text:
တႄးၵူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႄးၵူင်း (မၢၼ်ႈ: သဲကုန်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thegon) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄးၵူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်။ မီးဝႆႉတီၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵႆယၢၼ် 141 လၵ်း၊ လုၵ်ႉတီႈပျီႇ ၵႆယၢၼ် 19 လၵ်းယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းတႄးၵူင်းၼႆႉ ပဵင်းလီယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးၼွင်လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢိၼ်းမ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၼႃႈယၢဝ်းမီး သိပ်းလၵ်း၊ ၼႃႈပွတ်း မီးသီႇလၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး တၢင်းလိုၵ်ႉ မီး (12) ထတ်းသေတႃႉ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈမႃး ႁႅင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်း ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ပီ 1931 ၼၼ်ႉသေ မီးမႃး 299 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 56 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈပီ 1971 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းတႄးၵူင်းၼႆႉ လႅပ်ႈမီးမွၵ်ႈ (116000) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 1953 သေ မီးမႃး (1505) ၵႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင် ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ၸၢဝ်း ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆၼမ်သေ တီႈထုင်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈတႄႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်ႇသိၼ်ပိူင်လူင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ ၽူၼ်ဢေႇသေတႃႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၼမ်ႉၽူၼ်သေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈဢဝ် ၼမ်ႉၽၢႆႇသေ ႁဵတ်းႁွင်ႈသႂၢင်းသႂ်ႇသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီး။ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်လႆႈၵၢႆႇဢဝ်ၼမ်ႉသေ ႁဵတ်းၼၼ်ႉ မီးဢိတ်းဢွၼ်ႇသေ လႆႈၵၢႆႇဢဝ်ၼမ်ႉတီႈ ဢိၼ်းမယဝ်ႉ။ တီႈဢိၼ်းမ ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၼွင် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ဝၢၼ်ႈလူင်ဢိၼ်းမၼႆႉ ပေႃးဢဝ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႄးၵူင်းဝႃႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၵိုၼ်း သမ်ႉပေႃးၵိုင်ႇဝႃႈ ဝဵင်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပတီးၵူင်း လႄႈ သိၼ်ႇမျီးသွႆးယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵွင်းမူးမႁႃႇလႄႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ၵွင်းမူးမူဝ်းၵွင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵွင်းမူးမူဝ်းၵွင်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် တီႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ တႃႇၼႂ်းဝဵင်း ၼွၵ်ႈဝဵင်း ၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း၊ ရူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (13)


c: text/html

text:
သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၼေၼႃႈတိူဝ်ႈဝႃႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆသေ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ထႆၵိၼ်ငိုၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ပျႃး။
တင်ႈတႄႇလိူၼ်ဢေႃးၵတ်ႉသ်မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO ဢၼ်ယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်။ တီႉၺွပ်းၸၢႆးၼုမ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ 3 ၵေႃႉ။ ယွၼ်းၵိၼ်ထႆၵိၼ်ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ပျႃး ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ်။
ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ-“ဢမ်ႇၸႂ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၶႃႈ ဢၼ်မႃးတီႉၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႆႉ။ မီး 2-3 ၵမ်းပႃးၼႆႉယဝ်ႉဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းသဝ်ပူၼ်ႉမႃး ၶဝ်မႃးတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉ ။ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈၶဝ်ယွၼ်း 5 သႅၼ်ပျႃး။ ထႅင်ႈ2 ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉထႅင်ႈဢေႃႈ။”- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၵႆႉၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ်တီႉၺွပ်းၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇပွၵ်ႉယၢၼ်ႇၵိၼ်း ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်။ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ယွၼ်းငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်သေ ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၵူႈၵမ်းဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၶတ်းၸႂ်ၵပ်းတေႃႇ ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ယူႇၵေႃႈ ၵပ်းဢမ်ႇလႆႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/9/2022 ၼႆႉၵေႃႈ ၽူႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယု 30 ပၢႆၵူၼ်းပွၵ်ႉ ဢွင်ႇသုၶ သၢႆးၶၢဝ် ။ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈတိုတ်းပၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၵဵပ်းငိုၼ်းသေၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃယု 20 ပၢႆ ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ၵူၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ၶဝ်တီႉတီႈဝၢၼ်ႈဢွင်ႇသုၶ ၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈၶဝ်ယွၼ်းငိုၼ်း 50 သႅၼ်ပျႃး တေပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၼႆဢေႃႈ။ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ငိုၼ်းတႄႉလႆႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းဝႃႈတူဝ်ၵူၼ်းတႄႉၸွင်ႇၶဝ်ပႃႈပွႆႇမႃးၶိုၼ်းယင်းဢမ်ႇႁူႉၶႃႈၼၼ်ႉ ”ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၼႆႉ ၽူႈယိင်းၵေႃႈဢမ်ႇဝႆႉ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်း ၸီႉၼႄးဝႃႈၵဵဝ်ႇတင်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆသေ ထႆၵိၼ်ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းသႅၼ်ပျႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။။ ပူၼ်ႉမႃးဝၼ်းတီႈ 25/8/2022 ၽူႈယိင်းဢႃယု 25 ပီၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ဢႃယု 30 ပၢႆ 2 ၵေႃႉ ၵူၼ်းပွၵ်ႉယၢၼ်ႇၵိၼ်း သၢႆးၶၢဝ် ၺႃးတီႉၺွပ်းထႆၵိၼ်ငိုၼ်းမိူၼ်ၵၼ် ၵူၼ်းၸၢႆးၼုမ်ႇသၢႆးၶၢဝ်ၼၼ်ႉလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တီႈသၢႆးၶၢဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးလႄႈ ပဢူဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇသဝ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇပဵၼ်၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသမ်ႉ ယွၼ်းငိုၼ်း ယွၼ်းၵူၼ်း ယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇယူႇသဝ်းႁိူၼ်းယေး။ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်း ၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ။ တီႈႁိူၼ်း ၵိုတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈ ၊ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၸမ် 2 ပီၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ်ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼိုင်ႈလုၵ်ႈ သမ်ႉပေႃးလူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းတႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃ။ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈၽေးၶဵၼ်မႃးတႃႇသေႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် သူပ်းၵိၼ်မၢၵ်ႇႁူထွမ်ႇၵၢင်ႇ၊ ၼွၼ်းၶိုင်ႈတိုၼ်ႇၶိုင်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ မႃးသေပွၵ်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်ဝဵင်းတီႈဢၼ်မီးၸုမ်ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇယူႇသဝ်း ယိင်ႈၶႅၼ်းတွၼ်း – လၢပ်ႇယူႇၼိူဝ် ၶေႃးယူႇတႂ်ႈဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။
ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ လႄႈၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တူင်ႉၼိုင် ယူႇသဝ်းဝႆႉၼမ်သုတ်း။ ပၼ်ႁႃၵေႃႈမီးၼမ်သုတ်းသေ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႈမီးၼမ်သုတ်း။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၼမ်လႄႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈယိုဝ်းၵၼ်၊ ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇ တေႃႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈမီးၵူႈဝၼ်း ၵူႈလိူၼ်။ မိူၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇမီးၶိုဝ်ႇမီးပႄ မိူၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇမီပၵ်းပိူင်။
တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ မၢၵ်ႇၵႆႉတႅၵ်ႇ ၸွမ်းၵၢင်ဝဵင်း၊ ၸွမ်းပၢင်တေႃႇလွင်း၊ ၸွမ်းႁိမ်းလုမ်းၸယၽ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသိုၵ်း၊ ႁိမ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁိမ်းႁူင်းယႃ၊ ႁိမ်းယေးငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တီႈမူႇၸေႊၼႆႉ မၢၵ်ႇၵႆႉတႅၵ်ႇၼႃႇ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵမ်းတႅၵ်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈ။ ၵူၼ်းမႃးႁၢင်ႈၵၢင်မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉတီႉလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၽႂ် ၸုမ်းလႂ် မႃးႁၢင်ႈၵၢင် ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသင်သေဢိတ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းမိူၼ် (မိူင်း Cowboy) ဢၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ႁၼ်ၼႂ်း TV ၼၼ်ႉလီလီယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်မိူင်းဢမ်ႇမီးပၵ်းဢမ်ႇမီးပိူင်သင်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၶိုၼ်းတူဝ်ၽႂ်မၼ်းၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉ လိူဝ် ၵဝ်ႇထႅင်ႈၵွၼ်ႇၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21/10/2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA တင်း PSDA ႁူမ်ႈၵၼ် ၶဝ်ႈယိုဝ်း ၸုမ်းပျီႇတူႉ ၸိတ်ႉမဵဝ်ႉမ မၢႆ 3 တီႈဝၢၼ်ႈၶူးဝဵင်း ၼႂ်းပွၵ်ႉၸွၼ်ႊၸူဝ်ႊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 4 မူင်းပၢႆ သွင်ၾၢႆႇ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၸႂ်ႉပႃး ၶိူင်ႈၵွင်လူင်/ ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၸွမ်းႁိမ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပဵၼ်လၢႆလင်။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တင်းသွင်ၾၢႆႇ ၸႂ်ႉၵွင်ႈ လူင် ၵွင်ႈၸၢၵ်ႈယိုဝ်းၵၼ် ဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ တိူဝ်ႉသႂ်ႇ ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸလွပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆလင်။ တီႈဝၢၼ်ႈၶူးဝဵင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းၼၢင်း ၾၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၾၢႆႇၸၢၼ်းၼမ်ႉပေႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵတ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်းၵွၼ်ႇၶႃႈ ဢေႃႈ။ ႁိူၼ်းယေး ဢၼ်ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ မီးပဵၼ်လၢႆလင် ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇလႆႈႁူႉႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း တင်းမူတ်း တိူဝ်ႉလၢႆလင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လူႉသုမ်း ၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ်။ ဢၼ်ၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်မၼ်းမႃး တိူဝ်ႉသႂ်ႇႁိူၼ်း ယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႆႉဢိူဝ်ႈ လွင်ႈလူႉၵွႆၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ် မႃးဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သၢႆႈတႅၼ်းပၼ်သင်။ ပေႃးတိူဝ်ႉၵူၼ်းၵေႃႈ တၢႆ လၢႆလၢႆ မၢတ်ႇလၢႆလၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းသေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁိူၼ်းယေး ၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႈလီ တုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင်သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸုမ်းလႂ်မႃးဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တူၺ်းလူပၼ်။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ဢၢၼ်းၶႂ်ႈၵုမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်သင်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃတၢင်း သူၼ်းဢီး လုမ်ႈၾႃႉ -ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလၢႆးၶိုဝ်းယမ်ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ။
ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၸုမ်းၵဝ်ႇငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ ။
“ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ယင်းပႆႇႁၼ်ဝႃႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသင်မႃး ဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇတႄႉ ငဝ်းလၢႆးၵူႈၸိူဝ်းၵူႈလွင်ႈႁၢင်ႈႁၢႆႉၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၵူႈမိုဝ်ႉ ၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၼ်းလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်ၼမ်မႃး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီး လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ မၼ်ႈၸႂ်သင်၊ လွမ်လႆႈၵူဝ်လွင်ႈၼၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းၵူၺ်း။ ယူႇတၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းမၼ်းတူၺ်းၼႆၵေႃႈ တူင်ႇဝူင်းလုမ်ႈၾႃႉဢွၼ်ၵၼ်တၢမ်ႇမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉမၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈၼႆႉ ယင်းပႆႇထိုင်တီႈ ထိုင်တၢင်းသင်လီလီ။ တူင်ႇဝူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ထုၵ်ႇလီႁႃလၢႆးၶိုဝ်းယမ်လိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈ။”
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တႄႇဢဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းမူႇ ၸေႊ ဢွၼ်ၵၼ် သင်ႇသွၼ်လၢတ်ႈပၼ်လုၵ်ႈလၢင်း ၊ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမေႃၾၢင်ႉၵႂႃႇမႃး၊ ႁႂ်ႈမေႃၾၢင်ႉယူႇၵိၼ်၊ ႁႂ်ႈမေႃတူၺ်းငဝ်းလၢႆးဝႃႈဢၼ်လႂ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေး၊ ဢၼ်လႂ် ၸၢင်ႈပဵၼ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပေႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉထူပ်းၽေးမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇမႃး တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵႄႈလိတ်ႈ/ ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဝ်းၶႃႈ လၢမ်းႁူႉဝႆႉယူႇ ပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇ ၼႃႇမႃး ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼႆ မိူင်းတေသုၵ်ႉ၊ မၢၵ်ႇတေတႅၵ်ႇ၊ ပၢင်တိုၵ်းတေပဵၼ်၊ လွင်ႈၶႃႈႁႅမ် ယိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေမီးလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးတေဢမ်ႇၺႃးၸၢၵ်ႇၸွမ်း ပေႃးတေဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၽိုၵ်းဝႆႉလၢတ်ႈဝႆႉ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ႁႂ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇႁႃၽႃဢုတ်ႇ တီႈၼႅၼ်ႈၼႃသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ၼွၼ်းမူပ်ႇဝႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈ ၽွင်း ပိူၼ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵႂႃႇယူႇတီႈၽၵ်းတူႁူးလႅင်း ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉႁႂ်ႈမေႃၾၢင်ႉတူၺ်းလီလီသဵၼ်ႈတၢင်းႁဝ်းတေပႆ၊ ပေႃးႁၼ်ထူင်လမ်၊ ႁေႃႇလၢၵ်ႇလၢႆး၊ ၵွင်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉႁႂ်ႈမေႃဝႄႈၵႆၵႆ-ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတိတ်းၸပ်း မိူင်းၶႄႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ၶႄႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၵႃႉၶၢႆ ပၢႆးမၢၵ်ႈ မီးၵေႃႈၸႂ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈၼမ်။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တူင်ႉၼိုင်ၼမ်။
“ၵူႈပွၵ်ႈ ၵွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းမိူင်းၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်သင်မႃး မီးသင်မႃးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ်တၢင်ႇ လၢတ်ႈၼႄတီႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ်ၸွႆႈထႅမ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်သင်မႃး မီးသင်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ တေၵႂႃႇ တိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈလႂ်။ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်သင်၊ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်သင်ႁဝ်း ”- ၵူၼ်း ၼုမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊလၢတ်ႈ။
ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၸုမ်းၵဝ်ႇငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ – တႃႇဢဝ် တူဝ်ယူႇလွတ်ႈၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းယုင်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆႉ -ၵူၼ်းမိူင်းတၵ်းလႆႈႁႄႈႁူထွမ်ႇၶၢဝ်ႇတူၺ်းငၢဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉငဝ်းလၢႆးၶိုတ်းတၼ်း ယူႇတႃႇသေ ဝႃႈၼႆ။
“တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတႄႉ ၶႂ်ႈၾၢင်ႉထိုင် လွင်ႈယူႇလွင်ႈသဝ်း ၵႂႃႇမႃးႁႃလဵင်ႉတူဝ်ၸႂ် တေႉတေႉ ယူႇၶႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼၼ်သင်တေဢွၵ်ႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵႂႃႇ ၵေႃႉလဵဝ်။ ဢၼ်လီသုတ်းတႄႉ ႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းၸွမ်းၼႆတေသၢင်ႇထုၵ်ႇသုတ်းၶႃႈ။ ႁႃတၢင်းၶဝ်ႈထိုင်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ်ပဵၼ်တေႉမီးတေႉ ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တေလႅၵ်ႈလၢႆႈ တေလီမိူဝ်ႈလႂ်ၼႆ ယင်းပႆႇမီးသၢႆငၢႆဢၼ်တႅၵ်ႇလႅင်းၶႃႈ။ ယွၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁဝ်းလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၵူႈယိူင်ႈသေၵမ်း”– ၸၢႆးႁေႃသႅင်သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၶၢဝ်းတၢင်း ၸမ်သွင်ပီၼႆႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူၼ်ၼင်ႇ – မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/8/2022 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11 မူင်းပၢႆ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ တီႈသီႇယႅၵ်ႇၾႆးလႅင် ၵၢင်ဝဵင်းမူႇၸေႊ တိူဝ်ႉသႂ်ႇပျီႇတူႉၸိတ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉ ပလိၵ်ႈၾၢႆႇၵုမ်းရူတ်ႉၵႃး (မေႃႇတေႃႇပီႇၵေႇ) 1 ၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/7/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ မွၵ်ႈ 8 မူင်းပၢႆ မီးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ 2 ၵေႃႉ မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ တီႈႁၢၼ်ႉၵဵမ်းပႃ ပွၵ်ႉ ႁူဝ်ၼႃး ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။
ဝၼ်းတီႈ 26/5/2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်း ထိုင် 4 မူင်း မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈၼႃႈႁူင်းယႃလႄႈ ႁိမ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ 3 သွင်လုၵ်ႈ၊ တီႈလုမ်း ၸယၽ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသိုၵ်း လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 5/5/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 7:35 မူင်း မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈႁေႃၼႃႇလီႇ ၵၢင်ဝဵင်း လုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈႁိမ်းယေး ငိုၼ်း ၵမ်ႇပေႃးၸ မၢႆ 1 ပွၵ်ႉၼိူဝ် လုၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈႁိမ်းယေးငိုၼ်း ၵပႃႉယႅတ်ႇတၼႃႇ ပွၵ်ႉၼိူဝ်။
ဝၼ်းတီႈ 22/4/2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း မွၵ်ႈ 11:10 မူင်း မီးၵူၼ်းၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈလမ်းၼိုင်ႈ သွၼ်ႉၵၼ်မႃး သွင်ၵေႃႉသေ မႃး ဝိုတ်းပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ တီႈႁိမ်းႁေႃသဝ် (ယၢမ်းမူင်း) ၵၢင်ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 3 လုၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်။
ဢိၵ်ႇထႅင်ႈၵၢၼ်ယိုဝ်းၵၼ်ၵၢင်ဝဵင်းလၢႆလၢႆၵမ်း။ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးၽႂ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းသေၵမ်း။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ယဝ်ႉ ဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်တၢင်ႇဝဵင်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉၶမ်း၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵႆႉမီးမၢၵ်ႇႁၢင်ႈၵၢင် ၵၢင်ဝဵင်း တီႈမီးၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးယူႇသဝ်းၼမ်။ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉမီးလွင်ႈႁၢင်ႈၵၢင် ၽွင်းမီးၶၢဝ်းတၢင်းၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး။


text:
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈလႂ်ဝဵင်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးႁၼ်ႁေႃႇထူင်ယၢင်သီလမ် တမ်းဝႆႉၵၢင်တၢင်းၼႆ ပႆႇဝႃႈသင်သမ်ႉပေႃးၵူဝ်ပေႃးယၢၼ်ႈသေ ဝႄႈၸွၵ်းထူင်လမ်ၼၼ်ႉၵႆၵႆ ယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ မၢၵ်ႇမႅင်း မၢၵ်ႇပွမ်း မၢၵ်ႇႁၢင်ႈၵၢင်ၼႆႉ တႅၵ်ႈတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ။
ၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉပဵၼ် ၸွၵ်းထူင်လမ် တႅၵ်ႇၸွမ်းၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း၊ တႅၵ်ႇၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
“ပေႃးၶႃႈႁၼ်ထူင်သီလမ်ၼႆ ၶႃႈပေႃးၵူဝ်ၼႃႇယဝ်ႉၶႃႈ။ ၶႃႈဝႄႈၵႆၵႆၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈဢေႃႈ ။” ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းတူၼ်ႈတီး ဢႃယု 30 ပီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼေ လွင်ႈမၼ်းၼၢင်း ၵူဝ်ၸွၵ်းထူင်လမ် ၸွမ်းၵၢင်တၢင်း ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅၵ်ႇတီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးတီႈၼိုင်ႈ ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိူဝ်ႉၺႃးၵူၼ်းၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း လူႉတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းလိူၼ်မေႊ ဝၼ်းတီႈ 20 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထူင်ယၢင်သီလမ်တမ်းဝႆႉၵၢင်တၢင်းလူင် ၵၢင်ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်လဵပ်ႈယၢမ်း ၵၢင်ဝဵင်း မၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉ။
“ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းသေၸုမ်းၸုမ်းမႃးႁၢင်ႈၵၢင်တႄႉဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၶႃႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေသုၵ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈလႆႈၵူႈတီႈၵူႈၸွၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းႁၢင်ႈၵၢင် ၶဝ်ၶိုၼ်းတိူဝ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းတၢႆ။ ယဝ်ႉသမ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈဢဝ်တၢင်းဢၼ်ၼႆႉၼႄၼႃႈတိူဝ်ႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃးၼၼ်ႉၼႃႇ ႁဝ်းတႄႉႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။ ” ၽူႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈပွၵ်ႉ ၶျၢၼ်းမျႃႉသႃႇၸီႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ
လိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈ ၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်းလႄႈ ၵူၼ်း ၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလူႉတၢႆ။
ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းတီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း၊ ၵူၼ်းၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၵဵပ်းၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းယဝ်ႉသေဢမ်ၵႃး ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းဢမ်ႇႁတ်း လဵပ်ႈၸမ် ၵွင်ယုၵ်း ယၢၵ်းယဝ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ ပေႃးႁၼ်ထူင်ယုၵ်းယၢၵ်းလမ်ၵေႃႈ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ႁင်းၽႂ်မၼ်း။
“ထူင်လမ်လူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထူင်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ မၼ်းတေတႅၵ်ႇႁိုဝ်ၼႆ ဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆဢွၼ်တၢင်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႉဝႄႈၵႆၵႆ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေယဝ်ႉဢေႃႈ” ၸၢႆးဢၢႆႈဢွင်ႇၵူၼ်းမူႇၸေႈလၢတ်ႈ။
ဝၢႆးလင်သိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းယဝ်ႉ ၸွၵ်းထူင်လမ်ၵႆႉၵႆႉတႅၵ်ႇၼႃႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်ႈဝၢၼ်ႈၵူႈဝဵင်း ၾၢင်ႉသတိ ထူင်လမ်။ ႁၼ်တီႈလႂ်ဝႄႈၵႆၵႆ ထိုင်တီႈဢမ်ႇမီးၽႂ်ၵႂႃႇတူၺ်း လဵပ်ႈၸမ်။
လွင်ႈဝၢင်းမၢၵ်ႇၸွမ်းၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း၊ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးသေ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ႁၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်ႁႄၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
“ပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၽႂ်ၼႆ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉ ၶႃႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၶႃႈလူး။ ” ၸၢႆးဢၢႆႈဢွင်ႇ ၵူၼ်းမူႇၸေႊ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ယိင်ႈၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း၊ ယိင်ႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁတ်းမႃးၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်းလႄႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁၢင်ႈႁၢႆႉ။ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း။
ယၢမ်းလဵဝ် မၢင်ပွၵ်ႉယွမ်ႇ မၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ထိုင်တီႈၵူၼ်းၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်းလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ထူင်ယုၵ်းယၢၵ်းဝႆႉၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း ၼႆ ၼၢင်းၼၢင်း ၵူၼ်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ ႁဝ်းၶႃႈတမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းတီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်းယဝ်ႉၶႃႈတလဵဝ်။ၶွမ်ႊပၼီႊ ၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်း ၶဝ်မႃးၵဵပ်းဢဝ်ထိုင်ၼႃႈႁိူၼ်းၼႆႉဢေႃႈ။ ၶႅၼ်းၸႂ်ၵႂႃႇမဵဝ်းၼိုင်ႈသေတႃႉ ပေႃးႁၼ်ထူင်လမ်ၵၢင်တၢင်းတႄႉ တိုၵ်ႉၵူဝ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈ။ ”
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈလီ ၸုမ်းယိပ်းမၢၵ်ႇယိပ်းမႅင်းၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း – ၵူၼ်းမိူင်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈ ထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ႁဵတ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၶႃႈ။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်မၢၵ်ႇ မႃးဝႆႉတီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ။ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသေ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း /လူႉတၢႆ ။ ၶဝ်ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉပၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူင်းယႂ်ႇ ဝဵင်းလူင် ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်ၼင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး သီႇပေႃႉ လႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈၵူဝ်ႁႄ။ ပေႃးႁၼ်ထူင်လမ် ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ႁိမ်းၵၢတ်ႇ ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉပေႃးတိုၼ်ႇသၢၼ်ႈလူင်ဝႆႉ။
“ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇယူႇတႃႇသေႇၶႃႈ လွင်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် ထူင်ယုၵ်းယၢၵ်း တႅၵ်ႇ သႂ်ႇၵူၼ်းတၢႆ ၼႆ ။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၵူဝ်ဢေႃႈ။ ပေႃးႁၼ်ထူင်လမ်မီးတၢင်းၼႃႈႁိူၼ်းၼႆႉ ၼႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ တေလႆႈသိုပ်ႇၾူၼ်းၸူး ပလိၵ်ႈႁိုဝ် ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းႁိုဝ်ၼႆ သမ်ႉပေႃးၵႂင်ၵႂႃႇမူတ်းၶႃႈဢေႃႈမၢင်ပွၵ်ႈၼႆႉ ”- ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸင်းၸၢၼ်ႈထူင်လမ် မွၵ်ႈႁိုဝ်ၼႆ ဝၢႆးၼႆႉ ယုၵ်းယၢၵ်းယင်းဢမ်ႇသႂ်ႇထူင်သီလမ်ယဝ်ႉ၊ သႂ်ႇထူင်ဢၼ်သႂ်၊ ဢၼ်မူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းဢူင်ႇမႃႇ ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ -“ ယုၵ်းယၢၵ်းၵေႃႈၶႃႈတမ်ႉဢမ်ႇသႂ်ႇထူင်သီလမ် ယဝ်ႉၶႃႈတလဵဝ်။ ၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉထူင်လမ်သေ ၶဝ် ဢဝ်မၢၵ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းထူင်သီလမ် ပႅတ်ႈဝႆႉ တႅၵ်ႇတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း။ ” ဝႃႈၼႆ။
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပလိၵ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉတီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းႁဵတ်းသေပွၵ်ႈ။ ပဵၼ်ၽႂ်ႁဵတ်း ႁဵတ်းယွၼ်ႉသင်ၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁူႉတႅတ်ႈတေႃးသေပွၵ်ႈ ။
ၵူၼ်းၸၢႆးၼုမ်ႇ ဢႃယု 27 ပီ ၵူၼ်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈဝႃႈ- “ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႇမႃး တိူဝ်ႉၵူၼ်းမႃးၸိူင်ႉၼႆ ၵူၼ်းၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၵေႃႉမဵဝ်းမဵဝ်း ။ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈတႄႉမၼ်း သေပွၵ်ႈ။ တီႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတီႉလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေတႄႉ ၶႆႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ၸုမ်းလႂ်ႁဵတ်း ၵေႃႈယဝ်ႉ ယႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်း။ ဝူၼ်ႉထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းသေၵမ်း” – ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 6-7 လိူၼ်ၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ၊ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၵေႃႈ ၽႄႈလၢမ်း၊ ၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ တိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ၊ ပေႃးပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈသမ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်၊ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ။ ၵွပ်ႈၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝဵင်း ၸဵမ် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ လႆႈၵူဝ်လႆႈႁႄ ယူႇၵူႈဝၼ်း။


text:
ပိူဝ်ႈတႃႇဢႃႇၼႃႇၸိၵ်းၸွမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တေမၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသၢင်ႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ပူၵ်းပၵ်းတင်ႈဝႆႉတီႈမိူင်းပွၼ် ၶုၵ်းထူပ်းၵုၼ်းမုၼ်။
ဝၼ်းတီႈ 20/07/2020 မိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းပွၼ်၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် ႁူမ်ႇပူၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 73 ပီ၊ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈထုၵ်ႇ ၸုမ်းၵူၼ်းႁၢႆႉယိုဝ်း ၸွမ်းၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၽွင်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈ 19/07/1947 ။
ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းလုမ်း PI ၾၢႆႇၵမ်ႉထႅမ် ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢတ်ႈဝႃႈ- “သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းယင်းဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ယူႇၼႆၸိုင် တေလႆႈသိုပ်ႇဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈႁဝ်းဝႃႈ ပၢင်လူင် (လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်)ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ် မၼ်းၸဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းမႃးလႄႈ မိူင်းတႆးႁဝ်း ၵႂႃႇတူၵ်းပဵၼ်ၶီႈၶႃႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပေႃးႁဝ်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်သေ ပူၵ်းတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆၸိုင် ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈပုၼ်ႈႁဝ်း၊ ပုၼ်ႈႁဝ်းၵေႃႈလီ၊ ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈၵေႃႈလီၼႆလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ယွမ်းသဵင်ႇၸီးဝိတ်ႉသၢႆၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈသေႁဵတ်းမႃး”- ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ။ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈဢဝ်သူပ်းဢဝ်ပၢၵ်ႇသေ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈမႃးဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်ၵူၺ်း၊ ႁင်းယင်းလီလႆႈသၢင်ႈ ပၼ်ႈႁၢင်ႈ ႁဵတ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈသေ ပေႃးဢမ်ႇဝႆႉတၢင်ႇတီႈၵေႃႈ ဝႆႉတီႈမိူင်းပွၼ်၊ လီလႆႈႁဵတ်းဝႆႉႁေႃသိူၵ်ႈပိုၼ်းဝႆႉပၼ်”- ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် မၼ်းၸင်ႇတေၵမ်ႉၸွႆႈႁႂ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉမၼ်ႈၵိုမ်း။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ် မၼ်းၵေႃႈတေပဵၼ်ဝႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵဝ်ႇၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပႅတ်ႈလၢႆမူတ်းယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်ၽႂ်ယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းတင်ႈမိူင်းႁင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ မၼ်းတေပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇတေ ဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ပၼ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပိူင်လဵဝ်၊ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၶွင်ပီႈၼွင်ႉမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ၊ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ၊ လွင်ႈဢႃႇၼႃႇ ၸိၵ်းၸွမ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးမၼ်ႈၵိုမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈၸဝ်ႈၵူႈတူၼ်ယဝ်ႉ- ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် တိုၵ်းသူၼ်းပႃးၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း (ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်)ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 30/5/1907 (ပီၵေႃးၸႃႇ 1269 လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ဝၼ်းၽတ်း) တီႈမိူင်းပွၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ပေႃႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်ထီး၊ မႄႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းၸိင်ႇဢူႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 5 ၶူပ်ႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းပွၼ်၊ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈတႆး (Shan Chiefs School) တေႃႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း။ သိုပ်ႇလူင်းၵႂႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁဵၼ်းပၢႆးၽွင်းငမ်း/ မၢႆမီႈ (ပလိၵ်ႈ) တီႈဝဵင်းမိတ်ႉထိလႃႇ- ဝဵင်းလိူဝ်ႇ 1 ပီ။
ၸၼ်ႉၵၢၼ်တၼ်းႁဵင်း ယၢမ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၽူႈၽွင်းငမ်း (ၾိုၵ်းၵၢၼ်) ၸႄႈမိူင်းတႆး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ပီ 1927 (ပီၵေႃးၸႃႇ 1290 လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ) ၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ် တေႃႇထိုင်ပေႃးႁူမ်ႇပူၼွၼ်းၽႄး။
မိူဝ်ႈ 19/07/1947 ယၢမ်း 10:31 မူင်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၵူၼ်းႁၢႆႉၸုမ်းၼိုင်ႈ (ဝၢႆးမႃးႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇၵလူင်ႇဢူးၸေႃး၊ ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း) ၶဝ်ႈၵႂႃႇလၵ်ႉလွမ်ယိုဝ်းပႅတ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 9 ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃးၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း လႄႈၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း၊ ၽွင်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽွင်းလူင် တီႈလုမ်းၽွင်းလူင် မိူဝ်ႈ 19/07/1947 တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၸဝ်ႈ ပႃးတင်းၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း လႆႈလူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵမ်းလဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းတႄႉ လႆႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ တၼ်းလႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈ ႁူင်းယႃ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ တီႈ 20/07/1947 ၶၢဝ်းယၢမ်း 12:00 မူင်း ၸင်ႇသဵင်ႈၵၢမ်ႇ သုတ်းမုၼ် ႁူမ်ႇပူၼွၼ်းၽႄး။
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း (ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်)ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇ ယွမ်းတၢၼ်းသၢႆၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆး တေပူၼ်ႉဢွၵ်ႇ တႂ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵမ်မိုဝ်း ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈသေ ႁူမ်ႈပူတ်းပွႆႇဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃမႃး ၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ် /ႁတ်းငၢၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဵင်ႇမုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ တူင်ႇဝူင်းတႆး ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းဢမ်ႇႁၼ်လီၵေႃႈမီး။ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်းၵႂႃႇႁူမ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈတုၵ်ႉၶ ပဵၼ်ၶီႈၶႃႈမၢၼ်ႈ မႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ၊ ဢမ်ႇမီးတီႈလီဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်သင်-ဝႃႈၼႆၵၼ်။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢူးသူၺ်ႇဢူင်း ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈႁဝ်းယူႇႁင်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇတိုၵ်း ဢဝ်တႄႉ ႁဝ်းလႆႈၵွၼ်းၶေႃ မိူၼ်မလေႊသျိူဝ်ႊၶဝ် သိင်ႊၵပူဝ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁူမ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ ႁဝ်းၽိတ်းမႃး။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ် ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ (ယွင်ႁူၺ်ႈ) ၶဝ်ၵေႃႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸဵမ်ပိုင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တိုၼ်းမိပ်ႇတႆးႁူမ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၵတ်ႉၵႃႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ယင်းလႅတ်းသေ ႁဵတ်းဝႆႉလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်- ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။


text:
တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း (IPA: [tɑ᷆ kʰi᷆ lék]), (မၢၼ်ႈ: တာချီလိတ်ခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tachileik District), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Taakhilaek]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ႑႗႖,႘႗႗ ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2015-03-24။


text:
ၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ (မၢၼ်ႈ: ကန့်ဘလူခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kanbalu District ; Shan pronunciation: [Zetaun Kaanpalu]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈဝဵင်း 4 ၸႄႈဝဵင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇယဝ်ႉ။[1] ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၸႄႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇဢူး ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ သေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်း ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Sagaing Region District Map" Archived 2017-02-02 at the Wayback Machine. Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
မတယႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမတယႃႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Madaya), (မၢၼ်ႈ: မတ္တရာမြို့) ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇဢေႃႈ။ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် 15 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈတၢင်းလူတ်ႉလဵင့် တႃႈလိူဝ်ႇ - မတယႃႇ သုတ်းၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းမတယႃႇၼႆႉ မီးတီႈသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 330 ထတ်းသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း သူပ်းပၢၵ်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး 275 လၵ်း၊ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵူတ်ႉမူၵ်ႉတမ 415 လၵ်းပၢႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ် မတယႃႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၽၼ်ၼမ်ႉသေ မီးႁူၺ်ႈလွႆၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၼ်မတယႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးႁွင်ႈၶုတ်း ဢၼ်သိုပ်ႇ မတယႃႇ တင်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ဝႆႉလႄႈ ၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတႄႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇ။ တီႈမတယႃႇၼႆႉ ၵူၼ်း 5 ပုၼ်ႈ 3 ပုၼ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ၵူၼ်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းလွင်ႈႁႃပႃသေ လဵင်ႉတွင်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမတယႃႇၼႆႉ မၼ်းမီးသုၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ မၢၵ်ႇမူင်ႈ၊ ၵူၺ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၽႃႈ၊ မၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၵဵင်၊ တူၼ်ႈပု ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇမတယႃႇၼႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယူႇ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း၊ တၢင်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ယူႇ။ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းမတယႃႇ သေႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဝႆႉယူႇ။ ၸွမ်းၽင်ႇၶၢင်ႈ ႁွင်ႈသူၺ်ႇတၶျွင်းၵေႃႈ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ထိုင် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးတၢင်းထိုင် မိူင်းတႆး ၵွၼ်ႇ။ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းႁွင်ႈသူၺ်ႇတၶျွင်း၊ မႄႈၼမ်ႉမတယႃႇ (ၶျွင်းမၵျီး)သေ ႁိူဝ်း၊ ပႄးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးယူႇ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈထုင်ႉမတယႃႇၼႆႉ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၵူႇၵျီး ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၵွင်းမူးပႅတ်ႇၼႃႈ လႄႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၺွင်ႇတေႃႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမုၼေႃး လႄႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈလုၼ်းတွင်း၊ ၵွင်းမီး ယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃး လိူၼ်ၵဝ်ႈ မႃး ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၽီတွင်ႇပျူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးႁွတ်ႈထိုင် ပၢင်ပွႆးယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မတယႃႇၼႆ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပီသၵ်ႈၵရိတ်ႉ 395 ပၢၼ် ဢၼေႃႇယထႃႇမိၼ်းၸေႃးၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၵမ်ႇပေႃးၸ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ယႃႇပေႁႂ် ၸၢပ်ႈလေႃးၵၼ်တင်း တႆးယူၼ်းသေ ၸင်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ် ၽွင်းမိူင်းၶဝ်သေ တႄႇတင်ႈမႃး ဝဵင်း 43 ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပႃးဝဵင်း မတယႃႇ ၼႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈတႄႇတင်ႈမႃးလႆႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မတယႃႇ (မၢတ်ႈတယႃႇ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ၽွင်းမိူင်းဢမၢတ်ႈ 100 ၵေႃႉတင်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မၢတ်ႈတယႃႇ (ဢမၢတ်ႈပၢၵ်ႇၵေႃႉ) ၼႆၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈၼၼ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၈.


text:
ဢဵင်ႇမႄး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး (မၢၼ်ႈ: အိမ်မဲမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Einme) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ႁွင်ႈဢဵင်ႇမႄး ဢၼ်ၵၢႆဝႆႉပၼ် ၼမ်ႉတႃႇၵ လႄႈ ၼမ်ႉမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၼၼ်ႉၼႆႉ တၢင်းဢွၵ်ႇ တၢင်းတူၵ်း မီး သွင်ၽႃႇလူင်ႇၶိုင်ႈလႄႈ တၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်း မီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈလၵ်းႁႃႈၽႃႇလူင်ၼႆႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 525 လွၵ်းလၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် 335 ဢေႇၵယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 7,465 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈ လႄႈ ယၢင်း ယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶႄႇ လႄႈ ဢိၼ်ႇတိယ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ လုမ်းၼၢမ်းၼႃႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း၊ လုမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတတ်းသိၼ်၊ တိူၵ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်သၢႆလူမ်း၊ တပ်ႉပလိၵ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁူင်းယႃ ၼၼ်ႉသေ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉသုင် ၼိုင်ႈႁူင်း၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီးႁႃႈႁူင်းယဝ်ႉ။ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမီးဝႆ့ 16 ၵျွင်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းဝဵင်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၵေႃႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသုတ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ လႄႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ပွတ်းတွတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ လႄႈ တီႈ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းပွတ်းဢွၵ်ႇပတဵင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁင်းၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 18 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉသေ ၼႃႈလိၼ်ဢိူင်ႇပူႇၵႄႇ ၶဝ်ႈပႃး 111 တီႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 118,328 ၵေႃႉသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢဝ်း ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တီႈ ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးၼႆႉ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ မီး 11 လင်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵႃးၶဝ်ႈသၢၼ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ပေႃ၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မွၵ်ႇ၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႅမ် တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်လႄႈ ၽုၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉလီသေ မၢင်တီႈၼႆႉ ပၢႆၽုၵ်ႇလၢႆၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇဢုၼ်၊ မၢၵ်ႇမု၊ ဢွႆ၊ ၵူၺ်ႈ၊ မၢၵ်ႈမူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၼွင်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢုမ် ဢၼ်လိုဝ်းလင်မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ပၢၵ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉလိူင်ႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်တေၢႉသူင်ႇ၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃးၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉ ၼမ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵႃးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႇၸူးၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၼမ်သေ တွၼ်ႈတႃႇၸူး ပတဵင်ႇ၊ ၵျွင်းၵူင်း၊ ၵျူင်ႇပျေႃႇ၊ ဝႃးၶႄႇမ၊ မျွင်းမျႃႉၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် တွၼ်ႈတႃႇၸူး ၵုၼ်မေႃႇလမႅင်ႇ (မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း)၊ ၺွင်ႇတူင်း၊ မဢူႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် မီးႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ် ရသၽပိူင်ႇလႄႈသင်၊ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး သုၼ်တူဝ်လဵဝ်လႄႈသင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးတေႃႉသူင်ႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ တၢင်းလိၼ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢဵင်ႇမႄး-ၵျွင်းၵူင်းဝႆႉလႄႈ တႃႇၵႂႃႇတႃႇမႃး ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယူႇ။ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး တေႃႇ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီးထွင်ႉ လႄႈ ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းတပိၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းသိူဝ်ႇမၢၵ်ႇႁိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးၼႆႉ ပဵၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း မျူဝ်ႉၸႃးမျွင်းမျႃႉ လွၵ်ႉၽျႃး မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉ ၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢိူင်ႇၵျူင်ႇပတီႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလွၵ်ႉၽျႃး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႇ ရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵျူင်ႇပတီႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢိူင်ႇၵျူင်ႇပတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈသိုၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈလႆႈလူႉႁၢမ်းမႃးသေ တႅၵ်ႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈဢိတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၽြႃးလူင်သျိၼ်ႇပိၼ်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၵျီး သွင်သူႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးၸဝ်ႈပီႈသျိၼ်ႇပိၼ်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၵျီး (ယၢမ်းလဵဝ်မီးတီႈတွၼ်ႈၶျွင်းဝဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးယဝ်ႉ။ ၽြႃးၸဝ်ႈၼွင်ႉ ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇယဝ်ႉ။) မႃးပၼ်ၾၼ်တီႈ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်း ယွမ်ႇလႄႇပေႃႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပၢင်းၵိူဝ်းယမ် ဝႃႈၼႆ ပၼ်ၾၼ်တႃႇၸဵတ်းဝၼ်းလႄႈ ယွမ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဢဵင်ႇမႅတ်ႉၵျီး (ၾၼ်လူင်)ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉ ၽိူဝ်ႇတင်ႇဝဵင်းမႃး ယွမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ပွၵ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းၵေႃႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းဢဵင်ႇမႅတ်ႉၵျီး ၼႆသေ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုဝ်မႃး ၸူးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃး ဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽြႃးၵွင်းမူး တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽြႃးၵွင်းမူး ၸိူဝ်းမီးတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးသျိၼ်ႇပိၼ်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၵျီး ဢၼ်ဢဝ် ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးၶျၢၼ်းတႃႇၵျီး သႂ်ႇထႃႇပၼႃႇဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ၽြႃးသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၵၢတ်ႇ၊ ၽြႃးၶျၢၼ်းတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇဢဵင်ႇမႄးၵျီး၊ ၽြႃးသီႇသူႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸႃႇၶျုၼ်ႇၶၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းသူပ်းႁွင်ႈၶုတ်း တီႈၶဝ်ႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉဝၢႆးသေ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းႁင်း ႁၢင်ႈႁေႃၸဝ်ႈၼၢင်း ဢၼ်လႆႈၸၢမ်ႇၵိၼ်ၼႃႈလိၼ်ၵျူင်ႇပတီႇ ဢၼ်ၶၢမ်ႇဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆႇ တင်း ၼွင်ႉၸၢႆးဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းတင်း ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈလွၵ်ႉၽျႃးသေ ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်ႈ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ရႃႇၸႃႇတိရတ်ႉၼၼ်ႉသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (15)


text:
လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း 1958 ၶၢဝ်းၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 7 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းဝၼ်း(မိူင်းၶႄႇ) ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉ သေႃးယၼ်ႇတ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 30 ၵေႃႉ (ပႃးမၼ်းၸဝ်ႈ= 31 ၵေႃႉ) ၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇ ၵၼ်၊ ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်း ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် တိုၵ်းဢဝ်မိူင်းတႆး လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ – “လႆႈတႅပ်းတတ်း မၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပူၼ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉၶယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈပူၼ်ႉ တၢင်းတုၵ်ႉၶ မိူၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေဢဝ်ၼႃႈဢူၵ်းႁဵတ်း တမ်ႇတိူင်းသေ တိုၵ်းတေႃး ၽူႈၶဵၼ်ၵႂႃႇ ဢမ်ႇသုတ်ႈဢမ်ႇႁူၼ် ” – ဝႃႈၼႆ။
ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶိူဝ်းႁဝ်း မိူင်းႁဝ်း တေပူတ်းပွႆႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉ သေႃးယၼ်ႇတ ယၼ်ႇၸႂ် ပၵ်းၸႂ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႆသေ တႄႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 64 ပီ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိူင်းဝၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈဢွၼ်တႄႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေဢၢၼ်း တိုၵ်းတေႃး လွင်ႈဢမ်ႇတြႃးသေ ဢၢၼ်းဢွၼ်ဢဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ – လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၼ်တႄႇ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၼ်ႁဵတ်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႄ တူဝ်ယၢင်ႇမႃး။
ယၢမ်းလဵဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵၼ်သင်ယူႇ ၸုမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဵတ်းသင်ယူႇ ၵွပ်ႈသင် ၵၢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉ လႆႈႁိုင်ၼၢၼ်းမႃး 64 ပီ ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ယၢမ်းလဵဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်သင် ထုၵ်ႇဝူၼ်ႉ ထုၵ်ႇၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်။
ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တၢင်းလၢႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် သႅၼ်းၽူႈၼမ်းတၢင်းလၢႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ ပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ၊ ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မေႊ 21 မိူဝ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးမႃး။
တႃႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေဢွင်ႇမၢၼ် ထိုင်တီႈလႆႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵူႈလွၵ်းၵူႈလၢႆး။ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလႄႈ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈႁိူၼ်း လႄႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဢထမ်ႇမ တဵၵ်းငႅၼ်ႉၵႅၼ်ႉၶေႃးသေ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတိုၼ်းတေဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်လႆႈ။
ၵွပ်ႈၼၼ် တပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းတူဝ်ယၢင်ႇလီ (စံပြတပ်မတော်) ၊ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇၵတ်ႉၵျၢင်ႇ (Professional Army) ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပေႃးလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၼပ်ႉထိုဝ် လႆႈပိုင်ႈလႆႈဢိင်။ တပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉ တိုၵ်ႉလႆႈ ၶၢၼ်းဢဝ်၊ ၺွပ်းၶျေႃးဢဝ်၊ ဢထမ်ႇမ တဵၵ်းၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇမႃးႁဵတ်းသိုၵ်းယူႇၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလႆႈထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း မူႇပိူင် လၵ်းၼမ်း ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ် လွၵ်းလၢႆးပၢႆးသၢင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတင်းမူတ်းယူႇ။
ပေႃးႁၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလွၵ်းၸုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ တၢင်းလၢႆ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းလၢႆ လီၽွမ်ႉၵၼ် ပဵၼ်ပၢၵ်ႇပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ် ၸီႉၸမ်ႈလတ်းတၢင်း ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၼၼ်ႉ တိုဝ်းၵမ် ႁဵတ်းၸွမ်း လွၵ်းၸုၵ်း လၵ်းၼမ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵႂႃႇ။
တပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ဢၢၼ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးၽႂ် ဢမ်ႇထတ်းသၢင်လႆႈ/ ပေႃးဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ထတ်းသၢင် ဢၼ်ၽိတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇ လွၵ်းႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈလႆႈၵေႃႈ ၵႃႈၶႂ်ႈဝႃႈႁဵတ်းတႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႃႈ၊ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ်ႈထိုင်တီႈလႆႈ။
ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 100 ပီၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၊ မူႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း CSO, CBO လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း တိုၵ်ႉတေပဵၼ် ဢၢႆႈဝႃႈၸီႇ ဢီႇဝႃႈၽဝ်သေ တိုၼ်းတေဢမ်ႇပဵၼ် ပၵ်းၼိုင်ႈ ၸိုင်ႈလဵဝ်လႆႈ ။
ယူႇငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ် ပႆသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လႂ်ဝႆႉယူႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တိုၵ်းတေႃး လွင်ႈဢမ်ႇတြႃးသေ သၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် ပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈသေၵမ်း။
ယေႃးမုၼ်ၶႂၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ သေ –
သဵင်ၶဝ်ႇႁွၵ်ႈ (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ)
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
21 မေႊ 2022


text:
ၵူၼ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်း(တုပ်ကွေးရောဂါ) ၼမ် မၢင်ႁိူၼ်း ပဵၼ်ဝတ်း တင်းႁိူၼ်းတင်းယေး ႁိုင် 3-4 ဝၼ်း ၸင်ႇတေႁၢႆၶႅၼ်း။
တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉမႃး ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်တိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းၼမ် ၸွမ်းႁွင်ႈယႃ(ဆေးခန်း)လႄႈ ႁူင်းယႃလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၶဝ်ႈယူတ်းယႃ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ပဵၼ်ၵၼ်တင်းႁိူၼ်းတင်းယေး ၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆ ႁိုင် 3 ဝၼ်းၼႆႉဢေႃႈ။ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆး ၵမ်ႉၾူၼ် ၵမ်ႉၵတ်း ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆလႄႈၵူၼ်းၼႆႉပဵၼ်ဝတ်းပဵၼ်ဢၢၼ်ၵၼ်။ ပေႃးၵႂႃႇႁႃမေႃယႃ ၶဝ်သမ်းပၼ်ၶဵမ်ၼိုင်ႈ မၢၵ်ႈ။ ပေႃးယဝ်ႉ ပၼ်ယႃၵိၼ်မႃး တႃႇ 3 ဝၼ်း။ ပေႃးၵိၼ်ယႃႈယႃၵေႃႈ ႁၢႆၵႂႃႇၵၼ် ႁင်းၽႂ်မၼ်း ၶႃႈဢေႃႈ။ ”- ဝႃႈၼႆ။
ယႃႈယႃၵိၼ် ဢၼ်မေႃပၼ်မႃးၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ယႃဝတ်း/ ဢႆ လႄႈ ယႃႈၼၢဝ် (ပႃႇလႃႇသီႇတႃႇမေႃး) ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ တီႈႁွင်ႈယႃ ႁူင်းယႃ ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝႆႉယူႇတင်းဝၼ်းတင်းဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၸၢင်း ၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “မၼ်းပဵၼ်ၶၢဝ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၵၢၼ်ႇတီႈၵျွင်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်သိုတ်ႈသိုတ်ႈသၢတ်ႈသၢတ်ႈ။ ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းၵျွင်း ယေႃးၵီႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်။ ပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉႁႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁႃႉၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၽႂ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁႄႉၵင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဝႆႉႁႂ်ႈလႆႈတႄႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းလီၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃ။ ”– ဝႃႈၼႆ။
တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ တေၶူပ်းၶူပ်းၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်ဝတ်း/ ဢႆၵၼ် ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႃ/ မိုဝ်း တေၵူၼ်ႉမူၺ်ႈ ၸဵပ်း၊ တေမီးလူမ်းၼၢဝ် ဢိတ်းဢွတ်း။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈ ပေႃးတိတ်းၸပ်းမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆ ၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၸပ်းၵၼ် တင်း ႁိူၼ်းတင်းယေး ဝႃႈၼႆ။


text:
ၸွမ်ၸိုင်ႈဢီႊရၢၼ်ႊ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၸၢဝ်းဢီႊရၢၼ်ႊ ၸၢင်ႈၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 မီးထိုင် 25 လၢၼ်ႉၵေႃႉ၊ တေၼမ်သုတ်းၼႂ်းတႃဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်။
ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇရွႆႊတိူဝ်ႊ (Reuters) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ- ၸွမ်ၸိုင်ႈႁတ်ႉသၼ်ႊ ရႆႊႁႃႊၼိ မိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ-ငဝ်းလၢႆးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႂ်းမိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸၢဝ်းဢီႊရၢၼ်ႊ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ 25 လၢၼ်ႉၵေႃႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ ယင်းၸၢင်ႈၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းထႅင်ႈ 30 ထိုင် 35 လၢၼ်ႉၵေႃႉ -ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉ worldometer ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသဵၼ်မၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉတႄႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ မီး 270000 ပၢႆ ၵူၺ်း။
ၵႅမ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်း တႄႉ ၸိၸမ်ႈဝႃႈ – “ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလၢတ်ႈၵႂႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မိူင်းဢီႊရၼ်ႊ ၼၼ်ႉ လႅပ်ႈမၼ်းတေႁူမ်ႈပႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးၾၢင်ႁၢင်ႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေ ဢၼ်ဢမ်ႇမႃးၵူတ်ႇထတ်းဢဝ်ၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်တီႈႁူင်းယႃၼၼ်ႉယူဝ်ႉ။ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉတိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်းတိတ်းၸပ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၼႆၸိုင် ပေႃးထိုင်ပီၼႆႉသဵင်ႈ (ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းမိူင်းဢီႊရၼ်ႊ ၼႆႉပီသဵင်ႈၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ) မႃးလႅပ်ႈတေထိုင်လႆႈႁူဝ်ၼပ်ႉပဵင်းဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယူႇ။”- ဝႃႈၼႆ။
ၸိုင်ႈမိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊၼႆႉ မီးႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 80 လၢၼ်ႉၵေႃႉ၊ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼမ်သုတ်း ၼႂ်းတႃဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁူပ်ႉႁၼ်ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တီႈဝဵင်းၵွမ်ႊ ဢၼ်မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလူင် တေႊႁႃႊရၢၼ်ႊ ၽွင်းၵၢင်လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊပူၼ်ႉမႃး၊ ဝၢႆးမႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈၽႄႈလၢမ်းထိုင် ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၽွင်းလူင် တေႃႇထိုင်တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးလၢႆလၢႆၵေႃႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈႁတ်ႉသၼ်ႊ ရႆႊႁႃႊၼိ မိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈတီႈႁူင်းပွႆႇႁၢင်ႈသဵင် (TV) ဝႃႈ- “မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မီးၸၢဝ်းဢီႊရၢၼ်ႊတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ မွၵ်ႈ 25 လၢၼ်ႉၵေႃႉ၊ လူႉတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ 14,000 ၵေႃႉ၊ မီးၵူၼ်းမိူင်းႁူဝ်ၵူၼ်းထႅင်ႈမွၵ်ႈ 30 ထိုင် 35 လၢၼ်ႉၵေႃႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းထႅင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁပ်ႉယူတ်းယႃတူဝ် ယူႇၼႂ်းႁူင်းယႃ 200,000 ပၢႆ-ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇထႆး sanook.com


text:
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12.10.2018 လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႄလႈ ပၢင်ၵၼ်ႇေတႃးၶူးသွၼ် ဢိင်ႇပႃးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၶႃႈႁဝ်းလႆႈပၼ် ၵႂၢမ်းႁူႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းႄလႈ ေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း ၶဝ်ၵႂႃႇ ေတမီးယူႇ 3 ႁူဝ်ေၶႃႈ
- ႁႂ်ႈမီးၽႅင်ၵၢၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢိုတ်းႁဵၼ်း
- ပၵ်းပိူင် ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ
- ႁႂ်ႈေမႃႁူႉၵုင်ႇမုင်
- ၽွင်းပိၵ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းႁႂ်ႈမီးၽႅင်ၵၢၼ်ႁဵတ်း
ၼႂ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈပၼ် ၵႂၢမ်းႁူႉတီႈ ေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၶဝ် မိူဝ်းၼႃႈဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁဝ်း ပိၵ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ေတလႆႈမီႈၽႅင်ၵၢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ယူႇ ယႃႇေပယူႇလၢႆလၢႆ ယႃႇေပယႃႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁႂ်ႈမၼ်းသူမ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆ ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႇႁဝ်းေတႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ႁဝ်းေတၵႂႃႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈထုၵ်ႇလီမီးၽႅင်ၵၢၼ် ၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၵူႈၶၢဝ်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ေတမီႈၽႅင်ၵၢၼ် ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵူႈၶၢဝ်း သင်ဝႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်း ၶိုၼ်ႈၼႃႈမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႆေၵႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ် ၸၼ်ၽႅင်ၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းယူႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းမႃး ၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁဝ်းသၢင်ႈဝႆႉတွၼ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ ၼိုင်ႈဢၼ်ေၵႃႈၸႂ်ႈ သင်ဝႃႈ ပိၵ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၵႂႃႇၼႆေၵႃႈ ယႃႇေပယူႇလၢႆၵိၼ်လၢႆ ႁႂ်ႈေမႃၸွႆႈၵၼ်ေပႃႈတၢင်းႄမႈႄလႈ ႁႂ်ႈေမႃထွမ်ႇၵႂၢမ်းေပႃႈႄမႈႁဝ်း။
ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း
- ပၵ်းပိူင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ
ၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ မၼ်းပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းဢွင်ႇေပႉၸၢတ်ႈပၢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႄလႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4လိူၼ် ၼႆႉဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၶတ်းၸႂ်မႃး ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမႃး ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈယၢပ်ႇလႆႈႁိုဝ်ႉမႃး ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁဵၼ်းမႃးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ သင်ထိုင်မႃးဝၼ်းပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈမႃး ႁဝ်းေတလႆႈ ႄၼၼမ်ႉၵတ်ႉႁဝ်းႄလႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃႁဝ်းယဝ်ႉ မၼ်းေၵႃႈၶႂ်ႈမိူၼ်ၼင် ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်မိူၼ်ပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတွပ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈပၵ်းပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈေမႃဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၸွမ်း ႁႂ်ႈေမႃဝႆႉၸႂ်ၼိမ်ၼမ်ႄလႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ႁၼ်ပိူၼ်ႈဢွၵ်ႇႁၼ်ပိူၼ်ႈၼွၼ်းယႃႇေပယိုၼ်ပိူၼ်ႈ သင်ႁဝ်းတွပ်ႇယဝ်ႉတႅမ်ႈယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈေမႃဢွၼ်ၵၼ် ၶတ်းထတ်းတူၺ်း မၢႆၽိူၼ်ႁဝ်းႄလႈ Meaing လိၵ်ႈႁဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶိုၼ်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈပၵ်းပိူင် ဢၼ်ေတဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၼႂ်းႁွင်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈႄလႈ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းေတ လႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သူၶဝ်ေၵႃႈႁူႉလီယဝ်ႉ ယုမ်ႇယၢမ်ဝႃႈ ေတဢမ်ႇၶိုၼ်း မႃးလၢတ်ႈထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်း။
ၽွင်းယၢမ်းၶဝ်ႈထတ်းတူၺ်းပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ
- ႁႂ်ႈေမႃႁူႉၵုင်ႇမုင်
ၼိုင်ႈပီႊၼိုင်ႈပွၵ်ႈဢမ်ႇၼၼ် သွၼ်ပွၵ်ႈ ႁႂ်ႈမီးပၢင် ၵၼ်ႇေတႃးၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၵူႈပီႊပီႊ ၶူးသွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈၶႂ်ႈမိူၼ်ေပႃႈတၢင်းႄမႈႁဝ်းၵူၺ်း ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလီပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးၶူးသွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးၽႂ် ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈလႆႈၽၢၼ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းေသ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၵူႈေၵႃႉ ။ ၶူးသွၼ်ဢၼ် ၸူၵ်းယူႇပႃႇၼႃႈသူၼႆႉေၵႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းယၢမ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူၼ်သူၶဝ်မႃးၼႆႉယူႇ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၵူႈေၵႃႉေၵႃႈ ယၢမ်ႈမီးၶူးသွၼ်မိူၼ်သူၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ၊ တႃႇႁဝ်းေတမီးတၢင်းႁူႉ တႃႇႁဝ်းေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇႁဝ်းေတလႆႈလီလႆႈပဵၼ် တႃႇႁဝ်းေတပဵၼ်ၵူၼ်းလီမႃးၼၼ်ႉ ေၵႃႉပဵၼ်ၶူးသွၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၽူႈေၼသႅၼ်ႈတၢင်းႁဝ်း။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ၶူးသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ လီဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုင်ၶဝ်ေတႉေတႉ ဢမ်ႇတူၺ်းငိုၼ်းလိူၼ်သုင်မိူၼ်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇမုင်မွင်းသင် တီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်းမႃးႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ၶူးသင် ၊ ဢမ်ႇတူၺ်းၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႈယႂ်ႇ ၊ မီးတၢင်းႁူႉသင် ေမႃသင်ေၵႃႈဢမ်ႇဢဝ် ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉေၵႃႉလဵဝ် ဢၼ်လႆႈသွၼ်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းမႃး ယဝ်ႉမႃးငိုၼ်း ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိမ်းသဵၼ်မၼ်းေၵႃႈ ေပႉၸႂ်မီးၸႂ်ေၸႇတၼႃႇေသ သင်ႇသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈ လၢၼ်ႈေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၵႂႃႇၵူႈဢၼ်ဢၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဝႆႉ ၵွပ်ႈၼႆ ၼိုင်ႈပီႊၼိုင်ႈပွၵ်ႈဢမ်ႇဝႃႈ ၼိုင်ႈပီႊသွင်ပွၵ်ႈ ႁႂ်ႈမီးပၢင်ၵၼ်ေတႃးၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၵူႈပီႊပီႊ တွၼ်ႈတႃႇၶူးေတႉဢမ်ႇမႃးၵၼ်ႇ ေတႃးေၵႃႈလႆႈယဝ်ႉ ၶူးေတႉ ပွႆႇဝႂၢင်းၶႂၢင်းပၼ်သူၶဝ်မူတ်းမူတ်းယဝ်ႉ ၵွပ်ႈသူဢမ်ႇႁူႉသင်ႄလႈ ၸင်ႇႁဵတ်းၽိတ်း ႁူႉႁဵတ်းႄလႈ ႁဵတ်းႁူႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ႄလႈ ၶူးပွႆႇဝႂၢင်းၶႂၢင်းပၼ် သူလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈၶူးေၵႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း ၶူးတၢင်းမူတ်းမူတ်းေၵႃႈေတမီးၸႂ်မိူၼ် ၼင်ၶူးၼႆႉၵူၺ်း။
ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 13.10.2018 ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း လွႆတႆးလႅင်း ဢမ်ႇၼၼ် ေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်း ( သႅင်သိုၵ်း ) လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉႄလႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈေၶႃႈၵႂၢမ်း သူင်ႇထိုင်တီႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၵႂၢမ်းသၢမ်ႁူဝ်ေၶႃႈၼႆႉဝႆႉယူႇ။
ၽွင်းတိုၵ်ႉၶဝ်ႈထတ်းတူၺ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈ
ငိၼ်းၸူမ်းၼမ်ၼမ်ၶႃႈ ထိုင်တီႈ ၽူႈၶဝ်ႈမႃး ဢၢၼ်ႇလူလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈႄလႈ ၵၢၼ်တူင်ႉ ၼုင်ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်ယူႇၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
- သႅင်သိုၵ်း
- ShanStateDefenceArmy


text:
လေးမျႅတ်ႉၼႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ (မၢၼ်ႈ: လေးမျက်နှာမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Lemyethna) ၼႆ့ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆ့ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇလႄႈ တီႈလွင်ႈၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈတၢင်းၵပ်ႉသိုပ်ႇၼမ်တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈ လုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်၊ ဢွင်ႈတပ်ႉပလိၵ်ႈ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ သၢႆလူမ်း၊ ႁူင်းယႃ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လွၵ်းပွၵ်ႉလွၵ်းဝဵင်း ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလီ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယၢဝ်း ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈယၢဝ်း မီး သၢမ်လၵ်း သေ ၼႃႈပွတ်း မီး ၼိုင်ႈၽႃႇလူင်ႇၶိုင်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈလီ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁႄႉပၼ်လႆႈ တႃႇပွတ်းတွၼ်ႈဝဵင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်လႄႈ ပေႃးၼမ်ႉငဝုၼ်ႇယိုင်ႈၶိုၼ်ႈၼႆ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လႆႈမႆႈၸႂ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽေးၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1882 တေႃႇ 1908 ၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၵေႃႇမတီႇဝဵင်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းမႃးသေတႃႉ ထိုင်ပီ 1809 မႃး ၼမ်ႉလႆႈထူမ်ႈဝဵင်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉပႅတ်ႈ ၵေႃႇမတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 6926 သေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၵေႃႈ မီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တီႈၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃးၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸႄႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီး 58,184 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ပဵၼ်ဢၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း မီးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်သၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မီး ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼႆႉ မိူဝ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်မွၼ်းသေ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်မွၼ်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၺႃးတလၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၶူးဝဵင်း၊ ႁူဝ်ႉဝဵင်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝဵင်းမႃး ၶိုင်ႇၶိုင်ႇၶမ်ႉၶမ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃးၵျီး တိုၵ်းသိမ်းဢဝ် တိူင်းရႃႇမၺ ဢွင်ႈတီႈမွၼ်းသၢမ်ႇထႃႇယဝ်ႉ ဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢမ်းသေ ပဵၼ်ထိူၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ႁိုင် 50 ပီယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႇတ ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းလႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၵ်းလုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽဵဝ်ႈယုမ်းထိူၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈဝဵင်းၼႆ့ လႆႈႁၼ် ၵွင်းမူး ဢၼ်ပၺႃးတလတင်ႈမႃး၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူးဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ ႁူဝ်ႉဝဵင်းၷဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆးႁၼ်ပႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူဝ်ႉဝဵင်းၼႆႉ မီးသီႇၼႃႈသီႇၽၢႆႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃး လေးမျႅတ်ႉၼႃႇ (သီႇၼႃႈ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈလၢတ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈတႄႉ တီႈၼႃႈသီႇၽၢႆႇ တီႈၵွင်းမူးပၺႃးတလၼၼ်ႉ မီးပၢႆႉၼိုင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉ ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ပီတႄႇတင်ႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ပီမိူင်း 1127 သေ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ ပၺႃးတလၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈၽၢႆးႁိူဝ်းလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼႆႉ လႅပ်ႈတေႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ပီၶရိတ်ႉ 1826 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းပတဵင်ႇ လႆႈမႃးသေႃႉတီႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ ဢမ်ႇၵႃးၽြႃးလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးထူႇပႃႇရူင်ႇ၊ တေးမုင်းတႃႇဝတဵင်ႇသႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆ့ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးသီႇတႃႇ ဢၼ်သီႇတႃႇၶဝ်ႈပီၼွင်ႉတႄႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်တူၵ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းသုတ်းသုတ်း ၵႃႈတီႈၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ ႁင်းၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ တေႃႇထိုင် ပီၶရီတ်ႉ 1890 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇသေ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆ့ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလိူဝ်သေ သႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ လၢႆႈသႂ်ႇပၼ်တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပိူင်လူင် တီႈ ၸႄႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼႆႉ လႆႈလူင်းၸႅင်ႇဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵႅပ်ႈဝႆႉသေ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးၽၢႆႁႄႉၼမ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃး ၵၢၼ်သူၼ်ယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီး ၽၢႆႁႄႉၼမ်ႉလႄႈ ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၼမ်ႉၵႆႈထူမ်ႈယဝ်ႉ။ ပွတ်းၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းတူၵ်းၽၢႆႇတိၼ်သၼ်လွႆရၶႅင်ႇလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်းလွႆ လွႆပႅၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁွတ်ႈထိုင် ၽင်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ လိၼ်ဢမ်ႇပေႃးလီလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈၵူႈပီလႄႈသင် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးပဵၼ်သေ လွင်ႈၽႄးၼမ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈတမ်းၸႂ်။ ၼႂ်းၵႄႈၵွင်းလွႆ တီႈတိၼ်သွၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ မီးဢွင်ႈတီႈ လီၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်သွၼ်လွႆရၶႅင်ႇလႄႈ ၼႂ်းၵႄႈၵွင်းလွႆၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပႃႇမႆႉသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ပဵၼ် သၢႆၸိူၵ်ႈပႃႇမႆႉလေးမျႅတ်ႉၼႃႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်လွႆၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽၼ်းၽဵဝ်ႈပႃႇမႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၽင်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈၵျူင်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပွတ်းတူၵ်းဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ပွတ်းၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ တီႈႁိၼ်းတတႃႉသေ မီးဝႆႉၽၢႆႁႄႉၼမ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်လႄႈ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းၶႅမ်ႉလိူဝ်သေ ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ သၢႆငၢႆၵႃႉၶၢႆၵေႃႈ တိူဝ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ တႃႇၵႂႃႇမႃးၼႆႉ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆတၢင်းပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈမႃးလႄႈ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ။ လႆႈဢဝ် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ၊ ႁိူဝ်းမေႃႇတေႃႇ၊ ပေးၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် တီႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼႆႉ တေႃႉသူင်ႇၸူး ဝဵင်းပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ႁိၼ်းတတႃႉ လႄႈ ပတဵင်ႇသေ ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉတီႈၼိူဝ်သၢႆတၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်သူင်ႇၵူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းၶၢမ်ႈဝႆႉ တီႈၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပၢႆႈသိုၵ်းသေ လႆႈယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းမႄးၶူဝ်းလူင်ၼၼ်ႉသေ လူတ်ႉရဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈတလူၵ်ႉထေၢးသေ ၵႂႃႇလႆႈတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းၽယႃးၵူင်း ဢၼ်မီးတီႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ မျၢၼ်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်တၢင်း ႁိၼ်းတတႃႉ ပတဵင်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸၢင်ႈဢဝ် ၸွမ်းတၢင်းလိၼ်သေၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆၵႂႃႉ ဢၼ်ႁွတ်ႈထိုင်လႆႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (12)


text:
ရေႃႇၼႄႇတူဝ်ႇ (ၵူၼ်းပိတ်ႇမၢၵ်ႇၼင် ပရႃႇၸီး)
ရေႃႇၼႄႇတူဝ်ႇ လူးဝိတ်ႉ ၼၸႃးရီႇယူဝ်ႇ တေ လီမႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ႉဝႃႈ ရေႃႇၼႄႇတူဝ်ႇ (ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ: Ronaldo Luís Nazário de Lima) ၼႆႉ ၵိူတ်ႈမိူဝ်ႈ သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 1976 [2] သေ ပဵၼ် ၵူၼ်းၵဝ်ႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ႇ ၵူၼ်းပရႃႇၸီး (ၽူႈလဵၼ်ႈတႅဝ်းၼႃႈ) ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း၊ ၸဝ်ႈၶွင် ၸုမ်း Real Valladolid ၵလၢပ်ႉ လႃႇ လီၵႃႇ သပဵၼ်ႇၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်တႄႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ O Fenômeno(ၽူႈလီဢၢမ်း - Phenomenon) ၼႆသေ[3] ၼႂ်းၵႃႈ ပိုၼ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈလဵၼ်ႈတႅဝ်းၼႃႈ ရေႃႇၼႄႇတူဝ်ႇ ၼႆႉ မၼ်းဢဝ် ၸဵင်ႇမုင်ႈႁၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈထၢၼ်ႈၽူႈလဵၼ်ႈတႅဝ်းၼႃႈ ပေႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈၼိုင်ႈတီႈသေ သမ်ႉပေႃးမီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ် ၽူႈလဵၼ်ႈတႅဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃး ဝၢႆးလင်မၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ သူးယွင်ႈၵုင်ႇ ဢၼ်မၼ်းလႆႈမႃးၼၼ်ႉ သူးၽူႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈ တႃႇၼိုင်ႈပီ ႁင်း ၾီႇၾႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈမႃး သၢမ်ၵမ်း၊ သူးမၢၵ်ႇၼင်ၶမ်း လႆႈမႃး သွင်ၵမ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Após início pobre em Bento Ribeiro, Ronaldo conquista o mundo" (in pt)၊ 14 February 2011။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 19 September 2015။။
- ↑ According to Ronaldo: The Journey of a Genius (2005) by James Mosley, Ronaldo was born on 18 September, but was registered on 22 September
- ↑ Ronaldo Nazário O Fenômeno


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်သိုပ်ႇၸႃႇတႃႇဝၢၼ်ႈသၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ
ဝၼ်းထိ 21/8/2019
မိူဝ်ႈၼႆႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်လႄႈဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼႂ်းၸေႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၸတ်းပၢင်သိုပ်ႇၸႃႇတႃႇဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်ႁႂ်ႈသိုပ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်၊ပိူဝ်ႈသၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉ တူႈဢၼ်တေလုပ်ႇထူမ်ႈဝၢၼ်ႈလႄႈႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။
သင်ၶၸဝ်ႈ 12 ပႃးလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 700 ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ၊ ႁူဝ်ၼႃး၊ မၢၼ်ႈႁူမ်ႈ၊ တူၼ်ႈၵႅင်း၊ ၼၢႆးလူင်၊ ၼႃးသလွင်း၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈလႄႈသီႇပေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈလူင် ဢၼ် ယူႇႁိမ်း ၾင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈ ပိူဝ်ႈသိုပ်ႇၸႃႇတႃႇဝၢၼ်ႈယၢမ်း 7 မူင်းၵၢင်ၼႂ်။ ဝၢႆးသိုပ်ႇၸႃႇတႃႇ ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈတေႁူမ်ႈၵၼ် ဢဝ်ပၢႆႉသၢၼ်ၶတ်းၽၢႆ တိတ်းၸွမ်းႁိူၼ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ။
ဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်တင်းသွင်ဝၢၼ်ႈမီးႁူဝ်ၵူၼ်းႁိမ်းၸမ် 700 သေၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸဵမ်းဝၢၼ်မၢၵ်ႇ ဝၢၼ်ဢၼ်ၽုၵ်ႇၸွမ်းသၽႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်ၵမ်ႈၼမ်မီးသူၼ်မၢၵ်ႇဝၢၼ်သေတီႈ ဢေႇသုတ်း 2 ဢေႇၵႃႉလႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလၢႆးလႆႈ 1,960,000 ၵျၢပ်ႈတေႃႇပီယူႇယဝ်ႉ။
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်လၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်းႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈႁဝ်းလႄႈသူၼ်မၢၵ်ႇဝၢၼ်ဢၼ်ပၼ်ၼမ်ႉ တွၼ်းၽွၼ်းလီႁဝ်းမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ႁဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ထႅင်ႈ။ႁဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽၢႆၼႆႉမႃး ထူမ်ႈပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈႁဝ်း” ဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၸိုင်ၼမ်ႉတေယိုင်ႈၶိုၼ်ႈထူမ်ႈပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈတႃႈ လူင်တၢင်းတူၵ်းလႄႈဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်တၢင်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈမူတ်းယဝ်ႉ၊ၶူဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းလႄႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၾႃဢၼ်မီးငႂ်ႈၽုၼ်ႇလီသေၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်မၼ်း ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈတေၸူမ်ယူႇတႂ်ႈၼမ်ႉပႅတ်ႈသဵင်ႈ။ၽၢႆၼႆႉပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းသိူဝ်သေတႃႉၶွမ်ႇပ ၼီႇၶႄႇ၊သဝိတ်ႉၸိူဝ်ႇလႅၼ်ႇလႄႈၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉတိုၵ်ႉလူင်းတိုၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ။ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိမ်းၼွင်ၶဵဝ်၊ၵျွၵ်းမေး၊ၵူတ်ႉၶၢႆ၊သႅၼ်ဝီလႄႈလႃႈ သဵဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇတင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 15/8/2019 မႃးၼၼ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း3,000 ပၢႆယဝ်ႉ။
ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆယႂ်ႇလူင်သၢမ်ဢၼ်ပႃးၸဵမ်ၽၢႆလူင်ဢၼ်တေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 735 မီႇၵႃႇဝတ်ႉတီႈယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်တီႈမီး ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်သေၶွမ်ႇပၼီႇ SN Power ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼေႃႇဝူၺ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉၵေႃႉလူင်းတိုၼ်းၶိုင်သၢင်ႈ။
ၸၢႆးထမ်းဢၢႆးၵေႃႉႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်သိုပ်ႇၸႃႇတႃႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈၽွင်းတိုၵ်ႉမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵၢင်ႇယူႇၼႆႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် ၸုမ်းသၽႃဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၸိုင်ႈတႆး +66 (0)81 672 2031
ၸၢႆးထမ်းဢၢႆးၽူႈႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်သိုပ်ႇၸႃႇတႃႇ +95 (0)9-718-799-82
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင် +95 (0)9-262-108-062
Download PDF files:


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 5/7/2022
ၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႉၶမ်းၶၢတ်ႇၾႆးၾႃႉပဵၼ်ပီ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၶၢတ်ႇၾႆးၾႃႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ယွၼ်ႉတၢင်းၾၢႆႇၶႄႇတတ်းပႅတ်ႈ တင်ႈတႄႇၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 2021 မႃးၵွပ်ႈပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ်တီႈၶႅၼ်ႈၵၼ်။
ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း မီးႁူဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်း 161 လင် တင်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉၾင်ႇတၢင်းႁွင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း သေတိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၼႆႉႁၢင်ႇၵႆဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသွင် ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊသေ ယူႇဝႆႉၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးသၢႆၾႆးၾႃႉတေႃႇၸူးမႄႈၼမ်ႉမၢဝ်းသင်၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၵႃႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၾႆးၾႃႉ တၢင်းဝၢၼ်ႈၼွင်သွင် ၾင်ႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၶၢဝ်းႁိုင်ယၢဝ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2020 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ် တႄႇႁဵတ်းႁူဝ်ႉသွင်ထၢပ်ႈ ႁၢင်ႇလႅၼ် လိၼ်မွၵ်ႈ 15- 20 မႄႊတိူဝ်ႊၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်မီးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈလူဝ်ႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊ-19 ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႉၼၼ်ႉသုင် 7 မေႊတိူဝ်ႊ တၢင်းၾင်ႇမိူင်းၶႄႇလႄႈထႅင်ႈၸၼ်ႉၼိုင်ႈ သမ်ႉသုင်သုင် 5 မေႊတိူဝ်ႊ တၢင်းၾင်ႇမိူင်းတႆး တတ်းလတ်းၶၢမ်ႈၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သေၺၢပ်ႈဝႆႉလႅၼ် လိၼ်တႆး-ၶႄႇယဝ်ႉႁဵတ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၼႃးတၢင်းၾင်ႇမိူင်းတႆး ၶၢတ်ႇလၢႆးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 10/7/ 2021 ဢမ်ႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းသင်သေ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်း ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇၶဝ် တႄႇႁဵတ်းႁူဝ်ႉလဵၵ်း ၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ယဝ်ႉ ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈမႃးဢဝ်ၼင်လိၼ် ၾင်ႇမိူင်းတႆး ၼႂ်းၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇမႃးႁႄႉႁၢမ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း တင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇတႅၵ်ႈတီႈလိၼ်ၶဝ်မႃး တီႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁွင်ႉပႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇၶဝ်မႃးပႃးပိူဝ်ႈ တႃႇတေၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶႄႇၶဝ်ဢမ်ႇယွမ်းမႃး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/7/2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 6 မူင်းၵၢင်ၼႂ် မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဝ်မွၵ်ႈ 50 ၵေႃႉမႃးတီႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃၼၼ်ႉထႅင်ႈသေ ဢဝ်ရူတ်ႊထုၺ်ႇ/ထႆၼိုင်ႈလမ်း မႃးၶုတ်းလုၵ်း ၶုတ်းႁူးတႃႇတေၾင်သဝ်ႁူဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈၶဝ်ထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဝ် လႆႈပွႆႇပႅတ်ႈဝႆႉၶိူင်ႈ ၸၢၵ်ႈရူတ်ႊထုၺ်ႇ/ထႆ ၶုတ်းႁူးၶဝ်သေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတၢင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မီးၵႃးသိုၵ်းၶႄႇသၢမ်လမ်း ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလွင်ႈလွင်ႈယူႇ တီႈလႅၼ်လိၼ်တၢင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၼႄလွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။
ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ် ၸွမ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသုမ်းတီႈလိၼ်ႁႆႈၼႃး ၼႆသေလိုၼ်းသုတ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇလႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၵိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈသိုပ်ႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉမႂ်ႇ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈၶိုၼ်း ထူမ်ပၼ်လုၵ်းႁူးလိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ၶုတ်း တႃႇၾင်သဝ်ႁူဝ်ႉ တင်းမူတ်းသေ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶုတ်းထုၺ်ႇ/ ထႆၶဝ်မိူဝ်းၶိုၼ်းမူတ်း။
ဝၢႆးၼၼ်ႉသွင်ဝၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20/7/2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 10 မူင်းၵၢင်ၼႂ် ၾႆးၾႃႉၶႄႇတီႈဝၢၼ်ႈၼွင်သွင် ဢၼ်သူင်ႇပၼ် ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉတတ်းပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၶဝ်လႆႈ တၢင်ႇထိုင်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾႆးၾႃႉ တီႈမိူင်းမၢဝ်း (သူၺ်ႇလီႇ) သေလၢတ်ႈဝႃႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်သွင် ၶဝ်တေႃႇပၼ် ၾႆးၶိုၼ်းယဝ်ႉၼႆ ၵူၺ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉတႄႉဢမ်ႇမႃးလႆႈသၢမ်လိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ၸိူဝ်းမီးငိုၼ်းၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်သိုဝ်ႉၸၢၵ်ႈၾႆးလႄႈၽႅၼ်ႇသႅင်လႅတ်ႇ (Solar panels) သေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵူၺ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇပေႃးမီးငိုၼ်းတႄႉလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၾႆးတဵၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 10/10/2021 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾႆးၾႃႉၶႄႇၶဝ် မႂ်တၢမ်ႇငိုၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်သွင် 7,000 ယူၼ်ႊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၾႆးဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းသေ ဝၼ်းၼၼ်ႉဝၢႆးဝၼ်းၶဝ်ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်ၾႆးတႃႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 19/10/2021 မီးၾႆးမႆႈႁိူၼ်းၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းလင်ၼိုင်ႈသေ ၾႆးၾႃႉၵေႃႈလႆႈတတ်းၵႂႃႇၶိုၼ်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵပ်းသၢၼ်တင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾႆးၾႃႉၶႄႇၶဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ယုင်ႈၼႃႇ ပႆႇတၼ်းႁဵတ်းပၼ်ၼႆသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉတႄႉတိုၼ်း ဝႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉၾူၼ်ႊၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၾႆးၾႃႉၵေႃႈၺႃးတတ်းမႃးထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းလႆႈသိုဝ်ႉၾႆးၾႃႉမိူင်းၶႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီ။ လႆႈၸၢႆႇပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈ တိတ်းတင်ႈပၼ် မႄႊတိူဝ်ႊပွၵ်ႊ ၼႂ်းပီ 2002၊ ၼိုင်ႈဢၼ်လႂ်မႅၼ်ႈငိုၼ်းၶႄႇ 560 ယူၼ်ႊ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း လႆႈပၼ်ၵႃႈၾႆးၼိုင်ႈယူႊၼိတ်ႊလႂ် 1 ယူၼ်ႊငိုၼ်းၶႄႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၾႆးၾႃႉ ႁႅင်းၼမ်ႉမၢဝ်း 1 ပိုတ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းပီ 2009 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵႃႈၾႆးၵေႃႈလူတ်းလူင်းၵႂႃႇလိူဝ် 0.6 ယူၼ်ႊ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ လွင်ႈၾႆးၾႃႉၺႃးတတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၼ် ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈၶႄႇၶဝ်ၶတ်းၸႂ်ႁႃတၢင်းၽိုတ်ႉၸိမ်ႁိမ်ဢဝ်လႅၼ်လိၼ်ၾင်ႇမိူင်းတႆးၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ။ လႅၼ်လိၼ်ဢွင်ႈတီႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၶႄႇၶဝ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်တေႁဵတ်းၶူဝ်ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉမၢဝ်း ၸူး ၼမ်ႉၶမ်း တီႈဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွမ်မႆႈၸႂ်ဝႃႈၸၢင်ႈသုမ်းတီႈလိၼ်ပႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶႄႇပေႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းတီႈၶူင်းၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ တီႈၼမ်ႉမၢဝ်း 1 ၼႂ်းၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ်ဢမ်ႇသိုပ်ႇပၼ်ၾႆးတႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီသေလၢႆလႄႈ ဢမ်ႇလီပဵၼ်သေဢိတ်း။
ၶူင်းၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ ၼမ်ႉမၢဝ်း 1 ၼၼ်ႉ မီးၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ China’s Yunnan United Power Development Co. Ltd. လႄႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈ Burma’s Ministry of Electric Power ႁူမ်ႈ ပုၼ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိၼ်ၵႅၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈသူင်ႇႁႅင်းၸႂ်ႉတိုဝ်း Build-Operate-Transfer (BOT) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 40 ပီ။ ႁႅင်းၾႆးဢၼ်ဢွၵ်ႇ 600 မႄႊၵႃႊဝတ်ႊၼၼ်ႉ တႃႇ 400 မႄႊၵႃႊဝတ်ႊ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈတႃႇ 200 မႄႊၵႃႊဝတ်ႊ သူင်ႇဢွၵ်ႇပၼ်မိူင်းၶႄႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တီႈၽၢႆၼမ်ႉမၢဝ်း 1 ၼၼ်ႉၵမ်ႈ ၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆၾႆးၾႃႉႁႅင်းသုင်သေသူင်ႇၵႂႃႇၸႂ်ႉတီႈႁူင်းႁုင်ႁဵၵ်ႇ တီႈလွႆတႃႈၵွင် ဢၼ်မီးႁိမ်းထီးၶျၢႆႉ ၼႂ်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ China Nonferrous Metal Mining Group ၵေႃႉႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၺႃးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းၶူင်းၵၢၼ်ၶႄႇ ပႃးၸဵမ်ၵၢၼ်ၼမ်ႉ မၼ်း လႄႈတေႃႈၵႅတ်ႊ ၶၢမ်ႈမိူင်း (China National Petroleum Corporation’s transnational oil and gas pipelines) ဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းႁၢင်ႇၵႆဝၢၼ်ႈ 200 မႄႊတိူဝ်ႊ တၢင်းတူၵ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2010 ၽွင်းတိုၵ်ႉတႄႇၾင်တေႃႈမၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁႆႈၼႃးၶဝ် လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈသၢႆႈတႅၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၽွင်း မႃးၶုတ်းလုၵ်းၾင်ၼႂ်းၼႃးၶဝ်လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈဢဝ်မၢၵ်ႇမႃးၾင်တႃႇဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼၼ်ႉ လုင်းဢွင်ႇၺုၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁႆႈၼႃး ပွၵ်ႉဢွင်ႇမျႅတ်ႈတႃႇ ၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ယဵပ်ႇၺႃး မၢၵ်ႇၾင်လိၼ် ဢၼ်ၾင်ဝႆႉၼႂ်းၼႃးမၼ်း ႁိမ်းဢွင်ႈတီႈၾင်တေႃႈၵႅတ်ႊ ၼၼ်ႉလႆႈတိူဝ်ႉၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းတေႃႈၵႅတ်ႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မႆႈၸႂ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ယွၼ်ႉဝႃႈ တေႃႈၸၢင်ႈၸတ်ႉပွင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းယင်းလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆလူင်ၸဵင် ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉမၢဝ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸႄႈတွၼ်ႈယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇတွၼ်ႈတၢင်းတႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉၼပ်ႉႁဵင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈႁူပ်ႉၺႃးၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵွပ်ႈၼမ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ႈလူင်းႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူဝ်းတေႃႉသူင်ႇၵႂႃႇယၢပ်ႇမႃးယၢပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾႃတတ်းၽၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾင်ႇ ၼမ်ႉယူတ်ႇလူင်း၊ ပၼ်ႁႃတႃႈၶုတ်းသၢႆးဢၼ်ၶႄႇႁဵတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၵူၺ်း။ သၢႆးဢၼ်ၶုတ်းၼၼ်ႉၶိုၼ်းဢဝ်တေႃႉသူင်ႇပၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၼ်ႁႃလူမ်းဢမ်ႇ ၸိုၼ်ႈ သႂ်ၽွင်းတေႃႉသူင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးသၼ်လွႆ +66: 88 680 4913 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
ယိင်းလႅင်းႁၢၼ် +66 62 569 5220 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
PDF files:


text:
- ႁ်ႂႈမီးၼမ်ႉၸ်ႂႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- ထိင်းသိမ်းသႃႇၽႃႇဝ
- ႁ်ႂႈေမႃႁၵ်ႉသႃၶူဝ်းၶွင်
- ႁ်ႂႈေမႃဝူၼ်ႉၽိတ်းၽိတ်းထုၵ်ႇထုၵ်ႇ
- ႁ်ႂႈမီးတၢင်းႁူႉပဵင်းပိူၼ်ႈ
- ၵၢၼ်ၸွႆႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ်
- ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်
တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၶ်ႂႈမႃးႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ၾၢင်ႈႁၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းေၵႃႈ လူဝ်ႇႁ်ႂႈမၼ်းမိူၼ်ႁူင်း ႁဵၼ်းယူႇ ေပႃးဢမ်ႇၸ်ႂႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇေၵႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇၶ်ႂႈမႃးႁူင်းႁဵၼ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇေပႃးေတၶ်ႂႈမႃးႁူင်းႁဵၼ်း ၼၼ်ႉၶႃႈႁဝ်းလႆႈ ဝူၼ်ႉမီးၽႅၼ်ဝႆႉပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ေတပူၵ်းပွင်ၾၢင်ႈႁၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ တူဝ်ယၢင်မၼ်း ၽုၵ်ႈတူၼ်ႈမွၵ်ႈ ၊ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ ၊ ႁဵတ်းတီႈ လဵၼ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ သူၼ်မွၵ်ႇ ၊ သႃလႃး (ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်သႃႇလႃး ၼမ်ႉၸ်ႂႁူမ်ႈယဵၼ်) ၊ တီႈလူလိၵ်ႈ ၸွမ်းငဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၊ တင်ႈပၢႆႉေၶႃႈႁၢမ်ႈ ၊ တင်ႈပၢႆႉၸီႉႄၼတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸွမ်းၼင်ၶႃႈႁဝ်း ယၢမ်ႈလႆႈႁၼ် ယၢမ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း မႃးတီႈၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆလၢႆတီႈမိူၼ်ၵၼ်ပႃးယူႇ။
- ႁူဝ်ၵူၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29.06.2020 ဝၼ်းပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းလႆႈႁပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးမ်ႂႇ မိူဝ်ႈၼ်ႂးဝၼ်းထီႉ 25 - 27.06.2020 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈေတမီးယူႇ (611)ေၵႃႉ
- ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ
ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ မီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း မီးယိူင်းဢၢၼ်း ၶ်ႂႈပူၵ်းတင်ႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ႁ်ႂႈမၼ်းၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉႄလႈ မိူၼ်ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇမီးႁူင်းတူၺ်း လိၵ်ႈဢမ်ႇၸ်ႂႈ မီးယူႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးပႃး ၊ ဢမ်ႇမီးၾၢင်ႈႁၢင်ႈမိူၼ်ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈ ၊ ၽူႈၵုမ်းထိင်းမၼ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇေပႃးလႆႈႁၼ် သူၼ်ၸ်ႂၵၢၼ်လူလိၵ်ႈႄလႈ ႁွင်ႈလူလိၵ်ႈ ၊ ပႃးေၵႃႈဢမ်ႇႁႃ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း Update ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပဵၼ်ပပ်ႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇၵမ်ႉပႃႇၼမ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ေၵႃႈၶႃႈ ဢဝ်ပဵၼ်ယ်ႂႇမႃးႄတႉႄတႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းသုတ်းႄလႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းမူတ်းၶႃႈ ဝၢႆးေသပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းမႃးၼႆႉ သင်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ ၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသုမ်းၸွမ်းၼ်ႂးႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶႃႈေၵႃႈပႃးၸ်ႂဝႃႇသၼႃႇ လူလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈပႃးၸွမ်းလွင်ႈၼိုင်ႈ မိူၼ် ၵၼ်တီႈၶႃႈႁဝ်းဢၼ်ၶ်ႂႈပူၵ်းပွင် ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ လိူဝ်ေသပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ တီႈဢၼ်ၶႃႈယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းမႃး ၵူႈတီႈတီႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၵူႈတီႈတီႈ တီႈလ်ႂေၵႃႈလီယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈေၵႃႈမီးႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ မီးတီႈလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈပိူၼ်ႈၵူႈႁူင်းႁဵၼ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ဝၢႆးၶႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶႃႈၸၢင်ႇၶဝ်ႈႁႃ ၸွမ်းယွၼ်းလူၶၢမ်ႇပပ်ႉၵဝ်ႇပပ်ႉဢၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁဝ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးဝႆႉၼ်ႂးႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈယူႇ ဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ႈမႃးပၼ်ပပ်ႉတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶႃႈႁဝ်းၶဝ် ေၵႃႈမီးတၢင်းၼမ် ဢၼ်လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈငိုၼ်းတွင်းတႃႇေတႁႃသိုပ်ႉပပ်ႉမႃးေၵႃႈ မီးတၢင်းၼမ်ႄလႈ ၶႃႈ ႁဝ်းေၵႃႈဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်ၸွမ်းၼမ်ႉၸ်ႂၶဝ်ၸဝ်ႈၵူႈေၵႃႉေတႉေတႉယူႇၶႃႈ။
- တင်ႈဝၢႆးၾႆး (Internet Wifi)
ၵၢပ်ႈပၢၼ်တႃႇလဵဝ် ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇ (IT) ၼႆၶႃႈႄလႈ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းေပႃးေတႁူႉၶိုတ်းတၢၼ်းၸွမ်း ၶၢဝ်ႇငဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈၶတ်းၸ်ႂ တၢင်ႇပၼ်ပႃး ဝၢႆးၾႆး (Internet Wifi) တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ႁဝ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၼ်ႂးပီႊသွၼ် လိၵ်ႈ (2020 - 2021) ၼႆႉၵူၺ်း ၶႃႈၶိုၼ်းမႃးတမ်းပၵ်းပိူင်မၼ်းေသ ပၼ်ၶႂၢင်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းႁဝ်းၶဝ် ၵူႈေၵႃႉ ဢဝ်ၽူင်းမႃးၸ်ႂႉတိုဝ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းလႆႈမႃးမိူၼ်ၵၼ် ယူႇ။ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ေပႃႈႄမႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶဝ်ေတႉ ဢၼ်ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၶႃႈေၵႃႈမီး တၢင်းၼမ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လီၶႃႈႁဝ်းတီႈဢၼ်ပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢဝ်ၽူင်းမႃး ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ မီးတၢင်းၼမ် ၵူၺ်းၶႃႈသမ်ႉ မုင်ႈႁၼ်ဝႆႉၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈဝႆႉထႅင်ႈ (10)ပီႊဝႆႉလူင်ၼႃႈႄလႈ ၶႃႈႁဝ်းေၵႃႈ လႆႈယဵၼ်ႉၸ်ႂေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင်ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶႃႈႁဝ်း ၵႂႃႇပၼ်တီႈၼိူဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ေဢႇဢၢႆႇ (AI) ေတထိုင်မႃးယဝ်ႉၼႆ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ေပႃႈႄမႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇေပႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉပွင်ၸ်ႂပႃးေၵႃႈ ေတပဵၼ်လႆႈယူႇ။
- ယွၼ်ႉသင်လႆႈတင်ႈဝၢႆးၾႆး (Internet Wifi)
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ေပႃႈၽၢၼ်ႄမႈမႃး တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ငိုၼ်းေပႃးေတဢမ်ႇသဵင်ႈၸွမ်းၵႃႈ Internet ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈၶဝ် ေသ လႆႈၶတ်းၸ်ႂပွႆႇပၼ် Wifi တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း (24)ၸူဝ်ႈမွင်းၵႂႃႇယူႇ။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်း ၶႃႈၼႆႉ ေတတင်ႈဝႆႉပၼ် ဝၢႆးၾႆး သွင်ၶိူင်ႈ ေတပဵၼ် Loi Tai Leng School ႄလႈ LTL Teachers တႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း တွၼ်ႈတႃႇဢၢၼ်ႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၶူးသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်း တႃႇၶူးသွၼ်ႁဝ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်း ေပႃးေတလႆႈၸ်ႂႉတိုဝ်း ဝၢႆးၾႆး လႆႈၵူႈႁွင်ႈ ႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းေၵႃႈ လႆႈၶတ်းၸ်ႂ ေတႃႇပၼ် Wifi ၵႂႃႇၵူႈတီႈတီႈယူႇ။ သင်ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ပွႆႇပၼ် ဝၢႆးၾႆး ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၶူးသွၼ်ႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင်ႈ ၵႃႈၸ်ႂႉတိုဝ်းငိုၼ်းတွင်း Internet ေၵႃႈ ေတဢမ်ႇေပႃးသဵင်ႈၼမ်သင်ေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ Automatic ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် ေၵႃႈ ၵုမ်းထိင်းပႃးလႆႈ ၶိူင်ႈၽူင်းၶဝ်လႆႈၵူႈၶိူင်ႈၶိူင်ႈပႃးၼၼ်ႉထႅင်ႈယူႇ။
- ႁူင်းႁဵၼ်းၽၢၵ်ႇ
ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၼႆႉေၵႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၽၢၵ်ႇၼႆႉေၵႃႈ ၶႃႈႁဝ်းဢဝ် မႃးဝႆႉပဵၼ်လၵ်းႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းႄလႈ သ်ႂႇၸ်ႂမႃးဝႆႉႄတႉႄတႉယူႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်း ႁဵၼ်းၽၢၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉတႃႇေတၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈၵႂႃႇ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၽွင်းတိုဝ်ႉငၢႆႈၸဵပ်းငၢႆႈ ဢမ်ႇပႆႇႁူႉလွင်ႈသင်ႄတႉႄတႉႄလႈ ၶႃႈႁဝ်းၸၢင်ႇလႆႈသ်ႂႇၸ်ႂမႃး ႁႅင်းႁႅင်းယူႇ။ တီးႁူင်းႁဵၼ်းၽၢၵ်ႇ တီႈႄဢႇသုတ်းမၼ်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈ လႆႈၶတ်းၸ်ႂသွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵတ်းလဵင်ႉၶဝ်ႈမုၼ်းၾိင်းထုင်းတႆးႄလႈ လဵင်ႉၼမ်ႉၼူမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁ်ႂႈပဵၼ်ႁႅင်းတွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ပႃးၸွမ်းယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈပီမႂ်ႇတႆးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉတေ
ႁူႉထိုင်ပွင်ႇၸႂ်မၵ်းမၼ်ႈၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းယိုင်ႈယႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ
တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၼႆယူႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈၸိူဝ်းၸုမ်းပီႈၼွင်ႉ တႆးတူၵ်းယူႇမိူင်းၵႆ လႆထိုင်မိူင်းၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ၸိုင်ႈထႆးၼႆႉၼႆၵေႃႈ တေႃႈႁူႉႁၼ်ပွင်ႇၸႂ်ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တၢင်း ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆး ႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈယူႇၶႃႈ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈၼၼ်ၶႃႈလႄႈ ဝၼ်းႁပ်ႉၸဵင်ပီမႂ်ႇ တႆး ၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁပ်ႉမႃးသေယဝ်ႉ၊
ဝၼ်းမူၼ်ႈၸဵင်ပီမႂ်ႇတႆးႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၼႃႈၾႃႉႁၼ်ၸႃႉ၊ ၽေးသၽႃႇဝၼမ်ႉထူမ်ႈ/လူၵ်ႈ ၼွင်းမိူင်းၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ၸိုင်ႈထႆးၶႃႈလႄႈ တိုၵ်ႉလႆႈမႃးမူၼ်ႈၸဵင်မိူဝ်ႈၼႆႉ (ဝၼ်းထိ4.12.2011)ၶႃႈ ယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်သိူဝ်းသႃႇသေၵမ်းၶႃႈ


text:
AVG AntiVirus Free ပဵၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၶႃႈႁႅမ်မူင်ႈမႅင်း (Anti-virus) ဢၼ်မီးၵူၼ်းၸႂ်ႉၼမ်တီႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်မီးၵူၼ်းၸႂ်ႉပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 200 လၢၼ်ႉၵေႃႉ။ ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉၸွႆႈၶႃႈႁႅမ်ပၼ်မူင်ႈမႅင်းၼႂ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းယင်းပႆၢၸၢင်ႈထတ်းထွင်ပၼ်ဝႅပ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ထတ်းပၼ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဢီႊမဵဝ်ႊ (email) ၸၵႂႃႇၼႆယူႇ။
AVG AntiVirus Free ပဵၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊဢၼ်လီ လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်း၊ ၵူၺ်းသင်ဝႃႈၶႂ်ႈလႆႈ feature ဢၼ်လီလိူဝ်ၼႆႉၸိုင်သိုဝ်ႉ AVG Antivirus Pro ၵေႃႈလႆႈၼႆယဝ်ႉ။


text:
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႃႈႁူင်းပလိၵ်ႈတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 8 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႅၼ်းၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းတီႉၺွပ်းပႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇမႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း။
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႃႈႁူင်းပလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တိူဝ်ႉမၢတ်ႇပႃးပလိၵ်ႈပႂ်ႉယၢမ်း 2 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶႂ်ႈသၢင်ႈလွင်ႈတၢင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ၼႄၼႃႈတိူဝ်ႈ တႃႇၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၽွင်းမီးၶေႃႈပူင်တၢင်းၼိူဝ်မႃးတႃႇၶၢႆႉတီႈယူႇ ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
“ပေႃးမီးဢမိင်ႉတူၵ်းမႃး ႁႂ်ႈၶဝ်ၶၢႆႉတီႈၼႆ ၶဝ်ၵႆႉႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼႆႉၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်းတိူင်းၸေႈၵႅင်း မၼ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉတၢင်းပုၼ်ႉ။ ၶဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၵႅင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇဢိတ်းဢွတ်း၊ ႁဵတ်းၵႅင်ႈယိုဝ်းထွင်ႉထွင်ႉထႅင်ႉထႅင်ႉသေ ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈဝႃႈ တီႈၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈယူႇၼႆၼၼ်ႉၼႃႇ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးတႂ်ႈတႂ်ႈၼိူဝ်ၼိူဝ်။ ဝၢႆးလင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ 2 ၵေႃႉ ။
“ဝၢႆးလင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 2 ၵေႃႉၺႃးတီႉတႄႉဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၺႃးတီႉယွၼ်ႉသင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ ၸွင်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ ” ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄး ဢႃယုမွၵ်ႈ 50 ပီ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈၵႃးဢၼ်ႁူႉႁၼ်ၸွမ်းတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ -သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူတ်ႇထတ်းရူတ်ႉၵႃးသူင်ႇၶူဝ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ႁၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ထုၵ်ႇလီထၢင်ႇထိူမ်သေလႄႈ သိုပ်ႇၾူၼ်းႁွင်ႉၸဝ်ႈၶွင်မႃးၵူတ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ်ယဝ်ႉတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ။ ထႅင်ႈၵေႃႈၼိုင်ႈတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႉၺွပ်းၼႂ်းဝဵင်း။ ၶဝ်ပဵၼ်ၽႂ် လုၵ်ႈလၢင်းၽႂ် ယွၼ်ႉသင်လႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၶဝ် ဢမ်ႇႁူႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မီးၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈပႅၵ်ႇတႃ မႃးၶၢႆယူး ၶၢႆသၢတ်ႇ ၽႃႈမႆဢုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၼမ်မႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 5 လိူၼ်ၼႆႉၵေႃႈ သဵင်ၵွင်ႈ သဵင်မၢၵ်ႇ မေႃးၼႂ်းဝဵင်းယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ။
တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း ၺႃးတီႉၺွပ်းဝႆႉ 6 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢင်ႇထိူမ်သေ တီႉၺွပ်းဝႆႉသမ်ႉ မီး 10 ပၢႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
ၼမ်ႉတူႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ (IPA: [na᷇m tu᷆]), (မၢၼ်ႈ: နမ္မတူမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Namtu), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Namtu]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်းၼမ်ႉတူႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
မၢၵ်ႇထၢၼ်ႇ (battery) ၶွမ်းၼၼ်ႉ သင်ၸႂ်ႉၵႂႃႇႁိုဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉၼႆ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈမၼ်းၸဵဝ်းမူတ်းၸဵဝ်းသဵင်ႈ ဝႆးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ တႃႇႁႂ်ႈမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇ ပေႃးမီးဢႃႇယုယိုဝ်ႈယၢဝ်း လႄႈ ယူႇလႆႈႁိုဝ်လိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးလွၵ်းလၢႆးၸွမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ –
1. ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွႆႇႁႂ်ႈမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇသဵင်ႈယဝ်ႉၸင်ႇသၢင်း
မိူဝ်ႈမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇသဵင်ႈယဝ်ႉၸင်ႇသၢင်းၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶွမ်းၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း သၢင်းထၢၼ်ႇႁိုဝ်လိူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈမႆႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈၼႆႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဢႃႇယုထၢၼ်ႇၸဵဝ်းသဵင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီသၢင်းထၢၼ်ႇၶွမ်း မိူဝ်ႈမၼ်း လိူဝ်မွၵ်ႈ 20% – 40% ။
2. ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီထွတ်ႇထၢၼ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈလဵၼ်ႈၶွမ်း
ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်တေၵႆႉသဵပ်ႇပၵ်ႉၾႆးသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇထၢၼ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈလဵၼ်ႈၶွမ်း ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ယွၼ်ႉပုၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢၼ်ႇယူႇလႆႈႁိုဝ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၢၵ်ႇထၢၼ်ႇၶွမ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေပဵၼ်တူဝ် ၵဵပ်းသိမ်းႁႅင်းၾႆးယဝ်ႉ၊ မၼ်းယၢင်းပၢႆပဵၼ်တူဝ်ထိင်းႁႅင်းၾႆးထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈထွတ်ႇမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇသေလဵၼ်ႈၶွမ်းၼၼ်ႉ သင်ႁႅင်းၾႆးဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၾႆးၵိုင်ႉၵၢင်ႉလပ်းၼႆ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶွမ်းလုလႅဝ်လႆႈ!
3. ၸတ်းၵၢၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႂ်းၶွမ်း
ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ယွမ်းသႅင်ၾႆး Desktop လႄႈ ပိၵ်ႉပႅတ်ႈပူဝ်ႊၵႅမ်ႊဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ Bluethooth ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇယူႇႁိုဝ်လိူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈ။


text:
ၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶမ်းပၢင်ႇ
ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၸၢႆးဢွင်ႇပၢၼ်း
ၸိုဝ်ႈပေႃႈ ပူႇလွႆၵျွင်း
ၸိုဝ်ႈမႄႈ ၼၢႆးလွႆယွတ်ႈ
ပီၵိူတ်ႇ ၵေႃးၸႃႇ 1247 ၼီႈ၊ ပီထမ်း 2428 လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ။
တီႈၵိူတ်ႇ မိူင်းယေႃ သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ။ (ပေႃႈမႄႈဢွၼ်ၶၢႆႉလူင်းမႃးယူႇ ဝၢၼ်ႈလူင်ႁူဝ်ယႃႉ မိူင်းယႆ မိူဝ်ႈဢႃႇယု 1 ၶူပ်ႇပၢႆ။
ၼႃႈႁိူၼ်း – ၵေႃႉႁႅၵ်ႈ တႄႇၵိုၵ်းၼၢင်းၶမ်းၸိင်ႇ၊ လုၵ်ႈယိင်းလုင်းပၼ်ႇတိ ပႃႈၼၢင်းၸၢမ် ဝၢၼ်ႈပဵင်း (ၵွင်းလိူဝ်ႇ) ဢိူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ မီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် 2 ၵေႃႉ ဢမ်ႇၸပ်းသေၵေႃႉ။ ဝၢႆးမႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းထႅင်ႈ ၼၢင်းပူင်ႇ (ႁွင်ႉၼၢင်းယွတ်ႈ)၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ႁူဝ်ယႃႉ မိူင်းယႆ၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ် 8 ၵေႃႉ။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ – ဢႃႇယု 6 ၶူပ်ႇပၢႆ ယူႇဝတ်ႉၵျွင်းလူင်ႁူဝ်ယႃႉ၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ၊ ၶၢမ်ႇသၢင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈ ဢေႃးဝႃႇတ ၊ ဢႃႇယုလႆႈ 17 ၵႂႃႇႁဵၼ်းလွင်ႈလၢႆးၵပျႃႇ (ဝွၵ်း)၊ လင်ႇၵႃႇ တီႈသြႃႇၸဝ်ႈဝတ်ႉ ၵျွင်းတူၼ်ႈၵႅင်း၊ ဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း ႁၢႆးၵုၺ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇပေႃႉ။ လႆႈသွင်ဝႃႇ ၶၢႆႉလူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းသတ်ႉတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇ ပႃႇလိပိတၵတ်ႈ တီႈ (ၵျွင်းမူဝ်းထိတိူၵ်ႈ) ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး ႁိုင်သီႇဝႃႇ၊ ၶၢႆႉၶိုၼ်ႈမႃးယူႇတၢင်းမိူင်းတႆး မႃးယူႇၵျွင်း “တေႃလွၵ်ႇ ႁၢႆးၶမ်း” ဢိူင်ႇလွႆလူင် ၼမ်ႉသၼ်ႇ။ တီႈၼႆႈလႆႈၸိုဝ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ သၢင်ႇဢွၼ်ႇႁၢႆးၶမ်း။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶၢႆႉမႃးယူႇႁၢႆးပူႉ၊ ဝၢၼ်ႈၶႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ ဢိူင်ႇသီႇပေႃႉ။ တီႈၼႆႈၵေႃႈပိူၼ်ႈႁွင်ႉၸဝ်ႈဝႃႈ သၢင်ႇဢွၼ်ႇႁၢႆးပူႉ ၼႆထႅင်ႈ။
ၽွၼ်းၵၢၼ် (လိၵ်ႈလၢႆး) – ၵေႃႇႁႅၵ်ႈၽိုၵ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝၢၵ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႇ (ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလူင်)၊ ၵူၼ်းသူင်ၼမ် မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းလင်၊ မိူဝ်းထိုင်ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶႄႇ ႁွင်ႉ (သႃႇၸေႃးၶႄႇ) ဝဵင်းသီႇပေႃႉလႄႈ လႆႈႁပ်ႉၼိမၼ်ႇတၼ/ၽိတ်ႈမွၵ်ႇမႃးယူႇဝတ်ႉၵျွင်းၶမ်း ၼႂ်းဝဵင်း။ ဝၢႆးသွမ်းၼႂ်ယဝ်ႉၵူႈဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉမႃးသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆးလႄႈ လိၵ်ႈထမ်း ၾၢႆႇပႃႇလိၵူႈဝၼ်း (တီႈၼႂ်းႁေႃ)။ ႁပ်ႉသွမ်းဝၼ်းၼႂ်းႁေႃယဝ်ႉ လိုဝ်ႈၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ ဝၢႆးဝၼ်းသိုပ်ႇသွၼ်ထိုင် 3 မူင်း ၸင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းၵျွင်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းသေ ပၼ်ၼႃႈၵၢၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းၸရေးၼႂ်းႁေႃ၊ မွပ်ႈပၼ်သူး (ၶျႃႉသူး) မိတ်ႈဢုမ်ႇၶမ်းငႃးၸၢင်ႉ မၢၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇဝႃႈ- ၸရေးၶမ်းပၢင်ႇ၊ ယွၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈမီးၼႃႈပၢင်ႇ ႁၢင်ႈလီ ၸိုၼ်ႈသႂ်၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢင်ႈၼၢင်း၊ တီႈၼႆႈ မၼ်းၸဝ်ႈၸပ်းၸိုဝ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၸရေးႁၢင်ႈၼၢင်း။
[ၽွင်းယူႇၼႂ်းႁေႃၼၼ်ႉ “ၸဝ်ႈၾႃႉႁၵ်ႉ-လႆႈမိတ်ႈဢုမ်ႇၶမ်း။ ၼၢင်းၾႃႉႁၵ်ႉ သမ်ႉလႆႈလုပ်ႈလႆႈၵမ်း”။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ဢမ်ႇဝႃႈသင်သေတႃႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်ယၢပ်ႇ၊ ၼႂ်းႁေႃမီးလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈမႃးလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ၽၢတ်ႇယၢၼ်ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ပွၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးယူႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီႁွင်ႇ၊ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ၵၢၼ်ႁေႃးလိၵ်ႈထႅင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ပႆႇမီးလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈလႆႈၵိၼ်ၸၢင်ႈႁွၼ်းၽိုၼ်းပိူၼ်ႈၵေႃႈမီး။
မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽႅဝ်မိူဝ်းတၢင်းၵွင်းလိူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈပဵင်း ဢိူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈလူင်။ မိူဝ်းယွၼ်းပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်း ႁိူၼ်းလုင်းပၼ်ႇတိ ပႃႈၼၢင်းၸၢမ်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ႁိူၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၢတ်ႇၶဝ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ တေႃႇၽိူင်းၶိုၼ်ႈၵၢင်ႉ။ တီႈၼႆႈ လႆႈႁၵ်ႉမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းလုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်း ၼၢင်းၶမ်းၸိင်ႇသေ ယူႇတီႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း ၸင်ႇဢဝ်ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၵိၼ်ၶႅၵ်ႇၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်။
ၼႂ်းပီၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶၢဝ်းႁူဝ်ၾူၼ် သွင်ပူႇဢွၵ်ႇယွၼ်းဢၼုၺႃႇတ တီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ (ၾၢႆႇယိင်း)သေ ၶၢႆႉလူင်းမႃးယူႇၸွမ်းပေႃႈမႄႈ (ၾၢႆႇၸၢႆး) တီႈဝၢၼ်ႈလူင်ႁူဝ်ယႃႉ မိူင်းယႆ။ ယူႇႁိုင်ထိုင်ထူၼ်ႈမီးလုၵ်ႈလၢင်း 2 ၵေႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸပ်းသေၵေႃႉ၊ ၼၢင်းၶမ်းၸိင်ႇၵေႃႈ လႆႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ။ လိုၼ်းၼၼ်ႉပီၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၶမ်းပၢင်ႇ ၸင်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းထႅင်ႈ ၼၢင်းပူင်ႇ (ႁွင်ႉၼၢင်းယွတ်ႈ) ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ႁူဝ်ယႃႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလဵဝ်ၵၼ်။]
ၶူးမေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸဝ်ႈၸရေးၶမ်းပၢင်ႇၼႆႉ ၵၢၼ်ႁႆႈၼႃး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တိုၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသေပိူင်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းမေႃလိၵ်ႈလၢႆးပိူင်လဵဝ်သေ လႆႈၵိၼ်လႆႈလူႇလႆႈတၢၼ်း ထိုင်ထူၼ်ႈၸူဝ်ႈ။ မီးမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မႃးပိုင်ႈဢိင်ယူႇၸွမ်းၼႂ်းႁိူၼ်း တီႈဢေႇသုတ်းဢမ်ႇယွမ်းပီလႂ် 3 ၵေႃႉသေ မီးၵူၼ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁၢပ်ႇလိၵ်ႈ ဢွၵ်ႇႁႃၶၢႆၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း ထိုင်ၵႂႃႇတၢင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ ထိုင်ၵႂႃႇတၢင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် မိူင်းပၢႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢိၵ်ႇတင်းမိူင်းယၢင်းလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉ ဢၼ်လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈၼၼ်ႉ – 1.လိၵ်ႈဝၢၵ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႇ (ႁူဝ်ငဝ်ႈမိုဝ်း)။ 2.ၵေႃႇၸေႃးသႅင်မိၼ်။ 3.ဢလွင်းမွၵ်ႇၼႅင်းသီႇ။ 4.ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈယၢၼ်ႇၺူဝ်း။ 5.သထေးၼၼ်ႇတိယ ။ 6.ထမ်ႇမပတ ၸေႃးတိၵသထေး။ 7.ပရိမိတ်ႉတ ၸႃႇရသုတ်ႈ။ 8.သီႇလ သမ်ႇမႃႇထိ ဝိရိယဢၵျူဝ်း။ 9.လိၵ်ႈမင်ႇၵလႃႇသိပ်းသွင်။ 10.ဝိသုတ်ႉထိ မၵ်ႉၵတီႇပၼီႇ။ 11.ဢလွင်းၽၢႆးယၢင်။ လိူဝ်သေၼႆႉ လိၵ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇႁၼ်ၵေႃႈ ယင်းမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်ယူႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
သဵင်ႈၵမ် – မိူဝ်ႈပီထမ်း 2497 ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1316 ၊ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ၊ ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 69 ပီ။
ၶေႃႈမုလ်း ဢိင်ပပ်ႉ ပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႈၸဝ်ႈ ဢၼ်လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ တႅမ်ႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ1348 ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1986 ။
ၶေႃႈမုလ်း – ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵသိၼ်း ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 20, August 2019


text:
ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ဢဝ်ၵႃးသုၼ်ႇတူဝ်သေ ၵႂႃႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႉ − 19 လႄႈ ၽွင်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းတၢင်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵႃးတူၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈၶုတ်းသႅင် (မေႃႇသႅင်ၵဝ်ႇ) ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈဢေးမျႃႉတႃႇယႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ မိူင်းၶၢင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 June 2022 ၵူၼ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တူၵ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵႃး ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈမေႃႇၶုတ်းသႅင်ၼၼ်ႉ ၶၢပ်ႈတူဝ်တိုၵ်ႉႁၢႆလၢႆဝႆႉယူႇလႄႈ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 11 June 2022 ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၶဝ် တိုၵ်ႉၸွႆႈႁႃႁၼ်ၵႃး (ပႃႇၵျႃႇလူဝ်ႇ) ၵူၺ်းသေ ၶၢပ်ႈတူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႉတႄႉဢမ်ႇပႆႇထူပ်းႁၼ် တိုၵ်ႉၸူမ်ႁၢႆလၢႆဝႆႉ ၼႂ်းၼမ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸိူဝ်းၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵူဝ်ႇတီးတီး ဢႃႇယု 29 ပီႊ + မၼၢင်း ဢႃႇယု 23 ပီႊ လႄႈ လုၵ်ႈသၢဝ် ဢႃႇယု 2 ၶူပ်ႇ ယူႇဝၢၼ်ႈမေႃႇမွင်းလႅၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေထူပ်းႁၼ် ၶၢပ်ႈတူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၽၢႆႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈမေႃႇၶုတ်းသႅင် ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ မီးၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈတၢႆယွၼ်ႉမၼ်း တၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆလႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွႆႈႁႃႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်သေ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇထူပ်းႁၼ်လႄႈ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈမီး။
ဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း လၢႆလၢႆဝၼ်းထပ်းၵၼ်လႄႈ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈသမ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈႁႅင်းဝႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉတၢင်းၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇ (Data Detox x Youth)
တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇ (Data Detox x Youth) ပဵၼ်ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းဢၼ်ၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ မေႃၸတ်းၵၢၼ် လႄႈထိင်းထႅၵ်ႊ (tech) ၶဝ်။ ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉ ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ မေႃထတ်းသၢင်လွင်ႈၽဝတီႊၸီႊတေႃႊ (digital) ၶဝ် တႄႇဢဝ်လွင်ႈ social media တေႃႇပေႃးထိုင်လွင်ႈမႆၢလပ်ႉ (password) လူၺ်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉ လွၵ်းလႆၢးဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းငႆၢႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ လႄႈ တႃႇလွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ၼႆယူႇ။
ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းမၼ်းမီးသင်?
ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်သီႇၵၢၼ် -
ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် - ဢၼ်လၢတ်ႈထိုင်ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်း ၵၢၼ်တိတ်းတၢမ်ၶေႃႈမုၼ်းႁဝ်း (data traces) လႄႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈ ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်းၵႅမ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၼိူဝ်လႅင်း (online profiling)။
လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶေႃႈမုၼ်း - ဢၼ်ၼႄလွၵ်းလႆၢးၵၢၼ်သၢင်ႈ မႆၢလပ်ႉဢၼ်လီလႄႈမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။
တီႊၸီႊတေႃႊလွင်ႈလီ - ဢၼ်လၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းတိတ်းၾူၼ်း (ၸပ်းၾူၼ်း) လႄႈ လွၵ်းလႆၢးၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃမၼ်း။
ၶေႃႈမုၼ်းၽိတ်းပိူင်ႈ - ဢၼ်ၼႄလွၵ်းလႆၢးထတ်းထွင် လႄႈ ပိုၼ်ၽႄႈၶေႃႈမုၼ်းၼိူဝ်လႅင်း (online)။
ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၽႂ်?
ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၶိုၼ်ႈပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဢႃႇယု 11 ထိုင် 16 ပီ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ (မိူၼ်ၼင်ႇၾူၼ်း) ဝႆႉယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းမၼ်း ၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတေႃႇၵူၼ်းဢႃႇယုၵူႈသႅၼ်းလႆႈယူႇ။ ၶိူင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ဢၼ်လူဝ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၼၼ်ႉတႄႉ မီးၾူၼ်းဢမ်ႇၼၼ်ထႅပ်ႊလဵတ်ႊ (tablet) ၼိုင်ႈၶိူင်ႈ၊ ၶိူင်ႈထုတ်ႇ လိတ်ႈ (printer) လႄႈ တီႈတႅမ်ႈမႆၢၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႈတီႈဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇ -
- ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း (ဢမ်ႇၼၼ်ႁွင်ႈႁဵၼ်းၼိူဝ်လႅင်း)
- တီႈႁိူၼ်း
- မုၵ်ႉၸုမ်း ဢမ်ႇၼၼ်တီႈၸုတုမ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ (မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းပၢင်သွၼ်)
ယွၼ်ႉသင်လႄႈလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉ?
မိူဝ်ႈပီ 2018 ၼၼ်ႉ Tactical Tech လႆႈတႄႇၶူင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယုပႃႈတႂ်ႈ 18 ပီ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႊတိူဝ်ႊၼဵတ်ႊ (internet) ၼႂ်းမိူင်းထီႉသၢမ် ။ ၼႂ်းလႆၢပီပူၼ်ႉမႃးၼႂ်ႉ မီးၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းလုၵ်ႉတီႈ မေႃသွၼ်၊ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း လႄႈ တူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ႁႂ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သိုဝ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ ဢၼ်ၶိုတ်းတၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ၸႂ်ႉလႆႈတႄႉ တႃႇၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃဢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်လႆႈထူပ်း ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၸႂ်ႉတီႊၸီႊတေႃႊ ထဵၵ်ႊၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၸီႊ (digital technologies) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်?
တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆႉလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ငိုၼ်းတွင်းတီႈဢီႊယူႊ (European Union) လႄႈ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်တင်းၸုမ်း Save the Children Italy လႄႈ IFLA။ ပပ်ႉၵႅမ် မိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သူၼ်ႇၼိုင်ႈ (ပုၼ်ႈၼိုင်ႈ) ၶွင်ၶူင်းၵၢၼ် The Glass Room Misinformation Edition ဢၼ်လၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈ social media လႄႈဝႅပ်ႉ (web) ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႅၵ်ႈလႆၢႈၵၢၼ်ဢၢၼ်ႇလႄႈတုမ်ႉတွပ်ႇတေႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼၼ်ႉယူႇ။
ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်သူၸဝ်ႈ!
ႁဝ်းၶႃႈယိၼ်းလီႁပ်ႉတွၼ်ႈလႄႈ မုင်ႈမွင်းတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵပ်းၵႆၢႇလူၺ်ႈ ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်း တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆႉ တႃႇႁႂ်ႈမၼ်းမီးၽွၼ်းလီလႄႈၵပ်းၵႆၢႇၵၼ်တင်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼမ်တီႈသုတ်း။ ၵပ်းသိုပ်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း Helderyse တီႈမႆၢဢီႊမဵဝ်ႊလ် youth@tacticaltech.org လႄႈၶႅၼ်းတေႃႈတွပ်ႇပၼ်ပႃးၶေႃႈထၢမ်ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တွပ်ႇပၼ်တၢင်းမူတ်းၵေႃႈလႆႈယူႇၶႃႈ -
- ၼႄႉၼမ်းၵပ်းသိုပ်ႇတူဝ်သူၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၸွင်ႇသူၸဝ်ႈ ပဵၼ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ မေႃသွၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ?
- သူၸဝ်ႈယၢမ်ႈၸႂ်ႉ ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်း တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆႉတီႈလႂ်?
- သူၸဝ်ႈယၢမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇ (print) ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်း တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉလႆၢၽိုၼ်?
- ၶေႃႈမုၼ်းတွၼ်ႈလႂ်မီးၽွၼ်းလီ လႄႈ တွၼ်ႈလႂ်ဢၼ်လူဝ်ႇ လႅၵ်ႈလႆၢႈ?
- ၸွင်ႇမီးၶေႃႈမုၼ်းမႂ်ႇဢၼ်လူဝ်ႇၽိူမ်ႉထႅမ်ၼႂ်း ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်း တေႊထႃႊ တီႊထွၵ်ႊ x ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ?
- ၸွင်ႇသူၸဝ်ႈမီးတၢင်းႁၼ်ထိုင်တၢင်ႇၸိူဝ်း တႃႇႁႂ်ႈသိုဝ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈလီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ?
ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း -
ၵမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းလူၺ်ႈ the European Union


text:
ၵျွၵ်ႉတၵႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး (မၢၼ်ႈ: ကျောက်တံခါးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukdaga), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kyaukdakaa]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။[1] ၵျွၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ တႄႇဢဝ်ပၢႆးၸဝ်ႉပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇမႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် တီႇမေႃးမိၼ်း ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ၵျႂၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉယူႇ။ တီႈၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈႁိူဝ်းမႃးၵိုတ်းယင်ႉသေ တမ်းတၢင်ႇၵုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1885 ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၼ်းတီးယႃး ၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလိၼ် ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးၸဝ်ႈလိၼ် ဢိၼ်းတီးယႃး ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢေႇမီးလိၼ်း သေၵေႃႈ လွၵ်းလိၼ်ဢေႇၵ 28700 ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၵျွၵ်းတၵႃး တီႈပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်ၵရၢၼ်ႇတႃႇ 60 ပီယဝ်ႉ။ မိတ်ႇၸတႃႇမီးလိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1885 ၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇႁွင်ႉဢဝ် ႁိၼ်ႇတူႇတီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးမႃးဝႃႈ တေပၼ်သုၼ်ႇႁဵတ်းၼႃး ၼႆသေ ၶၢမ်ႇပၼ်ၸရိတ်ႈသေႁွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ ပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ-တွင်ႇငူႇ ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶဝ် သၢမ်ပီထပ်းၵၼ်သေ ပၼ်ဢွင်ႈတီႈဝႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵရၢၼ်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ တႆး လႄႈ မၢၼ်ႈ ဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆတႆးသေ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၶဝ်လႆႈပိုင်ႈဢိင် မေႃယႃမၢၼ်ႊ ဢၼ်ယူႇတီႈ သျၢၼ်းဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ မေႃယႃၼၼ်ႉဝႃႈ ၵျွင်းတၵႃႇ ၼႆသေ ၸွမ်းၼင်ႇသဵင်ဢွၵ်ႇတႆး သေ မၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈပဵၼ် ၵျွၵ်ႉတၵႃး (မၢၼ်ႊ:ကျောက်တကား) ၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းငၢႆးၵၼ်တင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး တီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလၢႆႈပဵၼ် ၵျွၵ်ႉတၵႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ် ဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်း၊ တေႃးၵျွႆးဢိၼ်း၊ ၽတူဝ်ႇ ဢဝ်ထုင်ႉၵျွၵ်ႉတၵႃး သီႇဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃး ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ ပၢၼ် တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ မိူဝ်ႈပီ 1964 လိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ 28 ၼၼ်ႉ ၸူးၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႃႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပွတ်းတူၵ်း ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ သေ ပဵၼ်မႃး ၸႄႈဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။ [2]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽူႈၶဝ်ႈပႃးယႄးပေႃႇတူင်းၵျဵၵ်ႉ ပူဝ်ႇမူးဢွင်ႇ [2]
သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈသိုၵ်း တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၽၢႆႇတူၵ်းၵျွၵ်ႉတၵႃး ယၢၼ်မွၵ်ႈ 5 လၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်ပႄးၼွႆႇၵူင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျုၼ်းၶျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵဝ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵျွၵ်ႉတၵႃး ယၢၼ်မွၵ်ႈသၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇဝဵင်းၼိူင်ႈသေ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢူးဢွင်ႇမျိၼ်ႉ ၸင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Google. Google Maps.
- ↑ 2.0 2.1 တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၈၀.


text:
သွမ်ႇမရႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသွမ်ႇမရႃႇ (မၢၼ်ႈ: ဆွမ္မရာမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Saummaraa ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [sɔ̀m ma rɑ̀]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မၼ်းၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလႄႇသျီး၊ ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.


text:
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ႁႃငိုၼ်းယၢပ်ႇ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တၢမ်ႇသိုၵ်းသိူဝ်ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈၼႂ်း ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်းထႆးၼမ် ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆ 6 လိူၼ်ၼႆႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်။မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ် လႆႈၶၢႆၵႃႈထုၵ်ႇၵႃႈပေႃး ၊ ဢၼ်လႆႈသိုဝ်ႉၵၼ်သမ်ႉၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်သုင်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယဵၼ်ဝႆႉယူႇသေတႃႉ သိုၵ်းသွင်ၸုမ်းသမ်ႉ ၶဵင်ႈၶႅင် ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶမ်ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ်လႄႈ ၼႂ်းပီၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး-ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၼမ် – ၵူၼ်းလၢႆးၶႃႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ။ မၢင်ႁိူၼ်း ၵႂႃႇတင်း ႁိူၼ်း ၶႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်း ၶမ်ယူႇဝႆႉ ၸွမ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႈမီးၼမ်။ မၢင်ၸိူဝ်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ၵဵင်းမႆႇ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈၼမ်။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵၢၼ် သူၼ်၊ ၵၢၼ်ၼႃး ဢမ်ႇပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းသူၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆတီႈလႂ် ငိုၼ်းႁႃယၢပ်ႇ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသမ်ႉၶိုၼ်ႈၵူႈမဵဝ်း”- ဝႃႈၼႆ။
မၢင်ႁိူၼ်း ပွႆႇႁိူၼ်းႁၢမ်း/ ၼႃးႁၢမ်းသေ ၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ မၢင်ႁိူၼ်းၶၢႆၶူဝ်းႁိူၼ်းၽိူၼ်ဝၢၼ်ႇသေၵႂႃႇတင်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း။
“ဢၼ်မႃးၼႃႇႁႅင်းထႅင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၵႂၢႆးသွင်တူဝ်တေႃးၵၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းသၢင်ႈႁႅင်းၼႃႇ။ ပၢႆလိူဝ်ႁႃၵိၼ်ယၢပ်ႇ ၶွၼ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇသႂၢင်းပၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇ ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉ ။ ယွၼ်းသင်တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈပၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈလေႃႇ ။ ထုၵ်ႇၸႂ် ပီႈၼွင်ႉမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း ၵူၺ်းဢေႃႈ တေမႃးယူႇမိူင်းႁဝ်း။ ၸိူဝ်းမီးလုၵ်ႈၸၢႆး 2-3 ၵေႃႉၼႆႉ ဢွၼ် ၵၼ်ပၢႆႈၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ပၢႆႈၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ မီးၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ”- ၵူၼ်းလၢႆးၶႃႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းလၢႆးၶႃႈၼႆႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ပဵၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ။ ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၽၵ်းမီႇ၊ ငႃးလႄႈ ၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လၢႆးၶႃႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၶၢႆၵၢတ်ႇ မၢင်ၵေႃႉ ၵႂႃႇၶၢႆ 2-3 ဝၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူဝ် မၢၼ်မၼ်းသေပျႃးၵေႃႈမီးဢေႃႈ။ ၵူၼ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇမႃးၶၢႆ မႃးသိုဝ်ႉ၊ ၵၢတ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇၵိုၼ်းမိူၼ်မိူဝ်ႈၼႃႈ ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၼၼ်ႉသေဢိတ်းယဝ်ႉ ။ ဢၼ်လိူဝ်ႁႅင်းတႄႉ ၵူၼ်းႁႃၸဝ်ႉ ၵိၼ်ၶမ်ႈ ဢေႃႈ။ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၵူၺ်း သမ်ႉလႆႈ ၵိုတ်းပဵၼ် 4-5 ဝၼ်း ။ ပေႃးလႆႈငိုၼ်းမႃး လူဝ်ႇသိုဝ်ႉလူဝ်ႇၸၢႆႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသမ်ႉၶိုၼ်ႈ၊ ၵႃႈႁႅင်းသမ်ႉဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈဝႃႈ ဢမ်ႇၵိၼ်းၸႂ်လႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢင်းပွင်ႉ ယွၼ်ႉၶၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉ ၾႆး၊ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် သွင်သၢမ်ပုၼ်ႈ ။
ၾၢႆႇတၢင်းပလိၵ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆးတႄႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ်ၼႆႉဝႃႈ- ၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး မီးၵူႈဝၼ်း။ ၸွမ်းသဵၼ်ႈသၢႆလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းလႆႈၼိုင်ႈဝၼ်းမီးၼႂ်းၵႄႈ 80 ထိုင် 100 ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၢၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၢၼ်းၵႂႃႇၵုင်းထဵပ်ႈ ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၢၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းမလေးသျႃးၵေႃႈမီး-ဝႃႈၼႆ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12. May . 2022 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇႄလႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သုင်သုတ်း ၼ်ႂးၸုမ်း ဢသီႇယၢၼ်ႇ လႆႈမီးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇႄၵႈၶၢႆပၼ်ႁႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈႄလႈ တႃႇေတႁဵတ်းႁ်ႂႈမီးလွင်ႈ ႁူမ်ႈလူမ်ႈၼ်ႂးမိူင်းၸုမ်း ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵႂႃႇယူႇ။ ၼ်ႂးဝၼ်းထီႉ 12. May . 2022 ၼၼ်ႉေတႉ ယူႇတီႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင် မိူင်းၾီးလိပ်းပိၼ်းေတႉေၵႃႈ ယွၼ်ႉၸၢမ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းၶဝ်ဝႆႉယဝ်ႉႄလႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းေသ လႆႈသူင်ႇၽူႈတၢင်ႇတူဝ် မိူင်းၶဝ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးယူႇ ပွတ်းတီႈၼင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈေတႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇဝႆႉၽ်ႂလ်ႂ ၸုမ်းလ်ႂဝႆႉေသ လႆႈပွႆႇတင်ႈၼင်ပဝ်ႇဝႆႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ်ေသ ဢမ်ႇလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႈမႃးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇပႆႇလႆႈ မၵ်ႉမၼ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းလ်ႂပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈေတႉေတႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်း NUG ေၵႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ပႅၵ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႇယိပ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပိုတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ယွၼ်ႉဢိင်ႇၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉလွၼ်ႉလိူတ်ႈမႆႈယူႇႄလႈေၵႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈေသ ၸၢင်ႇဢမ်ႇလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႈပႃး ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၼ်ၵၼ်။
မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉၼင်ႈၵဝ်ႇ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼ်ႂးၸုမ်း NUG ေတႃႇသိင်ႇမႃႇဢွင်ႇေၵႃႈ လႆႈႁွတ်ႈၽဵဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလူင်ဢေမႇရိႇၵၼ် ဝႃႇသိၼ်ႇတၼ်ႇ ဝႆႉမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၼ်ႂးပၢင်ၵုမ်လူင် ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇႄလႈ ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈတၢင်း လွင်ႈမုင်ႈမွင်းဝႆႉၼမ်ေတႉေတႉယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွင်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ေတၸွႆႈႄၵႈၶၢႆပၼ် ပၼ်ႇႁႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇႁိုဝ် ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ ၽွင်းယၢမ်း ေတႃႇသိင်ႇမႃႇဢွင်ႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ႇထိုင်ဝႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၼၼ်ႉ ေတလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၽ်ႂထႅင်ႈလၢႆလၢႆ ယဝ်ႉေၵႃႈ ၵႂႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇပဵၼ်လွင်ႈ ၵၢၼ်ၵပ်ႉသိုပ်ႇေတႃႇၵၼ်ၵူၺ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇႁူႉႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသင်ဝႆႉေတႉေတႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- ပၢင်ၵုမ်ႇဢသီႇယၢၼ်ႇ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13. May . 2022 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၶဝ်လႆႈႁွင်ႉႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တၢင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သုင်သုတ်းၼ်ႂးမိူင်း ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉေသ လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ် ၵဵဝ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈမိူင်းၽ်ႂမိူင်းမၼ်းႄလႈ ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ် ေတၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းတီႈ ၸုမ်းဢသီႇယၢၼ်ႇၶဝ် ငိုၼ်းေတႃႇလႃႇ 150 လၢၼ်ႉပႃးမိူၼ်ၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ေတၸ်ႂႉတိုဝ်ႉ ၼ်ႂးၵၢၼ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈမိူင်းၽ်ႂမၼ်းႄလႈ ပွတ်းၸၢပ်းၸၢပ်းၵၼ်တၢင်း မိူင်းႄၶႇၼၼ်ႉပႃးယူႇ။ ၵၢၼ်ဢၼ် ဢုပ်ႇၵၼ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်ေတႉေတႉေၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီးသင်ေတႉေတႉ ေပႃးလၢတ်ႈသိုဝ်ႇသိုဝ်ႇမၼ်းေၵႃႈ ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ႁွင်ႉႁူပ်ႉထူပ်းလုၵ်ႈၸုမ်း ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ၶ်ႂႈႄၼၾၢင်ႈႁၢင်ႈမၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၸ်ႂႈဝႃႈ ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ပၵ်းတႃတူၺ်း ၵႂႃႇသ်ႂႇၸ်ႂတူၺ်းတီႈ ပၢင်တိုၵ်း Ukraine ႄလႈ Russia လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း တီႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်ႉႄလႈ တူၺ်းထိုင်ပၵ်းတႃတူၺ်းၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမၼ်းေတႉ ၶ်ႂႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ တႃႇမိူင်းႄၶႇ ေတၶႂၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇထၢင်ႇဝႃႈ ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ဢမ်ႇပ်ႂႉတူၺ်းၼႃႇ တိုၼ်းပ်ႂႉတူၺ်းၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ယူႇၼႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- တၢင်းမုင်ႈမွင်း ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ
ေပႃးမႃးတူၺ်း ၽွင်းယၢမ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၶဝ်ႁွင်ႉႁူပ်ႉထူပ်းမီးပၢင်ၵုမ်ႇၵၼ်တၢင်း ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈတၢင်း တၢင်းမုင်ႈမွင်းဝႆႉၼမ်ေတႉေတႉ ယူဝ်ႇႄၶး ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ေတပၼ်ႁႅင်းတီႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢသီႇယၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉေသ ၸွႆႈႄၵႈၶၢႆႇပၼ်ႁႃလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆ ယိပ်းၵုမ်းၵမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ ေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၼ်ႂးပၢင်ၵုမ် ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇႄလႈ ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇေပႃးလႆႈႁၼ် မိူင်းလ်ႂသုၼ်ႇၸ်ႂလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈသင်ေတႉေတႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၶဝ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ေသဢိတ်း လိူဝ်ေသ ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ် ၽွင်းလူင်မိူင်းမေလးသျႃးမိူင်းလဵဝ် လၢတ်ႈတွပ်ႇႄၵႈၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်း NUG ႄလႈ SAC ထုၵ်ႇဢဝ်လွင်ႈလၢႆးၵၢၼ်လီေသ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆယူႇ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ဢႃႇၼႃႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်ၵၢပ်ႉသိုပ်ႇၵူႈပၢႆးပၢႆးသမ်ႉမီးတီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ေၵႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းၼႆပႃးထႅင်ႈယူႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ မၼ်းၼပ်ႉထိုင်ႄလႈ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ႈၸွမ်းပႃးထႅင်ႈ ၸုမ်း NUG ပႃးယူႇၼႆၵူၺ်း လိူဝ်ေသမိူင်းမေလးသျႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉဢမ်ႇမီး မိူင်းလ်ႂ တၵ်ႉသဵင် သင်ၸွမ်း လွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈသင်ေသဢိတ်း။
- တႃႇသိင်ႇမႃႇဢွင်ႇႄလႈ ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ
မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ႁွင်ႉႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တၢင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ၽွင်းလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်း NUG ေတႃႇသိင်ႇမႃႇဢွင်ႇေၵႃႈ လႆႈႁွတ်ႈၽဵဝ်ႈဝႆႉတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ဝႆႉမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ၼ်ႂးၽွင်းယၢမ်းၽွင်းလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁွတ်ႈၽဵဝ်ႈဝႆႉတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ေတလႆႈႁၼ် မၼ်းၼၢင်းလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၼွၵ်ႈမိူင်း ဝီႇတီႇသျႃႉမႅၼ်ႉ (Wendy R . Sherman) ၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၼ်ႂးၼၼ်ႉ ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇေတႉ လႆႈပၼ်ေၶႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႂႃႇတီႈ ၽွင်းလူင် ၼွၵ်ႈမိူင်း NUG ၵႂႃႇဝႃႈဝႆႉေတႉ ေတၶတ်းၸ်ႂသိုပ်ႇဢဝ်ဢေယး ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ။ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၵမ်ႉၼမ်ေတႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၶဝ်ဢမ်ႇၸွႆႈထႅမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႈ ၶဝ်ၸွႆႈမိူင်းယူႇၶရဵၼ်းၼၼ်ႉႄလႈ ၵမ်ႉၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸ်ႂႄလႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸ်ႂၶဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ယူႇတီႈဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ်ေၵႃႈ ၸ်ႂႉတိုဝ်း လွၵ်းလၢႆး ႁဵတ်းၸွမ်းမူႇပိူင် ၽွင်းလူင်ၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းေတႃႇမိူင်းၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇႁၼ်မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်မႃးေတႉေတႉ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈေၵႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ႈၸွမ်း ပိၵ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႇမီးႄလႈ ဢမ်ႇၸွႆႈထႅမ်ႈၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယိမ်ႉၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- ေပႃႇလသီႇဢသီႇယၢၼ်ႇ
ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ေၵႃႇတင်ႈမႃး တွၼ်ႈတႃႇသင် သၢင်ႈမႃးတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼ်ႂးေၶႃႈတူၵ်းလူင်း 12 ၼၼ်ႉလီလီယဝ်ႉ။ ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ေၵႃႇတင်ႈမႃး လၵ်းလၵ်းမၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆႇေတႃႇၵၼ် မိူင်းေတႃႇမိူင်းႄလႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ႁူမ်ႈလမ်ႈၵၼ်ၵူၺ်း ၵဵဝ်ႈလူၺ်ႈ ပၼ်ႇႁႃမိူင်းၽ်ႂမၼ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈမိူင်းၼိုင်ႈေသ ဢဝ်ဢေယး ၶဝ်ႈယုင်ႈၵဝ်းၸွမ်းဢမ်ႇလႆႈ သင်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းေၵႃႈဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇေၵႃႉၼၼ်ႉၼႆေၵႃႈ ယူႇတီႈ ၽူႈတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁူဝ်ၼႃႈဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ထိုင်တီႈဝႃႈ ႁ်ႂႈမိူင်း မိူင်းၼၼ်ႉေတဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်းၼ်ႂး ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ လႆႈၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယူႇတီႈဢသီႇယၢၼ်ႇေသ ဢဝ်ဢေယး တိႉၺွပ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မိူင်းလ်ႂမိူင်းၼၼ်ႉေသ ပၼ်တၢမ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း လွၵ်းလၢႆး ဢသီႇယၢၼ်ႇႄလႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်ဢေယးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵူၺ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း မူႇပိူင် ပၵ်းပိူင်ၶဝ် ဢၼ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢသီႇယၢၼ်ႇ
ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢမ်ႇေပႃးသျႃး ႁူၼ်ႇသႅင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူၼ်ႇသႅင်ၼႆႉေၵႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇေၵႃႉၼိုင်ႈေသ ယိပ်းၵမ်မိူင်း ၵၢမ်ႇေပႃးသျႃးမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းေပႃးႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉႄလႈ ယၢမ်းလဵဝ်မၼ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸ်ႂ တႃႇေတဢဝ် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵၢမ်ႇေပႃးသျႃး တႃႇပုတ်ႈတဵၼ်းတီႈယူႇမၼ်းၼၼ်ႉမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၽွင်းယၢမ်း မၼ်းတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈဢသီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတၢင်းပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း ႁ်ႂႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ႇဢသီႇယၢၼ်ႇမႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၽွင်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၶဝ် သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ယိပ်းၵုမ်းၵမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉေၵႃႈ ၽွင်းလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်မႃးႁွတ်ႈၽဵဝ်ႈထိုင် ၼ်ႂးမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈထႅင်ႈေၵႃႈ ပဵၼ်ႁူၼ်ႇသႅင်ၼႆႉထႅင်ႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
ဢိင်ႇၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆး ဝၢၼ်ႈမိူင်းၽ်ႂဝၢၼ်ႈမိူင်းမၼ်းေသႄလႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ေတပၵ်းတႃေသ သ်ႂႇၸ်ႂသ်ႂႇေၶႃးယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၵဝ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၶွင် မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉေတႉ ေတဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်မိူင်းပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းဢၼ်ၶ်ႂႈပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶေရႇသီႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ႈမႃးေသတႃႉေၵႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ ေတႃႇၼႃႇထရမ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းမႃးေမးလႅၵ်ႈလၢႆႈ ေပႃႇလသီၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးေတႉေတႉဝႆႉႄလႈ တွၼ်ႈတႃႇ ေတသူင်ႇသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇေသ ၶဝ်ႈၼ်ႂးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈလႃးလႃး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မိူင်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉဝႃႈ တီႈသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ် သူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်းေသ ၶဝ်ႈၼ်ႂးမိူင်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ သုမ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ေပႃႇလသီႇ ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၽိတ်းဝႆႉၼႆေသ ၸၢင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးမူၼ်ႉေမးေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15.06.2022 ၸွမ်းၼင်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း ၼႂ်းပီ 2022 -2023 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ေတလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢွၼ်တၢင်းပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်ၶတ်းလိူၵ်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်ၼၼ်ႉ ေတႄတႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (3) ထိုင် ၸၼ်ႉ (9) ၽူႈမီးသုၼ်ႇပၼ် ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု (11) ၶူပ်ႇ ထိုင် (24) ၶူပ်ႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူးသွၼ်မၼ်း ေတလႆႈပဵၼ် ၽူႈၵုမ်းထိင်းႄလႈ ၽူႈတူၺ်းၸွမ်းၵူၺ်း. ေတဢမ်ႇလႆႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႇသင်ၸွမ်း ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း။
ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်ပၼ်ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ် ေတမီးယူႇ (3) ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶူးမၼ်းမီး သုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ မၢႆ (2) ၵူၺ်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ေတဢမ်ႇလႆႈၵဵဝ်ႇ ၶွင် ယႃႉၵဝ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ၶတ်းလိူၵ်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းလႃးလႃး။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ေတလႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသင်ႇၶ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢွၼ်ႁဵတ်း။ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ပၼ်ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ
- လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းၸၼ်ႉလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈ
လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းၸၼ်ႉၽႂ်ၸၼ်ႉမၼ်းေသ (တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၸၼ်ႉသၢမ်ေၵႃႈ ၸၼ်ႉသၢမ် ၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉ) ၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးဝႃႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉႁဝ်း မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း (30)ေၵႃႉ ၼႂ်း (30)ေၵႃႉၼႆႉ ေတမီးသုၼ်ႇပၼ် ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ်တၢင်း (30)ေၵႃႉ လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး တႃႇၵူၼ်း (3)ေၵႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉၽႂ်လႆႈ Marks ၼမ်ေၵႃႈ ေတမီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼိုင်ႈၸၼ်ႉလႂ် ေတလႆႈၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း တႃႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇ (3)ေၵႃႉ (ၼႂ်း (3)ေၵႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈၼၢင်းယိင်းၸၢႆးႄလႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းေၵႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးလႆႈ) ။ ၼႂ်း (3) ေၵႃႉၼႆႉ ယူႇတီႈ ၶူးၵုမ်းၸၼ်ႉ ၶူးသွၼ်ၶဝ်ၶိုၼ်း လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈၶိုၼ်း။
- ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၶူးၶတ်းလိူၵ်ႈ
ဝၢႆးေသ ယူႇတီႈၸၼ်ႉၽႂ်ၸၼ်ႉမၼ်း လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်း (3)ေၵႃႉၼၼ်ႉ. ယူႇတီႈၶူးၵုမ်းၸၼ်ႉႁဝ်းၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶိုၼ်း ၶၵ်ႉလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်း ၵူၼ်း (2)ေၵႃႉ တႃႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႄၶႉပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈလူင်လူင် ႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢင် ၵႂႃႇယူႇ။ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး (2)ေၵႃႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ် ၶူးၵုမ်းၸၼ်ႉမၼ်း ၶူးသွၼ်မၼ်းဢုပ်ႇၵၼ်ေသ လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၶဝ်ႈႄၶႉ တႃႇေတပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးယူႇ။
- ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ်
ဝၢႆးေသ ၶူးၵုမ်းၸၼ်ႉ ၶူးသွၼ်မၼ်း ၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး (2)ေၵႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယူႇတီႈ တၢင်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (3) ထိုင် ၸၼ်ႉ (9)ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် မႃးၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈ ပၼ်ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉေသ ၶိုၼ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈမၢႆ (1)ႄလႈ (3) ၼၼ်ႉ ၶူးမၼ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇပၼ်ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ်လႆႈ လိူဝ်ေသလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉၵူၺ်း။ ၼႂ်းၶၵ်ႉၼႆႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶ ဢၼ်ဝႃႇယႂ်ႇမၼ်း ေတလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၺ်း ၶူးမၼ်းေတဢမ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈယႃႉၵဝ်းၸွမ်း လိူဝ်ေသ ၵုမ်းၸွႆႈထႅမ်ႈႄလႈ ပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းၵူၺ်း။
- ၽူႈထုၵ်ႇၺႃးၶတ်းလိူၵ်ႈ
လုၵ်ႉတီႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႂ်းၸၼ်ႉၽႂ်မၼ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး (3)ေၵႃႉေသ. ၶူးၵုမ်းၸၼ်ႉ ၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶိုၼ်း ၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်း ၼႂ်း (3)ေၵႃႉၼၼ်ႉ (2)ေၵႃႉေသ ၼႂ်းၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး (2)ေၵႃႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ေတလႆႈ မွၵ်ႈလၢတ်ႈေၶႃႈၵႂၢမ်း သူၼ်းတုမ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉၶဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် လုၼ်ၼွင်ႉၶဝ်ပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ သူၼ်းတုမ်ႇၼၼ်ႉ ေတလႆႈ ဢဝ်ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ႁူင်းႁဵၼ်း ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ပဵၼ်လၵ်းလၵ်းေသ သူၼ်းတုမ်ႇမွၵ်ႈလၢတ်ႈေၶႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇၵူၺ်း ေတဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇႄလႈ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႇသင် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉလႃးလႃး။
- ၽူႈၼပ်ႉၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ်
ၽူႈၼပ်ႉၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်ေသ ၸဝ်ႈသင်ႇၶ ၶဝ်ယဝ်ႉ ေတဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ်ေတ လႆႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈ ၶႅမ်ႉၵၢင်ၸႂ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉလႃးလႃး။ တႃႇေတပိုတ်ႇၽၢဝ်ႇ တႃႇေတၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ တႃႇေတဢွၼ်ၼၢမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ေတလႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသင်ႇၶ ဢၼ်ဝႃႇယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၺ်း တီႈၼႂ်းၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉ ၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး (2)ေၵႃႉၼၼ်ႉ. ၽႂ်လႆႈ ပိူဝ်းသႅၼ်း (%) မၼ်းၼမ်ေၵႃႈ ေတလႆႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵူၼ်းတိတ်းတမ်းလမ်းမႃးၸွမ်းတၢင်းလင်သမ်ႉ ေတလႆႈပဵၼ် ၵႅမ်မၼ်းမႃးၸွမ်းၵမ်းလဵဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိူဝ်းသႅၼ်း ၼၼ်ႉ ေတလႆႈပဵၼ် သင်ႇၶ မဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း။
- မၵ်ႉမၼ်ႈ
ယူႇတီႈ ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၶတ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉေၵႃႈ ေတလႆႈ မၵ်ႉႁပ်ႉဢဝ်ႄလႈ မၵ်ႉမၼ်ႈၵႂႃႇပၼ်။ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ယႃႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇေမႃးၵဝ်းၸွမ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၶတ်းလိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းလႃးလႃး။
ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ၼိုင်ႈပီ ေတၸတ်းႁဵတ်း ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ၼႃႈေတပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၵမ်ႉၼမ်။ လုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၶတ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ေတလႆႈထွမ်ႇၵၼ် ယဝ်ႉေၵႃႈ ႁူႉလွင်ႈၵၼ်လီ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ ပဵၼ်ေၵႃႉဢၼ်ၶဝ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးႄလႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းေၵႃႈ ေတငၢႆႈ ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ၵၢၼ်လၢတ်ႈသင်ႇၵၼ် ေၵႃႈမၼ်းေတငၢႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ေတလႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မီးၽွၼ်းလီေတႉေတႉ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီၼႆႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် ထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၵမ် ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ တၢင်ႇတီႈ တၢင်ႇဝဵင်း မိူင်းပေႃးယဵၼ်။
ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းပႃးၸဵမ်ႁၢၼ်ႉၶၢႆတၢင်းၵိၼ်းၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢၼ်ပိုတ်ႇၶၢႆၵၢင်ဝၼ်း ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ်မႃးသိုဝ်ႉမႃးၸၢႆႇ၊ ဢၼ်ပိုတ်ႇၶၢႆယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈယိင်ႈၶႅၼ်းတွၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းမႃးၵိၼ်၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁတ်းဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေးလႄႈ မိူင်းပေႃးယဵၼ်သီႇသီႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်း မိူင်းၵိုင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တီႈမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈႁၢမ်ႈသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေလႄႈ ဢမ်ႇပေႃးႁတ်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇမႃးမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉလႄႈ မိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇၵိုၼ်းမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၵမ် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်းထႆး – မိူင်းၶႄႇ ။ ၵူႈပွၵ်ႈ 11 မူင်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်း ၵႂႃႇမႃးယူႇ။ တေႃႈလဵဝ်ၵၢင်ၶမ်ႈ 7-8 မူင်းၵေႃႈ မိူင်းပေႃးယဵၼ်သီႇယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းမႃးသိုဝ်ႉၵိၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်းႁႅင်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢမ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်ႉၶ ၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်း။ လိူဝ် ၼႆႉဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ထႅင်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၵမ် ဢမ်ႇႁတ်းယူႇ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ၊ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇတီႈ မီးၵူႈႁိူၼ်း။
“တေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈၵူဝ်ဝႆႉလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်း ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်ၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ် သိုၵ်းသိူဝ် ၵေႃႈၼမ် ယူႇတီႈ လွင်ႈ မႆႈၸႂ်ပေႃႈမႄႈသေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းဢွၵ်ႇလႄႇ။ ၵူဝ်ၺႃးတီႉၺႃးၺွပ်း ။ ပွႆးလၢမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး မီးၵေႃႈဢမ်ႇၵိုၼ်း။ ၵူႈပွၵ်ႈ ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇၼႆ တေမီးပွႆးၼူၵ်ႉတူဝ်း ပွႆးသၢင်ႇၵၢၼ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ယဵၼ်သီႇမူတ်း၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵေႃႈႁင်းမၼ်း၊ တီႈႁိူၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၵိုတ်းယူႇၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈႁင်းမၼ်းဢေႃႈ။ ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်း မိူင်းၵိုင် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ၊ ၽွင်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းလီၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈၸဵမ်း၊ ႁၢၼ်ႉမႃႇလႃႇ (ၼိူဝ်ႉယၢင်ႈ)လႄႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆလဝ်ႈ ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလီ။ ဝၢႆးသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွၼ်ႈထဝ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၵူႈဝၼ်းၵူႈၶမ်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ(ၸၢဝ်းၶိူဝ်း)သမ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းတိုၵ်းတေႃးၵၼ်၊ ႁႃလမ်းတီႉၵၼ် ။ ဝၢႆးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းသွၵ်ႈတဝ်လမ်းၶၢဝ်ႇသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းပႃးၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ထၢင်ႇထိူမ်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇႁတ်းယူႇႁိူၼ်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူဝ်ၶဝ်ႁိုၵ်ႉၺႃးၵၼ်သေ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁိမ်းဝၢၼ်ႈႁိမ်းဝဵင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇလႆႈၾၢင်ႉယူႇၾၢင်ႉၵိၼ် ၊ ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လီလီ၊ ဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းပွႆးယႂ်ႇလၢမ်းလူင် – ၽူႈယိင်း ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်းသေတႃႉ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသမ်ႉ ပႆႇယွမ်းလူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉတူၵ်း တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယူႇ။
တႄႇဢဝ် လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈ ဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵဵင်းတွင်းလႄႈ ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆၸႄႈဝဵင်း 1 ၸွႆႉလႂ် ၶၢႆလႆႈ 600 ပျႃး – 1,000 ပျႃး ၼႆသေ တႃႉၵေႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသမ်ႉ ပႆႇလူတ်းလူင်းသင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ တီႈလွၵ်ႉၸွၵ်ႇၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃး 20 ဝၼ်းၼႆႉ 1 ၸွႆႉၶၢႆလႆႈ 720 ပျႃး။ ယၢမ်းလဵဝ် 1 ၸွႆႉ 610 ပျႃး။ ပီၼႆႉ ၶၼ်မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၼ်ၶူဝ်း ၵုၼ်ႇသမ်ႉ ဢမ်ႇလူတ်းယွမ်းလူင်းလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပိူင်ႈသင် မႃးငၢမ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
တၢင်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ပဵၼ်ၵၢၼ် 1 ၸွႆႉ ၶၢႆလႆႈထိုင် 1,000 ပျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဢၼ်ႁႅင်ႈ 1 ၸွႆႉ 1,000 ပျႃး၊ သင် ဢမ်ႇႁႅင်းၸိုင် 1 ၸွႆႉ 600 ပျႃး။ ပီပူၼ်ႉသမ်ႉ 1 ၸွႆႉ 700-800 ပျႃး။ ၵွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းမိူင်းတႄႉ ထိုင် 1,500 ပျႃး ၵွၼ်ႇၶႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်မၼ်းၶိုၼ်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈသေတႃႉၵေႃႈ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသမ်ႉ ပႆႇလူတ်းလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇငၢမ်ႇၵၼ် ၶိုၼ်းၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ် လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီၵေႃႈ ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်း 1 ထူင် 30 ၸွႆႉ ၶၢႆလႆႈ 28,000 – 29,000 ပျႃး။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်း 25,000 – 26,000 ပျႃး မွၵ်ႈၼႆႉ။ ၵူႈပွၵ်ႈပူၼ်ႉမႃးတႄႉ 1 ထူင် 22,000 ပျႃး။ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေတေႃႉသူင်ႇၶၢႆၸူးတၢင်းမျႃႉဝတီႇ လႅၼ်လိၼ်ယၢင်းၽိူၵ်ႇ – ထႆး ၸဝ်ႈသူၼ် ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီလၢတ်ႈ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ 1 ၸွႆႉ 700 ပျႃး။ မၢင်တီႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁပ်ႉသိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉ 1 ၸွႆႉ 800 ပျႃး။ ငႃးသမ်ႉ 22 ၸွႆႉ 60,000 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။