text:
ထမ်ႈဢႃႇၵျၢၼ်ႇတႃႇ
ၵႂၢမ်းၼၢမ်းထတ်း
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထမ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မီးတင်းၼမ်၊ မၢင်ထမ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ထမ်ႈလိုၵ်ႉ မၢင်ထမ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလိုၵ်ႉ၊ မၢင်ထမ်ႈၵေႃႈ သၽႃႇဝမၼ်း တိုၼ်းႁၢင်ႈလီ၊ မၢင်ထမ်ႈ သမ်ႉၵွႆမီးၼမ်ႉႁွင်ႈ ၼႂ်းမၼ်းၵွၼ်ႇ။ ထမ်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈယူႇသဝ်း ၵူၼ်းႁဝ်းလႄႈ တူဝ်သတ်းၶဝ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ ထမ်ႈတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼႆႉ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်း သမ်ႉပဵၼ် ထမ်ႈဢၼ် ၵူၼ်းၵႂႃႇၸူင်လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈထတ်း
ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸႄႈမိူင်းမႁႃႇရတ်ႉသျတြ၊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢေႃႇရင်ႇၵပတ်ႉသေ မီႈဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းဢေႃႇ ရင်ႇၵပတ်ႉ တီႈၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 110 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽၢင်ႁၢင်ႈထမ်ႈထတ်း
ထမ်ႈတင်းသဵင်ႈ ၶပ်ႉယႆၵၼ် မီးယူႇ 30 ထမ်ႈသေ လွႆတီႈၼၼ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ လွႆသျႃႇယတြိ ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇႁွႆးတိၼ် ၵိပ်ႇမႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ထမ်ႈသၽႃႇဝ ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇမႃး ၸူင်လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ် ႁဵတ်းပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး၊ ထမ်ႈၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ၊ ထမ်ႈၽီ ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃးၸွမ်း ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ 550 ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈသေ တႅမ်ႈႁၢင်ႈဝႆႉ ၸွမ်းၽႃထမ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ထမ်ႈၼႆႉ တႄႇမႃး မိူဝ်ႈၿီႇ ၸီႇ 200 တေႃႇထိုင် ဢေႇၻီႇ 650 သေ ၼႄပၼ် လၢႆးမိုဝ်းလႄႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ် ၵူၼ်းမိူဝ်ႈပၢၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးမိုဝ်းၶဝ် ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႄႉတႄႉသေ တီႈၼိူဝ်တိုမ်း ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆႉ ႁၢင်ႈမွၵ်ႇ ႁၢင်ႈမႂ် ႁၢင်ႈသတ်း ႁၢင်ႈၽီ ႁၢင်ႈၵူၼ်း ပဵၼ်ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ ထမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထမ်ႈႁႃႈထမ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီးထၢတ်ႈၵွင်းမူးၼႂ်းမၼ်းသေ ဢၼ်ၵိုတ်းထႅင်ႈ 25 ထမ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵျွင်းၽြႃး ၵျွင်းတီႈယူႇသဝ်း ၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် မၵ်းမၢႆဝႃႈတႄႉ ထမ်ႈမၢႆ 8၊ 9၊ 10၊ 12၊ 13 လႄႈ 30 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထမ်ႈထေႇရဝၢတ်ႈသေ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထမ်ႈ မႁႃႇယႃႇၼၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ထေႇရဝၢတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇဝႆႉႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး၊ ၵူၺ်းလူဝ်ႇပဵၼ် တီႈယူႇ တီႈၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးၵူၺ်းၼႆလႄႈ ထမ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈသင်သေ ပဵၼ်တီႈယူႇ တီႈသဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸင်ႇ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ထမ်ႈထေႇရဝႃႇတ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ထမ်ႈဢၼ် မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ပဵၼ်ထမ်ႈ မႁႃႇယႃႇၼၼႆယူႇ။
ပေႃးတူၺ်းပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇၸိုင် တီႈလႂ်သေ ဢမ်ႇဝႃႈ ထေႇရဝႃႇတၼႆႉ ၵႂႃႇတီႇတၢင်းပၢၵ်ႈယုမ်း ယဝ်ႉသေ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ သမ်ႉၸွမ်းမႃး ၽၢႆႇလင် ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ထမ်ႈမၢင်လုၵ်ႈၼႆႉ ၵူၺ်းမီး လုၵ်းၼွၼ်း ၶပ််ႉယႆၸွမ်းၽႃထမ်ႈသေ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ် တီႈၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ၶတ်းၸႂ် ၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ထမ်ႈဢၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ မူၼ်ႈသိူဝ်းလူၺ်ႈ ထမ်းတြႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးထိုင်မႃး ၶၢဝ်းၽူၼ်ၸိုင် ၸွမ်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈထမ်ႈ မၢင်တီႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၽူၼ်ဢွၼ်ႇ လႆႈလူင်းမႃး ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ လႆလူင်းယူႇႁႃႉႁႃႉ လႄႈ လႅပ်ႈတေ ၵုမ်ႉၸွႆႈပၼ် ႁႅင်းသမႃႇထိယူႇ။
ဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇႁၢမ်းၵႂႃႇထတ်း
ၸွမ်းၼင်ႇဝႃႈ သင်ႇၶႃႇရတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇ ၵိုမ်းၼႆလႄႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵႂႃႇ၊ ဝႃႇတလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵႂႃႇ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တၢမ်ႇသိုၵ်းတၢမ်ႇသိူဝ် ပဵၼ်မႃးသေ ၵူၼ်းလႆႈလူႉႁၢႆတၢႆၶွႆႈ လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ လႄႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈသေ ထမ်ႈလူင်ဢႃႇ ၵျၼ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၢမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ တင်းႁိုင်ယူႇ။ ႁၢၵ်ႈမႆႉ ထိူၼ်ႇမႆႉ မုင်းသုမ်ႇထမ်ႈဝႆႉလႄႈ လွင်ႈဝႃႈ တီႈၼၼ်ႈ မီးထမ်ႈၼႆ ၵူၼ်းၸုပ်ႈပႃႈလင်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ႁႃႁၼ်ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇထတ်း
- ပီ 1819.4.28 ၸုမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ၽၢႆႇလမ်းထိူၼ်ႇ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵျွၼ်ႇၸမိတ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ႁႃလမ်းယိုဝ်းသိူဝ် တမ်ႈတီႈ သၼ်လွႆ သျယတြိသေ ၸင်ႇၵႂႃႇႁႃႁၼ်ၺႃး ထမ်ႈမၢႆ 10 ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၶဝ် ၸင်ႇသူင်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼီႇၸမ်ႇ ဢၼ်မီး တီႈဝဵင်းႁၢႆႇတရႃႇပတ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်း ဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉႁၼ်မႃးယဝ်ႉ။
- ပီ 1843 East India Company ၸင်ႇဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ ၵုမ်းထိင်းဝႆႉ ထမ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ပီ 1844 ၽူႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ Robert Gill ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 27 ပီသေ ၶိုၼ်းမႃးထုတ်ႇ တႅမ်ႈဢဝ် ႁၢင်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ တီႈၽႃၼႂ်းထမ်ႈလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီ ၶိုၼ်းထုတ်ႇတႅမ်ႈလႆႈ ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇဢဝ် ႁၢင်ႈမိူၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သူင်ႇၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းပုမ်ႇပေႇလႄႈ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇယဝ်ႉ။
- ပီ 1866 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽႆးမႆႈထိူၼ်ႇလႄႈ မႃးမႆႈ ပႃးထမ်ႈလႄႈ ႁၢင်ႈတႅမ်ႈ မၢင်ၸိူဝ်း လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ Robert Gill ၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ် တႅမ်ႈၶိုၼ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ 5 ပီယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸပ်းၼၢဝ် သေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ တူဝ်တၢႆမၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵႂႃႇသၢင်းၵျူဝ်ႇဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ပႃႇႁဵဝ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၿုတ်ႉသျဝႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ႁၢင်ႈ ဢၼ်မၼ်းၶိုၼ်းမႄးတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ 5 တီႈ ၶိုၼ်းပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းၽႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- ပီ 1870 John Griffiths ၸင်ႇၸႂ်ႉႁႂ်ႈလုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၽၢႆႇၸၼ်ႁၢင်ႈ တီႈပုမ်ႇပေႇ ၵႂႃႇထႆႇဢဝ်ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ သူင်ႇၵႂႃႇ လၼ်ႇတၼ်ႇ ဢဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၾလိမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။
- ပီ 1918 ၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵျပၢၼ်ႇ Kyoto University Onental Arts Faculty ၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇသေ မႃးထုတ်ႇတႅမ်ႈ ဢဝ် ႁၢင်ႈၶႅၵ်း ႁၢင်ႈတွင်ႈ ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉ ၵူႈပိူင်ပိူင်။
- ပီ 1920 ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇလူင်လႄႈ ႁၢင်ႈတွင်ႈ ႁၢင်ႈၶႅၵ်းၼႂ်းထမ်ႈ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇတင်းၼမ်။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁၢႆႇတရႃႇပတ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးၸဵတ်ႉ မႄးသီႁၢင်ႈၽၢင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁၼ် ၸႅင်ႈႁၼ်လီသေ ၶိုၼ်းမႄးသိူဝ်ႇပၼ် ပိုၼ်ႉၼႂ်းထမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဢီႇတလီႇ 2 ၵေႃႉ ၽၢႆႇ တႅမ်ႈႁၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႃး ၸွႆႈထႅမ် မႄးပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် ၼႂ်းထမ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ။
- ထိုင်မႃး ပီ 1983 ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ထမ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇ world Heritage ဢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈၽွမ်ႉ United Nation မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ တူၺ်း တင်းယႂ်ႇတင်းၼမ်ယူႇ။
မၢႆၶပ်ႉထမ်ႈထတ်း
- ထမ်ႈမၢႆ 1 (AD 500) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ၼင်ႈႁေႃးတြႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ သဝ်မၼ်းမီး 20 လႅမ်ႈ၊ ၸွမ်းၽႃ ၸွမ်းတိုမ်း မီးဝႆႉ ႁၢင်ႈတႅမ်ႈ ၼမ်ႉယႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ႁၢင်ႈမွၵ်ႇ ႁၢင်ႈမႂ် ႁၢင်ႈသတ်း ဢိၵ်ႇႁၢင်ႈၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ ၼႂ်းၸႃႇတၵ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈတႅမ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃး ယိပ်းမွၵ်ႇမူဝ်ဝႆႉ။ ထမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁေႃၶမ်းႁရိသေႇၼ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈလူႇတၢၼ်းဝႆႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 2 (AD 600) ပဵၼ်ထမ်ႈဢၼ်မီး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ႁေႃးတြႃးထမ်ႇမၸၵျႃႇ။ ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉ မီးပႃး လုၵ်းၼွၼ်းၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ သဝ်ၼႂ်းထမ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်သဝ်ယႂ်ႇလူင် လၢႆးမိုဝ်း ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇႁၢင်ႈလီ။ ၼိူဝ်တိုမ်းၵေႃႈ မီးႁၢင်ႈတႅမ်ႈ ၵူႈပိူင်ပိူင်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်း ၽႃတီႈၼွၵ်ႈထမ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၽြႃးႁဵင်သူႇ၊ ၽၢႆႇၼိူဝ်တိုမ်း တီႈၼွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ႁၢင်ႈတႅမ်ႈမွၵ်ႇ လၢႆးမိုဝ်း ၶႅမ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 3 ပဵၼ်ထမ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ထမ်ႈမၢႆ 2 လႄႈ 4 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- ထမ်ႈမၢႆ 4 (AD 600) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ မီးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ၼင်ႈႁေႃးတြႃး၊ သဝ်ၼႂ်းထမ်ႈမီးယူႇ 28 လႅမ်ႈ ပဵၼ်သဝ်ႁိၼ် ပၵတိ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးမိုဝ်းႁၢင်ႈၶႅၵ်း တီႈၽၵ်း တူထမ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 5 (AD 600) ပဵၼ်ထမ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈသေတႃႉ လႆႈႁၼ် ႁွႆးၵူၼ်းမိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်လဵၵ်းသိဝ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ်ႉမၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယူႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 6 (AD 600) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ သွင်ၸၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃးသေ ႁၢၼ်ႉတႂ်ႈၼႆႉ သဝ်ႁိၼ်မၼ်းမီး 16 လႅမ်ႈ။ ယူႇတီႈ ႁၢၼ်ႉၼိူဝ်သေ မုင်ႈတူၺ်းႁၼ်လႆႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီ ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇယူႇ။ ၼႂ်းထမ်ႈႁၢၼ်ႉၼိူဝ်ၼႆႉ မီးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၽြႃးၼင်ႈသေ ႁေႃးတြႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇၵႃး ၸွမ်းၶၢင်ႈၽြႃးၼၼ်ႉ မီးပႃး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ဢၼ်ၸုၵ်းဝႆႉလႄႈ လၢႆးမိုဝ်းၶႅၵ်းပဵၼ်ဢၼ် ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉတႄႉ။ သမ်ႉမီးပႃး လုၵ်းၼွၼ်း ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 7 (AD 400) ၼႆႉ ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈတႂ်ႈပလၢင်ႇၽြႃးၼၼ်ႉ မီးႁၢင်ႈၵႂၢင်၊ သၢင်ႇသီႇဝႆႉ။ သွင်ၽၢၵ်ႇၶၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးတင်းၼမ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ တပႄးၽြႃးလႄႈ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃးပေႃးရိသၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼင်ႈဝႆႉ ၼိူဝ်မွၵ်ႇမူဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ် ၼႂ်းထမ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 8 ပဵၼ်ထမ်ႈႁိၼယႃႇၼသေ ႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈ BC 200-100 ။
- ထမ်ႈမၢႆ 9 (BC 200-100) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီး ထၢတ်ႈၵွင်းမူးၼႂ်းမၼ်းသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ထမ်ႈ ၵဝ်ႇၵႄႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၽၵ်းတူၶဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းဝႆႉ တႅတ်ႈၼႅၼ်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၸွမ်း ၽႃတီႈၼွၵ်ႈၵေႃႈ လၢႆးမိုဝ်း တႅတ်ႈတေႃးလီတႄႉတႄႉ။ ထမ်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ထမ်ႈဢၼ် ၵပ်ႉပတဵင်ႇၸမိတ်ႉ မႃးႁႃႁၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1819 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းထမ်ႈၸမ်း မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးႁိၼ် ဢၼ်ၼိူဝ်မၼ်း မူၼ်းတရုမ်ႉသေ ၼႂ်းမၼ်း သႂ်ႇဝႆႉ ထၢတ်ႈၵႅဝ်ႈၽြႃး လႄႈ ရႁၢၼ်းတႃႇၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈသဝ်လႅမ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၶႂႃ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ မိတ်ႉၸတိူဝ်ႇၸမိတ်ႉ ယင်းတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်း မႃးႁႃႁၼ်ထမ်ႈၼႆယူႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 10 (ျꧠ 200) ပဵၼ်ထမ်ႈၵဝ်ႇၵႄႇသေ ပိူၼ်ႈသေ ပဵၼ်ထမ်ႈဢၼ်မီးထၢတ်ႈၵွင်းမူးႁိၼ်၊ ပဵၼ်ထမ်ႈထေႇရဝၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယႃႈတႅမ်ႈ ႁၢင်ႈၵဝ်ႇၵႄႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၽႃၼၼ်ႉသေတႃႉ မၢင်ဢၼ်တႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉယႃႈ ဢၼ်ၶိုၼ်းမႄးယွမ်ႉ ၽၢႆႇလင်ၵေႃႈ မီးဝႆႉၽွင်ႈ။
- ထမ်ႈမၢႆ 11 (AD400) ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇသေပိူၼ်ႈ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ သဝ််ၼႂ်းထမ်ႈ မီးသီႇသဝ်။
- ထမ်ႈမၢႆ 12 (BC 200-100) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီးလုၵ်းၼွၼ်း ၸဝ်ႈရႁၢၼ်ႈၶဝ် ၵဝ်ႈလုၵ်းသေ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ထမ်ႈထေႇရဝႃႇတ ၼႆယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 13 (BC 200-100) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီးလုၵ်းၼွၼ်း ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 14 (AD 600) ပဵၼ်ထမ်ႈဢၼ်ႁဵတ်း ဢမ်ႇပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈသေတႃႉ လႆႈႁၼ် ႁွႆးၶဝ်ထၢၵ်ႇ ၶွၵ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်တႃႇတေ ႁဵတ်းပဵၼ် တီႈယူႇတီႈသဝ်း ၼၼ်ႉယူႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 15 (BC 200-100) ပဵၼ်ထမ်ႈ ၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်မီးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးဝႆႉ ၼႂ်းမၼ်း။ တီႈပလၢင်ႇၽြႃးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈသွင်တူဝ်။
- ထမ်ႈမၢႆ 16 (AD 500) ပဵၼ်ထမ်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၵႄႈၵၢင် ထမ်ႈတင်းမူတ်းသေ တီႈတေ ၶိုၼ်ႈမႃးၸူးထမ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁၢင်ႈၸၢင်ႉႁိၼ်လူင် သွင်တူဝ် ၸုၵ်းဝၢႆႇႁူဝ်ၸူးၵၼ်။ ၼႂ်းထမ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ၼင်ႈယွၼ်ႇတိၼ်သေ ႁေႃးတြႃး၊ သဝ်ၼႂ်းထမ်ႈမီးယူႇ 20 လႅမ်ႈ၊ တီႈႁိမ်းပၢႆသဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁၢင်ႈၽီလူး၊ ႁၢင်ႈၶုၼ်ၽီ ၼၢင်းၽီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 17 (AD 450) ၼႆႉ ပဵၼ်ထမ်ႈဢၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ ႁၢင်ႈပၢၼ်းသီမၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ ၸွမ်းၽႃ ၸွမ်းတိုမ်းထမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထမ်ႈ ၽြႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 18 (Ad 450) ပဵၼ်ထမ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈယူႇ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ဢၼ်မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ထမ်ႈ 17 လႄႈ 19 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- ထမ်ႈမၢႆ 19 (AD 600) ပဵၼ်ထမ်ႈဢၼ်မီး ထၢတ်ႈၵွင်းမူးသေ ဢမ်ႇၵႃး တီႈၵွင်းမူးၼၼ်ႉ သမ်ႉ မီးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးၸုၵ်းသူႇၼိုင်ႈ။ လၢႆးမိုဝ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၵူႈပိူင် ဢိၵ်ႇႁၢင်ႈတႅမ်ႈပၢၼ်းသီ ပဵၼ်ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ သေပိူၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်တီႈၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ။
- ထမ်ႈမၢႆ 20 (AD 500-600) ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ႁေႃးထမ်ႇမၸၵျႃႇ။ သဝ်ႁိၼ် ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်း ၶႅၵ်းဝႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 21 (AD 500-600) ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး တီႈႁိမ်းထမ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉတူၵ်း တၢတ်ႇယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 22 (AD 500-600) ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇတၼ်းၶွတ်ႇယွတ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီသေတႃႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ် လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 23 (AD 500-600) ပဵၼ်ထမ်ႈၽြႃး ႁေႃးတြႃးထမ်ႇမၸၵျႃႇသေ ၽၢႆႇၶၢင်ႈသမ်ႉမီးႁၢင်ႈ ၶုၼ်ၽီဝိသၵျႃင်ႇ ယိပ်းဝီးၶူၼ်ႁၢင် ဝီးပၼ်ၽြႃးဝႆႉ။ လုၵ်းၼွၼ်း ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၶၢင်ႈ ထမ်ႈသေ မၢင်လုၵ်း ဢမ်ႇပႆႇႁဵတ်းယဝ်ႉလီ။ ႁၢင်ႈမွၵ်ႇႁၢင်ႈမႂ် ဢၼ်မီးတီႈသဝ် ၼႂ်းထမ်ႈၼႆႉ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေးယွင်းလီဝႆႉလႄႈ လီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 24 (AD 500-600) ပဵၼ်ထမ်ႈပႆႇႁဵတ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈလႄႈ လႆႈႁၼ် လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇၶဝ် ၶႅၵ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ၶွၵ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် ထမ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။
- ထမ်ႈမၢႆ 25 (AD 500-600) တေႃႉတႄႉဝႃႈ ပဵၼ်ထမ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ထမ်ႈမၢႆ 24 လႄႈ 26 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- ထမ်ႈမၢႆ 26 (AD 625) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်မီးၵွင်းမူး သူႇယႂ်ႇသေ မၢႆ 19 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထမ်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ၸဵမ်ၼွၵ်ႈၸဵမ်ၼႂ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႂ်းထမ်ႈ တေလႆႈငဝ်းလႅင်း ပုၼ်ႈတႃႇ သၢႆလႅင်းဝၼ်း တေမႃးထွင်ႇပိူင်းသႂ်ႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးလႄႈ ၵွင်းမူး ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁဵတ်းဝႆႉ မႅၼ်ႈတီႈမႅၼ်ႈလွၵ်း မၼ်းတႄႉတႄႉလႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ဢၢမ်း တၢင်းႁဵတ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႁူႉၼၵ်ႈ ၶတ်ႈၵႂႃႇပႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈထမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼေႃႇၶမ်းၽြႃး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈတပႄးၽြႃး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼၢင်းၽီ ဢိၵ်ႇႁၢင်ႈမွၵ်ႇ မႂ်ၵူႈပိူင် ဢၼ်ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လၢႆး မိုဝ်းမၼ်း ၶႅမ်ႉလီ တႅတ်းတေႃး ၽဵင်ႇၵၼ်တႄႉတႄႉ။ တီႈၽၢႆႇၼႃႈ ၵွင်းမူးႁိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈမီး ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ၼင်ႈယွၼ်ႇတိၼ်သေ ႁေႃးတြႃးသူႇၼိုင်ႈ။ ၸွမ်းၽၢႆႇၶၢင်ႈၼၼ်ႉ မီးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ဢဝ် ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသေ ၶုၼ်ၽီၼၢင်းၽီၶဝ် မီးၽၢႆႇၼိူဝ်သေ မႃးပူႇၸေႃႇၽြႃး၊ ႁၢင်ႈဢဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ႁႆႈ ႁိမ်းတိၼ်ၽြႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၶႅမ်ႈလႅပ်ႈတႄႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵပ်းတၢမ်းၵၼ် မီးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၶုၼ်သူင်လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း မႃးႁိမ်ပလၢင်ႇၽြႃး၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးႁေႃးတြႃး၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးၸုၵ်း ႁၢင်ႈမွၵ်ႇ ႁင်ႈမႂ် ၵူႈၸိူဝ်ႉၸိူဝ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉတႄႉတႄႉ။ တီႈထၢတ်ႈၵွင်းမူး ၼႂ်းထမ်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉႁၢင်ႈ ၽြႃးၼင်ႈယွၼ်ႇတိၼ် ႁေႃးတြႃးၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၵွႆႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၽြႃးယူႇၼႂ်းၵၼ်ႇထၵုတိသေ ႁေႃးတြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းႁွပ်ႈႁွပ်ႈၵွင်းမူး ႁိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇၸဵမ်ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆ မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၵူႈပိူင်ပိူင်။ ၸွမ်းတိုမ်းမၼ်း ပၢႆသဝ်မၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၵူႈပိူင်ပိူင် ပဵၼ်တီႈလီၶဝ်ၸႂ်ၵူႈလွၵ်း ၵူႈဢၼ်ယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 27 (AD 625) ပဵၼ်ထမ်ႈၵျွင်းၽြႃး ဢၼ်မီးႁၢင်ႈတႅမ်ႈ ၶႅပ်ႇၶၢင်ႈၽၢႆႇၶႂႃ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈႁိၼ် ဢၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းပႃးၼိုင်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈႁၢင်ႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ တႅမ်ႈႁၢင်ႈသေ ၽႄႈတိူၼ်း ပုတ်ႉတႃႇၼုတ်ႉ သတိၽႃႇဝၼႃႇ သိုပ်ႇယၵ်ႉတြႃး ၼႂ်းတူဝ်လႄႈ လႆႈပဵၼ် ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
- ထမ်ႈမၢႆ 29 (AD 500) ပဵၼ်ထမ်ႈ ဢၼ်ပႆႇ ႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈ ပဵၼ် တီႈဢၼ်မီး ႁွင်ႈၼမ်ႉဝႅၵ်ႉႁူဝ်ရႃႇ မႃးတႄႇပဵၼ် ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢၼ်တူၵ်းလူင်း ၸဵတ်းႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႃႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ ဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇထတ်း
ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လီၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ တီႈထမ်ႈ ဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇၼၼ်ႉတႄႉ တီႈၼၼ်ႈ ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉမႆႈလႄႈ ပဵၼ်ၼႂ်းလိူၼ် ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ ၻီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ ၵျၼ်ႇၼဝရီႇလႄႈ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေၵႂႃႇမၼ်းတႄႉ လႆႈလုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇသေ ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ် ၵႂႃႇလူင်းတီႈဝဵင်းမူဝ်ႇပၢႆး (ပုမ်ႇပေႇ)ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉတီႈ မူဝ်ႇပၢႆး ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ်သေ ၵႂႃႇလူင်း တီႈဝဵင်းဢေႃႇရင်ႇၵပတ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢေႃႇရင်ႇၵပတ်ႉ ၶီႇၵႃးၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 100 ၵီႇ လူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇသေ တေၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ပၢင်သဝ်းၵႃး တီႈတိၼ်လွႆယူႇ။ လႆႈၶိုၼ်းလႅၵ်ႈၶီႇ ၵႃးသၢႆၵႂႃႇထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 4 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇသေ ပေႃးလူင်းၵႃးၵေႃႈ လႆႈပႆၶိုၼ်ႈ ၵႂႃႇၸူးထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်းတၢင်းပႆၶိုၼ်ႈလွႆ ဢမ်ႇပေႃးသုင်ၵႃႈႁိုဝ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၢမ်ၶိုၼ်ႈ ႁၢမ်လူင်း ၼႆၵေႃႈ လႆႈပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈသေ ႁၢမ်ၶိုၼ်ႈႁၢမ်လူင်း လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ မီးၶၢဝ်းယၢမ်းၸိုင် ဢွၼ်ၵၼ် ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလႆႈၵႂႃႇထိုင်တူၺ်း ထမ်ႈဢႃႇၵျၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇသေၵမ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- http://www.wondermondo.com/Countries/As/India/Maharashtra/Ajanta.htm
- https://en.wikipedia.org/wiki/Ajanta_Caves# Cave_Two
- https://enm.wikipedia.org/Ajanti[permanent dead link] Cave
- ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (24) ထမ်ႈဢႃႇၵျၢၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈသုၶမ်း (တၢင်ႉယၢၼ်း)တၵ်ႉၵသီႇလမႁႃႇထမ်ႇမႃႇၸရိယ၊ မႁႃႇၵမ်ႇမတ်ႉထႃႇၼႃႇၸရိယ (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)ၼႃႈလိၵ်ႈ၊ ( )၊ ပီ 2017


c: text/html

text:
ၾလမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၾလမ်း (မၢၼ်ႈ: ဖလမ်းမြို့နယ်, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Falam Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၾလမ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၾလမ်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၾလမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်သၼ်လွႆလိူင်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ လွႆၸၢႆးမူ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆသုင်သေပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆဢၼ်သုင်သုတ်းထိသွင် တီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉမၼိပူႇရ ၼႆႉ လတ်းၵၢင်ၸႄႈဝဵင်းသေၵေႃႈ လႆလူင်းၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ ၼွင်ရိတ်ႉ ႁၢင်ႈႁူဝ်ၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝဵင်းၾလမ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၁.
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "ၸႄႈဝဵင်းၾလမ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း"[permanent dead link] ၸုမ်းၸတ်းၵၢၼ် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်၊ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ
- "Falam Google Satellite" Maplandia World Gazetteer
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Coordinates on Wikidata
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
- ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ရွှေကျင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwegyin), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Shoikyin]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈႁင်းၶေႃမႃးသေတႃႉ တႄႇဢဝ်ပီ 1895 မႃး ၶိုၼ်းၶၢႆႉဢဝ်လုမ်းၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၸူး ဝဵင်းတထူင်ႇ တီႈဢၼ်တၢင်းၵႂႃႇတၢင်းမႃးသႃႇၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ၽႄသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 953 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈပီ 1931 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမီးမႃး ႔႒႗႓႘ ၵေႃႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းမီးဝႆႉ ႕႕႒႓႖ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢိၵ်ႇပႃးဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ ဢိူင်ႇမီး ႖႙ ဢိူင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ် သေ ၽၢႆႇတင်းဢွၵ်ႇ ၸပ်းဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈမိူင်းၵေႃႇသူးလေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇပွတ်းႁွင်ႇ ႁွင်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတႂ်ႈဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီမိူင်းမၢၼ်ႊ ၁၂ဝဝ ၼၼ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ လႆလူင်းၵႂႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၵူတ်ႉမႄႈၼမ်ႉလူင်သွင်ၵူတ်ႉ ၸူးဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး တီႈၼႂ်းၵႄႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျီး လႄႈ ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းပလႄးၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူတ်ႉမႄႈၼမ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ လႆလူင်းၵႂႃႇ တီႈႁိမ်းဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉၼၼ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ၵႆႇယၢၼ်တင်း မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼႆႉ မွၵ်ႈ လၵ်းပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႆႇယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ ႑႒ လၵ်းၶိုင်ႈသေ တင်းဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းတိူၵ်ႈတၢင်းၽႄလူတ်ႉလဵၼ်း ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ-မႃႉတွၵ်ႉ ၼၼ်ႉၸမ်ႉ ၵႆယၢၼ် လၵ်းပၢႆၶိုင်ႈယဝ်ႉ။ လတ်းဢဝ် ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇလႄႈသင်၊ ၵျွၵ်ႉၵျီးပေႃးၵထ တီႈပႄးၼွႆႇၵူင်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းဝႆႉ တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်းသေ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် လႆႈၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်း ႓႖ လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1963 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈလၢမ်းတူၺ်း မီးယူႇ မွၵ်ႈ ႗႗႐႒ ၵေႃႉဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆပီမိူင်းမၢၼ်ႊ ၁၁၁ဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ ၁၁၁၃ ၼၼ်ႉ မွၼ်းၶဝ်ဢဝ်ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ မႁႃႇထမ်ႇမရႃႇၸႃႇတိပတိ ၼႆႉၵႂႃႇလႄႈ လႆႈၵႂႃႇၸၢမ်ႇယူႇတီႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၼိူင်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼၵရမ်ႇ တမ်ႇတုၼ်ႇ၊ ၼၵရမ်ႇ ၼလုတ်ႉ၊ ၼၵရမ်ႇ ဝႃႇၶရီႇ၊ ၼၵရမ်ႇ ရႃႇမတ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် မွၼ်းသီႇပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ဢဝ်ၽွင်ၶမ်း မႃးသၢၵ်ႈပၼ် ၶုၼ်ၽႅဝ်တီႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈႁၼ်ၺႃးတီႈတူၼ်ႈ တူၼ်ႈသဵၵ်ႉၽူးလႄႈ ၸူးထူၺ်ႈထူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ သေးလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးၽွင်ၶမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ပီႈၼွင်ႉသီႇၵေႃႉ မူၼ်ႈၸႂ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈတႄႇဝၢၼ်ႈတီႈၼၼ်ႈသေ ပၼ်လိၵ်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈပဵၼ်ပူႇၵႄႇမႃးယဝ်ႉ။ မွၼ်းသီႇပီႈၼွင်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေ ပွၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈယူႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းမႃးတင်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ႉ ၼၵရမ်ႇ ရႃႇမတ်ႉၼႆႉ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇတွၼ်ႇ ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း ႔႐ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းႁွင်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းႁွင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉႁွင်ႈ လႄႈ တီႈဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉၼႃသေ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း ၵူၺ်းမီးမွၵ်ႈ ႁႃႈႁူၵ်းလင်ၼႆႉၵူၺ်း။ ၽၢၼ်း(မၢၼ်ႊ-ဆတ်)ၵမ်းၵမ်းၵႆႉမႃးႁွင်ႉတီႈဝႃႈၼၼ်ႉသလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈသတ်ႉတိတ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈသတ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း တႄႇမီးမႃး တႃႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇယုၵ်ႉပဵၼ်ပူႇၵႄႇၼၼ်ႉ မွၼ်းၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႂႃႇ ၼႆသေ ၸူးႁႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ၵဵပ်းဢဝ်ၶွၼ်ႇတီႈ ၶႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈသၢၵ်ႈၶုၼ်ယဝ်ႉ။ ၶႂႃႇမူးၼၼ်ႉ ၵူႈပီၵူႈပီ မၼ်းၵဵပ်းဢဝ် ၽွင်ၶမ်းတၢင်းၼၵ်းၵဝ်ႈသေ သၢၵ်ႈၶုၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈၽွင်ၶမ်းတႃႇသၢၵ်ႈၶွၼ်ႇၼမ်ၼမ်ၼႆ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသေးၶမ်းၼႂ်းႁွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဝ် ၵွၵ်းသေးၶမ်းသေ သေဢဝ်ၶမ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃး သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ (မၢၼ်ႊ-ရွှေကျင်) ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တေႃႈထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢဝ်လိၼ်တီႈတၢင်းလေႃႉ တီႈႁိမ်းလုမ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၼႂ်းၶူင်ႈ တီႈႁိမ်းတတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၽယႃးၵျီးၼၼ်ႉလႄႈသင် ပေႃးသေးတူၺ်းၼႆ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃးၽွင်ၶမ်းယူႇဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။
ပၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေမၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ တႄႇဢဝ်ပီ 1181 မႃး ႁႂ်ႈၽွင်းဝဵင်း ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1187 မႃး ယွၼ်ႉလုၵ်ႈသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶဝ်ႈသိမ်းဢဝ်ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆးဢွၵ်ႇလႄႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၸူးၵိုတ်းလင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ ႑႐႐ လင်ၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေတပ်ႉသိုၵ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ၶိုၼ်းယုၵ်ႉတၢင်ႇ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းသေ ၶိုၼ်းမႄးတႄႇတင်ႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ လင်ႁိူၼ်းၶိုၼ်းမီးမႃး မွၵ်ႈ ႓႐႐ လင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ ပီ 1214 လိူၼ်သီႇလွင်ႈ ႔ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ မိူဝ်ႈသၢႆတၢင်းမႄႈၼမ်ႉႇၸိတ်ႉတွင်း ပႆႇလၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝဵင်းၵႃႉၶၢႆလီမႃးသေတႃႉယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈသင်၊ ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈယဝ်ႉလႄႈသင် လွင်ႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၼႆႉ ယွမ်းမႃးယွမ်းမႃးလွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းမႃႉတွၵ်ႉသေ လႆႈၶီႇႁိူဝ်းၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတွင်ႇဢူး ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း တီႈတွင်ႇၼမွင်း ဢၼ်တႄႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1171 ၼၼ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ၵွင်းမူးၽယႃးၷျီး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မူၺ်ႇတေႃႇမုၼ်ႇၸရိတ်ႉ၊ ၵွင်းမူးဝႅတ်ႉတႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ မၵျီးတၢၼ်း တီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႆဢွၵ်ႇဝဵင်း တီႈဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ႁွင်ႈ တွင်ႇၼမွင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထုင်ႉသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၸမ်တိၼ်လွႆလႄႈ ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းလႄႈ ယႃႈယႃသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ပဵꧣ်ယႃႈယႃၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈထုင်ႉၼိူဝ်လွႆ တီႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ ၸၢင်ႈလႆႈမၢၵ်ႈမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတိုင်ႇယၢင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ တီႈႁွင်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ တီႈၼိူဝ်ပွတ်းလွႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သေးၶမ်းသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးသူၼ်ၵေႃႇပတ်ႉဢၢၼ်ႇလၢႆဢေႇၵမၼ်းယဝ်ႉ။ သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဵဝ်လီသေ ပဵၼ်ဢၼ် သႃႇၸႂ်ဝႆႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Google. Google Maps.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)


text:
တီႈမၢႆတွင်းၸွမ်း ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 02.07.2019 လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ ၸွမ်းၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ၽၢႆႇၽူႈမီးပုၼ်ႈ Thai PBS ၶဝ်ေသ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉလွင်ႈယူႇၵိၼ်သဝ်းၽူႈမႃးဢဝ်ၶၢဝ်ႇၶဝ် ႄလႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ တူင်ႉၼိုင်ႈၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇယူႇ။ ယူႇတီႈၽၢႆႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇၶႃႈႁဝ်းၶႃႈ (သႅင်သိုၵ်း) ၶဝ် ေတႉ ေတမီးၶႃႈႁဝ်း (သႅင်သိုၵ်း) ႄလႈ ၽူႈၵဵပ်းေၶႃႈမုၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼူၼ်းႁွမ် ( N.H ) ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇၸွမ်း ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (4) ဝၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ် ၶိုၼ်ႈမႃးတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ
- ၶ်ႂႈႁူႉလွင်ႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝလုၵ်ႈႁဵၼ်း
- ၶ်ႂႈႁူႉလွင်ႈ တုၵ်ႉၶၵိၼ်းၸ်ႂ လွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
- ၶ်ႂႈႁူႉလွင်ႈ ၵူၼ်းပၢႆႈႄၽး ဢၼ်ပၢႆႈသိုၵ်းသိူဝ်ၼ်ႂးမိူင်းမႃး
ၽွင်းႁွင်ႉၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ် လူင်းထႆႇပိုၼ်ႉတီႈ
ၽွင်းႁွင်ႉၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ် လူင်းထႆႇပိုၼ်ႉတီႈ
ၽွင်းႁွင်ႉၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ် လူင်းထႆႇပိုၼ်ႉတီႈ
တႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ေပႃးေတလႆႈႁူႉလႆႈႁၼ် လွင်ႈယူႇၵိၼ်သဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ၽၢႆႇၶၢဝ်ႇေၵႃႈ မၼ်းလွင်ႈယ်ႂႇမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ သင်ၶၢဝ်ႇမၼ်း မီးလွင်ႈၸၼ်ၸ်ႂ ႄလႈ မီးလွင်ႈတီႈ ဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈေၵႃႈ ပိူၼ်ႈတိုၼ်းဢွၼ် ၵၼ်သူၼ်ၸ်ႂ ႄလႈ ၶဝ်ႈၸ်ႂၵၼ်ၵူႈေၵႃႉ။ ၵၢၼ်ထႆႇ ဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ပီႈၼွင်ႉထႆး Thai PBS ၶဝ်ၼႆႉၶဝ် ေတ မႃး ၵဵပ်းေၶႃႈမုၼ်းထႆႇဢဝ် လွင်ႈပဵၼ် ႄတႉမီးႄတႉ လၢႆလၢႆႄလႈ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ထႆႇ Video မီးၵႂႃႇ 4 ဝၼ်း ( ႄတႇထႆႇ ဝၼ်းထီႉ 03-6.07.2019 ) ၵွပ်ႈဝႃႈတီႈ ၼိူဝ်လွႆၼႆႉ သမ်ႉၺႃး မႅၼ်ႈၽွင်းၾူၼ် တူၵ်းႄလႈ လွင်ႈၵႂႃႇမႃးေၵႃႈယၢပ်ႇ တၢင်းေၵႃႈဢမ်ႇေပႃးလီႄလႈ ေတလႆႈမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉၽွင်ႈ ယူႇ။
ၾူၼ် ေၵႃႈတူၵ်းတင်းဝၼ်း
ၵၢၼ်ထၢမ်ႇတွပ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
ထႆႇဢဝ် ေၶႃႈမုၼ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၽွင်းၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း
ထၢမ်ႇတွပ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈမ်ႂႇ
ႄတႇဝၼ်းထီႉ 03-06 ၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ၾူၼ်တူၵ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်း သမ်ႉေပႃးဢမ်ႇလႆႈႁၼ် လႅတ်ႇဢွၵ်ႇေသဢိတ်းယဝ်ႉ ၵတ်းေၵႃႈၵတ်း ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းထႆးၶဝ် ဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇမႃးတီႈ မိူင်း ထႆး မူိင်းၵွၵ်ႇ ၼၼ်ႉေတႉ ေတလႆႈႁၼ်ၶဝ်မီးလွင်ႈယၢပ်ႇဢိတ်းဢိတ်းယူႇ ၵွပ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈ ယူႇတီႈ ၵတ်း။
ၽွင်းမိူဝ်ႈၸမ် ေတဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈ
ထႆႇႁၢင်ႈတီႈမၢႆတွင်းပဵၼ်ၸုမ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၵဵပ်းေၶႃႈမုၼ်းယဝ်ႉ
ထႆႇၶဵပ်းႁၢင်ႈၸွမ်း ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ်
ထႆႇၶဵပ်းႁၢင်ႈၸွမ်း ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ်
ထႆႇၶဵပ်းႁၢင်ႈၸွမ်း ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ်
ထႆႇၶဵပ်းႁၢင်ႈၸွမ်း ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ်
ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (4) ဝၼ်းၼႆႉ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းေၵႃႈမီးတၢင်းၼမ် လွၵ်းလၢႆးပိူၼ်ႈထႆႇ ၵဵပ်းေၶႃႈ မုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ လႆႈႁူႉလႆႈႁၼ်မီးမႃးတၢင်းၼမ်ယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇၶၢဝ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းလွႆတႆးလႅင်း ႄလႈ ၽၢႆႇၶၢဝ်ႇ Thai PBS ၶဝ် ေတမီလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ႄလႈ ေတမီးၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉေၵႃႈ ဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈေၵႃႈ ေတသိုပ်ႇၶတ်းၸ်ႂၵႂႃႇသၢင်ႈထႅင်ႈယူႇ။ ၼ်ႂးၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႈ ၽၢႆႇၵဵပ်းေၶႃႈ မုၼ်း ၽၢႆႇႁူင်းႁဵၼ်းႄတႉ ေတပဵၼ်ၶႃႈႁဝ်း (သႅင်သိုၵ်း ) ႄလႈ ၼွၼ်းႁွမ် ( N.H ) ၽၢႆႇၽူႈမီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း Thai PBS ၶဝ် သမ်ႉေတမီးယူႇ (3) ေၵႃႉ ပီႈတွၼ်ႇ ၊ ပီႈသၢၼ်းႄလႈ ပီႈလိုဝ်ႉ ၶဝ် ေတလႆႈ ႁၼ်ဝႃႈ မီးလွင်ႈ မိုတ်ႈၵိုင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းႄတႉႄတႉ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ် 3 လုၵ်ႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇသဵၼ်တိူဝ်ႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈလႄႈ ၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ လူႉၵွႆ ၽွင်ႈ။
ဝၼ်းတီႈ 19/9/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 3:00 မူင်း မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈၼႂ်းဝၢင်းလုမ်း ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ 2 လုၵ်ႈ ဢၼ်ပၵ်း ဝႆႉ တီႈဝၢၼ်ႈဝဵင်းမႂ်ႇ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ယၢၼ်ဝဵင်း 4 လၵ်း။ ထိုင်မႃး ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8:36 မူင်းသမ်ႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇထႅင်ႈ တီႈလုမ်းၽူႈ ၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ 1 လုၵ်ႈ တင်းမူတ်းႁူမ်ႈၵၼ် တႅၵ်ႇ 3 လုၵ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၵူၼ်းမိူင်းမိတ်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ 3 လုၵ်ႈ 2 ဢွင်ႈတီႈ တီႈလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၶဝ် 2 လုၵ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ရူတ်ႉၶိူင်ႈလမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ လူႉၵွႆၸွမ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တီႈလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ၶဝ်ထႅင်ႈ 1 လုၵ်ႈ။ လွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈတင်းသွင်တီႈတႄႉ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၸွမ်းၽႃဢုတ်ႇ၊ ႁူးလႅင်းလႄႈ လဵၵ်းမုင်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လူႉၵွႆၸွမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ လွင်ႈၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆတႄႉ ပႆႇႁူႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ 3 လုၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၽႂ် ၸုမ်းလႂ် မႃးႁၢင်ႈၵၢင်ဝႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉ။ ဝၢႆးမၢၵ်ႇ တႅၵ်ႇယဝ်ႉ ၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ/ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၼႅတ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈၼႆႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း၊ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၊ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၊ PDF လႄႈ သိုၵ်းတႆး SSPP ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
ၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကန်ပက်လက်မြို့နယ်, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kanpetlet Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းတတ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-႒. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, ႕႒.


text:
မွၼ်း၊ ၸႄႈမိူင်း
ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း (မွၼ်း: တွဵုရးဍုၚ်မန်), (မၢၼ်ႈ: မွန်ပြည်နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mon State), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zemoeng Maun]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ဢၢဝ်ႇၵူတ်ႉၼမ်ႉမုၵ်ႉတမ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ မီး မိူင်းထႆး သေ လႅၼ်လိၼ် ပဵၼ်ဢၼ် ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း မီးဝႆႉ ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း သမ်ႇမုၵ်ႉတရႃႇဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႅၼ်လိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တင်းဢၢဝ်ႇၵူတ်ႉၼမ်ႉမုၵ်ႉတမၵေႃႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ႑႔ တီႇၵရီႇ ႕႒ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ ႑႗ တီႇၵရီႇ ႓႒ မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ႙႖ တီႇၵရီႇ ႕႑ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ ႙႘ တီႇၵရီႇ ႑႓ မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဢေႇရိယႃႇတင်းသဵင်ႈမီး 4747.8 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ မီး ပၢင်ႇလၢႆၵပ်ႉပလီႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ပႃႇၵိူဝ်၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး တၼိၼ်းတႃႇယီႇၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼႆ့ တၢင်းၵၢင်ႈၶႂၢင်မီး 1229 လွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ၸႄႈဝဵင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 10 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီး 2.12 လၢၼ်ႉ (ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈမုၼ်း HMIS ၂ဝ၁၁) ၼၼ်ႉသေ၊ လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႑ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼႆႉ မီး ႑႗႒ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 23% ၼႆႉ ယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် 77% ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3]
ၸႄႈလူင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈၼႂ်းမိူင်းမွၼ်းတႄႉ လွင်ႈတိၺွပ်းပႃ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇ၊ ႁဵတ်းၵိူဝ်တၢၵ်ႇလႅတ်ႇ၊ ၵၢၼ်ပႃႁႅင်ႈပႃၼဝ်ႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၸႄႈ ၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ပီးလိၼ်း၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ယၢင်တၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတႃႇယႃႇ သထူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸၼ်ႉၸွမ်မေႃႇလမႅင်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (မေႃႇလမႅင်ႇ)
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ မေႃႇလမႅင်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (သထူင်ႇ)
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈ ၶူဝ်ၸိတ်ႉတွင်း ၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈတင်း လူတ်ႉတၢင်းၵႃးလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉတီႈ [[ၶူဝ်တၢၼ်ႇလႂိၼ်ႇ (မေႃႇလမႅင်ႇ)] ၼၼ်ႉသေ တင်းသၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း လူတ်းၾႆးလႄႈသင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်ယူႇ။
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းပွင်ႇၼႆႉ မီးမေႃႇၶူဝ်းႁေႈ ၵႃႇတႅၵ်ႉလႄႈ တီႈမုတူင်ႇၼႆႉ မီး မေႃႇၼၢတ်ႉတႂိၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်လႆႈ ၶႄးမၽျူႇ (မၢၼ်ႈ: ခဲမဖြူ ) လႄႈ တီႈ မူၵ်ႉပလိၼ်ႇ တင်း ၸိၼ်းၵျႅၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶုတ်းႁၼ်လႆႈ ၵရႅတ်ႉၼၢႆႉ (မၢၼ်ႈ: ဂရက်နိုက်) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမရေႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းသူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းမုတူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းယေး
- ၸႄႈဝဵင်းသထူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပီးလိၼ်း
ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽြႃးၵျဵၵ်ႉထီးယူဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား)
- ၵျႅၵ်ႉၶမီႇယေႇလႄႇၽယႃး (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်ခမီရေလယ်ဘုရား)
- ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆၸႅတ်ႉၸႄး ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈယဵၼ် (မၢၼ်ႈ: စက်စဲကမ်းခြေ အပန်းဖြေစခန်း)
- ပႃႇႁဵဝ်ႈသိုၵ်း တၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်း)
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၁၇.
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2014-06-01။ Retrieved on 2015-02-04။
- ↑ Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2011-03-03။ Retrieved on 2015-02-04။


text:
ဝၼ်းတီႈ 16 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ့် ၶွပ်ႈထူၼ်ႈဝၼ်းၵိူတ်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (Shan State Progress Party – SSPP) 51 ပီ တဵမ် ဢၼ်ၽူႈၼမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၼႂ်းတပ့်သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ပူၵ်းတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ့် 1971 ၊ တႅင်ႇတင်ႈၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။
လွင်ႈၵေႃႇတင်ႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ၼႆ့ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း လၢႆးလုၵ့်ၾိုၼ့် လႄႈ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၼမ်းၼႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း။ ၸဝ်ႈၸၢင့် ယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ် ၵေႃႇတင်ႈ ပႃႇတီႇၽွင်းၼၼ့်။ ထိုင်မႃး 1981 ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵသ့် မိူဝ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႊၵရႅတ့်ပွၵ်ႈတီႈ 2 တီႈၵိဝ်ႇႁူၵ်း လႅၼ်လိၼ်ထႆးၼၼ့် ၵူၼ်းလူင်ၸၼ့်ၸိၵ်းၸွမ် ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇ မိူၼ်ၼင်ႇၸဝ်ႈၸၢႆးလဵၵ့် ၸဝ်ႈသႅင်ႁၢၼ် ၸဝ်ႈမွၼ်းၸိုင်ႈ (ၶုၼ်တေႃႇတႃႇ) ၸဝ်ႈၶမ်းဝၼ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်လဵၼ်း ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇလဵၵ်း ၸဝ်ႈၸၢမ်ၵႃး ၸဝ်ႈၵေႃးလိင်ႇတ ၸဝ်ႈလွၼ့်မိူင်း ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေ ၽွမ့်လႆႈၸႂ်ၵၼ် တႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈလၵ်းၼမ်း လုၵ့်တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၵူၼ်းမိူင်း (People’ Democracy – PD) ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ (National Democracy = ND) ။
ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးပီ 1983 ၸဝ်ႈပိုၼ်းတႆး (ၸၢႆးပၼ် ၵၢတ်ႇတဝ်ႇ ၵဵင်းတုင်) ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 3 ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁၢႆ့ငွႆးယိုဝ်းတီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ပဵၼ်ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵသ့် 21 ဝၼ်း။
[မၢႆတွင်း- ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 2 ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇ (ၸဝ်ႈဢုင်းပွင်) လႆႈလူႇၼိူဝ့်လိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း တီႈ ဝၢၼ်ႈၽုၺ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင် ]
မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈပိုၼ်းတႆးလႆႈထုၵ်ႇၽူႈၶဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပွင်ႁၢႆ့ ဝၢတ်ႇၸဵပ်းလိူဝ်ႁႅင်းသေ တိုၵ့်ၼွၼ်းယူႇၼႂ်းႁူင်းယႃၼၼ့် ၵႃႈတီႈမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် SSA/SSPP ၶဝ်တႄႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်မိူဝ်ႈ 30/08/1983 ႁိုင် 8 ဝၼ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်တိုၵ့်လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ် တင်း CPB ၶဝ်ဝႆ့ၼၼ့်လႄႈ ၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈလၵ်းၼမ်း ယွမ်းႁပ့်သဵၼ်ႈတၢင်း PD (သဵၼ်ႈတၢင်းထၢၼ်ႈၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၶူဝ်းၶွင် ၾၢႆႇသၢႆ့) ၵႂႃႇၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။
ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ လူၺ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၽူႈၼမ်း တပ့်သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ၶဝ်မီးဢဵၼ်းဢၢၼ်း ပူၵ်းတင်ႈပႃႇတီႇၶိုၼ်ႈမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ပႃႇတီႇ ဢွၼ်ၼမ်းၼႃႈ ၵၢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ၼႂ်းပိုၼ့်တီႈလႄႈမီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ် ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်းသေႁႂ်ႈပဵၼ် တိုဝ့်တၢင်းၵူၼ်းမိူင်း ၸၢင်ႈပႃးမီးသူၼ်ႇႁူမ်ႈၸွမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁႃၵိၼ် ယူၵ့်မုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ့်ၼွၼ်း။
လူၺ်ႈၼင်ႇၼၼ် တၢင်းတပ့်သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈလႆႈၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇတင်ႈ ၶွင်သီႊဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး RCSS မိူဝ်ႈ 27 လိူၼ်မေႊပီ 2000 ဝၢႆးတပ့်သိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ၵူၼ်ႇပိၼ်ႈလူမ့်လႅဝ်ပုတ်းပင်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1996 သေ ၽၢၵ်ႇတပ့်သိုၵ်းၽွမ့်ႁူမ်ႈလုၵ့်ၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး ဢမ်ႇယွမ်းၵၢၼ့်ၼွမ်းၵူမ်ႈတေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်းၸုမ်းၸိူဝ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇၶဝ်သေ ၶိုၼ်းပူၵ်းလုၵ့် SURA ၶိုၼ်ႈမႃး မီးၸဝ်ႈ ယွတ်ႈသိုၵ်း ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ဝၢႆးၼႆ့ လႆႈပိၼ်ႇၸိုဝ်ႈ တပ့်သိုၵ်းၽွမ့်ႁူမ်ႈလုၵ့်ၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး သေႁပ့်တုင်းဢဝ်ၸိုဝ်ႈ တပ့်သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ။
ၼႆ့ၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ် ဢဵၼ်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းၼမ်းၼႃႈ တႃႇၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸမ်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ့်တၵ်းတေလႆႈမီးၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၶဝ်ႈႁႃၵူၼ်းမိူင်း။ လိူဝ်ၼၼ့်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပေႃးၸၢင်ႈမီးသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈလႅၵ်ႇပိၼ်ႇတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈပဵၼ်တႄ့မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈၼင်ႇၼၼ် မိူၼ်ၼင်ႇတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၼႆ့မႃး လၢႆၸုပ်ႈလၢႆပၢၼ် တင်ႈတႄႇ ၼေႇဝိၼ်း ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးယိပ်းၵုမ်း ၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၵေႃႈ တင်ႈပႃႇတီႇ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ၶိုၼ်ႈမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၼမ်းၵၢၼ်မိူင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပိၼ်ႇမႃးၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၵူႈပၢၼ်တေႃႇထိုင်ပဵၼ်မႃး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ သေတႃႉ လိူဝ်သေဢမ်ႇပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်း လႆႈမီးသူၼ်ႇႁူမ်ႈသၢင်ႈ ပၢႆဢဝ်မႃးပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈယိပ်းၵမ် ၸွႆႈၵမ့်ယၼ်ပဵၼ် ၶွၼ့်တဝ့်သိုၵ်းတႃႇပေ့ၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဝိပ်ႇၵႅၼ့်ငႅၼ့်ၶေႃး ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပေ့ၵိၼ်လူလၢႆၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈႁႅင်းၼိုင်ႈၵူၺ်း။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ပေ့ပုၼ်ႈၼႂ်းသၽႃး ပဵၼ်ပၢၵ်ႇပဵၼ်သဵင်ၵမ့်ယၼ်ပၼ်သိုၵ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈ သဵင် ပႃႇတီႇ လွၵ်ႇငိုတ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶႅၼ်းၸူးဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈလွၵ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ့် မီးပႃႇတီႇလဵဝ်ၼႂ်းသၽႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈလၢႆးႁဵတ်း လၢႆးသၢင်ႈ ဢမ်ႇပိူင်ႈလွၵ်းလၢႆးၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ့်သေတႃႉ မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်လၢႆးၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၽွင်းမိူင်းၼၼ့်ယဝ့်။
ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵုမ်းလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁိုဝ် ၶွင်ၸုမ်း။ မီးလွင်ႈ ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ထတ်းသၢင် ပၼ်တၢင်း ႁူႉတၢင်းႁၼ်လႄႈလႅၵ်ႈပိၼ်ႇ။ မီးလွင်ႈၵမ့်ထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းလွင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈၽိတ်းၸႃႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁိုဝ် ၸုမ်း။ လူလွမ်ပၵ်းတႃတူၺ်းၸွမ်းလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁိုဝ် ၸုမ်း ၸွင်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလၵ်းၼမ်းဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆ့ လႄႈပႆႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢဵၼ်းဢၢင်း ႁိုဝ် ဝဵင်ႇဝၢႆႇပၢႆႈပိူင်ႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁူးၼွၵ်ႈတၢင်း။ ပႃႇတီႇမီးၵၢၼ်ပဵၼ်ပၢၵ်ႇပဵၼ်သဵင်တၢင်တႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်လူလွမ်ႁၢႆးငၢၼ်လွင်ႈတုၶ့်သုၶ်းၵူၼ်းမိူင်း။
ဢမ်ႇဝႃႈလွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ ပေႃးဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းၵေႃႉ တေဢုပ်ႇတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁတ်းဢုပ်ႇ ယွၼ့်ၼၼ်ၸင်ႇဝႃႈ ထုၵ်ႇလီမီးပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၼမ်းၼႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇဝႃႈမုၵ့်ၸုမ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမိူဝ်ႈမီးပႃႇတီႇၼမ်းၼႃႈ ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပႃႇတီႇတၵ်းလႆႈထွမ်ႇသဵင်ၵူၼ်းမိူင်း ပႃႇတီႇတၵ်းတေလႆႈ တုင်းႁပ့်ႁၢႆးငၢၼ်းၵူၼ်းမိူင်းသေဢဝ်မႃးထတ်းသၢင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢဝ်သဵင်ၾၢႆႇသိုၵ်းလၢတ်ႈၾၢႆႇလဵဝ်သေတတ်းသိလ်ၽိတ်းထုၵ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၾၢႆႇလဵဝ်။


text:
ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ
တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈလႆႈသူးငမ်းယဵၼ် ၼူဝ်ႇပႄးလ် တႃႇပီ 1991 သေဢမ်ႇၵမ်း၊ ပဵၼ်ၽွင်းတၢင် လႄႈ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။[2]
မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ 21 ပီၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇ ၶင်ၶွၵ်ႈႁိူၼ်း ႁိုင် 15 ပီယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပႃႇတီႇၸုင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႇမႃးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လႆႈ ၼၢင်းယိင်းၸွမ်ၽွင်းလူင် ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ် ဢမ်ႇယိုၼ်ႁပ်ႉမႃး။ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ် ပီ 2012၊ ဢေႇပရႄႇ 1 ၼၼ်ႉ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃး တႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။[3]
မိူဝ်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း ထုၵ်ႇပၼ်သူး Rafto Prize လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈဝူၼ်ႉလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈၼႆသေ လႆႈထုၵ်ႇပၼ်သူး Sakharov Prize သေ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇဢဝ်လွင်ႈႁုၵ်ႉႁၢႆႉတေႃႇသူႈသေ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းမႃးလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1991 ၼၼ်ႉ လႆႈ သူးငမ်းယဵၼ် ၼူဝ်ႇပႄးလ် မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ သဵၼ်ႈမၢႆၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ (100) ၵေႃႉ ဢၼ်မႅၵ်ႇၵၸၼ်း Forbes လႆႈလိူၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆႉ ထုၵ်ႇၼႄဝႆႉတီႈ မၢႆ 19 ယဝ်ႉ။ [4]
ၸိုဝ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢဝ် “ဢွင်ႇသၢၼ်း” တီႈ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း၊ ဢဝ် “ၸု” တီႈ ၸိုဝ်ႈၼၢႆး တေႃႇၸု လႄႈ ဢဝ် “ၵျီႇ” တီႈ မႄႈမၼ်း တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5] ၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆ ၵႆႉသႂ်ႇ တေႃႇ ၼႆလႄႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆသေ[6] မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ တေႃႇၸု၊ ဢမေႇၸု ၼႆယဝ်ႉ။[7][8] သိုဝ်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸႂ်ႉဝႆႉၼင်ႇၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ Ms. Suu Kyi သို့ Mrs. Suu Kyi ၼႆယဝ်ႉ။။[9][10]
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း လႄႈ မႁႃႇသီႇရိသုထမ်မ တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ သေ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈ ပီ 1945၊ ၵျုၼ်ႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမၼ်းၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် တႃႇဢဝ် လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႃႈတီႈ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်သေ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ပီ 1947 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇ ၽူႈၶေႉၶဵင် မၼ်း လႆႈ ဢဝ်တၢႆမႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းမၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈလူင် ဢွင်ႇသၢၼ်းဢူး၊ ပီႈဢၢႆၵၢင် ဢွင်ႇသၢၼ်းလိၼ်း သေ ယူႇသဝ်းတီႈ မၢႆ 25၊ သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇဝႃႇလဵင်း (ယၢမ်းလဵဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း)၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ်သေ ၼွင်ႉယိင်းမၼ်းတႄႉ ၵိူတ်ႇယဝ်ႉ ႁိုင် 5 ဝၼ်းသေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈမၼ်း ဢွင်ႇသၢၼ်းလိၼ်း (ဢႃႇယုပႅတ်ႇၶူပ်ႇ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸူမ်ၼမ်ႉတီႈ ၼွင်တၢင်းႁၢင်ႈလီသေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဝၢႆးသေပဵၼ်လွင်ႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း မၢႆ 54၊ ႁိူၼ်းဢၼ်မီးတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း တၵ်ႉၵတူဝ်ႇယဵၵ်ႉတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1949 မႃး မၼ်းၼၢင်းတႄႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသဵင်ႉၾရၢၼ်ႇသိတ်ႉၶွၼ်ႉဝႅၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[11] မၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလႆႈငၢႆႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပၢႆးပႆႇၺႃႇမၼ်းၼၢင်းၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 1957 တေႃႇ 1960 ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဢိၵ်းၵလဵတ်ႉမႅတ်ႉတတိတ်ႉၶွၼ်ႇဝႅၼ်ႉ (ဢထၵ -1 တၵူင်ႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[12]
ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈမၼ်းၼၢင်း တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉသေ၊ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၼုဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵၢၼ် တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ ပဵၼ် ၽွင်းတၢင်မိူင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မိူဝ်ႈပီ 1960 မေႇ 19ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မႄႈမၼ်းၼၢင်း လႆႈပဵၼ် ၽွင်းတၢင်မိူင်းယဝ်ႉ မၼ်းၼၢင်း ၸွမ်းမႄႈမၼ်းၵႂႃႇယူႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းတေႇလီ၊ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၶွၼ်ႇဝႅၼ်ႉ ယေႇသျု လႄႈ မႄႇရီႇ သေ မၼ်းလႆႈမေႃ လွင်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈမွၵ်ႇၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ လွင်ႈၶီမႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း တူင်ႇဝူင်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ ပိူင်လူင် ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈလၢင်း ၽွင်းတၢင်မိူင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လၢၼ် ၼေႇရူး ၵျဝႃႇႁႃႇလႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်ဢိၼ်းတီးယႃး ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း၊ လႆႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းပႃး သၢၼ်ႇၵျေး ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ဢိၼ်ႇတီႇရႃႇၵၼ်ႇတီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လႆႈယူႇတီႈႁိူၼ်း သဵၼ်ႈတၢင်းဢႅၵ်ႇၵပႃႇ မၢႆ (24) ပဵၼ်မဵဝ်းႁိူၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉတႃႇ တႃၶူၼ်သုင်သုတ်းဢိၼ်းတီးယႃး ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉသေ မၼ်းၼၢင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပီႇယႃႇၼူဝ်ႇ မႃးယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းလင်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိၼ်းတီးယႃးၶဝ် ၼပ်ႉယမ်တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ ၸင်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Myanmar election commission announces NLD wins overwhelmingly in by-elections"၊ 2 April 2012။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2 April 2012။။
- ↑ 7 Day Daily Newspaper ဆောင်းပါး
- ↑ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇဢွင်ႇပႄႉ၊ လႆႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇၵမ်ႉၼမ် တေဢွင်ႇပႄႉ
- ↑ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်လင် ႁင်း Forbes ၼၼ်ႉ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ
- ↑ Aung San Suu Kyi – Biography. Nobel Prize Foundation.
- ↑ Myanmar Family Roles and Social Relationships. Government of Myanmar. Archived from the original on 26 October 2007။ Retrieved on 24 September 2007။
- ↑ Min Lwin။ "Suu Kyi Protester Arrested"၊ The Irrawaddy၊ 28 May 2009။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 7 August 2011။။[permanent dead link]
- ↑ "ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို "အမေစု"ဟု အော်ဟစ် နှုတ်ဆက်" (in Burmese)၊ ဧရာဝတီ၊ 13 November 2010။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 7 August 2011။။[permanent dead link]
- ↑ "City honours democracy campaigner"၊ BBC၊ 4 March 2009။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 7 July 2010။။
- ↑ Beech၊ Hannah။ "The Lady Walks Free Again"၊ Time (magazine)၊ 29 November 2010။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 10 November 2020။။ Archived from the original on 28 April 2012။
- ↑ Stewart (1997), p. 31
- ↑ Stewart (1997), p. 32


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၾႆးၽဝ်ဝၢၼ်ႈ တဢၢင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၊တိၺွပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သူင်ႇတၢင်းသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးယိုဝ်းတၢႆ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း
22/12/2015
ၽွင်းၵၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2015 ပူၼ်ႉမႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၾႆးၽဝ်လင်ႁိူၼ်းၸၢဝ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) ၸမ်ၶိုင်ႈဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇပိူဝ်ႈပၼ်တၢမ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၸုမ်း သိုၵ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်း။ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉသူင်ႇတၢင်းသေထုၵ်ႇၺႃး ယိုဝ်းတႆၢၼႂ်း ပၢင်တိုၵ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13/11/2015 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 150 လုၵ်ႉမႃးတီႈတပ်ႉၸုမ်းလူင် 88 ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းလႃႈသဵဝ်ႈႁွတ်ႈမႃးတီႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵၢင်းဢၼ်ယူႇတၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉတူႈမွၵ်ႈ 30 လၵ်း။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 170 ပၢႆဢွၼ်ၵၼ်ၼီပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသေၵိုတ်းဝႆႉၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈ ဝတ်ႉ/ၵျွင်း တူၼ်လဵဝ် ၵူၺ်း၊ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈသေႃႉႁူမ်ႈၸွမ်း ႁိမ်းႁွမ်းထိူၼ်ႇလွႆႁႆႈၼႃးၵွပ်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ႁပ်ႉႁူႉဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ
မုင်ႈၼႃႈၸူးတပ်ႉ သိုၵ်းပွတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈတၢင်းဢၢင်း Ta’ang National Liberation Army (TNLA) ပိူဝ်ႈတႃႇတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွတ်ႈထိုင်တၢင်းၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၶဝ်ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယု 37 ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉမႆၢႇဢႆၢႈလႃႉၵေႃႉဢၼ်ပၢႆႈၸွမ်း ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်းသေႁႃတၢင်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းပိူဝ်ႈ တႃႇမိူဝ်းတူၺ်းလွမ် မူမၼ်း ၽွင်းသိုၵ်းၶဝ်ပႆႇႁွတ်ႈၽႅဝ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းမႆၢႇဢႆၢႈလႃႉသေတဵၵ်းၸႂ်ႉ မၼ်းၵႂႃႇၸွမ်းသူင်ႇ တၢင်း ပၼ်ၶဝ်။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈသွၵ်ႈတဝ်ၸွမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေတႄႇမုင်ႈၼႃႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႃႈတၢင်းတူၵ်း။ၽွင်းၶဝ်ႁွတ်ႈထိုင်တီႈပႃႇႁဵဝ်ႈ (ပႃႇၸႃႉ) ဢၼ်ယူႇၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈၽွင်း ၶၢဝ်းယၢမ်း 5:00 မူင်းႁူဝ်ၶမ်ႈၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းၵၼ် တင်းသိုၵ်း တဢၢင်း ႁၢဝ်ႉႁႅင်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ယိုဝ်းပႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေတိူဝ်ႉၺႃး ဝတ်ႉ ဝႃးလုၵွႆပႃး။ ၵၢမ်ႇလီလႄႈၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈဝတ်ႉ တၼ်းလႆႈပႆၢႈသေႃႉႁူမ်ႈၼႂ်းလုၵ်းလိၼ်ဢၼ်မီးႁိမ်းဝတ်ႉၼၼ်ႉသေမၼ်း ၸဝ်ႈဢမ်ႇတၼ်းလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းသင်။
ဝႆၢးပၢင်တိုၵ်းယဵၼ်ယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈပုတ်ႈယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈသေသိုပ်ႇဢဝ်တီႈယူႇတီႈတပ်ႉ ႁၢမ်းၶဝ်ဢၼ်မီးႁိမ်းဝတ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/11/2015 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၸၢဝ်းပလွင်ႈ ၼႂ်း ဝၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ၶဝ်လၢတ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈဝတ်ႉဝႃႈၶဝ်ၶႂ်ႈပၼ်တၢမ်ႇၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၸွႆႈ ထႅမ် သိုၵ်းတဢၢင်းၼၼ်ႉၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈဝတ်ႉၵေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၶဝ်ယႃႇ ႁႂ်ႈၽဝ် လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႅတ်ႈတင်းမူတ်း။ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၶဝ်ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်း ၵူၼ်း 14 လင်တင်းမူတ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈမီးႁိူၼ်းၵူၼ်း 35 လင်ႁူမ်ႈပႃးႁိူၼ်းပူႇၵေႇလုင်းၸၢမ်ႇ။ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈ တင်းၶဝ်ႈပိူၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇလႄႈ ရူတ်ႊၶိူင်ႈႁူၵ်းလမ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈထုၵ်ႇၾႆးမႆႈပႃးၵႂႃႇၸွမ်းႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15/11/2015 ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းတဢၢင်းထႅင်ႈ ႁၢဝ်ႉႁႅင်း ႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇယူႇသဝ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈမွၵ်ႈသွင်ဝူင်ႈ(ပၢတ်ႈ)တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထိ 29/11/2015 ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းၶဝ်ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း 4:00 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ်ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်း ၵူၼ်းၼႂ်း ဝၢၼ်ႈထႅင်ႈလင်ၼိုင်ႈပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ်မီးၶဝ်ႈၵဵပ်းဝႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇႁတ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ၵၢင်း။ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 04/12/2015 ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ထၢင်ႇဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ မူတ်းယဝ်ႉၵွၼ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်း လူလွမ်ထတ်းတူၺ်းၶူဝ်းႁိူၼ်းၽိူၼ်ဝၢၼ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၵိုတ်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထူပ်းႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ မၢႆႇဢႆၢႈ လႃႉ ဢၼ်ၺႃးမၢၵ်ႇၵွင်ႈၼႂ်းပႃႇႁဵဝ်ႈမီးယူႇၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း တူဝ်တၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈသီႇၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တႄႉ ထၢင်ႇဝႃႈလွင်ႈမႆၢႇဢႆၢႈလႃႉလႆႈ တၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13/11/2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ဝႆၢးထူပ်းႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ် မႆၢႇဢႆၢႈလႃႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆမၼ်းယဝ်ႉ။
ပဵၵ်ႉသမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇယၢၼ်ဝၢၼ်ႈပၢင်ၵၢင်းၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇယွၼ်ႉၼိမိၵ်ႈဢမ်ႇလီၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်တင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 08/12/2015 မႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႄႇသၢင်ႈ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇဢွင်ႈတီႈမႂ်ႇဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
မၢႆႇဢႆၢႈလႃႉၼႆႉၵိုတ်းဝႆႉမေးၼၢင်းလႄႈလုၵ်ႈသွင်ၵေႃႉ- လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယႃလႆႈ 3 ၶူပ်ႇတင်းလုၵ်ႈယိင်း ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈဢၼ်ၸင်ႇႁႃလႆႈ1 ၶူပ်ႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵၢၼ်တၢႆမၢႆႇဢၢႆႈလႃႉၼႆႉတိုၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသူင်ႇတၢင်းၵႂႃႇပၢင်တိုၵ်း၊မိူၼ်ၸႂ်ႉသူင်ႇတၢင်း လႄႈသင်၊တဵၵ်းၸႂ်ႉႁၢပ်ႇၶျေႃးလႄႈသင်ဢမ်ႇၼၼ်တဵၵ်းၸႂ်ႉ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉၶႄတူဝ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈမိပ်ႇဢီး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိူင်ႉၼႆပႃးၸဵမ်ႁႂ်ႈၵိုတ်းပႃးၽႅၼ်လၢႆးတိုၵ်းတေႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ် တင်ႈၸႂ်ယႃႉလုလႅဝ်ႁိူၼ်း ယေးလႄႈၶဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သႆၢမၢႆၵူၼ်းႁၢမ်းႁႅၵ်းႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ၵၢင်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းတင်ႈတႄႇၵၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊ
ပိူဝ်ႊ 2015
*မၢႆတွင်း *ၼႂ်းသႆၢမႆၢၼႆႉမီးၶေႃႈမုၼ်းတႃႇ 33 လင်ႁိူၼ်းၼႂ်း 35 လင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ။သၢႆမၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၢမ်းႁႅၵ်းႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇဢၼ်တေႉမၼ်းၼမ်လိူဝ်ၼႆႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸႆၢးႁေႃသႅင် +66 (0) 62- 941-9600 (တႆး၊ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးၶိုၼ်းမႂ်ႇ +66 (0) 94-638-6759 (မၢၼ်ႈ၊ဢင်းၵိတ်း)


text:
ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၸၢဝ်းၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ မီးမႃးႁိုင်ႁီးသေပိူၼ်ႈ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မႃးဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင် ဢိင်ပိုင်ႈၵိူဝ်းလီ ၼပ်ႉယမ်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၿီႇၸီႇ 3000 ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ် ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၼပ်ႉယမ် ၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၶိုၼ်းႁွင်ႉၽႃႇသႃႇၶဝ်ဝႃႈ သၼႃႇတၼထမ်မ सनातन धर्म၊ (ၽႃႇသႃႇတြႃးထႃႇဝရ) ၼႆယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉၵေႃႇတင်ႈ = သျီႇဝ
- တီႈၵေႃႇတင်ႈ = မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ
- ၽူႈယိုင်ႈယႂ်ႇ = ၶုၼ်သၢင်၊ ဝိသၼု၊ သျီႇဝ
- ၽိုၼ်ထမ်း = ဝေႇၻ၊ ဢုပၼိသ်သျ၊ ရႃႇမႃႇယၼ၊ မႁႃႇၽႃရတ၊ ၽၷဝၻ်ၷီတ
ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶူင်းၵၢင်လေႃးၵလႄႈ သတ်ႉတဝႃႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶုၼ်သၢင်လူင် ၽၢၼ်ႇပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝိသၼု သမ်ႉၵေႃႉ လူႁၼ်ပႂ်ႉပႃး။ သျီႇဝသမ်ႉ ၵေႃႉယႃႉလူႉလႅဝ်။ မေးၼၢင်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်လူင် သမ်ႉပဵၼ် သူရသ်သတီ။ မေးၼၢင်း ဝိသၼုသမ်ႉပဵၼ် လၵ်ႉၶျမီး၊ မေးၼၢင်း သျီႇဝသမ်ႉပဵၼ် ပၿ်ႉၿပ်ႉတီႇ။ ၶုၼ်သၢင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၿြႁ်မႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ပရမ်မဢတ်ႉတယဝ်ႉ။ ပရမ်မဢတ်ႉတၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ လေႃးၵလူင်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢတ်ႉတၼႆႉ မီးၵႂႃႇၵူႈတီႈ။ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ်ဢတ်ႉတ၊ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ်ၿြႁ်မႃႇ၊ သတ်ႉတဝႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢတ်ႉတ၊ ဢတ်ႉတၼႆႉပဵၼ် ၿြႁ်မႃႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢတ်ႉတ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၿြႁ်မႃႇ။
ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႇတ ဢၼ်ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈပဵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝႃႇတပုတ်ႉထလႄႈ ဝႃႇတၶရိယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ။ ပေႃးမႃးၶႆႈတူၺ်း ငဝ်ႈငႃႇ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၸႅင်ႈဢမ်ႇလႅင်းလီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝႃႇတၿြမၼ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႃႇရိယၢၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်မႃးထိုင် တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉပႆႇတႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပိုၼ်းသင်ပႆႇတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ႁဵင်ပီ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ မီးမႃး ၸဝ်ႈရသေႉၶဝ်၊ ၸဝ်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်ၶဝ်၊ ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိင်ႈထုင်းလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ႁိၼ်ႇတူႇ ႁႂ်ႈၽႄႈတိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးဝူၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၼမ်လၢႆတႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉၻသ်သၼ မီးႁူၵ်းပိူင်သေ ႁွင်ႉဝႃႈ သၻသ်သၼၼႆသေ မီးမႃး မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ႁႃႈၿီႇၸီႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၺႃႇယ၊ ဝိသေသိၵ၊ သံၶယႃႇ၊ ယေႃးၵ၊ ပုၿ်ၿမီႇမံသႃႇ (မီႇမံသႃႇ)၊ ဝေၻၼ်တ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၺႃႇယၻသ်သၼႆႉ ပဵၼ်မႁႃႇရသေႉၵေႃးတမယဝ်ႉ။ ၺႃႇယၻသ်ၼၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸွမ်းၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေ ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဝိသေသိၵၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ် မႁႃႇရသေႉၵꧣႃၻယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ဝိသေသိၵ ၻသ်သၼၼႆႉတႄႉ ပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ သတ်ႉတဝႃႇ တင်းသဵင်ႈ ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႈလွတ်ႈယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ သံၶယႃႇၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ်မႁႃႇရသေႉ ၵပိလယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ သံၶယႃႇၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးထႃႇဝရၽြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ယေႃးၵၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ် မႁႃႇရသေႉ ၸေမိၼီႇ ယဝ်ႉ။
- မီႇမံသႃႇ ၼႆႉ ပုၿ်ၿမီႇမံသႃႇၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ မီႇမံသႃႇၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်း ပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၵမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းပၼ် ဝႃႇတလႄႈ ၾိင်ႈထုင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဝေၻၼ်တၻသ်သၼၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢုပၼိသ်သယသေ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဢုပၼိသ်သယၼႆႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဝေၻ ပဵၼ်ဢၼ် ႁွတ်ႈထိုင် ၸိၵ်းၸွမ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဢုပၼိသ်သယၼႆႉ ပဵၼ်ၶွတ်ႇယွတ်ႈ ၸိၵ်းၸွမ် ဝေႇၻၼႆယူႇ။
ဝႃႇတဢတ်ႉတ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဢဝ် ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇဝႃႈၸိုင် ၽီ၊ ၵူၼ်း၊ ထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ ၼမ်ႉ၊ လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႇပဵၼ်ၽိတ်ႇ ပရမတ်ႉမႃႇ (ၽြႃးၸဝ်ႈ) ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ လေႃးၵ ဢၼ်တႃႁၼ်ယူႇၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် လွင်ႈမႃႇယႃႇ (ဢၼ်မၢႆတွင်းၽိတ်း) ဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ တေလူႉလႅဝ် ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ပရမတ်ႉမႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ပရမတ်ႉမႃႇၼႆႉ တိုၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉ တႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ် ဢတ်ႉတမႃႇ (ဝိၺၢၺ်) ယဝ်ႉ။ ဢတ်ႉတမႃႇၼႆႉ သင်ဝႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵၢမ်ႇ ပႆႇမူတ်းသေ ပႆႇလႆႈၵႂႃႇ ႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်း မရမတ်ႉတမႃႇၸိုင် တိုၵ်ႉတေလႆႈ သိုပ်ႇတႄႇသၼ်ႇထေႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၼႂ်းၽဝႃႉထႅင်ႈ တင်းၼမ် ဢမ်ႇသုတ်း ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈယူႇ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ ႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁွတ်ႈထိုင်တီႈၸၼ်ႉသုင်ယူႇ၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်း တူၵ်းတီႈတႅမ်ႇၵေႃႈ လႆႈယူႇ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပေႃႈႁဵတ်း လွင်ႈဢမ်ႇလီသေ ပေႃးတၢႆမႃးၸိုင် တေလႆႈထူပ်း တၢင်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေလႆႈ ၶၢမ်ႇငရၢႆးယဝ်ႉ။
ပေႃးႁဵတ်း ၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁွတ်ႈ မိူင်းၽီယဝ်ႉ။ တၢင်းတုၵ်ႉၶ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတီႈ ငရၢႆးၼၼ်ႉလႄႈသင် တၢင်းသုၶ ဢၼ်လႆႈၸၢမ်ႇ တီႈမိူင်းၽီၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း။ ၸူဝ်ႈၵႃႈ ဢတ်ႉတမႃႇ (ဝိၺၢၺ်) ပႆႇလႆႈ လွင်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ (မေၢၵ်ၶ = မွၵ်ႉၶ)၊ ၸူဝ်ႈၵႃႈ ပႆႇၶိုၼ်းႁွတ်ႈထိုင် ငဝ်ႈတိုၼ်း ႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ပႆႇၵႂႃႇ ႁူမ်ႈၶိုၼ်းၿြႁမ (ၶုၼ်သၢင်)ၼၼ်ႉ ၽဝႃႉၼႆႉ တေသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ၵိူတ်ႇတၢႆ ၵိူတ်ႇတၢႇယူႇ တိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။ တႃႇတေလႆႈ မွၵ်ႉၶ လွင်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈၼၼ်ႉ ယုမ်ႇဢဝ်လၢႆလၢႆဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈ။ တေလႆႈ ၵျၢင်ႉၵမ်ဢဝ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈယဝ်ႉ။
ၽီဢၼ်ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၼပ်ႉယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ် ၽီယဝ်ႉ။ ၽီလူင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢိၼ်ၻရ၊ ဢၷ်ၷၼိ၊ သူရိယ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းထမ်ႇၵီႇတ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်းဝေၻၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၶဝ် ဢမ်ႇလေႉၵၼ် သူင်ၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၿြႁမ (ၶုၼ်သၢင်)တႄႉ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းၼၼ်ႉ။ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ဢိသ်သရ (လွင်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ) ၿြႁမဝႃႇတသေ ပဵၼ်မႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိသ်သရ (ပရမတ်ႉတမႃႇ) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိၸ်ၸထႃႇဝရ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းလူင်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းမီး မူႇလၽူႇတ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈသတ်ႉတဝႃႇၶဝ် ၶွတ်ႇယွတ်ႈသုတ်းပၢႆၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၶိုၼ်းၵႂႃႇႁူမ်ႈၶိုၼ်း ၶုၼ်သၢင်လူင် (ၿြႁမ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပရမတ်ႉတမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢိသ်သရၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵိုၵ်းလူၺ်ႈ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈ (တရိမူႇရတိ)လႄႈသင်၊ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸတ်းၼႃႈၵၢၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉၽၢၼ်သၢင်ႈ လေႃးၵယဝ်ႉ။ ဝိသၼုၼႆႉ ပဵၼ် ၵေႃႉၵုမ်းထိင်း လေႃးၵယဝ်ႉ။ သျီႇဝၼႆႉ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ် ယႃႉလႅဝ်လေႃးၵ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ၶိုၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ပၼ် လေႃးၵမႂ်ႇ ၽဝႃႉမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်း လွင်ႈပူႇၸေႃႇ မူးၸႃးၶုၼ်သၢင် ၿြႁမၼၼ်ႉ လဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်တႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်း ၶဵင်ႇသၢင်သေ ပူႇၸေႃႇၼၼ်ႉ မီးဢေႇတႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ ဝိသၼုလႄႈ သျီႇဝၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပူႇၸေႃႇမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၽီတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ တၢင်ႇပိူင်ၵေႃႈ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ပိုင်ႈဢိင်ယဝ်ႉ။ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ တမ်ႈတီႈ ဝူဝ်းမႄႈၵေႃႈ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ်ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၸိူဝ်း ဢၼ်ပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ သျီႇဝ (သျၢႆႉဝ) လႄႈ ၸုမ်းပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ ဝိသၼု (ဝၢႆႉသၼု)ၼႆသေ တႅၵ်ႇၵၼ် မီးသွင်ၸုမ်း။ သျၢၼ်ႇၵရ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သျီႇဝသေ ရႃႇမၼုၸ သမ်ႉပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် ဝိသၼုယဝ်ႉ။ သျၢၼ်ႇၵရ (ဢေႇတီႇ 19) ၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပိုတ်ႇၼႄတီႈပွင်ႇ ၽိုၼ်ထမ်းဝေႇၻၼ်ႇၼ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်သျီႇဝ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သျီႇဝၼၼ်ႉ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သျၢၼ်ႇၵရၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းတူဝ်ၽႄ ၽြႃးၽီၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ သျၢၼ်ႇၵရ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉပၼ် ပၺ်ႇၺႃႇထၢၼ်ႈတႂ်ႈ လႄႈ ထၢၼ်ႈၼိူဝ်သွင်ပိူင်။ ပၺ်ႇၺႃႇ ထၢၼ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ လေႃးၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၺ်ႇၺႃႇ ထၢၼ်ႈသုင်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် မႃႇယႃႇ လေႃးၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေ ႁွတ်ႈထိုင် ပၺ်ႇၺႃႇ ထၢၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း သွၼ်ဢၢၼ်ႇဝေႇတ၊ တေလႆးၵျၢင်ႉၵမ် ၽႃႇဝၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။ သျၢၼ်ႇၵရၼႆႉ မၼ်းယိူင်ႈဢဝ် လွၵ်းလၢႆးပုတ်ႉထၸဝ်ႈသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈ ဝတ်ႉၵျွင်းႁိၼ်ႇတူႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇ မုၼ်ၸဝ်ႈႁိၼ်ႇတူႇၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းသျၢၼ်ႇၵရၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သျီႇဝယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၵိူဝ်းယမ် ဝိသၼု။ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃး ၶရိသျၼၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၽႄ ဝိသၼုသေ လူင်းမႃးမိူင်းၵူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းပၼ် ဝႃႇတဝိသၼုၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ရႃႇမၼုၸ (ဢေႇတီႇ 13) ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ သိုပ်ႇပုတ်ႈ ရႃႇမၸုၼၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် မႃႇထဝ (ဢေႇတီႇ 13)၊ ရႃႇမၼၼ်ႇတ (ဢေႇတီႇ 14) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းသျီႇဝလႄႈ ၸုမ်းဝိသၼုၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပိူင်လူင် သွင်ၸုမ်းယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပွႆးပၢင်ၵႅဝ်ႈဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပုၼ်ႇၼႃး (ၿြႁမၼ)ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “သမ်ႇသၵႃးရ်” ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယၶဝ်ၵူၺ်းသေ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇတင်းမူတ်းယူႇ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉယူႇသၼ်ႇထေႇ ၼႂ်းတွင်ႉ တေႃႇထိုင်ပေႃးတၢႆၼၼ်ႉ မီးမဵဝ်းမၼ်း တင်းၼမ်။ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ပၢင်ၵႅဝ်ႈပၼ်ၸိုဝ်ႈ၊ ပၢင်ၵႅဝ်ႈသႂ်ႇလေႃးပႄး၊ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၵူပ်ႉၵူႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပၢင်ပွႆးၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵိူဝ်းလီၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၵူႈပီယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ပွႆးတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ပွႆးၻီႇဝႃႇလီ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးတႆႈၾႆး ပူႇၸေႃႇ ၼၢင်းၽီလၵ်ႉၶျမီး မိူဝ်ႈၶမ်ႈလိူၼ်သိပ်းသွင်လပ်းၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းလႄႈသင် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵျွင်းၽြႃးႁိၼ်ႇတူႇ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၽြႃးဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵျွင်းၽီၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ပူႇၸေႃႇပၢႆႈၽီတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇ လႄႈ မွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ တေႃႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ တူဝ်သတ်းသေ ပူႇၸေႃႇၵေႃႈ မီးယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃၽီၵႃႇလီႇၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၵႆႉ ႁႅမ်တၢႆပႄႉသေ ပူႇၸေႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်ထမ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်ထမ်း ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတသေ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ။ ၽိုၼ်ထမ်းဝေႇၻၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈသဵင်သူပ်းၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၽြႃးၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝေႇၻၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ရိၵ်ႉဝေႇၻ၊ ယၸုဝေႇၻ၊ သႃႇမဝေႇၻ၊ ဢထၿ်ႉၿဝေႇတ ၼႆသေ မီးသီႇပိူင်။ ၼႂ်းသီႇပိူင်ၼၼ်ႉ ရိၵ်ႉဝေႇၻၼႆႉ ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၵဝ်ႇႁိုင်သေပိူၼ်ႈ၊ လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈ။ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဝေႇၻၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉထႅင်ႈ သံႁိတႃ၊ ၿြႁမၼ၊ ဢႃႇရၺ်ၺၵ၊ ဢုပၼိသျၢတ်ႉၼႆ မီးသီႇပိူင်။ လိူဝ်သေ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းဝေႇၻၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၽိုၼ်ထမ်းပုရၢၼ်ႇ၊ ၽိုၼ်ထမ်း မႁႃႇၵပျႃႇၵွၼ်ႇ။ ရႃႇမယၼ လႄႈ မႁႃႇၽႃႇရတၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းၵပျႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ သွင်ၽိုၼ်ယဝ်ႉ။
ၵေႃႉၽူႈဢၼ်တႅမ်ႈ ရႃႇမယၼတႄႉ ပဵၼ် ရသေႉဝႃႇလမိၵိ (ဝမ်ႇမိၵိ) ၵေႃႉတႅမ်ႈသေ မႁႃႇၽႃႇရတတႄႉ ပဵၼ်ရသေႉ ၿျႃႇသ ၵေႃႉတႅမ်ႈဝႆႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ရႃႇမႃႇယၼၼၼ်ႉ ဢဝ်လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတ တႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ်ဝွၵ်း တႅမ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈၶုၼ်ရႃႇမ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းဢယုတ်ထယၼၼ်.ယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း မႁႃႇၽႃႇရတႄႉ တႅမ်ႈဝႆႉ လုၵ်ႈၸၢႆးထတရတ်ႉထ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၶုၼ်ၸၢႆးတရႃႇ လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ပၼ်ႇတု ႁႃႈၸၢႆးတိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႁႃႇၽႃႇရတၼႆႉ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ဝႆႉပဵၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းထွတ်ႈမျၢတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပိတၵၢတ်ႈၽိုၼ်ၼိုင်ႈသေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽၷဝတ်ႉၵီႇတႃႇယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈထုင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵလႃးႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇၵႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်တတ်းတွၼ်ႈၽဝႃႉၶဝ်ဝႆႉ သီႇတွၼ်ႈသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဢႃႇသျရမ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၿြႁမၵျရ” ၼႆသေ ပဵၼ်ပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် လႆႈၵႂႃႇတီႈ ၵျွင်းသၢင်ႇၶၢမ်း ၿြႁမၸႃႇရီႇသေ လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းတၢင်းမေႃ။ ပေႃးဝႃႈ ဢႃႇယု လႆႈမႃး 24 ၸိုင် ၸင်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ တႄႇတင်ႈၽဝႃႉ တွၼ်ႈမၢႆသွင်ၵႂႃႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၵရိႁတ်ႉသတ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ပိူင်လူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တႃႇႁၢပ်ႇႁၢမ် ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢႃႇယု လႆႈမႃး 50 ၸိုင် ဢဝ်ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း ဢၢပ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးယဝ်ႉသေ ပၢႆႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ၵႂႃႇၵျၢင်ႉၵမ်ယဝ်ႉ။ ပၢၼ်တွၼ်ႈသၢမ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဝၼပရသထ” ၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၽူဝ်ၶဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးဢႃႇယု လႆႈမႃး 75 ၸိုင် ႁွတ်ႈထိုင် ပၢၼ်တွၼ်ႈသီႇ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်ႇၼျႃႇသသေ လႆႈၼုင်ႈမႆ သၢင်ၵၢၼ်း ႁဵတ်းရသေႉ ရႁၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၼုင်ႈၽႃႈလိူင်ယဝ်ႉၼၼ်. ဢမ်ႇယူႇသဝ်း တီႈလဵဝ်ယဝ်ႉသေ လႆႈၵႂႃႇႁႃတုင်းသွမ်းၵိၼ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈ၊ လႆႈၵႂႃႇ ဢဝ်တြႃးႁေႃးပၼ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်မီးဝႆႉ ၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း သီႇၸၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယ၊ ဝဵတ်ႉသ (ဝေသ်သ)လႄႈ သုၻ်ၻယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသီႇၸၢဝ်းၼၼ်ႉ ၿြႁမၼၼႆႉ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၶဝ် သုင်သေပိူၼ်ႈသေ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုၻ့်ၻၼၼ်ႉ တႅမ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ၸၢဝ်းၸၢဝ်ႈၿြႁမၼၼႆႉတႄႉ ဢွၼ်ပိူၼ်ႈ တၢင်ႇၽီပူႇၸေႃႇၽီလႄႈ ႁေႃးတြႃးၶႆႈထမ်းပၼ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ၶတ်ႉတိယၼႆႉတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈ ပွင်မိူင်း။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ဝဵတ်ႉသၼၼ်ႉတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုၻ်ၻၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁဵတ်ႈပၼ် ၵၢၼ်ၸိူဝ်းသၢမ်ၸၢဝ်း ၸႂ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းမႁတ်ႉတမၷၼ်ႇတီႇၶဝ် ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၶဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်မႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅၼ်းမႃး ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇသေတႃႉ လွင်ႈဝႆႉဝၢင်း ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ တႅမ်ႇသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉယင်ႇႁၢၵ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ယူႇ။
ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ႁိၼ်ႇတူႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ် ၽၢင်ႇသၢင်ႈပဵၼ် ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလႄႈ သတ်ႉတဝႃႇ တင်းလၢႆ။ ဝိသၼုၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်။ သျီ,ဝၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉယႃႉၵဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သၢင်လူင်ၼႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ပဵၼ် ၼၢင်းသူႇရတ်ႉသတီႇ (သူရသ်ႉသတီႇ)။ ဝိသၼုၼႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ပဵၼ် ၼၢင်းလၵ်ႉၶျမီး၊ သျီႇဝၼႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ပဵၼ် ပပ်ႉပတီႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ပရမဢတ်ႉတယဝ်ႉ။ ပရမဢတ်ႉတၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉ ၽၢင်ႇသၢင်ႈပဵၼ် ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလႄႈ သတ်ႉတဝႃႇတင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢတ်ႉတၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽႄႈဝႆႉ ၵူႈတီႈ။ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ် ဢတ်ႉတ။ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ် ၿြႁမႃႇ။ သတ်ႉတဝႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၿြႁမႃႇ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ် ဢတ်ႉတ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ် ၿြႁမႃႇ။ ဢတ်ႉတ ၸဝ်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပရမဢတ်ႉတ၊ ဢတ်ႉတ ဢၼ်မီးတီႈ သတ်ႉတဝႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸီႇဝဢတ်ႉတၼႆသေ ၸႅၵ်ႇၵၼ်ဝႆႉ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ (ဝိၺၢၺ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၸီႇဝဢတ်ႉတၼၼ်ႉယဝ်ႉ) ဢတ်ႉတၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မျၢတ်ႈသေပိူၼ်ႈ။ ဢမ်ႇမေႃလူႉလႅဝ်သေ မၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉ တႃႇသေႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သတ်ႉတဝႃႇ တၢႆၵႂႃႇသေတ ဢတ်ႉတၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်။ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ တူဝ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅင်ႈ ၼႂ်းၶၼ်ႇထႃႇတၢင်ႇဢၼ် တၢင်ႇၽဝႃႉယဝ်ႉ။ ဢတ်ႉတၼႆႉ ႁဵတ်းၼႆ လၢႆႈၸူး ၸၢတ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၼိုင်ႈသေ ဝၢႆႈပၼ်ႇ ၼႂ်းသမ်ႇသရႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈသမ်ႇသရႃႇ ပၼ်ႇဝၢႆႈယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵိလေႇသႃႇ ၸပ်းတိတ်းဝႆႉ တီႈဢတ်ႉတသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇ ဢၵုသူဝ်ႇယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းႁၢႆႉ ၵုသူဝ်ႇ ဢၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢတ်ႉတ လႆႈၶိုၼ်းၶၢမ်ႇဢဝ် ၸၢတ်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵိလေႇသႃႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈဢတ်ႉတ တေမူတ်းၵဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၵင်းၵႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵင်းၵႃႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိၵ်းလွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇၵေႇလႃႇသ တီႈဢၼ် ၶုၼ်ၽီလူင်သိဝၼင်ႈၵၢၼ်တြႃးသေ ပဵၼ်ၼမ်ႉထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ဢၼ်ယွႆႉဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၸွၵ်းႁူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဢၢပ်ႇ ၼမ်ႉၵင်းၵႃႇၸိုင် ၵိလေႇသႃႇ မူတ်းၵဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၵျၢင်ႉၵမ်ယေႃးၵၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈ ၵိလေႇသႃႇ မူတ်းၵဵင်ႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵျၢင်ႉၵမ် ယေႃးၵသေ ပေႃးဝႃႈ ၵိလေႇသႃႇ တီႈဢတ်ႉတၼၼ်ႉ မူတ်းၵဵင်ႈ ၸိုၼ်ႈသႂ်ၵႂႃႇၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵုသူဝ်ႇ ဢၵုသူဝ်ႇၵေႃႈ တေႃႈတေ ဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉလႄႈ တေဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလွတ်ႈ သမ်ႇသရႃႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်း ပရမဢတ်ႉတၼၼ်ႉသေ ႁွတ်ႈထိုင် မွၵ်ႉၶ (ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ) ယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇမိူၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇ ဢၼ်ဢိင်ပိုင်ႈၼိူဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဝေႇၻၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈလတ်းမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၶဝ် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝေႇၻ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈႁေႃးလွတ်ႈၵႃႇထႃႇ ပူႇၸေႃႇ ၸိူဝ်းၽီဢိၼ်ၻြ၊ ဢၷ်ၷၼိ၊ ဝရုၼၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းယူႇသေတႃႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးလင်ၼႆႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈပူႇၸေႃႇၽီ လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇတေတူၺ်းႁၼ်လႆႈ ၶုၼ်သင်ဢၼ်ပဵၼ် ဢတ်ႉတၼၼ်ႉၵူၺ်း လမ်ႇလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈပူႇၸေႃႇၽီ၊ လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇထူပ်းႁၼ်လႆႈ ဢတ်ႉတၼႆယဝ်ႉ။
ၽၵဝတ်ႉၵီတ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ၽၵဝတ်ႉၵီႇတ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ မႁႃႇၽႃႇရတၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ သပ်းလႅင်းၼႄပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉသၽေႃး ဢတ်ႉတၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽၵဝတ်ႉၵီႇတၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈလူင် ပုၼ်ႈတႃႇၶဝ် ၸိူဝ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢမ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလဵဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဝေႇၻၼၼ်ႉ ဝိသၼု၊ သျီႇဝ လႄႈ ၿြႁမႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး တီႈလမ်ႇလွင်ႈၵႃႈႁိုဝ်။ ပဵၼ်ၽႂ်ႇပဵၼ်မၼ်း ၶေႃၶေႃဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆႈသေ ၸဝ်ႈၶရိတ်ႉပေႃႇမီးမႃးယဝ်ႉ ပီပွင်းသီႇပၢၵ်ႇ တႄႉဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵုတ်ႉတၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇဢဝ်ဝိသၼု၊ သျီႇဝ၊ ၿြႁမႃႇ သၢမ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵိူဝ်းယမ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ သူႇလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ် ဢဝ်ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇ ႁဵတ်ပဵၼ် ပိူင်လူင် ၵိူဝ်းယမ်မႃးသေတႃႉ ဝၢႆးမၼ်းမႃး ဝွတ်ႈဝွႆး ၸုတ်ႈယွမ်းၵႂႃႇသေ ၶိုၼ်းလႄႉၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် ဝိသၼုမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ရႃႇမႃႇၼယ ဢွၵ်ႇမႃး ဢွၼ်ၵၼ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝိသၼုၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၽၢင်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလေႃးၵၵူၼ်းသေ ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီ လေႃးၵၼႆယဝ်ႉ။
ဢဝတႃႇရ ဢၼ်မႃးၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢဝတႃႇရ ဢၼ်ဝိသၼု မႃးၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်း (မႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း)ၼၼ်ႉ မီး 9 ၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼိုင်ၼႆႉ ပဵၼ် ရႃႇမသေ ၸဝ်ႈၵေႃးတမပုတ်ႉထၼႆႉၵေႃႈ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတူၼ်မၢႆၵဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇဢဝ် ပၢၼ်ဝေႇၻမႃး တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ်ၽႃႇသႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ၵူႈပိူင်ပိူင် တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ် ၸႅၵ်ႇၽႄၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ၸၢတ်ႈသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇ တီႈၵိူဝ်းယမ် တၢင်ႇၸိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ တႅမ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။ ၵူၺ်းမီး တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉၵူၺ်းလႄႈ လွင်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် လၵ်ႉၶၼႃႇၶဝ်ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဝေႇၻၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယ၊ ဝဵတ်ႉသ၊ သုၻ်ႉၻၼႆသေ မီးသီႇမဵဝ်း။ ၿြႁမၼ ပုၼ်ႇၼႃးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ သူပ်းၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇလႄႈ မျၢတ်ႈတွၼ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ၶတ်ႉတိယ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶႅၼ်ၶုၼ်သၢင်။ ဝဵတ်ႉသ ၵူၼ်းၵႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶႃၶုၼ်သၢင်။ သုၻ်ႉၻ ၵူၼ်းၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ၵူၼ်းယဵပ်ႉၶႅပ်းတိၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၽႃႇတိၼ်ၶုၼ်သၢင်လႄႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉတဵၵ်းတဵင် ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇ ၵၢၼ်လီၵၢၼ်ၸႃႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ၸွမ်းၵၼ်။ ပေႃးလႆႈႁၼ် ၵၼ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇၸိုင် မၢႆထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ဢမင်ႇၵလႃႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃးသီႇမဵဝ်းသေ မီးၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 2000 ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ Outcasts, Untouchables ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီထီႉတိူဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းမီးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃး ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈသုင် ၵႂႃႇထိတိူဝ်ႉၺႃး ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇလီထိတိူဝ်ႉၼၼ်ႉၸိုင် ဢၼ်လႆႈထိတိူဝ်ႉၺႃးၼၼ်ႉ ယုမ်ယမ်ဝႃႈ ဢီးလူၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Kurien, Prema (2006). "Multiculturalism and American Religion: The Case of Hindu Indian Americans". Social Forces 85 (2): 723–741. Johns Hopkins University Press. doi:10.1353/sof.2007.0015.
- ↑ FL Bakker (1997). "Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments". Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde Deel 153, 1ste Afl.: 15–41. Brill.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)


text:
KPICT ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်မိူင်းၸၢဝ်းၶၢင် ၼႂ်းၶၢဝ်းၵၢင်ၸူဝ်ႈ ပႆဢွၵ်ႇၼႂ်း NUCC ၶွင်ႇသီႇ တီႈၵိူဝ်းၵုမ် လွင်ႈၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆလႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၼ်တူၵ်းၸႂ် လႂ်တိုၼ်ႇၸွမ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းမႆႈၸႂ်ဝႃႈ ပၢႆ သေလိူဝ် NLD ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းၵေႃႈ ပေႃးထွႆဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ တႃႇဢွၼ်ၼႃႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ယွမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ ၸုမ်းလူင် ၸုမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉလႄႈ လီၸႂ်လဵၵ်ႉ ငိၼ်းငႅဝ်တႄႉ ဝႃႈၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼင်ႇၼၼ် မီးၵေႃႉထတ်းသၢင်ဝႃႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်မိူင်းၸၢဝ်းၶၢင်ၼႆႉ ၸဵမ်ပိုင်းၸင်ႇတႄႇၽွတ်ႈၵေႃႈ ပိူင်ၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈမၼ်းပဵၼ်တီႈ လီၸီႉၸမ်ႈမႃး လၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်းၶၢင် Naga Land လႄႈ Sub – State ၶၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ သေတႃႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁႃလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ တင်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းၵၼ်။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼဝတ ၊ ၼဢၽ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼႃႈၶၢင်ၶဝ် ယၢမ်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၼႂ်း (အမျိုးသားညီလာခံ) မႃး ၸွမ်ၽွင်းၸႄႈမိူင်း ၶၢင် တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင်တႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ငူပ်ႉငီႉ ၵၢၼ်မိူင်းၸၢဝ်းၶၢင်ၼႆႉ မီးလွင်ႈၶွင်ႈ ၶမ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇတႆးလႅင်ၼၼ်ႉလႂ်။ မီးၶေႃႈဢၢင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ သၢင်ႈၶိုၼ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႆႈလွင်ႈ Kachin Sub – State ၼၼ်ႉလႂ်ႁိုဝ်ၼႆ လွမ်လွမ်လၢမ်းၶၢတ်ႈ ထတ်းသၢင်ၵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးမႃး Sub – State တႃႇၶၢင်ၶဝ် 2 တီႈ Sub – State ၶၢင် လွႆၵဝ်ႈလုၵ်ႈ (ကိုးတောင်ကချင် Sub – State) ဢၼ်တႄႇမႃး မိူဝ်ႈ 1946 လႄႈ Sub – State ၶၢင် ၵူတ်ႉၶၢႆ (ကွတ်ခိုင်ကချင် Sub – State) ဢၼ်တႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 1947 ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၶၢင် 2 တီႈၼႆႉ မီးမႃးၸဝ်ႉလိူဝ် ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်ၸင်ႇမီးမႃး မိူဝ်ႈ 1948 ပီ လႆႈလွတ်ႈ လႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် ဢၼ်ယူႇၸွမ်းတႆး၊ ၸွမ်းလွႆၼႆႉ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး ၶဝ်ပႆႇမီးမိူင်း ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈသွင် ယဝ်ႉယႃႇၵႂႃႇၸင်ႇ ၶဝ်ၶတ်းၸႂ်တႃႇမီးမႃးၸႄႈမိူင်း မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်း တႃႇဢဝ်ၼႃႈလိၼ် တီႈၶၢင်ယူႇသဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ၊ မိူင်းမိတ်ႈလႄႈ မိူင်းတွင်ႇပႅင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ ႁူမ်ႈၵိုၵ်းတင်းၼႃႈလိၼ်ၶၢင် တၢင်ႇတီႈသေ ႁႂ်ႈလႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းပၼ် ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၼႃႇ ၽိူဝ်ႇၵမ်းတႄႉမႃး ၵူဝ်ဢမ်ႇလႆႈပႃး ၼႃႈလိၼ်ထုင်ႉပဵင်းၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝဵင်းၸေႈၼႃး၊ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇလႄႈ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၢင်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸင်ႇဢမ်ႇသိုပ်ႇတုၵ်းယွၼ်း တႃႇၶဝ်လႆႈပႃးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶဝ် ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၼၼ်လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸင်ႇမီးမႃး Sub – State ၶၢင်သွင်တီႈ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1962 ၵေႃႈ Sub – State ၶၢင် သွင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈယူႇ ယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင်ၼႆႉ လုၵ်ႉတၢင်းထုင်ႉႁူဝ်ၵဵဝ် မိူင်းပူႇတဝ်ႉၼၼ်ႉ တႄႇယဵတ်ႇၶဝ်ႈလိၼ်မိူင်းမႃးသေ သိုပ်ႇၽႄႈလူင်းၸွမ်း ထုင်ႉႁူဝ် ၵွင်းလႄႈ ထုင်ႉသၼ်လွႆ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ၸင်ႇၶၢႆႉလူင်းမႃး တၢင်းထုင်ႉသၼ်လွႆၾၢႆႇဢွၵ်ႇမၢၼ်ႈမေႃႇ တေႃႇထိုင်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်။
ၶၢင်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ယူႇသဝ်းၼိူဝ်သၼ်လွႆ ၵိုၵ်းၸွမ်းၵၼ်တင်းတဢၢင်းလႄႈ ၶႄႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ လီႇပႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢင်ႉ ႁဵတ်း ၵႄႇ ၾၢႆႇတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆးသေ ၽွင်းငမ်းမၢၼ်ႈၽႂ်သူၼ်မၼ်းမႃး။
ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၶၢၼ်းႁွင်ႉတိုၵ်းသိုၵ်းယၢမ်းလႂ် လႆႈႁႅၼ်းၵူၼ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၸွမ်းၵမ်းလဵဝ် ၼႂ်းပၢင်သိုၵ်း ဢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းၾႃႉ ၼႂ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တိုၵ်းၽၼ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမႃးယူႇ။
ထိုင်တီႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းၶၢင်တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ယင်းပဵၼ်မႃးၸဝ်ႈၾႃႉ သႅၼ်ဝီႁွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းလႄႈ ၵၢင်ႉၵႄႇ ၾၢႆႇတႂ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃၵၼ်သမ်ႉ ၶၢင်ၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ပေႃးလႆႈပၢႆႈလူင်းသေႃႉသွၼ်ႈ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်ၶုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပၵ်းလုမ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ။
ၶုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႆႈၶဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသေ ၵမ်းလိုၼ်း ၸင်ႇမွပ်ႈဢႃႇၼႃႇပၼ်ၶိုၼ်း တီႈၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈၶုၼ်သၢင်ႇ တူၼ်ႈႁုင်း။
ၽွင်းယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၶုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၢႆမီႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းသၼ်လွႆၶၢင် 1895 ၽွင်းငမ်းတေႃႇၶၢင်ၶဝ်မႃး။ ၼႂ်းပီ 1895 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မၢႆမီႈၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပႃးၶၢင် ၼႂ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ ႁွင်ႇလႄႈ ၶၢင် ပလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမိတ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး မိူင်းလင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းမိတ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၶၢင်ၶဝ်ၸင်ႇမၢႆထိုင်ဝႃႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄၶၢင်ၶဝ် ဢၼ်မီးၾၢႆႇတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆးသေ ၽွင်း ငမ်းတေႃႇၶဝ် ၶေႃၶေႃ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ပၢၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉမႃးၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၽႄႈလၢမ်းယိုၼ်ႈမႅင်ႇၵၼ် မိူၼ်ၸိူင်ႉ Sub – State ၼႆႉ ပဵၼ်ၵိဝ်ႇၽႄၸိုင်ႈတႆး ၵေႃႈမီးမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈတႄႉမႃး Sub – State ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸႄႈမိူင်းၽႄ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵိင်ႇၽႄႈၸိုင်ႈတႆးလႃးလႃး။ Sub – State ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၾၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇမိူင်းတႆးလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၽွင်းငမ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ မိူင်းဝႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
Sub – State ၶၢင် (ကိုးတောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၶၢင် ဢၼ်ယူႇတီႈၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းမိတ်ႈသေ ၽွင်းငမ်းလႆႈႁင်းၶေႃ ထႅင်ႈ လၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄၼႂ်းမိူင်းမိတ်ႈၵူၺ်း။ တေဝႃႈ Sub – State ၶၢင် ၵူတ်ႉၶၢႆ ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၶၢင် ဢၼ်ယူႇ တီႈၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီႁွင်ႇ ၽွင်းငမ်းလႆႈႁင်းၶေႃၵူၺ်း။ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄႈၼႂ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီႁွင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈၶိုၼ်းၼႆႉ Sub – State ၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸႄႈမိူင်းၽႄၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸႄႈမိူင်းၽႄၶွင် ၸႄႈမိူင်း ၶၢင် ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ ဢမ်ႇၼၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဢၼ်မီးသုၼ်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း Sub – State ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၵုမ်ႇႁုၵ်ႉၸၼ်ပဵၼ်ႇပေပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းၼႆတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းလိုၼ်း State ၊ ၵဵင်းလိုၼ် State ၊ ပၢင်မီ State ၊ ဝၢႆးလႃႈ State ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တေလႆႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းမူတ်းမူတ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸႄႈမိူင်း။
State ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးၼႂ်းမိူင်းတႆး ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၺ်းပဵၼ်တႃႇၸႄႈတွၼ်ႈႁိုဝ် ၸႄႈဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်လႂ် ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၼႆ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းထိုင်လိုၵ်ႉထိုင်လႅၼ် တေပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လႆႈယူႇ။
ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်မႃး ဢမ်ႇပိုတ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵႂၢင်ႈသေ ဢုပ်ႇႁႃၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်း၊ မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ မၢၼ်ႈ ၸေႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႆးမႃး ၸဵမ်ပိုင်းႁူႉၵၼ်ယူႇၵူႈၵေႃႉ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇႁႃလၢႆးၵႄႈသေ တေၵုမ်ႇ ၵုၺ်ႉငၢၵ်ႈပၢၵ်ႈႁႃ Sub – State ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မႃးတေႃႇလွင်းၵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်းၼႆၸိုင် တၢင်းသၢႆပိုၼ်း ပဵၼ် တႄႉ မီးတႄႉ မႃးတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇ။ တၢင်းသၢႆငၢႆမိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်တေၵိူတ်ႇပဵၼ်မီးမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၾၢင်ႉထိုင်ၵၼ် ၼၵ်းၼႃယူႇယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ KPICT ထွႆဢွၵ်ႇၼႂ်း NUCC ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈဝႃႈ တေၶႂ်ႈၶိုၼ်းထတ်းတီႈပွင်ႇ ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ (ပြည်ထောင်) ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႇပႃး ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁႂ်ႈလူင်ႉလႅင်းတူၵ်းထုၵ်ႇၵၼ် ဝႃႈၼႆလႄႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈယူႇတီႈႁူဝ်ၼႃႈၸၢဝ်းၶၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈ ပႆယင်ႈၸွမ်းၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶၢင် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၶၢင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈဝၵ်ႉႁၼ်ဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆပိုၼ်း ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးႁိဝ်ႈၸၢင်ႈပိၼ်ႇပၢႆႇငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ႁႂ်ႈပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇသေၵမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်း မုင်ႈမွင်းၼင်ႇၼႆသေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းဝႆႉတီႈၼႆႈၵွၼ်ႇၶႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း
18/7/2022


text:
သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈလႄႈ ၵမ်ႉၸွႆႈငိုၼ်းတွင်း ၵႃႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ပီ 2022 တင်းမူတ်း 65 တူၼ်/ ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 31/7/2022 ၼႆႉ ၽူႈပွင်ၵၢၼ် သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ် ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ၸၼ်ႉ B.A လႄႈ ၸၼ်ႉ M.A တင်းမူတ်း 65 တူၼ်/ ၵေႃႉ တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး သႃထု ပရတဵတ်ႇ ၵဵဝ်ႇ 44/1 ယၼ်းၼႃးဝႃး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး ။
ၸဝ်ႈၶူး သူရိယ ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸုပ်ႈ 18 လၢတ်ႈ တီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပီၼႆႉ တေၸွႆႈ ငိုၼ်းထုၼ်း တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ၸၼ်ႉ B.A တင်း M.A 65 တူၼ်/ ၵေႃႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈဝႆႉၸဝ်ႈတႃႇၼ တႃႇၵမ်ႉထႅမ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်း တင်းမူတ်း 28 ထုၼ်း ၵိုတ်း 37 ထုၼ်းတႄႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ယူႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ငိုၼ်းထုၼ်းတႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ 2022 ၼႆႉ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ M.A ၼိုင်ႈၸဝ်ႈလႂ် ငိုၼ်းထုၼ်း 7,000 ဝၢတ်ႇ တင်းမူတ်း 16 တူၼ် ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈဝႆႉ ၸဝ်ႈတႃႇၼ 7 ၸဝ်ႈ ၵိုတ်း 9 ၸဝ်ႈ။ ၸၼ်ႉ B.A သမ်ႉ ၼိုင်ႈၸဝ်ႈလႂ် 5,000 ဝၢတ်ႇ တင်းမူတ်း 49 တူၼ်/ ၵေႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈဝႆႉ 21 ၵိုတ်း 28 ၸဝ်ႈ တိုၵ်ႉ လူဝ်ႇၸဝ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်းထႅင်ႈယူႇ ၸဝ်ႈၶူး သူရိယ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတႃႇၼ တီႈၸမ်ၵႆ ႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်းၸွမ်းၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇလူႇတၢၼ်းလႆႈတီႈ မၢႆၾူၼ်း 0990385179 (ၾူၼ်းထႆး) ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼႆႉၵေႃႈလႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၼွင်ႉမႂ်ႇလႄႈ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ တေႇၸတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈ ပီ 2004 ၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃးပီ 2022 ၼႆႉ ထူၼ်ႈထိုင် ၸုပ်ႈ (18) ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 31/7/2022 ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပႃး ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢတိတ်ထၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈထမ်ႈတဵမ် (3) ပီ၊ (3)လိူၼ်၊ (3)ဝၼ်း တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆးၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
တႄႇဢဝ် လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼၼ်ႉမႃး ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ငိုၼ်းၶႄႇ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း မိူဝ်ႈၼႆႉ 100 ယႂၼ် လႅၵ်ႈလႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈထိုင် 50,000 ပၢႆ ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 23/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် တီႈၸႄႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၶၼ်ငိုၼ်းၶႄႇ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈ 100 ယႂၼ် လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 50,000 ပၢႆ ၊ ထိုင်မႃး ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းယွမ်းလူင်းထိုင် 46,700 ပျႃး ။
ၵူၼ်းလႅၵ်ႈငိုၼ်းၶႄႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ၼႂ် 100 ယႂၼ် လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 50,000 ပၢႆ ။ ထိုင်မႃး ဝၢႆးဝၼ်းၼႆႉ လူင်းၶိုၼ်း 100 ယႂၼ် လႆႈ 46,728 ပျႃး ။ ငိုၼ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈလူင်းဝႆးၼႃႇၶႃႈ။ ယွၼ်ႉၶၼ် တေႃႇလႃႇ၊ ၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၶၼ်ငိုၼ်းၶႄႇ ၸင်ႇပုင်ႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းႁႅင်းၸွမ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶၼ်ငိုၼ်းၶႄႇ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်လိူၼ်သႅပ်ႊ ထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ငိုၼ်းၶႄႇ 100 ယႂၼ် လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 40,000 ပၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း လူင်း ထိုင် 40,000 တဵမ်မႃးသေပွၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ 100 ယႂၼ် လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 38,000 ပျႃး။ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း။ ၵူၼ်းလႅၵ်ႈငိုၼ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ သိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
တႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉသေ ၶၼ်ငိုၼ်းၶႄႇ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း တႄႇဢဝ် 100 ယႂၼ် (ငိုၼ်းၶႄႇ) လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 20,000 ပၢႆသေ တႄႇၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် 46,000 ပျႃးပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီး 1601 တေႃႇ 1700 ယဝ်ႉ။ တီႈယူးရူပ်ႉၼႆႉ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင် ပၢႆးၸဝ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇသေ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈတႄႉ ပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ယိုင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းသၢမ်သိပ်းပီၼႆယဝ်ႉ။ [1] ၽွင်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇသုတ်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼႆ့ ယွၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႄႈ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပၢႆးသၢႆႊသေ လႆႈႁူႉပွင်ႇ လွင်ႈ လေႃႇၵမ်ႇသမ်ႇ၊ ၽႆးၾႃႉ၊ တႄႇလီႇၸၵူၵ်ႉ၊ မႅၵ်ႇၶရူဝ်ႇၸၵူၵ်ႉ၊ ၵႄးၵုလတ်ႉ၊ ႁႅင်းၸၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၼိယႃႇမလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ႁင်း ၼိဝ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ႁႅင်းတဵၵ်းလူမ်း၊ ၸၢၵ်ႈၼပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵႄႇလီႇလီႇယူဝ်ႇ၊ ၵျူဝ်းႁၼ်ၵပ်ႉပလႃႇ၊ ႁၢႆးၵျိၼ်း၊ ရေႃးပတ်ႉႁုတ်ႉ၊ ဢၢႆးသႅတ်ႉၼိဝ်ႇတၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ၊ ၽဵင်း၊ ပၢႆးမူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ The Thirty-Years-War. Western New England College. Archived from the original on 1999-10-09။ Retrieved on 2008-05-24။


text:
ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ (IPA: [ko᷇t kʰɑ̌i]); (မၢၼ်ႈ: ကွတ်ခိုင်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kutkai), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kotkhaai]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ (႑႖) လၵ်း၊ တင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈတႄႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် (႔႘) လၵ်းသေ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ - မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ၶိုၼ်ႈလွႆလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႕႐ ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီး မွၵ်ႈ ႖႐႐ လင်သေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးမႃး ႖႐႐႐ ၵေႃႉ ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈပႅင်း ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းလွႆသၢမ်သိပ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁိမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လွႆသၢမ်သိပ်း ဢၼ်ၶပ်ႉယႆ တွၼ်ႇယႅၼ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၼႄႇမိူင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵၼ် သိုဝ်ႉၶၢႆၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်သေ ဝၢႆးလင်မႃး ၵူၼ်းၶွၼ်ႈမႃးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်းယႂ်ႇမႃး တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ 1953 ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 600 လင် ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 6000 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၶၢင် လႄႈ ပလွင်ႈ (တဢၢင်း)ယဝ်ႉ။ တႆး၊ လီးသူး၊ ၶႄႇ ၵလႃးၵေႃႇရၶႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွႆသုင်သေ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼႃးလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးၼမ်။ ဢွင်ႈတီႈ မီးၼႃးၸိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇႁၢၼ်၊ မိူင်းယု၊ ထုင်ႉမိူင်းၸီး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶၢင် ဝၢၼ်ႈတဢၢင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 1950 ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ လႆႈဢဝ် ၶၢင်တီႈၵူတ်ႉၶၢႆ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇ သၢပ်ႇႁူဝ်ၵွင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း (မိူင်းၵႃယၢင်း)ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
သင်ၶၸဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ – ပွတ်းၸၢၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းမုၼ်ၸဝ်ႈပၵ 7 ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 28/6/2022 လိူၼ်ၸဵတ်းလပ်း ဝၼ်းၸၼ် ယူႇတီႈ သင်ၶၸဝ်ႈ ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈတင်း မိူင်းၵိုင် ႁူမ်ႈၵၼ် ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ (ဘက) ဘုန်းတော် ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း 7 ဢွင်ႈတီႈ။ တီႈဝၢၼ်ႈပၢင်သၵ်း (ငဝ်ႈငုၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းလူင်၊ ဝၢၼ်ႈၽွင်း သႅင်၊ ဝၢၼ်ႈပူင်းယၢမ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၵွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ဝႃႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်ပူး ၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်သၵ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶူး ၽူႈမီးပုၼ်းၽွၼ်း ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်း 7 ဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်မီး ၼႂ်းဢိူင်ႇ ပၢင်သၵ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်။ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇမႃးႁိုင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ပႆႇလႆႈသွၼ် လႆႈႁဵၼ်းၸိူင်ႉပိူၼ်ႈ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်တူၵ်းၸွၵ်ႉ၊ ၶၢဝ်းၾူၼ်ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇၵိၼ်းဝႆႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈမိူင်းတႆးပွတ်း ႁွင်ႇ – ပွတ်းၸၢၼ်းဝႆႉၵေႃႈၸႂ်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်တေပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတႄႉ တေသွၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇ ၸၼ်ႉႁႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ႁူင်းႁဵၼ်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၵုမ်းသွၼ်(ပၵ) ဢၼ်လႆႈပိုတ်ႇၵႂႃႇ 7 တီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ယူႇတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ ဢၵ်ႉၵမႁႃႇသတ်ႉ ထမ်ႇမၸေႃႈတိၵထၸ ၵျွင်းၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇဝိရိယ ၵျွင်းဝဵင်းၸၢမ်ဝၢၼ်ႈလီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ႉၶၺႃႇၼ ၵျွင်လူင်ၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ သြႃႇၸဝ်ႈၵျွင်းပၢင်ဝႃႈ၊ သြႃႇၸဝ်ႈၵျွင်းပၢင်သၵ်း ႁူမ်ႈသြႃႇ ၸဝ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်သၵ်းတင်းသဵင်ႈလႄႈ သြႃႇ ၸဝ်ႈၸၼ်ႇတိမႃႇ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းရင်ႇၶၼႃႇယၵၸႄႈဝဵင်း ၵျွင်းၵၢင်တူင်ႈ သြႃႇၸဝ်ႈဝႃႇရိၼ်ႇတ ၵျွင်းတူင်ႇလၢဝ်းႁွင်ႇ ဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လူင်းပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ မီးၽူႈၵူၼ်းလီ ၶႂ်ႈလူႇတၢၼ်းၸွႆႈထႅမ် ပပ်ႉလိၵ်ႈလႄႈသင် ငိုၼ်းလိူၼ်မေႃသွၼ်ၶဝ်လႄႈသင်ၼႆ ၵပ်းသိုပ်ႇလူႇတၢၼ်း လႆႈတီႈမၢႆၾူၼ်း 096-838-146-44 ၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27.06.2022 ယူႇတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်ႁဝ်းၶႃႈေသ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ. လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉႄလႈ ပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းလုၵ်ႉမႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉ ၼႂ်းမိူင်း တီႈယူႇၽႂ်မၼ်း လုၵ်ႉၵူႈတီႈတီႈ. တီႈဢၼ်ၶဝ်လႆႈႁၼ် လႆႈထူပ်းႁၼ်မႃးၼႂ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းမႃး ေတႃႉတႆႇၶႆႇၶႆႈႄၼၵၼ်ၶိုၼ်းယူႇ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈဝႃႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈ ယႃႈလွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ် ေၽးေတႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ. လဝ်ႈ သလိတ်ႉ ၶိူင်ႈမဝ်းၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်းေၵႃႈ ပဵၼ်ေၽးလူင် တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈေတႉေတႉယူႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27/06/2022 လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵႂႃႇတီႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၶိူင်ႈမဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ. မိူၼ်ၼင်ႇ
- ယႃႈမဝ်းၵမ် လၢႆလၢႆမဵဝ်း
- သလိတ်ႉ
- လဝ်ႈ
ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇပႃးယူႇ။ ယွၼ်ႉၼႂ်း (3) မဵဝ်းၼႆႉႄလႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းတၢႆယွၼ်ႉမၼ်းေၵႃႈ မီးတၢင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
- ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ တီႈလႆႈေပႃႇပဵၼ်မႃး ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 17 June 1987 ၵူႈမိူင်းမိူင်းလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ၵၼ်တီႈ ဝဵင်း Vienna ၸိုင်ႈမိူင်း Austria ေသ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈ ေတ မၵ်ႉမၼ်ႈ ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်းယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ ဢွၼ်ေၶႃႈတႅပ်းတတ်း ပၢင်ၵုမ်တီႈမိူင်း Austria ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းတၢင်ႇၶိုၼ်ႈတီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN _ United Nation) ၵႂႃႇေသ. ယူႇတီႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼႂ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၶဝ်ေၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မၵ်ႉမၼ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 26 လိူၼ် June ၼၼ်ႉပဵၼ် ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ ၼႆၵၼ်ၵႂႃႇယူႇ။
- ယႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတၢင်းလႂ်မႃး
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် ၵူႈေၵႃႉေၵႃႉ ေၵႃႈဢွၼ်ၵၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃၵၼ်မႃးယူႇ။. ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆးေသဢွၵ်ႇမႃး ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉမီးၶုၼ်သႃႄလႈ ယႃႈဢွၵ်ႇမႃးတီႈၶုၼ်သႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႄလႈ ယႃႈၼမ်မႃး။ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉေၵႃႈ ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉ ပႃးၼႂ်း ပပ်ႉမၢႆ (2) ၸုမ်းသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး ၼၼ်ႉပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ေၽးတွၼ်ႈတႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းႄလႈ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းေပႃးမႃးတူၺ်း ပၵ်းပိူင်မိူင်းႄၶႇၼႆႉ လီၵူဝ်ၼႃႇ ေပႃး ႁၼ်ၶဝ်ၺွပ်ႉလႆႈ ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈ ၵူၼ်းၶၢႆယႃၼႆၸိုင်ႈ လိူဝ်ေသပၼ်တၢမ်ႇတၢႆယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းလႂ်ထႅင်ႈ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းႄၶႇၶဝ်ေၵႃႈ ေပႃးၶႆႈႁဵတ်းသူၼ်ယႃႈ ၶႂ်ႈၵႃႉယႃႈၼႆၸိုင်ႈ ၸၢင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈေသ မႃးၵႃႉၶၢႆ ႁဵတ်းၵိၼ်။
- ၽွၼ်းႁၢႆႉယႃႈမဝ်းၵမ်
- ၼႃႈႁိူၼ်းလူႉ. ၵွတ်းၽၢၼ်
- ၸႂ်ဢမ်ႇမၢၼ်ႇ
- ေတႃႉသယႂ်ႇ
- ပၢႆးတူဝ် ပၢႆးၸႂ်လူႉ
- ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈဢမ်ႇတဵမ်ႇပျႃး
- ေၽးၵူၼ်းၼုမ်ႇ
လိူဝ်ေသယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ေတပဵၼ်ေၽးလူင် ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉထႅင်ႈေၵႃႈပဵၼ် လဝ်ႈ သလိတ်ႉ ၶိူင်ႈမဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ ပႃးထႅင်ႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်း တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယု ဢမ်ႇပႆႇထိုင် 18 ၼၼ်ႉ လဝ်ႈ သလိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ေၵႃႈ ဢမ်ႇပႆႇထုၵ်ႇလီ ၵိၼ်ႄလႈ သူႈလႃးလႃး မၼ်းၸၢင်ႇတုမ်ႉတိုဝ်ႉ တၢပ်းႄလႈ ပွတ်ႇ ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ႄလႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်တၢႆႇယွၼ်ႉ လဝ်ႈ ေၵႃႈ လႆႈႁၼ်မီးတၢင်းၼမ် ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီးၽွၼ်းလီသင်မႃးေတႉေတႉ လိူဝ်ေသ ၵူၼ်းၶၢႆၶဝ်ၼၼ်ႉ။
- ေၶႃႈမုၼ်း
မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 26/06/2022 တီႈၶႃႈႁဝ်းလႆႈ ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵႂႃႇတီႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢင် ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ. ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈ Link ပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ မီးၽူႈလႂ် ၽႂ်လႆႈသူၼ်ၸႂ် ၶႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ်ၵႂႃႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ တီႈလႂ်ၼႆေၵႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း လႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းလႆႈယူႇၶႃႈ။
Link >>> International Anti Drug day
သႅင်သိုၵ်း
www.saisengserk.com


text:
ပၢႆးႁၢင်ႈ
ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိသေ ၸႂ်ႉဝႆႉဝႃႈ (ရူပဗေဒ) ၽၢႆႇဢဵင်ႈၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ Physics ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉ φuσιkή (ἐπισtήun) phusikḗ (epistḗmē) “တၢင်းႁူႉ ၼိူဝ်သၽႃႇဝ” လႄႈ φύσις phúsis “သၽႃႇဝ” ၼၼ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး။ [1] ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ပၢႆးသၢႆႊ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သၽႃႇဝတြႃးသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၸၵျႃႇဝလႃႇ ဢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တုမ်ႉတွပ်ႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးႁၼ် ၶေႃးတွပ်ႇမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈ Physics ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးၽႃႇသႃႇ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ လႄႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈမၼ်ႈယိုၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃး ဢွင်ႈတီႈလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉႁႅင်း၊ ႁႅင်း၊ ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁုပ်ႈသေ လၢတ်ႈၸိုင် ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇၸႅတ်ႈ လွင်ႈသၽႃႇဝသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် တီႈၼိူဝ် ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [2] ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ရူႇပၿေႇၻ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃႇလိ (ရူပ = ႁၢင်ႈ၊ ၿေၻ = တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ) ၼႆလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၢင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်တီႈပွင်ႇဝႃႈ တၢင်းမေႃ ဢၼ်မေႃၸၵ်းၽႄ ႁူႉႁၼ်လွင်ႈႁၢင်ႈ ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ယင်းတေ ၸဝ်ႉလိူဝ်သေ တၢင်းမေႃၼၵ်ႈၶၢတ်ႈၿေႇတၢင်ႇ မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈမိူၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၾီႇလေႃႇသူဝ်ႇၾီႇ၊ မိူၼ်ပၢႆးထၢတ်ႈ ꩪႃႇတုၿေႇၻသေ ဝၢႆးလင်မႃး သမ်ႉၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် ပၢႆးၼပ်ႉ လႄႈ ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 16 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ပၢႆးႁၢင်ႈပၢၼ်မႂ်ႇသေ ပဵၼ်မႃး ၽႃႇသႃႇၶေႃၶေႃယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈ တိုၵ်ႉၶႂ်ႈၵဝ်ႈၵဝ်လေႃးလႄးၵၼ် တင်းတၢင်ႇပၢႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပိူၼ်ႈတေဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉထိုင်ဝႃႈ ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးၽႃႇသႃႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၢႆးႁၢင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ Technology သေ ၸၢမ်းတူၺ်းၵေႃႈ ႁူႉႁၼ်လႆႈယူႇ။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၶဝ်ႈပဵၼ် ပၢႆးၼပ်ႉ လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ Philosophy သေ ၽႄႈၵႂႃႇၼႂ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇ တၢင်ႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸွပ်ႇၶူၼ်ႉႁူႉႁၼ်လႆႈ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉမႄႈလဵၵ်းလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ်မႃး TV, ၶွမ်ႇပိဝ်ႇထိူဝ်ႇ၊ လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၼိဝ်ႇၵလီးယႃး လႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူဝ်ၸၢၵ်ႈ တႃႇမူဝ်ႇတၢႆးၼမႅၵ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၶိူင်ႈၸၢင်ႈ ဢၼ်တိုတ်ႉၸၼ်ရူတ်ႉၵႃးလႂ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇ လွင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ မႅၵ်ႉၵႅၼ်းၼိၵ်ႉၸ် လႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၸၢၵ်ႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ Calculus လႄႈ ၶိူင်ႈထႆႇၵႅမ်ႇမရႃႇ ဢၼ်ထႆႇႁၼ်လႆႈ ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ပဵၼ်မႃး ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ တႅတ်ႈတေႃး ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉလႄႈ ၵိင်ႇၽႄမၼ်းၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ တီႇဢူဝ်ႇရီႇလႄႈ ပၢႆးတူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းႁင်းၶဝ်၊ ပၢႆးတူဝ်ထူပ်းတႄႉ တေၸွပ်ႇၸႅတ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉတူၺ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉၵဝ်ႇ/မႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႇဢမ်ႇမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႇဢမ်ႇႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သီႇသိပ်းပီၼႆႉ ပၢႆးႁၢင်ႈ မီးတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်သေတႃႉ ပိူင်ပဵၼ်သၽႃႇဝ ဢၼ်ပႆႇႁႃႇႁၼ် ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇလႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၶဝ် သိုပ်ႇတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်ၶဝ် လႅတ်းလႅတ်းၽၢႆၽၢႆဝႆႉယူႇ။
လမ်းၼႂ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶေႃႈပိုတ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ မၼ်းသပ်းလႅင်းၼႄလႆႈ ပိူင်ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶွင် ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉလိူဝ်တွၼ်းသေ ဢႅၵ်ႉတမ်ႇ တေႃႇထိုင် ၶိူင်ႈၶွင်ယႂ်ႇလူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵလႅၵ်ႉသီႇၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆး ပၢႆးသၢႆႊ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်လပ်းသိင်ႇ ၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅင်းမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢင်ဝၼ်း၊ တီႈဢၼ်ၵႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၸမ်၊ သဵင်ဢၼ်ၵႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးငိၼ်းလႆႈ ၸမ်ၸမ် လီလီ၊ ၼႂ်းတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ်တႃဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်လႆးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးတူၺ်းႁၼ်လႆႈၼႆသေ ၵူၼ်းႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ႇ ၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး တင်းၼမ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တႃႇဝႃႈ တေလႆႈငိၼ်း လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ၊ ၽၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉ ၼွၼ်းၽၼ်မႃး။ ပေႃးဝႃး ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆ ၽၢႆႇပၢႆးႁၢင်ႈၶဝ် ၶတ်းၸႂ် သေႃႉႁႃ သွၵ်ႈႁႃ ဝူၼ်ႉသၢၼ် ႁဵတ်းမႃးၸိုင် ၸိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼင်ႇၼႆသေတႃႉ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေ ဢမ်ႇထူပ်း။ ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ Physics ၼၼ်ႉသေ ပိၼ်ႇပဵၼ်မႃး၊ Physics ၼၼ်ႉၵေႃႈ ငဝ်ႈတႄႇမၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉမႃးသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ “သၽႃႇဝ” ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ် ၼမ်ႉလုၵ်ႉတီႈသုင် လႆလူင်း တီႈတႅမ်ႇ၊ လွင်ႈဢၼ် သဵင်လတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းလူမ်း၊ လွင်ႈၾႆး ဢွၵ်ႇဢၢႆမႆႈႁွၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ၵူၺ်းၵႄႈလိတ်ႈဝႃႈၵႂႃႇ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်း ပၢႆးသၢႆႊ သၽႃႇဝ ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉ ၶႂ်ႈႁၼ်လိူဝ်ၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇႁႃၶူၼ်ႉႁႃလႄႈ လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆးသၢႆႊသၽႃႇဝ ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေပဵၼ်မႃးထႅင်ႈ ပၢႆးလႅင်လၢဝ်ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈ (နက္ခတ္တဗေဒ)၊ ပၢႆးၼင်လိၼ် (ဘူမိဗေဒ)၊ ပၢႆးႁၢင်ႈ (ရူပဗေဒ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးထၢတ်ႈ (ဓါတုဗေဒ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶိူင်ႈၵွၼ်ႈၶိူင်ႈမမ်ႈ၊ တီႈၼႂ်းၵွၼ်ႈမမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ် လွင်ႈဢႅၵ်ႉတမ်ႇလႄႈ မေႃႇလီႇၵိဝ်း ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ လွင်ႈၶဝ်မီးတၢင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈ (ရူပဗေဒ) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆးသၢႆႊသၽႃႇဝသေ ပဵၼ်မႃး။ တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃၽၢႆႇသဵင်၊ ၽၢႆႇႁႅင်းမႆႈ၊ ၽၢႆႇငဝ်းလႅင်း၊ ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ၊ ၽၢႆႇထၢတ်ႈမႄႈလဵၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢိင်ပိုင်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပၢႆးႁၢင်ႈသေ သပ်းလႅင်း ပၢႆးထၢတ်ႈ ပၢႆးႁၢင်ႈထၢတ်ႈ (Physical Chemistry) ၵေႃႈမီး၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢိင်ပိုင်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပၢႆးႁၢင်ႈသေ ဢၼ်ၸွပ်ႇႁႃၶူၼ်ႉႁႃ ပျသၼႃႇ တူဝ်မီးၸႂ်၊ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢႆးႁၢင်ႈတူဝ်မီးၸီ (Bio-Physics) ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ တၢင်းမေႃ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃး ပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵွင်ႉၵၢႆၵၼ် ၸမ်တႄႉတႄႉ။ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ မၢႆတွင်းငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူဝ်းယူဝ်း လၢတ်ႈလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵႃးဢၼ်ၵႂႃႇယူႇ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူဝ်းယူဝ်း တေလၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်းၽႂ်းမၼ်း ၵႂႃႇလႆႈၵႆ မီးၶၼၢၼ်ႉ ၶၼၢႆႉ ၼႆယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻ ဝႃႈတႄႉ တၢင်းၽႂ်းမၼ်း ဢၼ်ယိုဝ်ႈၵႂႃႇ ၽၢႆႇလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် တၢင်းၽႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵႆ မၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵႃးဢၼ်ၵႂႃႇ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်း မၼ်းၵႂႃႇၵႆလႆႈ 30 လၵ်းၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ တၢင်းၽႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵႆမၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလႆႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်း 30 လၵ်း ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၽႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇလႄႈ တၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သုၼ်ၵူၺ်း။
လွင်ႈဢၼ် ၵမ်ႇၽႃႇပၼ်ႇလဵပ်ႈလႅတ်ႇသေ ၶၢႆႉၼိုင်ယူႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းၶၢႆႉၵႂႃႇ မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇယူႇ ၼႆသေတႃႉ တၢင်းၽႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇ တႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် လွင်ႈဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ လဵပ်ႈလႅၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၼၼ်ႉ သၢႆတၢင်းမၼ်း ဢမ်ႇသိုဝ်ႈ၊ သၢႆတၢင်းမၼ်း ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ပၼ်ႇမူၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၽႂ်းထိူင်းမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၼ်ႇလဵပ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၽႂ်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ႁႅင်းဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ ပၼ်ႇၼႂ်းၵၢင်ႁၢဝ် (Space) ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတၢင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်ၵႃး ႁေႃႈၵႂႃႇ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်း သၢမ်သီႇသိပ်းလၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်၊ ပဵၼ်ယွၼ်ႉႁႅင်း တီႈၼွၵ်ႈ မႃးႁဵတ်းပၼ် မႃးၽိူမ်ႉပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပိတ်ႉ မၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ တၢင်းၽႂ်း မၢၵ်ႇၼင် မီးၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၸိုင် တေလႆႈဢဝ် ႁႅင်းၽႂ်းမၢၵ်ႇလင်လႄႈ ၼမ်ႉၼၵ်းမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉသေ သွၼ်ႇၼပ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "physics". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 24 December 2016. Retrieved 1 November 2016.
- ↑ At the start of The Feynman Lectures on Physics, Richard Feynman offers the atomic hypothesis as the single most prolific scientific concept: "If, in some cataclysm, all [] scientific knowledge were to be destroyed [save] one sentence [...] what statement would contain the most information in the fewest words? I believe it is [...] that all things are made up of atoms – little particles that move around in perpetual motion, attracting each other when they are a little distance apart, but repelling upon being squeezed into one another ..." (Feynman, Leighton & Sands 1963, p. I-2)


text:
ၶိၼ်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး (မၢၼ်ႈ: ခင်ဦးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Khin-U Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ́ wéŋ kʰín ú]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၸၼ်ႉၸွမ်
တၵ်ႉၵသူဝ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၵ်ႉၵသူဝ်ႇၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ University ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင် ဢွင်ႈတီႈ ပူင်သွၼ်ပၼ် တၢင်းႁူႉ တၢင်းႁၼ် ၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇတႄႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ဢၼ်ပႃးၸႂ် ၶႂ်ႈႁဵၼ်း ပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်သေ ၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ရႁၢၼ်းၶဝ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶဝ် ပၼ်သုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈသေ ပူင်သွၼ်ပၼ် ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉ တၢင်းမေႃ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸင်ႇတေၵိုင်ႇထိူၵ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ တမ်းဝၢင်းဝႆႉသေ ၵေႃႉဢၼ် မႃးသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် ၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈဢွင်ႇပူၼ်ႉယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸုမ်ႈၶူးယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပႆႇလႆႈႁပ်ႉ ၸုမ်ႈၶူးၼၼ်ႉ တႃႇတေၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ လၢႆလၢႆပီလႄႈသင်၊ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈ လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇလႄႈသင်၊ လႆႈတႅပ်းတတ်းပၼ် ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈလႄႈသင် လႆႈႁဵတ်းပၼ်ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ် တၵ်ႉၵသူဝ်ႇၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ University သေ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း လႅတ်ႉတိၼ်ႇ universitas သေ ပွင်ႇဝႃႈ "မူႇၸုမ်းၶူးသွၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ [1] တီႈမိူင်းဢေးသျႃးလႄႈ မိူင်းဢႃႇၾရိၵၵေႃႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈမီးမႃးၸၼ်ႉၸွမ်ယူႇ။ [2] ၸၼ်ႉၸွမ် ၵၢပ်ႈပၢၼ် ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢိင်ပိုင်ႈ ပၵ်းပိူင် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸၼ်ႉၸွမ် medieval university မိူင်းယူးရူပ်ႉ ပၢၼ်ဢီႇတလီႇ High Middle Ages ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3]
ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇမီးမႃး ၶေႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈ ၶေႃႈဢၼုၺၢတ်ႈ ၶေႃႈၶႂင်း ၸဝ်ႈၶုၼ်ရႁၢၼ်းလႄႈသင်၊ ၽူႈၵွၼ်းၸိုင်ႈ သႃႇသၼႃႇလႄႈသင်၊ ၶုၼ်ၶဝ်လႄႈသင် တေဢမ်ႇလႆႈၽွတ်ႈ ၸုမ်းလူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ တေဢမ်ႇလႆႈပၼ် မႂ်ဢွင်ႇႁပ်ႉၸုမ်ႈၼႆလႄႈ တႃႇတေတင်ႈပဵၼ်မႃး ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈ မီးၶေႃႈၶႂၢင်းၽိသဵတ်ႇ လိၵ်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ တႃႇတေ တႄႇတင်ႈပဵၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉၸွမ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈပူင်သွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈလႄႈ တႃႇတေပူင်သွၼ်ပၼ် ပၢႆးႁဵၼ်း ၼိုင်ႈပၢႆးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ပႃႇမွၵ်ႉၶ၊ ၵထိၵ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပူင်သွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈလၢႆး၊ လႆႈၸိသင်ႇၼႄႉၼၢမ်းပၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁဵၼ်း ၼိုင်ႈပၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈမီးထႃႇၼ ထၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်သေ သမ်ႉလႆႈမီး ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵွၼ်းဢုပ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပၢႆးႁဵၼ်း မိူၼ်ငၢႆးၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်လေႃးၵၼ်သေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မႁႃႇထႃႇၼယဝ်ႉ။ လႆႈမီးဝႆႉ မႁႃႇထႃႇၼ ပၢႆးဝိၸ်ႉၸႃႇ ၊ မႁႃႇထႃႇၼ ပၢႆးသၢႆႊ၊ မႁႃႇထႃႇၼ ပၢႆးမေႃယႃ၊ မႁႃႇထႃႇၼ ပၢႆးၸၢၵ်ႈ၊ မႁႃႇထႃႇၼ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်မႁႃႇထႃႇၼ တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈမီး ၸွမ်ပႃႇမွၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵွၼ်းဢုပ်ႉဝႆႉယူႇ။ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ သၽႃႇပတိ ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်ပႃႇမွၵ်ႉၶ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉယႂ်ႇလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵုမ်းၵမ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်ပႃႇမွၵ်ႉၶ လႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈ လၢႆးငၢၼ်းထိုင် တမ်ႈတီႈ ၵွင်ႇၸီႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇၸုမ်းသီးၼဵၵ်ႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽွမ်ႉယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸွမ်ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၸင်ႇတေလႆႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်တမ်းဝၢင်းမႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ တမ်ႈတီႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵွင်ႇၸီႇၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႆႉပဵၼ် ၵႅမ်ဢထိပတိၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်ၶုၼ်ၽွင်းလူင် ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸၼ်ႉတႃၶုၼ်ဝႃႈသေ မၼ်းပဵၼ် ဢထိပတိၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်ႇမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွၵ်းလၢႆး ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်၊ မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တေလႆႈၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈမီးၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်တီႈၼိုင်ႈ တင်းတီႈၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ၊ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ မီးယူႇ။ တႃႇတေလႆႈ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လႆႈတွပ်ႇဢွင်ႇ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈၶိုၼ်ႈ။ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ တႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆသေ ပေႃးဢွင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈမီးသုၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ တႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်သေ ဢၼ်ပႆႇလႆႈၸုမ်ႈၶူးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵေႃႉပႆႇလႆႈၸုမ်ႈၶူး ၼႆသေ ၵေႃႉဢၼ် ဢွင်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸုမ်ႈၶူးယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းလႆႈၸုမ်ႈၶူး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပႆႇၶဝ်ႈတွပ်ႇ ၸၼ်ႉသိပ်း (ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ တႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်)ၼၼ်ႉၸိုင် တမ်ႈတီႈ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း တေလႆႈဢွင်ႇပူၼ်ႉ 3 ၸၼ်ႉယူႇ။ ဝၢႆးသေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈ တႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ယဝ်ႉ တႃႇတေ လႆႈၸုမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆးဢွင်ႇထႅင်ႈ သီႇၸၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေလႆႈ ၸုမ်ႈၶူးၼၼ်ႉ ပၢႆးၼိုင်ႈလႄႈ ပၢႆးၼိုင်ႈ လွင်ႈမၵ်းၶၼ်ႈပီမၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၸုမ်ႈၶူး မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတွပ်ႇဢွင်ႇ သီႇၸၼ်ႉ၊ ၸုမ်ႈၶူးမၢင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈတွပ်ႇဢွင်ႇ 7 ၸၼ်ႉၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉၸွမ် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁႃႁွမ်တွမ်ၸူႉ ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းမေႃ ၵူႈလၢႆးလၢႆးယူႇ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၽြႃးပႆႇပေႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸဝ်ႈလုၵ်ႈၸွမ်ၶဝ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းမေႃ တီႈမိူင်းတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ (တၵ်ၵသီလႃ)ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပူင်သွၼ်တၢင်းမေႃ ပၢၼ်ၼၼ်ႉပၼ် ၵူၼ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်ႈၶဝ် မီးတီႈ မိူင်းတၵ်ႉၵသူဝ်ႇလႄႈ ဢိင်ပိုင်ႈ ဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်း တၵ်ႉၵသူဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၽြႃးၸဝ်ႈၵေႃးတမ ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ပီၶရိတ်ႉ မွၵ်ႈ 450 ၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႃႇလၼ်ႇတ၊ ဝိၵ်ႉၵမသီႇလဢေႃးတၼ်ႇတပူႇရ ၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၼႂ်းတိူၵ်းမၵထၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဝတ်ႉလူင် သီႇရိထၺ်ၺၵၼုၵ ဢၼ်မီးတီႈ ဢိၼ်ႇတိယပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဝတ်ႉလူင်ၸၵတ်ႉတလ တီႈၿင်းၵလႃးၼၼ်ႉလႄႈသင် ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇမႃး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ဢမ်ႇၼမ်တၢၼ်ႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈ တၢင်းမေႃၼၼ်ႉ လႆႈၸုၼ်ႉသေ ၵႂႃႇႁႃသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၶရိတ်ႉပႆႇပေႃႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2000 ပီလိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတႃး မိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးမႃး ၸၼ်ႉၸွမ်လူင်ပၢႆးသၢႆႊယဝ်ႉ။ ၶူးသွၼ်လူင် ပၢႆးၼပ်ႉ ယူႇၵလိတ်ႉ၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလူင် ဢီႇရႃႇတေႃႉတၼီး ဢၼ်တႅၵ်ႈ တၢင်းယႂ်ႇတၢင်းၵႂၢင်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇ၊ ၽူႈလူင်ႉပၢႆးသၢႆႊ ဢႃႇၶိမိတိၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် ဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတြီးယႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႆႇႁွင်ႉၸၼ်ႉၸွမ်ၵွၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းႁွင်ႉဝႃႈ ႁွင်ႈၼႄလူင် ဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတြီးယႃး ၼႆၵူၺ်း။
- ↑ "Universities". Encyclopædia Britannica (11th ed.). 1911.
- ↑ Encyclopædia Britannica: "University" Archived 15 May 2013 at the Wayback Machine., 2012, retrieved 26 July 2012)
- ↑ Haskins, Charles H. (1898). "The Life of Medieval Students as Illustrated by their Letters". The American Historical Review. 3 (2): 203–229. doi:10.2307/1832500. JSTOR 1832500.


text:
ယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
'ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ယင်းမာပင်ခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yinmabin District ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Yinmaapin]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး မီးဝႆႉ 4 ၸႄႈဝဵင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီး 540,877 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ဢလွင်းတေႃႇ ၵတ်ႉသၽ၊ ထိူၼ်ႇတူဝ်သတ်းလွတ်ႈၽေး လႄႈ ၽူဝ်ႇဝိၼ်ႇတွင်ႇ၊ တီႈၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ လွႆၵျေးၸိၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတွင်းလႅင်၊ တီႈၸႄႈဝဵင်းပလႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆ ပူင်ႇတွင်ႇပူင်ႇၺႃႇ ဢၼ်ႁၼ် ပရၢႆးမဵၵ်ႉမိူၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. 24, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 26, 2015


text:
ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶႃႈႁဝ်းေတႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈ တႃႇေတပူၵ်းပွင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇေၼႃႈတဵၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း ၶႃႈႄလႈ တႃႇေတပၼ်တၢင်းႁူႉၼမ်ႉၵတ်ႉလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ။ ေပႃးမႃးတူၺ်းၼ်ႂး မိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်း ၶၢတ်ႇတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ၊ ၶၢတ်ႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၶၢတ်ႇလွင်ႈဢုၼ်ႇၸ်ႂတီႈေပႃႈႄမႈ ေသလႆးပဵၼ် ၽဝ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉသင် ၵႂႃႇပႅတ်ႈေတႃႇထိုင် ေပႃးေၵႃႉယ်ႂႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸ်ႂႉပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈ လဵဝ်ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၶ်ႂႈတႅမ်ႈသပ်ႉလႅင်းႄၼ ၽဝလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လွႆတႆးလႅင်း
- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်းၼႆႉလုၵ်ႉတီႈလ်ႂမႃး?
ေပႃးမႃးထၢမ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းသဝ်းလုၵ်ႉတီးလ်ႂမႃးၼႆၸိုင်ႈ မၼ်းေၵႃႈေတလႆႈ လၢတ်ႈပႃးလွင်ႈ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းပႃးၸွမ်းယူႇဢမ်ႇႁၢၼ်ႉ! လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းသဝ်းၼႆႉ ေပႃးတီႈၼိူဝ် လွႆတႆးလႅင်းၼႆ ၶဝ်ေတဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း 100% ၼႆေသ ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ယူႇၼ်ႂးဝၢၼ်ႈ ေသမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶဝ်ေတဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း 75% ၼႆဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ေတႉ ၶႃႈႁဝ်းၶ်ႂႈလၢတ်ႈေၼ လွင်ၽဝလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းသဝ်း ( 100% ) ႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇမီး တိုဝ်ႉတၢင်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇလႆးမီးသုၼ်ႇလႆႈမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းသဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽၢၼ်ေပႃႈၽၢၼ်ႄမႈ 70% ၊ ၸိူဝ်းမီးပီႈမီးၼွင်ႉသမ်ႉ 30% ဝႆႉယူႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းသဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈၼ်ႂးမိူင်းတႆးၵူႈေၸႈဝဵင်း၊ ၵူႈေၸႈတွၼ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းဢၼ်လႆႈၺႃးၶၢမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈေပႉၵိၼ် ဢဝ်ေပႃႈဢဝ်ႄမႈၶဝ်တၢႆ ယႃႉပႅတ်ႈၼႃႈႁူိၼ်းၶဝ်ပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽဝလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း ၼႆႉလီေဢးလူႄလႈ လီၸ်ႂလဵၵ်ႉ ေၶႃးၶူမ်ၸွမ်းၶဝ်ႄတႉႄတႉ လိူဝ်ေသဢဝ်ၶူးၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ေပႃႈတၢင်းႄမႈၶဝ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးတီႈပိူင်ဢိင်ႇသင် လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢၼ်လီၸ်ႂလဵၵ်ႉေၶႃးၶူမ်ၸွမ်းဝႆႉႄတႉ။
မိူဝ်ႈၶႃႈႄတႇၶဝ်ႈမႃး ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်ၶူးၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈပီႊ 2015 - 2017 ( ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ပီႊပၢႆ 8လိူၼ် ) လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်းၸၢႆးမီး 286 ေၵႃႉ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်းယိင်းမီး 112 ေၵႃႉ ၊ ႁူမ်ႈၸၢႆးတၢင်းယိင်းမီး 398ေၵႃႉ။ ေပႃးမႃးတူၺ်းေတပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽွင်းမိူဝ်ႈၶ်ႂႈၵိၼ် ၽွင်းမိူဝ်ႈၶ်ႂႈေၵျႃႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶွႆပိူၼ်ႈလၢႆလၢႆ လႆႈဝႃႈ ၽဝၶဝ်ၼႆႉ ၶိင်ႇၵိၼ် ၶဝ်ႈ ၶိင်ႇၼွၼ်း ၶိင်ႇလုၵ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်ေပႃႈတၢင်းႄမႈ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်းေပႃႈတၢင်းႄမႈၶဝ် ၵွပ်ႈဝႃႈ ေပႃႈႄမႈ ၶဝ်မီးယူႇၵႆၶဝ်ႄလႈ မၢင်ေၵႃႉေၵႃႈ ေပႃႈႄမႈဢမ်ႇမီးၼ်ႂးမိူင်းၶူင်းၵၢင်လူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶႃႈလႆႈၶဝ်ႈမႃးႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ်ၶူးသွၼ် ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 06.07.2015 လႆႈႄတႇၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း ၶၢတ်ႇလွင်ႈ ဢုၼ်ၸ်ႂ ၊ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁႃပၼ်ႁႅင်းၸ်ႂၶဝ်( Careful ) ႄလႈ ပၢႆးၸ်ႂ ( Psychiatric ) ၶဝ်ဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၽဝၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၽၢၼ်မႃးႄၸးလိူဝ်ေသၶႃႈႁဝ်းႄလႈ တၢင်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈေၵႃႉ ၊ ၶႃႈႄတႇၶဝ်ႈမႃးၵုမ်း ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈတွပ်ႇထၢမ်ႇ ၵၢင်ၸ်ႂ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမွၵ်ႇဢႃႇယုႉ 6ၶူပ်ႈေၵႃႉၼိုင်ႈဝႃႈ
ၽဝလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း
မဵဝ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၼ်ႂးၸ်ႂၶဝ်မီးသင်မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈ ၶဝ်ေတလၢတ်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼ်ႂးပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽႅၼ်ႇသီႇၶၢဝ်ဝႆႉ။ ၶႃႈထၢမ်ႇမၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇယဝ်ႉ မၼ်း ၸၢႆးၶိုၼ်းတွပ်ႇမႃးဝႃႈ ၶႃႈလႆႈမႃးယူႇတီႈၼႆႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵွပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်း ထၢင်ႇၽိတ်းဝႃႈေပႃႈ ၶႃႈၼႆႉ ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တၢင်းသိုၵ်းတႆးၼႆေသ ဢမ်ႇၸ်ႂႈႄတႉ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႄတႉသင်ႄလႈ ထုၵ်ႇၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆပႅတ်ႈၼ်ႂးႁူိၼ်းတၢင်းသွင်ေၵႃႉ မိူဝ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ ႁႃးတၢင်းပီႈၼၢင်းႁဝ်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ၽိူတ်ႇထိုင်မႃးတီးႁိူၼ်း လႆႈမႃးႁၼ်တူဝ်တၢႆေပႃႈတၢင်းႄမႈ ၵၢမ်ႇလီလႃႇ တၢင်းမီးၸဝ်ႈ ြသႃႇႁွင်ႉလဵင်ႉႁႃးပီႈၼွင်ႉဝႆႉ ၵွပ်ႈႁႃးပီႈၼွင်ႉသမ်ႉၶႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၶ်ႂႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ၶ်ႂႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ႄလႈၸဝ်ႈၶူးၸင်ႇဢဝ် ႁႃးသွင်ေၵႃႉပီႈၼွင်ႉ သူင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ။ ေၶႃႈလိုၼ်းသုတ်းၶႃႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇထၢမ်ႇမၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈေၶႃႈၼိုင်ႈ ေပႃးသုတ်းႁဵၼ်းေၵႃႉယ်ႂႇမႃးေတၶ်ႂႈ ႁဵတ်းသင် မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းတွပ်ႇပၼ်ေၶႃႈထၢမ်ႇၶႃႈပွတ်းပွတ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းေသ တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၶ်ႂႈႁဵတ်း သိုၵ်း ၊ ၶႃႈႁဝ်းၶိုၼ်းထၢမ်ႇဝႃႈ
ၽွၼ်းတိုၵ်ႉသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼုမ်ႇႁၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း
- ၵွပ်ႈသင်ႄလႈၶ်ႂႈႁဵတ်းသိုၵ်း?
ၶ်ႂႈၶိုၼ်းမိူဝ်းယိုဝ်းဢၢႆမၢၼ်ႈေၵႃႉဢၼ်ႇယိုဝ်းေပႃႈႁဝ်းႄမႈႁဝ်းတၢႆပႅတ်ႈၼၼ်ႉၶိုၼ်း ေဢႃႈ! ၶႃႈထွမ်ႇၺႃးၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းလၢတ်ႈၼႆႉ ၼ်ႂးၸ်ႂမၼ်း ၼ်ႂးၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈမၼ်းတူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ မီးၸ်ႂ ၸင်းပႅင်းႁႅင်းၵႂႃႇၼိူဝ်ဢၢႆမၢၼ်ႈၼၼ်ႉဝႆႉေတႉေတႉယဝ်ႉ လိူဝ်ေသၼၼ်ႉ တႃႇၶႃႈေတၵုမ်းႁူင်း သဝ်းၼၼ်ႉ ေတလႆႈႁူႉေၶႃႈမုၼ်းမၼ်း ေတလႆႈႁူႉပၢႆးၸ်ႂလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ေတလႆႈႁူႉလွင်ႈတီႈဢူၼ်ႈၶဝ် ေတလႆႈႁူႉလွင်ႈဢၼ်ၶဝ်လႆႈၸ်ႂႄလႈဢမ်ႇလႆႈၸ်ႂ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈယၢပ်ႇၶႃႈႁဝ်းဝႆႉေတႉေတႉ။
ၽွင်းယၢမ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်
- ၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်သဝ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း
လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈႄတႉယဝ်ႉတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းႁဝ်းၶႃႈမူတ်း။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း ၼိုင်ႈေၵႃႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ သၢမ်တႃႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈေသ၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႆႈပႃးငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ႇၼိုင်ႈ ေၵႃႉလ်ႂ သွင်လွႆႉ ( 200Baht) ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းတၢမ်းပၼ်မႃးပၼ်ၵူႈလိူၼ်လိူၼ်။ လွင်ႈယူႇၵိၼ်သဝ်း မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမူတ်းမူတ်း။ လႆႈဝႃႈမီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈဝႆႉေတႉေတႉ သင်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉတီႈၼိူဝ်လွႆယဝ်ႉၼႆႉၸိုင်ႈ သမ်ႉ ၶ်ႂႈၶိုၼ်းၵႂႃႇေတႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၶိုၼ်းၼ်ႂးမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၼ်ႂးမိူင်းထႆးၸိုင်ႇ ယူႇတီႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ မုၵ်ႉ ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၶိုၼ်းသူင်ႇေတႃႇပၼ်ၶိုၼ်း ေတႃႇေပႃးလႆႈၸုမ်ႈႄလႈၸုမ်ႈၶူး။
ၽွင်းယၢမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်းလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၵဵဝ်ႈ
- လီဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်
ၽွင်းယၢမ်းလႆႈမႃးႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈၼိူဝ်လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉဢွၼ်တၢင်း သုတ်းၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼပ်ႉထိုင်တီႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းႁဝ်းႄတႉႄတႉ တီႈႁဵတ်းပၼ် ႁူင်းသဝ်း တီႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽၢၼ်ေပႃႈၽၢၼ်ႄမႈႄလႈ တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶ်ႂႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၶ်ႂႈႁဵတ်းႁူႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼၼ်ႉယ်ႂႇယ်ႂႇၼမ်ၼမ်ယူႇ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉပဵၼ် ဢႅၼ်ႁႅင်းမိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈႁဝ်း ၶ်ႂႈႁဵတ်းၶ်ႂႈသၢင်ႈၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယၢမ်ဝႃႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈ တိုၼ်းေတပဵၼ်မႃးယူႇ။
ဢမ်ႇတူၺ်းၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႈယ်ႂႇ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမ်ႂး ဢဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပဵၼ်ယ်ႂႇေသ ပူၵ်းတင်ႈမႃးပၼ်တီႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶ်ႂႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းဝႆႉႄတႉႄတႉ။
သႅင်သိုၵ်း
www.saisengserk.com


text:
ၵႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ (မၢၼ်ႈ: ဂွမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Gwa Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၵႂႃႉ လႄႈ ဝဵင်းၵျိၼ်ႇတလီႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵႂႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 60.