text:
ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (မၢၼ်ႈ စစ်တွေမြို့၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ Sittwe or Akyab) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း (ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 148,000၊ မိူဝ်ႈပီ 2014) ၸႄႈတွၼ်ႈ တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတူၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွင်ႇၸႂ်[မႄးထတ်း]
ၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇတူၵ်း တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မၼ်ႈပဵၼ်တီႈ ၽႄတၢင်း တႃႇ တူဝ်းရိတ်ႉၸိူဝ်းၶီႇႁိူဝ်းမိၼ် ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း တႃႇၵႂႃႇၸူး မျွၵ်ႉဢူး၊ ပိူင်ယၢင်ႇ လုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈသေမႃး။
ၵႂႃႇၸူး[မႄးထတ်း]
ၵႂႃႇတင်း ရူတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်[မႄးထတ်း]
ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးရူတ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆတႄႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပျီႇ သေၵႂႃႇ) ၼၼ်ႉ မၼ်းလူမ်ၸႂ်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈၵႂႃႇၼႆတႄႉ ၼပ်ႉဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉ လႆႈၵႂႃႇယၢဝ်းသေ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢမ်ႇပေႃႈလီ။
- 1 တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (မီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈဝဵင်း ၽၢႆႇတၢင်းၵႂႃႇ မျွၵ်ႉဢူး ယၢၼ် 4 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)။ တီႈႁိမ်းၵၢတ်ႇလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ တီႈၵိုတ်းရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းတီႈၸမ်။
လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆတၢင်း ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်း
- တႃႈၵုင်ႈ – တၢင်းႁိုင် 26 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ 25-35,000 ၵျၢပ်ႈ။
- တႃႈလိူဝ်ႇ – ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈလိူဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵိုတ်းတီႈမၵူၺ်း တီႈႁိမ်း ၶူဝ် ဢၼ်ၶၢမ်ႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ။
- ပူးၵမ်ႇ – ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ ပူးၵမ်ႇသေ တႄႇဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈ ၶီႇရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၸူး မၵူၺ်း သေ လၢႆႈၶီႇ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်တေၵႂႃႇၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ် မျွၵ်ႉဢူး) ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း ၶူဝ် ဢၼ်လတ်းၶမ်ႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၽၢႆႇၼႃႈ လၢၼ်ႉၾႅတ်ႉသျိၼ်ႇ K.H.M ၼၼ်ႉ။ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်လုၵ်ႉ ပူးၵမ်ႇ ဢွၵ်ႇၸူး မၵူၺ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်း 10:00, 12:30 လႄႈ 23:00 သေ တေတူၵ်းၸူဝ်ႈ 4,000 ၵျၢပ်ႈ။ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်လုၵ်ႉ မၵူၺ်း ၵႂႃႇ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼႆႉ တေတူၵ်းၸူဝ်ႈ 25-30,000 သေ တေႁိုင် 18 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၵေႃႈ ၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၼင်ႇၼႆလႆႈယူႇ၊ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈတႄႉ ထၢမ်တူၺ်း တီႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပၼ် ဢေးၵျႅၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလိူၵ်ႈပၼ်လႄႈ။
တင်း ႁိူဝ်း[မႄးထတ်း]
ၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်လတ်းပိၵ်ႇထိူၼ်ႇႁၢင်ၶိူဝ်းသေ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်ၶႅမ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈမီးလိူင်ႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ႁိူဝ်း၊ လႆႈပဵၼ်မႃႈ လွင်ႈႁိမ်ၶူဝ်းၶွင်။ ၶႅၼ်းတေႃႈ ဢဝ်လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇဢၼ်ပဵၼ် ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉမၼ်းသေၵမ်း။
- ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ   တွင်ႇၵူၵ်ႉ။ ႁိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ တႃႈႁိူဝ်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ သေဢွၵ်ႇ ဝၼ်းပုတ်ႉ လႄႈ ဝၼ်းသဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်း 06:30 သေ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈ 15:30 ယဝ်ႉ။ မႂ်တိုတ်းမၼ်းတႄႉ ၶၢႆတီႈ လုမ်းၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ မလိၶ ဢၼ်မီးတီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၶၢင်ႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်ဝၢႆႇၼႃႇၸူး ၵၢတ်ႇ။ (တီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း တူၺ်းတီႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်း တွင်ႇၵူၵ်ႉ ၼၼ်ႉလႄႈ)
- ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ   မျွၵ်ႉဢူး။ ႁိူၼ်းဢၼ်လဵၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ လႄႈ မျွၵ်ႉဢူးၼႆႉ ၵူၺ်းႁိုင် 3 ၸူဝ်ႈမူင်း သေ လဵၼ်ႈၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇတီႈ မျွၵ်ႉဢူး ၶၢဝ်း 14:00 မူင်း။ 20,000 ၵျၢပ်ႈ။
ႁိူဝ်းၾႄႇရီႇလူင် ဢၼ်လႅၼ်ႈ မျွၵ်ႉဢူး ၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉယူႇသွင်လမ်း - ဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ႁိူဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ (XGov၊ ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ၶွင်တူဝ်ယဝ်ႉ) လႄႈ ဢွင်ႇၵျေႃႇမူဝ်း (AKM) ဢၼ်ပဵၼ် ႁိူဝ်းသွင်ၸၼ်ႉ။ ႁိူဝ်းတင်းသွင်လမ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆ ဢဝ် US$10 သေ ႁိုင် 7 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ႁိူဝ်းၵႂႃႇၽႂ်းၼႆႉ $20 သေ ႁိုင် 3 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ထၢမ်တူၺ်းႁိူဝ်းသုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်လႆႈပၼ်ၸွမ်းၼင်ႇ ဢွင်ႈတီႈ (ၵူၼ်းၶီႇ 5+၊ $20၊ ႁိုင် 6 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႂႃႇသၢႆလဵဝ်) ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတၢင်း ဢၼ်ၵႂႃႇဝၢႆးဝၼ်းသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢမ်ႇလူဝ်ႇၼွၼ်းတီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ၼိုင်ႈၶိုၼ်း။
ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၸူး မျွၵ်ႉဢူး- ၾႄႇရီႇ ၵႂႃႇ ဝၼ်းၸၼ် (AKM)၊ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း (XGov)၊ ဝၼ်းသုၵ်း (XGov)၊ ဝၼ်းသဝ် (AKM) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်း 07:00 မူင်း။ ႁိူဝ်းၵႂႃႇၽႂ်း တႄႉ ဢွၵ်ႇ ဝၼ်းပုတ်ႉ - ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:00 မူင်း သေ တီႈ ဝၼ်းၽတ်းၼႆႉ ဢွင်ႇၵျေႃႇမူဝ်း မီးၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ (ဝၼ်းၽတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ)။
မျွၵ်ႉဢူး ၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၾႄႇရီႇ ၵႂႃႇ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း (AKM)၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ (XGov)၊ ဝၼ်းသုၵ်း (AKM)၊ ဝၼ်းသဝ် (XGov)၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ (AKM) ၶၢဝ်း 07:00 မူင်း။ ႁိူဝ်းၵႂႃႇၽႂ်းတႄႉ ဢွၵ်ႇ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း ၶၢဝ်း 07:00 မူင်း။
တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈသိုဝ်ႉလႆႈယူႇ။ ၾႄႇရီႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉတႄႉတႄႉသေတႃႉ မၼ်းလႅမ်ႈ ႁူမ်ႇလူမ်ႈလီယူႇ။ ႁိူဝ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶၢတ်ႈလႆႈ တီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇသေ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ၽႂ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ( 4 ၸူဝ်ႈမူင်း တေႃႇ 6 ၸူဝ်ႈမူင်း)၊ ၵႃႈၶၼ် $80 (မိူဝ်ႈပီ 2008) ၼၼ်ႉတႄႉ မီးတီႈၼမ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃႇသဵတ်ႈလႄႈ မီးတီႈ တၢင်းၼမ်ႁူဝ်ၵူၼ်း တီႈၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ လွင်ႈၶၢတ်ႈႁိူဝ်းသုၼ်ႇတူဝ်တႄႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇ ပႂ်ႉ ၶပ်ႉမၢႆၾႄႇရီႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၶႅၵ်ႇၼမ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸူး မျွၵ်ႉဢူး ၶႂ်းဝႃႈၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈ ၸွမ်းသေ ၶၼ်မၼ်းၵေႃႈ တေထုၵ်ႇယူႇ။ ႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈတီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼႆႉ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈဝၢႆးဝၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၶၢတ်ႈ ႁိူဝ်းသေ ၵႂႃႇ မျွၵ်ႉဢူး တီႈဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇ၊ ပွင်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉတႃႈၵုင်ႈသေ ၽႅဝ်မျွၵ်ႉဢူး ဝၼ်းလဵဝ်။ ပေႃးဝႃႈ တေၵႂႃႇၸွမ်း ၾႄႇရီႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ် တႃႈၵုင်ႈ တေႃႇ မျွၵ်ႉဢူးၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ဝၼ်းယဝ်ႉ (ဢိၵ်ႇပႃး သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်)၊ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽႅဝ်ၺႃးၼႃႈ ဝၼ်းၾႄႇရီႇဢိုတ်းၼႆ ၶႅၼ်းတေႁိုင်လိူဝ်ၼၼ်ႉ။
တင်းႁိူဝ်းမိၼ်[မႄးထတ်း]
- 2 တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (AKY IATA)။ Air Mandalay လႄႈ Yangon Airways ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ် လုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈ မိၼ်ၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၵႃႈၶၼ် US$70-140။ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵႂႃႇတီႈ တၢၼ်ႇတွႆး။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် (ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးလိူဝ်တွၼ်း သင်ၼင်ႇ ပၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် မိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်) ၼႆႉ တင်းဝဵင်းသေ ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ လၢႆၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၵူၺ်းလႄႈ ထႅၵ်ႇၸီႇၸိူဝ်းၼႆႉမီးယူႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းပွတ်းပွတ်းထၢၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ သၢမ်လေႃႉၼႆႉ တေတိူဝ်းၶၼ်ႇထုၵ်ႇယူႇ (သၢမ်လေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပႂ်ႉဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်)။
ၸွၼ်ႇ[မႄးထတ်း]
ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လိုဝ်ႈသဝ်းတီႈ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၵၢင်ဝဵင်းၼႆတႄႉ တီႈၸွၼ်ႇတူၺ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပႆတိၼ်သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈယူႇ။ သၢမ်လေႃႉ လႄႈ ရူတ်ႉၶိူင်ႈထႅၵ်ႇၸီႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶၢတ်ႈလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ ရူတ်ႉသုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်ၶီႇၵႂႃႇၸူး တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပၼ် 1,000 ၵျၢပ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်သေၼၼ်ႉ။ ပေႃးၶီႇရူတ်ႉပိၵ်ႉၵၢပ်ႉ ဢၼ်ၶီႇႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 10-15 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼႆႉ လႆႈပၼ် 500 ၵျၢပ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၶၢတ်ႈလႅင် တီႈ ႁူင်းႁႅမ်း လႄႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း၊ ၵႃႈၶၢတ်ႈ 1,000 ၵျၢပ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႈလႆႈပၼ်ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ။
တူၺ်း[မႄးထတ်း]
- 1 ၽြႃးလူင် ((The Great Buddha Image) Pagoda) (မီးတီႈႁိမ်း Sakrokeya Creak)။ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1255။
- 2 ၵွင်းမူးလေႃးၵၼၼ်ႇတႃႇ (မီးတီႈၼိူဝ်တၢင်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး တႃးႁိူဝ်းမိၼ်)။ ပဵၼ်ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ လႄႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် တီႈတူၺ်း မၢႆ 1 တီႈ Tripadvisor။
- 3 ၵွင်းမူး ဢူးယႄးၵျေႃႇတူႇ (မီးတီႈ ပွတ်းၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း)။
- 4 ၵျွင်းသူၺ်ႇၸေႇတီႇ (ၸမ်ၵၼ်တင်း ၵၢင်ဝဵင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၵၢင်ဝဵင်း)။ ၵျွင်းမုၼၸဝ်ႈ ဢူးဢူၵ်ႉတမ
- 5 ၵျွင်းၵျေးယူၵ်ႉ (မီး ၽၢႆၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၵၢင်ဝဵင်း၊ တင်း ၼမ်ႉသေ ယၢၼ်ၵၼ် 100 မီႇတႃႇ)။
- 6 ၵျွင်းပလီႇ ၵျမႃး (Jama Mosque) (မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ သူၼ်မွၵ်ႇ ဢူးဢူၵ်ႉတမ)။ လႆႈသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1959။
- 7 ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ (Maka Kuthala Kyaungdawgyi) (ၽွင်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼွၵ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ငွၵ်းၽၢႆႇသၢႆႉ တီႈတၢင်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉ။)။ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းဢၼ်လၢၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်မီး ႁွႆးမိုဝ်း ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢမ်ႇလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈထွင်ႈတဵဝ်းဢွၼ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ။ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်းလူင် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ၵိုင်ဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
- 8 ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၽိင်ႈငႄႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ (မီးၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ သူၼ်မွၵ်ႇဢူးဢူၵ်ႉတမ၊ မီးႁိမ်း ၵျွင်းပလီႇ)။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလၢႆးငၢႆးသေပိူၼ်ႈ တႃႇတေႁူႉႁၼ်လႆႈ ၽိင်ႈငႄႈ တီႈ ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းဢႅဝ်ႇလႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ US$2။
ႁဵတ်း[မႄးထတ်း]
ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ပဵၼ်တီႈ ၵိုတ်းယင်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃ မျွၵ်ႉဢူး သေ ဢမ်ႇပေႃးသူႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇဢႅဝ်ႇတီႈၼႂ်းဝဵင်း ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၽၢပ်ႈၽိပ်ႈလႄႇတီႈၼႂ်းဝဵင်း ၵေႃႈ လီယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- 1 The Point (မီးတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းသုတ်းသုတ်း တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇၸူး ၼမ်ႉၵလႃးၵတၢၼ်ႇ)။ ၶၢဝ်းတၢမ်းၶမ်ႈ ၽွင်းလႅတ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ တီႈ တူၺ်းယဵမ်ႈ ၽွင်းလႅတ်ႇၸူမ် တီႈ ပၢင်ႇလၢႆႇပႅၼ်ႇၵႄႇလ်။ ပႆၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၼမ်ႉသေၵေႃႈ ၵိၼ်ပီႇယႃႇ လႄႈ ထွမ်ႇၽဵင်းႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ ၵႃႈတီႈ City Point Restaurant/Music ၼၼ်ႉလႄႈ။ 50 kyat။
- 2 တူၼ်ႈမႆႉ မိင်ႇႁွႆႈ (Fruit Bat Trees) (မီးႁိမ်းၶၢင်ႈ သူၼ်ႇမွၵ်ႇ ဢူးဢူၵ်ႉတမ)။ ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ မိင်ႇမၢၵ်ႇမႆႉ၊ ပေႃးႁူဝ်ၶမ်ႈမႃး ဢွၼ်ၵၼ် မိၼ်ၵႂႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း။ ဢွင်ႈတီႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈလီ တႃႇမုင်ႈယဵမ်ႈ။
- 3 တီႈပေႃႉၵွပ်ႉၾ် မျႃႉယု (Mya Yu Golf Club) (မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်)။
- 4 ၵုၼ် Bayonga Island (မီးတီႈ ႁူးဢွၵ်ႇၸူး မႄႈၼမ်ႉ ၵလတၢၼ်ႇ)။ ပဵၼ်မူႇၵုၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်၊ ပဵၼ်တီႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၺွပ်းပႃပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ၸႂ်ႉ။ ႁိူဝ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁိူဝ်းယူဝ်းယူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈၼၼ်ႈလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈၶႂၢင်းပၼ် (ပႃႇမိတ်ႉ)။ ႁိူဝ်းယူဝ်းယူဝ်းတႄႉ တႄႇတီႈ ၵႂၢႆ တီႈ ၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႉ[မႄးထတ်း]
- 1 ၵၢတ်ႇပႃ (မီးႁိမ်းၶၢင်ႈ ၵၢတ်ႇလူင် ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ၼမ်ႉ)။ 06:00 ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တႃႇတူၺ်း လိူဝ်သေ သိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈၸႂ်တူၺ်း ပႃၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ဢၼ်မီး ႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းၼႆတႄႉ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်သုၵ်ႉ သေ ပဵၼ်ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 2 ၵၢတ်ႇလူင် (မီးၸမ်ၵၼ်တင်း တီႈၵိုတ်းရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်)။ လေႃႈၵႂႃႇလေႃႈမႃးတူၺ်း တီႈၼႂ်း ၵၢတ်ႇဝဵင်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ယူႇၼႆႉလႄႈ။
ၵိၼ်[မႄးထတ်း]
ပေႃးဝႃႈ တေၵိၼ်ၸိမ်းတူၺ်း တၢင်းၵိၼ်ရၶႅင်ႇၼႆ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼႆႉ တိူဝ်းၶႅမ်ႉသေ မျွၵ်ႉဢူးယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ရၶႅင်ႇၼႆႉ ၽဵတ်းသေ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးတီႈ ၽၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈ ဢၼ်သႂ်ႇ မူင်ႉႁိၼ်းငႃး ရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉ မၼ်းတိူဝ်းသဵၼ်ႈသေး သေ တိူဝ်းၽဵတ်းလိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၽၵ်းပႃ ရၶႅင်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃလုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈပိုၼ်ႉတီႈသေ တေၸၢင်ႈၵိၼ်လႆႈ တီႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် လႄႈ ၸွမ်းၽင်ႇတၢင်း ၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၼင်ႇ City Point, ၺဵင်းၶျၢၼ်း လႄႈ ဢၼ်မီးတီႈ ႁူင်းႁႅမ်း သူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈလႆႈ တၢင်းၵိၼ် မၢၼ်ႈ လႄႈ တၢင်းၵိၼ်လႄႇယူႇလႄႈ လိုမ်းဝႆႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။
- 1 လၢၼ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ River Valley Main Road (မီးၶၢင်ႈ သူၼ်ႇမွၵ်ႇ ဢူးဢူၵ်ႉတမ)။ တႃႇၵိၼ်တူၺ်း ပႃဢၼ်တိုၵ်ႉမႂ်ႇသႂ်လီဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁၼ်တီႈ ၵၢတ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၵိၼ်တူၺ်းတီႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၼႆႉလႄႈ။
- ၵိတ်ႉသပၼတီႇ (သဵၼ်ႈတၢင်းမိၼ်းပႃႇၵျီး၊ ၸမ်ၵၼ်တင်း ႁူင်းႁေႃဝဵင်း) - ☏ +95 43 22385။ မိူၼ်ၵၼ်တင်း လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ River Valley၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶၼ်တေထုၵ်ႇသေၼၼ်ႉ။ ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႇ 1,500-6000 ၵျၢပ်ႈ။
ဢွၵ်ႉ[မႄးထတ်း]
- 1 City Point Restaurant/Music (မီးၽၢႆႇလင် လုမ်းတိူၵ်ႈသူင်ႇလီ တီႈ ၽင်ႇၼမ်ႉ)။
ၼွၼ်း[မႄးထတ်း]
တီႈၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ[မႄးထတ်း]
- 1 ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ပရိၼ်ႉ (Prince Guest House) 7 သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်၊ ပွၵ်ႉယူႇပႃႇႁွင်ႇ (တီႈၵၢင်ဝဵင်း) - ☏ +95 43-21395။ တီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းၼႆႉ မီး ၶွင်ႉယူဝ်းယူဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၽတ်ႉလူမ်း လႄႈ ၶွင်ႉၼမ်ႉ ၸႂ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပေႃးဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေပႃးၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း၊ ၶွင်ႉၼွၼ်း ဢၼ်ပႃး ၶွင်ႉၼမ်ႉၸွမ်း လႄႈ တိူၵ်ႈလၢင်ႈ။ US$6-20။
- 2 ႁူင်းႁႅမ်းပႄးလ်လဵတ်ႉ (Palace Hotel) 5 သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် - ☏ +95 43-21657။ ၶွင်ႉၼွၼ်းၼႆႉ ပႃး ၽတ်ႉလူမ်း လႄႈ ဢၼ်ပႃးၶွင်ႉၼမ်ႉၸွမ်း။ US$10-15။
- 3 ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ၵိတ်ႉသ် (Kiss Guest House) မၢႆ-145 ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်၊ ပွၵ်ႉရူႇပၸၢၼ်း (မီးတီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵၢတ်ႇလူင်)။ ပဵၼ်တီႈလိူၵ်ႈ တႃႇ ၵႃႈၶၼ် သၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ မီး ဢွင်ႈၼွၼ်း 20 ဢွင်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ဢွင်ႈၼွၼ်း ဢၼ်ပႃးဝႆႉ ၶွင်ႉၼမ်ႉၵိုၵ်းၵၼ် လႄႈ မၢင်ဢွင်ႈၼႆႉ တေမႃး ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း။ US$15-20။
- 4 ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ယတၼႃႇထုၼ်း (Yadanar Htun Guest House) မၢႆ 39 သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် (မီးၽၢႆႇၼႃႈ သူၼ်မွၵ်ႇ ဢူးဢူၵ်ႉတမ)။
- 5 ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း သတႃး (Star Guest House) (မီးတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသုတ်းသုတ်း)။
ပၢၼ်ၵၢင်[မႄးထတ်း]
- 6 ႁူင်းႁႅမ်း ၼူဝ်ႇပႄႇ (Noble Hotel) (မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ သူၼ်မွၵ်ႇဢူးဢူၵ်ႉတမ)။ ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း၊ ၶွင်ႉၼမ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်၊ ၸၢၵ်ႈၾႆး ၵူႇၼိုင်ႈၵေႃႉ/ၵူႇသွင်ၵေႃႉ US$25-30။
- 7 ႁူင်းႁႅမ်း သူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ (Shwe Thazin Hotel) 250 သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်။ ပွၵ်ႉၵျေးပိၼ်ႇၵျီး (မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း သူၼ်မွၵ်ႇ ဢူးဢူၵ်ႉတမ) - ☏ +95 43-23579 - ✉ stz@myanmar.com.mm။ ႁူင်းႁႅမ်းဢၼ်မႂ်ႇ၊ သၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၵဵင်ႈသႂ် ႄလႈ မီးၶွင်ႉ သတၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ပႃး ထီႇဝီႇ။ ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း၊ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶွင်ႉၼမ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်၊ ၸၢၵ်ႈၾႆး။ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸၼ်ႉၼိူဝ်။ US$20-50။
- 8 ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း သူၺ်ႇမျိၼ်ႉမူဝ်ႇ (Shwe Myint Mho Guest House) (မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း သူၺ်ႇတၸိၼ်ႇ) - ☏ +95 9 496 60533။ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်ၶႅမ်ႉဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ။ From US$25။
- 9 ႁူင်းႁႅမ်း မႅမ်ႇမူဝ်ႇရီႇ (Hotel Memory) 19. သဵၼ်ႈတၢင်းဢၵွၵ်ႉယူင်း - ☏ +95 43 21794, +95 43 22701, +95 1 548598 - ✉ info@hotelmemorysittwe.com။ ဢၼ်မႂ်ႇ၊ သႅၼ်ႈသႂ်လီ၊ ၶဝ်ႈပႃးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်းသုတ်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈဝႃႈ ၵျႃႉယူႇ။ တႄႇတီႈ US$50။
- 10 တီႈလိုဝ်ႈသဝ်း ရၢႆႇယႄႇၸိတ်ႉတူၺ်ႇ မီးၽၢႆႇတူၵ်း ပွၵ်ႉၸၢၼ်ႇပျႃႉ (လုၵ်ႉတီႈ The Point ၵႂႃႇ ၽၢႆႇတူၵ်း 1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) - ☏ +95 43 23478, +95 43 21328, +95 43 24008, +95 43 24009, +95-1 393434, +95 1 393458 - ✉ royalsittweresort2011@gmail.com။ ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း၊ ၶွင်ႉၼမ်ႉ ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃး တီႈ ၶွင်ႉၼွၼ်း၊ ၼွင်လုၺ်းၼမ်ႉ လႄႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်။ US$30-120။
သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ[မႄးထတ်း]
ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း တၢင်းလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉတႄႉ တေၸၢင်ႈၶီႇႁိူဝ်းမိၼ် ၸူးတီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶီႇႁိူဝ်းသေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇ မျွၵ်ႉဢူး ဢမ်ႇၼၼ် ထႅင်ႈလွၵ်ႈလၢႆးတၢင်ႇမဵဝ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးလွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်းလွင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း တႃႇ ထူဝ်းရိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- မျွၵ်ႉဢူး – ၸိုဝ်းလိုဝ်းလင် တႃႇတူၺ်းယဵမ်ႈ ဢွင်ႈတီႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၶျၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ သေ ယၢၼ် 70 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ။ လုၵ်ႉတီႈ တႃးရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ရူတ်ႉပိၵ်ႉၵၢပ်ႉပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ရူတ်ႉဝႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶီႇ တီႈ တီႈၵိုတ်းရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်မီးႁိမ်း ၵၢတ်ႇလူင်ၼၼ်ႉႄလႈ။ 1.5 မူင်း၊ 2-3000 ၵျၢပ်ႈ။ ႁိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမျွၵ်ႉဢူးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇ။ ဢွၵ်ႇဝၢႆးဝၼ်း 16:00 မူင်း တၢင်းႁိုင် 3 ၸူဝ်ႈမူင်း သေ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉ လႆႈပၼ် 20,000 ၵျၢပ်ႈ။ ၵပ်းသိုပ်ႇတူၺ်း - 09 49660076, 09 421720296, www.mraukutraveler.com, www.mraukukyawmoe.com, ဢီးမေးလ် mraukukyawmoe@gmail.com. တွၼ်ႈတႃႇ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈႁိူဝ်းၼႆ တူၺ်းတီႈ ၶဝ်ႈၸူး ၼၼ်ႉလႄႈ။
- တွင်ႇၵူၵ်ႉ – ဢမ်ႇမီး ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသင် တႄႉတႄႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီးတႃႇလိူၵ်ႇ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ ထူဝ်းရိတ်ႉ ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ် တီႈၽႄတၢင်းဢၼ်လူမ်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းရူတ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ မျွၵ်ႉဢူး၊ ပျီႇ လႄႈ ငပလီႇ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢွၵ်ႇသွင်လမ်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ငပလီႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းတီႈ တွင်ႇၵူၵ်ႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးၵျေႃႇ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသၢႆငၢႆတၢင်း ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉ၊ ပေႃးၶီႇရူတ်ႉၼႆ ႁႂ်ႈလႆႈတီႈၼင်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းလႄႈ။ တၢင်းႁိုင် 14 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ 17,000 ၵျၢပ်ႈ။ တီႈတွင်ႇၵူၵ်ႉၼႆႉ မီးပႃး တႃႈၼမ်ႉ တီႈဢၼ် ႁိူင်းဢၼ်လုၵ်ႉ တီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ဢွၵ်ႇ ဝၼ်းၸၼ် လႄႈ ဝၼ်းၽတ်း၊ လုၵ်ႉတီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ဢွၵ်ႇ 06:00 ၽႅဝ်တီႈ တွင်ႇၵူၵ်ႈ 15:00 ။
- ငပလီႇ – မီးၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈ တီႈဢၼ်ၵႃႈၶၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတႄႇ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ ၼိုင်ႈဝၼ်း မီးရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢွၵ်ႇသွင်လမ်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် တၢၼ်ႇတွႆး၊ ယၢၼ် 6 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ၵႂႃႇၵိုတ်းတီႈ တွင်ႇၵူၵ်ႉ။ သၢႆငၢႆတၢင်းတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးလီ။ 17 ၸူဝ််ႈမူင်း၊ 20,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ပူးၵမ်ႇ – ပဵၼ်တီႈ ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်သေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ။ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်လႅၼ်ႈၸူးပူးၵမ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီး၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈ ၶီႇပၢတ်ႉသ် ၵႂႃႇၸူး မၵူၺ်း (07:00 & 10:00, 18 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ 25-30,000 ၵျၢပ်ႈ) ဢမ်ႇၼၼ် တႃႈလိူဝ်ႇ (ၶၢဝ်းယၢမ်း မိူၼ်ၵၼ်) သေ လူင်းတီႈ မၵူၺ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵျွၵ်ႉပတွင်း (19 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်း တႃႈလိူဝ်ႇ)။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ တေၸၢင်ႈပႂ်ႉၶီႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ဢၼ်တေၵႂႃႇပူးၵမ်ႇ၊ ပိၵ်ႉၵၢပ်ႉ/ဝႅၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢတ်ႉသ် တၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၽွင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈရူတ်ႉၼႆ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၼၼ်ႉ တေႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈၼၼ်ႈ (ၵျွၵ်ႉပတွင်း)။ ၵူၼ်းၶၢႆမႂ်တိုတ်းရူတ်ႉ လႄႈ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ် ၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းၶီမၼ်းသေ ၶဝ်ဢဝ် လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တိူဝ်းလႆႈၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ မၼ်းၸမ်ၵၼ်တင်း ပူးၵမ်ႇ ႄလႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၵိုတ်းတီႈ လွႆပူပ်ႉပႃး ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းၼၼ်ႉ၊ ယူႇတီႈၼိူဝ် ၸိၵ်းလွႆၼၼ်ႉသေၵေႃႈ မုင်ႈတူၺ်းလႆႈ ၽွင်းလႅတ်ႇၶဝ်ႈ။ 22 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ တႄႇ 30,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ပျီႇ – ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ယွၼ်ႉၸမ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းၵဝ်ႇပိဝ်ႇ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ မီးရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၵၢင်ၼႂ် ဢၼ်လႅၼ်ႈၸူး တႃႈၵုင်ႈ။ 18 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ 22,000 ၵျၢပ်ႈ။
- တႃႈလိူဝ်ႇ – ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ၶူဝ်ဢူးပဵင်ႇ၊ သုၵ်ႈၼႃႈ ၽြႃးမႁႃႇမျၢတ်ႉမုၼိ၊ ၶီႇရူတ်ႉလဵၼ်းၶိုၼ်ႈလွႆ။ 07:00-10:00, 23 မူင်း၊ 25-35,000 ၵျၢပ်ႈ။
- တႃႈၵုင်ႈ – ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်ၵမ်ႉၼမ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၸူး တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇတဵမ်ၸဝ်ႉ ဢွၵ်ႇၼႂ်းၵႄႈ 06:00 တေႃႇ 09:00 ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇ ၸူးတႃႈရူတ်ႉၸဝ်ႉၸဝ်ႉ၊ ၵႂႃႇမွၵ်ႈသေ 05:30 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၼႄႉၼွၼ်း တႃႇတေလႆႈ တီႈၼင်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ႇမၢႆ ဝႆႉၼႆႉ လီသေပိူၼ်ႈ။ ပၢတ်ႉသ်လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်မွၵ်ႈ 12:00 ။ ပၢတ်ႉသ် တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးႁိုင် 18 ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ ၵိုတ်းယင်ႉတီႈ ပျီႇ။ တၢင်းႁိုင်တင်းမူတ်းၼႆႉ 26 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ တေတူၵ်းၸူဝ်ႈ 25-35,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၸႂ်ႉဝႆႉ ဢႃးၵျူးမႅၼ်ႉ သွၼ်ႉၵၼ် ၵႃႈတီႈၼႂ်း လွင်ႈႁွင်ႉဢဝ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ
- Has custom banner
- Has mapframe
- ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈမၢႆ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်
- Airport code pages missing
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ see
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ do
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ buy
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ eat
- Eat listing with no coordinates
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ drink
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ sleep
- Outline ဝဵင်းလူင်
- Outline articles
- City articles
- Has Geo parameter
- မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတူၵ်း
- ပွင်ႈလိၵ်ႈ ပၢႆတၢင်း တင်းသဵင်ႈ
- Pages with maps


c: text/html

text:
ၸၼ့်ၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း မႁႃဝိထယႃးလႆးသင်ၶၸဝ်ႈ ဢိူင်ႇသၼ်တူၼ်ႈထူင်း ၸႄႈဝဵင်းလမ်းပုၼ်း တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ယွင်ႈၵုင်ႇသင်ႇၶႃႇၸိူဝ်းလႆႈႁပ့်ဝႂ်ၸုမ်ႈၶူး B.A- M.A ၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉ။
ပၢင်ယွင်ႈၵုင်ႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ့်ဝႂ်ၸုမ်ႈၶူးၼႆႉတေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း ဝၼ်းတီႈ 19/11/2022 လိူၼ် 12 လွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသဝ်ၼႆ့။
ၸဝ်ႈၶူးၼေႃႇၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸၼ့်ၸွမ်လမ်းပုၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပၢင်ယွင်ႈၵုင်ႇဝႃႈၼႆသေတႃ့ၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈႁပ့်ဝႂ် မိူၼ်ၼင်ႇဝၼ်းဢၼ်တေ့မၼ်းယူႇၶႃႈ။ ပေႃးဝၼ်း တေ့ မၼ်းတႄ့ တေလႆႈႁပ့်တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃး ဝင်းၼွႆႉၼၼ့်ဢေႃႈ။ ပေႃးႁဝ်းမီး ၵူၼ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင် ႁဝ်းမီးမွၵ်ႈ 30 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆ့တႄ့ ဢၢၼ်းႁဵတ်းပႃးမိူၼ်ၼင်ႇပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈၼၼ့်ဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၽူႈႁပ့် ဝႂ်ၸုမ်ႈၶူးႁဝ်းၶဝ် တိုၵ့်ႁပ့်ယူႇၼၼ့် တေဢမ်ႇပၼ်ၽူႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းႁူင်းႁေႃး တင်း မူတ်းလႄႈ သြႃႇလႄႈတၵႃႇ ၸိူဝ်းယူႇပႂ့်တၢင်းၼွၵ်ႈၼၼ့် ၼင်ႇႁိုဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတေဢမ်ႇသုမ်းလၢႆ ၊ ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼၼ့် ၶႃႈၼႃႇၼေႃ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ယွင်ႈၵုင်ႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈႁပ့်ဝႂ်ၸုမ်ႈၶူး တီႈလမ်းပုၼ်းၼႆ့ ၸတ်းႁဵတ်းမႃး 3 ပွၵ်ႈ ပႃးပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ။
ပၢင်ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ဝၼ်းဢၼ်တေ့ မၼ်း တေၸတ်းႁဵတ်းတီႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃး ဝင်းၼွႆႉ ဢယုတ်ႉထယႃး ၸိုင်ႈထႆး ဝၼ်းတီႈ 10-11/12/2022 ဢၼ်တေထိုင်။
သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်တေလႆႈႁပ့်ၸုမ်ႈၶူးပီၼႆ့ တင်းသဵင်ႈမီး12 ၵေႃ့ ။ ၼႂ်းၼၼ့် မီးသင်ၶၸဝ်ႈ 10 တူၼ် လႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း 2 ၵေႃ့ ။ ၽူႈလႆႈႁပ့်ၸုမ်ႈၶူး M.A မီး 4 တူၼ်၊ ၽူႈလႆႈႁပ့်ၸုမ်ႈၶူး B.A မီးသင်ၶၸဝ်ႈ 6 တူၼ် လႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းသွင်ၵေႃ့။ ၽူႈလႆႈႁပ့်ၸုမ်ႈၶူးပီၼႆ့ ပဵၼ်ပီႈၼွင့်တႆးဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ဝဵင်းၵႃလိ၊ဝဵင်းၶူဝ်လမ်၊ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊မိူင်းဢွတ်ႇ၊ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆ့။
ၸဝ်ႈၶူးၼေႃႇၶမ်းလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ-“ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႄ့ၵေႃႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇထႆး ၼၼ့် ယဝ့် ။ ၵမ်ႈၼမ်သမ့် လုၵ့်တၢင်းမိူင်းတႆးမႃး ႁဵၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆ မၼ်းယၢပ်ႇဝႆ့ ။ လႆႈတင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃး သွၼ် ဢဝ်လိၵ်ႈထႆးၵႂၢမ်းထႆးသွင်ပီ လုမ်းလုမ်းၶႃႈဢေႃႈ ။ လႆႈၵၢၼ့်ၵူၵ့်ဢဝ်ၼၼ့်ၶႃႈယဝ့် ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၸၼ့်ၸွမ် ဢၼ်ၼႆ့ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇထႆးသွၼ်ဝႆ့ၵမ်ႈၼမ်ဢေႃႈ။ ၵၢၼ်ယူႇၵၢၼ်ၵိၼ်တႄ့ ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမႃးႁဵၼ်းၸၼ့်ၸွမ်ၼႆ့ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယိပ်းဝႂ်ပၢတ့်သပွတ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယိပ်းဝတ်းသိပ်းပီသေ မႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ဢၼ်ၶႂၢင်းပၼ်ႁႂ်ႈယိပ်းဝႂ်ပၢတ့်သပွတ်ႇသေမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈၼႆ့ တိုၵ့်မီးမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ။
ၸၼ့်ၸွမ် တီႈဝဵင်းလမ်းပုၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄ ၸၼ့်ၸွမ်ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ၸုမ်ႈၶူး M.A လႄႈ B.A ပေႃးဢဝ်ပိူင်ၸၼ့်ၸွမ်ဝႃႈ ၵမ်ႈၼမ်တေလႆႈၶိုၼ်ႈ 4 ပီ ယူႇတီႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇ တေၸၢင်ႈပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢီႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းတၢင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 30 ပၢႆ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵေႃႇမတီႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးၵဵဝ်ႇၵပ်းဢူးၸေႃႇထေးလၢတ်ႈဝႃႈယိုၼ်ႈမိုဝ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတႆးပၢႆႈၽေး
ဝၼ်းထိ 31/10/2017
ဢူးၸေႃႇထေးၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင်လုမ်းၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလၢတ်ႈၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆဢၼ်ဝႃႈသုၼ် ၵၢင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈလွင်ႈၶိုၼ်းမႄးလီၵၼ်ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တေၸွႆႈ ထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးဢၼ်ၺႃးၸဝ်ႈတႃႇၼႃႉၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်တတ်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉသင်ဝႃႈယိုၼ်ႈ ယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ်မႃးၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလိူင်ႈၼႆႉၵေႃႇမတီႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေး Shan State Refugee Committee (Thai Border) ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈလႄႈႁဝ်းၶႃႈမီးလွင်ႈ ထၢင်ႇထိူမ်/ ငမ်းငဝ်းၼႂ်းၸႂ်ဝႆႉယူႇဝႃႈၸွင်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ယိုၼ်ႈမိုဝ်းၸွႆႈထႅမ်ဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ/သိုဝ်ႈယူဝ်း-ယူဝ်ၶႄး ၸၢင်ႈပဵၼ်လွင်ႈၶႂ်ႈဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းသေဢဝ်ႁူမ်ႇငမ်း ႁႄႉပႅတ်ႈလွင်ႈ သိုၵ်း မၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၼႃႈသိုၵ်းလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယႆၢႉၶၢႆႉပၢႆႈယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈမိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း (IDPs) ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈပၢႆႈ ယွၼ်ႉၽေး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈယႂ်ႇလူင်ၽွင်းပီ 1996-1998 ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း 300,000 ပၢႆၼႂ်းမိူင်းတႆး လႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၺႃးပေႃႉထုပ်ႉ၊ၶႃႈႁႅမ်လႄႈၺႃးၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ။ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း 1,400 ဝၢၼ်ႈပၢႆၽွင်း ပူၼ်ႉမႃးသၢဝ်းပီၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈထုၵ်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဝႆႉထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်၊ တီႈလိၼ်ႁႆႈၼႃး တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁုပ်ႈယိုတ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။
ၽွင်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈလီၵူဝ်လီၵၢၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇၵေႃႈယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းယွၼ်ႉလွင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ပႃးၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းၶၢင်။လွင်ႈဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးႁၢႆႉၵျၢမ်းပႄႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ဢဝ် တၢင်းၽိတ်းၶဝ်သင်ၼၼ်ႉပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးၸွမ်း လႅၼ်လိၼ်ဢၼ် တေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးသေဢမ်သဵင်/ ဢမ်ႇတူၵ်ႇဢမ်ႇတၵ်ႉလွင်ႈသိုၵ်း မၢၼ်ႈသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ပႄႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉမိူၼ်တင်းဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်း/ ဢမ်ႇမီးၵၢင်ၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ တႄႉ။
လုင်းၸၢႆးလႅင်းႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႇမတီႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေး (လႅၼ်လိၼ်ထႆး) လႄႈပဵၼ်တင်းႁူဝ် ၼႃႈပၢင် သဝ်းၵုင်းၵျေႃႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႄႈၶႆပၼ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်တေႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶႃႈလႄႈလွင်ႈၵိုတ်း ယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ”။သင်ဝႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၸိုင်တႃႇႁဝ်းၶႃႈ တေ ပွၵ်ႈ မိူဝ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉပႆႇပဵၼ်လႆႈ” ဝႃႈၼႆ။
ၵေႃႇမတီႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေး The SSRC (TB) ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈၶိုၼ်းတုၵ်းယွၼ်းထိုင် တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ လုမ်ႈၾႃႉပိူဝ်ႈတႃႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈလႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈတေႃႇၶဝ်ပေႃးၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်လွတ်ႈၽေးလီလႄႈမီးသရေႇၼႃႈတႃၸွမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 2017 ၼႆႉၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တႃႇႁူဝ်ၵူၼ်း 6,000 ၸွမ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးၺႃးၸဝ်ႈတႃႇၼႃႉၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်တတ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
- လုင်းၸၢႆးလႅင်း+ 66 (0) 86 188 9827
- လုင်းၸၢႆးပဵင်း+66
ၶဝ်ႈတူၺ်းၽိုၼ်ၵေႃႇမတီႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေး (လႅၼ်လိၼ်ထႆး) ယိုၼ်ႈယွၼ်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉထိုင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉလႄႈၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/08/2017 တီႈhttp://bit.ly/2zZUpRE
PDF files:


text:
တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၽူႈပိၼ်ႇၽႃသႃ တႅမ်ႈဝႆႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး App ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ထိုင်ပၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်း တေလႆႈလႅၵ်ႈၸႂ်ႉ Digital မႃးယဝ်ႉလႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေမီးၽွၼ်းလီ တႃႇၵူႈၵေႃႉယူႇ။
ၼႂ်းဢႅပ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ တွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ လႄႈ လၵ်းမၢႆလၢႆလၢႆတွၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၽူႈလူဢၢၼ်ႇႁဝ်းၶဝ် ဢၢၼ်ႇၸွမ်း ၶၵ်ႉတွၼ်ႈမၼ်းသေ ဝူၼ်ႉၸွမ်း ထတ်းသင်ၸွမ်းသေယဝ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉပႃး တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင် ႁဝ်းသမ်ႉလႆႈတၢင်းႁူႉသင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ ယႃႇလိုမ်းဢဝ်မႃးၸႂ်ႉ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႃႈ သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႉၸိုင် တေမိူၼ်တဵၵ်းၼမ်ႉထွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆးၵူၺ်းယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈသူၸဝ်ႈ မီးပၼ်ႁႃ ၵဵဝ်ႇလူၺ်လွင်ႈ ဢႅပ်ႉၼႆႉၸိုင် တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၽူႈၶူင်သၢင်ႈလႆႈၸွမ်းၼင်ႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလီ တႃႊၵူႈၵေႃႉသေၵမ်းၼႆ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈယုမ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ဢီးမေးလ် – [email protected]
The Democracy ( in Shan )
This App is about democracy, translated into Shan by Sai Harn. There are a few chapters in this App. We recommend to read it one by one chapters. And then please make a note for yourself what you are learning from that. And don’t forget to use in your real life.
All contents are provided by translator. I am sure this contents is not violent other rights or copyrights because I was given by translator.
If you have some problem within this App, you can contact developer by below address.
Email: [email protected]


text:
တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈမႃးသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႄႈလူင်တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2006 လိူၼ်မၢၶျ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ မၵ်းပၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် မိူင်း မႃးသေတႃႉ[2] ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးယူႇ 7 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ၸႄႈလူင်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵႅၼ်ၵၢင် တႃႇသိုဝ်ႉၶၢႆ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းယူႇ။
ပိုၼ်ႉထၢၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးၸႃႇဢဝ်တင်း ၸႄႈလူင်တၢင်ႇဢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇတီႈ ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵွၼ်ႇ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယူင်ႇသၢင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။[3] မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႁူဝ်သိပ်းပီ သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းလႄႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ၊ ယူင်ႉသၢင်ႉယူႇသဝ်းၸိူဝ်းပဵၼ်သုင် မႃးသေတႃႉ ၸိူဝ်းၿဵၼ် ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်လွမ်ႉဝဵင်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈထၢၼ်ႈပၢႆးယူႇသဝ်းၵူၼ်း တိုၵ်ႉတူၵ်းတႅမ်ႇဝႆႉယူႇ။
ငဝ်ႈငႃႇဝေႃးႁၢၼ်ထတ်း
ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ ယၢၼ်ႇၵုင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တၵူင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဒဂုံ) ၼႆယဝ်ႉ။ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၼႆႉဢဝ်တီႈပွင်ႇဝႃႈ ၶဵၼ် (ရန်) မူတ်းသဵင်ႈ (ကုန်) ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႃႈပဵၼ် ယၢၼ်ႇၵူင်ႇ (ရန်ကုန်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း တၵူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝေႃးႁၢၼ် မွၼ်း ဒဂုင်၊ လွုင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဵၼ်းပဵၼ်မႃး တၵူင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ပၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢင်းႁေႃၶမ်းမွၼ်း သျိၼ်ႇၸေႃးပု ၼႆႉ ၵေႃႇၵုမ်းတင်းသုင် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇယဝ်ႉ ပၼ်ၸိုဝ်ႈမႃးဝႃႈ က်ျာဒဂုင် (ကျိုက်ဒဂုံ-ဒဂုံဘုရား) ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈဝေႃးႁၢၼ် ဢၼ်ပွင်ႇဝႃး လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ (တိကုမ္ဘနဂရ) ပႃႇလိ ၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈ တိကုမ္ဘ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တိကုမ်၊ တကုမ်၊ ဒဂုံ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဝေႃးႁၢၼ်မွၼ်းဝႃႈၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵွင်းမူးတီႈၼိူဝ်ၵွင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[4]
ဢွင်ႈတီႈထတ်း
ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈၼႂ်း လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 46 မဵတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 1ဝ မဵတ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ ႁွင်ႉ မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ၊ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးပၢင်ႇလၢႆလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇထိုင်လႆႈ တႃႈႁိူဝ်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တၢင်းလိၼ်၊ တၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းလူမ်း ဝႆႉၸူး ထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇ ၽၵ်းတူလူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလႄႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းထတ်း
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ (ၶရိတ်ႉတေႃႇ ပႆႇပေႃႇပွၵ်ႈမႃး ပီႇၸီႇ (588)) မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 260ဝ ပီၼၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လႆႈထၢတ်ႈသဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပိုၼ်းမၼ်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်မႃးၼႆသေတႃႉ လုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဝႆႉၽြႃးယဝ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ပၵ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ဝဵင်းလိုဝ်းလင်မႃး တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။[5]
တႃႈၵုင်ႈ ပီ 1824ထတ်း
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈမႃး တၵူင်ႇ မိူဝ်ႈဢေႇတီႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 6 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၵူင်ႇ ၼႆႉ ဢဝ် ၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ထိုင်မႃး ပီ 1755 ၶုၼ်မၢၼ်ႊဢလွင်းၽယႃး ၵႂႃႇတိုၵ်းပႄႉလႆႈ ဝဵင်းတၵူင်ႇသေ ၸင်ႇမၵ်းပၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ (ရန်ကုန်)သေ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ႁိမ်းႁွမ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ) (1824 - 26) သေ သိမ်းဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၼ်ၶိုၼ်းၼႂ်းမိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 1841 ၼၼ်ႉ ၾႆးလႆႈမႆႈၸႄႈလူင်လႄႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တႃႈၵုင်ႈ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇထတ်း
ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1852 ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈသွင် ဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉသေ သိမ်းၵမ်လႆႈ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ပွတ်းတႂ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇတင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ပရိတ်ႉတိတ်ႉပႃးမႃး မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၸၢႆး ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇသိုၵ်း ၶုၼ်သိုၵ်းဢလႅတ်ႉၸၼ်းတႃး ၽရေႇၸႃႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇႁၢင်ႈၵၢၼ်ၵရိတ်ႉသေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ထုင်ႉၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈဢွၼ်ႇပၸုၼ်ႇတွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉ ဢဝ် မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ မၵ်းပဵၼ်လႅၼ်လီၶႅၼ်ႈၵၼ်သေ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈမႃးၸႄႈလူင်ဢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 1885 ပၢင်သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇပွၵ်ႈသၢမ်မႃး ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ႈၼႆ့ သိုပ်ႇသိမ်းဢဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ပရိတ်ႉတိတ်ႉပႃးမႃး တွၼ်ႈတႃႇတင်းမူတ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1890 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းမႃးလႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်မႃး လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ၵႃႈတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တိၼ်ၼွင်ဢိၼ်းယႃး လႄႈ ၼွင်တေႃႇဝိၼ်ႇ (ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တႄႇတင်ႈမႃးပၼ် ႁူင်းယႃယူတ်းယႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ(တႃႈၵုင်ႈ) လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ဢိၵ်ႈပႃး ႁူင်းယႃ လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ မီးသူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်၊ ၼွင်ၼမ်ႉ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၸဵမ်ပၢၼ်မႂ်ႇပၢၼ်ၵဝ်ႇ မီးလေႃးလႄးၵၼ်သေ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉမႃး "သူၼ်ၸႄႈလူင် တိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸဝ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 20 ၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈတႃႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်းၵၼ်တင်း ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ 500000 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 55 ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃးလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းသေ သၢမ်ပုၼ်ႈ ပုၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မၢၼ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ)၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၶႄႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵႅၼ်ၵၢင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈ တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢၼ်ၸိူဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1920၊ 1936 လႄႈ 1938 ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းၵူႈတီႈတီႈ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပရိတ်ႉတိတ်ႉမႃး သၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ (1942 - 45) ၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်သေ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1948 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီ 4 ဝၼ်းၼႆႉ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈ ဢႅမ်ႇၽႃႇရႃႇပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်သေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၶွင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယဝ်ႉ။
တႃႈၵုင်ႈ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃထတ်း
ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ သူၼ်မွၵ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၶဝ်ပၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးၵိုၵ်းၸပ်းၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1989 ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈၸႄႈလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ၼၼ်ႉ လၢႆးႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "Yangon" ၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ (လူင်ပွင်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆ့ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉႁၼ်ၸွမ်း၊ ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈပေႃႉဢိတ်ႇလိၵ်ႈၶဝ်လႄႈသင်၊ ၸုမ်းၽၢႆႇၶၢဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပီႇပီႇၸီႇၶဝ်လႄႈသင်၊ ယူႇၶေႇ (ပရိတ်ႉတဵင်ႇ) လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်း ဢိၵ်ႈပႃး မိူင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉမႃး။)
ဝၢႆးသေ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၶိုၼ်းခႂၢၵ်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢွၵ်ႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈမႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် မိူဝ်ႈပီ 1950 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႇၵေႇတ၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပႁွင်ႇ (မျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ)၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပၸၢၼ်း (တွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ပီ 1980 ၼၼ်ႉ လၢႆႇတႃႇယႃႇ၊ သူၺ်ႇပျီႇတႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတၵူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီးမႃး 600 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၼေႇဝိၼ်း လွင်ႈတေဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႅဝ်းၸွမ်းမိူင်းတၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းပီ (1962 - 1988) ၼၼ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တူၵ်းတႅမ်မႃး၊ တွၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉသုင်ၸွမ်းလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်တိူဝ်းၼမ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လူႉလႅဝ်ယၢတ်ႇယွမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1990 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိုတ်ႇၽၵ်းတူလွၵ်းၵၢတ်ႇ မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ လႆႈမီးလွင်ႈၸၼ်ၸႂ် ၽူႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမႃးသေ ယူင်ႉႁၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ တဵၵ်းထုၵ်ႇၶၢႆႉႁႂ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၶွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇတင်းၼမ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈယႃႉလဵဝ်ပႅတ်ႈသေ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ႁူင်းလႅမ်းသုင်သုင်၊ ယူင်ႉသၢင်ႈလုမ်း၊ လၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းတၢင် ပၼ်တီႈယူႇမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈလူင်ၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် မွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းမႃးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၶူဝ်ႁူၵ်းၵၼ်း တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈတင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၽၢႆႇပုၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇလူင် ႁႃႈသဵၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၼ်ၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းလႄႈ လွင်ႈၵဵပ်းသိမ်းပၼ် ယုၵ်းယၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇပႆႇလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ။
တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၼၼ်ႉတူၺ်းၸိုင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၼမ်မႃးယူႇယ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း ၶဝ် လႄႈ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇပႃးမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပီ 1960 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၼေႇဝိၼ်း ဢၼ်ၵူဝ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပၼ်ႁႅင်းတဵၵ်းၼႃႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ် ၸင်ႇလွႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ သိုပ်ႇယူႇဝႆႉယူႇတီႈ တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ မဵဝ်းၸၢဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းဢင်ႇၵလူဝ်ႇ-ပႃးမႃး ၼႆႉ လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းပီ 1974၊ 1988 လႄႈ 2007 ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈၵႅၼ်ၵၢင် တွၼ်ႈတႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶိုၼ်းယိုတ်းပိုတ်း ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်လႄႈ လိူတ်ႈယၢင်လႆႈၵူဝ်ႈမႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2008 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင်သၢႆၵလူင်း ၼႃႇၵိတ်ႉ ၼႆႉ လႆႈၽတ်ႉပဝ်ႇသႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈလူင်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းလူႉႁၢႆတၢႆမႃးၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ်သီႇပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈလႄႈ ပေႃးၼပ်ႉသွၼ်တူၺ်းၵႃႈၶၼ်မၼ်း လႆႈသုမ်းၵႂႃႇမွၵ်ႈ တေႃႇလႃႇ 800 လၢၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီ 2005၊ ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ပဵဝ်းၸႄႈလူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ပွတ်းႁွင်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ 200 လၵ်း (322 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)သေယဝ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈဢဝ်ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶၢႆႉၸူး ဝဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီး သိုပ်ႇပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းၵႅၼ်ၵၢင်တႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းယူႇ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇထတ်း
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵူတ်ႉမူတ်ႉတမ 30 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ or 19 လၵ်း ဢၼ်မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႆၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉထတ်း
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင် ၸႅၵ်ႇၽႄမၵ်းမၼ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶွင်ၵူဝ်ႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းမီးၾိင်ႈၾႃႉသႃႇသီႇ ပွတ်းမႆႈၽူၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။[6] တီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶၢဝ်းၽူၼ်ၵႆႉယၢဝ်းလႄႈ တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႇ တေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈ ၼမ်ႉၽူၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇတေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်သေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈမဵတ်ႉၽူၼ်ဢွၼ်ႇၵႆႉတူၵ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၽူၼ်ၵႆႉတူၵ်းႁႅင်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ ပီၼိုင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ တၢင်ႉမႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်မႃး သုင်မႃးသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်တႄႉ မီး တေႃႇထိုင် [convert: bug, ask for help] သေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် မီးတႃႇ [convert: bug, ask for help] ယဝ်ႉ။
ၽၢင်ယဵမ်ႈဝဵင်းထတ်း
ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ၵၢင်ပီ 1990 ၼႆ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉပိုၼ်ႉၵဝ်ႇ ၼင်ႇတင်း တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈပႃႇၵိူဝ်၊ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ မႄႈၼမ်ႉလၢႆႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၶဝ်ႈမႃးသေတႃႉ ၸႄႈလူင်ၼႆႉတႄႉ တေႃႉတႄႉဝႃႈ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ပေႃးႁဝ် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈ ပီ 1944 ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼွင်ဢိၼ်းယႃးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးဢိတ်းဢွတ်းသေ တီႈဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢဝ်ဢုတ်ႇဢဝ်သၢႆးသိုဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ယုမ်းပဵၼ်ထိူၼ်ႇမႃးၵူၺ်း။ ဝၢႆးလင် ပီ 1980 မႃး ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈလူင် တီႈဢၼ်မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးတေထတ်းတူၺ်း ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉ ဢဝ်ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၼႃႈပွတ်းတူၵ်းလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၶၢႆႉဢဝ် ၵၢင်ဝဵင်း ႁႂ်ႈၽဵင်ႇၵၼ်ၸွမ်း ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1901 ၼၼ်ႉ မီး ရ2.52 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ သေ ထိုင်မႃး ပီ 1940 မီးမႃး 86.2 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ထိုင်မႃး ပီ 1974 မီးမႃး 208.51 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ပီ 1985 မီးမႃး 346.13 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ လႄႈ ပီ 2008 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 598.75 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇလႄႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး လွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈထတ်း
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇထတ်း
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ (Yangon City Development Committee) (YCDC) ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်ယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈဝဵင်းလူင် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႉၵုမ်းထိင်းဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။။[11] ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸႄႈဝဵင်း 33 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်းယဝ်ႉ။ ၵူႈၸႄႈဝဵင်းႁင်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ မီးၶုၼ်ၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်းပေႃးတေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႄႈ လႆႈပၼ်ႇလဵပ်ႈတူၺ်း လွင်ႈယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈသေ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ။
- ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵွၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း
- ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီႈၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတလ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
- ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႃႉတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတ
- ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ
ၶႅပ်းႁၢင်ႈထတ်း
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 31.
- ↑ "Burma's new capital stages parade"၊ BBC News၊ 27 March 2006။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 3 August 2006။။
- ↑ Martin၊ Steven။ "Burma maintains bygone buildings"၊ BBC News၊ 30 March 2004။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 22 May 2006။။
- ↑ မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(11)
- ↑ Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. (2007). "Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification". Hydrol. Earth Syst. Sci. 11: 1633–1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. ISSN 1027-5606.
- ↑ World Weather Information Service – Yangon. World Meteorological Organization. Retrieved on 8 May 2012။
- ↑ Burma (Myanmar) - Rangun (in Spanish). Centro de Investigaciones Fitosociológicas. Archived from the original on March 14, 2016။ Retrieved on February 23, 2013။
- ↑ Myanmar - Rangoon (in Danish). Climate Data for Selected Stations (1931-1960). Danish Meteorological Institute. Archived from the original on April 27, 2013။ Retrieved on February 23, 2013။
- ↑ http://www.news-eleven.com
- ↑ Yangon. Asian Network of Major Cities 21. Archived from the original on 20 June 2006။ Retrieved on 13 August 2006။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထတ်း
- Yangon City Hall website Archived 2010-05-22 at the Wayback Machine.
- Yangon Travel Guide
- Satellite picture by Google Maps


text:
ၸိုဝ်ႈ – သႅင်သိုၵ်း
ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ – ၶုၼ်ၵျႃႇၼု
ပေႃႈမႄႈ – လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇပု၊ ၼၢင်းၶိၼ်ႇမၵျီး
(လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇပု ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ် ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင် မိူဝ်ႈ 12/02/1947
ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ – 22/03/1935
သဵင်ႈမုၼ် – 13/08/2007 (ၵဵင်းမႆႇ)
တီႈၵိူတ်ႇ – ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး(တွင်ႇၵီး)
ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ – 10 ၵေႃႉ
1- လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး (ၽူႈဢွၼ်ၵေႃႇတင်ႈၸုမ်း ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (S.H.R.F)
2- ၼၢင်းၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇပု (ႁွင်ႉ) ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း
3- လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢေး
4- ၸၢႆးၼုတ်း (လူႉမိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 2 ၶူပ်ႇ)
5- ၼၢင်းမူဝ်ၶမ်း (ၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇၸု) ၵေႃႉတႄႇတင်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈ (တိုင်းရင်းမေဂျာနယ်)
6- လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇၼု
7- ၼၢင်းၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇဢု (ၼၢင်းမူဝ်တွင်း)
8- လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူဝ်ႈ
9- ၼၢင်းၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇၼု (ၼၢင်းမူဝ်လိုၼ်း)
10- ၼၢင်းၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇထူၺ်း (ၼၢင်းမူဝ်လၢဝ်)
ၼႃႈႁိူၼ်း – ၼၢင်းလႃႉယဵၼ်ႇ (ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ 1974 တီႈလွႆၶိူဝ်း ဢိူင်ႇမိူင်းၶိူဝ်း
ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။)
တီႈယူႇ – ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ – ႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ထိုင်ၸၼ်ႉ 2 တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ (ပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႊၶဝ်ႈ) ၸၼ်ႉ 3 တီႈႁူင်းႁဵၼ်း
တူၼ်ႈတီး (တွင်ႇၵီး) ၊ ၸၼ်ႉ 4-9 တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် သီႇပေႃႉ ၊ ၸၼ်ႉ 10 တီႈႁူင်းႁဵၼ်း
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ (ၵလေႃး) ၊ 1953 ၽႅဝ်ၸၼ်ႉၸွမ် တႃႈၵုင်ႈ ၊ ႁဵၼ်းၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊ Science
(6) ပီ ၊ ၸၼ်ႉ Isc (B) ၊ ဢမ်ႇႁပ်ႉၶူး ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ႁဵတ်းသိုၵ်း လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း။
ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ- July 1942 ၶဝ်ႈၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်း မူၵ်ႇႁူဝ်ၽိူၵ်ႇ (White Hat League) တီႈသီႇပေႃႉ ၊ လႆႈႁူႉလွင်ႈ
ၵၢၼ်ႁၵ်ႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ။
1953 – ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈ ၊ ၶဝ်ႈၸုမ်း ယုၵ်ႉယွင်ႈ လိၵ်ႈတႆးလႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
ၸိုင်ႈတႆး Shan Litercy Society and Shan State Students Association သေ
တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃး။
1959 – ၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်း ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ၊ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တိုၵ်းဢဝ် လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်း ၶေႃၸိုင်ႈတႆး
1960 – ပႃးၼႂ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တႄႇတင်ႈ SSIO, SSIA တီႈမိူင်းယွင်း။
1964 – မိူဝ်ႈတင်ႈ SSA ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႄႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း တႅင်ႇတင်ႈပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၸုမ်း 3
1971 – လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP
1976 – ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း
1992 – ၶဝ်ႈပႃး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇ တင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း လူင်ၸိုင်ႈတႆး SSO
1996 – ၶဝ်ႈပႃး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊ မူဝ်ႊၶရေႊသီႊၸိုင်ႈတႆး SDU
တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၵႂၢမ်းၾၢၵ်ႇထိုင် ၽူႈလူဢၢၼ်ႇ
* ႁဝ်းထုၵ်ႇ လႆႈႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ပဵၼ်သင်
Know your own identity
* ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ယူႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလ်ႂ
Know your own status
* ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၸုၵ်းယူႇတၼ်းႁဵင်းလ်ႂ
Know your own position
တင်း 3 ၶေႃႈၼႆႉ လီလႆႈထတ်းသၢင် ႁူႉၸႅင်ႈလႅင်း ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈလီလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၸႅင်ႈလႅင်း။
ပေႃးတေပိုတ်ႇၼႄႁႂ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းၼႆႉ တေယၢဝ်းယူႇ ၊ ႁႂ်ႈႁူႉငၢႆႈလီၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈတႅၵ်ႈၼႄ ၸုမ်းၵူၼ်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် Football Team ။
– တေလႆႈႁူႉတူဝ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လဵၼ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းဢီႈသင်
(လဵၼ်ႈယူႇၼႂ်းၸုမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလဵၼ်ႈၵေႃႉလဵဝ်လႆႈ)
Identifying yourself with the team
– ႁူႉတူဝ်ဝႃႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလ်ႂ
Knowing your status
(ၸၼ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း ၊ ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ၊ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၊ ၸၼ်ႉ Coach ႁိုဝ်) ၶူးသွၼ် Coach ၵေႃႈ
ပႃးၼႂ်းၸုမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ)
ၸၼ်ႉၽူႈၵုမ်းၵမ် Captain ၵေႃႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃး ယူႇၼႂ်းၸုမ်းၵူၺ်း
– ႁူႉတူဝ်ဝႃႈ လဵၼ်ႈတၼ်းႁဵင်းလ်ႂ ၊ ၸုမ်းလဵၼ်ႈၵွင်ၼႃႈ ၊ ၸုမ်းလဵၼ်ႈၵွင်ၵၢင် ၊ ၸုမ်းလဵၼ်ႈၵွင်လင် (ၶႄလင်)
Knowing your position ။
ၸုမ်းၼႃႈ- ပိၵ်ႇသၢႆႉ (left wing) ပိၵ်ႇၶႂႃ (right wing) ၼႂ်းသၢႆႉ (left inner) ၼႂ်းၶႂႃ (right inner) ၵၢင်ၼႃႈ (Center half)
ၸုမ်းၵၢင်- သၢႆႉၶိုင်ႈ (left half) ၶႂႃၶိုင်ႈ (right half) ၵၢင်ၶိုၼ်ႈ (Center half)
ၸုမ်းလင်- လင်သၢႆႉ (left back) လင်ၶႂႃ (right back) ၵူၼ်းပႂ်ႉၽၵ်းတူ (Goal Keeper)
တၵ်းလႆႈမီးပၵ်းပိူင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လၢႆးၾိုၵ်း ၊ လၢႆးလိူၵ်ႈၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ၊ လၢႆးဝၢင်းၽႅၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်း (strategy) လႄႈလၢႆးတိုၵ်း (tactics) လၢႆးၵုမ်းၵမ်လႄႈ လဵၼ်ၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၊ တီႈၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃႈ ၽွမ်ႉၵၼ် တင်ႈၸုမ်းသေ ၼႄတၢင်းၵတ်ႉလႆႈ ၸင်ႇတေပေႉတင်းၸုမ်း ၊ ၸင်ႇတေပဵၼ် (champion) လႆႈ။
ၶူးၾိုၵ်းသွၼ် coach ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈဝၢင်းၽႅၼ် ၽူႈၸီႉသင်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈလဵၼ်ႈ ၊ လီလႆႈမၢႆတွင်း ၊ ၽွမ်ႉၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ၾုင်လူင် ၵႂႃႇၸူးတီႈမၢၵ်ႇၼင်မီး ၊ ႁႂ်ႈမေႃသူင်ႇပၼ်မၢၵ်ႇၼင် passing လႆႈလီ ၊ ဝႆး မႅၼ်ႈယၢမ်း၊ ၶိုၼ်ႈ လူင်း ၽဵင်ႇ ၊ ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၶတ်းၸ်ႂ လီမိူၼ်ၵၼ် ၸွမ်းၾၢႆႇလီမိူၼ်ၵၼ် ၸင်ႇတေပေႉ။
ၶူးၾိုၵ်းသွၼ် coach ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉမီးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸင်ႇပဵၼ်လႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လီဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉ။ လၢႆးၵႅတ်ႇၶႄၸုမ်းလင် 4 လႄႈၸုမ်းၵၢင် 4 ဢိၵ်ႇၸုမ်းၼႃႈ 3။ လၢႆးလဵၼ်ႈ ၸုမ်းၼႃႈ 4 ၸုမ်း ၵၢင် 4 ၸုမ်း လင် 3 ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ- ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶွင် coach ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
* ႁဝ်းၵိၼ်သင် (Identity) ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၵ်ႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၊ ႁဝ်းတိုၵ်း ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း ႁင်းၶေႃ (Rights of self-determination) ႁဝ်းတိုၵ်းလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၊ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ တိုၵ်းဢဝ် ၵေႃႈလႆႈ ႁဝ်းယူႇၾၢႆတႂ်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ပၼ်ၵၢင်ၸႂ် လိူၵ်ႈတင်ႈမွပ်ႈပၼ် ဢမ်းၼၢၸ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။
* ႁဝ်းယူႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလ်ႂ (Status) ႁဝ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ၸုမ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေတႃႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း မွပ်ႈပၼ်ဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး ၊ ယူႇတီႈၸၼ်ႉဢမ်ႇမီးဢမ်းၼၢၸ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း မွပ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇႁူႉၸၵ်း ပုၼ်ႈၽွၼ်း တူဝ်ၵဝ်ႈပဵၼ်တႆးလႄႈ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း။
* ႁဝ်းၸုၵ်းယူႇတီႈ တၼ်းႁဵင်းလ်ႂ (Position) ႁဝ်းႁူႉတူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ သွင်ၶေႃႈပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ႁဝ်းယူႇတၢင်ႇတီႈ တၢင်ႇမိူင်း (ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႇၼႂ်းမိူင်းသေ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း။ ႁဝ်းၸုၵ်းယူႇတီႈလ်ႂ တီႈၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းပုၼ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢဝ်လႆႈ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ (self-determination)။ ယူႇတီႈၸၼ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်း (Strategy) လႄႈလၢႆးတိုၵ်း (Tactics) ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉပၼ်။ ယူႇတီႈၸၼ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ၵႂၢမ်းဝူၼ်ႉ ၊ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႁဝ်း ဢၼ် Coach ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ။
ပေႃး 3 ၶေႃႈ ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၸႅင်ႈလႅင်းလီယဝ်ႉၸိုင် ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလူင်မၼ်း ယူႇတီႈ ၼမ်ႈၵတ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႉလႂ် ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၊ ၸုမ်းလ်ႂၸုမ်းၼၼ်ႉ မေႃႁဵတ်းၸွမ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်း Strategy တင်းလၢႆးတိုၵ်း Tactidcs ဢၼ် Coach ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း တမ်းပၼ်ႁဝ်းဝႆႉ (ဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈၼိူဝ်ၸေႈပၼ် ၊ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼႄ ႁဝ်းၼႆၵေႃႈ တေလႆႈမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶႆႈၸႂ်ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ) ၼၼ်ႉသေ ယူႇတီႈၼမ်ႉၵတ်ႉႁဝ်း မေႃၵပ်းသၢၼ်ၵၼ် ၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ၊ ၸုမ်းတေႃႇ ၸုမ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တိုၵ်းဢဝ် သုၼ်ႇလႆႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ႁဝ်းၸိုင် တၵ်းတေပေႉလႆႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ၶေႃႈၸီႉၼႄးလႄႈ ၶေႃႈထတ်းသၢင် သွင်ၶေႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လီလႆႈပွင်ႇၸႂ်။ တေလႆႈဢွၼ်ၵၼ် ဝႄႈၶေႃႈၸီႉၼႄး (ၵွပ်ႈၶဝ်ႈလွၵ်းၵၢၼ်ၽူႈၶဵၼ်) ၊ တေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸ်ႂ ႁႂ်ႈပေႃးမေႃယွမ်းႁပ်ႉထွမ်ႇၶေႃႈထတ်းသၢင် (ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶေႃႈထတ်းသၢင်လီၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸေႇတၼႃႇလီသေ ထတ်းသၢင်ၼႄယင်းပႆႇပေႃး ယင်းပဵၼ် ၽူႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈထတ်းသၢင် လီၼၼ်ႉလႆႈ။)
ၵူၼ်းမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃထတ်းသၢင် ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃၸီႉၼႄး ၊ ၵူၼ်းၸႂ်ၵူတ်ႉ မေႃသႄႇတမ် ၊ ၵူၼ်းမႃႇၼယႂ်ႇ မေႃသမ်ႇမႅၼ် ၊ ၵူၼ်းၸႂ်လီ မေႃယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ ၊ ၵူၼ်းႁူႉ မေႃယွင်ႈယေႃး။
ၵူၼ်းႁၼ် – ၼႄၼိုင်ႈသွၵ်ႇ မေႃတူၺ်းဢွၵ်ႇၼိုင်ႈဝႃး ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉသမ်ႉ မေႃႁဵတ်းမေႃသၢင်ႈ။


text:
လၢႆးသႂ်တႆး ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈလူၼ်ႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသုၼ်ႇတူဝ် တုၵ်းယွၼ်းထိုင် သိုၵ်း ငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး လႄႈ သိုၵ်း ငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၽွင်းၶၢဝ်းၾိင်ႈထုင်းတႆး ဢွၵ်ႇဝႃႇ ဢွၵ်ႇသႃ လူႇတၢၼ်း လႄႈ ၶၢဝ်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈ သႂ်ႇယွင်သႂ်ႇယေး။
ဝၼ်းတီႈ 18/10/2021 ၼႆႉ လၢႆးသႂ်တႆး တႅမ်ႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင်ဝႃႈ – “ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ဝၢၼ်ႈႁႆး၊ ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်လွႆတႆးလႅင်း – ၶႅၼ်းတေႃႈဝႆႉၸႂ်ငိုၼ်းၸႂ်ၶမ်းသေ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈပၼ် ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃးၵၼ် ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈပွၵ်ႈႁိူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လူႇ ၵၢၼ်တၢၼ်း ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသေ လႆႈ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ သိမ်းၼႃး သေၵမ်း” – ဝႃႈၼႆ။
လၢႆးသႂ်တႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈယၢပ်ႇ၊ ၾၢႆႇလႂ်တၢႆၵႂႃႇၵေႃႈဢမ်ႇလီ။ ဢၼ်ယၢပ်ႇ ၸွမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ လႆႈပၢႆႈယူႇတီႈၼိုင်ႈ ယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ။ တေႃႈလဵဝ် ပဵၼ်ၶၢဝ်း ဢွၵ်ႇဝႃႇ ပေႃးဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတေၵျေႃႇၵႃႈႁိုဝ်။ တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်း ပၢတ်ႇၶဝ်ႈသိမ်းၼႃး ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်လိူၼ်႞ တေလီယူဝ်ႉ ၼႆ မီးယိူင်းဢၢၼ်း ၸိူင်ႉၼၼ် ၵူၺ်း။တီႈတႄႉမၼ်း ၵႂၢမ်းႁဝ်းၵေႃႈ တေမွၵ်ႈမႃႁဝ်ႇလွႆၵူၺ်း ႁိုဝ် ၼႆသေတႃႉ တႃႇႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် တင်းသွင်ၾၢႆႇ ပေႃးလႆႈႁူႉငိၼ်းၵေႃႈပေႃးယဝ်ႉ” – ဝႃႈၼႆ။
တႄႇႁူဝ်ပီ 2021 ၼႆႉ မႃး သိုၵ်း RCSS/SSA ငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း၊ သိုၵ်း SSPP/SSA ငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး တိုၵ်း တေႃးၵၼ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၵေးသီး၊ မိူင်းၵိုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်း ယေးတီႈယူႇ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈလူႉတၢႆ တင်းသွင်ၾၢႆႇ၊ ယၢမ်းလဵဝ် သမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းလူႇၶၢဝ်း တၢၼ်း ဢွၵ်ႇဝႃႇ ဢွၵ်ႇသႃ ၊ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ သႂ်ႇယွင်သႂ်ႇယေး။
လၢႆးသႂ်တႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ႁၵ်ႉၾိင်ႈ ငႄႈ ၾိင်ႈထုင်းတႆး တႅမ်ႈၵႃႇတုၼ်ႊ ႁၢင်ႈလူၼ်ႉ ႁုၼ်ႉ ၼူဝ် မူၼ်ႈၸႂ် ပီႈၼွင်ႉတႆး၊ ႁဵတ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ ပပ်ႉလၢႆး ၵႃႇတုၼ်းဢွၵ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး လႆႈဢၢၼ်ႇလႆႈႁဵၼ်း မႃး မီးတၢင်းၼမ်။


text:
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကလေးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kale) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၸႄႈတွၼ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်း ထိူၼ်ႇလူင်မႁႃႇမျႅင်ႇသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း မူင်ႇယႂႃႇ၊ ထုင်ႉၵၢၼ်ႉပလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆလူင်သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပူင်ႇတွင်ႇ ပူင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇသေ ၵၢႆႇၸူးၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉ၊ ထုင်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း ၼႆႉ လႆလတ်းထုင်ႉၶမ်းတီႈသေ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆႇလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ဢဝ်တင်း ၵျုၼ်းလႃႉ၊ မျေႇတူး၊ ထုင်ႉတႅတ်ႉၵႄႇၵျိၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းသုင် ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ 2 လၵ်းတင်း ၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တိၼ်လွႆ လွႆၶျၢင်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 892 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 24 လွၵ်းၽႃႇလူင်ႇယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ 20 ပွၵ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်းတင်းသဵင်ႈ မီး မွၵ်ႈ မိုၼ်ႇပၢႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 3158 ၵေႃႉ လႄႈ လင်ႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 567 လင်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေ ဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၵဝ်ႈႁူင်း လႄႈ မီးဝႆႉ ပၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ဝဵင်းၼိုင်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 5 ပုၼ်ႈ 3 ပုၼ်ႈၼႆ့ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃးသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼႃးသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ တိတ်ႉၶျွၵ်ႉ ဢၼ်ယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း မွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ထၢင်ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႄႇၶုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ သၼ်လွႆၶျၢင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း လူႇသျေႇ (ႁွင်ႉ) လူးသႅင် ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢိၼ်ႇတိယ-မၢၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉလူင်းမႃး တင်းႁူဝ်ႁိူၼ်း ႁူဝ်ႁိူၼ်းသေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သူၼ်ၵၢၼ်ၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉမႄးၽဵဝ်ႈႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းသေ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈဢေႇမၢင်ၵႂႃႇ ပေႃးထၢၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ ဢၼ် ၶုၼ်ၶေႃၶမ်းသီႇရိထမ်ႇမသေႃးၵ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၼႇယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးရႃႇၸမႁႃႇမုၼိၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။[1]
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ႉဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ ၶူးဝဵင်းၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇ ဢၼ်လူႉလႅဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁၼ်လႆႈတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ ဝဵင်းၷၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉၼႆ့ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 329 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ "ၵၢတ်ႇလိုဝ်း" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း၊ တႆး၊ တႆးလႅင် လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမျၢၼ်ႇမႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ။ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႃး၊ ၵၢၼ်သူၼ်၊ ၵၢၼ်ႁႆႈသေၵေႃႈ ၵႃႉၵႃႉၶၢႆၶၢႆ ၵုၼ်ႇသိၼ်သေ ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ် တင်း ႁိူဝ်းမိၼ်၊ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ၊ လူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးပႃးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း မီး (208) လၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း သေ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈမိူၼ်ၼၼ် ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ လုၵ်ႉတီႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၸၢင်ႈၵႂႃႇၽႅဝ်လႆႈ ဝဵင်းတိတိမ်၊ ႁႃးၶႃး၊ ၾလၢမ်း တီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈၵႅင်း၊ မူင်ႇယႂႃႇသေ ၶႂ်ႈၵႂႃႇထိုင် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈထိူၼ်ႇမႁႃႇမျႅင်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ်တင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ လႆႈဢဝ်ပေးသေ ၶၢမ်ႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶၢင်တွင်း (ၵလေးဝ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ယၢၼ်မွၵ်ႈ (12) လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉၸီးၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းတင်းၼမ်သေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်မႃးသေ လႆႈပိုတ်ႇမႃးပၼ် မိူဝ်ႈပီ 1996၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ (16) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီႈဝႆႉ ပၢင်ႇၵႂၢင်းလဵၼ်ႈ၊ ႁူင်းလဵၼ်ႈလွတ်ႈၽူၼ်လူမ်း၊ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း၊ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆတၢင်းလဵၼ်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ႇ ၼႃႈယၢဝ်းမၼ်းမီး (5500) ထတ်းယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢတ်ႇလိုဝ်း ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၶေႃးလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းတၢင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၸႄႈတိူင်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈပေႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၶိုတ်းၸၼ်ႉ၊ တႃႇယူႇတႃႇသဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၵၢတ်ႇလၢတ်း တီႈ တၢင်းႁူပ်ႉဢူးဢွင်ႇၸေႇယ ၼၼ်ႉ ပၵ်းဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈတွင်း သတူဝ်းသုထမ်ႇမ မႁႃႇပၼ်ႇထုလ ၶီႇမႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၶီႇမႃႉၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃးပၼ် မိူဝ်ႈပီ 1995၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (16) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (1)


text:
ၸၢဝ်းၵျူး
ၽႃႇသႃႇၵျူး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ Judaism ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇ ၵိူဝ်းယမ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျူးၶဝ်။ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ [1] ဢၼ်ယုမ်ႇယမ် ပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သမ်ႇမႃႇႁီႇၿရူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျူးၶဝ်ၼႆႉ ယုမ်ႇမၢတ်ႈဝႃႈ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၼႆႉ ၽြႃးၸဝ်ႈ ၽၢၼ်ႇသၢင်ႈပဵၼ်မႃး ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈလၢၼ်ဢိတ်ႉၸရေးၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ [2] လုၵ်ႈလၢၼ် ဢိတ်ႉၸရေးၶဝ်ၼႆႉ ငဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၶဝ်လုၵ်ႉတီႈ ပူႇမွၼ်ႇ ပႅတ်ႉထရီႇဢၢတ်ႉၵျႅၵ်ႉၵွပ်ႉ ဢၼ်မႃးၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ သမ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၽႄႈလူင်းမႃးသေ ပဵၼ်ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ထူၼ်ႈသိပ်းသွင်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ မူႇၸုမ်းတင်းသဵင်ႈဝႃႈတႄႉ ပၵ်းပိူင်ဢုပတေႇလႄႈ ၶေႃႈပႆးၺၢတ်ႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽြႃး ဢဝ်လိၵ်ႈ ဢဝ်သူပ်း လၢတ်ႈပၼ် မူဝ်းၸႅတ်ႉ Moses တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်လွႆသိၼႆး Sinai ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3] ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႃႇရဵၵ်ႉၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ Karaites Judaism ၵူၺ်း ၵုမ်းထိင်းဝႆႉ ဢၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၼႆႉ မီးပိုၼ်းႁိုင်ႁီးမႃး ပီပွင်း 3000 လိူဝ်ယဝ်ႉသေ ၶဝ်ႈပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵဝ်ႇၵႄႇ ႁိုင်သေပိူၼ်ႈ သိုပ်ႇမီးဝႆႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၼၼ်ႉ ဝၢႆးလင်မႃး သိုပ်ႇၽႄႈပဵၼ်မႃး ၽႃႇသႃႇၶရိယၢၼ်ႇ၊ ၽႃႇသႃႇဢိတ်ႉၸလၢမ်ႇ၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၿႁေး လႄႈ ၽႃႇသႃႇဢေႇပရႃႇႁိမ်ႇယဝ်ႉ။ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၽႃႇသႃႇၵျူးၼႆသေ ပိူင်ၽၢင်ၵျူး ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်ယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈလႄႈသင် လွင်ႈပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈသင် ႁူမ်ႇငမ်းထိုင် မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ဝႆႉယူႇ။
လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျူးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၸုမ်းၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၶဝ်ႈပႃး လုၵ်ႈလၢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျူး လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ၸိူဝ်ႈၼပ်ႉယမ် ၽႃႇသႃႇၵျူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2007 ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျူး မီးယူႇ မွၵ်ႈ 13 လၢၼ်ႉသေ ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ မိူင်းဢိတ်ႉၸရေး မီး 40% ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မီး 40%။ ၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈမီးဝႆႉ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၽိင်ႈၵဝ်ႇ၊ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ ဢၼ်ၸွမ်းလၢႆးၵဝ်ႇ လႄႈ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းသၢႆငၢႆၼႆယူႇ။ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ် တိုဝ်းၵမ်ဢုပတေႇၵျူးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ ၽိင်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ ဢၼ်ၸွမ်းလၢႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မၵ်းမၢႆဝႃႈ တေလႆႈၸွမ်း ၽိင်ႈထုင်းဢုပတေႇၵျူးၼႆယူႇ။ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၽိင်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ယင်းဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၸိမ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၶဝ် လိူဝ်သေ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇဢၼ်ၸွမ်းလၢႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ [4] ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းသၢႆငၢႆၼၼ်ႉတႄႉ မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈလိူဝ်သေ သွင်ၸုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈသႂ်ႇၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢုပတေႇၵျူးၼၼ်ႉ ၶဝ်မၢတ်ႈမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၸိသင်ႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆၵူၺ်း၊ ၶဝ်ဢမ်ႇမၢတ်ႈမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃး ၵၢင်ၸႂ်ၵျူးတင်းသဵင်ႈတႄႉ မီးဝႆႉ ၸႂ်ၵုမ်းထိင်း ဢုပတေႇၶဝ်ယူႇ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းပိုၼ်းဝႃးၸိုင် လုမ်းတြႃးၽိသဵတ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႈႁႂ်ႈၸွမ်း ပၵ်းပိူင်ဢုပတေႇၵျူးယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ပိၵ်ႉသမ်ႉ လုမ်းတြႃးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇမီးဝႆႉယူႇသေတႃႉ တႃႇတေတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၽႃႇသႃႇလႄႈသင် ၼႃႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ဢုပတေႇလႄႈသင် လွင်ႈဢၼ်ပၼ်ဢႃႇၼႃႇသုၼ်ႇႁဵတ်း တမ်ႈတီႈ သေၵေႃႉၵေႃႉ သေၸုမ်းၸုမ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်းၵႅဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵျူးၶဝ် ပိၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽႃႇသႃႇလႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶဝ်ပိုင်ႈဢိင်ယုမ်ႇယမ် ၸဝ်ႈၽြႃးသူႇလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် တႃႇသေႇသေတႃႉ ပေႃးဢဝ်သၽေႃးတြႃးဝႃႈတႄႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ် ၸဝ်ႈၽြႃးသူႇလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵႂႃႇယုမ်ႇယမ် တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃးလႄႈ တီႈၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈသမ်ႇမႃႇၵျၢမ်းၵဝ်ႇၵျူးၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈၵိၼ်ႇဝႆႉ လွင်ႈဢိတ်ႉၸရေးၶဝ် ၵႂႃႇယုမ်ႇယမ် ၽြႃးတၢင်ႇသူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈပိၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇၼၼ်ႉ တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ပၢၼ်ၵရိ-ပၢၼ်ရေႃးမ တေႃႇပေႃးထိုင် ၽႃႇသႃႇၶရိယၢၼ်ႇ ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီး လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တင်းၼမ်ယူႇ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵျူးၶဝ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈသမ်ႇမႃႇၵျူးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ် တႅမ်ႈပဵၼ်မႃးသေ တၢင်ႇၽိုၼ်မၢႆၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽြႃးၽီၼႆၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸွမ်းပိုၼ်းၸိုင် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်လွၼ်ႉမွၼ်း ၽႃႇသႃႇၵျူး ပူင်သွၼ်ပၼ်မႃး တင်းၼမ်သေ တုၵ်းယွၼ်းမႃးဝႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈတိုဝ်းၵမ် ယမ်ယုမ်ႇၸွမ်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ လွၵ်းလၢႆးလႄႈ ၶေႃႈသင်သွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈ တၢင်းထတ်းသၢင်မႃး။ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်လွင်ႈယုမ်ႇယမ် မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉ ဢၼ်မီးမႃး မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ် မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉဝႃႈၸိုင် ၵျူးၵေႃႉဢၼ်ပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး ၼႂ်းလွင်ႈယုမ်ႇယမ် သေဢၼ်ဢၼ်ၸိုင် ၵျူးၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈမၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၸုၼ်ႉပႅတ်ႈဝႃႇတ၊ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၽႃႇသႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃးၸိူဝ်းၼႆႉ တမ်ႈတီႈၼိူဝ် မၢႆႇမူဝ်ႇၼူဝ်လႄႈသင် တီႈၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ႁၼ်ထိုင်ဝႃး မၼ်းဢမ်ႇႁူမ်ႇတူမ်းလႆႈ ၼိူဝ်ၵူၼ်းၵျူးတင်းသဵင်ႈၼႆသေ ၵူၺ်းမၢတ်ႈမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၼႄႉၼၢမ်း ပၢၵ်ႈၼႄ လွၼ်ႉမွၼ်းၽိုၼ်ထမ်း ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဝိၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ၵျူးၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ မီးတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ မၢႆႇမူဝ်ၼၢႆႉ ဢိတ်းဢီႈယူႇ။
ပိုၼ်ႉထၢၼ် သၽေႃးတြႃး မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉ တိုၵ်ႉမီးမိူင်းၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ႁႅတ်ႉသတၢႆး (Hasdai Crescas) လႄႈ ၵျူဝ်းသႅပ်ႉဢႄႇၿူဝ်ႇ (Joseph Albo) ယၢမ်ႈ ထတ်းသၢင် တီႈၼိူဝ် ၶေႃႈပူင်သွၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ထဵင်ဝႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် သၽေႃးတြႃး မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး ဢၼ်တေၸၢင်ႈယုမ်ႇလႆႈၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ထဵင်ၶိုၼ်းၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉ ဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းၽိတ်း ယူဝ်းယူဝ်း၊ ဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ ၵျူးဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ဝႃႇတသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၼႄဝႆႉ ၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ တေႃႈဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်း လွၼ်ႉမွၼ်း ၶေႃႈပူင်သွၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈ ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇယူႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း မၼ်းၼႄပၼ်ဝႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းဢၼ်ယုမ်ႇယမ် ၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸိမ်ႇ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇသေ ၼႄပၼ် ၵေႃႉဢၼ် ယုမ်ႇယမ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈသမ်ႇမႃႇၵျူးတင်းသဵင်ႈ မီးဢႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပိုၼ်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျူဝ်းသႅပ်ႉၽၢတ်ႉၸ် (Josephus) လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ် တိုဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းသေ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ယဝ်ႉ။ ပၵ်းပိူင်ဢုပတေႇၵျူးၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸုၼ်ႉၽႃႇသႃႇ တေၶဝ်ႈမႃးလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵျူး လူဝ်ႇလႆႈ ထိူဝ်ပၢတ်ႇပႅတ်ႈ ၼင်ပၢႆၵၢၼ်ႈယဵဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၽိင်ႈထုင်း လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ လူဝ်ႇမီးမၢႆမီႈလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈသိုပ်ႇထိင်းသိမ်း တိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး မိူဝ်းၼႃႈမႃး ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး မၢႆႇမူဝ်ႇၼၢႆႉ တင်းၼမ် တေလႆႈၶၢမ်ႇ ပိူၼ်ႈဝႆႉမၢင်ဝၢင်းႁဵဝ်ႇယူႇ။ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် “ဢႃႇၼီႇမဢႃႇမိၼ်ႇ” လႄႈ “ယိၵ်ႉတႄးလ်” (Ani Ma’amin and Yigdal) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵျူးၶဝ် တင်းၼမ် တေမႃးႁူမ်ႈၵၼ် ဝႆႈၸဝ်ႈၽြႃးသေ ဝၢႆႇၼႃႈၵႂႃႇၸူး ဢၼ်မုင်ႈမွင်းဝႆႉဝႃႈ တင်းၵမ်ႇၽႃႇ တေႁပ်ႉၶၢမ်ႇယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တႃႇတေ လုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈသေ တမ်းဝၢင်းပၼ် မူႇပိူင်ၽႃႇသႃႇ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵျူႇၻႃႇဢိတ်ႉၸမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမီး။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသေ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵျူႇတႃႇဢိတ်ႉၸမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီဝူၼ်ႉၸွမ်းဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ပၢႆးၽႃႇသႃႇၵျူးၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လဵၵ်ႉသေဢမ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ယႂ်ႇသေဢမ်ႇဝႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၽိုၼ်ထမ်းသမ်ႇမႃႇ ႁီႇၿရူးလႄႈ ၶေႃႈသပ်းလႅင်း ထႄးလ်မၢတ်ႉ လႄႈ ၵႅတ်ႉၿႃႇလႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Shaye J.D. Cohen 1999 The Beginnings of Jewishness: Boundaries, Varieties, Uncertainties, Berkeley: University of California Press; p. 7
- ↑ "Knowledge Resources: Judaism". Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Retrieved 22 November 2011.
- ↑ "What is the oral Torah?". Torah.org. Retrieved 22 August 2010.
- ↑ "Jewish Denominations". ReligionFacts. Retrieved 22 August 2010.


text:
ပွင်းတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပွင်းတီႇ (မၢၼ်ႈ: ပေါင်းတည်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Paungde) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 18 တီႇၵရီႇ 28 မိတ်ႉၼိတ်ႉတေႃႇ 72 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 95 တီႇၵရီႇ 23 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 12 မိၼ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 130 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီး ဝဵင်းပျီႇၼႆ ၵႆယၢၼ် 32 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၵေႃႈ လတ်းဝဵင်းပွင်းတီႇသေ ႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈထုင်ႉပွင်းတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇ လႄႈ ဝဵင်းတႄးၵူင်း ၼႆသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 250 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 379 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝဵင်းပျီႇယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 17286 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶွၵ်ႈပွင်းတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွၵ်ႈၵူၼ်းလူင် ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉပဵၼ် ၶွၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇၼၼ်ႉ ပွင်သွၼ်ပၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ လႄႈ သွၼ်ပၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းမူၼ်ႉမႄးၼမ်ႉၸႂ် တီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်း ဢၼ်လူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉရဵၼ်းလတ်းၵႂႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တီႈ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽႃႈၽႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းပွင်းတီႇ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးလူင်သွင်သူႇ မိၼ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇရိ လႄႈ မိၼ်းလႅတ်ႉဝႄးသီႇရိ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈတႃႈဝဵင်းသေ ပဵၼ်ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဝၢင်းၽြႃးမိၼ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇရီႇၼၼ်ႉ တီႈ ၵျွင်းၽြႃး ၼၼ်ႉ မီးငဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဵဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင် ႁွတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1259 ၼီႈ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သိပ်းမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆး လဵပ်ႈ ၶဵဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင်သေယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပွႆးၵိုၼ်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးလႆႈၶိုင်ပွင်ပၼ် ရူတ်ႉရဵၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း တီႈဝဵင်းပွင်းတီႇ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပွႆးလဵပ်ႈမွၵ်ႈ ပႅတ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်ၵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (6)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ(460)


text:
ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး (ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း တိုၵ်ႉသုင် ပႆႇယွမ်းၶိုၼ်းပဵင်းတၢင်ႇဝဵင်း လႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ။
တႄႇဢဝ် လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပႆႇယွမ်းလူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ 92 (1) လိတ်ႊလႂ် တိုၵ်ႉမီး 2,850 ပျႃးလႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းတီႇၸေႇ 1 လိတ်ႊလႂ် တိုၵ်ႉမီး 3,500 ပျႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၼႃး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ ပႆႇယွမ်းလူင်း။ ႁဝ်း ၶႃႈ ၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သူၼ်ႁႆႈ ၼႃး ပဵၼ်လၢၵ်ႇၶႃႈလူး ယၢပ်ႇယူႇၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ။ တၢင်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈၶၢႆၵၼ် 1 လိတ်ႊလႂ် 2,200 – 2,300 ပျႃး မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း။ ႁဵတ်းသင် တီႈဝဵင်းႁဝ်းၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵႃႈပဵၼ်တၢၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး တီႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ တႄႇၶိုၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈၵၢင်ပီၼႆႉသေ ၼမ်ႉမၼ်း 92 (1) လိတ်ႊလႂ် ပုင်ႈၶိုၼ်ႈထိုင် 3,900 ပျႃး ။ ထိုင်မႃးႁၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးၼႆႉ ၸင်ႇလူတ်းယွမ်းလူင်းမႃး 1 လိတ်ႊလႂ် 2,850 ပျႃး ။
ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၸမ် 2 ပီၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်းႁႅင်း၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင် ၵိၼ် ယႅမ်ႉ ၶိုၼ်ႈၵူႈမဵဝ်း၊ ငိုၼ်းႁႃယၢပ်ႇ၊ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း မၢင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈၸရိတ်ႈသေ လႆႈပွႆႇပႅတ်ႈၼႃးႁၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပီၼႆႉ ယွၼ်ႉၶၼ်ၵုၼ်ႇ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈႁႅင်း ႁႃငိုၼ်း ယၢပ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃးမၢင်ၵေႃႉ တင်ႈၸႂ်ပွႆႇၼႃးႁၢမ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းလုမ်းလုမ်းၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၵေႃႉ ႁဵတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈမီး ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈၸရိတ်ႈမၼ်း။ ပေႃးဢဝ် % ဝႃႈၸိုင် 100 % ၼႆႉ တႃႇ 35 % ၼႆႉ ပွႆႇၼႃးႁၢမ်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ပမ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၾႆး ပိုတ်ႇၶၢႆ တင်းမူတ်းမီး 6 ႁၢၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉၶၢႆယွႆႈ ၵိုၵ်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇၶၢႆထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၵမ်ႈၼမ် ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇဢဝ်တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶွင် ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵႃႈၼႆ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်း ၵမ်ႈၼမ် လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇဢဝ် တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်မႃးၶၢႆ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇသိုပ်ႇဢဝ် တီႈဝဵင်း ၼမ်ႉၸၢင်မႃးၶၢႆသမ်ႉ တီႈၼၼ်ႈ ၶဝ်ပေႃးၵိၼ်ၼမ်ႉမႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႃႈၸရိတ်ႈတၢင်းသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႉပေႃးၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈၼႆ လႄႈ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵႃႈ။ ပူၼ်ႉမႃးလၢႆဝၼ်းၼႆႉ ၶႃႈၵႂႃႇသိုဝ်ႉ တီႈၼမ်ႉၸၢင်မႃး 1 ပီႇပႃႇ 5 သႅၼ်တဵမ်။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉထိုင် 1 ပီႇပႃႇ 630,000 ပျႃး ၵႃႈၼႆႉ ၵွၼ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်း လူင်းမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ 1 လိတ်ႊ 2,000 ပၢႆ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ သူၼ်ႁႆႈၼႃး။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢဝ်ၶဝ်ႈ။ ပေႃး ဝၢႆးဢဝ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ တေသိုပ်ႇၽုၵ်ႇၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ။ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 7 ပွၵ်ႉ 3 ဢိူင်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တေမီး 8,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပၢႆးသၢႆႊ
ပၢႆးသၢႆႊ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Science) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇသေ ၵဵပ်းဢဝ်မႃးတီႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႃႈ ပၢႆးသႅၼ်ႉ ၼႆၵေႃႈမီး။ "ပၢႆးသၢႆႊ" ၼႆႉ တႃႇတေပိုၼ်ႇတီႈပွင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆပႃႈလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်း။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆလၢႆၵွၺ်းပႆယဝ်ႉ၊ တေလႆႈပႃးၵၢၼ်ၵႅမ်းတူၺ်း လွင်ႈၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ထတ်းၸၢမ်းတူၺ်းပႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ထတ်းတူၺ်း ၸၢမ်းတူၺ်းမႃးၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁုပ်ႈလၢတ်ႈပၼ် ဢမ်ႇၼၼ် သပ်းလႅင်းၼေပၼ်လႆႈ လွင်ႈလူၵ်ႈၵမ်ႇၾႃႇဢၼ်ႁဝ်းႁႃးယူႇသဝ်းၼႆႉ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် ပၢႆးသၢႆႊ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ လွင်ႈလူၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်းယူႇသဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶႂ်ႈဝႃႈဢီႈသင်တေႉတေႉ။ လၢႆးပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်၊ မီးပၵ်းမီးပိူင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်။ ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈၽဵင်ႈၽဵင်ႈ လၢတ်ႈယူဝ်းယူဝ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း သေ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေတိူဝ်းပွင်ႇၸႂ် တိူဝ်းလွင်ႈၵမ်ႇၾႃႇဢၼ်ႁဝ်းႁႃးယူႇသဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၵဵပ်းႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႉ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇသေယဝ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁိဝ်ႈၸင်ႊတူၺ်းလီလီသေယဝ်ႉ ၸင်ႇသပ်းလႅပ်းလွင်ႈလူၵ်ႈၶူင်းၵၢၼ်လူၵ်ႈႁဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆသၢႆႊၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႅမ်းတူၺ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ထတ်းၸၢမ်းတူၺ်းလႆႈၸိုင် ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈမိုဝ်းတႃႇတေၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ် ႁႂ်ႈတိူဝ်းငၢႆႈငႅမ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉမႃယူႇယဝ်ႉ။
တီႈပွင်ႇ ပၢႆးသၢႆႊ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေပိုၼ်ႇတီႈပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပၢႆးသၢႆႊ"ၼႆႉ လၢႆးမၼ်းမီးယူႇလၢႆလၢႆလၢႆး။ ၵူၺ်းၼႃႇ တီႈပွင်ႇ "ပၢႆးသၢႆႊ" ၼႆႉသမ်ႉ တေမီးယူႇလၢႆၸၼ်ႉလၢႆတွၼ်ႊဝႆႉ။ ၸိူသ်းၼၼ်ႉၸမ်း -
- ၵၢၼ်ၵႅမ်းတူၺ်း(ပႂ်ႉတူၺ်း)လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်တမ်းဝၢင်းၶေႃႈထၢမ်လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈထၢမ်လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ထတ်းၸၢမ်းလၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႆႈ(လိုမ်ႉ)ထတ်းသၢင်လၢႆးသၢႆႊ
- ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽွၼ်းၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ လၢႆးသၢႆႊ
- လိုမ်ႉထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း တၢင်းဢၼ်ထိုင် ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် လၢႆလၢႆဢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။


text:
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး တႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈဝူင်ႈၵူၺ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 330 ပၢႆ ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈလတ်းၽၢၼ်ႇမိူင်းထႆးသေ ဢၢၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းမလေးသျႃး ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 8 June 2022 ၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 73 ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ပရႃႇၸူပ်ႇၶီးရီးၶၼ် ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၽူႈၸၢႆး 52 ၵေႃႉ၊ ၽူႈယိင်း 21 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၶဝ် ဢၢၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ မိူင်းထႆး လႆႈပၼ်ၵႃႈၵႃးလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် ငိုၼ်းထႆး 25,000 ထိုင် 30,000 ဝၢတ်ႇ (တူၵ်းမႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 14 သႅၼ် ထိုင် 16 သႅၼ်) ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9 June 2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 39 ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၼၶွၼ်းသီထမရၢတ်ႉ ဢၼ်ပႂ်ႉယူႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇ တႃႇတေသိုပ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈမိူင်းမလေးသျႃး ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်လႆႈပၼ် ၵႃႈၵႃးလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် ငိုၼ်းထႆး 70,000 ဝၢတ်ႇ (ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 40 သႅၼ်ပၢႆ) သေ လႆႈႁူႉဝႃႈ တင်း 39 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မွၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 10 June 2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 38 ၵေႃႉ ၼိူဝ်လူတ်ႉၵႃး 3 လမ်း ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၸႄႈတွၼ်ႈၶျႆးၼၢတ်ႉသေ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ထႅင်ႈ 18 ၵေႃႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသင်ၶရႃႉပူႇရီး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး MGR Online ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ႁူဝ်ပီႊ 2022 ၼႆႉမႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၵႆႉၵႆႉတီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆး တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလၢႆလၢႆပုၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းယွၼ်ႉလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ၊ လွၵ်းၵၢတ်ႇႁႃလဵင်ႉတွင်ႉဢမ်ႇမီး ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ဢွၵ်ႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်လိူၼ် January 2022 ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 14 June 2022 ၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈလိူၼ်ပၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်း မီးထိုင် 30,000 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 20,000 ပၢႆ ယင်းတိုၵ်ႉထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်တူဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းလမ်းၼိုင်ႈ လုၵ့်ၵဵင်းတုင် ၵႂႃႇ တူၼ်ႈတီး ပဵၼ်ၽေးၵိုင့်ၵၢင့် တီႈတၢင်းလူင်းလွႆမိူင်းၵႃ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/11/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းလိုၵ်း 11 မူင်းၶိုင်ႈ ။
ၸုမ်းၸွႆႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တူင်ႈတႃႈ ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ _” ၸႂ်ႈဢေႃႈ မီးၵူၼ်းထူဝ်းမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၵႃးပိၼ်ႈၼႆၼႃႇ ႁဝ်းၵႂႃႇ ပေႃးလိုၵ်းယဝ့်ဢေႃႈ တီႈတၢင်းၶဝ်ႈ တူင်ႈတႃႈ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၼၼ့် လႅပ်ႈ ပရိၵ်ႈၵႃးၶဝ် တေပွင်ႇၼေႈ ဢမ်ႇၵုမ်းလႆႈႁေလႄႈ ပိၼ်ႈတူၵ်းႁူၺ်ႈၼၼ့်ၵႂႃႈ “ဝႃႈၼႆ။
ၵႃးဢၼ်ပဵၼ်ၽေးၵိုင့်ၵၢင့်ၼႆ့ ပဵၼ်ၵႃး Hiace (အံဇာတုံး) မီးၵူၼ်းၶီႇ 6 ၵေႃ့ ပႃးၵူၼ်းႁေႃႈ ။ ၼႂ်းၼၼ့် လူ့တၢႆထင်တီႈ 2 ၵေႃ့ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁေႃႈမၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမႃးၸွမ်းၼိုင်ႈၵေႃ့။ ၵူၼ်းယိင်း 2 ၵေႃ့ လႄႈၵူၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃ့ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ သူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆ့တီႈ ႁူင်းယႃလူင်ၵဵင်းတုင် ။
ၼႂ်းပီၼႆ့ၵူၺ်း သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႂႃႇမႃး ၵဵင်းတုင်- တူၼ်ႈတီးၼႆ့ ၵႆ့ပဵၼ်ၽေးၵိုင့်ၵၢင့် မႃးၶိူဝ်းယႂ်း။
မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ့်မႃး ဝၼ်းတီႈ 16 ၼၼ့်ၵေႃႈ ၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵႂႃႇတူၼ်ႈတီး ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ပိၼ်ႈတၢင်းလူင်းလွႆ တီႈၼိုင်ႈၼႂ်းၵႄႈ တူၼ်ႈတီး – ၵဵင်းတုင် မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ 21/11/2022 သမ်ႉယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 4 မူင်းပၢႆ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ရူတ်ႉၵႃးလူင်တၢင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ပိၼ်ႈတီႈၵူတ်ႉႁူၺ်ႈၵိုတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၼွင်ၶဵဝ်-ၵျွၵ်ႉမႄး။ ရူတ်ႉၵႃးတိတ်းၶမ်ယၢဝ်း တေႃႇထိုင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်း။


text:
ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:ၶၢဝ်ႇ
- 2021၊ မၢတ်ႉၶျ် 31 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇၾႅတ်ႉတရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ သေၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးဝႃႈ ယႃႉသိမ်း လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008) ၼႆယဝ်ႉ။
- 2021၊ မၢတ်ႉၶျ် 21 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈယိုဝ်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်း ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉသေ ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းလႆႈတၢႆ 100 ပၢႆယဝ်ႉ။
- 2021၊ မၢတ်ႉၶျ် 9 ၼၼ်ႉ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢဝ် မၢၼ်းဝိၼ်းၶႅင်ႇတၢၼ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
- 2021၊ မၢတ်ႉၶျ် 2 ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုင်ပွင်ၼႃႈၵၢၼ် တႅၼ်းတၢင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈ ယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ။
- 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- တႄႇဢဝ် 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 သေ လႆႈမီး လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢႆၽေးလႅင်၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တင်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 26/10/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ လုၵ်ႉတီႈထမ်ႈလူင် မိူင်းၵႅတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ႁွတ်ႇထိုင် ဝဵင်းၵႃလီႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉတေသိုပ်ႇယေႃးမုၼ်ၵႂႃႇတႃႇပွင်သၢင်ႈသႃသၼႃ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၶူးဝႃးၸဝ်ႈယေႃးမုၼ်ထိုင် တီႈဢိူင်ႇမိူင်းပူးဢွၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပဵင်း ၊ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 5 မူင်းၼႆႉၶူးဝႃးၸဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင်ၵႃလီႉ ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၺႃႇၼသီႇရိ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵိင်ႇၽႄငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းလၢတ်ႈဝႃႈ – “ ၶူးဝႃးပေႃႈ လုၵ်ႉထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထိုင် တီႈထၢတ်ႈၸွမ်မၢတ်ႇ မိူင်းပူးဢွၼ်ႇ။ ထိုင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်ၵႃလီႉ။ ပိုၼ်ႉတီႈမၢင်ဢၼ် မိူဝ်ႈၶူးဝႃးပေႃႈ ယူႇၼႂ်းထမ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵႆႉလၢတ်ႈမႃးတၵ်ႉမႃးလႄႈ ၸဝ်ႈတေမီးၶၢဝ်းတၢင်းမႃးထိုင်။ တေထိုင် တီႈလႂ်လၢႆလၢႆၼႆၵေႃႈ လုၵ်ႈသိတ်ႇတ ပေးၶိုၼ်းပွင်ႇၵၼ်ဝႆႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေၽႅဝ်ဝၼ်းလႂ်ၼႆ တႅပ်းတတ်းပႆႇလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 13/10/2022 ၼႆႉမႃး ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လုၵ်ႉဢဝ်တီႈမိူင်းၽူင်း ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း မႃးထိုင်မိူင်းၽျၢၵ်ႈ – ၵဵင်းတုင် – မိူင်းပဵင်း။ ဝၼ်းတီႈ 14 ၼႆႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ႁွတ်ႈ ထိုင်ထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ။
ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး လၢႆၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ တေလုၵ်ႉတင်း မိူင်း တႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းၵႃလိ၊ ၵုၼ်ႁဵင် တေႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တင်းထုင်ႉဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ တေပွၼ်ႈထမ်း တြႃးပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:BGD
ၶေႃႈသပ်းလႅင်း
{{BGD}}
တေၼႄပၼ် ႁဵင်းၵွင်ႉ လႄႈ ႁၢင်ႈၸွမ်ပိဝ် ဢၼ်ၵွင်ႉဝႆႉ တီႈ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း
{{flag|Bangladesh}} သေ တွၼ်ႈတႃႇ Bangladesh ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လိၵ်ႈလၵ်းၸဵင်သၢမ်တူဝ် ဢၼ်မႄးထတ်းလႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ ISO 3166-1 alpha-3 ၶူတ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ။
You can also use
{{BAN}} (which is a redirect to this template) because "BAN" is the IOC code and FIFA code for Bangladesh.
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
- Template:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Bangladesh - တိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈလိူၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်ပိဝ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း။


text:
ၶၢဝ်းယၢမ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ
ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ၵၢၼ်ပႃးၸႂ် ဝႃႇသၼႃႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၊ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ် ၵၢၼ်ပႃးၸႂ် ဝႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈမီးယူႇ။ ဝႃႇသၼႃႇၶႃႈႁဝ်းသမ်ႉ ပႃးၸႂ်ၶႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႅမ်ႈလၢႆး ၼႆႉပဵၼ်ဝႃႇသၼႃႇၶဝ်ႁဝ်း ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းတီႈဢေႇသုတ်း 3 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ ၶႃႈတိုၼ်းတမ်းဝႆႉတႃႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝႆႉယူႇ ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၶႃႈတေၵႆႉလူဢၢၼ်ႇ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ သင်လုၵ်ႉမႃးယဝ်ႉ သုၵ်ႈၼႃႈသေ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈလူလိၵ်ႈမွၵ်ႈ 1 ၸူဝ်ႈမူင်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းႁိူၼ်း ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း ဝၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ သင်မႃးထိုင်တီႈယူႇတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈလုမ်းယဝ်ႉၼႆ ၸိုင်ႈပေႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းၵႆႉလူလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈယူႇၵူႈၶၢဝ်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ
ပေႃးမီးၶၢဝ်ႈယၢမ်းတၢၼ်း တေႁႃၶၢဝ်းယၢမ်းသေၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ၼေႃတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း တေမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈၶႆႈႁဵတ်းၶႆႈသၢင်ႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်ႈမေႃၶဝ်ၵူႈၵေႃႉယူႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼႃႇလႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉၼမ်လိူဝ်သေၶႃႁဝ်းၵေႃႈမီးတၢင်းၼမ်ဝႆႉယူႇ။ ပီႈႁူႉၼိုင်ႈ ၼွင်ႉႁူႉသွင် သင်ႁဝ်းမႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်း တိုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇၼႃႈယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႃႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉ
ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉၼႆႉ ႁမ်ႉၼမ်တေပဵၼ် ၵၢၼ်တၢင်းႁူႉ ပၢႆးၸႂ် လႄႈ ၵၢၼ်လွင်ႈဢွင်ႇမႅၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ( Motivation And Success ) တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉတၢင်းႁူႉမီးၵႃႈႁိုဝ် ပေႃးၶႆႈႁူႉ ႁႂ်ႈႁႃတူၺ်းၼႂ်းပပ်ႉလႄႈ ပႂ်ႉတူၺ်းမိူဝ်ႈမၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပႃႇၼႃႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၼႆၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယၢမ်လၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆဝႆႉယူႇ။ သင်ပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ ၶႃႈပၼ်ႁႅင်း လိၵ်ႈသင်ၵေႃႈလီ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်း ပေႃးမီးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇပေႃးၶႆႈႁၼ် ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ ႁမ်ႉၼမ်သေပိူၼ်ႈယူႇ တႅမ်ႈဝွၵ်း တႅမ်ႈၸိူဝ်း တႅမ်ႈၵၢၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈပၼ်ႁႅင်းယူႇ လိူဝ်ဝႃႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸူႉၸူဝ်း ၵေႃႉႁၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတေႉ ၶႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႃႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉ
ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ဢမ်ႇမျၢတ်ႇယႃႇႁႂ်ႈသုမ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၶတ်းၸႂ် သႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် လႄႈ လူလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼမ်ၼမ်သေၵမ်း။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈ ႁဝ်းၶႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶႆႈတူၵ်းတဵမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းယူႇတီႈ ၼေႃတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းလၢႆလၢႆယဝ်ႉဝၢႆးၼႆႉမႃး ၵွပ်ႈၼႆ ၸူဝ်ႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈတႅမ်ႈပိုၼ်း ႁဵတ်းပိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် ႁႂ်ႈမၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅပ်ႉသေၵမ်း မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
သႅင်သိုၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
ႁၢင်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼႆႉ ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ ၶဝ်ႈလၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းဝတ်ႉလႄႈ လၵ်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းသွမ်းသင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ/ ယေႃး ၵီႇ တီႈတိူၵ်ႈၵမ်ႇမထၢၼ်း ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ထပ်းၵၼ်မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ဝၼ်း ။
ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁိမ်းႁွမ်းတိူၵ်ႈၵမ်ႇမထၢၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် မႃးၵိၼ် ၼွၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ ၼမ်ၼႃႇ။ ယွၼ်ႉၸမ်ထိူၼ်ႇလႄႈ ၵၢင်ၶမ်ႈ/ ၶိုၼ်း၊ ၶဝ်ၵႂႃႇႁႃလၵ်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈ ပေႃးလၵ်ႉဢမ်ႇလႆႈ သမ်ႉမႃး လၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းၵျွင်း ။ လၵ်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းသွမ်းသင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ ယေႃးၵီႇ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းထႅင်ႈ။ ဢၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးလၵ်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းသွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ မီး 4-5 ဝၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်တြႃး တီႈတိူၵ်ႈၵမ်ႇမထၢၼ်း ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ပီၼႆႉ တိုၵ်ႉပိုတ်ႇမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း လႆႈမွၵ်ႈ 20 ဝၼ်းၼႆႉၵူၺ်း ။
ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 20 ႁူမ်ႈၵၼ်လမ်းတီႉ ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် ႁိမ်းႁွမ်းတိူၵ်ႈၵမ်ႇမထၢၼ်း၊ ဢိၵ်ႇ ၼႂ်းပွၵ်ႉ/ယွမ်ႇ ၵၢင်ဝဵင်းလႄႈ တီႈမီးၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ထင်ယူႇသဝ်းၼမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိုပ်ႈလမ်းႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇ ႁႂ်ႈႁၢင်ႇယၢၼ်တင်းတိူၵ်ႈၵမထၢၼ်း။
မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 29/8/2022 ၵေႃႈ ၽူႈလၵ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းသူႇယႃႈမဝ်းၵၼ်ၸိူဝ်းၺႃးတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး ထတ်းဢမုၶၻီး တႃႇပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ၶၢဝ်းတၢင်းပီပၢႆမႃးၼႆႉ တီႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈ မဝ်း ၵမ် လိူင်ႇၼမ်ႁႅင်း ၼွၼ်းမူၵ်းၸွမ်းၼႃႈႁိူၼ်းယေး၊ ၸွမ်းၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆယိပ်းၶွၼ်ႉ/မိတ်ႈသေ ႁွၼ်ႈထဝ်ႇ ဢႅဝ်ႇၵႂႃႇမႃး ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႆႈၸႂ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။


text:
ၾၢင်ႁၢင်ႈလီငၢမ်း ဝဵင်းဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈႁဵၵ်ႈၶၢၼ်ၼၢမ်း 3 ၸွမ် 7 ၵဵင်း 11 ၼွင် 12 ၽၵ်းတူဝဵင်း ပၢႆႁူမူၽၵ်းတူယၢင်းၶမ်း ဝဵင်းဢၼ်မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉလိူင်ႇမၢၵ်ႈၼမ်ၵိုၼ်း ဝဵင်းဢၼ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႈၶမ်းၼမ် ဝဵင်းဢၼ်ပေႃႈၵႃႉ မိုတ်ႈသူင် လႆၶဝ်ႈလႆဢွၵ်ႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်း၊ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မီးၽၵ်းတူၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးသူႇတဝ်ႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸူး မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်းၵဝ်ႇၵႄႇဢႃယုၸဵတ်းပၢၵ်ႇပီပၢႆ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢႅဝ်ႇတွင်ႈတဵဝ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ မီး “မႄႈၼမ်ႉၶိုၼ်” ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ ၊ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် မီးဢဵၵ်ႇၵလၵ်း(ၾိင်ႈၾၢင်ၾင်လၵ်း)လၢႆလၢၵ်ႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼမ်ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈသဝ်းၵိၼ်ထင်ဝဵင်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး၊ မီးၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ- ၵိုင်ႇတင်း ပိူၼ်ႈပေႃးလိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ “ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၵဵင်းတုင် မီးငိုၼ်းၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ၸၢင်ႈဢိုပ်းၶဝ်ႈလူးၵွၼ်ႇ” ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမိူင်းၵဵင်းတုင် မီးၼမ်ႉၶူင်းၶႅၼ်ႈၵၢင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းတင်းပွတ်းႁွင်ႇဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆတင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈႁင်းမၼ်း ၊သဵၼ်ႈတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးၵေႃႈ ယၢပ်ႇ (ဢမ်ႇလီ) ၊ လိူဝ်သေပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵႆၵၼ်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ၊ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်မီးမၢၼ်ႈယူႇ ၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ပေႃးၶဝ်လၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်ၼႆ တၵ်းတေလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ။ ပေႃးလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁူႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းဢုပ်ႇၶဝ်ၶိုၼ်း ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ၶဝ်ၵေႃႈၵႃႈလႆႈၾိုၵ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ၵူၵ်းၵီႈၵူၵ်း ၵၢၵ်းတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်။ ၵူၼ်းၼႂ်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ပေႃးလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼႆ တေသႄႉၼႄၵၼ်ဝႃႈ – “ယႃႇမႃး ႁႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၶၢမ်ႈၶူင်းမႂ်းယူႇ” ဝႃႈၼႆႁင်းၵၼ်။
ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈၼင်ႇၼၼ် ႁူမ်ႈဝႃႈၶူးသွၼ်ဢၼ်သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႈဢင်းၵိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်တႆး။ ပေႃးပဵၼ်ၶူးသွၼ်မၢၼ်ႈၵေႃႈ တၵ်းပဵၼ်ၶူးသွၼ်ဢၼ်မႃးယူႇမိူင်းတႆးႁိုင် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈမႃးဢဝ်ၽူဝ်တႆး မႃးဢဝ်မေးတႆးသေမေႃၵႂၢမ်းတႆး။ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉႁူမ်ႈဝႃႈၶူးသွၼ် ဢၼ်သွၼ်ၽႃသႃမၢၼ်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈၸီႉၸႅင်ႈ သပ်းလႅင်းတီႈပွင်ႇၵႂၢမ်းမၢႆ တေပဵၼ်ၽႃသႃတႆး ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ သွၼ်ၸွမ်းၽႃသႃၵႂၢမ်းမႄႈ။ ဝၢႆးလင်မႃးၼႆႉ မၢင်ႁူင်း ႁဵၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမေႃလႄႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၽႃသႃၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ် သွၼ်ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၽႃသႃလႂ်ၵေႃႈ တဵၵ်းႁႂ်ႈလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽႃသႃၼၼ်ႉ၊ ပေႃးၽႂ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းႁဵၼ်းၽႃသႃတၢင်ႇဢၼ်ယူႇၸိုင်တေ လႆႈထုၵ်ႇမႂ်ငိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ထုၵ်ႇတူတ်ႈ(တၢမ်ႇ) ၸုၵ်းတေႃႇပေႃးလူင်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႄႇ- ဢမ်ႇၼၼ်လႆႈလႅၼ်ႈ ႁွပ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႄႇ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် မီးၶိူဝ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလူင်၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးလႅမ်း၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးလွႆ၊ လွႆလ၊ ဢႃးၶႃႇ၊ လႃးႁူႇ၊ ဝႃႉ၊ ပလွင်ႈ၊ ၵူၺ်ႈ၊ ဢႅၼ်ႇ၊ သႅၼ်ၸိုမ်း ပဵၼ်လၵ်းႁူမ်ႈသၢဝ်းသီႇၶိူဝ်းၵူၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉမိူင်း ၵိုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃးၸဵမ်ပိုင်း ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႃသႃၵၢင်ပဵၼ်ၵႂၢမ်း “တႆး-တႆးၶိုၼ်”။
ထွႆႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၵဵင်းတုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း “ယူၼ်း” (လၢၼ်ႉၼႃး) ၊ ၵူၼ်းထႆးၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁိုဝ် ထႆး ၽၢၵ်ႈၼိူဝ်ၵမ်ႈၼမ် လႄႈ လၢဝ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးၼႂ်းမိူင်းတႆးဢၼ်ယူႇပွတ်းၸၢၼ်း ၾၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလေႃးထွႆႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼမ်။ မၢင်ၶေႃႈ တႆးၾၢႆႇတူၵ်းၶူင်းလႄႈၾၢႆႇဢွၵ်ႇၶူင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်လႄႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ပဵၼ်လွင်ၵၼ်မႃးလၢႆၸဝ်ႈလၢႆသိုပ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼႆႉ ၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵူၼ်းတႆး (ၵဵင်းတုင်) ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တင်း ထႆး လၢဝ်း သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး တေငၢႆးၵၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၼမ်။
ဝၢႆးမိူင်းတႆးဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၸွမ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇလၢႆပီ သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၵၢၼ်ႉသိုၵ်းၶႄႇလႅင်ထွႆလူၼ်ႉလူင်းမႃး ပၵ်းထၢၼ် ၸွမ်းပႃႇလႅဝ်းၵဵင်းလၢပ်ႈ၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ မိူင်းတူၼ် ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်တေႃႇသူႈၶိုၼ်းၶႄႇလႅင်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢၢင်ႈဝႃႈမႃးၸွႆႈၵႅတ်ႇၶႄလိုပ်ႈႁေႃႈၶႄႇၽိူၵ်ႇၼႆသေဢဝ်တပ်ႉမၢၼ်ႈမႃးပၵ်းထႅမ်ထႅင်ႈၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၸွမ်းမိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢီႈ ဝဵင်းလဵၵ်ႉဝဵင်းဢွၼ်ႇၼႂ်းထုင်ႉၵဵင်းတုင်သေၽႄႇဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ဢေႃးၸႃႇ)ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်။
ႁူမ်ႈဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ဢၢင်ႈဝႃႈၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈတိုၵ်းလိုပ်ႈၶႄႇၽိူၵ်ႇၼႆၵေႃႈ လိူဝ်သေဢမ်ႇတိုၵ်းလိုပ်ႇၶႄႇၽိူၵ်ႇ ယင်း ပၢႆပူၼ်ႉပႅၼ်ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈထိူၼ်ႇႁူၺ်ႈၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇ ႁၢင်ႇၵႆဝဵင်းၼၼ်ႉထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈဢမ်ႇမီးႁႅင်းသိုၵ်း တေႃႉတႄႉမီးပလိၵ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵႃႈၼၼ်ႉၵွႆးလႄႈ ဢမ်ႇၽွင်းလိူဝ် လွင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်လႆႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉလဝ်ႈလိူင်ႈယိုၼ်ႈၵႂႃႇထိုင်ၸၼ်ႉၽူႈယႂ်ႇပႃႈၼိူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းထတ်းၸွမ်းဢဝ်လိူင်ႈ ပၼ် ပၢႆဢဝ်ၶၢပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸွမ်းထႅင်ႈသေ ဝႃႈ – “ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူဝ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယူဝ်ႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းၵွႆးယူဝ်ႉ ႁဝ်းတေထတ်းတူၺ်းၵႂႃႈ” – ဝႃႈၼႆသေ လိူင်ႈမၼ်းၵေႃႈႁၢႆၵႂႃႇ ယဝ်ႉၵႂႃႇလၢႆလၢႆ။
ၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၵဵင်းတုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးၶိုၼ်ႁဝ်းသူၼ်ႇယႂ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်းပီႈၼွင်ႉတႆးလူင် တႆးၼိူဝ် တႆးလိုဝ်ႉ တႆးလႅမ်းလႄႈပီႈၼွင်ႉ တႆးလွႆ လွႆလ ဢႃးၶႃႇ လႃးႁူႇ ဝႃႉ ပလွင်ႈ ၵူၺ်ႈ ဢႅၼ်ႇ သႅၼ်ၸိုမ်း ႁူမ်ႈတင်းၶိူဝ်းလဵၵ်ႉၶိူဝ်းၼွႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သၢဝ်းသီႇၶိူဝ်း။ လိူဝ်သေသူင်ဢမ်ႇမီးလိူင်ႈမီးလၢဝ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇ တႅမ်ႇၸႃႉတေႃႇၵၼ်ယဝ်ႉ ယင်းမီးမဵတ်ႈတႃႇ ၽဵင်ႇပဵင်း ၸႂ်ၵႂၢင်ႈ မေႃဢီးလူၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် မိူဝ်ႈတုၶ်ႉယၢၵ်ႈၶၢၼ်ၵိၼ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉပိုၼ်ႉပွႆႇ ပႅတ်ႈၵၼ်။
မၢင်သူၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်းႁူမ်ႈဝႃႈ ၽႃသႃဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၵၢၼ်ၼပ်ႉထိုဝ်သႃသၼႃ မီးတင်းပုတ်ႉ ၶရိသ်ႉ ဢိသလၢမ်း ၽီ သၢင် လၢႆသႃသၼႃး ပႅၵ်ႇၵၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသႄႉၵၼ်ၼႄးၵၼ် ဝႃႈၵၼ်၊ ႁူႉၸၵ်းၼႃႈတီႈလႄႈသုၼ်ႇလႆႈၽႂ်မၼ်း ဢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇၶတ်းၶႅင်ႈၶတ်းၶႃၵၼ် မီးၵၢၼ်မီးငၢၼ်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ယူႇၸမ်ၵိၼ်ၸမ်ၵၼ်ၵေႃႈၸွႆႈၵၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်။
ၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼမ်ဢေႇဝႃႈ ဢဝ်လွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈပဵၼ်လၵ်း ပၵ်း မၼ်ႈတိုဝ်းၵမ်ၵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တေလႆႈဝႃႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၽွင်းမိူင်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေမေႃပွင်သၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ ယင်းမေႃႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉပႅင်းၵၼ် ႁၵ်ႉၵၼ်ၸွႆႈၵၼ်။


text:
ေပႃးမိူၼ်ၼင်ႁဝ်းၶႃႈ ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းမႃး ယၢမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈမႃးမိူၼ်ပၢၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉၼႆၸိုင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းမၢၼ်ႇ ၸွမ်းပၵ်းပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်းမၢၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်လိၵ်ႈလၢႆး တွပ်ႇလိၵ်ႈမိူၼ်လႆႈေၵႃႈ လႆႈထီႉၼိုင်ႈၵူႈလိူၼ်လိူၼ် ယူႇမႃးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်း (10)ပီႊပၢႆ ဢမ်ႇႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းသင် ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်းသင် ယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းေသ သမ်ႉမၢၵ်ႉမၼ်ႈမၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉၼႆၵၼ်ၵူႈေၵႃႉ ၵူႈႁူင်းႁဵၼ်းယူႇ။
- ႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉထတ်းသၢင်ႈ
- ႁႂ်ႈေမႃဝူၼ်ႉၽိတ်းၽိတ်းထုၵ်ႇထုၵ်ႇ
- ႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉႄၽႇသၢင်ႈ
- ႁႂ်ႈေမႃၼပ်ႉထိုင်ပိူၼ်ႈ ထပ်ႉထိုင်ႁဝ်း
ၼႂ်း (4)လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းလူင်မၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၵူႈလင်လင် လူဝ်ႇလႆႈမီး ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် ဢမ်ႇသွၼ်ဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉထတ်းသၢင်ႈ
ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈ ၵ ႁဝ်းေၵႃႈလၢတ်ႈၸွမ်း ၵ ပိူၼ်ႈဝႃႈ ၶ ႁဝ်းေၵႃႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉၸွမ်း ၶ ၼႆႉပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈဝႃႈ။ ၶႂ်ႈယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း လႆႈပွႆႉမႃးလၢႆလုၵ်ႈလၢႆၸုမ်ႈ ေၵႃႈယဝ်ႉ ေပႃး တိုၵ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉေမႃထတ်းသၢင်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆးႄလႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်တၢင်း ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉသင်ႄလႈ တႆးေတႃႇတႆးလႆႈၽိတ်းၵၼ် ယွၼ်ႉသင်ႄလႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃၼႃႇ ယွၼ်ႉသင်ႄလႈ လႆႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ေၶႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ (Why) ႄလႈ (How) ၼႆႉ ၼႂ်းပၢႆးဝူၼ်ႉတႆးႁဝ်း ၼႂ်းဢွၵ်းၼႂ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးေဢႇၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ။
- ႁႂ်ႈေမႃဝူၼ်ႉၽိတ်းၽိတ်းထုၵ်ႇထုၵ်ႇ
ယႃႇေပႁဵတ်းၵူၼ်းၶီႇႁိုဝ်း လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉ ဢမ်ႇမီးတီႈၵိုတ်းဢမ်ႇမီးတီႈၸွၵ်ႇ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင် လူဝ်ႇလႆႈထွမ်ႇ ယဝ်ႉလူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉထတ်းသၢင်ႈ
- ႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉႄၽႇသၢင်ႈ
သွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်လၢႆးပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သွၼ်ဢဝ်ပိူင်တၢႆ သွၼ်ဢဝ်ၵျၢၼ်ႇဢူမ်သူပ်းၵူၺ်းေတႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး သွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼွၵ်းတၢႆ လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၵဝ်ႇၸႂ်ႉႁဵတ်းၼႆႉ မႂ်းေတလႆႈႁဵတ်း ၵဝ်ၸႂ်ႉမႂ်းၵိၼ် မႂ်းေတလႆႈၵိၼ် ဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉ တႃႇေတေၵႃႇသၢင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢွၵ်ႇၶွင်ႇမႂ်ႇမႂ်ႇသင် မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈၵူၺ်း။
ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆႉ လူဝ်ႇေမႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း လူဝ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈ ၸၢမ်း ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၶႂ်ႈသၢင်ႈ ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ႄလႈ ၶႂ်ႈၶူင်ႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇၶွင်မႂ်ႇမႂ်ႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမၼ်း လုၵ်ႉမႃးတီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းႄလႈ ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉမႃးတီႈၶုၼ်ၽီၶုၼ်သၢင်ႇၶဝ် ႁဵတ်းၶူင်ႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးပၼ်။ သွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်လၢႆးပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ သွၼ်ၼႆႉ ထၢမ်ႇၼႆႉ တွပ်ႇၼႆႉ လႆႈလိၵ်ႈတႅမ်မၢၵ်ႉ (100) မၢၵ်ႉၵူၺ်းေတႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇယႂ်ႇေလႃႇ လူဝ်ႇၶိုၼ်းထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတႅပ်းတတ်းပၼ်လႆႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝ မၼ်းၸၢႆးမၼ်းၼၢင်းႁဝ်းၼႆၶိုၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
- ႁႂ်ႈေမႃၼပ်ႉထိုင်ပိူၼ်ႈ ၼပ်ႉထိုင်ႁဝ်း
ၵၢၼ်ၼပ်ႉထိုင်ပိူၼ်ႈ ၼပ်ႉထိုင်ႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ေပႃးႁဝ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၼပ်ႉထိုင်ႁဝ်း ထီႉၼိုင်ႈႁဝ်းေၵႃႈ လူဝ်ႇေမႃၼပ်ႉထိုင်ပိူၼ်ႈ လၢတ်ႈလွင်ႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇလီ ၶႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်ပိူၼ်ႈၼဝ်ႈေသ သမ်ႉဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈလီ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်လီၸွမ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၼမ်ႉၸႂ်ၸၼ်ႉတဵမ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းပႅတ်ႈလၢႆၵူၺ်း။ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶႃႉလွင်ႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇလီ ၶႃႉၸိုဝ်ႈပိူၼ်ႈၼဝ်ႈေသ ဢဝ်ၽွၼ်းလီပဵၼ်လွင်ႈသုၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇေၵႃႈမီးတၢင်းၼမ် ၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် လိုၼ်းသုတ်းမႃး ေတလႆႈၽွၼ်းႁၢႆႉ လူင်ၵၢၼ်တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ၵူၺ်း။
ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်း ၵူႈတီႈတီႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပႃး ၵၢၼ်ေမႃၼပ်ႉထိုင်ပိူၼ်ႈ ၵၢၼ်ေမႃယူႇႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ် (How to living together) ၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈယႂ်ႇၼႃႇ တႆးႁဝ်းၼႆႉ ယူႇၸွမ်းၵၼ်ေၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ် ယူႇၸွမ်းပိူၼ်ႈေၵႃႈ ဢမ်ႇေပႃးေမႃၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်းပိူၼ်ႈ ေမႃယူႇႁင်းၵူၺ်း ေၵႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း။ ေပႃးမီးပၼ်ႁႃမႃးမိူဝ်ႈလႆႈေၵႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်ႈၷၢၼ်ပဵၼ် Team ေသႄၵႈၶၢႆ ပၼ်ႁႃၼႆေၵႃႈဢမ်ႇမီး ၵၢၼ် Team Work ဢမ်ႇမီး ၵၢၼ် Communication ဢမ်ႇပဵၼ် ၊ ၵၢၼ် How to solving together ေၵႃႈ ဢမ်ႇေမႃၶဝ်ႈႁႃႁဵတ်းသၢင်ႈ ၊ ၵၢၼ် Respecting ၵၼ်ေၵႃႈဢမ်ႇမီး ၊ ယွင်ၸုမ်းၼိုင်ႈႄသႉၸုမ်းၼိုင်ႈ လိုၼ်းသုတ်း ႁဝ်းတူၵ်းသူမ်းယဝ်ႉ ေတတူၵ်းသုမ်းထႅင်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင် တွၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႄလႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းေတပူၵ်းပွင် ေတသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ သွၼ်လၢႆးၵဝ်ႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်းေတႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈလႆႈယဝ်ႉ ယဝ်ႉေၵႃႈ ႁိုင်မႃးေၵႃႈ ၵၢၼ်သွၼ်ႁဝ်း ေပႃးဢမ်ႇႁဵတ်း Update ၸွမ်းေၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၸႂ်ၸၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသင်ႄလႈ ေတႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၶႂ်ႈမႃးႁူင်းႁဵၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉေၵႃႈ ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶႃႈႁဝ်းေၵႃႉလဵဝ်ေသလၢတ်ႈႄတႉ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်ေတႉၸႂ်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းၼႃႇ ေၶႃႈတွပ်ႇၸၼ်ႉလိၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸၢတ်ႈမႃးတႅပ်းတတ်းသင်ပၼ် ၽဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မိူဝ်း ၼႃႈဢၼ်ေတဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉလႃးလႃး။
ၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈၶႅၼ်ႇလၢႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵႃႇႁိုဝ်ေၵႃႈယဝ်ႉ ေပႃးဢွၵ်ႇမႃးၼွၵ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉ ေပႃးဢမ်ႇပႆႇေမႃႁႃလၢႆးႄၵႈၶၢႆႇပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ေတလႆႈ ႁၼ်ဝႃႈ ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႄလႈ ၵၢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ၵၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇႁႂ်ႈမၼ်းမႃးၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ၽူးမိူင်း
ၶႃႈႁဝ်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈသိုဝ်ႇ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2004 တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး SSSNY ဝဵင်းၵဵင်မႆႇ၊ ၽူႈပၼ်ပၢင်သွၼ်တႄႉ ပဵၼ်လုင်းသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ)၊ လုင်းသၶႁ သွၼ်ပၼ်လွင်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်တွင်းလႆႈလီတႄႉ 5Ws 1H (Who, What, When, Where, Why and How?) ၶၢဝ်ႇၼိုင်ႈႁူဝ်ၼႆႉတေလႆႈမီး (ပ 6 တူဝ်) မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်ၽႂ်၊ ပဵၼ်သင်၊ ပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်၊ ပဵၼ်တီႈလႂ်၊ ပဵၼ်ၵွပ်ႈသင် လႆႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီ 2005 သမ်ႉဝၢႆးသေယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ် J-School (Journalism School) လႆႈၶဝ်ႈၽိုၵ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၸုမ်း ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈမွၵ်ႈသၢမ်လိူၼ် မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉလႆႈၽိုၵ်းလႆႈႁဵတ်း လႆႈႁဵၼ်းႁူႉဢဝ် လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လွင်ႈ တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ တီႈဢႃးၸၢၼ် ၶိုၼ်းသႂ် လႄႈ လုင်းသၶႁ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆး ၸဵမ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဝႃႈၼမ်ႉ ၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သိုပ်ႇႁဵၼ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်ၸွမ်းၸုမ်း NGO/INGO။
မိူဝ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဵမ် B.A တေႃႇပေႃးယဝ်ႉ M.A. ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈတင်းၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ (scholarship) လႄႈ တိုၼ်းဝႆႉၵတိသိတ်ႉၸႃႇဝႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈ ထုၵ်ႇၼီႈတႆး။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈဝႃႈလူဝ်ႇတႅၼ်းၼီႈတႆးၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈငိုၼ်းတိုၼ်းဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် မီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းတီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ပေႃးႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်း မိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႃႇ လႄႈ လႆႈႁပ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈပဵၼ်တႆးၼိုင်ႈၵေႃႉလႆႈႁပ်ႉၵူၺ်း၊ ဢၼ်ၸဝ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ ယၢင်း လႄႈ တႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
မိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးလႄႈ တိုဝ်ႉတၢင်းပၼ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းၶႂ်ႈပွၵ်ႈမႃးမိူင်းတႆး မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇတႆး “ၼင်ႇၼူၵ်ႉ ၸွၵ်ႇပေႉလႅမ်ႈၶႃး ၸၢင်ႉငႃးပေႉတုမ်မႆႉ” ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇပေႉ မဵတ်ႉငႃး ၵူၺ်းၵေႃႈ တိုၼ်းပေႉၸႂ် ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈပီ 2019 ၼႆႉ မီးသုၼ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းလီ လႄႈ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸွမ်းၸုမ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၶိုၼ်း ဢၼ်ပၵ်းလုမ်း တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး လႆႈဝႃႈပွၵ်ႈမႃးယူႇမိူင်းတႆး ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မုင်ႈမွင်းဝႆႉ။ ဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸုမ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ပေႃးတေပဵၼ်သုၼ်ၵႅၼ်ၵၢင် ၶေႃႈမုလ်း ႁႂ်ႈပေႃးမီးၶေႃႈမုလ်း ၵပ်းၵၢႆႇမိူင်းတႆး ၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း တႃႇၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမႅၵ်ႉၵႃႊၸိၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽူးမိူင်း
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ


text:
ၵူၼ်းမီးၵႃးၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး တီႈပၢမ်ႉယႂ်ႇသေ မႃးၼင်ႈၶၢႆၶိုၼ်းၶၢင်ႈတၢင်း ၵၢင်ဝဵင်း ၊ ၶၢႆထိုင် 1 လိတ်ႊ 1 မိုၼ်ႇပျႃးၵေႃႈမီး။
တႄႇဢဝ် ႁူဝ်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼႆႉမႃးၼမ်ႉမၼ်းၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်သုင်ၶိုၼ်ႈႁႅင်း တီႈပၢမ်ႉၵေႃႈသိုဝ်ႉယၢပ်ႇ၊ ၵူၼ်းမီးၵႃးၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်ပႂ်ႉသိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉဢဝ်မႃးလုတ်ႇဢွၵ်ႇသႂ်ႇ တဝ်ႈ/ၶူတ်ႇ/တိင်ႇ သေၶၢႆၶိုၼ်းၶၢင်ႈတၢင်း 1 လိတ်ႊလႂ် 8,000 ပျႃး ထိုင် 10,000 ပျႃးၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၼ်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶဝ်ဢဝ်ၵႃးၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်သေ ပႂ်ႉသႂ်ႇတီႈပၢမ်ႉၵမ်းလဵဝ်။ ပေႃးယဝ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းမႃးၸုပ်ႇ ဢဝ် ၼမ်ႉမၼ်းၵႃးၶဝ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇပုင်းသေ ဢဝ်မႃးတၢမ်းၶၢႆ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းလူင်မူႇၸေႊ 1 လိတ်ႊ 8,000 ပျႃး – 10,000 ပျႃး။ သင်ပဵၼ် 1.25 လိတ်ႊသမ်ႉ 15,000 ပျႃး။ ၶဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆသေ တမ်းၶၢႆမႃးၸွမ်းတၢင်း ၼမ်တႄႉၼမ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ပၢမ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ပၢမ်ႉယႂ်ႇလူင် တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ ပေႃးယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉတႄႉ မီးၼမ်ႉမၼ်းတႃႇၶၢႆယူႇ။ ပေႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း – ဝၢႆးဝၼ်း မႃးတႄႉ ၼမ်ႉမၼ်းမူတ်း ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵႃး/ ၸဝ်ႈရူတ်ႉသၢမ်လေႃႉၶဝ် ႁိမ်ၵၼ်ၵႂႃႇသိုဝ်ႉသေ ၶိုၼ်းမႃးလုတ်ႇဢွၵ်ႇၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းလူင် ။
“ၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉ မၼ်းသဵင်ႈယွၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႂႃႇပႂ်ႉသိုဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ၵေႃႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းမၼ်းတၼ်းသိုဝ်ႉ ပဵၼ်လၢႆပွၵ်ႈ ၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးသႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ မႃးၸုပ်ႇဢဝ်သႂ်ႇပုင်းသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵႃး/ သၢမ်လေႃႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်ဝႆႉထႅင်ႈ ႁဵတ်းၼႆ။ ၸဝ်ႈၵႃး/ ၸဝ်ႈသၢမ်လေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်ၼႆႉသေ ဢမ်ႇလႅၼ်ႈလႅင်းရူတ်ႉၵႃးၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းမႃး ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တင်ႈတႄႇ ၵၢင်လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၶၼ်မၼ်းဢမ်ႇၵႃႈႁႅင်းတၢၼ်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ၼႆႉမႃးၵူၺ်း ၶဝ်ၶၢႆၵႃႈႁႅင်း”- ၵူၼ်းမူႇၸေႊ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ဢၼ်ပိုတ်ႇၶၢႆ ၸွမ်းပၢမ်ႉယႂ်ႇသမ်ႉ 1 လိတ်ႊလႂ် 3,000 ပၢႆ မၢင်တီႈ 3,500 ပျႃ။ မၢင်ႁၢၼ်ႉ ၶၢႆပၼ် ၵႃးၼိုင်ႈလမ်း သႂ်ႇပၼ် 3 မိုၼ်ႇ၊ မၢင်ႁၢၼ်ႉ ၶၢႆပၼ် 5 မိုၼ်ႇ၊ ရူတ်ႉၶိူင်ႈသမ်ႉ 3 ႁဵင် ဢမ်ႇၼၼ် 5 ႁဵင်ပျႃး။ ပေႃး ဢဝ်ပုင်းၵႂႃႇသႂ်ႇ ဢမ်ႇၶၢႆပၼ်။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ပၢမ်ႉမၼ်းယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ပိုတ်ႇၶၢႆ ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ မၢင်ႁၢၼ်ႉ တႄႇပိုတ်ႇၶၢႆ 5 မူင်းၵၢင်ၼႂ် ထိုင် 8 မူင်းၵၢင်ၶမ်ႈ။ မၢင်ႁၢၼ်ႉ ပိုတ်ႇၶၢႆ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆတႄႉ ပွင်ပဵၼ်လႆႈယူႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ၊ ႁႃၵိၼ်ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇသိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸႂ်ႉ။


text:
ရူတ်ႉၵႃးလမ်းၼိုင်ႈတၢင်ႇၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ် 4 ၵေႃႉမႃးပဵၼ်ၽေးဢုပၢတ်ႈ ပိၼ်ႈတူၵ်းၼမ်ႉ တီႈဝဵင်းၵဵင်းႁၢႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးလူႉတၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 5/9/2022 ၵူၼ်း 4 ၵေႃႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ် သင် ၶီႇမႃးၸွမ်းၵၼ်ၼႂ်းၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ ၊ ႁူမ်ႈတင်းၸဝ်ႈၵႃး ပဵၼ် 5 ၵေႃႉ၊ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽေးဢုပၢတ်ႈ ၵႃးပိၼ်ႈတူၵ်းၼမ်ႉမႄႈလၢဝ်း ၼႂ်းမူႇဝၢၼ်ႈၸလိၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈသူၺ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၸိုင်ႈ ထႆး။
ၸၢႆးတႆးထိူၼ်ႇ ၽူႈၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ –“ၼႂ်းၵႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်မႃးၸွမ်းၵၼ် 5 ၵေႃႉ ပႃး ၸဝ်ႈၵႃး။ မႃးပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႈၵၢင်ႇၵႃးပိၼ်ႈ တူၵ်းၼမ်ႉသေ လႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၼၢင်းမျႃႉၵျီႇ ။ ၸူမ်ၼမ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ 7 ဝၼ်း၊ ၸင်ႇႁႃႁၼ်ၶိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသေ ဝၼ်းတီႈ 12 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း လႆႈပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ၽဝ်တီႈပႃႇ ႁဵဝ်ႈလူင်းမၢၵ်ႇၽိူင်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈလၢဝ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၵႃးလမ်းၼၼ်ႉ တင်းမူတ်း မႃးၸွမ်း 5 ၵေႃႉ ပႃးၸဝ်ႈၵႃး ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉ၊ ၽူႈယိင်း 2 ၵေႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၵႃး 1 ၵေႃႉ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်တိုင် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး 2 ၽူဝ်မေး။ ၵူၼ်းမိူင်းယႆ ၽူႈယိင်း 1 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼွင် ၵေးသီး ၽူႈၸၢႆး 1 ၵေႃႉ ။
ယၢမ်းလဵဝ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇတၢႆသေ လွတ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၺွပ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ ပႃးၸဵမ်ၸဝ်ႈၵႃး ။
“ၶဝ်လႆႈပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈမႃး 1 ၵေႃႉ 18,000 ဝၢတ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈထုၵ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉ တင်းမူတ်း 4 ၵေႃႉ ပႃးၸဝ်ႈၵႃး။ တႃႇ 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ 1 ၵေႃႉ လိူၼ်ပၢႆ။ တႃႇၸဝ်ႈၵႃးၼၼ်ႉတႄႉ ၺႃးဢဝ်လိူင်ႇၸွႆးတြႃးဝႆႉ 2 လိူင်ႇ”- ၸၢႆးတႆးထိူၼ်ႇ သိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼၢင်းမျႃႉၵျီႇ ၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄး ။ မီးလုၵ်ႈဝႆႉ 2 ၵေႃႉ ဢႃယု 3 ၶူပ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ဢႃယု 6 လိူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇသေ ၼၢင်းမျႃႉၵျီႇလႆႈ ဝႆႉၵိုတ်းဝႆႉပၼ်ပေႃႈမႄႈတၢင်းႁိူၼ်းသေ ၵႂႃႇမိူင်းထႆး တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵၢၼ်တီႈတေၶဝ်ႈမႃး မိူင်းထႆးၼႆႉ လူဝ်ႇတူၺ်းလီလီ ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ် လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတိ ယွၼ်ႉဢႃယု သၢႆၸႂ်ပိူၼ်ႈယူႇဝႆႉ ၼႂ်းၵမ်မိုဝ်းၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးတင်းမူတ်းလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉသတိ ၸၢႆးတႆးထိူၼ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
လၢႆးၶႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ (IPA: [lɑ́i kʰɑ᷆]), (မၢၼ်ႈ: လဲချားမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Laihka Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Laaikhaa]) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈလွၵ်းလၵ်း ႑႕႕႙ ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ ႓႑႘႖ ထတ်း (႙႗႑ မီႇတႃႇ) ဢေႃႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼႆႉပွတ်းႁွင်ႇမၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႄႈ ဝဵင်းမိူင်းၼွင်၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ မီးၵဵင်းၶမ်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး တင်း ထုင်ႉမိူင်းပွၼ်၊ ပွတ်းတူၵ်းၸမ်ႉမီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း လႄႈ ဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼႆႉ မီးဝၢၼ်ႈ ႖႕႑ ဝၢၼ်ႈသေ လင်ႁိူၼ်း မီးၵႂႃႇ ႖႗႖႔ လင်လႄႈ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ ႑႙႓႘ ၼၼ်ႉ တၢင်းၼမ်ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးၵႂႃႇ ႓႖,႓႑႙ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼႆႉ မၼ်းငဝ်ႈဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းပၵ်းဝႆႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း လွႆလႅမ် - သီႇပေႃႉယဝ်ႉ။ တင်းလွႆလႅမ်သေ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵႆယၢၼ် ႓႘ လၵ်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၽၶဝ် ၸူၼ်ႉဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၼင်ႇ မိူင်းတႂ်ႈသေ မၵ်းမၼ်ႈ ၸႄႈတိူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၵိင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼႆသေ ဢဝ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈတိူင်း၊ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼႆႉ ယၢမ်းလဝေ် ဝဵင်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၵိင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်သေ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႗႐ တဵမ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးမႃး ႔႔,႐႐႐ ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၵဝ်ႈပုၼ်ႈၸဵတ်းပုၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ သၼ်ႇလွႆသေ ၵူၼ်းႁဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ယူႇသဝ်းသေ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈတင်းၼမ်သေ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇဢွႆႈ၊ မၢၵ်ႇၸွၵ်း လႄႈ ၼဵင်ႈၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းလဵၵ်းလႄႈ ၶူဝ်းယူၼ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ [1]
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)


text:
ၼိၵ်းၵီႉ မီႇၼၢတ်ႇ
ဢူဝ်ႇၼီႇၵႃႇ ထၢၼ်ႇယႃႇ မႃႇရၢတ်ႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Onika Tanya Maraj) ႁိုဝ် ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼိၵ်းၵီႉ မီႇၼၢတ်ႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nicki Minaj) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸၢဝ်းဢမေႇရိၵၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵိူတ်ႇတီႇသႅၼ်းၸဵမ်းသ်၊ ဝဵင်းၽွတ်ႉ-ဢွၾ်ႉ-သပဵၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတရိၼိတႅတ်ႉလႄႈ တူဝ်ႇပေႇၵူဝ်ႇသေ ၶၢႆႉမႃးယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းၶႂိၼ်းသ်၊ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမေႇရိၵႃႉ မိူဝ်ႈဢသၢၵ်ႈတိုၵ်ႉလႆႈ 5 ပီႊ။
ဝၢႆးလင်လႆႈဝၢင်းၶၢႆၶႅပ်းၵႂၢမ်း ၼႂ်းပီႊ 2007 လႄႈ 2009 သေ လႆႈႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၸွမ်းၸုမ်းယင်းမၼ်းၼီး ဢႅၼ်ႇထိူဝ်ႇထဵၼ်းမႅၼ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Young Money Entertainment)။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ၊ ပီႊ 2009 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလႆႈဝၢင်းၶၢႆၶႅပ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽိင်ႉၶ်ၾရၢႆးၻေး ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ဝႅမ်ႇပႃႇ၊ ပီႊ 2010 သေ လႆႈတၢင်းဢွင်ႇမၢၼ်ထိုင်တီႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။[2][3] ၽဵင်းၵႂၢမ်းမၼ်းၼၢင်း လႆႈၶိုၼ်ႈ ပဵၼ် ထီႉၼိုင်ႈ တီႈၼိူဝ် Billboard 200 လႄႈ လႆႈႁပ်ႉသူးၶိုၵ်ႉတွၼ်းသီၶမ်းၶၢဝ် ၶွင်မုၵ်ႉၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၾၢႆႇၽဵင်းၵႂၢမ်း မိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ (RIAA)။ ဝၢႆးသေဝၢင်းၶၢႆၽဵင်းၵႂၢမ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉသေ မၼ်းၼၢင်းလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်မီးၽဵင်းၵႂၢမ်းၶိုၼ်ႈယူႇၸၼ်ႉထီႉၸဵတ်း တီႈၼိူဝ် Billboard Hot 100 မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ[4]။ ၽဵင်းၵႂၢမ်းထီႉသွင်မၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ "Your Love" ၼၼ်ႉၵေႃႉ လႆႈၶိုၼ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉထီႉၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း Billboard Hot Rap Songs သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်းလႆႈပဵၼ်မႃး ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းရႅပ်ႇပႃႇ ၵေႃႉဢမ်ႇလႆႈတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတီႈၽႂ်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈထႅၼ်ႈမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 2002 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ [5]။ မၼ်းၼၢင်းတင်းလႆႈပဵၼ် ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼၢင်းယိင်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်း MTV's Annual Hottest MC List[6] ။ မၼ်းၼၢင်းလႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင် တီႈRising Stars ၼႂ်းပိုၼ်းမၢႆတွင်း Billboard Studio ထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ Album မၢႆသွင်မၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် Pink Friday: Roman Reloaded လႆႈဢွၵ်ႇဝၢင်းၶၢႆ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ၊ ပီႊ 2012 ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈမၢႆဢႅလ်ႇပမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း ၼိၵ်းၵီႉ မီႇၼၢတ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Pink Friday(2010)
- Pink Friday: Roman Reloaded (2012)
- The Pinkprint (2014)
- Queen (2018)
ဢိင်ဢၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Dallas Police Department Report. TMZ.Com. Retrieved on November 10, 2011။
- ↑ Nicki Minaj Chart History at Billboard. Billboard. Retrieved on February 16, 2011။
- ↑ RIAA Gold & Platinum. Retrieved on January 4, 2011။
- ↑ "Nicki Minaj Makes History With Seven Billboard Hot 100 Songs"၊ MTV News။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - October 29, 2010။။
- ↑ Chart Beat Wednesday: Train, Dirty Heads, Nicki Minaj. Billboard. Retrieved on October 29, 2010။
- ↑ MTV's Hottest MC List. Retrieved on February 16, 2011။
သိုပ်ႇတူၺ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၶွင်ႉယူႇထုပ်ႉ ၼိၵ်းၵီႉမီႇၼၢတ်ႇ Nicki Minaj Official Youtube Channel
- ၾဵသ်ႉၿုၵ်ႉၶ် ၼိၵ်းၵီႉမီႇၼၢတ်ႇ Nicki Minaj facebookfanpage
- တႂိတ်ႇတႃႇ ၼိၵ်းၵီႉမီႇၼၢတ်ႇ Nicki Minaj Official Twitter
- ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ ၼိၵ်းၵီႉမီႇၼၢတ်, Nicki Minaj Official Instagram


text:
ၵႆ့ၵႆ့လႆႈယိၼ်းၵႂၢမ်းဢုပ်ႇလၢတ်ႈၵၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈ “သူင်သိူဝ်း” ပေႃးပဵၼ်တႃႇၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ ၸိူဝ့်ၶိူဝ်း သမ့်ဝႃႈ တႆးႁဝ်း ဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈလွင်ႈသင်ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႈလွင်ႈသိူဝ်း ႁဝ်းတိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ် ၶွၼ်ႈၵၼ် ၽွမ့်ၵၼ် လႆႈၸႂ်ၵၼ် ႁဵတ်းၸွမ်းၵၼ် လႆႈၵူႈလွင်ႈ ၵွပ်ႈမၵ့်မိုတ်ႈသူင်တၢင်းမူၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ ၽႂ်ၵေႃႈလၢတ်ႈႁဝ်းႁၵ့်ၸၢတ်ႈလိူဝ်သိင်ႇလႂ်လႂ် ၊ၵွႆးၵႃႈ ၽႂ်တေႃႇၽႂ် တေၶဝ်ႈၵၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈငၢႆႈငၢႆႈ။
လူၺ်ႈထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ တႆးၼႆ့သူင်မူၼ်ႈသူင်သိူဝ်း သူင်ငၢၼ်း(ပွႆး) ။တေႃႈဢမ်ႇလိူဝ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇယင်းဝႃႈ “သူင်သိူဝ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ” ။ပေႃးတႃႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈသမ့်ၽွမ့်ၵၼ်ႁမ့်ယၢပ်ႇၼႆပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢုပ်ႇၶၢၼ်ၵၼ် ပဵၼ်တၢင်းသႄ့ၵၼ်။ ၼႂ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇသူင်ငၢၼ်း(ပွႆး) ၸိူင့်ၼင်ႇ ပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇ(လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်း) လိူၼ်ႁႃႈ(သင်ၶၢၼ်) သၢင်ႇလွင်း(ၿူၶျ်,သမၼဵရ်ႊ) ပီမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ့သေဢဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ် ၵိူဝ့်ၵၼ်လဵၼ်ႈ။
ႁဵတ်ႇၽူလ်(လွင်ႈတၢင်း)ဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ငၢၼ်း(ပွႆး)ၸိူဝ်းၼႆ့ ႁူမ်ႈဝႃႈၾိင်ႈမၼ်း ၶႂ်ႈလူၼ့်လိူဝ် ၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် သေလႅၵ်ႈလၢႆႈၾၢင်ႁၢင်ႈ မၼ်းၵႂႃႇၽွင်ၵေႃႈ ငဝ်ႈႁႅၵ်ႈတူၼ်ႈတေႃမၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ်ႁဝ်း ယုမ်ႇယမ် တိုဝ်းၵမ် မႃးလၢႆၸူဝ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းယဝ့်လႄႈ တေတၢၼ်ႈ (တေႃႇတၢၼ်ႈ/ ၶတ်း/ ၶႂၢင်/ ဢီး/ ႁႄ့/ ယၼ်) ဝႄႈပၢၵ်ႈ မၼ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၵူၼ်းတႆးဢမ်ႇလႆႈ။ တိုၼ်းတေၵိုၵ်းၵၼ် ၵႂႃႇတေႃႇသိုပ်ႇပၢၼ်တႆးႁဝ်းယူႇ။ ၵွႆးၵႃႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းတေလႅၵ်ႈလၢႆႈ လၢႆးမႂ်ႇမႃးထႅင်ႈၸိူင့်ႁိုဝ်ၼႆၼၼ့်တႄ့ လၢတ်ႈတၢႆတူဝ်ၼႄ့ၼွၼ်း ပႆႇလႆႈ။ ဢီႈသင်ၵေႃႈလီ မၼ်းတိုၼ်းတေလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းၵၢပ်ႈမၼ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၵွႆး။
မိူၼ်ၶူဝ်းတႆးယၢမ်းလဵဝ် လဵၼ်းလၢႆး ႁွႆးယဵပ့်လႄႈသီၽႃႈ/ၽႅၼ်ႇ ၼိူဝ့်ၽႃႈမၼ်း ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႈဝၼ်ႈ(မၼ်ႈ) မိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈဢမ်ႇငၢႆႈ ၊ တေ တေႃးတိၼ်တေႃးမိုဝ်းမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈမၼ်းဢမ်ႇတၼ်းၵိၼ်ပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၽႃႈၽႅၼ်ႇပိူၼ်ႈဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလူင်သေတေႃး၊ ၸင်ႇပေႃး ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင့်တွင့်လဵင့်သႆႈ၊ ပေႃးတေၵုမ်ႇတေႃးတိၼ်တေႃးမိုဝ်းမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးလဵင့်တူဝ်ၸႂ်လႄႈၼႃႈႁိူၼ်း။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ဝႅပ်ႇၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းယင်းပဵၼ်လၢႆးတႆး ဢွၵ်ႇၾၢင်ႁၢင်ႈ ၶူဝ်းတႆးယူႇ။
လွင်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၵႆ့ၵႆ့လႆႈယိၼ်းသႄ့ၵၼ် ၵိူဝ့်ၵၼ် “တႆးၼႆ့ သူင်ငၢၼ်း(ပွႆး) သူင်မူၼ်ႈသူင်သိူဝ်း သူင်လူႇ သူင် တၢၼ်း ၵွႆးၽွမ့်ၵၼ်။ ပေႃးၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းတႄ့ ပႅၵ့်သမ့်လၢတ်ႈဝႃႈ ႁၵ့်ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၼႆၵေႃႈ ၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၼၼ့်ႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်၊ ပေႃးမီး ငၢၼ်း(ပွႆး)တႄ့ ယူႇၵႃႈလႂ် ၵႆၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၶွၼ်ႈၵၼ် ၽွမ့်ၵၼ်ပေႃးၵိုၼ်းဢိုၵ့်ဢိုၵ့်” ဝႃႈၼႆ။
ၸႂ်ႈယဝ့်လွင်ႈၼႆ့ဢမ်ႇမီးၽႂ်ထဵင် ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈငၢၼ်း(ပွႆး) ၼႆ့ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မူၼ်ႈၵၢၼ်သိူဝ်း ၵၢၼ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇ ၵႂႃႇလူ ၵႂႃႇတူၺ်း ပဵၼ်တၢင်းမူၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ဢမ်ႇမီးၽၢၵ်ႈမီးၾၢႆႇ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတေထဵင် လၵ်းၼမ်း (ပေႃႊလသီႊ) ဢမ်ႇမီး လွင်းတေလႆႈၵႂႃႇတုမ့် တွပ်ႇသင်တင်း ၸဝ်ႈငၢၼ်း(ပွႆး) ၶဝ်ဝၢင်းၽႅၼ်မီးလွင်ႈၵႃႈတၢင်းဝႅၼ် မီးၽူႈႁွင့်ၽဵင်းၵႂၢမ်းပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႉလႂ် မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇမႆႈၸႂ် ၸွမ်းသင် ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉတေႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတေလႆႈၵႂႃႇသင်ႇ ၵႂႃႇၼႄ့ၼမ်း ၵႂႃႇသၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇၵမ့်ထႅမ် ၵႂႃႇတေႃႇတၢၼ်ႈ လွင်ႈလၵ်းၼမ်းပၵ်းပိူင်သင်၊ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈမူၼ်ႈၶႂ်ႈသိူဝ်း ၶႂ်ႈၵႂႃႇဢမ်ႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတူၺ်း ၵႂႃႇယဝ့် ၶႂ်ႈပွၵ်ႈဢမ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဝႃႈသင်။
ၵွႆးၵႃႈ ပေႃးၵၢၼ်မိူင်းၼႆ ၵၢၼ်တေၽွမ့်ၵၼ်ၼၼ့်ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ ႁူမ်ႈဝႃႈပဝ်ႈမၢႆဢဵၼ်းဢၢၼ်းပဵၼ်တီႈလဵဝ် မိူၼ်ၵၼ် ၼႆၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လၵ်းၼမ်းၵေႃႈလီ ပၵ်းပိူင်ၵေႃႈလီ ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၵေႃႈလီ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ တၵ်းလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ထဵင်ၵၼ် ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၼ် ဢမ်ႇယွမ်းၵၼ်လႆႈ တၢင်ႇၾၢႆႇၵေႃႈဝႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈပဵၼ်ၼၼ်ထုၵ်ႇလႆႈ ပဵၼ်ၼႆ ယွၼ့်ၼၼ့်တႃႇၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈမီးလၵ်းၼမ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် လၵ်းၼမ်းမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ လၢႆးႁဵတ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၸင်ႇဝႃႈမၼ်းၶဝ်ႈၵၼ်ယၢပ်ႇ ၽွမ့်ႁူမ်ႈၵၼ်ယၢပ်ႇ။
ၵၢၼ်မိူင်းပဵၼ်ၵၢၼ်လိုၵ့်လွၼ့်သပ်းသွၼ့် မီးတင်းၽွၼ်းမီးမူႇၸုမ်းလႄႈ ၸၢင်ႈမီးပႃးသူၼ်ႇတူဝ် ယႃႇဝႃႈတင်း တၢင်ႇ မူႇတၢင်ႇၸုမ်းလႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵွႆးၵေႃႈ ယင်းတေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈမီး လူၺ်ႈဢဝ်ပၵ်းပိူင်မူႇၸုမ်းသေ ႁတ့် ႁႅတ့်ဝႆ့လႄႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၼၼ့် ဢမ်ႇထိုင်တီႈပေႃးလူမ့်ပင်းပိၼ်ႈလူႉလႅဝ်ၵွႆး။ ၵွႆးၵႃႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ ၼႂ်းမူႇ ၸုမ်း ၼၼ့် ပေႃးၽူႈၼမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈသမ့်ပွႆႇဝႆ့ယၢဝ်းၼၢၼ်းၵေႃႈၸၢင်ႈယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃး ပေႃးယႂ်ႇၵႂၢင်ႈထိုင်တီႈသုတ်းၵေႃႈ မူႇၸုမ်း ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈလူမ့်လႅဝ်၊ တူဝ်ယၢင်ႇလိုၼ်းသုတ်းမိူၼ်တပ့်သိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ။ ဢမ်ႇၵွမ့်တပ့်သိုၵ်း မိူင်းတႆး ၵွႆး။ ၵၢၼ်လုၵ့်ၾိုၼ့်တႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1958 ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ယဝ့် ယူႇမႃးပီ ပီပၢႆၵေႃႈ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ယွႆႈၵႂႃႇ ပဵၼ်လၢႆတပ့်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်တႅၵ်ႇ မၼ်းငၢႆႈလိူဝ်ၵၢၼ်ၵေႃႇ ၵၢၼ်ၵပ်း ၵၢၼ်သၢင်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်း။
“ပေႃးငၢၼ်း(ပွႆး) ၵွႆးယဝ့်တႆးၽွမ့်ၵၼ်” “ပေႃးၵၢၼ်ၽွမ့်ႁူမ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၼႆၽႂ်ဢမ်ႇသူၼ်ႇၸႂ်” ႁွင့်သႅၼ်ႇပၢဝ်ႇ ၶေႃးပေႃးႁႅပ်ႇပေႃးႁႅင်ႈ မႃးႁိုင်ၼၢၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇမီးၽႂ်သူၼ်ၸႂ်။ ပေႃးပဵၼ်ငၢၼ်း(ပွႆး) တႄ့ ၵိုၼ်းဢိုၵ့်ဢိုၵ့် ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈမၼ်းၶိုၵ့်။ ၵွႆးၵႃႈပွႆးၼၼ့် ႁဝ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းၽႂ် ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉတေႃႇၽႂ် ဢမ်ၵႂႃႇၽိတ်းဢမ်ႇထဵင်တင်းၸဝ်ႈငၢၼ်း(ပွႆး)ၵႂႃႇတူၺ်းပိူၼ်ႈၵႃႈ ၵႂႃႇထွမ်ႇပိူၼ်ႈႁွင့်ၽဵင်း ၵႂႃႇလူၺ်ႈၸႂ်ႁဝ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇ ၽႂ်တဵၵ်းၸႂ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇ သၢင်ႈပၼ်ႁႃ ထုၵ်ႇၸႂ်ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၵေႃႈယဝ့် ဢမ်ႇလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆသုၼ်ႇ လူႉ သင်ၸွမ်း၊ ယွၼ့်ႁဝ်းၶႂ်ႈမူၼ်ႈၶႂ်ႈသိူဝ်းၸွမ်း ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်ၸွမ်း ၶႂ်ႈလူၶႂ်ႈတူၺ်းလႄႈႁဝ်းၵႂႃႇ ၵူၼ်းၵႂႃႇ ငၢၼ်း(ပွႆး) ၵူႈၵေႃႉ မီးၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင့်ၼႆ၊ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈငၢၼ်း(ပွႆး) ၵိုၼ်း၊ ၵူၼ်းတင်းၼမ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽွမ့်ၵၼ်ၸိူင့်ၼႆၼႆ့ ပဵၼ်ၸႂ် ၽွမ့်ၵၼ်ဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ပဵၼ်သၽႃႇဝ ႁင်းမၼ်း။
ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၢၼ်မိူင်း တေလႆႈမႃးဢုပ်ႇမႃးလၢတ်ႈမႃးထဵင်ၵၼ်၊ ယွၼ့်ၼၼ့်ၸၼ့်ၵၢၼ်မိူင်းၼႆ့ ၵွပ်ႈမၼ်းၸၼ့်သုင် တၵ်းလႆႈမီးသၸ့်ၸႃး တၵ်းမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် တၵ်းမီးလွင်ႈၼပ့်ၼႃႈထိုဝ်တႃၵၼ် ပဵၼ်လၵ်းပဵၼ်ပိုၼ့်ထၢၼ် ၶွင်တူဝ်တေႃႇၵၢၼ်ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ။