတ်းယႃထႅင်ႈ။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပႃႈၺူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၵႂႃႇဢဝ်လဵၵ်း သတီးတီႈၶႃၼႃႈၶႅင်ႈမၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇ တီႈႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ သဵင်ႈငိုၼ်း 10 သႅၼ်ပၢႆ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇသိုပ်ႇယူတ်းယႃၵႂႃႇထႅင်ႈၸိုင် ၶႃပႃႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈယဵၼ်းသေၼဝ်ႈပႅတ်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၵူဝ်လႆႈတႅပ်းပႅတ်ႈ လႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပႃႈၼၢင်းၺူဝ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉ ၺႃးရူတ်ႉၶိူင်ႈၽႃႇသေ ၶႃၼႃႈၶႅင်ႈလႆႈႁၢၵ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃး။ ၸဝ်ႈရူတ်ႉ ၶိူင်ႈသၢႆတႅၼ်းပၼ် ငိုၼ်းသေ ယူတ်းယႃတူဝ် လႆႈဢဝ်လဵၵ်းသတီးသႂ်ႇတႅၼ်းလုပ်ႈၼႃႈၶႅင်ႈဝႆႉ။ ၵႃႈယူတ်းယႃသမ်ႉ ၼမ်လိူဝ် ငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း။ သမ်ႉလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉလႄႈ လဵၵ်းသတီးသမ်ႉလုတ်ႈသေတႅင်းပႅၼ်ၼႃႈၶႅင်ႈဝႆႉယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်။ ၼႃႈၶႅင်ႈပဵၼ်ၸဵပ်းယဵၼ်းမီးၼွင်ယွႆႉထိုင်တီႈလႆႈမိပ်ႇဢွၵ်ႇၼွင်ပႅတ်ႈၵူႈဝၼ်း။
ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈတႃႇၼတီႈၸမ်ၵႆ ၸွႆႈထႅမ်မႃးသေ ပႃႈၼၢင်းၺူဝ်ႇၸင်ႇလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃလႃႈသဵဝ်ႈ ႁိုင်ၽၢၵ်ႇလိူၼ်ပၢႆ။
“မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပႃႈၺူဝ်ႇႁဝ်း ပွၵ်ႈမႃးမီးဝႆႉၶိုၼ်းတီႈ မၢၼ်ႈႁႆး ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉဝႆႉ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇသိုပ်ႇယူတ်းယႃထႅင်ႈၸိုင် တေၵႂႃႇၶိုၼ်း မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း။ သင်မီးၸဝ်ႈတႃႇၼ ၵမ်ႉၸွႆႈမႃးထႅင်ႈၼႆၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈ တေဢဝ်ပႃႈႁဝ်း သိုပ်ႇသူင်ႇယူတ်းယႃထႅင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးႁၢႆၶႅၼ်းလီၶႃႈဢေႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈငိုၼ်းတွင်းၶႃႈယဝ်ႉ”- ၽူႈ ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ပႃႈၼၢင်းၺူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်တွင်း မီးလုၵ်ႈလၢင်းဝႆႉ 5 ၵေႃႉ။ ယင်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉတိုၵ်ႉလႅင်လႄႈ ပဵၼ် ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇႁႃလဵင်ႉၵၼ်။
ပီ 2021 RCSS တင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ TNLA, SSPP ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်း ယူႇတၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး တႃႇ 28 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း 5 ႁဵင်ပၢႆ လႆႈပၢႆႈယၢၼ် ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇလႆႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းယေးၶိုၼ်း။


text:
ဝီႇၶီႇဝွႆးဢဵတ်ႇꩡ်:တူဝ်ယေႃႈ
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇဝွႆးဢဵတ်ႇꩡ် မႃး
Jump to navigation
Jump to search
တူဝ်ယေႃႈၼႆႉ လႆႈသၢင်ႈဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵွင်ႉၸူး ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် ႁႂ်ႈၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈ ၽႂ်းၽႂ်း။ ၶဝ်ပိၼ်ႇၸိၸူး ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်တႄႉမၼ်း။
{{shortcut}} ၼႆႉ ထုၵ်ႇၸႂ်ႉတီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တႃႇပိၼ်ႇၸိၸူး တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ။
ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ ၶွင် ပိၼ်ႇၸိ ဢၼ်မႃးတီႈ လွၵ်းၸိုဝ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ လွၵ်းၸိုဝ်ႈ-ဝီႇၶီႇဝွႆးဢဵတ်ႇꩡ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီး လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ပိူင်ၵၢၼ် လၢႆးသၢင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ။


text:
မူႇၸေႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႈ (IPA: [mù ʦē]); (မၢၼ်ႈ: မူဆယ်ခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Muse District), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Muse]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸေႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ်ၵၢႆႇၵၼ် တင်းမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ဢဝ် မႄႈၼမ်ႉမၢဝ်း ၶႅၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမူႇၸေႈၼႆႉ မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် သၢႆၼၢင်ႁွင်ႇ 23 တီႇၵရီႇ 45 မိၼိတ်ႉလႄႈ 24 တီႇၵရီႇ 18 မိၼိတ်ႉ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ သၢႆၶႂၢင်ဢွၵ်ႇ 87 တီႇၵရီႇ 45 မိၼိတ်ႉ လႄႈ 98 တီႇၵရီႇ 37 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉမိူင်းၶႄႇလႅင်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းသမ်ႉ မီးဝႆႉၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်း မီး 1308 လၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈ (471074) ဢေႇၵ။ ဝဵင်းမူႇၸေႈၼႆႉ သုင်သေ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ 2700 ပေႇ (822.96) မီႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉ။[2] တၢင်းသုင်တႄႇၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆသေ မီးယူႇ ၂၅၉၅ ထတ်း (၇၉၁ မီႇတႃႇ) ဢေႃႈ။ ဝဵင်းမူႇၸေႈ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸေႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸေႈတွၼ်ႈ မူႇၸေႈၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ၄၅၂,၂၀၆ ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸေႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸေႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸေႈတွၼ်ႈမူႇၸေႈၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[3]
- ၸႄႈဝဵင်း မူႇၸေႈ
- ၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၶမ်း
- ၸႄႈဝဵင်း ၵူတ်ႉၶၢႆ
ၵတ်းမႆႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ရႃႇသီႇၵတ်းမႆႈ လႆႈဝႃႈၽဵင်ႇၵၼ်ယူႇ။ ႁႅင်းႁၢဝ်ႉမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း ၸၢင်ႈမီး 85 တေႃႇထိုင် 90 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ၶူပ်ႇပီႊ ႁႅင်းၽူၼ်တူၵ်း မီးမွၵ်ႈ 60 သိၵ်ႈသေ လႆႈဢိင်ပိုင်ႈ ထုင်ႉမၢဝ်းသေ ႁဵတ်းၵိၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယူႇ။ ၼမ်ႉမၢဝ်း ဢၼ်လႆယူႇ ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းမူႇၸေႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင် ဢိူင်ႇထုင်ႉမၢဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လႅၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၶႅၼ်ႈမိူင်းၶႄႇလႄႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ Sukham (Sao), History of Muse and Mao Velly, page 231
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2015-03-23။


text:
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဝုၺ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း တႃႇတေတေႃႉဢဝ်ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇ ၶၢႆၸူးတၢင်း ဝဵင်း ယွၼ်ႉမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁၢမ်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇၶၢႆၸူး။
ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ မႅၼ်ႈၽွင်းၶၢဝ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူဝ်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈၼႃးၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မိူင်းဝုၺ်း ဢွၼ်ၵၼ်ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ တႃႇတေတေႃႉသူင်ႇၶၢႆတၢင်ႇၸူး တၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႃႇတေပဵၼ်ၸရိတ်ႈ ဢၼ်လႆႈၵူႈယိမ် မႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁၢမ်ႈတေႃႉသူင်ႇၶၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၼႃး ၵူၼ်းမိူင်းဝုၺ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃးႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇ လွင်ႈငိုၼ်းတွင်းႁႅင်း ယွၼ်ႉလူဝ်ႇပၼ် ၵႃႈၸၢၵ်ႈပၢတ်ႇၶဝ်ႈ။ ၵႃႈၸရိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈလႆႈမႃးယဝ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်း TNLA ၶဝ် သမ်ႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်တေႃႉၶၢႆၸူး ၼႂ်းဝဵင်း ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ၸဝ်ႈၸၢၵ်ႈၵေႃႈ ပေႃးပိူၼ်ႈပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈ ပေႃးၶႂ်ႈ လႆႈငိုၼ်းၵမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉလူဝ်ႇဢဝ်ငိုၼ်းၵႃႈၶဝ်ႈၼႆႉ မႃးပၼ် ၵႃႈၸၢၵ်ႈႁဵတ်းၼႆၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃး ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ် တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၵႃႉၶၢႆလီ မိူၼ် ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႃႈၶိုၼ်ႈၵူႈမဵဝ်းလႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ 1 လိတ်ႉလႂ် 3,200 ပျႃး။ ၵႃႈၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ 1 ထူင် 100,000 ပျႃးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵႃႈၸရိတ်ႈ တႃႇၵႃႈႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူဝ်ႇၸၢႆႇပၼ် သင်ဢမ်ႇၶၢႆလႆႈၶဝ်ႈ မႃးၼႆ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတႃႇတေပၼ်ယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃး မိူင်းဝုၺ်းလၢတ်ႈ။


text:
သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: ရွှေဘိုမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwebo Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ wéŋ sʰòi pò]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈပၢင်ႇပဵၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၼမ်ႉမူး လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈပတ်းပိုၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇလႄႈ တီႈလႂ်ထွတ်ႈ တီႈလႂ် မျၢတ်ႈၵေႃႈ လတ်းၸူးၶဝ်ႈႁႃဝႆသႃ ထိုင်တီႈထိုင်လႅၼ်တေႉၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဢၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ႁဝ်းၶဝ်ၵႆႉ ႁွတ်ႈထိုင်ဝႆႈသႃ တေမီးလၢႆလၢႆတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢတ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်လိုင်း ထၢတ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းၵိုင် ထၢတ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇဝၢၼ်ႈၸိင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် ထၢတ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇမေႃႇၵိူဝ်(ဘော်ကြို) မူၺ်တေႃႇၵၢတ်ႇၵူႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ တေဢွၼ်ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် မႃးႁူႉၸၵ်း တီႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် ၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်။
သင်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ႁွတ်ႈထိုင်ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် တႃႇတေႁွတ်ႈထိုင် ၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပေႃးၵႆၵႃႈႁိုဝ်။ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတေလႆႈ ႁွတ်ႈထိုင် ၼႃးၵွင်းမူး ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းဝဵင်းမိူင်းတူၼ် 21 လၵ်း လတ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း မၢႆ NH 22 ။တႃႇတေလတ်းၶဝ်ႈၸူး သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇ ၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းၽႄမၼ်း တေမီးႁိမ်းၵျွင်းမူႇလတဝိႁႃရ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလူင် ထုင်ႉၼႃးၵွင်းမူး ဝၢႆႇၸူးၼႃႈဝၼ်းတူၵ်း လတ်းပႃႇလတ်းၶိူဝ်း မိူဝ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းဢၼ် သြႃႇလႄႈတၵႃႇၶဝ်ထုင်ႉၼႆႉ ၶတ်းၸႂ် ႁႃႁၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ်။လႆႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉလၢႆၵႄး တႄးလွႆလၢႆလုၵ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၼ်လွႆဢွၼ်ႇလွႆလူင်တေႃႇထိုင် ပၢႆလွႆၶီႈလဵၵ်းဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼႂ်းထုင်ႉၼႃးၵွင်းမူးၼႆႉ။
လွႆၶီႈလဵၵ်းၼႆႉတေပဵၼ်လွႆဢုၼ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးတူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇတူၼ်ႈမႆႉလူင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေမီးၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ် – မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူဝ်ၼမ်ႉမိူင်းၵျွတ်ႈ၊ ႁူဝ်ၼမ်ႉၼႃးၵွင်းမူး၊ ႁူၺ်ႈဢေႃႈ ၊ ႁူဝ်ၼမ်ႉသိုင်ႇငိုၼ်း ၊ ၼွင်ယႃႈသၢႆး ၊ ႁူဝ်ၼမ်ႉမၢၵ်ႇလူႈလႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်။
ပေႃးယူႇၼိူဝ်သၼ်လွႆၶီႈလဵၵ်းၼႆႉသေ မုင်ႈၸူးၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁၼ်သၼ်လွႆသၢမ်သိပ်း လွႆမၢၼ်ႇထွင်ႇ လွႆပႃၶီး လွႆဢၢင်ၶၢင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈႁၼ်လွႆဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်လႄႈ ထုင်ႉၼႃးၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈႁၼ် သၢႆၵႄးၼမ်ႉႁၢင် ဢၼ်လႆလေႃႈလူင်းဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ၵႄးၼမ်ႉႁၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၸႃႉၽုၵ်ႇႁႆႈၽုၵ်ႇသူၼ် လဵင်ႉသၢႆၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ထိုင်တီႈ လႆႈၵိၼ်လိူင်ႇလူႇလိူင်ႇၵႂႃႇၵူႈပီပီ။ပေႃးတူၺ်းၵႂႃႇၾၢႆႇႁွင်ႇၸိုင် မုင်ႈႁၼ် လွႆဢူႇလွႆၼွၵ်ႇ လွႆပုတ်း သေဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈႁၼ်ပႃး ပႃႇမႆႉသတ်ႉတဵမ်ႁူၺ်ႈတဵမ်လွႆဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႇဝႆႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းတူၼ်။ပေႃးမုင်ႈၵႂႃႇ ၾၢႆႇၸၢၼ်း တေလႆႈႁၼ် ပၢၼ်းတၢပ်ႇယႂ်ႇယႂ်ႇ ပႃႇမႆႉၶဵဝ်ၶဵဝ်ဢၼ်ၵွတ်ႇလွမ်ႉဝႆႉ ဝဵင်းမိူင်းၵျွတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ပႃးဝႆႉယူႇ။
ပေႃးလုၵ်ႉၼိူဝ်ပၢႆသၼ်လွႆၶီႈလဵၵ်းသေ လတ်းလူင်းၸွမ်းပၢၼ်းတၢပ်ႈလွႆပႅၵ်ႇ တေႃႇပေႃးထိုင် တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႃးႁူႇၶဝ် ဢၼ်ယူႇသဝ်းၸွမ်းတိၼ်လွႆၼၼ်ႉ။သင်သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထႅင်ႈၸိုင် တေႁွတ်ႈထိုင် ဝၢၼ်ႈၼႃးၽယွင်း ဢၼ်ၸၢဝ်းတဢၢင်းၶဝ် ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းဝႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ပေႃးပူၼ်ႉသေ ဝၢၼ်ႈၼႃးၽယွင်းယဝ်ႉသမ်ႉလတ်းၶိုၼ်ႈထိုင် လွႆၼၢႆးၼၢဝ်ဢၼ်တူၼ်ပႅၵ်ႇ တဵမ်ၵွင်းလွႆဝႆႉ ၶႅၼ်းထႅင်ႈတၢင်းႁၢင်ႈလီတႃ ယႃၸႂ်ၵူၼ်းတိုၵ်ႉဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းႁိူဝ်ႉ ဢၼ်ပႆႇထိုင်တီႈၼၼ်ႉယူႇ။
သင်ၸမ်တေထိုင် လွႆႁၢင်းႁုင်ႉၸိုင် တေႁွတ်ႈထိုင်ပၢင်မႃႉ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၵႄႈလွႆၽႃငွၵ်းလႄႈ လွႆၽႃမွၼ်းၼၼ်ႉဢွၼ်တၢင်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးၵေႃႈ တေတိူၵ်ႈတီႈပၢင်မႃႉၼႆႉသေ သိုပ်ႇပႆလိၼ်ထႅင်ႈ တေႃႇထိုင်ပေႃးႁွတ်ႈလွႆႁၢင်းႁုင်ႉၼၼ်ႉ။တီႈပၢင်မႃႉၼႆႉ ပေႃးတေတႅၵ်ႈတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းလႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉၸိုင် ပဵၼ်ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈမႃးတေႉတေႉ။ယွၼ်ႉဝႃႈမီး ၽူႈၸဝ်ႈၵူၼ်းလီႁဝ်းၶဝ် မႃးႁူမ်ႈၵၼ် လူႇတၢၼ်းဝႆႉ တီႈလိုဝ်ႈတီႈသဝ်း လႄႈသင် မူၵ်ႉဢူးတၢင်းၶဝ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉလႄႈသင် တေႁၼ်မီးဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ။
ၼႂ်းၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေၵႂႃႇဝႆသႃထိုင် ၶၢဝ်းလိူၼ်သီႇမူၼ်းလႂ် လိူၼ်သၢမ်မူၼ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလီ ၸဵမ်ၽီၸဵမ်ၵူၼ်း သိူဝ်းလူၼ်းမူၼ်ႈၼူဝ် ယုမ်ႉယုမ်ႉၶူဝ်ၶူဝ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ။
တိၼ်လွႆၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉၼႆႉ ၵတ်းယဵၼ်လီဝႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉသၽႃႇဝ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃလွႆၸၢၵ်ႈတေႃႇ ႁၢင်းႁုင်ႉၼႆ ၵူၼ်းထုင်ႉၼႆႉယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ႁူဝ်မိူင်းသႂ် မီးသၢႆလႅတ်ႇဢုၼ်ႇဢုၼ်ႇဢွၼ်ႇ ထွင်ႇလူင်းမႃးၼႆသေတႃႉ ရႃႇသီႇဢုတုတၢင်းဝၢၼ်ႈၵွင်း တိၼ်လွႆႁၢင်းႁုင်ႉၼႆႉတႄႉ ၵတ်းလၢင်ႈပေႃးမူၺ်ၸိုတ်ႈၸိုတ်ႈ။မိုဝ်းပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈႁူႉၼိူဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်လႅၼ်ႈယူႇတိၼ်လွႆၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈသႂ်ႇသိူဝ်ႈၵူၺ်း ၵူၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈသႂ်ႇ ၵုမ်ႇမိုင်ႉလႅၼ်လမ်းၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ႁိုဝ်တေႁူႉတၢင်းမူၺ်ႈတၢင်းၵတ်း။ၸဵမ်ၼူၵ်ႉၸဵမ်ၼူမူမႃၵႃၵႆႇ ဢွၵ်ႇမႃးႁႃၵိၼ်ယိူဝ်ႇယူႇၸွမ်းတိၼ်လွႆ သမ်ႉပေႃးၵိုၼ်းဢူၼ်ပၼ်းလူင်ဝႆႉ။
ၼိူဝ်လွႆႁၢင်းႁုင်ႉၼႆႉ မီးတီႈလီဢၢမ်းဢေႃးဝႆႉယူႇလၢႆပိူင် 1. မိူၼ်ၼင်ႇတီႈၼိူဝ်လွႆႁၢင်းႁုင်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်သၢႆတႃ ၵူၼ်းႁဝ်းတူၺ်းတႄႉ ႁၢင်ႈဢမ်ႇပေႃးႁၼ်ၵႂၢင်ႈၵႃႈႁိုဝ် ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်မႃးၶွၼ်ႈ ပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၵေႃသေ ၶိုၼ်ႈတုမ်ၵၼ်ထိုင်ၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇထၢင်ႇၵႅပ်ႈၵိတ်ႇ ၵပ်ႉၵိၼ်းသင်လူးၵွၼ်ႇ။2. မီးမၢၵ်ႇႁိၼ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁေႉဝႆႉတၢင်းၶိုၼ်ႈလွႆတီႈၼိုင်ႈ တၢင်းသုင်တေမီးမွၵ်ႈသီႇထတ်း တေႃႉတႄႉမီးဝွင်ႇၵႂႃႇလႆႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈထတ်းပၢႆပၢႆ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းသႅၼ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ပီးပီးယွမ်ယွမ် ၸၢင်ႈလတ်းၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လီငၢမ်း။3.ၼင်ႇႁိုဝ်တေထိုင်ၸိၵ်းလွႆလႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၶတ်းၸႂ်တႆႇၶိုၼ်ႈဢၼ်တၢင်းသုင်မၼ်းမီးမွၵ်ႈ 300 ထတ်းထိုင်ပေႃးႁိူဝ်ႉမွႆႈသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၸဵပ်းလႆႈသႅပ်ႇသင် တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃးတေမႃးၵွၵ်းတူၺ်းၶိုၼ်း ပိုၼ်းဝၼ်းလင် ပဵၼ်သင်ထိုင်တီႈႁွင်ႉဝႃႈလွႆၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉၼႆၸိုင် – မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇမီးလႃႈထိူၼ်ႇ(မူးသိူဝ်း)ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢဝ်ၵႆႇၽူႈတူဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တူဝ်ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ မိူဝ်းႁၢင်ႈၵၢင်ၶိုမ်းတေႃႇၵႆႇထိူၼ်ႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇပႃႇလိုၵ်ႉလူင် တီႈဢမ်ႇပေႃးၵႆပေႃးၸမ် လွႆၽႃႁိၼ်လူင် ဢၼ်သီငဝ်းသမ်ႉပေႃးမူၼ်ႇသုၼ်ႁုၼ် ထိုင်တီႈၼႂ်းၸႂ်လႃႈထိူၼ်ႇပေႃးပိူင်ၸႂ်ဝႆႉယူႇပိူင်ၼိုင်ႈ။လႃႈထိူၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းပေႃးတေတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢမ်ႇၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၶိုင်ၶပ်ႉတၢမ်းၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်မၼ်းယၢမ်ႈႁၢင်ႈၵႆႇႁၢင်ႈၼူၵ်ႉမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ထိုင်မၼ်းၸၢႆးတိုၵ်ႉၵၢင်ယဝ်ႉယႃႇ တႃႇတေလႆႈၵႆႇထိူၼ်ႇ မၼ်းႁိုဝ်မိူၼ်ႇသၢႆႉတူၺ်းၶႂႃ ဢဝ်မၢၵ်ႇတႃပၵ်းတူၺ်းသႂ်ႇ တီႈၵႆႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဢွၼ်ႇမၼ်းၸၢႆး ဢၼ်မီးယူႇဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆၼၼ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵႆႇၽူႈမၼ်းၸၢႆး ႁွင်ႉၶၼ်သဵင်လင်ၵွင်ႈလွႆၵွင်ႈပႃႇယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၵူၺ်း မီးၼူၵ်ႉႁုင်ႉလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈသုင်သေ ဝႅၼ်ၸလၢဝ်လူင်းမႃး ၸူဝ်ႈၵႃႈၽႅပ်ႉတႃ မႃးငႃငႅပ်ႈဢဝ်ၵႆႇမၼ်းၶိုၼ်ႈၾႃႉၵႂႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်လႃႈထိူၼ်ႇပေႃးဢမ်ႇသႃႇသေဢိတ်း။လႃႈထိူၼ်ႇၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈၶိုၼ်းၵႆႇဢၼ်မၼ်းႁၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လမ်းတႅၼ်ႇသႅၼ်ႇႁွင်ႉ တိုပ်ႈတိၼ်တူပ်းမိုဝ်း လႅၼ်ႇၸွမ်းၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇပေႃးဢမ်ႇတၼ်းႁူႉႁိူဝ်ႉႁူႉမူၺ်ႈ။
ၵူၺ်းၼႃႇ ၼူၵ်ႉႁုင်ႉတူဝ်လၢႆး ဢၼ်မႃးၸၵ်ႉဢဝ်ၵႆႇသေ ဝိၼ်ထိုင်တီႈသုင် ၸုင်ႁွတ်ႈတီႈၵႆၼၼ်ႉ သမ်ႉဝၢႆႇၼႃႈ မုင်ႈၸူး တီႈၸိၵ်းၸွမ်လွႆ ဢၼ်လႃႈထိူၼ်ႇမႃး လဵပ်ႈယူႇဝႆႉ ၸွမ်းတိၼ်လွႆၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။
ထိုင်တီႈလႃႈထိူၼ်ႇ ႁၼ်ဝႃႈ ႁုင်ႉတူဝ်ၼၼ်ႉမႃးမီးၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆၼၼ်ႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵွပ်ႈဝႃႈလွႆၵေႃႈသုင်ၼႃႇဢႃးလႃး သင်ဝႃႈမၼ်းၸၢႆးႁွတ်ႈထိုင်တီႈၼၼ်လႆႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇႁတ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ တေလႆႈၵႆႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဢွၼ်ႇမၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်း လွမ်ႁွင်ႉႁႆႈလိူတ်ႇမႆယူႇၼႂ်းၸႂ်ႁင်းၵေႃႉလဵဝ် ၸွမ်းတိၼ်လွႆႁိၼ်လူင်ၼၼ်ႉယူႇ။ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇဢမ်ႇႁိုင် သမ်ႉလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵႆႇၶၼ်သဵင်လီသဵင်ဝၢၼ် လင်မေႃးမႃးၶိုၼ်းတီႈၸိၵ်းလွႆၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈလႅၼ်ႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈၸိၵ်းလွႆ ၸွမ်းလၢၼ်းၽႃ ပေႃးလူမ်ႉပေႃးလုၵ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေၶိုၼ်ၸွမ်းလၢၼ်းၽႃႁိၼ်လူင်ၼႆႉ ဝူၼ်ႉႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇႁၼ် ၵွပ်ႇဢမ်ႇမီးၶိူဝ်းမႆႉၶိူဝ်းတွၵ်ႇသင် သေၸိူဝ်ႉသေပိူင် လိူဝ်သေမီး ႁိၼ်ဢွၼ်ႇႁိၼ်လူင် ၶပ်ႉၶိုဝ်းဢၼ်ၵၼ်ဝႆႉ ပဵၼ်တီႈပဵၼ်တၢင်း။မၼ်းၸၢႆးႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈမၼ်း ပႆႇႁၼ်သေတႃႉ ၵႆႇဢွၼ်ႇမၼ်းတႄႉ ႁွင်ႉၶၼ်သဵင်လင်ပေႃး ၵွင်ႈႁူၺ်ႈၵွင်ႈလွႆဝႆႉ ၶႅၼ်းထႅင်ႈႁႅင်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၶႂ်ႈႁၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်း။
လႃႈထိူၼ်ႇၵေႃႈ ၼိုင်ႈယူႇၼိုင်ႈဝူၼ်ႉဢမ်ႇပွင်ႇ ဝႃႈတေလႆႈၶိုၼ်ႈၾၢႆႇလႂ် ၵွပ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇယွၼ်းသူးတိူင်ႇၵၢဝ်ႇထိုင်ၽီပႂ်ႉႁူၺ်ႈပႂ်ႉလွႆ ႁႂ်ႈလႆႈႁွတ်ႈထိုင်ၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆၼၼ်ႉလႆႈသေၵမ်းၼႆသေ ႁၼ်သင်ၵေႃႈဝၵ်ႉတၢဝ်း ၵျွၵ်းၵွပ်ႈႁူၺ်ႇႁိၼ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဝႅၼ်ၶီႇၸၵ်ႉၸၼ် ႁိၼ်တႅမ်ႇႁိၼ်သုင် ဢၼ်ၶပ်ႉတၢမ်းဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းၸၢႆးႁၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းၸၢႆးၶတ်းၸႂ် ပႆၵၢၼ်း ၵွပ်ႈတႆႇၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၼ်လွႆႁိၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇတၼ်းၶၢင်းႁိူဝ်ႉ ၶၢင်းမႆႈ။ဢဝ်တူဝ်ဝိုတ်ႉဝူ ထူၸွမ်းလၢၼ်းၽႃႁိၼ် လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆ တေႃႇထိုင်ၵၢင်လွႆ ဢမ်ႇထွႆဢမ်ႇႁူၼ် ယုၵ်ႉတူဝ်ၵျွၵ်းၶၢႆႉတၢင်းလႂ် မိူၼ်ၸႂ်ၵူႈလွင်ႈ ဢမ်ႇၶွင်ႈဢမ်ႇၶမ် ပေႃးၸမ်ထိုင်ၸိၵ်းလွႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်မီးတီႈလႂ် လွင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမီးတီႈၼၼ် ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ လႃႈထိူၼ်ႇႁွတ်ႈထိုင်ၸွမ်ၸိၵ်းလွႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၵႆႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ၼူၵ်ႉႁုင်ႉၶဝ်ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ႁုင်ႉဢၼ်ၵၢပ်ႈဢဝ်ၵႆႇလႃႈထိူၼ်ႇၶိုၼ်ႈလွႆမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၵိၼ် ၵႆႇလႃႈထိူၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပၢႆႈ လိူဝ်သေဝႃႈ ၶၼ်ယူႇ သဵင်လီသဵင်ဝၢၼ်။ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လႃႈထိူၼ်ႇပေႃးဢမ်ႇတၼ်းႁူႉ တူဝ်ၵဝ်ႇႁိူဝ်ႉဢမ်ႇႁိူဝ်ႉ။ၵုမ်ႇဝူၼ်ႉၵႂင် မိုင်ၸွမ်း ဢၼ်ႁုင်ႉဢမ်ႇၵိၼ်ၵႆႇ ဢၼ်ၵႆဢမ်ႇပၢႆႈႁုင်ႉၼၼ်ႉယူႇ။
လႃႈထိူၼ်ႇလႆႈႁၼ်ၼူၵ်ႉႁုင်ႉငွမ်းၶႆႇယူႇဝႆႉၼႂ်းႁၢင်း ယၢမ်းမၼ်းၸၢႆးတေၵႂႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းၵႆႇမၼ်းၼၼ်ႉ ႁုင်ႉၵေႃႈ ဝၢႆႇသၢႆႉဝၢႆႇၶႂႃသေ ဝိၼ်ဢွၵ်ႇပၢႆႈ ၵိုတ်းဝႆႉ ၶႆႇသႅင်တီႈၼၼ် လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ႁွႆးၽႃႇတိၼ်ၼိူဝ်ၵွင်းႁိၼ်။မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဢၢမ်းဢေႃး ၸူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးပႆႇယၢမ်ႈႁၼ် လွႆလႂ်မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်။
တူၺ်းၵၢင်ဝၼ်းၵေႃႈၸမ်ၸူမ်လွႆယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းၸၢႆးၸင်ႇၼႅတ်ႈ ႁွပ်ႇၵႆႇမၼ်းၸၢႆးသေ လူင်းၸွမ်းလၢၼ်းၽႃ တင်းဝူၼ်ႉၸွမ်း ပိူင်ပဵၼ် မၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သေလူင်းလႄႈ ထိုင်တိၼ်လွႆၵမ်းလႂ် ပေႃးဢမ်ႇတၼ်း တင်ႈတူဝ်ႁူႉၸွမ်း။ႁဵတ်းၼၼ်သေ ထိုင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် လႃႈထိူၼ်ႇၶိုၼ်းမႄးတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄထဝ်ႈႁႆႈထဝ်ႈၼႃး လွင်ႈဢၼ်မၼ်းထူပ်းမႃးႁၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။
ၸဵမ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ယုမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းလႃႈထိူၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ၵူႈၵေႃႉယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႅပ်ႈၸႂ် တီႈထမ်ႇမတႃႇ လႅပ်ႈပဵၼ်တီႈထွတ်ႈတီႈမျၢတ်ႈၼႆ ဢွၼ်ၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်သေ ႁႅၼ်းၶူဝ်းလူႇသွမ်းပၢၼ်း ၵႂႃႇႁႃထိုင်တီႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ ၵူႈၶႂ်ႈႁၼ်ၶႂ်ႈတူၺ်းလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ႁႃလွၵ်းလၢႆး ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တႃႇၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင်တိၼ်လွႆလႄႈသင် တႃႇၶိုၼ်ႈၸိၵ်းလွႆလႄႈသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ၵွပ်ႈႁၼ်ႁၢင်းႁုင်ႉဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၵိုၵ်းဝႃႈ ပဵၼ် လွႆၸၢၵ်ႈတေႃႇႁၢင်းႁုင်ႉဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ တီႈလွႆႁၢင်းႁုင်ႉၼႆႉ လူႇသင်လႆႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လူႇငိုၼ်းလႆႈငိုၼ်း လူႇၶမ်းလႆႈၶမ်းဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1274 ၶု မႅၼ်ႈၶၢဝ်းလိူၼ်ႁႃႈၼၼ်ႉ ၾႆးမႆႈပႃႇထိူၼ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈပေႃးမႆႈပႅတ်ႈၵျွင်းႁေႃသိၼ် တီႈလူႇတီႈဝႆႈၸွမ်းတိၼ်လွႆၼၼ်ႉ သဵင်ႈမူတ်း။ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽူႈၵူၼ်းလီႁဝ်းၶဝ်ၸင်ႇမႃး မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးမႂ်ႇ မႃးၵေႃႇသႂ်ႇထႅင်ႈ ထၢတ်ႈၵွင်းမူးယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထိုင်ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းႁႃးပေႃးတေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈလီၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉမႃး ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ၾၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းႁၢင် ထုင်ႉၼႃးၵွင်းမူး လုင်းလႃႉမွင်ႇ ႁူမ်ႈသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈလႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ထႃႇၼသႅင်ႇယႃႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ပီႈၼွင်ႉၼႃးၽယွင်း မိူင်းၵျွတ်ႈ ထုင်ႉၼႃးၵွင်းမူး ဢိူင်ႇမိူင်းႁၢင် ဢွၼ်ၵၼ်ၶုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၶိူင်ႈတေႃႇပေႃးထိုင်လႆႈ ၵိဝ်ႇၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 2 ပီ။ထိုင်မႃး 18.12.2012 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸၢင်ႈၵႃးထုၺ်း မႄးၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းရူတ်ႉၶိူင်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉၵႂႃႇပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ တေႃႇထိုင် 2016 သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးၸင်ႇႁွတ်ႈထိုင်လႆႈ တီႈပၢင်မႃႉလႆႈလီငၢမ်း။လုၵ်ႉတီႈၼႃးၵွင်းမူး ထိုင် ပၢင်မႃႉ မီး 45 K.M။


text:
ၵုၼ်ႁဵင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် (IPA: [kǔn héŋ]), (မၢၼ်ႈ: ကွန်ဟိန်းမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kunhing), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kunhaeng]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၶႃႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ (မၢၼ်ႈ: ပျော်ဘွယ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pyawpwe) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ၊ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 208 လၵ်းသေ ပေႃးဝႃႈ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ယၢၼ်ၵႆ 213 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းတိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉ။ မီးသၼ်လွႆၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆၸလူင်း၊ လွႆထူင်း၊ လွႆမူဝ်းၵွင်း၊ လွႆၶုၼ်ၼၢင်း၊ လွႆၵျႅတ်ႉတႄး၊ လွႆသပေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတီႈ တိၼ် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇမွၵ်ႈ 14 လၵ်း 15 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း တီႈဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ မွၵ်ႈ 8 လၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီး လွႆၵျီႇၸွင်း၊ လွႆသျၢၼ်းၸၶၢၼ်း၊ လွႆဝႅတ်ႉဢဵၵ်ႉ (လွႆမူၼွၼ်း)၊ လွႆပသူဝ်းၽျူႇ၊ လွႆငၵႃႇ၊ တွင်ႇၽီႇလႃႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶပ်ႉယႆၵၼ်ဝႆႉသေ မီးသၼ်လွႆ ဢၼ်တၢင်းယၢဝ်း မီးႁူၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆမိၼ်းလူဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွႆမိၼ်းၽူၺ်ႇ ႁွင်ႉ သၼ်လွႆမိၼ်းတေႇ ၼႆႉ မီးယၢၼ်ၵႆသၢမ်လၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇသေ တီႈမုင်ႈတီႈယဵမ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်သႃႇယႃႇလီဝႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၶႅၼ်ႈ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး တိၼ်သၼ်လွႆမိူင်းတႆး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းတေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထိလႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ တၢင်းသဵင်ႈမီးၵႂႃႇ 260 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ဢိူင်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 29 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1959 ၼၼ်ႉ ၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတိူဝ်းမၢး ၸႄႈဝဵင်းတၢတ်ႉၵူင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းဢဝ် ဝၢၼ်ႈ 15 ဝၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၸႄႈဝဵင်း (သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1949) ၼၼ်ႉဝႃႈ မီးမႃး 104,881 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953) ၼၼ်ႉဝႃႈ မီး 9503 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပေႃးလိူဝ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇယဝ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မူႇသလိမ်ႇမၢၼ်ႈၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်သေ ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉမီးယူႇႁင်းၶေႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်း ယိၼ်းတေႃႇၵျီးသေ ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ် ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း မူႇသလိမ်ႇမၢၼ်ႈ မီးယူႇ 1500 ၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉတူၺ်း ပိုၼ်းလင်ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ 140 ၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇမီး ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၵွၼ်ႇ။ တီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈဢၼ်ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းႁႃႈဝဵင်း ဝရီး၊ ပတ်ႉတ၊ ပွၵ်ႉဢၢႆႇ၊ မျူဝ်ႉလႃႉ ရမႄးတိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၽူႈၸိူဝ်းၺႃးတၢမ်ႇၶုၼ်၊ ၽူႈၸိူဝ်းၵူဝ်တၢမ်ႇၶုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပၢႆႈမႅပ်းဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵႆႉႁဵတ်း လွင်ႈဢမ်ႇလီ ၼမ်တိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီမိူင်း မျႅၼ်ႇမႃႇ 1186 (ပီၶရိတ်ႉ 1825) ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇၽယႃး ၼၼ်ႉ ၺွင်ႇယၢၼ်းမိၼ်းၵလေးၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇမၵ်းမၼ်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်လိၼ်ၼႆ ၽႅဝ်မႃးတီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၺွင်ႇယၢၼ်းသေ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်တီႈၼၼ်ႈ ယိူင်းၸူးတွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလွင်ႈဢမ်ႇလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးတေလႆႈႁၢႆလၢႆၼႆသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢွင်ႈတီႈလီသိူဝ်းၸႂ် (မၢၼ်ႈ: ပျော်ဘွယ်ကောင်းသောဒေသ)သေ ပူင်ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈတႃႇ တင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပျေႃႇပွႆႇ (မၢၼ်ႈ: ပျော်ဘွယ်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈတႄႇတင်ႈဝဵင်းၼႆႉပဵၼ် ဢူးမူင်ႇ ဢၼ်ၵေႃႉလႆႈၸုမ်ႈ သီႇရိဝုတ်ႉတပလ ၵေႃႉဢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းၺွင်ႇယၢၼ်း မိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၺွင်ႇယၢၼ်း ဢႃႇယုပႆႇတဵမ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် မီးလင်ႇၵႃႇဝႃႈဝႆႉဝႃႈ (ဥ-ဩ-ရာ-သီ၊ ပျော်ဘယ်တည်၊ လူမည်ဦးမှုံ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇမီးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးသၢႆသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈတၢင်း မိူင်းတႆးသေ ပဵၼ်တီႈဢၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၵုၼ်ႇ ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမိူင်းတႆးတႆးလႄႈ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတူၵ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၵၢင်ၵႅၼ် ဝဵင်းၵိုၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တၢင်းလူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတၢင်း မိူင်းတႆး လႆႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉၸၢင်ႈၵႃႉၶၢႆၵႂႃႇမႃးလႆႈတင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈ ပွတ်းၼိူဝ် ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ တူၵ်းၽၢႆႇထုင်ႉၾူၼ်ဢေႇလႄႈ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁိူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈမၢၵ်ႇၼမ်ႉ မဵဝ်းဢွၵ်ႇတီႈၼႃႈလိၼ်ၾူၼ်ဢေႇၵမ်ႉၼမ်ၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ႈ၊ ၵုၺ် ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၾူၼ်ဢေႇလႄႈ လႆႈဢဝ်ၼမ်ႉတီႈၼွင် တီႈၽၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ သႂၢင်းသႂ်ႇသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆႇဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ 8 လၵ်းၼၼ်ႉ မီး ၽၢႆၵူင်ႇမိၼ်း၊ တီႈႁိမ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ မီး ၽၢႆယႃႇမ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽၢႆပျေႃႇပွႆႇ လႄႈ ၽၢႆၼွင်ဝတီး၊ သႂၢင်းဢဝ်ၼမ်ႉ ၵႃႈတီႈၽၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵုၺ်တႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈ ထုင်ႉယၼွင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်း ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထူဝ်ႇလိူင် တႄႉသွမ်ႈတီႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈၼမ်ႉၽၢႆ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သွမ်ႈၸွမ်းၶဝ်ႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သွမ်ႈႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ထူဝ်ႇႁႄႉ တႄႉ သွမ်ႈတီႈထုင်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉၽၢႆ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ဢၼ်လိုဝ်းလင်ၼႂ်းမိူင်းတႄႉ ပဵၼ် ၵိမ်းႁိပ်ႇမၢၵ်ႇဢုၼ်၊ ၵိမ်းၽႆး၊ ၸေႃႉ၊ မၢၵ်ႈထႆ၊ မိတ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူဝ်းတွင်း ၶူဝ်းလဵၵ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ဝ မိၼ်းတမ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇ ႑ လိၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ၼၼ်ႉလႄႈ တီႈဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းၸု ဢၼ်မီးၽၢႆတူၵ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိတ်ႈမိၼ်းတမ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်တႄႉ။ ယႃႇပု ဢၼ်ၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတႃး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇသၢမ်လၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တေႃႇယၢမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတႄႉ လိူဝ်သေတၢင်း တႃႈၵုင်ႈ၊ တႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ယၢၼ်ၵႆ 40 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ သူၺ်ႇလွင်ႇပူး၊ ၵျွၵ်ႉၶျႅတ်ႉ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 12 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ဝၢၼ်ႈၵႂိၼ်း ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 13 လၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၵွင်းမူး ၵေႇတုမတီႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးမိၼ်းယႃႇမ ဢၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵေႃႈတင်ႈမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ ဢၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပႆႇတင်ႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽင်ႇၶၢင်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇမဵၵ်ႉထိလႃႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးၶုၼ်ၼၢင်းၵျူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈတိၼ်သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇတင်း ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ မွၵ်ႈ 14 - ႑5 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးလွႆသပေႇ၊ ၵွင်းမူးၵျႅတ့်တႄးတွင်ႇ၊ ၵွင်းမူးတွင်ႇတေႃႇ၊ ၵွင်းမူးၸလူင်းတွင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပွႆးလၢမ်းယႂ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးၵႃႈတီႈ ၵွင်းမူး ၸိူဝ်းမီးႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ပၢင်ပွႆး ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင် ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ပွႆးၵထိၼ်ႇၽုင်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပေႃး လိူၼ်သိပ်းသွင်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မီး ၽြႃးၵွင်းမူး၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ လုမ်း၊ ၵၢတ်ႇၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁူင်းယႃလဵင်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၢႆမိၼ်းတႃးၵျီး လႄႈ ၽၢႆမူဝ်းၵွင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇၵုမ်းပၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁေႃၽုင်းဢူဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ႁူင်းထမ်းၸႄႈလူင်သေ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ၼၢႆးထိမ်း ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လိၼ် ဢူးမူင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆသိုၵ်းၶေႃၶေႃ မႃးဝႆႉတီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈလဵင်ႉမႃႉၸိူဝ်ႉလီ တွၼ်ႈတႃႇ တပ်ႉၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆႇသိုၵ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ ႁိမ်းၸမ်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလင်းလင်ၸွမ်း ၵၢတ်ႇဝူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း ၸိူဝ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈပွတ်းၼိူဝ်လႄႈသင်ၼႆယဝ်ႉ။။ [1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၉၅)


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 27/3/2020
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း၊ သွၵ်ႈတဝ်ၶူဝ်းႁိူၼ်း၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းလၢႆၵူၼ်းမိူင်း ၽွင်းပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းယႂ်ႇတေႃႇ RCSS/ SSA ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၼႂ်းမိူင်းၵိုင်
တင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 27/2/2020 မႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵဝ်ႈတပ်ႉၵွင် မွၵ်ႈ 1500 ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၵၢင် ပိူဝ်ႈ တႃႇႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်တပ်ႉလွႆသုင် ၶွင်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ် မၢၵ်ႇ လူင်၊ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 800 လႆႈပၢႆႈႁိူၼ်းယေး၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၶူၼ်ႉ သွၵ်ႈ တဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 17 ဝၢၼ်ႈလႆႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉ/ၶၢၼ်းႁႂ်ႈဢဝ်မႆႉပူၵ်ႇၵႂႃႇပၼ်ၶဝ်တီႈတပ်ႉ ဢၼ် ၶဝ် ယိုတ်းလႆႈတီႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။
လွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၼႆႉ တိုၼ်းလႆႈၶေႃႈသင်ႇတီႈၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵဝ်ႈတပ်ႉၵွင်ၼႆႉ ယူႇပႃႈတႂ်ႈတိူင်း သိုၵ်းသၢမ်တိူင်းသိုၵ်း- ၶမယ 520၊ 574လႄႈ575 ယူႇပႃႈတႂ်ႈတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (တူၼ်ႈတီး)၊ ၶမယ136၊ 325 လႄႈၶ လယ 22၊ 33 ၼႆႉယူႇပႃႈတႂ်ႈတိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (လႃႈသဵဝ်ႈ) လႄႈၶမယ 246၊ 525 ၼႆႉယူႇပႃႈတႂ်ႈ တိူင်းသိုၵ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ၶူဝ်လမ်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တပ်ႉဢၼ်ယိုတ်းဢဝ်တီႈ သိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ၼၼ်ႉပဵၼ်တပ်ႉလွႆတွၼ်း လမ်ႇလွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ၵႄႇသီႇလႄႈသီႇပေႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 2019 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈ သိုၵ်းမိူၼ်ၼႆႉသေႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်တပ်ႉလွႆပၢင်ၶႃး ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/ SSA ယူႇတၢင်းႁွင်ႇလွႆတွၼ်း ႁၢင်ႇၵၼ်မွၵ်ႈ 10 ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သွင်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈ တႆးလႆႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝႆႉၵေႃႈယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းသင် သေၸုမ်း RCSS/SSA ယင်း ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ဝႆႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းဢၢႆသင်သေပူၼ်ႉပႅၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်း သိုပ်ႇ ၵုမ်းၵမ်ၼႃႈတီႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးသေ တိုၼ်းၼႄဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းဢမ်ႇမီးၵၢင်ၸႂ်သိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်း ယဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းၼႄၼမ်ႉၸႂ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢၢႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းပိုတ်ႇၼႃႈ သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းယူႇ ၽွင်းထုၵ်ႇလီဢဝ်ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလႃႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊ 19 (Covid-19) ဢၼ်ပဵၼ်ၽေးလူင်တေႃႇလုမ်ႈၾႃႉယၢမ်းလဵဝ် ပႃးၸဵမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း (ၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း) ၸွမ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးၽွင်းၶဵဝ်လႄႈႁႅတ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁၢဝ်ႉႁႅင်းၸိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းတေႁတ်းသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် ၶႂၢၵ်ႈ ၼႃႈသိုၵ်းသေသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉတေႁၢင်ႇၵႆယိူင်းမၢႆမၼ်းၵႂႃႇ တိၵ်း တိၵ်းၵူၺ်း။
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသူၼ်းၾႆးပၢင်တိုၵ်းယိုဝ်းၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း
တင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 18/2/2020 သိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 500 ၶီႇၵႃးသိုၵ်းသေထႅမ်ႁႅင်းၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၵိုင်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 27/2/2020 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းတီႈတပ်ႉလွႆတွၼ်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈ သဵင်မၢၵ်ႇသေ ႁၼ်ႁိူဝ်းမိၼ်မႅင်းမီႈမိၼ်ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉထႅင်ႈသၢမ်ဝၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်း ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈတီႈ လွႆ တွၼ်းၵူၺ်း ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်းမိူၼ်တီႈလွႆၽႃပႅၼ်၊ တီႈလွႆလႅမ် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၼၢင်းယေႃး၊ တီႈၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၵၢတ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇပူဝ်ႇ ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈ ၶူင်ႉၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ/ၵေးသီး၊ တီႈလွႆႁူၼ်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈလွႆတွင်ႇ ဢိူင်ႇၼွင် သွမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉပႃး။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼႂ်ဝၼ်းထိ 2/3/2020 ၼၼ်ႉမီးပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈ မိူင်းၵၢဝ်လႄႈၼွင်သွမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၶႅမ် 276 ပၢႆလႆႈပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ပၢႆႈႁႃတီႈ ပိုင်ႈႁူမ်ႈ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းဝတ်ႉ /ၵျွင်းၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၶႅမ် ၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 2/3/2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1:50 ထိုင် 3:30 သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇႁိမ်းဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၺွင်ႇ-ၽႃၸႃး ဢိူင်ႇ ႁမ်းငၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢဝ်ၵွင်ႈလူင်လႄႈၵွင်ႈၸၢၵ်ႈယိုဝ်းၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတူၵ်းၸႂ် တိုၼ်ႇၵူဝ် လႅၼ်ႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်းႁႃတၢင်းပၢႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈႁူမ်ႈတီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်း၊ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၼၼ်ႉတိူဝ်ႉသႂ်ႇႁိူၼ်း လႄႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၵုင်းၺွင်ႇၽႃၸႃး။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽႃၸႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးသိုၵ်းတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်း လူင် ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ သဵင်ၵွင်ႈၵေႃႈဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ ၶဝ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်မွၵ်ႈသိပ်းလုၵ်ႈၼႆႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတႅၵ်ႇ” ဝႃႈ ၼႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽႃၸႃး ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢမ်ၽွင်းမၼ်း ၸၢႆး ပွၵ်ႈတီႈၵျွင်းဢၼ်ၵႂႃႇပိုင်ႈႁူမ်ႈပၢႆႈ ၽေးသိုၵ်း ၼၼ်ႉမႃး။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထၢမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းထိူၼ်ႇမီးလႂ်?။ မၼ်းၸၢႆးတွပ်ႇဝႃႈ ၶႃႈဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇႁၼ် ၼႆသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းၸီႉ ၵႂႃႇတၢင်းၼိူဝ်လွႆပုၼ်ႉယဝ်ႉဢဝ်မိတ်ႈငႃၶေႃးမၼ်းၸၢႆးသေဝႃႈ “ၸွင်ႇႁပ်ႉႁွင်း (ဢမၶၢမ်ႇ)လႆႈႁဝႃႈ တီႈလွႆပုၼ်ႉ ဢမ်ႇ မီးသိုၵ်း တႆး” ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈလွမ်ၵူဝ်ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သၢမ်ဝၢၼ်ႈ- ဝၢၼ်ႈၵုင်းၺွင်ႇ-ၽႃၸႃး၊ ၸၢမ်ပွင်ႇ လႄႈ ႁၢႆးငိုၼ်း 500 ပၢႆၼႂ်း ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆး လႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေး လႄႈၶူဝ်းၶွင်သေ ပၢႆႈ ၽေးသိုၵ်းၵႂႃႇပိုင်ႈ ႁူမ်ႈတီႈဝတ်ႉလွႆၸၢၵ်ႈ လႄႈဝတ်ႉ ၵုင်းၸူင် ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆး။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶူၼ်ႉသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
ၽိူဝ်ႇထိုင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 6/3/2020 ၼၼ်ႉမႃးၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၺွင်ႇ -ၽႃၸႃးၸိူဝ်းပၢႆႈ ၽေး ၼၼ်ႉၶိုၼ်းပွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး လႆႈထူပ်းႁၼ်ၶူဝ်းႁိူၼ်း ၶဝ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈ တဝ်မၢၵ်ႇမိူဝ်သေမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈၺႃးလၵ်ႉဢဝ် ၵႂႃႇ။
ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 51 လင်ပႃးၸဵမ် ၶူးသွၼ်ႁူင်း ႁဵၼ်း (ဢၼ်ရူတ်ႊၶိူင်ႈမၼ်းၺႃးလၵ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇ) လႆႈ သုမ်း ငိုၼ်းလႄႈ ၶူဝ်းၶၼ်ယႂ်ႇ (ပႃးၸဵမ်ၶမ်း)၊ ယၢမ်း မူင်း၊ ၾူၼ်ႊ၊ ၸၢၵ်ႈတီႇသူၼ်၊ လႄႈ ၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉ၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်း ၵိၼ် (ၵႆႇ၊ ပဵတ်းလႄႈမူ)၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၶူဝ်းၶွင်ႁႅင်ႈ၊ ၶူဝ်းၼႂ်းသွင်ႇၾႆး၊ ၽႃႈႁူမ်ႇလႄႈ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ သၢမ်ၵၼ်းၵႃႈၶၼ် မွၵ်ႈႁိမ်း 13,732,000 ၵျၢပ်ႈ ၸိူဝ်း ၼႆႉသုမ်းၵႂႃႇ။
လွင်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 3/32020 ၽွင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၽႄပၢင်ႇၵႄႇတုၼႂ်းမိူင်းၵိုင်သေ ၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃး ႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတေၵႂႃႇၼႂ်းဝဵင်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလယ 131 ၼႂ်းဝဵင်းၵႄႇသီႇ လႄႈၶလယ 9 မိူင်းၼွင်ၵေႃႈ ဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၸွမ်း ၵႄႇသီႇ-မိူင်းၼွင်သေ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ၵႂႃႇမႃးလတ်းၽၢၼ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 3/3/2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 4 မူင်းဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉမီးသဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇတီႈ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶမယ 574 လႄႈ 575 ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၺွင်ႇၽႃၸႃး ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆးသေပၵ်းတပ်ႉၶဝ်။ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ် ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ။
ယိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတၢမ်ၼႃႈတၢမ်တႃ
ဝၼ်း 3/3/2020 ၼၼ်ႉယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မီးလုင်းသႅင်လႄႈ လုင်းထုၼ်းလူႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၺွင်ႇၽႃၸႃး သွင်ၵေႃႉဢၼ်ပၢႆႈ ၽေးသိုၵ်း ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ဢၢင်ႈမိူဝ်းဢွႆႇၶဝ်ႈမူတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမုင်ႈႁၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉဢမ်ႇထၢမ်သင်သေ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇၶဝ်ၵမ်းလဵဝ်။ ၵၢမ်ႇလီလႄႈၶဝ်တၼ်းလႅၼ်ႈပၢႆႈလွတ်ႈသေ မၢၵ်ႇၵွင်ႈဢမ်ႇတၼ်းတိူဝ်ႉၺႃးၶဝ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၶၢၼ်းႁႂ်ႈတေႃႉမႆႉပူၵ်ႇလႄႈရူတ်ႊတႃႇတေႃႉၶူဝ်းၶွင်သိုၵ်းၶဝ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 7/3/2020 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈလွႆတွၼ်း တပ်ႉၵဝ်ႇသိုၵ်းတႆး ၼၼ်ႉၶၢၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၶၢႆးၵႂႃႇ ထူပ်းၶဝ်ဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ် ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢဝ်မႆႉပၼ်ၶဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵုမ်းတပ်ႉၵဝ်ႇတႆးတီႈလွႆ တွၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11-12/3/2020 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈလွႆတွၼ်း လူင်းလွႆၵႂႃႇတဵၵ်းၶျေႃးၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ် ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ႁႂ်ႈဢဝ်ထူဝ်ႈ 2 လမ်း လႄႈ ရူတ်ႊၶိူင်ႈ 7 လမ်း တေႃႉတၢင်ႇၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် သူင်ႇပၼ်တီႈၼိူဝ်လွႆတွၼ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ တၢင်ႇၵႂႃႇပၼ်ၶဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈသုမ်းၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႊၵေႃႈလႆႈသႂ်ႇႁင်းၵူၺ်း။
ဝၼ်းထိ 13/3/2020 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈလွႆတွၼ်း တဵၵ်းၶျေႃးထႅင်ႈ ထူဝ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း 3 လမ်း လႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁႂ်ႈႁၢင်ႈ ႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉပႃး ရူတ်ႊၶိူင်ႈ 7 လမ်း ႁႂ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉပၼ်တီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ။ လူဝ်ႇၸႂ်ႉမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်လႆႈ ၵမ်း လဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထိ 19/3/2020 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈလွႆတွၼ်းယွၼ်းမႆႉပူၵ်ႇ တီႈၵူၼ်းမိူင်းတႃႇ (17) ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆး ႁႂ်ႈတႅပ်း ပၼ်မႆႉပူၵ်ႇ တႃႇမွၵ်ႈ (200) လႅမ်ႈ၊ ႁႅင်းၵူၼ်း လႄႈ ထူဝ်ႈ/ၵႃး (2) လမ်းတႃႇတၢင်ႇမႆႉပူၵ်ႇ သူင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်တီႈတပ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅင် 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈႁမ်းငၢႆး 5 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၶမ်း 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၽႃလၢမ်း 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈပႅၵ်ႇ 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢုင် 15 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ပွင်ႇ 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်တဝ်း 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ 20 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးလိူဝ်ႇ 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢူတ်း 20 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈလွႆသၢႆး 12 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈထမ်ႈ 5 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈလွႆသၢင်း 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသၢၼ်ႈ 10 လႅမ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼေႃႇသႅင် 5 လႅမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆးငိုၼ်း လႄႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၺွင်ႇ သမ်ႉတဵၵ်းၶၢၼ်း ႁႂ်ႈဢဝ်ႁႅင်းၵူၼ်း လႄႈ ထူဝ်ႈ/ၵႃး တႃႇတၢင်ႇမႆႉၵႂႃႇဝႆႉပၼ် ၶဝ်တီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶၢင်းပွင်ႉၵၼ်ဝႃႈၵွပ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈလႄႈမႆႉၵေႃႈႁႃယၢပ်ႇႁႃယဵၼ်း တႃႇတေၵႂႃႇသၢင်းပၼ်ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်း မႃး ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97-173-1530 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
PDF files: >>


text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇလဝ်ႈ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇၵႃးၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လွၵ်းမၵ်းမၢႆၼၼ်ႉ တူၺ်းတီႈၼႂ်းလွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၶႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈ။ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ၼႄဝႆႉ "Yes" ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
ၶႅၼ်းတေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၸႂ်ႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ {{db-notice-multiple}} ၼႆႉသေ ႁႂ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈတႅမ်ႈ လႄႈ ၽူႈသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃး။ လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။
ပိူင်ယၢင်ႇ လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း
{{Db-multiple|G11|A7}}
ၸႂ်ႉပၼ် ၶူတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ယွင်းလိၵ်ႈမၢႆၼိုင် တီႈလွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၶႂႃၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈလူဝ်ႇ ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇထႅင်ႈယူႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ G6, G7 လႄႈ G8 ၼၼ်ႉ လႆႈၶႂၢင်းပၼ်ဝႆႉ ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ "rationale=" သေ တွၼ်ႈတႃႇ တီႈ G10 ၼႆႉ လႆႈၶႂၢင်းပၼ် ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ "blanked="ယဝ်ႉ။ တႃႇ G12 လႄႈ F9 ၼႆႉ တေလူဝ်ႇ ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ "url=" ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ A2 တႄႉ တေလူဝ်ႇ ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ "source=" သေ တွၼ်ႈတႃႇ A10 ၼႆႉ တေလူဝ်ႇ ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ "article="ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ "category=no" ၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၸၢမ်းတူၺ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:


text:
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢႃႇတုၼ်းယတဵတ်ႇ
ပိုၼ်းလင် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈႁူင်းယႃ Mount Auburn, Cambridge, Massachusetts တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းၸၼ် လိူၼ်တီႇသိမ်ႇပိူဝ်ႇ 5 ဝၼ်း ပီ 1927 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [1] ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ် HRH Prince Mahidol Adulacej လႄႈ မႄႈပဵၼ် Mom Sangwal သေ မၼ်းၸဝ်ႈမီး ပီႈဢၢႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ပီႈၼၢင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ။
ယွၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်လၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း His Late Majesty King Chulalongkorn ဢမ်ႇ ၼၼ်Rama V ၵေႃႉဢၼ်ပိူၼ်ႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၽူႈပူၵ်းတင်ႈမိူင်းထႆး ႁႂ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉၵမ်ႇၽႃႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းမႃးလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၽူႇမိၽူၼ်း တေလႆႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လပ်ႉ လွင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ “ဢဵၼ်ႁႅင်းၼင်လိၼ်ၸိုင်ႈ မိူင်း”ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ်ၼႆႉ မၢႆၸႂ်မၢႆၶေႃး တီႈၼႂ်းၵၢၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉပၢၼ်မႂ်၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ် ပၢႆးသၢႆႊပၢၼ်မႂ်ႇလႄႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ “ၸဝ်ႈပေႃႈ ၽၢႆႇ ပၢႆးယူတ်းယႃထႆး ပၢၼ်မႂ်ႇ”ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႇဢမ်ႇလီသေ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၼႆႉ လႆႈလပ်ႉလွႆ ငိုၼ်းလွႆၶမ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1929 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [2] ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈပေႃႈ လပ်ႉလွႆငိုၼ်းလွႆၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၽုမ်းမိ ၽူၼ်းၼႆႉ ၵႂႃႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈမိူင်း Switzerland သေ ႁဵတ်းလွင်ႈပၢႆးသၢႆႊ Lausanne ယဝ်ႉ။[3] ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပီႈမၼ်း Ananda Mahidol ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1964 ၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢမ်ႇၸႃႇ တႃႇ ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ ၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၽိင်ႈမိူင်း ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပလၢင်ႇသေ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈၼင်ႈပလၢင်ႇ ႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃးတေ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇတၢင်းႁူႉလူင်ပွင် ၸိုင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်ႈၸဝ်ႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၵၢၼ်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽုမ်းမိၽူၼ်း တႄႇပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇ ၸွမ်း ၸဝ်ႈၼၢင်း Mom Rajawong Sirikit Kitiyakara မိူဝ်ႈ 1950 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [4] ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ မီးမႃး လုၵ်ႈ (4) ၵေႃႉ။ လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉယႂ်ႇ Her Royal Highness Princess Ubol Ratana၊ လုၵ်ႈၸၢႆး His Royal Highness Crown Prince Maha Vajiralongkorn၊ ၸဝ်ႈယိင်း Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhonrn လႄႈ ၸဝ်ႈယိင်း Chulabhorn။ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈ တင်းႁိူၼ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၼႃႈ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး။ မၼ်းၸဝ်ႈ ပၼ်ၶေႃႈမၼ်ႈ ၵႅၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ “ႁဝ်းတေပဵၼ် ၶုၼ်ၵေႃႉ ဢၼ် ႁဵတ်းလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီလႄႈ တၢင်းၵျေႃႇသိူဝ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းထႆးႁဝ်း”ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼင်ႈပလၢင်ႇမႃး 62 ပီၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမၼ်း တဵမ် တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈယူႇ။
ပၢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းထႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ မၼ်းၸဝ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈ 1960 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်းၽၢတ်ႇယၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႅင်ႈသေပွၵ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈသႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃး ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁဵတ်း သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႆး ႁႂ်ႈပေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵႂႃႇလႄႇတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵူႈတီႈတီႈ ပႃးၸဵမ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ တီႈဢၼ်ၵႂႃႇယၢပ်ႇ ၸိူဝ်းႁူဝ်ႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆသေ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၵူၼ်းမိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပွင်ႇ ၸႂ်တေႃႇ ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶဝ်၊ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၶဝ် လႄႈ ႁႃလွၵ်းလၢႆး ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မီးၽိင်ႈထုင်းလႄႈ ပၵ်းပိူင် ၼႂ်းႁေႃဝႆႉသေတ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တိူဝ်းၸမ်ၸႂ် ၵူၼ်း မိူင်း လိူဝ်သေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တင်းလၢႆတႄႉတႄႉ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း သီႇႁဵင်ပၢႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼမ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်း လွင်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ လႄႈ ၼမ်ႉၼွင်း၊ လၢႆးၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တႅၼ်းတီႈယူႇ၊ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်း မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ပတ်းပိုၼ်ယဝ်ႉ။ ပိူူင်လူင်မၼ်း ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ၶိုၼ်ႈမႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ မီးၶူင်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ပၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉထူမ်ႈ လႄႈ လူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၼိူဝ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ် ပိူင်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလူင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်း မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃလီ ယဝ်ႉၵွၼ်ႇ လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸင်ႇတေ သိုပ်ႇၸၢင်ႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵူၼ်းၽၢၼ် တေမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၼႅၼ်ႈၼႃၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၽၢၼ် ပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၶဝ် မီး တီႈယူႇတီႈၵိၼ် ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၸင်ႇၶပ်ႉၶိုင် ႁုၼ်ႈမုၼ်းဢွၵ်ႇမႃး “ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီး ယူႇၵိၼ်ပဵင်းပေႃး”ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် လၢႆးယူႇ သဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ယဝ်ႉ။
တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႆႈၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼႆႉၸမ်း ပဵၼ်“ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁူမ်ႈ လူၺ်ႈ ၽိင်ႈတႅတ်ႈ Theory မႂ်ႇ” ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵမ်းၶၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း (ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း) ႁႂ်ႈၶိူင်ႇၵိုမ်း လီငၢမ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇၵိၼ်ၸိၵ်း တွၵ်ႇၸွၵ်းပိူၼ်ႈ တေၸၢင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ၸၢင်ႈ မေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ႁူမ်ႈမူႇႁူမ်ႈၸုမ်း၊ ႁူမ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယင်းၸၢင်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် လူင်းတိုၼ်းလၢင်းလႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၵွၼ်ႇ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း မီးဢဵၼ်ႁႅင်း ၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ တႃႉၶဵင်ႇလႆႈ တၢင်းၼွၵ်ႈ သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၼႅင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်းတႄႉ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး မႃးပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းယႂ်ႇလူင် ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ၸၼ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။ မၼ်းလႆႈ ၵိုၵ်း ပႃးၸွမ်း လွင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်း၊ ဝီႇရိယ၊ လွၵ်ႈသႂ်ႇၸႂ်၊ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉလႄႈ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၸမ်း ပဵၼ်လွင်ႈ တင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃးသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တေႃႇသူႈၶဵင်ႇတႃႉ မိူဝ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇ မိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် တၢင်းၶတ်းၸႂ် မၼ်း ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ 1993 ၼီႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၶွင် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း a waste water aerator "Chai Patana" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ဢၼ် မၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼိူဝ်သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁိမ်းႁွမ်း ၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉ သူး ဢိၵ်ႇ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ မုၵ်ႉၸုမ်းတင်း ၼမ် ဢိၵ်ႇတင်းၸုမ်းတၢင်တူဝ် UN ၶဝ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 2006 ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းၶတ်း ၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉ ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁပ်ႉ သူး Human Development Lifetime Achievement Award ဢွၼ်တၢင်း သုတ်းပိူၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ UN ယဝ်ႉ။ သူးဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ယူႇဢႅၼ်ႇ ၶူဝ်ႇၾီႇဢႃႇၼၢၼ်ႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်သူး ႁူဝ်ၶေႃႈ မႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးမႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးၼႆႉ မီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် လိုၵ်ႉ လိုၵ်ႉ ၼိူဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ထႆးသေ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး တင်းလၢႆၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇႁေႃၶမ်းၼႆႉ ႁၵ်ႉၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ မီႈၵတိသတ်ႉၸႃႇ ၼပ်ႉယမ်ယႂ်ႇၼမ်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၶဝ် ဢၼ်မီးတၢင်း ၶတ်းၸႂ် ယႂ်ႇလိုၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထႆးလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းထႆးၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ “တၢင်းႁၼ် ထိုင် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးလႄႈ လွင်ႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် မီးၸႂ်ႁၵ်ႉ မီးၸႂ်ၼပ်ႉယမ် ၼိူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ”ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ မီးၸႂ်ႁၵ်ႉပႅင်း ယႂ်ႇႁႅင်းၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းထႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ပတ်း ပိုၼ်ႉၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈ ႁၵ်ႉသႃမၼ်းၸဝ်ႈ တႄႉတႄႉ။
တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈ (9.6.1964) မႃး တေႃႇထိုင် ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၼွၼ်းၽေး (13.10.2016) ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီ ပၢႆ 126 ဝၼ်းသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢၼ် ၼင်ႈႁေႃ ဢႃႇယုယိုၼ်းယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ။
ၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တႅမ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဝႃႈ King Yama IX ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႇမ မၢႆၵဝ်ႈ ၼႆသေတ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၼင်ႇၼၼ်။ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ၵူၺ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ “ၽၸဝ်ႈယူႇႁူဝ်” ဢမ်ႇၼၼ် “ၸဝ်ႈၶျီႇဝိတ်ႉ”ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၸမ်း “ၽရပၢတ်ႇသူမ်တဵတ်ႇ ၽရ ၸုၼ်းလၸွမ်ၵၢဝ်ႉ ၸၢဝ်ႉယူႇႁူဝ် ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢႃႇ ၻုၼ်းယတဵတ်ႇ ရၢတ်ႉသျၵၢၼ်ထိၵၢဝ်ႉ”ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽူၼ်ပွမ်ဢွၼ်တၢင်းသုၼ်းပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ ၽၢႆႇၽူၼ်လူမ်းၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပၼ်ၸိုဝ်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ Fathr of Royal rainmaking ပေႃႈၸဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ ၵေႃႉႁဵတ်းၽူၼ်ပွမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢမ်ႇယူႇလီ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ပီသေ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ (13.10.2016) ဝၢႆးဝၼ်း 3 မွင်းပၢႆ 52 မိၼိတ်ႉ ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 88 ပီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး (36) ၶေႃႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၽႃႇ လႆႈၸႂ်သေ ဢွၼ်ၵၼ် ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလိၵ်ႈလၢႆးၽႂ်မၼ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ႁွတ်ႈထိုင် တီႈလီသေၵမ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ 24၊ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢႃႇၻုၼ်းယတဵတ်ႇ၊ A မႆႇ (မူႇၸေႈ) ၼႃႈလိၵ်ႈ၊ ပီ 2017
- ↑ "Biography of His Majesty King Bhumibol Adulyadej". The Golden Jubilee Network. Kanchanapisek Network. Retrieved 17 October 2015.
- ↑ Grossman, Nicholas; Faulder, Dominic (2012). King Bhumibol Adulyadej – A Life's Work. Editions Didier Millet. ISBN 9814260568.
- ↑ Grossman, Nicholas; Faulder, Dominic (2012). King Bhumibol Adulyadej – A Life's Work. Editions Didier Millet. ISBN 9814260568.
- ↑ "King Bhumibol Adulyadej of Thailand – obituary". The Daily Telegraph. 13 October 2016.


text:
တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ယႃႇႁႂ်ႈတိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼႆသေ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မိူင်းၵိုင် ယႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း သွင်ၶၢဝ်းသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇ 2 ၶၢဝ်းယၢမ်း ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 6/12/2021 (ဝၼ်းၸၼ်) ၼႆႉမႃး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယႅၵ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈ/ သွင်ၶၢဝ်းသေ ၸိူဝ်းယူႇၸၼ်ႉၵၢင်တႄႉ ၶိုၼ်ႈတွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ် ၸိူဝ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ(မူႇလ) တင်း ၸၼ်ႉသုင်တႄႉ ၶိုၼ်ႈ တွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း မိူင်းၵိုင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တႄႇဢဝ်ဝၼ်းၸၼ်ၼႆႉမႃး တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင်ၼႆႉ ယႅၵ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် သွင်ၶၢဝ်း တွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ်တင်း တွၼ်ႈၵၢင်ဝၼ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼမ်လႄႈ ၵူဝ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၵၼ်ၼႆၶႃႈဝႃႈ။ တွၼ်ႈ ၵၢင်ၼႂ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၵၢင်၊ တွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ/ မူႇလလႄႈ ၸၼ်ႉသုင်”- ဝႃႈၼႆ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ်သမ်ႉ တႄႇဢဝ် 7 မူင်းၶိုင်ႈ တေႃႇထိုင် 11 မူင်းၶိုင်ႈၵၢင်ဝၼ်း။ ၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ တႄႇဢဝ် 12 မူင်းၶိုင်ႈ ထိုင် 4 မူင်းၶိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်ႇႁူင်းႁဵၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇယႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၸိူင်ႉၼႆ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတင်းဝၼ်း မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/11/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်း တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ပဵၼ်လၢႆၵေႃႉ။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၵိင်ႇၽႄ မၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ ၵေႃႈၺႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပိၵ်ႉ ပိုတ်ႇသွၼ် ၶိုၼ်ႈမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
မေႃသွၼ်ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၶိုၼ်းမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်ပၢႆၼႆႉ တီႈတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈပိုတ်ႇဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃ ။ ၼႄလွင်ႈဝႃႈၶဝ်ထိင်းမိူင်းလႆႈယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇသွၼ်လိၵ်ႈ တႃႇမေႃလိၵ်ႈၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်လူင်။ ပိူင်လူင်ၼႆႉပဵၼ်တႃႇႁႂ်ႈၼႄဝႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းလႆႈယူႇ ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆၶဝ်ၵေႃႈယိပ်းၵွင်ႈယိပ်းၵၢင်ႇမႃးပႂ်ႉၼႃႈႁူင်းႁဵၼ်း။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ မႃးဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်သေဝၼ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈၵူဝ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈၵူဝ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ။ မေႃသွၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်။ ” – ဝႃႈၼႆ။
တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 8/12/2021 ၼႆႉ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း တင်းမူတ်းမီးၵႂႃႇ 397 ၵေႃႉ၊ လူႉတၢႆ 6 ၵေႃႉ၊ ယႃၶႅၼ်း 389 ၵေႃႉလႄႈ တိုၵ်ႉယူတ်းယႃ 2 ၵေႃႉ ယူႇတီႈၾၢႆႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ဢွၵ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။


text:
ပွင်ႈၵႂၢမ်း -ၸၢႆးထုၼ်းလႃႉ
တႆးႁဝ်းတႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1958 ၼၼ်ႉသေ မီးယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ “ၵွၼ်းၶေႃၼႆယူႇ” ၵူၺ်းၵႃႈဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆႉသမ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆ ပိူင်လၢႆမဵဝ်း၊ ၼိုင်ႈၸုမ်းႁူႉၼိုင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိုင်ယၢင်ႇ တေပႆသဵၼ်ႈတၢင်း လႂ်တေႉတေႉဢမ်ႇႁူႉသေ ၊ မိူၼ်ႁိူဝ်းဢမ်ႇမီးတႃႈ တႃႇတေၵိုတ်းၸွတ်ႇ၊ မိူၼ်တေဢဝ်မိူင်းတႆးလူင်ႁဝ်း လွင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼမ်ႉၸႅဝ်ႈ ဢဝ်လူမ်းထွင်းပဝ်ႇဝႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းႁွၼ်ႇၼမ်ႉ သၢႆလူမ်း ၊ ဝင်ႇဝိူဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ၊ ဢဝ်ႁိူဝ်း/မုၵ်ႉၸုမ်း/တပ်ႉသိုၵ်း/ၵၢၼ်မိူင်း ႁဝ်း ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းယိူင်းမၢႆတႄႉတႄႉပႅတ်ႈ ၼႆႉ လီသေလၢႆတႄႉတႄႉ။ ၸိူဝ်းမီးပၢႆးႁူႉပၢႆးႁၼ် ၶဝ်သမ်ႉ ၶဝ်ႇၶွၼ်း ၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး သေၸွႆႈၽူႈၶဵၼ် ၵွႆမူၺ်ႉတႆးႁဝ်းယူႇၶိုၼ်းၶိုၼ်းဝၼ်းဝၼ်း ၊ ဢမ်ႇဢဝ်တၢင်းႁူႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈၵမ်ႉယၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးလွင်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႃႇတႆး ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉလီသေလၢႆတႄႉတႄႉ။
ႁဝ်းမႃးတူၺ်းၶိုၼ်း ဝၼ်းဢၼ်ႁဝ်းဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း တႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉတူၺ်း လႄႈ ။ ယွၼ်ႉႁဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ၵူႈၾၢႆႇၵူႈတၢင်းယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း ပူၼ်ႉတႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 4/1/1948 ၼၼ်ႉမႃးလႆႈ ။ သင်ဝႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် February 7 ဝၼ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမီးမႃး ၊ ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းႁွင်ႉဝႃႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးမႃး၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ ဢၼ်တေထိုင်လႆႈယိူင်းမၢႆႁဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵူၺ်း ။
ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉမၢင်ၵေႃႉမၢင်ၸဝ်ႈ တေဝႃႈ “ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ တႅမ်ႈငၢႆႈ ဝူၼ်ႉငၢႆႈ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်း ႁဵတ်းယၢပ်ႇ ” ၼႆယူႇ ။
ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မႃးၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆသိပ်းပီမိူင်းယဝ်ႉ ၊ ဢမ်ႇတွၼ်ႉထိုင်တႃႈမုင်ႈ လႄႈ ယိူင်းမၢႆ ႁဝ်းၼၼ်ႉလႆႈသေပွၵ်ႈ ၊ ဢၼ်လႆႈမႃး ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇ ၽေႃႇၼမ်ႉၼေတူဝ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းသင်လႆႈ – ၼႆၵေႃႈတေမီး/ ယၢမ်ႈမီးမႃးယူႇ။
လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈငၢႆႈႁဵတ်းယၢပ်ႇၼႆသေတႃႉ ၵႂၢမ်းၼိုင်ႈၶေႃႈ ပေႃးႁဝ်းၵႆႉၵႆႉတူၵ်ႇလၢတ်ႈ ၸပ်းသူပ်းႁဝ်းၵႂႃႇ ၸၢင်ႈယဵၼ်းပဵၼ် ပၵ်းပိူင် လၵ်းမၢႆ ပိူင်တၢႆၵႂႃႇယူႇ။ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉႁဵတ်းယၢပ်ႇၼႃႇၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇဝႃႈဝႆႉပိူင်တၢႆ ။ ပေႃးႁဝ်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉတိုၼ်းတေပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢိတ်းဢွတ်းၼႆႉတႄႉ တိုၼ်းပဵၼ်သၽႃႇဝ ၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ယၢပ်ႇၼႆသေတႃႉ ၵၢၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇလိူဝ်သေၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းတႄႉယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈ ယၢမ်ႈလတ်းၽၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ႁၵ်ႉသႃလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ တေယၢပ်ႇလိူဝ်သေ သၢင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လူးၵွၼ်ႇ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁဝ်းလတ်းၶၢမ်ႈပူၼ်ႉ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၶၵ်ႉလႂ်ၵေႃႈလီ ယႃႇလိုမ်းပႃး တႃႇတေ ႁၵ်ႉသႃထိင်းသိမ်း လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉလႃးလႃး။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၶၵ်ႉထိၼိုင်ႈ သၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႄႈ ၶၵ်ႉထိသွင်သမ်ႉ တၵ်းလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ႁၵ်ႉသႃ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၵႂႃႇၶၢဝ်ႈယၢဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ယၢပ်ႇ”ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်း ၵိုၵ်းၸပ်းတူဝ်ႁဝ်းမႃး ၽွင်းတေႇၵိူတ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးလႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတိုၵ်း ဢဝ်မိူင်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈ လွင်ႈယၢပ်ႇ လႃးလႃး ။
ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ – ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၶဝ်ႈမိူင်းႁဝ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ်လႆႈၶၢမ်ႇယၢပ်ႇသေ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးယဝ်ႉဢမ်ႇႁၢင်ႉ
ၸိူဝ်း ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းတႃႇသုၼ်ႇလႆႈႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈၶၢမ်ႇယၢပ်ႇလိူဝ်သေၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢမ်ႇၶၢမ်ႇယၢပ်ႇ ၽႂ်တေဝႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႃႇ ။
ပီႈၼွင်ႉၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ လဵဝ်ၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလဵဝ်ၵၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းမုင်ႈမွင်းၵူၼ်းမိူင်း တႆးႁဝ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢဝ်သုၼ်ႇၽႂ်မၼ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ။ ဢဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇတႃႇမုၵ်ႉၵေႃၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း ။ ဢဝ်မိူင်းတႆး ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပၼ်ႇတူင်ႇၸွမ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လူင်ၶဝ်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
လွင်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တႃႇဝႃႈတေလႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း မၼ်း။ ပေႃးမီးၵူၼ်းသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇမႃးၶႂ်ႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇ ဢိူမ်ႈၸမ် လွင်ႈၽွမ်ႉသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မၢပ်ႇၼေးဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်းလင်မုၵ်ႉၸုမ်း၊ ၵူၼ်းႁၵ်းလင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ – ၼႆၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃး။
ပေႃးတိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ပဵၼ်ယူႇလၢႆးၵဝ်ႇၵဝ်ႇၵူၺ်းတႄႉ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈသင်ႉ မုၼ်းယႂ်ႇမႃးလႆႈ ၶႃႈႁဝ်းတိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
ႁဝ်းမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်း ၵမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇမိူင်းတႆးလူင်ႁဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းဢူင်ႈမိုဝ်း ၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈလူဝ်လူဝ် ၊ ပေႃးဝႃႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ယႃႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်တီႈယူႇထင် /ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တႃႇၸုမ်းၼၼ်ႉၸုမ်းၼႆႉ။ ပုၼ်ႈၵေႃႉ ၼၼ်ႉၵေႃႉၼႆႉ လႃးလႃး။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇယႂ်ႇပိုင်ႈဢိင် ၵိၼ်ၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ တိုၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း ယဝ်ႉလႄႈ ၊ လူဝ်ႇလႆႈႁူႉၵုင်ႇမုၼ်ၸိုင်ႈတႆးၶႃႈဢိူဝ်ႈ။
ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈလီ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈယႃႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ယႃႇလိုမ်းသၢႆႈတႅၼ်းၵုင်ႇမုၼ်မႄႈမိူင်းတႆးၼၼ်ႉသေၵမ်း။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ယႃႇပေၼေၾၢင်ႁၢင်ႈ လူၺ်ႈသူပ်းၵႂၢမ်း လၢတ်ႈသေႉ ၸီႉ ၸမ်ႈၵၼ်။ ယႃႇပေၼေၾၢင်ႁၢင်ႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်တေတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၵၼ် ၊ ႁႂ်ႈၼေၾၢင်ႁၢင်ႈ ႁၵ်ႉၵၼ် ယုမ်ႇယမ်ၵၼ် ၊ ၼေၾၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈ တေယူႇႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ မၼ်ႈၵိုမ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းၼႃႈၶႃႈလႄႈ။
ၵဝ်ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်ယူႇ ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ တႃႈမုင်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၊ ၵႂၢမ်းၵူၼ်းထဝ်ႈႁဝ်းမီးဝႆႉဝႃႈ ၽႅဝ်မိူင်းလႂ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ဢဝ်မႆႉမိူင်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်ႈပဵၼ်တွၵ်ႇ ၊ ပွင်ႇဝႃႈထိုင်ၵႂႃႇတီႈလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ၸုမ်းၼၼ်ႉသေၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းယၢင်ႈတူၺ်း ။
သင်ဝႃႈႁဝ်းယၢင်ႈလႆႈၸွမ်းပိူၼ်ႈၼိုင်ႈယၢင်ႈၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေယၢင်ႈၸွမ်းႁဝ်းၶိုၼ်း 3 ယၢင်ႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ – ၼႆႉပဵၼ်ၾိင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းယဝ်ႉ ။
ယိင်ႈႁဝ်းမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈတေႃႇၵၼ်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေမေႃၼပ်ႉထိုဝ်ၵၼ် မႃး။ ပေႃးမေႃၼပ်ႉထိုဝ်တေႃႇၵၼ်ၼမ်မႃးၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈယွၼ်ႇယၢၼ်း မႃႇၼ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေ လႆႈဢဝ်လၢႆး ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸင်ႇတေပဵၼ်မႃးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢၼ်ၸႅတ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႇမၼ်းယဝ်ႉ ။
သင်ဝႃႈဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သေတဵၵ်းႁဵတ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵူၺ်း ။ လွၵ်းလၢႆးၼႆႉတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်းလႆႈ။ သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်းမၼ်ႈၵိုမ်းပေႃးၼႆၸိုင်၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇမေႃႁၵ်ႉလွင်ႈၽွမ်ႈႁူမ်ႈ ၊ ႁဵတ်းလွင်ႈဢၼ်တေၸၢင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။
သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈသမ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈယွၼ်ႇယၢၼ်း ပဵၼ်ပိူင်လူင်။ လွင်ႈဢမ်ႇလီၸိူဝ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလီဢဝ်မႃးႁဵတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ် ။ လဵင်ႉၸႂ်ႁၢတ်းႁၢၼ် လဵင်ႉၸႂ်ၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိူင်ႈပဵၼ်လၵ်း ၊ ၸင်ႇတေပဵၼ်မႃး လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႈယူႇ တႃႇတေလႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ယွၼ်ႇယၢၼ်း ၊ ၵူၺ်းႁဝ်းတေလႆႈႁူႉဝႃႈလွင်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇယွၼ်ႇယၢၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်း တေႁဵတ်းႁႂ်ႈယူပ်ႈယွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း။
ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ – ပေႃးႁဝ်းလူတ်းယွမ်း မႃႇၼ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ မႃႇၼ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တေလႆႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မၼ်ႈၵိုမ်း- ၼႆႉပဵၼ်တႃႇႁဝ်းတေလႆႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ယွၼ်ႇမႃႇၼ တေႃႇႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ။
ၵူၺ်းၵႃႈတွၼ်ႈတႃႇၽူႈၶဵၼ်လူင်ႁဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ – တေလႆႈ ဢူၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၶႅင်ၼႂ်း ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်တႄႉ တေလႆႈဢဝ်လၢႆးလီ ဢုပ်ႇၸွမ်းၽူႈၶဵၼ်ယူႇ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈသင်ၽူႈၶဵၼ်တေမႃးယႃႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၸိုင်၊ ႁဝ်းတေလႆႈၼေၾၢင်ႁၢင်ႈ သၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းၵမ်းလဵဝ် ၸင်ႇတေမႅၼ်ႈ ၸွမ်းၾိင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႉဢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတေႉတေႉၸိုင် ၶဝ်တၵ်းတေဢဝ်ၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်ယႂ်ႇ။
ယွၼ်ႉဝႃႈၶူၼ်ႉၶိုၼ်းပိုၼ်းဝၼ်းလင်သေယုမ်ႉႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇမႃးပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ် လၵ်းၵၢၼ် ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းမီးသွင်မေး ပဵၼ်ၽေးဢမ်ႇမေႃၵေႈ။
ႁၢၼ်သိုၵ်း မီးပဵၼ်သႅၼ်သေ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိုင် တၵ်းလႆႈၶုတ်းလုမ် ၾင်ပေႃးၶၢၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵၢၼ်ပၢႆးပိင်ႇ ၺႃႇႁဝ်း ထိူင်းသေၵေႃႈယႃႇ၊ သင်ဝႃႈႁဝ်းမေႃႁၼ်ၵႂႃႇထႃႈတင်း ၼႃႈပိူၼ်ႈ 5- 6 လွၵ်းၸိုင် ဢမ်ႇႁိုင်ဝၼ်းၼိုင်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉ မိူင်းႁဝ်းတၵ်း တေမေႃၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇ ။
သၢႆသိုၵ်းဢေႇသေၵေႃႈလၢႆး – ပေႃးမေႃၽၢႆး ၽႅၼ်ယၼ်ႇၵၢၼ် မၼ်းၸိုင် သၢႆသိုၵ်းၼၼ်ႉတၵ်းတေ ဢွင်ႇပေႉဢမ်ႇႁၢင်ႉ ။
ၵူၺ်းသင်ႁဝ်း ၵုမ်ႇမုင်ႈမွင်း ဝၼ်းၼိုင်ႈ တေလွတ်ႈလႅဝ်းယူႇၵႂႃႈ- တေဢွင်ႇပေႉ ၽူႈၶဵၼ်ယူႇၵႂႃႈ- တေမၢၵ်ႈမီးယူႇၵႂႃႈ – ၵုမ်ႇမေႃၼွၼ်းၾၼ် သေဢမ်ႇႁႃလွင်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ်ၵၢၼ် ထူပ်းမိုဝ်းတေႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၽၢၼ်ယဝ်ႉၽၢၼ်ထႅင်ႈ-တုၵ်ႉယဝ်ႉတုၵ်ႉ ထႅင်ႈၵူၺ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇႁႂ်ႈတၢင်ႇမိူင်းတၢင်ႇ ၶိူဝ်းမႃးသွၼ်။
(မၢႆတွင်း- ပဵၼ်ပွင်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၽူႈဢၢၼ်ႇ ၽူႈသူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸၢႆးထုၼ်းလႃႉ တႅမ်ႈသူင်ႇမႃးၶႃႈဢေႃႈ ။)


text:
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ (7) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (38) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (327) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (328) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈပႅၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1947 – ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁွမ်းပဵၼ်ၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈတႆး၊ တႄႇမၵ်းမၼ်ႈၸွမ်ပိဝ်မိူင်းတႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ်မိူင်းတႆးသေ မၵ်းမၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး (ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး)။
ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၼ်းပွႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး – ဝၼ်းဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၼ်ၶုၵ်းၶူၼ်ႉၸတ်းႁဵတ်းၵူႊပီႊ


text:
“မႂ်းၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၵျႃႉ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈဢိူဝ်ႈ ႁဵတ်သင်လႄႈ ဢမ်ႇၸဵဝ်းဝူၼ်ႉၼႅတ်ႈၶပ်းၶိုင်ပုၼ်ႈ သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်လႃႇ” မိူဝ်ႈၽွင်းၸမ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉၶူးၶႃႈၵေႃႉၼိုင်လႆႈၾင်ၶေႃႈထၢမ်ဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ၶႃႈ လႄႈၶႃႈၸင်ႇထၢမ်ၶိုၼ်းတူၺ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႃႈ ၵဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶတ်းၸႂ်မႃးၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႈတူဝ်ၵဝ် တႃႈပေႃႈမႄႈၵူၺ်းယဝ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်တႃႇၽႂ်လႃႇ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းတႃႇသုၼ်တူဝ် ႁဵတ်းၸွမ်းဝႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ထိုင်ၶၢဝ်းမဵၼ်ႈၽွင်းဢၼ်လူဝ်ႇၶပ်းၶိုင်သၢင်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ် ပေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ တေႁဵတ်းတႃႇၽႂ် ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ် ၼင်ႇၵႂၢမ်းၸိူင်းလႅဝ်းႁူဝ်ၼိုင်ႈဝႃႇ…….
“ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ဝႆၶွၼ်းယဝ်ႉၼိုင် ထိုင်ၼိူဝ်ႉထိုင်လိူတ်ႈယွၼ်းတုၵ်း ၽႂ်လႃႇတေဢမ်ႇၶုၵ်း ၸႂ်လႆႈလႄႈ တွင်ႉမႆႈ” – တၢင်းၽႄ ဢၼ်ၸၢႆးလဵၵ်ႉႁွင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ
ပေႃးမႃးဝူၼ်ႉတူၺ်းလီလီ တႃႇၶၢဝ်းပွတ်း ပုၼ်ႈၸူဝ်ႈဢသၢၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၵူၺ်းတႄႉ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ လူဝ်ႇႁဵတ်းဢိူဝ်ႈ ၵဝ်ပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉလူး ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵေႃႈလီ ၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃႈမီး ၸၢင်ႈလူဝ်ႇမႂ်ႈၸႂ်တႃႇၽႂ်ထႅင်ႈလႃႇ ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈလႄႈ ႁႃငိုၼ်းၼမ်ၼမ်လႄႈ ၼႂ်းၵႄႈဝၢၼ်ႈၵႄႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼႆႉ လႆႈယူႇလူမ်ၵိၼ်လီယဝ်ႉလူး မီးလုၵ်ႈလၢင်းမႃးၵေႃႈ ၶဝ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၵူၺ်း ယိုင်ႈၶႅၼ်းလီ …
သၢႆၶိူဝ်းတႆးႁၢႆၵႂႃႇထႅင်ႈၼိုင်ႈသၢႆ …
ၶၢဝ်းလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်မႃးလူး ၵၢၼ်တႃႇလုၵ်ႈလၢင်းၸိူဝ်းမႃးၽၢႆႇလင်သမ်ႉၼႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႆးမီးသင်ဝႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉသင် သမ်ႉတေပဵၼ်သင်မႃးမိူဝ်းၼႃႈ ၵမ်ႇၽႃႇဢွၼ်ႇၼႆႉၸုၵ်းၸွမ်းၶိူဝ်းလႂ်ႁူဝ်မႃႇႁဝ်းပဵင်းပိူၼ်ႈလႆႈ ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ၾၢႆႇ IT ၵေႃႉၼိုင်ႈ တူဝ်ထူပ်းမႃးၼၼ်ႉ 10 – 20 ပီၼႆႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈယဝ်ႉ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈပဵၼ်တေႉမီးတေႉ ဢၼ်တႆးလီႁူႉတူဝ်သေယွမ်းႁပ်ႉ
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈၼိုင်ႈ တူဝ်လဵၵ်ႉၼႃႈၽိူၵ်ႇဢွၼ်ႇၵေႃႉလဵဝ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းသင်လႆႈလႃႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢမ်ႇပဵင်းပေႃး ၸၢင်ႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်မႃး
- 1.00365 = 1.00
- 1.01365 = 37.78
တူၺ်းတူဝ်ၼပ်ႉၼႆႉသေ ၼႂ်းၼိုင်ႈပီ၊ 365 ဝၼ်း ႁဝ်းၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈ တူင်ႉၼိုင်သင် 1 ၼႂ်း 365 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းပဵၼ် 1 ၵူၺ်း
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၼိုင်ႈပီ၊ 365 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈတူင်ႈၼိုင်ဢိတ်းဢီႈ (0.01) ၵူၺ်းၵေႃႈ တေမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼမ်တိူဝ်း (3778%)
ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တၢင်းဝူၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈ ႁဝ်းၵေႃႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၵူၺ်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းသင်တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၼၼ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈလိင်ႉ ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈသင်ၵူၺ်း
ၼၼ်လႄႈၶႃႈၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၸႂ်ဝႃႈ ၸူဝ်ႈၵႃႈတိုၵ်ႉမီးႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈၼွင်ႇၸႂ်ဝႆႉၼႆႉ ၸၢမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်တူၺ်း ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဢၼ်တၢင်း သုတ်းတႄႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၶူင်သၢင်ႈၵၢၼ် IT ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈၼႃႈ 1 ပီၼိုင်ႈၸုမ်း ၵူၺ်း ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းဢၼ်ႁဵတ်းပုၼ်ႈတႃႇတႆးတေႉတေႉသမ်ႉ မီးလၢႆၸုမ်း၊ ၸုမ်းလႂ်လၢႆလၢႆလႃႇ
မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉဢၼ်ဝူၼ်ႉလႆႈတႄႉ မီးတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၺ်း ဢၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၶႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီသုင်သုတ်း။ ပေႃးၼၼ်ၸိုင်ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢၼ်ၶႃႈႁူႉ ၸၵ်းယၢမ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးၼမ် (ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ႁူႉဝႃႈၵွပ်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆးၵေႃႈမီးထၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ) လူၺ်ႈလၢႆလွင်ႈတၢင်း ၵိုင်ႇငၢမ်ႇပၼ်ပႃးလႄႈ လႆႈပဵၼ်မႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ
ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸမ်ၶွပ်ႈတဵမ် 2 ပီယဝ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၸဵမ်တူဝ်ထူပ်းၼႃႈၵၢၼ် လႄႈတူဝ်ထူပ်းတူင်ႇဝူင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ်ယႂ်ႇမႃး ၵူၺ်းယိုင်ႈယႂ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸႂ်ၼႆႉယိုင်ႈၶႅၼ်းလဵၵ်ႉမႃး ၵွပ်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆးယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈဢၼ်ႁပ်ႉႁၢပ်ႇဝႆႉလူၺ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼၵ်းဝႆႉတႄႉတႄႉ ယွၼ်ႉၽူႈသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇသေ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇမီးၵႄႇ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈႁဵတ်းဝႆႉၵေႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်တီႈဢေႇသုတ်းသွင်သၢမ်ဢၼ်။ မၢင်ၽဝ်ႇယင်းဢမ်ႇ ၸႂ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်ၵေႃႇယင်းလူဝ်ႇႁဵတ်း ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လွမ်မုင်ႈမွင်းၽူႈသူၼ်ၸႂ် ၶႂ်ႈၶဝ်ႈမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ဢမ်ႇၼၼ်မႃးၸွႆႇၵၼ် ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈႁၢပ်ႇဝႆႉၼႆႈႁႂ်ႈထိုင်ယိူင်းမၢႆၸွမ်းၵၼ် မုင်ႈမွင်းပႆႉႁပ်ႉတွၼ်ႈ ယူႇတႃႇသေႇ
တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင် မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇပဵၼ်ဢွင်ႈ တီႈၼႃႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဝႆႉၼၵ်းႁူၼၵ်းတႃသေလွမ်ၸွမ်းတူၺ်းပၼ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃမိူင်း ပႂ်ႉတွႆႇႁွၵ်ႈပူၵ်းတိုၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉႁၢပ်ႇဝႆႉပဵၼ်ၼႃႈတီႈယူႇတႃႇသေႇ မီးသင်ၼႂ်းလုမ်းၵေႃႈ လႆႈၸွႆႈႁဵတ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၵိၼ် မိူၼ်ပဵၼ်ပီႈပဵၼ်ၼွင်ႉၵၼ် ႁူမ်ႈတုၵ်ႉႁူမ်ႈၶီၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၼင်ႇၼႃႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းပၢႆးၸႂ်ၵူၺ်း 28 ပီတဵမ်ယဝ်ႉ ၸုမ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ယူႇၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းႁဝ်း ၼင်ႇၵူၼ်းဢမ်းမီးႁိူၼ်းမီးယေး သေပႆႉပႃး တွႆႇႁွၵ်ႈ ပူၵ်းတိုၼ်ႇၵူၼ်း မိူင်းတႆး ဢမ်ႇလိုဝ်ႈသဝ်း ဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇယူပ်ႈယွမ်းၼႃႈၵၢၼ်
မိူဝ်းၼႃႈဢမ်ႇႁိုင်ၼၢၼ်းၼႆႉၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းတေပပူၵ်းသဝ်ႁိူၼ်း ပၵ်းသဝ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈယွၼ်းသူးပၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸွမ်းၼင်ႇယိူင်းဢၢၼ်း သုၼ်ႇတူဝ်ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႇ ၸွမ်းသႂ်ႇႁႅင်းတူဝ် ႁႅင်းၸႂ်သေ တိုၵ်းသူၼ်းပႃးၽူႈလူဢၢၼ်ႇၶဝ် ၼင်ႈပီႈၼင်ႇၼွင်ႉ ၼင်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႇမိူင်းႁဝ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈ ၸွႆႈပၼ်းႁႅင်းၸႂ်ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၸွႆႈမဵတ်ႉႁိၼ်မဵတ်ႉသၢႆး ႁူမ်ႇသၢင်ႈပၢႆးတႃႇသိုဝ်ႇၸိုင်ႈတႆး သေၵမ်း။
တၢင်တူဝ်ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၾၢၵ်ႇထိုင်ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူင်ႉလႅၼ်ႇၵူႈပၢႆးပၢႆး ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈဢၼ်တိုၵ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင်ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇထၢပ်ႈလူဝ်ႇဝႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယႂ်ႇလူင်ပုၼ်ႈတႃႇတႆးသင် “1.01365 = 37.78” ထႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဢိတ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ယဝ်ႉ
ဝၢၼ်ႈႁဝ်းမိူင်းႁဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ယင်းမီးပၼ်ႁႃတင်းၼမ်လူဝ်ႇၵႄႈ တိုၵ်ႉပႂ်ႉထႃႈၽူႈၶတ်းၸႂ် ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလုၵ်ႉႁၵ်ႉမႄႈမိူင်းတႆး မႃးၸွႆႈထႅမ်ယူႇဢေႃႈ။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်းတႄႉမီးၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ လူဝ်ႇၵူၼ်းၶတ်းႁႅင်းလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႈ “ၽူႈလိူၵ်ႈသၢင်ႈၵၢၼ်ထိူၵ်ႈႁဵတ်းထိူၵ်ႈပဵၼ် ၽႃႈပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈပဵၼ်” ၼၼ်ႉ ယူႈတီႈလႂ်ၵေႃႈၶႃႈႁဝ်းဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် သေယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်တၢင်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ယူႇတႃႇသေႇ။
ၼေႃႇသႅင်ၾႃႉ
ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇ IT
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ