text:
တႆးႁဝ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆး ပေႃးတေဢမ်ႇႁူင်ႈႁၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈဢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းၶဝ်ႈမႃး။ ၽႃႇသႃႇလၵ်းလူင် ဢၼ်တႆးႁဝ်းလႆႈၶဵင်ႇတႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ၵူၺ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ
1.ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ယဵၼ်းမႃးပဵၼ်ၽႃႇသႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် (Working Language) ၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈလူဝ်ႇမေႃ၊ ဢမ်ႇမေႃဢမ်ႇလႆႈ။
2.မေႃဢိင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢမ်ႇႁၢႆၵႂႃႇ။ တူၺ်းဢဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူၼ်ဢိၼ်းတီးယိူဝ်း (India) ၊ သိင်ႇၵပေႃႇ (Singapore) ၶဝ်။ မိူၼ်ပီႈၸၢႆးထုၼ်း ၵဵင်းတုင် (1940-2003) ႁဝ်းၵေႃႈ လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2003 ၼၼ်ႉဝႃႈယဝ်ႉ။ “မေႃဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁၢႆၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ယင်းတေၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ မေႃမၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ပေႃးယူႇမဝ်မၢင် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ၸၢင်ႈႁၢႆလၢႆလူးၵွၼ်ႇ။ လိၵ်ႈၶႄႇၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ်”။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တႆးသမ်ႉထုၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်လႄႈ ပၢႆႈဝၢၼ်ႈပၢႆႈမိူင်းၵႂႃႇယူႇမိူင်းၶႄႇ မိူင်းထႆး မိူင်းမလေးသျိူဝ်း မႃးၼမ်၊ မိူင်းလၢဝ်းၵေႃႈၵမ်ႈၽွင်ႈလႄႈ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈတေႃႉမႃးပႃးထွႆႈၵႂၢမ်း (Vocabulary) ပိူၼ်ႈ။ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢင်ၶဝ် မႆႈၸႂ်လူင်လၢင်။ ၸင်ႇဝႃႈႁူႉမေႃၼင်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးသေ ပူၵ်းပွင်လိၵ်ႈတႆး ၵႂၢမ်းတႆးမႃးတိၵ်းတိၵ်း သမ်ႉပေႃးလီမီးႁႅင်းၸႂ်တႄႉတႄႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈသီႇထၢတ်ႈၵေႃႈ ဢၢၼ်းၸွႆႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ တင်းလူၵ်ႈ (လေႃးၵ)သေ ၶိုင်ပွင်ႁႃလၢႆးမႃး ၼပ်ႉ 35 ပီ တေႃႇထိုင်ဢႃႇယု 29 ၼၼ်ႉ လၢႆးယွၼ်ႇၸႂ်ၸွမ်းၸႂ်သေႁႃ။ တႄႇဢဝ် 29 တေႃႇ35 ၼႆႉဢဝ်လၢႆးၶဵင်ႈၶႅင်သေႁႃ။ ဢမ်ႇလႆႈသေၸင်ႇမႃးၽိုၵ်းတူၺ်းသဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင်၊ မိူၼ်ၵူၼ်းလဵတ်းတိင်ႇ။
“ယွၼ်ႇၼႃႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵႂၢမ်း၊ ၶဵင်ႈၼႃႇသၢႆၸၢင်ႈၶၢတ်ႇ၊ ဢမ်ႇယွၼ်ႇဢမ်ႇၶဵင်ႈ သဵင်ၸင်ႇၵွႆႈပဵၼ်တီႈထုၵ်ႇၸႂ် တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်းလၢႆ”။
ၼႆသေ ဢဝ်လၢႆးပၢၼ်ၵၢင်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း သီလ (မီးပၵ်းပိူင်)၊ သမႃႇထိ (ၸႂ်ၸပ်းၸႂ်မၼ်ႈ)လႄႈ ပၺ်ႇၺႃႇ (ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ)သေ ႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸင်ႇၵွႆႈထိုင်ယွတ်ႈႁွတ်ႈပၢႆ။
ထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈၵေႃႈဝႃႈ မိူၼ်ၵူၼ်းၶၢမ်ႈၼမ်ႉၸႅဝ်ႈ။ ၶၢမ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁွတ်ႈၾင်ႇပုၼ်ႉ။ လွင်ႈၸွမ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁွတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်၊ ၸူမ်ၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်း။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇသေ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸင်ႇၽႅဝ်။
သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ ယေႃႈႁုပ်ႈသေဝႃႈ။ ပေႃးဝႃႈတႄႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၵ် 8 ပိူင် (သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၵ်းၵၢၼ် 8 ၶေႃႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႆႈ ၽူႈဢၢၼ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉဝႃႈ “ၽိူဝ်ႇဝႃႈတေၺႃးလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး၊ သမ်ႉမႃးၺႃးၵူၼ်းသွၼ်သိၼ် သွၼ်ထမ်းလႃႇမႃႈ” ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈသွၼ်တႃႇၵႂႃႇၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ တီႈလဵဝ်။ သွၼ်တႃႇၵႂႃႇၸူးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ် လႄႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၵူႈပိူင်ပိူင်။ ပူၵ်းပွင်လိၵ်ႈလၢႆး ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵေႃႈပႃးၼႂ်းၵူႈပိူင်ပိူင်။ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈတႄႇႁႅၵ်ႈႁူဝ်ၵႂၢမ်း ၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းမၵ် 8 ပိူင်ၼႆႉ ၶေႃႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပဵၼ်သမ်မႃတိတ်ႉထိ (ႁူႉႁၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ) လႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈလီလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းဝႃႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈပဵၼ်သင်။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ လပ်းႁူလပ်းတႃသေ လၢႆးၵဝ်ၼႆႉၸႂ်ႈၼႃႇယဝ်ႉ ၼႆသေတိုဝ်တၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၽႂ်မၼ်း။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇတူၺ်းဝႃႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးမိူင်းပိူၼ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ဢမ်ႇႁၢႆလၢႆၵႂႃႇသေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇမီးဝၼ်းႁူႉၽႃႇသႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေႃႇပေႃးႁူႉၸၵ်းလွင်ႈၽႃႇသႃႇပိူၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ (You can never know your own language until you know a few others) ။
ၸင်ႇဝႃႈတေၶႂ်ႈတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄၶိုၼ်း “ပိုၼ်းၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ” (The History of the English language) ဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ဢွၵ်ႉသ်ၾိူတ်ႉ (Oxford University) ၶဝ်ပိုၼ်ၽႄႈဝႆႉမိူဝ်ႈပီ 2003 ၼၼ်ႉ။ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ၽူႈႁၵ်ႉၽႃႇသႃႇတႆးတင်းလၢႆ တေဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်ၸႂ်သေလူဢၢၼ်ႇ ထတ်းသၢင်။
ၵၼ်ၼိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်း 5 မိူင်း ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇႁႅၵ်ႈ- UK, USA ၊ ၶႅၼ်ႇၼတိူဝ်ႇ၊ ဢေႃးသထြေးလျိူဝ်း လႄႈ ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇတီႈသွင်/ ၽႃႇသႃၵႅမ် ၼႂ်းလၢႆမိူင်း မိူၼ်ဢႃႇၾရိၵတႂ်ႈ၊ လၢႆးၿီးရီးယိူဝ်း၊ ဢိၼ်းတီးယိူဝ်း၊ ပႃႇၵိတ်ႇသထၢၼ်၊ မလေးသျိူဝ်း၊ ၾိလိပ်ႉပိၼ်း။ ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ (Asean) မုၵ်ႉၸုမ်းဢေးသျိူဝ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇတၢင်းၵၢၼ် (Official language) ။ ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉတ် (Website) www.linguasphere 2004 ၼႆႉ လၢႆးငၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ မီးႁူဝ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈလႄႈၶႄႇတဝ်ႉၵၼ် 1,000 လၢၼ်ႉၼင်ႇၵၼ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းၶႄႇၼႆႉၸႂ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်းၶႄႇ ယင်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်။ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႆႉတႄႉ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ထိုင်တီႈႁွင်ႉႁဵၵ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇလူၵ်ႈႁိုဝ် ၽႃႇသႃႇလုမ်ႈၾႃႉ။
ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၼမ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈထတ်းသၢင်ႁၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉ-
1.ၵူၼ်းၶႂ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးသႅၼ်ႉ (science) ႁိုဝ် ပၢႆးယႃႈယႃ (Medicine) ၼႆႉ မီးၼမ်၊ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈမီးၼႂ်းလိၵ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ။
2.ၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉၽႄႈလၢႆ။ 3.ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ (IT) ။
4.ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼမ်။
5.လွင်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမႃးၼႂ်းပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ ထိုင်တီႈပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတႃဝၼ်းတူၵ်း ၼႂ်းႁေႃသႅင် ၿရိတ်ႉတိသျ်ႉ (The sun never sets in the British Empire) ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇၶႂ်ႈထႅမ်ၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈလဵဝ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ မီးၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ တႃႇတေႁႃၵူၼ်းၸႂ်ႉမႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယၢပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ
ပေႃးတူၺ်း လွင်ႈတၢင်းဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼမ်ၼႆၸိုင် မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်တီႈ လီဝူၼ်ႉထႅင်ႈဝႃႈ-
- ပေႃးၼႂ်းလိၵ်ႈႁဝ်းမီးလွင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်ၸိုင် ၸၢင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဝ်းမႃး။
- ပေႃးၽဵင်းၵႂၢမ်းႁဝ်း ငဝ်းတူင်ႉႁဝ်း မီးၵူၼ်းထွမ်ႇၵူၼ်းတူၺ်းၼမ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းမေႃၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း လၢတ်ႈႁဝ်းၵေႃႈၼမ်မႃးၸွမ်း။
- ၽႂ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းလႆႈၵေႃႈ ဢဝ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႃႇသႃႇမၼ်း မႃးၽႄႈတိူၼ်းပၼ်လႆႈ။
- ပေႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မီးၵူၼ်းၸႂ်ႉၼမ်ၵေႃႈ ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈတိုတ်ႉၸၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ ၵႃႈလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ။ (မိူၼ်ၵႂၢမ်းၶႄႇ ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်)။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ ယင်းသိုပ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇႁၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႈ (ပျင်ႇသဵတ်ႈ French) မႃးႁဵတ်းၶုၼ် 300 ပီပၢႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢတ်ႇၼႂ်းသႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼမ် (ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင်) ၶဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလီဝူၼ်ႉတႄႉတႄႉ တႃႇတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၼ် 2 ဢိင်းၵလဵတ်ႈ
ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၼၵ်ႉ (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ) ၽႃႇသႃႇၶဝ်ဝႃႈၸိုင် မီးငဝ်ႈၶိူဝ်းဢမ်ႇလၢႆၶိူဝ်းၵူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ
- ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇ ယူးရူပ်ႉ (Indo-European)
- သၢႆႇၼူဝ်ႇ-တီႉပႅတ်ႉ (Sino-Tibetan)
- ဢႃႇၾရူဝ်ႇ-ဢေးသျိူဝ်း (Afro-Asiatic)
- ဢေႃးသထရူဝ်ႇၼီႊသျၼ်း (Austronesian)
- တႆး (Tai)
- ဢႄႇလ်တႆး (Altaic)
- မွၼ်း-ၶမႄး (Mon-Khmer)
- ၻရႃႇဝီႇတီႇယၼ်ႇ (Dravidian) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ပႃးၼႂ်းငဝ်ႈၶိူဝ်းၽႃႇသႃႇလူင် ဢိၼ်တူဝ်ႇ ယူးရူပ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၸိုင်ႈမိူင်းယူးၶရဵၼ်း (Ukraine) ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽႄႈတိူၼ်းၵႂႃႇၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းသေ ပဵၼ်မႃးၽႃႇသႃႇ-ၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇ၊ ဢိတ်ႇတလီႇ၊ ၵရိၵ်ႉ၊ ဢိၼ်ႇတိယ၊ (သၼ်းသၵရိတ်ႉ) လႄႈ ၶႄႉလ် (Celt) ။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃးဝႃႈၼႆ။
ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ထွႆႈၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ငၢႆးငၢႆးၵၼ် တေႁၼ်ၼမ်-
ၽႃႇသႃႇဢၼ်မႃးၽႅဝ်တီႈမိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈၸႃႈ BC.500 သဵင်ႈၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇ။ ပဵၼ်ၶႄႉလ်။ တင်းသွင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢၼ်လဵဝ်သေတႃႉ ၼပ်ႉႁဵင်ႁဵင်ပီသေၽႅဝ်မႃး မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်မႃး ပဵၼ်ၵႂႃႇၽႃႇသႃႇၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး AD 43 ရူဝ်ႊမႅၼ်ႊ (Romans) ၶဝ် မႃးယိုတ်းဢဝ်ၽႅၼ်လိၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တီႈၶိူဝ်းၶႄႉလ်သေ ႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇ 400 ပီ ၸမ်ၸမ်။ ပၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႃႇတိၼ်ႇ (Latin) ပဵၼ်မႃး ၽႃႇသႃႇတၢင်းၵၢၼ်၊ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၵေႃႈမီးမႃး။ မီးယေးပလိၵ်ႈ၊ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈဝဵင်းမႃး။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ရူဝ်းမႅၼ်းၶဝ်ထုၵ်ႇၶိူဝ်း ၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၵ်ႇသၼ်ႇ (Saxon) တင်းဢႅင်းၵလိသ် (Angles) ၶဝ်မႃးတိုၵ်းတေႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႉလႆႈလႄႈ ၸင်ႇထွၼ်တပ်ႉထွၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢွၵ်ႇၵုၼ်ပရိတ်ႉတၼ်ႇ ၵႂႃႇၼႂ်းပီ AD 410 ။ (သွင်ၶိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢႅင်ႇၵလူဝ်ႇသႅၵ်ႇ သၢၼ်ႇ Anglo Saxon)
ၶိူဝ်းၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မႃးတင်ႈ 7 မိူင်း ႁေႃၶမ်းၼႂ်းၵုၼ်ပရိတ်ႇတၼ်ႇ။ ၵႂၢမ်းၶဝ်ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢိင်းၵလိသျ် (Englisc) ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ မႃးႁူမ်ႈၵႂၢမ်းၶႄႉလ်/ ၵႂၢမ်းရူဝ်းမႅၼ်းသေ တႄႇပဵၼ်မႃးၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းၶႄႉလ် ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်သေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်တေမီး လၼ်ႇတၼ်ႇ London
ထႅမ်ႊသ် Thames (ၸိုဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉ) ပွင်ႇဝႃႈၼမ်ႉမိုတ်း
ၻူဝ်ႇဝိူဝ်ႇ Dover
ၵၼ်သၢမ် ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ။
ၶိူဝ်းၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅင်ႇၵလူဝ်ႇ သႅၵ်ႇသၼ်ႇ (Anglo-Saxon) ၶဝ်ၼႆႉ မႃးယူႇၵုၼ်ပရိတ်ႇတၼ်ႇ ပဵၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်၊ ၸင်ႇဝႃႈၵႂၢမ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢူမ်ဢိုၼ်ၵႂၢမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇ မိူၼ်ၶႄႉလ် တင်း ရူဝ်းမႅၼ်း ၵႂႃႇတင်းၼမ် တေႃႇထိုင်ပီ 1066 ။
ၵႂၢမ်းရူဝ်းမႅၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်လႃႇတိၼ်ႇၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သႅၵ်ႇသၼ်ႇ တင်းၼမ်ယွမ်းႁပ်ႉပဵၼ် ၶရိယၼ်ႇ ၵႂႃႇလႄႈ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းထွႆႈၵႂၢမ်းမၼ်းတင်းၼမ် ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။ ၼမ်လိူဝ်သေၵႂၢမ်းၶႄႉလ်။ သႂ်ႇသႂ်ႇမႃး ၵႂၢမ်းလႃႇတိၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ မိူၼ်မၢၼ်ႈ/ထႆး ၸႂ်ႉတိုဝ်းပႃႇလိ (Pali) မိူၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၶႂ်ႈၶူင်ဢွၵ်ႇထွႆႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇၵေႃႈ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းရူဝ်းမႅၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလႃႇတိၼ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ မႃးပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈလႄႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်တင်းၼမ် မီးမိူၼ်ၼင်ႇ-
- monk မုၼ်ၸဝ်ႈ
- school ႁူင်းႁဵၼ်း
- chest တိူၵ်ႈၶူဝ်း
- spend ၸၢႆႇ တိုဝ်း
- turn ဝၢႆႇ/ ပဵၼ်ႇ
မိူဝ်ႈမုၼ်ၸဝ်ႈၶရိယၼ်ႇၶဝ် တႄႇၽႅဝ်မႃးၵုၼ်ပရိတ်ႇတၼ်ႇ ၼႂ်းပီ 597 ၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈလႃႇတိၼ်ႇၵူၺ်း။ ယူႇတီႈၼၼ်ႈ တႃႇပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတူဝ်လိၵ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ဢႅင်ႇၵလူဝ်ႇ သႅၵ်ႇသၼ်ႇ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ယွၼ်ႉသႃႇသၼႃႇလႄႈ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၽႄႈလၢႆၵႂႃႇ။ (ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပပ်ႉလႃႇတိၼ်ႇတင်းၼမ်ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ)
လုၵ်ႉတီႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် တူၺ်းၶိုၼ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ 85% ၼႆႉ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းထွႆႈၵႂၢမ်းလႃႇတိၼ်ႇ ၵရိၵ်ႉ ၼမ်မႃးလႄႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ-
- တူဝ်လိၵ်ႈယင်းပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ။
- ထွႆႈၵႂၢမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ ၼပ်ႉပၢၵ်ႇၵေႃႈ ၵိုတ်းၸႂ်ႉယူႇတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇ-
ၵူၼ်း man
မေး Wife
လုၵ်ႈ Child
ႁိူၼ်း House
ဢိုၵ်ႉၼမ်ႉ Drink
ၵိၼ် eat
ၼႂ်းပီ 787 ၼႆႉ ဝႆးၶိင်း (Vikings) ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇ မိူၼ်ဢႅင်ႇၵလူဝ်ႇ သႅၵ်ႇသၼ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈတိုၵ်းၵုၼ်ပရိတ်ႇတၼ်ႇ။ ၶဝ်မႃးၽႅဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးထႅင်ႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇ-
- ပေႃးၼမ်လိူဝ်ၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်သွင်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၵႂႃႇ သႂ်ႇ s
- ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇ (past tense) ၵေႃႈ မႃးသႂ်ႇ ed တီႈထွႆႈၵရိယႃႇ (verb)
- ထွႆႈၵႂၢမ်း ဝႆးၶိင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်ဢွၵ်ႇသဵင်ငၢႆႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတႅၼ်း ထွႆႈဢႅင်ႇၵလူဝ်ႇၵဝ်ႇ။
တူဝ်ယၢင်ႇ- sister, bag, cake, die, egg, get, give, husband, leg, rock, same, take, window .
- ထွႆႈၵႂၢမ်းမၢင်ၶေႃႈၼႆႉ တီႈပွင်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉၵိုၵ်းၵၼ်၊ ၸႂ်ႉၵႂႃႇၸႂ်ႉမႃး တီႈပွင်ႇမၼ်းၵေႃႈပိူင်ႈဢၼ်ၵႂႃႇၽွင်ႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇ-
- ထွႆႈၵႂၢမ်း ဢၼ်တႄႇလူၺ်ႈ sk ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဝႆးၶိင်းၶဝ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။ တူဝ်ယၢင်ႇ sky, skin, skist ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- ထွႆႈၵႂၢမ်း မိူၼ် they, there, them ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဝႆးၶိင်းယဝ်ႉ။
ၵၼ်သီႇ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈပၢၼ်ၵၢင်
ၼႂ်းပီ 1,000 ၼႆႉ ၼေႃႇမႅၼ်ႇ (Norman) ၶဝ် လုၵ်ႉတီႈၼေႃႇမၼ်ႇတီႇ (Normandy) မိူဝ်ႈလဵဝ် ယူႇၼႂ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ၶၢမ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇ ယၢၼ် 21 လၵ်းသေမႃးတိုၵ်းပေႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်။
ပေႃးဢွင်ႇပေႉယဝ်ႉ လႆႈယိုတ်းတီႈလိၼ်တင်းၼမ်သေ မႅင်ႇပၼ်ၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းမၼ်း။ ၵူၼ်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သိုပ်ႇမႅင်ႇပၼ်တီႈလိၼ်တီႈလုၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ထႅင်ႈ။ ၸင်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ (ဢႅင်ႇၵလူဝ်ႇ သႅၵ်ႇသၼ်ႇ) ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ တေမီးၶုၼ်ဝၢၼ်ႈၼေႃႇမႅၼ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉ တင်း ၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်း၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶရိယၼ်ႇၵေႃႈ ၵူၼ်းၼေႃႇမႅၼ်ႇၶဝ်မႃးတႅၼ်းသႂ်ႇ။ ပႃးၵၼ်ဢဝ်ၵႂၢမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇတၢင်းၵၢၼ်ယူႇ 200 ပီပၢႆ။
ၼွၵ်ႈသေၵႂၢမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ပဵၼ်လႃႇတိၼ်ႇ။
ပဵၼ်ၼႆသေတႃႉ ၶုၼ်ၼေႃႇမႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ သႂ်ႇသႂ်ႇမႃး ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးၼမ်လိူဝ်ၵႂၢမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ-
- ၶုၼ်ၼေႃႇမႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းၶုၼ်ၼိူဝ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼႆႉ မႃးဢဝ်လုၵ်ႈဢဝ်မေးဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ယူႇၼႂ်းၵႄႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်ၵေႃႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇတီႈၼိုင်ႈ၊ ၵႂၢမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇတီႈသွင်။
- ၼႂ်းပီ 1204 ၼႆႉ ၼေႃႇမႅၼ်ႇၶဝ်သုမ်းၼႃႈလိၼ်ၶဝ် တီႈၼေႃႇမၼ်ႇတီႇ ပၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆၵပ်းသိုပ်ႇတင်းသွင်ၾင်ႇၼႆႉ ဢဝ်ၶၢတ်ႇၵႂႃႇ။
3. ၵႂၢမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်ၼေႃႇမႅၼ်ႇၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆႉ တၢင်းမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ႁၼ်ဝႃႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶုၼ်ၼေႃႇမႅၼ်ႇတင်းၼမ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ မႃးပိၼ်ႇၸႂ်ႉဢိင်းၵလဵတ်ႈၼမ်မႃး။
4. တင်းသွင်မိူင်းၼႆႉ တိုၵ်းတေႃးၵၼ် 100 ပီပၢႆ (1337-1453) ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶုၼ်ၼေႃႇမႅၼ်ႇၶဝ်ႁၼ် ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။
5. ၼႂ်းပီ 1348-50 ပဵၼ်ၵႃႇလလူင်ၼႂ်းၵုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈလႄႈ မီးၵူၼ်းတၢႆ 30% ။ ၵူၼ်းႁူႉၵူၼ်းမေႃ ၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ပၢႆႈၵၼ်။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ႁူင်းႁဵၼ်း ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမေႃၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မႃးတႅၼ်းၶိုၼ်း။
ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၼႂ်းပီ 1362 ၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႆႈထုၵ်ႇႁပ်ႉၸႂ်ႉမႃးၼႂ်းသၽႃးပႃႇလီႇမၼ်ႇ။ ထိုင် 1399 မႃး ႁႅၼ်ႇရီႇ တီႈ 4 (Henry IV) ဢၼ်ၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁေႃၶမ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်း 400 ပီပၢႆ ဝၢႆးၼေႃႇမႅၼ်ႇမႃးပဵၼ်ၶုၼ်ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ မႃးၼမ်။
- ထွႆႈၵႂၢမ်း ၾရင်ႇသဵတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈမႃးတႅၼ်းထွႆႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ ၼပ်ႉမိုၼ်ႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇ chair, city, crime, government, medicine, music, palace, river, table, travel .
- ဢွၼ်တၢင်း ၼႃႇမဝိသေသၼ (adjective) လႄႈ ၼၢမ်ႇ (noun) ၶဝ်ၼႆႉ မီးတူဝ်ယိင်းတူဝ်ၸၢႆး (gender) မိူၼ်ၵႂၢမ်းၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးၼေႃႇမႅၼ်ႇ မႃးႁဵတ်းၶုၼ်ၼၼ်ႉ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇသေဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ The တႅၼ်းမူတ်း။
ထိုင်မႃး 1476 ၶိူင်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈၽႅဝ်မႃးၵုၼ်ပရိတ်ႇတၼ်ႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈ ပပ်ႉတင်းၼမ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပိုၼ်ၽႄႈဢွၵ်ႇၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝႆးလိူဝ် ထုတ်ႇတႅမ်ႈဢဝ် မိူၼ်ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉၸိုင် တူဝ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးၵပ်းၵၼ်ဢွၵ်ႇသဵင် (spelling) ၼႆႉ ဢမ်ႇတၢႆတူဝ်၊ ၵဝ်ၵပ်းလၢႆးၼိုင်ႈ မႂ်းၵပ်းထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ဝႆႉတင်းၼမ်၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ် တႅမ်ႈၸိုဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ယင်း ပွၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈမီး၊ ပႃးၸဵမ် ဝီႇလျိမ်ႇ သျဵၵ်ႉသပီးယိူဝ်း (Shakespeare) ဢၼ်ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇၵွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ယူႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၼ် 5 ဢိင်းၵလဵတ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇတႄႇမႃး
ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 16 ၼႆႉ ပေႃးၶႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈလႂ်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်လူ လႃႇတိၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁိုင်မႃးၵူၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ တင်းၼမ်တုၵ်းယွၼ်းမႃး ၶႂ်ႈလူဢၢၼ်ႇပပ်ႉ လႃႇတိၼ်ႇ/ ၵရိၵ်ႉၶဝ် ၼႂ်းၽႃႇသႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇၵေႃႈၼမ်မႃး။ ဢိတ်ႇပပ်ႉပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းလူမၼ်းၼမ်လိူဝ်ပပ်ႉလႃႇတိၼ်ႇ/ ၵရိၵ်ႉၶဝ်။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼၵ်ႉသႅၼ်ႉ (scientist) ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇ ဢႆႇၸႅၵ်ႉၼိဝ်ႇတၼ်ႇ (Isaac Newton) ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1687 တႅမ်ႈပပ်ႉမၼ်း Principia ၼႂ်းၽႃႇသႃႇလႃႇတိၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉ 15 ပီၵေႃႈတႅမ်ႈ Opsticks ပဵၼ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလၢႆး ပဵၼ်ႇၽႃႇသႃႇၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ႁဝ်းမီးထွႆႈၵႂၢမ်းၸေးသေ ပိၼ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈ လႆႈၵူႈယိုမ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထွႆႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈသေ ဢဝ်ထွႆႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃး တင်းၼမ်။ တူဝ်ယၢင်ႇ-
Fact လႃႇတိၼ်ႇ
Chocolate မႅၵ်ႇသီႇၵၼ်ႇ
Banana ဢႃႇၾရိၵ
Coffee တူႇရၵီႇ
Caravan ပိူဝ်းသျိူဝ်း
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ယိုမ်ၸႂ်ႉထွႆႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉႁၼ်လီ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁၼ်ဝႃႈ ဢဝ်ထွႆႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၵဝ်ႇ မႃးၸႂ်ႉၶိုၼ်းၵေႃႈလႆႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ၽိုၼ်ၿႆႇပိူဝ်ႇလ် (King James Bible) ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈ 1611 ၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းၸႂ်ႉ ထွႆႈၵႂၢမ်းၽႂ်။ ဢဝ်ၵႂၢမ်းၵဝ်ႇမႃးၸႂ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈလူဢၢၼ်ႇယၢပ်ႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃးဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်ၵေႃႈ လွႆႈလီ။ ၽႂ်ထွမ်ႇၵေႃႈပွင်ႇ။ မီးလၢႆၶေႃႈ ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼႂ်း ၼွၵ်ႈဝတ်ႉၼွၵ်ႈဝႃး။ မိူၼ်ၼင်ႇ-
Apple of one’s eye ၵေႃႉဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇႁၵ်ႉၼႃႇ
By the skin of your teeth ၵၼ်ႉၵူၵ်ႉ
Salt of the earth ၵေႃႉဢၼ်သိုဝ်ႈတဵင်ႈတႄႉ
ၼႂ်းၵႃႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႄႈ မေႃၵႂၢမ်းတင်းလူင်ၼႂ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ တင်းၼမ်ႁၼ်ဝႃႈ သျဵၵ်ႉသပီးယိူဝ်း ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ၶႅၼ်ႇတီႈသုတ်း။ မၼ်းၼႆႉၶူင်ထွႆႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇ မွၵ်ႈ 2,000 လႄႈ ၼမ်ႉၵႂၢမ်း (expression) တင်းၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ
In my mind’s eye ႁၼ်ၼႂ်းတႃ (တၢင်းၼွၵ်ႈမၼ်းဢမ်ႇမီးတႄႉ)
Tongue-tied ဢၢႆၼႃႇ (ၵူဝ်ၼႃႇ) ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ၵႂၢမ်း၊ မိူၼ်လိၼ်ႉၶႅင်။
The long and the short of it တီႈယဝ်ႉမၼ်းတႄႉ။
ၼႂ်းၸူဝ်ႈပီ 1500-1640 ၼႆႉ ပပ်ႉဢၼ်ဢိတ်ႇၶၢႆတင်းသဵင်ႈ မီးမွၵ်ႈ 20,000 ပပ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ပုတ်ႈတႅၼ်းၵႂၢမ်းၸႃႇတိၶွင်ၸႄႈမိူင်းဝေးလ် (Wales) ၊ သၵွတ်ႉလႅၼ်း (Scotland) လႄႈ ဢႆႇယိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ (Ireland) ၵႂႃႇ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတႄႉ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင် ပဵၼ်ဝႆႉၶွင်ၽႂ်လၢႆးမၼ်းမူတ်း၊ မိူၼ်တႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ မီးၵူၼ်းၽူႈယႂ်ႇ ႁၼ်လူင်ၶဝ် ႁႃတၢင်းၶိုင်ပွင် တႃႇတေၵမ်ၵုမ်းၽႃႇသႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်။
ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈၶႂ်ႈယိူင်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းၵမ်ၵုမ်းထွႆႈၵႂၢမ်း (Academie Francaise) ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းတူဝ် (Spelling) လႄႈသင်၊ ၵရႅမ်ႇမႃႇ (Grammar) လႄႈသင်၊ ပဵၼ်ပိူင်လဵဝ်ၵၼ်။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ပပ်ႉလၢႆးၵပ်းတူဝ်မႄႈ၊ ပပ်ႉဢၽိထၢၼ်ႇ (dictionary) လႄႈပပ်ႉ ၵရႅမ်ႇမႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး။
ၵမ်ႈၽွင်ႈမိူၼ် သႅမ်ႇမိဝ်ႇဢႄႇလ် ၵျွၼ်ႇသၼ်ႇ (Samuel Johnson) သမ်ႉႁၼ်ဝႃႈ လီၶူၼ်ႉၶိုၼ်းၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ၼႆသေ ၼႂ်း 1755 ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး “ဢၽိထၢၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ (Dictionary of English Language) ပဵၼ်ဢၼ်ၶၢႆလီတႄႉတႄႉ။
ၵၼ် 6 ဢိင်းၵလဵတ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ
ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပီ 1800 လႆႈလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်တင်း ၵူၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပီ 2000 ၸိုင် တူၼ်းသဵင်လႄႈ ၵရႅမ်ႇမႃႇ တေဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈၵၼ်။ ဢၼ်တေပိူင်ႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းၸႂ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်း 100 ပီ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း ထွႆႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးမွၵ်ႈ 100,000 ။ ယင်းပႆႇၼပ်ႉထိုင်ပီ 1800 ။ ထွႆႈဢၼ်တေႁူႉၸၵ်းၼမ်တေမီး-
Airport (1919)
Online (1950)
Video (1958)
Disco (1960)
Walkman (1981)
လွင်ႈဢၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼမ်လႄႈၽႄႈၼမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပႃးလူၺ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ရေႇတီႇယူဝ်ႇ ထီႇဝီႇ ငဝ်းတူင်ႉ ၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈၵႂႃႇၵေႃႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ဢမႄႇရိၵႃး တင်း ဢေႃးသထြေးလျိူဝ်ႊၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမႄႇရိၵၼ်ႇသမ်ႉ ဝၢႆးသေသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ၸင်ႇဝႃႈၽႄႈတိူၼ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈတီႈတီႈ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ် (ယွင်ႁူၺ်ႈ) ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶေႃႈၼိုင်ႈ လီတွင်းမၢႆဝႆႉ-
“လၢတ်ႈမိူၼ် တႅမ်ႈမိူၼ် ပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ
တႅမ်ႈမိူၼ် လၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ် ပဵၼ်ၶႄႇ
လၢတ်ႈမိူၼ် တႅမ်ႈဢမ်ႇမိူၼ် ပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆး။
ဢၼႃႇၵၢတ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ၶဵင်ႇတႃႉဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးတင်းၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶႄႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶႄႇပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်တီႈသုတ်း၊ ၶူဝ်းၵႃႉၶူဝ်းၶၢႆၶႄႇၽႅဝ်ၵူႈတီႈ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း ငဝ်းတူင်ႉၶႄႇၽႅဝ်ၵူႈတီႈ၊ ၸွင်ႇၵႂၢမ်းၶႄႇတေၸၢင်ႈပုတ်ႈတႅၼ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈပဵၼ်ၽႃႇသႃႇလုမ်ႈၾႃႉႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼိုင်ႈ။
ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈၵိုတ်ႉဝႃႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႄႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇပဵၼ်လၢႆၽႃႇသႃႇထႅင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢမ်းၵျိူဝ်ႇမၼ်ႇၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈၶွင်ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ၵႂႃႇပဵၼ် Singlish တီႈသိင်ႇၵပေႃႇ၊ Taglish တီႈၾိလိပ်ႉပိၼ်း၊ Shan-glish တီႈမိူင်းတႆး။ ႁဵတ်းၵႂႃႇႁဵတ်းမႃး လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်တေပွင်ႇၵၼ်ၽွင်ႈ၊ ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်ၽွင်ႈ။
မၢင်ၽဝ်ႇၵေႃႈတေသိုပ်ႇပဵၼ်ၽႃႇသႃႇလုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇထႅင်ႈတင်းႁိုင် ယူႇႁိုဝ် ? ။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်လီလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေတွပ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လီလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေတွပ်ႇလိူဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ႁဝ်းမႃးႁူႉၸၵ်းပိုၼ်းၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဝူၼ်ႉလႆႈၶေႃႈသင်ႇသွၼ် (Lesson) ၸိူင်ႉႁိုဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇတေဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႄႈ ပူၵ်းပွင်ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈတႆး ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ယႃႇႁႂ်ႈႁၢႆလႄႈသိုပ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝူၼ်ႉလႆႈမိူဝ်ႈလႂ် ႁဝ်းၵေႃႈလီဢွၼ်ၵၼ်ၼင်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ငူပ်ႉငိၵၼ်ႁႃတၢင်း ပိူဝ်ႈတႃႇတေတႅပ်းတတ်းပိူင် ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႄႈ ပိူင်ပူၵ်းပွင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ မူႇၸုမ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈႁူႉတၵ်း တေၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇယူႇ။


c: text/html

text:
General News
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ
- Details
- Created on 06 July 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၵွျၵ်းမႄး၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူးၼွႆႉ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆၢး ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
RCSS လႄႈ PNO ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶႂၢင်ႈပႃး လွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်
- Details
- Created on 05 July 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵဵဝ်ႇၵပ်းမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 1.7.2014ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶႂၢင်ႈပႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တင်း ၸုမ်းပီႇတူႉၸိတ်ႉPNO။
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းၵွျၵ်းမႄး ႁူမ်ႈမိုဝ်းၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်း(4)ၶေႃႈ
- Details
- Created on 05 July 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ ထိင်းသိမ်းၾိင်ႈတိုၼ်း သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်း (4)ၶေႃႈ။
ၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉၾူၼ်ဢမ်ႇတူၵ်း ၶၢဝ်းလူဝ်ႇၽုၵ်ႇၵႃႈသွမ်ႈၼႃး
- Details
- Created on 04 July 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇၽုၵ်ႇၵႃႈသွမ်ႈၼႃး ယွၼ်ႉရႃႇသီႇဢုတု ၾိင်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၶိင်ႇၶၢဝ်းလႄႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉြၽႃး လွတ်ႈႁေႃးၵႃႇထႃႇ “ပႃၸွတ်ႈ” ယွၼ်းၾူၼ် တီႈၵွင်းမူးလူင်မူၺ်ႇတေႃႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် တီႈမိူင်းၵိုင်
- Details
- Created on 04 July 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉ(514) မိူင်းၵိုင် ၸႂ်ႉလုင်းႁဵင်ပွၵ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉတေမီးၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် ၼႂ်တေႃႇၶမ်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈႁေႉႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇလႂ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းလိူတ်ႇမႆႈၸႂ် လွင်ႈတေပဵၼ်ၽေးတႃႇမိူဝ်းၼႃႈ၊ ပႃႇတီႇမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇႁေႉႁၢမ်ႈ။
More Articles...
- ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပွၼ် ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်သွၼ် ပၢႆးယဵၼ်ႇငႄႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ
- ႁူဝ်လူႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး လိၵ်ႈလူင်
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း SSPP/SSA လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတီႈၵျွၵ်းမႄးတၢႆ
- ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းၵုၼ်ႁိင်း သုမ်းတီႈလိၼ် ပႃႇတီႇဢမ်ႇၸွႆႈသင်
- ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ သၢၼ်ၶတ်း NGOs, INGOs တေလူင်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းတူၵ်းၵိၼ်း
- ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆ လႄႈ လီႉသေႃး ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ယွၵ်ႇလႅၼ်ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဝီး
- ၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်းလူင် လၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈမၢၵ်ႇလူင် တႅၵ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း
- ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၼ် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ
- ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ယင်းလႆႈၵူဝ်သိုၵ်းသိူဝ် မိူၼ်ပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼဝတ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈလွႆလႅမ် ၵႂႃႇသွၵ်ႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး ၽွင်းၸဝ်ႈႁိူၼ်းဢမ်ႇယူႇႁိူၼ်း၊ ဢမ်ႇၺႃးၶူဝ်းၽိတ်း ၵေႃႈ သိုပ်ႇသွၵ်ႈထႅင်ႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလုသုမ်း ၶူဝ်းၶွင်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်းတီႈ 11/03/2014 ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 10 မူင်းပၢႆ၊ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈလွႆလႅမ် 6 ၵေႃႉ မႃးၵူတ်ႇ သွၵ်ႈႁိူၼ်း မႄႈပႃႈမႂ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး ဢိူင်ႇၶွၵ်းၼွႆႉ (ထုင်ႉမိူင်းပွၼ်) ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်။ လွင်ႈတၢင်းမႃးသွၵ်ႈႁိူၼ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈမီးၵူၼ်းတၢင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ႁိူၼ်းမႄႈပႃႈမႂ်ႇ ၵႃႉၶၢႆယႃႈမႃႉ။ တီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ တိၺွပ်းသႂ်ႇသေႃးမိုဝ်း ၸၢႆးထုၼ်းၵျႃႇ ဢႃႇယု 54 ပီ၊ ၸၢႆးထိင်ႇ ဢႃႇယု 35 ပီသေ ၸႂ်ႉၼင်ႈၵိုၵ်းသဝ် ၼႂ်းႁိူၼ်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇလႂ်။
ပလိၵ်ႈၶဝ်သွၵ်ႈတဝ်ၼွၵ်ႈႁိူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်း၊ ၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်း။ ႁွင်ႉဢဝ်ၼၢင်းလူင် ဢႃႇယု 25 ပီ၊ လုၵ်ႈပႂ်ႉၸဝ်ႈႁိူၼ်း (မႄႈပႃႈမႂ်ႇ)ၸွမ်းတူၺ်းၶဝ် ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဝ်သွၵ်ႈတဝ်၊ ယႃႉလႅဝ်သေႃးတိူၵ်ႈ လႄႈ သွၵ်ႈတဝ်ၼႂ်းႁိူၼ်းၸေးၸွတ်ႇ၊ ဢဝ်ၵွင်ႈၸမ်ႈၼၢင်းလူင် သေလွၵ်ႇငိုတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းလူင်ၼႆႉ တႃဢမ်ႇပေႃးလီ၊ ႁူၵေႃႈလိုင်ႇ။ တီႈႁိူၼ်း မႄႈပႃႈမႂ်ႇၼႆႉ သွၵ်ႈတဝ်ဢမ်ႇ ႁၼ်ၺႃးၶူဝ်းၽိတ်းသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းသွၵ်ႈတဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းလူင်ဢိူင်ႇမႃးႁဵတ်းၽူႈႁူႉႁၼ် (သၢၵ်ႈသေႇ) ၸွမ်း ။
ယွၼ်ႉသွၵ်ႈတဝ်တီႈႁိူၼ်းမႄႈပႃႈမႂ်ႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၶူဝ်းၽိတ်းသင်လႄႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉသိုပ်ႇၵႂႃႇသွၵ်ႈႁိူၼ်းၸၢႆးပိုင်း- ၼၢင်းလူင် ဢၼ်မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းႁိူၼ်းမႄႈပႃႈမႂ်ႇ။ ၸၢႆးပိုင်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမႄႈပႃႈမႂ်ႇ။ လႆႈယႃႈၾိၼ်ႇလမ် တီႈႁိူၼ်းၸၢႆးပိုင်း ၼမ်ႉၼၵ်းမွၵ်ႈ 50 ၶၼ်၊ ပလိၵ်ႈၶဝ်သမ်ႉဢဝ်မႃးဝႆႉတီႈႁိူၼ်း မႄႈပႃႈမႂ်ႇသေ ၸင်ႇတိတ်းတေႃႇသိုပ်ႇၾူၼ်ႊႁႃ ပူႇႁဵင်ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈၶွၵ်းၼွႆႉ၊ လၢတ်ႈလွင်ႈဝႃႈၶဝ်ႁၼ်ၶူဝ်းၽိတ်း။
ဝၢႆးၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 10 မိၼိတ်ႉ၊ မႄႈပႃႈမႂ်ႇ၊ ပႃႈယိင်း၊ ၸၢႆးပိုင်း ၶဝ်လုၵ်ႉၵၢတ်ႇပွၵ်ႈမႃး၊ ၸိူဝ်းၶဝ် လႆႈႁၼ် ၼၢင်းလူင်ႁႆႈယူႇ။ မႄႈပႃႈမႂ်ႇထတ်းတူၺ်းထူင်ၶူဝ်းငိုၼ်းၶမ်း လႆႈႁူႉဝႃႈ ႁၢင်ၸွပ်ႇၵႂၢင်းသႅင်ႁၢႆၵႂႃႇ 5 သဵၼ်ႈ။ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇႁဝ်းႁႃႉ ၼႆသေၸႂ်ႉသွၵ်ႈၸွမ်းတူဝ်ၶဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁဵတ်းသွၵ်ႈ၊ ၸင်ႇၸႂ်ႉၵူၼ်းလူင်ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈၶွၵ်းၼွႆႉ (ဢၼ်မႃးၽႅဝ်လိုၼ်းလင်) ၼၼ်ႉသွၵ်ႈ၊ ပူႇႁဵင်ၵေႃႈသွၵ်ႈၼင်ႇ ပူၼ်ႉဝူတ်ႈပူၼ်ႉဝၢတ်ႈ လုပ်ႈလၢပ်ႈၵမ်း တူၺ်း ဢမ်ႇတၼ်းၸွတ်ႇၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးသင်- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၵေႃႈၵီႈလိတ်ႈ ပၼ်သေႃးမိုဝ်းဢၼ်မတ်ႉဝႆႉလုင်းထုၼ်းၵျႃႇလႄႈ ၸၢႆးထိင်ႇ၊ ဢဝ်ၵႂႃႇမတ်ႉမိုဝ်း ၸၢႆးပိုင်းယဝ်ႉ တိၺွပ်းဢဝ်မိူဝ်းၸွမ်းၶဝ်။ ဝၢႆးပလိၵ်ႈၶဝ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ မႄႈပႃႈမႂ်ႇ ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈတူၺ်းၶူဝ်းလဵင်းလီလီ၊ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ် ႁၢႆၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ် ၵႂၢင်းသႅင် 7 ဝူင်း၊ သႅင်လီၵေႃႈပႃးၵႂႃႇ၊ လၢမ်းၶၢတ်ႈၵႃႈၶၼ် ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 30 သႅၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးပိုင်း ၵေႃႉၺႃးတိၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး မႄႈပႃႈမႂ်ႇ၊ ၼၢင်းလူင်ပဵၼ်မေးၼၢင်းၸၢႆးပိုင်း၊ မီးလုၵ်ႈယိင်းႁူမ်ႈၵၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢႃႇယု 6 ၶူပ်ႇ- ၸၢႆးၵျေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းပွၼ်ပွင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၶၢင်းပွင်ႉဝႃႈ- ယႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႇၵေႃႈၶဝ်ၵဵပ်းၵိၼ်ၶွၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇတိဢမ်ႇၺွပ်း၊ ႁၼ်ယူႇၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႅင်ႈဢမ်ႇႁၼ်၊ ႁူႉယူႇၵေႃႈႁဵတ်းၵႅင်ႈဢမ်ႇႁူႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈႁိူဝ်ႇလႆၶႆးယွႆႉသေႁဵတ်းမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇႁႃလဵင်ႉ ၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သိူင်ႇသိမ်းၵဵပ်းဝႆႉၶႅမ်ႉၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်သမ်ႉၸွမ်းႁူႉၸွမ်း သွၵ်ႈႁၼ်ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။


text:
ပီႈၼွင်ႉတၵ်ႉၵႃႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼလူႇတၢၼ်း ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈတွင်းလေႃႇ ၸဝ်ႈသုၶမ်း၊ ၵႃႈၶၼ်ၼပ်ႉ ပၢၵ်ႇသႅၼ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႇတၢၼ်းဝႆႈသႃ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈတွင်းလေႃႇ ၸဝ်ႈသုၶမ်းၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 28/04/2014 လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆးသေ မႃးယင်ႉလိုဝ်ႈတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။ ဝၼ်းတီႈ 29 ဢၢၼ်းမႃးၽႅဝ်တီႈၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ဝၼ်းတီႈ 30 ၽႅဝ်တီႈႁူဝ်ယႃႉ။ ဝၼ်းတီႈ 01/05/2014 (လိူၼ် 6 မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ) ဢၢၼ်းႁႂ်ႈၽႅဝ်တီႈ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ တေဢၢၼ်းလူႇတၢၼ်းဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉ/ၵျွင်းၽြႃးလူင် မႁႃမုၼိ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 03/05/2014 (လိူၼ် 6 မႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ) ၸွမ်းၵၼ်တင်း ပၢင်ပွႆးတၢင်ႇထီးဝတ်ႉ/ၵျွင်း တင်း လူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉၶႂမ်ႈတဝ်ႈ ပွႆးသၢင်ႇလွင်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈတွင်းလေႃႇၸဝ်ႈသုၶမ်း (တၢင်ႉယၢၼ်း)ၼႆႉ ၵႃႈၶၼ် 100 သႅၼ် (10 လၢၼ်ႉၵျၢတ်ႈ)။ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ပဵၼ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉတၢင်းႁိူၼ်း လႄႈမိတ်းသႁၢႆဢူၺ်းၵေႃႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၶိုင်ပွင်လူႇတၢၼ်း။ ၼႂ်းပီႈၼွင်ႉ တၢင်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၵေႃႉပဵၼ်မႄႈလႃၽႄးၸဝ်ႈ တၵ်ႉၵႃႇမႄႈပႃႈၺုၼ်ႉ၊ ပီႈၼၢင်းၸဝ်ႈ ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ်၊ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ် ၶုၼ်မဵတ်ႉတႃႇဢူး၊ ၼၢင်းမျႃႉၸိင်ႇ၊ ၸၢႆးဢွၼ်ႇမွၼ်းလၢဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈတွင်းလေႃႇၸဝ်ႈသုၶမ်းၼႆႉ တေဝႆႉတီႈဝတ်ႉဝႃးသေ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈဝႆႈသႃ။ မိူဝ်ႈၽိတ်ႈပၢင်း/ယေႃးဢဝ် လုၵ်ႉဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပေႃးတဵမ်သဵၼ်ႈတၢင်း တင်ႈတႄႇပွတ်းၼွင်ၶဵဝ်ၶိုၼ်ႈမႃး၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈတႄႉတႄႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း 5 မူင်း ယိူင်းဢၢၼ်းထိုင်ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထိုင်လႆႈၸွမ်းၼင်ႇတတ်းမၵ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉ၊ ၵွပ်ႈၵူၼ်းမႃးႁပ်ႉတွၼ်ႈၼမ်၊ ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈလူႇတၢၼ်း ၶႂ်ႈဝႆႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသုၶမ်း (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈသုၶမိၼ်တၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/05/1961 ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 53 ပီ၊ ပဵၼ်သင်ၶၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၾၢႆႇပၼ်တၢင်းႁူႉထမ်းမ (ၼႄတြႃး) ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ။ ၼႂ်းမူဝ်သၢမ်လူင် (ၸဝ်ႈသုၶမ်း၊ ၸဝ်ႈထမ်မသႃႇမိ၊ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ)ၼၼ်ႉ ပႃးတူၼ်ၸဝ်ႈတူၼ်ၼိုင်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉလွႆတိုင်ၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸႄႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။


text:
Welcome to Taifreedom
ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ သၢၼ်ၶတ်း NGOs, INGOs တေလူင်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းတူၵ်းၵိၼ်း
- Created on 23 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပိူဝ်ႈတႃႇတေပူၵ်းပွင် ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတွၼ်ႈလိၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼၼ်ႉ ၼၢင်းဢွင်ႇသျၢၼ်းသုၵျီႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ႁိုဝ်) ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဢမ်ႇႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း ၸုမ်း NGOs, INGOs ဢၼ်တေၵႂႃႇလူင်း ၸွႆႈထႅမ်ပူၵ်းပွင် ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထူပ်းၽႄး တုၵ်ႉၶ တူၵ်းၵိၼ်း ယၢပ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆ လႄႈ လီႉသေႃး ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ယွၵ်ႇလႅၼ်ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဝီး
- Created on 22 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
လုၵ်ႉႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵဝ်ႇ ၸၢဝ်းၶူိဝ်းလွႆ ႄလႈ လီႉေသႃး ၼႂ်းမိူင်းဝီး ယွၵ်ႇလႅၼ်ၵဵပ်းၵိၼ်ငုိၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမူိင်းဝီး ဝႃႈေတၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူၼ်းၽၢၼ် ၸူိဝ်းယူႇဝႆႉၸၼ်ႉသိပ်း၊ ၵူၺ်းေတႃႇမူိဝ်ႈလဵဝ် ငိုၼ်းဢၼ်ၵဵပ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ သၢဝ်းသႅၼ်ၼၼ်ႉ ပႆႇမီးလွင်ႈလူင်းၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်သင်၊ ၵဵပ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႄလႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ပွင်ႉၶင်းတင်းၼမ်ႄလႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်။
ၵႂၢမ်းယွမ်းတၢင်းၽိတ်း ၽွင်းလူင်ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း
- Created on 22 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇမတီႇပႂ်ႉပႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈထႆး ၽိုၼ် 67/2557
- Created on 21 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်းလူင် လၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇ
- Created on 20 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ(88) တိူင်းသိုၵ်းၶူဝ်လမ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မျဵဝ်းၵျေႃႇ လၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇၵႂႃႇ လူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်း ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၽၢႆႇၼိူဝ် လၢတ်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵႆႉၵႆႉႁွင်ႉထတ်းသၢင်ပၼ်တၢမ်ႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးၵတ်းယဵၼ်၊ ၵႆႉၵႆႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလူင် (3)တပ်ႉ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇသေႇ၊ ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ယူႇၸွမ်းလုၵ်ႈမေးႁိူၼ်းယေး။
More Articles...
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈမၢၵ်ႇလူင် တႅၵ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လိူဝ်ႁႅင်း
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တေတင်ႈတပ်ႉမႂ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈၵူဝ်ႇတွင်ႇၼမ်ႉၸၢင်ႉ ယိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉၸႂ်ၵႃႇမ
- ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၼ် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ
- ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ယင်းလႆႈၵူဝ်သိုၵ်းသိူဝ် မိူၼ်ပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼဝတ


text:
ၶၢဝ်းတၢင်းႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸုပ်ႈၵမ်း 2 ၊ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 25/10/12-15/12/12 ၶွင် RCSS/SSA ဢၼ်ၸဝ်ႈပွင်ၶိူဝ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၸီႉၸႅင်ႈ (သပ်းလႅင်း) ၼႄပႃးလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈလၢႆလွင်ႈလၢႆပိူင်။
သိုၵ်းထႆးယိုဝ်းၸုမ်းၵႃႉယႃႈ ယိုတ်းလႆႈယႃႉမႃႉၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉမဵတ်ႉ
ၾၢႆႇၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ထႆး ယိုဝ်းၵၼ်တင်းၸုမ်းတေႃႉသူင်ႇယႃႈ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ပွတ်းလွႆတုင်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး။ တိလႆႈယႃႈ မႃႉလၢၼ်ႉမဵတ်ႉပၢႆ။
ဢိူင်ႇမိူင်းယဵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်း ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းယဵၼ် ႁၼ်ထိုင်ၽေးယႃႈမဝ်း ၵမ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်းၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် လူၺ်ႈပိုင်ႈဢိင်ၼႃႈၶႅင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ။ မီးၵၢၼ်ပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ႇၵူၼ်းၵိၼ်/သူႇယႃႈ ၸႂ်ႉမႄးသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း။
RCSS/SSA ဢမ်ႇႁပ်ႉလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေယူႇၾၢႆႇလဵဝ်ၽဵဝ်ႈယႃႈ
လွႆတႆးလႅင်း ဢမ်ႇႁပ်ႉလွင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတေဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပွၵ်ႉယွမ်ႇ လူင်းတီႇၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈတူၵ်းလူင်း ၵၼ်ဝႆႉတီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ တေသၢၼ်မိုဝ်းၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းဝီး ၶတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈယႃႈ
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဢိူင်းမိူင်းဝီး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ သၢၼ်မိုဝ်းၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်း ၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်၊ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 15/123/12 ၼႆႉမႃး သႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်းၽဵဝ်ႈယႃႈမႃးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။
More Articles...
- ယႃႈမဝ်းၵမ်ပွတ်းမိူင်းပေႃႈလူတ်းယွမ်း ဝၢႆးၼၢင်းယိင်းတင်ႈမူႇၸုမ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈ
- မူႇၸုမ်းၼၢင်းယိင်းၽဵဝ်ႈယႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်မႃး ယွၼ်ႉပီႈဢၢႆႈ ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပေႃႈပၼ်ႁႅင်း
- UNODC, RCSS တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် လႆႈၸႂ် 9 ၶေႃႈ
- လွႆတႆးလႅင်းတင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ တေႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပွၵ်ႈၵမ်း 3
Page 7 of 22


text:
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် လုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၸုမ်းမႅပ်ႊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼဢွၼ်ႁူဝ် ၸတ်းၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ။ ၼႂ်းပၢင်ပွႆးမီးၵၢၼ်မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းသုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ် လႄႈလၢႆလွင်ႈ။
တိုၵ်းသူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းဝႂ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈထႆး
လုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈမိူင်းထႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/01/13 ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး ႁိပ်ႈႁဵတ်းဝႂ်ၸွမ်းၼင်ႇထႆး ယိုတ်ႈပၼ် ၶွပ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း။
ၵၢၼ်ထတ်းထွင်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈၵဵင်းမႆႇ တိုၵ်ႉၶၢင်ႉၶမ်ယိုဝ်ႈယိုတ်း
ၵၢၼ်ထတ်းထွင်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း (ၽိသုတ်ႇသၼ်ၶျၢတ်ႉ) ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၸိူဝ်းၵိုတ်းဝႆႉ ပႆႇလႆႈၵႂႃႇတေႃႇ ဢႃႇယုဝႂ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ၊ ဢၼ်ဝႃႈတေလိူၼ်ႈ ၶၢႆႉၵႂႃႇတေႃႇထိုင် ဝၼ်းထိ 24/12/12 ၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယင်းပႆႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်/ၼႄႉၼွၼ်း။ တိုၵ်ႉ ယိုဝ်ႈယိုတ်းဝႆႉယူႇ။
ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလၢႆသႅၼ်း ယွၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းထႆးလႆႈ
ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇၼႂ်းမိူင်းမိူင်းထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းလၢႆသႅၼ်းယိုၼ်ႈယွၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းထႆးလႆႈၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၾၢင်ႉတိူၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းမႃးတူၵ်းမိူင်းထႆး
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း၊ ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၾၢင်ႉ တိူၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းဝၼ်းယႂ်ႇဝၼ်းလူင်မိူင်းၸိုင်ႈထႆး (05/12/12) ဢၼ် RCSS ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်း ၼႃႈ ၸတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2107 ၼီႈ၊ တီႈဝတ်ႉၻွၼ်းၸၼ်ႇ ဢိူင်ႇတႃႈသႃလႃး မိူင်းၵဵင်းမႆႇ။
More Articles...
Page 4 of 11


text:
ပီႈၼွင်ႉတႆးဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ် ဢိူင်ႇမေႈဢၢႆး ၸေႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ တေၸတ်းပွႆးဝၼ်း ၸဝ်ႈၶူးမေႃ ဢိၵ်ႇတင်းသမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇႄလႈ ၸုမ်းတႆးသၢမ်ၸေႈဝဵင်း ၾၢင်၊ ၶျႆးပရႃၵၢၼ်း၊ မႄႈဢၢႆး ႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈ ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆး။
ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် ၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ IT တႆး
လၢႆၾၢႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈ ၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ IT တႆး တီႈၵဵင်းမႆႇ လႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ေၵႃႇတင်ႈ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႆႈႁႃ လိၵ်ႈလၢႆး ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆး လႄႈၾၢႆႇယုၵ်ႉမုၼ်းဢႆႊထႆႊ IT တႆး။
ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၶူးဝႃး ၸဝ်ႈသိၼ်ထမ်း ဝုၼ်းၸုမ်ႉ သတ်းထႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼပ်ႉမိုၼ်ႇ
ဝၼ်းထိ 5/1/2014 ပီၼႆႉ ၶူးဝႃး ၸဝ်ႈသိၼ်ထမ်း ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ၺႃၼသံဝရ ဢႃယု ၶွပ်ႈတဵမ် 50 ပီ ပီၵွၼ်းၶမ်း ပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး သူႇတဝ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဝႆႈသႃၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ။
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႊၾရႅၼ်ႊလိၵ်ႈလူင် တႆး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႊၾရႅၼ်ႊလိၵ်ႈလူင် တႆး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တႄႇၸတ်းမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/12/13 ၊ တေမီးတေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 29/12/13 ။
More Articles...
Page 3 of 17


text:
Humanrights
ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOႁူဝ်ပူင်း ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်း သွၵ်ႈဢဝ်ငိုၼ်း ၸီႉၼႄးဝႃႈ ၵႃႈၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆ
- Details
- Created on 09 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOႁူဝ်ပူင်း ၸီႉၼႄးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႃႈ ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆသေ ၵူတ်ႇထတ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း သွၵ်ႈတူၺ်းၸွတ်ႇၸႄး ဢမ်ႇႁၼ်သင်တီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 3.6.2014 ၶၢဝ်းယၢမ်း 11မူင်းၼၼ်ႉ ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNO ႁူဝ်ပူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် ဝုၵ်ႉ၊ ြသႃႇသူၺ်ႇဢူႉ၊ ၶုၼ်သိုၵ်းလီးၵၢမ်း ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ဢွၼ်ဢဝ်တင်းႁႅင်းသိုၵ်း 60ၵေႃႉသေ လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလူင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလူင် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၵႂႃႇတၢင်းဝၢၼ်ႈတဝ်ႈ လႄႈဝၢၼ်ႈၼႃး ဝၢႆးၼၼ်ႉၶိုၼ်းလူင်းၵႂႃႇ တၢင်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလူင် ၸေႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၸၢႆးဝုၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆသေ ၵူတ်ႇသွၵ်ႈတူၺ်းတူဝ်မၼ်းၸၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၽွင်းပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOႁူဝ်ပူင်း တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းတူဝ်မၼ်း သွၵ်ႈႁႃတူၺ်းၸွမ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈ မၼ်းၸၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇၺႃးသင်လႄႈ သမ်ႉႁၼ်ငိုၼ်းမၼ်းၸၢႆးမီးဝႆႉ 60000ပျႃး၊ ၾူၼ်း 1လုၵ်ႈ(ၵႃႈၶၼ်တေမီး 170000ပျႃး)၊ ၵႂၢင်းသႅင်လႅင် 1သဵၼ်ႈ လႄႈ မိတ်ႈ2မၢၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၶူဝ်ၶွင်ၸိူဝ်းသွၵ်ႈႁၼ်ၼႂ်းတူဝ် ၸၢႆးဝုၼ်းၼၼ်ႉ ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOၶဝ် ဢဝ်ၵႂႃႇမူတ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆႈပေႃႉတၢမ်ႇၸၢႆးဝုၼ်းထႅင်ႈ ငိုၼ်း60000ပျႃးၼႆ၊ ၸၢႆးဝုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး မႄႈပႃႈၼွတ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼွႆႉ ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၼႆ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
1) ၵေႃႉမႃးႁပ်ႉၵဝ်ၶႃႈ (ပိုၼ်ၶမ်း) တီႈၵဵင်းမႆႇသေ ဢွၼ်ၶႃႈ ႁဝ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC/TRA မိူဝ်ႈပီ 1984 လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းတႆး တေႃႇမႃးထိုင်ပီ 2012 (ႁိုင်ထိုင် 28 ပီ)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။
လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵဵဝ်ၶွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႄႈ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၶွမ်ႊမတီႊၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် UPWC ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈသုတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းဢႃး တိတ်ႉ 12/08/12 ဝၢႆးၵေႃႇတင်ႈ UPWC မႃးၼႆႉ တူဝ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၻွၵ်းတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း (ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထိ 2) မွၵ်ႇလၢတ်ႈပူင်ၵႂၢမ်း သမ်ႉၶိုၼ်းၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇလၢတ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 01/03/12 ၊ သမ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/05/12 ။
ဝၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈ (The Sangha Day)
ဝၼ်းလိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်းပီ 2012 ၼႆႉ မႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်ဢေႃႊၵိူသ်ႉတ် လႄႈပဵၼ်ဝၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃ ၼိၵၢႆထေရဝၢတ်ႈ ႁႃႈမိူင်းၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းလင်းၵႃ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၶမဵၼ်၊ မိူင်းလၢဝ်းလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။
ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်တႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 65 ပီ
ဝၼ်းတီႈ 19/07/2012 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 65 ပီ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ၊ ၵွပ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႊၸိူဝ်းမီးဢမ်းၼၢၸ်ႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႂ်းပၢၼ် ၼဝတ၊ မဢၽ (1988-2011) ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉၼၵ်းလႄႈ ဢဝ်ယဵၼ်ဝႆႉႁိမ်း 20 ပီလိူဝ်။ ထိုင်မႃးပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းသဵင်ႇ (2012) ၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးဝႆႉ ၼၵ်းလႄႈတူင်ႉတိုၼ်ႇၵၼ် ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်လႆႈတင်း ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတင်းသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်။
ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼေႃႊဝေႊမီးၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸုၵ်းၾၢႆႇလႂ်
ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢႃးၸၢၼ်ၶိုၼ်းသႂ် တင်းလၢႆၾၢႆႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၶရိတ်ႉ သတဵၼ်ႊ သတူၵ်ႊၶိူဝ်ႊ (Dr.Kristian Stokke) ၸၢဝ်းၼေႃႊဝေႊ၊ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် Oslo မိူင်းၼေႃႊဝေႊ၊ မႃးယဵမ်ႈဢႅဝ်ႇမိူင်းထႆး ထိုင်ၵဵင်းမႆႇမိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉ။ မၼ်း ၸဝ်ႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၼေႃႊဝေႊ မီးၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူၼ်သီရိလင်းၵႃ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၽွင်ႈ။
“ၵိုတ်းယိုဝ်း” ၽႂ်လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ?
လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပွင်ႇၸႂ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁၼ်ဝႃႈ ပေႃးၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ မိူၼ်တၢင်းသုမ်းသိုၵ်း၊ ပေႃးႁိုင်မႃး မၢၼ်ႈဢဝ်သုၼ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပၼ်သေ ယႃႉၵဝ်းၼႂ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈႁၼ်ၽိတ်းၵၼ် တႅၵ်ႇၵၼ်ပဵၼ် လၢႆၾၢႆႇလၢႆၸုမ်းသေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းပီႇတုၸိတ်ႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁၢႆၵႂႃႇလွႆးလွႆး မၼ်းဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်တင်းမၢင်ၸုမ်းဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃး မၢင်ၸိူဝ်း ႁၼ်ၼင်ႇၼႆၵေႃႈမီး။
ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵမ်းမႂ်ႇ ထုၵ်ႇလႆႈဝၢင်းၽႅၼ်
ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵႃႈ ပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇမီးလၵ်းၸဵင်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် မႃးသေ ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ပွၵ်ႈၵမ်းမႂ်ႇ ဢၼ်တၢင်း UNFPA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉ တၵ်းလႆႈ ဝၢင်းၽႅၼ်၊ ႁဵတ်းၸွမ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႄႈ ဝူၼ်ႉပႃးလၢႆ လၢႆပိူင်။
More Articles...
Page 10 of 23


text:
Wp/shn/ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၵွင်းမူး 2500 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
လွႆၽြႃးၵွင်းမူး(2500)ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း လွႆၵၢင်မိူင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ထိူၼ်ႇပႃႇလူင်သေ မီးသၢင်းၶႅင်း ၶရိယၢၼ်ႇၶဝ် ပဵၼ်တီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶရိယၢၼ်ႇၶဝ် ၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ၊ ထိုင်မႃး ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် မိူဝ်ႈပီႊ 1311 ၼီႈလိူၼ်(12)လွင်ႈ(6)ၶမ်ႈဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶမ်းႁူမ်ႇၾႃႉသႅၼ်ဝီ မၼ်းၸဝ်ႈဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်း မိူင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။(မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၽၢႆႇတႂ်ႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီ)။ မၼ်းၸဝ်ႈ လုၵ်ႉမိူင်းသႅၼ်ဝီ လူင်းမႃးတႄႇႁေႃမႂ်ႇ တီႈၼိူဝ်ၵုင်းၵူမ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆၽၢႆႇတူၵ်း လွႆလူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတီႈဝူင်ႈၵၢင်လွႆလူင်ၼႆႉလႄႈ ၵုင်းၵူမ်ဢွၼ်ႇဢၼ်မႃး တင်ႈႁေႃမႂ်ႇ ၼၼ်ႉသမ်ႉမီးဝႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်တပ်ႉၸုမ်းမၢႆႁူၵ်း (တပ်မဟာ-၆)ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း တိၼ်လွႆၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈၶၢႆးႁဵဝ်းၼႆယဝ်ႉ၊ ၼႃႈၽၢႆႇႁွင်ႇ သမ်ႉမီး ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလူင်၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသမ်ႉမီး ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၼမ်ႉလိၼ်းၶမ်း၊ တိၼ်လွႆ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇသမ်ႉမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတူၼ်ႈၵေႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းသမ်ႉမီးတၢင်းၵႃး ႁိူၼ်းၵူၼ်း ဢမ်ႇပေႃးထီႇ ဢမ်ႇပေႃးႁၢင်ႇၶႅပ်ႇၸွမ်းႁိမ်းတၢင်း၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆၼၼ်ႉသမ်ႉမီး လၵ်းသဝ်ႁိၼ်လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လွႆလူင်ၼႆႉ မီးတီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်း (ၵၢင်မိူင်း)ႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉၶမ်ႇဝႆႉတႄႉတႄႉ၊ မီးၼမ်ႉမွတ်း ဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းတိၼ်လွႆၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉ။
Contents
- 1 ၶိုင်ပွင်တႃႇမီးဝႆႉပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ၵိုၵ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး
- 2 ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်
- 3 တွၵ်ႇလၵ်းပၵ်းမၢႆႁဵတ်းမင်ႇၵလႃႇ
- 4 ၵေႃႇသၢင်ႈၵွင်းမူး
- 5 ႁဵတ်းပွႆးထႃႇပၼႃႇၵွင်းမူး
- 6 တၢင်ႇထီးၵွင်းမူး
- 7 ႁဵတ်းသင်လႄႈ ၵေႃႇတင်ႈၵွင်းမူး 2500
- 8 ႁဵတ်းၵျွင်းထမ်ႇမႃႇရုင်ႇ
- 9 ၶိုၼ်းမေးတဵၵ်းၶမ်း၊ လၢႆႈထီးမႂ်ႇ
- 10 ၽိုၼ်ဢိင်တီႈၵဵပ်းပိုၼ်း
ၶိုင်ပွင်တႃႇမီးဝႆႉပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ၵိုၵ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး[edit]
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ 2500 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်း ၸဝ်ႈၶမ်းႁူမ်ႇၾႃႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီတီႈလွႆလူင်ၵၢင်မိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီမီးဝႆႉပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ၵိုၵ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်း ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ယူႇၼႆၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈပိုင်ႈဢိင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထႁဝ်းတင်းသဵင်ႈၼႆၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၊ၼင်ႇႁိုဝ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈပေႃးတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼႆၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ပေႃးတေ ယူႇလီၵတ်းယဵၼ်မၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇမိူဝ်းဝႆႈလဝ်ႈ ယွၼ်းၶႂၢင့်တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇလူင် (ၸဝ်ႈၵႂၼ်းပၢႆး/ၵိူင်းၶျူၵ်ႉ)မိူင်းသႅၼ်ဝီ ၸဝ်ႈဢႃႇလေႃးၵ (ဢၵ်ႉၵမႁႃႇ ပၼ်တိတ) ယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈတၢင်းတီႈၼိူဝ်ၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇလူင်ၵေႃႈ ၸင်ႇပူင်ဝႃႈ ၵိုင်ႇလီပဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇတၵႃႇလူင် ဝူၼ်ႉဝႃႈၼၼ်ႉယူႇၼႆသေ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၵေႃႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးဝူၼ့် ဝႃႈ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၼင်လိၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႃးဢမ်ႇဢုပ်ႇၵုမ်ႁူမ်ႈပႃးၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇမႃးၵုမ်ၵၼ်တင်း ၽူႈၵွၼ်း တပ်ႉၸုမ်းမၢႆ(6)ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸီႇတူႇ ၶျိတ်ႉမျႅင်ႇ (ဗိုလ်မှူးကြီး စည်သူ ချစ်မြိုင်)ၼၼ်ႉ ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁွင့်ဢဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽူႈသႅင်ႇယႃႇ မဵဝ်ႉဢုပ်ႉမဵဝ်ႉပႅင်ႇ ၸဝ်ႈၼေႇၶျုၵ်ႈ ၶဝ်တႄႇၵႂႃႇၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ထမူင်ၵၢင့်ၵႄႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်[edit]
1.ၸဝ်ႈတႅင်းမိၼ်းၵျီး ၸဝ်ႈၶမ်းႁူမ်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်သႅၼ်ဝီ၊
2.ၸဝ်ႈမၢၼ်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈၼေႇၶျုၵ်ႈသႅၼ်ဝီ၊
3.ၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်း(လၢၼ်းဢယေးပႅင်ႇ )
4.ၽူႈၵွၼ်း တပ်ႉၸုမ်းမၢႆ(6) ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸီႇတူႇ ၶျိတ်ႉမျႅင်ႇ၊
5.ၸဝ်ႈႁၢၼ် သၢၼ်းဝုၼ်း တပ်ႉၸုမ်းမၢႆ(6)
6.ၸဝ်ႈႁၢၼ် တိၼ်ႇမွင်ႇ (ယူႇ ဢႅမ်ႇ ပီႇ) ၊
7.လုင်းဢွင်ႇၺုၼ်ႉ ပွၵ်ႉၸရေးၵုင်း ၊
8.လုင်းပႃႉတိင်း၊
9.လုင်းပႃႉၸိင်ႇ၊
10.လုင်းလဵၵ်ႉ လုမ်းတြႃး (တရားသူကြီး)
11.လုင်းပၢင်ႇ ပူႇၵၢင့်ဝဵင်း (မြို့မသူကြီး )
12.ဢူးထုၼ်းၽေႇ ပူႇၶွင်းတၢင်း၊
13.ဢူးသၢၼ်း ( တိုင်းရင်းသမားတော် ) ပွၵ်ႉၵလႃး၊
14.လုင်းပႃႉမွင်ႇ ၽူႈၵွၼ်းၸေႊတွၼ်ႈ၊
15.လုင်းလၢႆးၸိုၼ်ႈ ပွၵ်ႉမၢၼ်ႈ၊
16.လုင်းပႃႉမွင်ႇ ပွၵ်ႉမၢၼ်ႈ ( ။ ) ၊
17.လုင်းဢွင်ႇပႃႉ ပွၵ်ႉၵလႃး၊
18.လုင်းဢွင်ႇမိၼ်ႉ ၸရေးၵုင်း၊
19.ၶုၼ်ၵျႃႇဢုင်ႇ ၽူၵွၼ်းၸေႊတွၼ်ႈ၊
ၸိူဝ်းၼႆႉၵုမ်ၵၼ်သေ ၽွတ်ႈၵေႃ ၵေႃႇမတီႇ၊
( 1 )ၸုမ်းၵေႃႇသၢင်ႈ၊
( 2 )ၸုမ်းႁႃငိုၼ်း၊
( 3 )ၸုမ်းထိင်းသိမ်းၽၼ်ႇတႃႇ ႁဵတ်းၼႆသေ သိုပ်ႇၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
တွၵ်ႇလၵ်းပၵ်းမၢႆႁဵတ်းမင်ႇၵလႃႇ[edit]
ထိုင်မႃး 1318 ၶု လိူၼ်(12)မႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈဝၼ်းၸၼ် ပီၶရဵတ်ႈ 1956 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ(3)ဝၼ်း၊ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်(7:00)မွင်းၼၼ်ႉၸင်ႇပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ(59)တူၼ် ဢဝ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇ ၵိူင်းၶျုၵ်ႈသႅၼ်ဝီ သြႃႇၸဝ်ႈ ဢႃႇလေႃးၵ (ဢၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်တိတ)ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ လွတ်ႈႁေႃးပရိတ်ႈမဵတ်ႉတႃႇ ၽတ်းၵမ်ႇမဝႃႇၽိၵ်ႈသိၵ်ႈၼႃႈလိၼ်သေယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ ပီၶရဵတ်ႈ 1956 ၶု လိူၼ်(12)မႂ်ႇ (11)ၶမ်ႈ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း ၵၢင်ၼႂ် (6:00)မွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းႁူမ်ႇၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼေႇၶျုၵ်ႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၸုမ်းမၢႆ(6)ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေ တွၵ်ႇလၵ်းပၵ်းမၢႆ ႁဵတ်းမင်ႇၵလႃႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၵေႃႇသၢင်ႈၵွင်းမူး[edit]
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ပီၶရိတ်ႈ 1956 ၶု၊လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း ၵၢင်ၼႂ် (8:00) မွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းႁူမ်ႇၾႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်တမ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇငိုၼ်း/ၶမ်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉ သိုပ်ႇၵေႃႇသၢင်ႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵေႃႇ သၢင်ႈၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇယိပ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ၊ လိူၵ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ပႅတ်ႇပႅၵ်ႉၵဝ်ႈပႅၵ်ႉ၊ သိပ်းပႅၵ်ႉပၢတ်ႈလႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶပ်ႉၽေႃႇၸၢပ်ႈ လေႃးထုၼ် သၢႆးလိၼ်ယၢင်သေယဝ်ႉ ၵေႃႇသၢင်ႈ ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၵေႃႇသၢင်ႈၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉ ပၢင်းဢဝ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၼိုင်ႈဝၼ်း(5)ပႃး မႃးလူလွမ်ပႂ်ႉပႃးပၼ်ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးလူင်သူႇၼႆႉ ပုင်ႇပၵ်းၽၢင်ၶႆႈငၢႆး ၵွင်းမူးပူဝ်ႇတထွင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢိတ်းဢိတ်း၊ တင်းယႂ်ႇ တင်းၵႂၢင်ႈ ပလၢင်ႇမၼ်းမီး (101)ထတ်း၊ မၢၼ်းပီႁိင်ႇလူင်မၼ်းမီး(68)ထတ်း၊ တင်းသုင်ၺၢၼ်ႇတေႃႇ မၼ်းမီး (65)ထတ်းယူႇယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းပွႆးထႃႇပၼႃႇၵွင်းမူး[edit]
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ပီၶရဵတ်ႈ 1957 ၶု လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ( 6 )ၶမ်ႈ ဝၼ်းပုတ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်(09:00)မွင်းၼၼ်ႉ ပၢင်းဢဝ်သင်ႇၶႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵိူင်းၶျုၵ်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇလေႃးၵသႅၼ်ဝီ(ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ )ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ႁဵတ်းပွႆးဢဝ်ၵႅဝ်ႈသႅင် ရတၼႃႇ ထႃႇပၼႃႇၵွင်းမူး ပွႆးသမ်ႉပေႃးၵိုၼ်း ဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်ႇထီးၵွင်းမူး[edit]
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1319 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႈ 1958 ၶု လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း ဝၼ်းသုၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽႃႉလူင်သႅၼ်ဝီလႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင်မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸင်ႇပၢင်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ (59)တူၼ် ပၢင်းၵၢပ်ႈသွမ်း ပဵၼ်းသေယဝ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း(10:30)ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉသိုပ်ႇပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵိူင်းၶျုၵ်ႈ(ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ)ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈတၢင်ႇထီး ပီသႅင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ လီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈတႃႇၼထီးၸမ်ႉ ပဵၼ်ပူႇလွႆလၢႆးၸိုၼ်ႈ+ၼၢႆးလွႆဢွင်ႇ ပွၵ်ႉ(4)မျၢၼ်မႃႇယတ်ႈယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၸိင်ႇၽူးၸမ်ႉပဵၼ်ဢူးၵျေႃႇယၢၼ်ႇ+တေႃႇၶမ်းသႃႇ ၼႆသေ ပွႆးတၢင်ႇထီး ၵွင်းမူးၼႆႉၵိုၼ်းတႄႉၵိုၼ်းဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းသင်လႄႈ ၵေႃႇတင်ႈၵွင်းမူး 2500[edit]
လွင်ႈၵေႃႇတင်ႈၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉ ၶႆႈႁႂ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလူင် လႆႈယူႇလီၵတ်းယဵၼ်လႄႈသင်၊ႁႂ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းပုတ်ႉႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်းၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵေႃႈသၢင်ႈဝႆႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ သႃႇသၼႃႇ~2500 ပီလႄႈၵွင်းမူးသွင်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇ(2500)ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးၼိူဝ်လွႆၵၢင်မိူင်းလႄႈ ၵွင်းမူးလွႆၵၢင်မိူင်းၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၸဝ်ႈၽႃႉလူင် သႅၼ်ဝီ ဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇဝႆႉလႄႈ ၵွင်းမူးၸဝ်ႈၽႃႉၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ (ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီတော်)ၼႆယဝ်ႉ။ပေႃးၽြႃးၵွင်းမူးယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉလူဝ်ႇၵူၼ်းလုမ်းလႃး ပႂ်ႉပႃးဝႃႈၼႆ လႄႈ ၸဝ်ႈၽႃႉ လူင် ၸင်ႇလိူၵ်ႈတူၺ်း တီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇသေ တီႈဢမ်ႇပေႃးၸမ် ပေႃးၵႆတေယၢၼ် ၵွင်းမူးမွၵ်ႈ (600)ထတ်းၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ မီးၵွင်းၵူမ်ဢွၼ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈၵျွင်းဢွၼ်ႇ လင်ၼိုင်ႈသေမိူဝ်းႁပ်ႉ ပၢင်းၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတူၼ်ၼိုင်ႈ တမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၵိူင်းၶျုၵ်ႈသႅၼ်ဝီ(ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ)သေ ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇလူင်ၸင်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဢူးၺႃႇၼ ႁႂ်ႈမႃးပႂ်ႉပႃး လုမ်းလႃး ၽြႃးၵွင်းမူးၼိူဝ်လွႆၵၢင်မိူင်း ၼႆႉၵႂႃႇၼႆ မိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 2500 ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈသႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွင်း(2500)ဢၽယႃႇရႃႇမၼႆ မီးယူႇတေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵျွင်း ၸဝ်ႈၽႃႉၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ၵွင်းမူးလွႆၵၢင်မိူင်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းလိူၼ် (12)မႂ်ႇ 13.14.15.ၶမ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပွႆး တၢင်ႇ ဢၼေၵၸႃႇ လူႇတၢၼ်းသၢင်ႇၵၢၼ်း ၵထိင်ႇၽုင်ႇၵူႈပီၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်ပွႆးၼႆႉၼႆၸိုင်ၼႂ်းဝဵင်းၼွၵ်ႈဝဵင်း ပၢင်းဢဝ်ၸဵမ်ၼႃးလၢင်း၊ၼွင်ၵႂၢႆး၊ၼွင်မွၼ်၊ၶိုၼ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ် ထိုင်မိူဝ်းသႅၼ်ဝီ၊ ၵုင်းသႃႇတႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵူႈပီယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးတႄႇၵွင်းမူးယဝ်ႉ(5)ပီ 1324 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽႃႉလူင်သႅၼ်ဝီ လႆႈၸၢမ်ႇပူႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ၊ တီႈၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉ ႁဵတ်းၼၼ် ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃး လႆႈႁဵတ်းမၢၼ်ႇတၢပ်ႈ တီႈလူႇတီႈတၢၼ်းယူႇၵူႈပီပီ။
ႁဵတ်းၵျွင်းထမ်ႇမႃႇရုင်ႇ[edit]
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1333 ၼီႈလိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ(13)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇမဵဝ်ႉလႄႇ ဢူးၵဝိင်ႇတႃႇၸႃႇရ (ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ)လႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇသေႃႇသူၼ်း တၵႃႇသတ်ႉထႃးၶဝ်သေ ႁဵတ်းၵျွင်းထမ်ႇမႃႇရုင်ႇ တီႈလူႇတၢၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မိူဝ်ႈ 1348 ၼီႈ ပၢၼ်ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇငိင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးၶဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ မူႇၸုမ်းငိင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးမု တီသွၵ်ႉယေး ၶဝ်ၸင်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ သိုပ်ႇၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃးသေယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ၶရဵတ်ႈ1986-87 ၼၼ်ႉၶဝ်ၸင်ႇမႃးႁဵတ်း သႃလႃးယၢဝ်း(59)ၶၢၼ်းႁဵတ်းႁူင်းပွႆႇသဵင် ႁဵတ်းၵျွင်းသေ ဝႆ့မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ သင်ႇၶႃႇပႂ်ႉပႃးလုမ်းလႃး ၶႅပ်ႇဢိူမ်ႈႁိမ်းၸမ် ၵွင်းမူးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၶိုၼ်းမေးတဵၵ်းၶမ်း၊ လၢႆႈထီးမႂ်ႇ[edit]
မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ (17.06.95 )လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ(5)ၶမ်ႈ ၵၢင်ၼႂ် 09:00 မွင်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ႁၢၼ် ဢေးၵျေႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈလူင်ၶဝ် ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၶိုၼ်းမေးတဵၵ်းၶမ်း၊ လၢႆႈထီးမႂ်ႇ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ထိုင်မႃးပီ 1369 ၼီႈ (26.03.08)လိူၼ်သီႇလွင်ႈ(5)ၶမ်ႈၵၢင်ၼႂ် 07:00 မွင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်း ၸွမ်ႁၢၼ်ၼ ဢွင်ႇတၢၼ်းထုတ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ၽွင်းလူင် ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇမိၼ်ႉ ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ပၢင်းဢဝ်(နိုင်ငံတော် ဩဝါဒါစရိယ) သြႃႇၸဝ်ႈလူင်မုၼိၼ်ႇတ (ဢၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ)ၵျွင်းၵၢင်မိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ် သင်ၶႃႇၸဝ်ႈ(8)ပႃးသေၶိုၼ်းမႄးတဵၵ်းၶမ်းလၢႆႈထီးပီသႅင် ထႅင်ႈပွၵ်ႈသွင်ယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ် ပဵၼ်တီႈပီႈၼွင့် ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းဝႆႈလူႇပူႇၸေႃႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်တီႈၵဵပ်းပိုၼ်း[edit]
1.ၼၢႆးမူဝ်ၶမ်း( ၼၢင်းၽႃႉ )ယၢမ်းလဵဝ်ဢႃႇယုလႆႈ (94)၊
2.ၼၢႆးသြႃႇမငူၺ်ႇ ( သုထမ်ႇမသိင်ႇၵီႇ)ဢႃႇယုလႆႈ(92)၊
3.လုင်းသြႃႇၶမ်းလႅင် (မဵဝ်ႉၼေႇပၺ်ၺႃႇယေးမူး ငိမ်း)ဢႃႇယုလႆႈ (80)ပၢႆ၊
4.ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇလူင်မုၼိၼ်တ ၵျွင်းၵၢင်မိူင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢႃႇယုလႆႈ(79)၊
5.ၸဝ်ႈၸၢင်းၼၼ်ႇတိယ ဢၽယႃႇရႃႇမ (ပူႇလွႆထုၼ်းဢွင်ႇ ဝၢၼ်ႈသူႈ)ဢႃႇယုလႆႈ(66)
6.ပႃႈၼၢင်းမျႃႉႁၢၼ်ႇ ဢႃႇယုလႆႈ (86)
7.ပပ်ႉပိုၼ်း ၵွင်းမူး 2500 ပေႇလုင်းၶျၢၼ်းတႃႇ ၸေႇတီႇတေႃႇသမိုင်း ပီပေႃႉ 1369.ၼီႈ၊။


text:
ၸွမ်သိုၵ်းလူင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈတီႈပၢင်လူင်းႁူင်း ႁဵၼ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းဝႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ မၢၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ လၢႆၾၢႆႇယုမ်ႇ ယၢပ်ႇ ၵွပ်ႈဝႃႈၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ႁူဝ်ၶေႃႈၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/12/12 ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတီႈပၢင်ပွႆးလူင်းႁူင်းၽိုၵ်း သွၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၾၢႆႇသိုၵ်း တီႈတႃႈၵုင်ႈ (DSMA) ဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းတိုၵ်ႉမီးၶူင်းၵၢၼ်ၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ ယူႇ၊ ၶူင်းၵၢၼ်ၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇယႃႉလုလႅဝ် ပိူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၊ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈၾၢႆႇၽလင်းငၢၼ်း (Energy) ၸိူဝ်းၼႆႉ- ၼႆယူႇ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ AP ဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇပေႃးယုမ်ႇယမ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်း/ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်သိုဝ်ႉမႃး ၸႂ်ႉလႆႈတင်းသွင်ပိူင်- 1.ၶႂ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈလႆႈ၊ 2.ၶႂ်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉၾၢႆႇ ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈလႆႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈသမ်ႉတိတ်းတေႃႇၵဝ်းလီၼိူဝ် (ၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊႁွင်ႇ) ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢမ်ႇလီယုမ်ႇ ယမ်လႆႈ- ၼႆယူႇ။
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႈႁွၵ်ႈႁၼ်ဝႃႈ-ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈႁဵတ်းလပ်ႉလပ်ႉယူႇ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်း ၸႂ်ႉလႆႈတင်း 2 ပိူင်၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းလပ်ႉလပ်ႉယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈပိူင်မၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၼႃႈလိၵ်ႈ 181 ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈၾၢႆႇ သိုၵ်း/ ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄလႄႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ 183 မီးဝႆႉ ၾၢႆႇၽလင်းငၢၼ်း (Energy) ၊ ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ (Electricity) လႄႈ ၾၢႆႇမိူင်းႁႄႈလႄႈၾၢႆႇပႃႇမႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်သႂ်ႇ ၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈၼႆႉ။ ၽွင်းပီ 2004-2007 ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NC ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ႈငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼၼ်ႉ မီးလၢႆၾၢႆႇၼႄႉ ၼမ်းဝႃႈ ပေႃးတေၸႂ်ႉၾၢႆႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုင် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်ၶူင်းၵၢၼ်လွင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ သႂ်ႇပႃးၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈၾၢႆႇ သိုၵ်း၊ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇပႃးၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈ (Energy) ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၾၢႆႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈထတ်းထွင်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇယၢမ်းလိပ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈတင်း 2 ပိူင်။ ယၢမ်းလိပ်း ၼႆႉ 1.ပေႃးႁဵတ်းၽၵ်း သႂ်ႇၼိူဝ်ႉသူမ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႉလႆႈ။ 2.ဢဝ်ႁဵတ်းမၢၵ်ႇၵွင်ႈၵေႃႈၸႂ်ႉလႆႈ (သႂ်ႇထၢၼ်ႇ၊ ၵၢၼ်ႉ) တမ်လေႃးၵၼ် ၼႆၵေႃႈပဵၼ်ယၢမ်းၵွင်ႈ။ ပေႃးဝၢၼ်ႈႁဝ်းမီးယၢမ်းလိပ်းဝႆႉၼႆ ႁဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉ တႃႇႁုင်ၶဝ်ႈႁုင်ၽၵ်း၊ သမ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၾၢၵ်ႇဝႆႉ တီႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵွင်ႈသတ်ႉယၢမ်း ၽႂ်တေဢမ်ႇယုမ်ႇ၊ ပေႃးၾၢၵ်ႇဝႆႉ တီႈၵူၼ်းႁုင်ၶဝ်ႈႁုင်ၽၵ်းတႄႉ ပိူၼ်ႈတေယုမ်ႇယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၸင်ႇၶႂ်ႈၼႄႉၼမ်းဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇပေႃးတေယုမ်ႇယမ်ၼၼ်ႉ မီးလၢႆးလဵဝ်၊ တၵ်းလႆႈထွၼ် ၶူင်းၵၢၼ်ၼိဝ်ႊၶလီႊ ယိူဝ်ႊ ဢွၵ်ႇၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄသေ ဢဝ်မႃးသႂ်ႇၼႂ်းၾၢႆႇ Energy ။ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၼၼ် လွင်ႈၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊၼႆႉ ႁဝ်းယင်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်လႆႈ၊ တၢင်ႇလွင်ႈၵေႃႈႁဝ်းတေ ႁဵတ်းႁိုဝ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ၊ လွင်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၼႆႉတေမႃးၸွမ်းၵၼ် မူတ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဝႃႈတေမူၼ်ႉမႄး ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင် ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈတေလႆႈမူၼ်ႉမႄးမွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း၊ လွင်ႈၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ လွင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ် တီႈၵူၼ်းၼမ်ၸိၼႄးဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၶတ်းၸႂ်မူၼ်ႉ မႄးၸွမ်း၊ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇ ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ တင်းသဵင်ႈ ၸင်ႇၸႂ်လီၸွမ်း- ဝႃႈၼႆ။


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တင်ႈၵႃႈႁူဝ် ယီႈသေး 5 လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ၊ ဝၢႆးတိၺွပ်းလႆႈယႃႈမႃႉ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်မဵတ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ဢယုတ်ႉထယႃး ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ။
ယႃႈမဝ်းၵမ်ပွတ်းမိူင်းယဵၼ်ၶိုၼ်းလိူင်ႇ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်
ၵူၼ်းၶၢႆယႃႈၸူမ်း၊ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶိုၼ်းလိူင်ႇ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင် ပွတ်းမိူင်းယဵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉတူႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး၊ ဝၢႆးယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ လႆႈယိုဝ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းတႆး မိူဝ်ႈၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ပူၼ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇပွတ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈတႆး-ၶၢင် ၵႃႉၶၢႆယႃႈလွတ်ႈလႅဝ်း
ပွတ်းထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် မၢၼ်ႈဝဵင်းလူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်လႅၼ်ၶႅၼ်ႈမိူင်းတႆး-ၶၢင်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ၵႃႉၶၢႆ/သူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
လွႆတႆးလႅင်းလႆႈဢၼုၺၢတ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်း UNODC ၶိုင်ပွင်လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်ၶွင်ႊသီႊဢဝ် ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ႁူမ်ႈမိုဝ်းၸုမ်း UNODC ၶိုင်ပွင် ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၵႂႃႇ။ RCSS ၵေႃႈႁူပ်ႉ ထူပ်းၸုမ်း UNODC တီႈတႃႈၵုင်ႈသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် 3 ၾၢႆႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်ႉတူဝ်လႆႈ။
ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇၼွင်လႅင်-တၢင်ႉယၢၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၽဵဝ်ႈယႃႈ
ဢိင်ၼိူဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ပွတ်းဢိူင်ႇၼွင်လႅင် တၢင်ႉယၢၼ်း လိူင်ႇၼမ်မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ သၢၼ်မိုဝ်း ပူႇၵၢင်ႉၶဝ် ၽဵဝ်ႈယႃႈ၊ တိၺွပ်းၵူၼ်းသူႇ/ၵိၼ် ပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ႇၶုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း။
More Articles...
Page 5 of 22


text:
ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ လၵ်းၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ- ၶႄႇ ဢၼ်ၶၢမ်ႈမႃးပၵ်း တၢင်း မိူင်းတႆး၊ ပေႃးမီးပၼ်ႁႃ ၸင်ႇၵႄႈလိတ်ႈဝၢႆးလိုၼ်း။
ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇၶႄႇ လွင်ႈပၼ်ႁႃ လႅၼ်လိၼ်မၢၼ်ႈ-ၶႄႇ
ၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းပႃႇတီႇ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တီႈဝဵင်းလူင်ပိူၺ်ႇၵျိင်း မိူင်းၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းၶႄႇ။
တႆးတင်းမၢၼ်ႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ လူၺ်ႈလၢႆးငမ်းယဵၼ်
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တင်း ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈ မီးပၼ်ႁႃသင်ၵေႃႈ တေႁူမ်ႈမိုဝ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇ။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းတင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ႁူပ်ႉထူပ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ တီႈၾင်ႇၼမ်ႉၶွင်
ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း တင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ MPC, ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ UPWC ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ႁူပ်ႉထူပ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ် တီႈၾင်ႇၼမ်ႉၶွင် ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းသႅၼ်၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁူပ်ႉလူင်ႈၼႃႈ သၢင်ႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ် ပိူဝ်ႈတႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း မိူဝ်ႈၼႆႉ။
ပႃႇတီႇပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း လွၵ်းပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ PR
ပႃႇတီႇပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်း NBF ၸတ်းပၢင်သပ်း ၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်း ပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ PR system ၊ ႁၼ်ဝႃႈဢမ်ႇမီး လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း တွၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
More Articles...
Page 1 of 203


text:
ငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးလႄႈသင်၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆးလႄႈသင် ႁႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတွင်ႈထၢမ်သေ ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ (RCSS/SSA) တွပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ်- ၶႂ်ႈယွၼ်းထၢမ်ၵၢင်ၸႂ် RCSS ၵေႃႈဝႃႈ၊ ၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယၢင်ႈၵႂႃႇၸူးယိူင်းမၢႆမီႈ လဵဝ်ၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂႃႇၸူးယိူင်းမၢႆတီႈလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်၊ ၵွပ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၾၢင်ႁၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၽႂ်ႁဵတ်းမၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈၼႆႉ၊ ပိုင်ႈသပ်းလႅင်းၼႄၵၢင်ၸႂ် RCSS ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁူႉၸွမ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈႁဝ်းဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈ? ။
တွပ်ႇ-ပေႃးဝႃႈတႄႉမၼ်း ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ၸင်ႇၵွႆႈတင်ႈမႃးတပ်ႉသိုၵ်း/ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်း လွၼ်ႉလွၼ်ႉ၊ ၼႆႉပဵၼ်ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉၶွင်ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ။ ပိူဝ်ႈတႃႇ RCSS ၵေႃႈပဵၼ်ၼင်ႇၼၼ်၊ ဢၼ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းမႃး တင်ႈတႄႇပီ 1996 မႃးၼႆႉၵေႃႈ မီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ သၢင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်း ႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၶိုၼ်းသုၼ်ႇလႆႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃး။
တီႈၼႆႈၼႆႉ ပေႃးမႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းၸိုင် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ယိူင်းမၢႆႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ လၢႆးႁဵတ်း ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈလႆႈတင်ႈပႃႊတီႊသေယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းမိူင်း လူၺ်ႈယူႇၸွမ်းၶွပ်ႇတူင်ႇ မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်းသေႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ လႆႈယိပ်းၵွင်ႈသေတေႃႇသူႈတုၵ်းယွၼ်းဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈမႃး မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ် RCSS/SSA ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇလႄႈ SSPP/SSA ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ။ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇ ၸုမ်းၸိူဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵေႃႈ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ယူႇ၊ ပိူင်ႈၵၼ်တီႈလၢႆးႁဵတ်းမၼ်းၵူၺ်း။
လၢႆးႁဵတ်းဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ထႅင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တင်ႈတႄႇပီ 1962 ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆႉ ဢိုတ်းႁပ်းၽၵ်းတူပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇၵွႆႈလႆႈမႃးယိပ်းၵွင်ႈသေတေႃႇသူႈၵၼ်၊ တုၵ်းယွၼ်း ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈၸိုင်ႈမိူင်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈလႄႈ ၶေႃႈႁွင်ႉပၢဝ်ႇတုၵ်းယွၼ်းၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁွင်ႉၵွၼ်းၶေႃ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈတုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈထူၵ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၼမ်ႉ ၸႂ်ပၢင်လူင်၊ ႁႂ်ႈမႃးႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၶိုၼ်းၶေႃႈလႆႈၸႂ်ပၢင်လူင်၊ ဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်း မႃးၼင်ႇၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇတဵင်းၸဵင်ႇ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလူၺ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ သိူဝ်ႇတၢင်း ပၼ်ႁႂ်ႈၵူႈၾၢႆႇ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ ၸၢင်ႈမႃးဢဝ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပႆႇၵႄႈလိတ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။ မၼ်းမီးသဵၼ်ႈတၢင်း မၼ်းယဝ်ႉ၊
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ပိုတ်ႇပၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ယိုၼ်ႈမိုဝ်းမႃး ႁႂ်ႈမႃးသၢင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းႁႂ်ႈပေႃးၵတ်းယဵၼ်/ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆၼၼ်ႉ RCSS ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ငမ်းယဵၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ယိုၼ်ႈမိုဝ်းမႃး ထိုင်မႃးၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်။
ႁဝ်းၶႃႈမီးတၢင်းလိူၵ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇတေႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၵူႈၾၢႆႇသေ ၶိုၼ်းမႄးသၢင်ႈမိူင်းႁဝ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵတ်းယဵၼ်မႃးၶိုၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈလႆၸႂ်ပၢင်လူင်သေ တင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ လႆႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ တင်ႈလႆႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၶိုၼ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸၢင်ႈ လႆႈသုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃးဝႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီမႄးၵႄႈလိတ်ႈ ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈတေမႄးၶေႃႈလႂ်ၼၼ်ႉ တေမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်း၊ ဝႆႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်၊ မီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵတ်းယဵၼ်တႄႉ မၼ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈယူႇ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၸႂ်ယႂ်ႇၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်း ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ႁႂ်ႈလႆႈပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်။
တွၼ်ႈတီႈၼႆႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်ပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဝ်း ၶႃႈယူႇၽႂ်ယူႇမၼ်းႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈႁဝ်းၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃးတေႃႇထိုင်တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်ၵေႃႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးႁဝ်းၵေႃႈၶတ်းၸႂ်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ်တႆးတေႃႇတႆးယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈတိုၵ်းၵၼ်/ထဵင်ၵၼ်ၽိတ်း ၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်တီႈမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ၊ တီႈပႆႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ တေဢုပ်ႇဢူဝ်း ငူပ်ႉငိၵၼ်သေႁႃၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၸွမ်းၵၼ်သေ သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼႆ၊ တီႈၵူႈမူႇၵူႈ ၸုမ်းၵေႃႈမီးၸိူင်ႉၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဝၢႆႇၼႃႈၶဝ်ႈႁႃၵၼ်သေ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်း ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်ႈမႃးႁူမ်ႈသေတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းယူႇ။ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၸွမ်းပွတ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႈလႆႈဢွၼ်ဢဝ် ႁွင်ႉမွၵ်ႇထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းပွတ်းလႅၼ်လိၼ်၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵႂႃႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈတေႁူမ်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းႁႃၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်၊ ႁႃၶေႃႈတွပ်ႇၸွမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈမႃးၵမ်ႉ ၸွႆႈၶိုၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်း။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸႅၵ်ႇၵၼ်ႁဵတ်း၊ မၼ်းပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈၵမ်ႉၸွႆႈ ၵၼ်ၶိုၼ်း၊ တီႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေႁဵတ်း၊ ႁဝ်းၶႃႈတေဢိင်ၼိူဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႂႃႇ။
ထၢမ်- ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ႇထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းႁႂ်ႈႁူႉၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းတႆး ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီးသင်ၽွင်ႈၶႃႈ?။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ငဝ်းလၢႆးမၼ်းပိုတ်ႇပၢင်ႇမႃးၵူႈၾၢႆႇၵူႈတၢင်းယဝ်ႉ၊ တႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၶဝ်ႈႁႃၵၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃး၊ ၸွႆႈၵၼ်မႃး တႄႇဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁႃၵၼ်မႃး။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီပိူဝ်ႈတႃႇႁဝ်း ဢၼ်တေႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်းၵႂႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၵိုတ်းယိုတ်းၵႂႃႇ၊ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈမီးၶိုၼ်းသုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵိုင်ႇမီးၵိုင်ႇပဵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း/ႁူမ်ႈၵၼ် သေႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ၊ ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း ၶႃႈၵေႃႈမီးၸိူင်ႉၼႆ၊ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈသမ်ႉပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ -ၶႂ်ႈလၢတ်ႈထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁပ်ႉ ႁူႉ/ငိၼ်းၸွမ်း၊ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၸႂ်ၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈမီးၼင်ႇၼႆၶႃႈ။


text:
ဢိင်ၼိူဝ်ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းလၢႆဝၼ်းသေ ၼမ်ႉမႃႉဢၼ် လႆလတ်းၽၢၼ်ႇဝဵင်းမိူင်းလႃး လုပ်ႇၼွင်းယိုင်ႈထူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းလႃး၊ လူတ်ႉၵႃးလုၵွႆၼမ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တၢင်းမိူင်းမႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈသဵဝ်ႈ၊ ၵဵင်းၶၢင်ၵေႃႈ ၺႃးၽေးၼမ်ႉ ထူမ်ႈ။
ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးပွတ်းၼမ်ႉၶမ်း လႆႈႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ
ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၸိူဝ်းၺႃးႁုပ်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ် ႁဵတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းဝၢင်းတေႃႈၵႅတ်ႉသ်/လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလိပ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၼႃးလီလီ။
ၵူၼ်းမိူင်းလႃႈသဵဝ်ႈၺႃးၽေးၼမ်ႉၼွင်း လုသုမ်းၼမ်
ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉလုပ်ႇၼွင်းတီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ႁူဝ်ႉႁိူၼ်း၊ ၽႃႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းၾင်ႇၼမ်ႉတွၼ် ၵူၼ်ႇလူမ်ႉလုၵွႆၼမ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၼမ်ႉယၢဝ်ၵေႃႈ ၼွင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵႂႃႇမႃးလႆႈ။
ၵူၼ်းပွတ်းၼမ်ႉၶမ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼမ်ႉၵိၼ်/ၸႂ်ႉ ယွၼ်ႉတေႃႈၼမ်ႉမၼ်း/ၵႅတ်ႉသ်
ယွၼ်ႉၵၢၼ်ဝၢင်းတေႃႈလွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလိပ်း/တေႃႈ
ၵႅတ်ႉသ်၊ ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼမ်ႉၵိၼ် ၼမ်ႉၸႂ်ႉ၊ ၼမ်ႉသႂ်ႇတူင်ႈႁႆႈတူင်ႈၼႃး။
ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇ တုၵ်းယွၼ်းၵိုတ်းၵၢၼ် ၶုတ်းၶမ်းၶၢဝ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ
ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းလႃးႁူႇ (LWO) တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်း ၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ၶမ်းၶၢဝ် ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ ၽဝၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။
More Articles...
Page 9 of 16


text:
ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး တီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး မီးတူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ/ပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ၼမ်။
ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၼမ်ႉၶမ်းၶိုၼ်းထိသွင် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဢိုတ်းပၢင်ၸဝ်ႉ
လွင်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၸွပ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းပႅၵ်ႇ ၼႃႈ၊ ထၢမ်လွင်ႈၵူၼ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) မႃးၶဝ်ႈပွႆးလၢႆၵေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လွင်ႈ တၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၼမ်ႉၶမ်း ၶိုၼ်းထိသွင် ဝၢႆးၸဵမ် ၸဝ်ႉၸဵမ်ၸဵဝ်း။
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးမိူင်းတႆး ၵႅတ်းမႆလၢႆႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်
မိူဝ်ႈၼႆႉၵၢင်ၼႂ် 9:09 မူင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ သၽႃးမိူင်းတႆး ၸၢႆးလူင်းသႅင် ၵႅတ်းမႆႇလၢႆ ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2107 ၼီႈ တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။
ၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊမွပ်ႊၸုမ်ႈၶူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ထိုင်ၶူးသွၼ်လူင်ၸၢႆးၾႃႈ
ၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ 2107 ၼီႈ တီႈလွႆတိုင်ၶမ်းပီၼႆႉ မီးၶပ်ႉမၢႆ မွပ်ႈၸုမ်ႈ "ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ" ယွင်ႈယေႃးၶူးသွၼ်လူင် ၸၢႆးၾႃႈ - ၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ၶဝ်ၸဝ်ႈ လၢတ်ႈ။
More Articles...
Page 7 of 17


text:
ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ဝူင်ႈၵၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်းသိုၵ်းတႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ပဵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်လူတ်းယွမ်းတၢင်းထီႇ လူင်းၽွင်ႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇ တိုၵ်ႉၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းထႅင်ႈ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇမႃးႁႃၵိၼ်ယၢပ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ်။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းတႆး သိုပ်ႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၶိူဝ်းယႂ်း
ဢိင်ၼိူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်သႂ်ႇ တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆး တီႈလွႆသႅင် မိူင်းသူႈ၊ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတၢင်းလိၼ်၊ ထႅမ်ႁႅင်း သိုၵ်းထႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင် သွင်ၾၢႆႇပဵၼ်မႃးၶိူဝ်းယႂ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် ၶိုၼ်ႈလေႃႇ တပ်ႉသိုၵ်းတႆး လွႆသႅင်မိူင်းသူႈ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်း ယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် လုၵ်ႉတီႈ ထၢတ်ႈၸေးၻီး (ၵွင်းမူး) ႁၢင်ႈမိူၼ်သူၺ်ႇတၵူင်ႇ (မိူင်းသူႈ) ယိုဝ်းသႂ်ႇ တပ်ႉပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လွႆသႅင်မိူင်းသူႈ။ တိူင်းသိုၵ်းၶူဝ်လမ်ဝႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉပႃႈတႂ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းထႅင်ႈယူႇ။
ၵူၼ်းမိူင်းပေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း
လွင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဵင်ႇထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တူင်ႉၼိုင်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းပေႃႈ တုၵ်းယွၼ်း ၵိုတ်းယိုတ်းပၼ်။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉသိုၵ်းတႆး ထွၼ်ဢွၵ်ႇ တႃႈၽႃသွင်ႇ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ 247 ၸႂ်ႉတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ထွၼ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၽႃသွင်ႇ၊ တိူင်းသိုၵ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဝႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉပႃႈတႂ်ႈ ၶႂ်ႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇတူၺ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။
More Articles...
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈသူင်ႇၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း ၽိူမ်ႉထႅမ်ဢိူမ်ႈၸူးၼႃႈလိၼ်ဝႃႉ
- ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 56 ပီ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈသူင်ႇၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်းၵႂႃႇဝႆႉ တၢင်းမၢၵ်ႇမၢင်ပိူဝ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းဢဝ်တပ်ႉတႆး မွပ်ႈပၼ်သိုၵ်းဝႃႉ
- ငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆးၸတ်း ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး 50 ပီ
- သိုၵ်းတႆးႁိုၵ်ႉသႂ်ႇသိုၵ်းဝႃႉၶုတ်းၶမ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း
Page 3 of 106


text:
ၾၢႆႇတေႃႇသူင်ႇတၢင်းလိၼ် (ၶူၼ်သူင်ႇတၢင်းၿူၵ်ႇ) ၸႄႈဝဵင်းမႄႈတႅင် ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸၢတ်းပၢင်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၼ်တၢင်းႁူႉ လွင်ႈၶပ်းၶီႇလူတ်ႉၵႃး ႁူမ်ႈတင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸုမ်းၸူၼ်ႊ (ชุมชน) ဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်ႊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
ဝၼ်းထိ 13 လိူၼ်ၵျႚၼ်ႊ ၼႆႉ ၾၢႆႇတေႃႇသူင်ႇတၢင်းလိၼ် (ၶူၼ်သူင်ႇတၢင်းၿူၵ်ႇ) ၸႄႈဝဵင်းမႄႈတႅင် လႄႈ ၸုမ်းၸူၼ်ႊ (ၶျႚမ်ႊၶျႛၼ်ႊ) ဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈတင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ႁူမ်ႈမႆႉႁူမ်ႈမိုဝ်းသေ ၸတ်းပၢင်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၼ်တၢင်းႁူႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး လၢႆသႅၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၶပ်းၶီႇႁေႃႈလူတ်ႉ ၶိူင်ႈလူတ်ႉသီႇလေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၶၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈသွပ်ႇ ဢဝ်ဝႂ်ၶပ်းၶီႇႁေႃႈလူတ်ႉၼႂ်းမိူင်းထႆး တင်းသဵင်ႈမီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 100 ပၢႆ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾႆႇတေႃႉသူင်ႇ တၢင်းလိၼ် ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈပီႈၼွင်ႉတႆး ၶဝ်ႈမႃးယူႇသၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး လႄႈ ၸႂ်ႉလူတ်ႉၵႃး၊ထုၵ်ႇလီႁဵၼ်းႁူႉဢၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈထႆးၵႂၢမ်းထႆး ပိူဝ်ႈတႃႇႁူႉၵူတ်းမၢႆလွင်ႈၶပ်းၶီႇႁေႃႈလူတ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉသိုဝ်ႉလူတ်ႉ ႁဵတ်းၸဝ်ႈၶွင်ပၼ်လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလၢတ်ႈၼႄလၢႆးႁႂ်ႈၵႂႃႇထၢႆႇဢူၼ်ႊၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶွင်လူတ်ႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶွင်တူဝ်ႇၵဝ်ႇ။ လႆႈသပ်းလႅင်းလၢတ်ႈ ၼႄ ၶိူင်ႈမၢႆတၢင်းၵႂႃႇလူတ်ႉ လႄႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ် သွပ်ႇဝႂ်ၶပ်းၶီႇ ႁေႃႈလူတ်ႉ။
ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၵူၺ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈၶၢႆဢွၵ်ႇ 1 လိူၼ် 6000 လမ်းပၢႆ၊ လူတ်ႉသီႇလေႃႉ 1 လိူၼ် 3000 ပၢႆ။ ဢိင်ၼိူဝ်လူတ်ႉၵႃးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၼမ်မႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းသေ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းၶပ်းၶီႇႁေႃႈလူတ်ႉ မီးပၼ်ႁႃလၢႆလွင်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵူတ်ႇထတ်း ဢမ်ႇမီးဝႂ် ၶပ်းၶီႇသေၺႃးမႂ် 1000 - 2000 ဝၢတ်ႇႁူမ်ႈပႃးၸိူဝ်း ဢမ်ႇႁူႉၵူတ်းမၢႆ ၶပ်းၶီႇႁေႃႈလူတ်ႉသေ ၽႃႇတမ်လေႃႇ ၵၼ်ဝၢတ်ႇ ၸဵပ်းလူမ်ႉတၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼမ်လႄႈ ၾၢႆႇတေႃႉသူင်ႇတၢင်းလိၼ်ၸင်ႇလႆႈၶပ်းၶိုင်ၸတ်းၵၢၼ် ဢၼုယၢတ်ႈ ပၼ်သွပ်ႇဢဝ်ဝႂ်ၶပ်းၶီႇႁေႃႈလူတ်ႉ ၸိူဝ်းမီးဝႂ်သီၾႃႉ ဝႂ်သီၶဵဝ်ႇၶွပ်ႇလႅင် လႄႈဝႂ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၶၢမ်ႈ မိူင်းဢိၵ်ႇတင်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းဝႂ် ၽၢတ်ႊပွတ်သ်ႇ သေလႆႈဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇတေႃႉသူင်ႇ တၢင်းလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းမႄႈတႅင် ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်းၼႃႈ ပေႃးမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တေႁွင်ႉပႃးပၵၼ်ႊၽႆး မႃးလၢတ်ႈၸိၸႅင်ႈၼႄ လွင်ႈၵိူတ်ႇပတိႁဵတ်ႇ လႄႈ ငုိုုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၺႃးလူတ်ႉ တုမ်ႉလေႃႇတမ်ၵၼ်သေ ဝၢတ်ႇၸဵပ်းလူမ်ႉတၢႆလႄႈ လုတ်ႈႁၢမ်းတိုဝ်ႉတၢင်းသုၼ်ႇ လႆႈၸိူဝ်းၼႆႉမႃး။
လိုၼ်းသုတ်း ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇတေႃႇသူင်ႇ တၢင်းလိၼ်လႆႈၶွပ်ႈၸႂ်ငိၼ်း ၸူမ်း ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပၼ်တၢင်းႁူႉ ၵမ်းၼႆႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၶွပ်ႈၸႂ်ၼိူဝ် ၸုမ်းၸူၼ်ႊ (ၶျႚမ်ႊၶျႛၼ်ႊ) ဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈလႄႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ဢၼ်လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွႆႈ ၸတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ပၢင်မႃး ၵမ်းၼႆႉယႂ်ႇၼမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။


text:
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းပၢင်လူင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိူဝ်းၸွႆႈထႅမ် ၶပ်းၶိုင်ပၼ်။
ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးလႄႈ သိုပ်ႇသၢၼ်ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း
ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးလႄႈသိုပ်ႇသၢၼ်ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပီႈၼွင်ႉတႆးမႄႈသွတ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း ၶွၼ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈႁႅင်းၸတ်းႁဵတ်း ပွၵ်ႈတီႈ 4 ၊ ဝွၵ်ႇၸိူၼ်းၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ႁူမ်ႈမူၼ်ႈၸႂ်။ ပီႈၼွင်ႉတႆးဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇလႄႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
ပၢင်ပွႆးဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တီႈတူၼ်ႈတီး
မၢႆတွင်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 66 ပီ ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မိူင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး လႆႈၸတ်း ႁဵတ်းဝၼ်းၶုၵ်းထူပ်းသေမီးပႃးႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း။
ၽွင်းလူင် ဢူးၶိၼ်ႇယီႇ တုၵ်းယွၼ်း ၸုမ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ႁူမ်ႈသၢၼ်မိုဝ်း ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၵူၼ်း
တႃႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈ(ၵိုတ်းတိုၵ်း) ၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၼႂ်း မိူင်း ဢူးၶိၼ်ႇယီႇ တုၵ်းယွၼ်း ၸုမ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ၸွႆႈထႅမ်ၵဵပ်းပၼ်ၵႂႃႇ။
ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇတွင်ႇၵျီးတေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ၽွင်းႁူဝ်ပီၼႃႈ
ႁူဝ်ပီ 2014 ၼႆႉ တေမီးၵၢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇတွင်ႇၵျီး (တူၼ်ႈတီး) ၊ တေပဵၼ်သိုဝ်ႇၵၢင် ဢမ်ႇႁိူင်ႈၵိူင်းၸုၵ်းၾၢႆႇလႂ်သေ ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၾိင်ႈငႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
More Articles...
Page 9 of 92


text:
Developer: Shan Unicode
Average rating: 4.52
Released applications: 39
Shan Unicode Published Applications :
Shan Herald Agency for News(S.H.A.N) from panglong.org.Include with Burmese | Chinese | English and Thai language.Thank : Saihsuahan
ပြူဝ်းၵရႅမ်း,Application တႆး, Font တႆး, ၶႅပ်းႁၢင်ႈ, ဝီးၻီးဢူဝ်ႇ, တင်းႁူႉလွင်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ,Operation System လႄႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၶႃႈဢေႃ။
Convert A ying 47 to Shan Unicode with new name Tainews47Dev by : ၾႃၶွၼ်း(ၼွင်ဝူဝ်းၶမ်း)
SHAN Radio Onlineႁူင်းပွႆႇသဵင်ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ SHAN Radio Online - ၶၢၼ်ၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ် သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၵိူင်း ဝၢင်ႇဝိူဝ်ႈ သႅၼ်ႇပိူဝ်ႈတွႆႇပူၵ်း ႁႃၸူၵ်းပိုတ်ႇဢွၵ်ႇ သိုပ်ႇဝွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ လိမ်ႇသႄႈ...
Shan Human Rights Foundation (SHRF) The Shan Human Rights Foundation (SHRF) is a non-profit, non-governmental organization which was founded on 6 December 1990 by its late founding Chairman, Khun...
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ဢႅပ်ႉၼႆႉႁဵတ်းဝႆႉပၼ် ၼင်ႇႁုိဝ်ေတမီးၸႂ်ၶႂ်ႈသွၼ်ၶႂ်ႈႁဵၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ဢႆႇထီႇတႆးၶႃႈ ၼင်ႇဢၼ်ယုိၼ်းၶုိတ်းပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉေတသုိပ်ႇၶတ်းၸႂ်ပုိၼ်ႄၽႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၵူႈလွင်ႈ"ၼင်ႇၼႂ်းဢႅပ်ႉၼႆႉ...
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉယူႇၼိူဝ် online တင်းသဵင်ႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယဝ်ႉ ၵွပ်ႈၼၼ်လိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်းၵေႃႈၼင်ႇႁိုဝ် မၼ်းပေႃးတေၵႂႃႇၶိုတ်းတၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ် ႁဝ်ၶႃႈၸင်ႇ လႆႈဝူၼ်ႉ ၶိုင်သၢင်ႈ ဝွၵ်းတႆး လႄႈ...
Tai Keyboard for Shan unicodeHow to set keyboard *after installed - setting - Changer Keyboard Setting - Tai Keyboard
ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် ဢူၺ်းေၵႃႉၽူႈပၼ်ႁႅင်းေသ လွၵ်းမိုဝ်း ၼွင်ဝူဝ်းၶမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၶိုတ်ႇတၼ်းၵၢပ်ႈၼႆေၵႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈေတပဵၼ်ၼိုင်ႈတၢင်း တႃႇၸွႆႈထႅမ်တိုတ်ႉတႆးႁႂ်ႈတူဝ်းတွၼ်းၼႆေသ လႆႈၶိုင်သၢင်ႈဝႆႉေဢႃႈ...
Tainews46 လုၵ်ႉဢဝ်တီႈAYing46 သေ ႁဵတ်းဝႆႉေဢႃႈသင်ဝႃႈ မီးတီႈၽိတ်းပိူင်ႈၼႆၵေႃႈၶႅၼ်းတေႃႈ ၸွႆႈဝူၼ်ႉ/ၵႄႈလႆႈယူႇၶႃႈၼပ်ႉယမ်သေ
App တွၼ်ႈတႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈထႆးလၢႆးၽၢႆတႆး ပဵၼ် App ဢၼ် Offline လႄႈဢမ်ႇလူဝ်မီး Internet ၵေႃႈၸႂ်ႉလႆႈၵူႈတီႈ ၵူႈမိူဝ်ႈ လႄႈယင်းတေမီး Update မႃးပၼ်ထႅင်ႈယူႇၶႃႈ။App นี้เป็นแอพสำหรับเรียนภาษาไทยแบบง่ายๆ...
ၿလွၵ်ႉၾွၼ်ႉတႆး ဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉၵဵဝ်ႇလူၺ်းၾွၼ်ႉတႆး လႄႈတၢင်းႁူႉဢၢႆႊထီႊတႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်သၢင်ႈၶိုၼ်ႈလူၺ်ႈ Sakchai Kamjing လႄႈၵေႃႈသၢင်ႈဢႅပ်ႉ ၶမ်းမိူင်း မွၵ်ႇသဵဝ်ႈ ထုင်ႉၼၢင်းယီႈသႅင်ၵေႃႇတီႈမႃး...
ၸိုဝ်ႈၾွၼ်ႉ - သႅၼ်ဝီၵေႃႉသၢင်ႈ - ၸၢႆးထုၼ်းၵျေႃႇ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ သႅၼ်းၼုမ်ႇမႂ်ႇၾွၼ်ႉၼႆႉ ၸႂ်ႉၸွမ်းပိူင်ထတ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉ 100%...
ပဵၼ်ဢႅပ်ႉ ပရိၵ်ႈလူင် (11) သုၵ်ႈ ပဵၼ်သဵင်လွတ်ႈႁေႃးၽၢႆႇတႆး ၸဝ်ႈၶူးၶေႇမႃႇၸႃႇရ ပၢင်လူင် ႁေႃးဝႆႉ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ Sai Tawng Pha
ၵႃႇထႃႇမိူင်းလွႆ ပဵၼ် Ebook သေဢဝ်မႃးပဵၼ် Appၸဝ်ႈၶွင်ပပ်ႉ သြႃႇၶမ်းၶွင်ႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီႈ 2006tWeb : http://beesandaw.comDev By : AppTai
တြႃးတႆး ပဵၼ်ဢႅပ်ႉဢၼ်လႆႈၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၸူႉတြႃးၵူႈတီႈ“သေတၢင်ႇဝႆႉၼႂ်း Dropbox ႁႂ်ႈလႆႈလူတ်ႇဢဝ်ၵႂႃႇထွမ်ႇငိၼ်းၵၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။သင်ၽႂ်မီး ၽႂ်ႁၼ်တြႃး ဢၼ်ပႆႇမီးၼႂ်းဢႅပ်ႉၼႆႉၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႇ ၸွႆႈသူင်ႇလိင်ႉမၼ်းမႃးပၼ်တီႈ...


text:
Wp/shn/မိူင်းထႆး
မိူင်းထႆး[edit]
မိူင်းႁေႃၶမ်းထႆး(ၵႂၢမ်းထႆး: ราชอาณาจักรไทย ရၢတ်ႉၶျႃႉဢၼႃးၸၵ်ႇထႆး) ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃမိူင်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းတွၼ်ႊၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျိူဝ်း။ ၾၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉမီး မိူင်းမၢၼ်ႊလႄႈ မိူင်းလၢဝ်း၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉမီး မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယိူဝ်း၊ ၾၢႆႇၸၢၼ်းတႄႉမီး ၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး လႄႈ မိူင်းမလေးသျိူဝ်း၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်းတႄႉမီး ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈမိူင်းထႆးဝႆႉ။ လႅၼ်ႊၼမ်ႉမိူင်းထႆးၼႆႉ ၾၢႆႇၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၾၢႆႇပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းထႆးသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ၵုင်းထဵပ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈငႃႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။


text:
Computer
My Dictionary 2.0 Trial Version, Release 1
ၻၢဝ်းလူတ်ႇဢဝ်လႆႈတီႈၼႆႈၶႃႈ
လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢင်ႈၵူးသေ ႁဵတ်းJailbreak iOS 7.1.x
-- သိုပ်ႇလူ --
လၢႆးသႂ်ႇၾွၼ်ႉ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး ၼႂ်း iOS ဢၼ်ႁဵတ်း Jailbreak ယဝ်ႉ
ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမီးဝႆႉထႃႈ
- PC ဢမ်ႇၼၼ် Mac
- iTunes
- iTools ဢမ်ႇၼၼ် iFunbox လႄႈ
- Internet
1. ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၻၢဝ်းလူတ်ႇဢဝ် ၾွၼ်ႉ Arial.ttf ဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆးတီႈၼႆႈ -- သိုပ်ႇလူ --
လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ယူႇၼီႇၶူတ့်တႆး ၼႂ်း iOS
1. လၢႆးသႂ်ႇၾွၼ့် ယူႇၼီႇၶူတ့် ၼႂ်း iOS
1.1) လုၵ့်တီႈ Safari ၼႂ်းiPhone, iPad ဢမ်ႇၼၼ် iPod touch ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ http://www.namkhone.com/repo/unicodetai.mobileconfig
1.2) ပေႃးယဝ့် install UnicodeTai.mobileconfig
1.3) ပေႃးယဝ့်ၸိုင် တေဢၢၼ်ႇလႆႈ ယူႇၼီႇၶူတ့် ၼႂ်းၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ့်။ -- သိုပ်ႇလူ --
လၢႆး Jailbreak iOS 7.x
ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈမီး မိူဝ်ႈပႆႇ jailbreak
- ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ့်
- ၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇ (Mac ဢမ်ႇၼၼ် PC)
- ၶိူင်ႈဢၼ်လူင်းဝႆ့ iOS 7.x
- သၢႆ USB တႃႇတေႃႇၶိူင်ႈၸူးၶွမ်း
-- သိုပ်ႇလူ --
တေတေႇႁဵၼ်း Programming လႆႈၸိူင့်ႁိုဝ်?
တႅမ်ႈ Programming ၼႆ့ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆ့တႄ့တႄ့ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ့်။ မၼ်းႁဵတ်းႁဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လဵင့်တွင့်လႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵတ့်ၶႅၼ်ႇၵႂႃႈၼေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇၵၼ်မႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ်တေႁဵၼ်း Programming ၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်ယဝ့်။ ယင်းၵႆ့ၵႆ့မီး ၵူၼ်းထၢမ်မႃးဝႃႈ တေလႆႈတေႇႁဵၼ်း Programming ၸိူင့်ႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်မီးၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇၸိုင် ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ သပ်းလႅင်းၼႄတၢင်းတႂ်ႈၼႆ့ တေပဵၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။
-- သိုပ်ႇလူ --
Xilisoft
လႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်ၽွတ်ႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈ ငဝ်းတူင့်
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ပိူင်ၽွတ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈ ငဝ်းတူင့်ၼႆ့ မီးၼမ်ၼႃႇ သမ့်ပေႃးၵၸၢၵ်ႇၵၸၢႆၵႂႃႇသဵင်ႈယဝ့်။ ပိူင်ၽွတ်ႈငဝ်းတူင့်လၢႆလၢႆၵူၺ်း မီးမွၵ်ႈ 166 မဵဝ်းယဝ့်။ ပိူင်ၽွတ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်းသမ့် မီးမွၵ်ႈ 40 မဵဝ်းပၢႆပၢႆယဝ့်။ ဢၼ်ၼပ့်ၼႄမႃးၼႆ့ ယင်းပႆႇပႃႈမူတ်းလူးၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉထိုင် ယင်းမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇၵေႃႈ ယင်းတေမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်ယဝ့်။
-- သုိပ်ႇလူ --
BitTorrent လႄႈ လၢႆးဢဝ် BitTorrent သေ ၻၢဝ်းလူတ်ႇ
1. BitTorrent ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈသင်
BitTorrent ၼႆႉ ပဵၼ်ပရူဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး peer-to-peer သေ သူင်ႇၽႄၶေႃႈမုၼ်း (data) ပၼ်ၵၼ် ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉယဝ်ႉ။ peer-to-peer ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ဢဝ်ၶွမ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဝႆႉပဵၼ် server သေ သူင်ႇၸူးၶွမ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၶွမ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄၶေႃႈမုၼ်းပၼ်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီး server မႃးယူႇၼႂ်းၵၢင်မၼ်းၵေႃႈလႆႈ။ (ႁၢင်ႈ-A1) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း peer-to-peer သေ -- သိုပ်ႇလူ --
Internet Download Manager 6.11
Internet Download Manager ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ်ၻၢဝ်းလူတ်ႇ ၾၢႆႇၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၼိူဝ်ဢိၼ်းတႃႇၼႅတ်ႉလႄႈ ၸွႆႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၻၢဝ်းလူတ်ႇ ဝႆးၶိုၼ်ႈမႃး 5 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႇၵဝ်ႇတိုၵ်ႉၻၢဝ်းလူတ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇၽျူႇတိူဝ်ႇ မွတ်ႇၵႂႃႇသေလႄႈသင် ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉတူၵ်းၵႂႃႇသေလႄႈသင် ၼႂ်းၶိုဝ်းၶႆႇ မီးပၼ်ႁႃသေဢၼ်ဢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၻၢဝ်းလူတ်ႇတူၵ်းၵႂႃႇသေလႄႈသင် ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၸိုင် မိူဝ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်းပိူတ်ႇၶွမ်ႇၽျူႇတိူဝ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႇၻၢဝ်းလူတ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇလႅဝ် ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတေႃႇၶိုၼ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
တေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပျူႇတိူဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝႆးၶိုၼ်ႈ
ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶွမ်ႇပျူတိူဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈထိူင်းလူင်းၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်း လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ Programs ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼၼ်ႉ ၼၵ်းၼႃႇလႄႈသင်၊ HDD, RAM လႄႈ CPU မၼ်း ႁႅင်းဢေႇလႄႈသင်၊ ၶွမ်ႇပျူႇတိူဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းမႃးၼၢၼ်းယဝ်ႉလႄႈ -- သိုပ်ႇလူ --
လၢႆးႁဵတ်းႁၢင်ႈတႂ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်း PhotoShop CS +
တွၼ်ႈ-A1
- ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း PhotoShop သေ ဢဝ်ၸေႈမႂ်ႇ [ Ctrl + N ဢမ်ႇၼၼ် File (menu) > New ]
- တၢင်းၵႂၢင်ႈ Width = 8.46 Inches
- တၢင်းသုင် Height = 11.4 Inches
- တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃသီ Resolution = 300 Pixels/inch
(တၢင်းၵႂၢင်ႈလႄႈ တၢင်းသုင်ၸေႈၼႆႉ ဢဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵျဵၵ်ႈဝႃႈ။ ဢမ်ႇဝႆႉမိူၼ် ဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၵေႃႈလႆႈ။)
-- သိုပ်ႇလူ --
လၢႆးသိူင်ႇသိမ်း Password ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ႁူႉ
သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်ႈလိုမ်း Password ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီး email account လၢႆလၢႆဢၼ်သေ Password မၼ်း သမ်ႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးတူဝ်လိၵ်ႈ/တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႆႈပၼ်ၽႂ်ႁူႉ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသမ်ႉ ၵူဝ်လိုမ်းမၼ်းပေႃးၼႆၸိုင် လၢႆးငၢႆႈငၢႆႈ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတႅမ်ႈဝႆႉပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ လၢႆးဢၼ်ၼႆႉ လၢႆးၽၢမ်းတႃပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
Comments
ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ၶႃႈ
ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ၶႃႈ ၼမ်ႉၶူင်း
ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်တႄႉယဝ်ႉ တီႈပၼ်တၢင်းႁူႉၵူႈလွင်ႈ႒
ဢွၼ်တၢင်း ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ပီႈႁဝ်းတႄႉယဝ်ႉ တီႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႅပ်ႉသႆႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းတၢင်းႁူႉၵူႈပၢႆး႒ၵူႈလွင်ႈ ပဵၼ်ႁုိဝ်ၵေႃႈလီ ၶႅၼ်းတေႃႈႁဵတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼမ်႒ၶႃႈ မုင်ႈမွင်းပႂ်ႉၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၶႃႈဢေႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ငိၼ်းၸူမ်းလႄႈၶွပ်ႈၸ်ႂထိုင်
ငိၼ်းၸူမ်းလႄႈၶွပ်ႈၸ်ႂထိုင် ပီႈၸၢႆးလူင် ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉတႄႉၶႃႈဢေႃႈ
ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၶူး(ပီႈၸၢႆးလူင်)
ငိၼ်းၸူမ်းဢဝ်ၵုင်ႇ ဢဝ်မုၼ်ၸွမ်း ၶူး(ပီႈၸၢႆးလူင်)တႄႉꧦၶႃႈ
ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈၶူး(ပီႈၸၢႆးလူင်) ႁဝ်း ၸဵဝ်းထုိင်တီႈယူိင်းမၢႆသေၵမ်း
ယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး ၽွမ်ႉၵၼ်ၸ်ႂႉဝႆးဝႆး
ပၼ်ႁႅင်းယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၽႄႈတိူၼ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆးၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈလႄႈ။
ယိၼ်းၸူမ်းတေႉၶႃႈ
ႁႂ်ႈၶိုၼႈယႂ်ႇဝႆးဝႆးၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ၼင်ဢၼ်ၶႂ်ႈပွင်ၶႂ်ႈသၢင်ႈၼၼ်ႉႁႂ်ႈၸဵဝ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၶၼ်ꧦဝႆးꧦသေၵမ်းၶႃႈ
ငိၼ်းၸူမ်းၶႃႈ
thank kha
window phone lumia
ယိၼ်းၸူမ်းဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉ ၾွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼမ်ႉၶူင်း
ၾွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ တေပဵၼ်ၾွၼ်ႉဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းၵပ်းသုိပ်ႇၵၼ်ၼူိဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆးလႆႈဢၼ်ၼုိင်ႈယူႇၼႆၶႃႈႁၼ်ထုိင်ၸူိင်ႉၼၼ်ဢေႃႈ
ငိၼ်းၸူမ်းထုိင် ၼမ်ႉၶူင်းယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်ယူႇဢေႃႈ ၵူႈၵေႃႉၶႅၼ်းတေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၾွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉသေၵမ်းၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ပႃး ၽၢႆႇမၢၼ်ႈ
ၵဵဝ်ႇလူၺ်းလွင်ႈတၢင်းတင်းၼိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈၼႂ်းၵူးၵိူဝ်းလ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ Google Translate ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉလႆႈတင်းၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၶဝ်ၸႂ်ႉပဵၼ်လွၵ်းမိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉလွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵီႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးတေလႆႈၸႂ်ႉၸွမ်း၊ လႄႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉသူင်ၵျိုၵ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးတေလႆႈၼႃႈတႃလီၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ႁႂ်းၵူၼ်းတင်းလူၵ်ႈတေလႆႈႁုၸၵ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼမ်ႉၶူင်း www.namkhone.com ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၼမ်ႉၶူင်းၶႂၢၵ်ႈပႃးၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ၊ ႁူမ်ႈတင်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉလႄႈထႆး-ၶႃႈၼေႃႈ။ ႁႂ်ႈၼမ်ႉၶူင်း လႆႈလႆလူင်းထိုင်ၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ် ပိႈၼွင်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်းၶႃႈၼေႃး။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။


text:
(င)
- Details
- Category: င
- Published on Monday, 01 August 2016 13:46
- Written by Shanyoma
- Hits: 75
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢၼ်ထူၼ်ႈထိုင်သၢမ်
ငႃ(v) ၽၢၺ်ႇၼိူင်ႈလႄႈၽၢၺ်ႇၼိူင်ႈ - ဢၼ်ၼိူင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိူင်ႈ။ ဢၢၼ်းထိုင်ၵၼ် တေထိုင်ဢၼ်ၵွၺ်းသမ်ႉပၺ်ႇထိုင်။ တေပဵၼ်ၵၼ်ဢၢၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၼ်ၵွၺ်းဢမ်ႇပၺ်ႇပဵၼ်။ ငႃငီ၊ ငႃငမ်ႉ၊ ငႃတူၺ်း၊ ငႃတေ၊ ငႃၵၼ်…
ငႃ(adj) တၢင်းဢၼ်လၢတ်ႈပိူၼ်ႈ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်ပၼ်ၵႃႇႁႅင်း ဢၼ်လၢတ်ႈၵၼ်ၵႃႊႁႅင်းသေ ႁွင်ႉမႃးဢဝ်မႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ "လုၵ်ႈၸၢင်ႈလုၵ်ႈငႃ" "ၵိၼ်ၸၢင်ႈၵိၼ်ငႃ" "ၶၢတ်ႇငႃ" …
-တၢင်းဢၼ် ယိူင်းငိူတ်ႈၵၼ်ဝႆႉ၊ တေႃတေႃႇၵၼ်ဝႆႉ၊ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢၢၼ်းလႆႈၽႂ်ယူႇ၊ တၢင်းဢၼ် မီးလွင်ႈဢဵၼ်းယိူင်း တေႃႇၵၼ်ဝႆႉ ယူႇ။ (ငႃ၊ ငႃၵၼ်၊ ငႃႁူဝ်ၵၼ်၊ ၶွၼ်ႉငႃ လႅဝ်းငႃ၊ သၢမ်ၶႃငႃၵၼ် တိၼ်ယယၼ်မိူၼ်ၵဵင်း)
-ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်သုတ်ႉၸမ်ၵႂႃႇၼႃႇၼႃႇ ဢၼ်ၸမ်တေပဵၼ်လႆႈ ၼင်ႇတေႉၼၼ်ႉ(ငႃတေပဵၼ်၊ ငႃတေလႆႈ၊ ငႃတေႁဵတ်း၊ ငႃတေ ၵိၼ်၊ ငႃတေဝၢမ်ႉ...)
ငႃႇ(adj) တၢင်းဢၼ်ဢမ်ႇလၵ်းဢမ်ႇလႅမ်၊ ၶေႃႈၸွၺ်ႈငိူဝ်ႈ၊ "ငိူဝ်ႈငႃႇ"။
-တၢင်းဢၼ် ပဵၼ်ၸဵမ်ငဝ်ႈၸဵမ်ပိုင်း၊ တႄႇတင်ႈဢွၼ်ပဵၼ်မႃး။ (ငဝ်ႈငႃႇ၊ ငဝ်ႈငႃႇမူႇလႃႉ၊ ငဝ်ႈငႃႇပိူင်ပဵၼ်)
-ၼူသူပ်းလႅမ် မီးဢၢႆသႅဝ်မဵၼ် မဵဝ်းၼိူင်ႈ၊ တႃသုမ်ႈ မေႃႁွင်ႉသဵင် ၸိတ်းၸိတ်းသေ ၵႂႃႇတၢင်း၊ တူဝ်ဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ပေႃးမႅဝ်းၵိၼ် မႅဝ်းမိူဝ်ႇ။ (ၼူၸၢင်ႉငႃႇ)
-ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵိူတ်ႇမႃး(ငႃႇ၊ ငႃႇဝႆႉ၊ ငႃႇငိူဝ်ႈ၊ ငႃႇဝႆႉႁိုဝ်)
ငႃႇငႃႈ(adv) သဵင်ႁၺ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။
တၢင်းဢၼ် မေႃႁႄႉၵၢင် တႃႇတီႉဢဝ်သေလွင်ႈလွင်ႈ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ငႃႈ၊ တမ်ႇငႃႈမေႃပႃ၊ တမ်ႇငႃႈ လႃႊၼမ်ႉ) - ၵူၼ်းႁႃပႃ လဵင်ႉ ၸႂ်။
-ၶေႃႈၸႂ်ႉ တႃႇသဵင်ႁႆႈ ဢွၵ်ႇသဵင်ၶိူဝ်းၶိူဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (သဵင်ႁွင်ႉႁႆႈ ငႃႈငႃႈ)
ၶဵဝ်ႈဢၼ်လႅမ်ၽၢႆ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၽၢႆႇၼႃႈ၊ ထႅဝ်ၼႃႈသေ ၸၢင်ႊၸူၵ်ႉ ၸၢင်ႊတႅင်း၊ ၸၢင်ႊတတ်းၵႅတ်းႁႂ်ႈပွင်ႇ ႁႂ်ႈၶၢတ်ႇ ႁႂ်ႈယႃႉ သိၵ်ႇယွၵ်းယွႆႈလႆႈ။ (ငႃး၊ ငႃးလႅမ်၊ ငႃးၽၢႆ၊ ငႃးသိူဝ်၊ ငႃးၸၢင်ႉ၊ ငႃးမူ၊ ငႃးမႃ၊ ၵူၼ်းမီးၶဵဝ်ႈငႃး)
-ၶိူင်ႈလႅမ် ဢၼ်ပႃးၼႂ်းၶူဝ်းလႃႊႁႅၼ်း တႃႇပဵၼ်လွင်ႈၸူၵ်ႉတႅင်း ႁႄႉၵင်ႈ။ မူႇသၢႆသိုၵ်း တႃႇတိုၵ်းတေႃးၶဵၼ် တေႃႇသူႈၶဵၼ်။ (ငႃးတုမ်ႇ၊ ငႃးသႆး၊ ငႃးသိုၵ်း၊ သိုၵ်းၼိူင်ႈငႃး၊ ငႃးသၢႆႉငႃးၶႂႃ၊ ငႃးၵိမ်း)
-ၶူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈသူၼ် ႁႆႊၼႃး ဢၼ်ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် မၼ်းၵိၼ်မႃးလႆႈ။ ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈႁဵတ်းမၼ်း။ (ငႃး၊ ငႃးလူင်၊ ငႃးလေႃႇ၊ ငႃးၽႅပ်ႉ၊ ငႃးလွမ်ႈ၊ ငႃးမွၵ်ႇ။ ၼမ်ႉမၼ်းငႃး၊ ၶီႈငႃး)
-တူၼ်ႈ/ၵၢၼ်ႈမူဝ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉ ၼႂ်းၼွင်၊ ဢၼ်ၶၢဝ်သုတ်ႇလုတ်ႇ။ (ငႃးမူဝ်)
ငႃႉ
တၢင်းဢၼ်ငိူဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉငိူဝ်ႈ၊ လွင်ႈၼေ ၼမ်ႉတၢင်းငိူဝ်ႈ။ (ငိူဝ်ႈငႃႉ၊ ငႃႉဝႆႉ၊ ငႃႉၼႃႇ)
-ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉၵႄး၊ ၸိုဝ်ႈမိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး တွၼ်ႊမိူင်းဝႃႉပၢင်သၢင်း။ (ၼမ်ႉငႃႉ၊ မိူင်းငႃႉပၢင်သၢင်း)
ငီ
သဵင်ဢၼ် ၶင်းဢွၵ်ႇလွႆးလွႆး သမ်ႉၶိူဝ်းၶိူဝ်းဝႆႉ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ငီငီ၊ ႁႆႈငီငီ)
ငီႇ
တၢင်းဢၼ်ပႅၼ်ၼေ၊ မီႇဢႃႈၼေ။ တၢင်းဢၼ် ထုၵ်ႇဝႆႉလူမ်ႈလူမ်ႈ ၽဵင်ႈၽဵင်ႈ၊ ႁဵတ်းလီလီ ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ၊ ႁႂ်ႈသိပ်ႉထီႇၸွၼ်း ၶွၼ်း တူၺ်းတႅတ်ႈ။ (ငီႇ၊ ငီႇၶဵဝ်ႈငီႇၾၼ်း။ ႁူမ်ႇဝႆႉငီႇငီႇ၊ ႁဵတ်းသင် ႁဵတ်းငီႇငီႇ၊ မႄးၵၼ် ႁႂ်ႈငီႇငီႇ)
ငီႈ
ၸၢႆးဢၢႆႈသွင်။ (ငီႈ၊ ၸၢႆးငီႈ)
ငီး
တူဝ်ထိူၼ်ႇ တူဝ်သီႇတိၼ် မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ငီး၊ ငီးၽၢၼ်း)
ငီႉ
ၶေႃႈႁွင်ႉ ဢွင်ႈတီႈၼႃႈ တီႈၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝူင်ႈၵၢင်ၶူၼ်တႃ၊ ပႃႈၼိူဝ်ၶူႈၼင်။ (ငီႉ၊ ငီႉတႃ၊ ၼႃႈငီႉ-ၼႃႈၸႅၵ်း၊ ငီႉသႂ်ႇ၊ သိုဝ်ႈငီႉ)
တၢင်းဢၼ် တိူင်ႇပၢင်ႇႁႂ်ႈၶဝ်ႈမေႃၵၼ်၊ တၢင်းဢၼ်တူၺ်း တေထုၵ်ႇဢမ်ႇထုၵ်ႇ၊ တၢင်းဢၼ် ၶိုၼ်းႁႂ်ႈလီႁႂ်ႈၽဵင်ႈ။ (ငီႉ၊ ငူပ်ႉငီႉ၊ ငီႉၵၼ်၊ မႄးငီႉၵၼ်)
ငႄႇ
တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် ဢၼ်ၸႂ်ၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ မီးဢေႇ။ တၢင်းဢၼ်ႁႆႈငၢႆႈ-ႁႆႈလႆႈၼႃႇ၊ ပဵၼ်သင်ၼိူင်ႈဢိတ်းၵေႃႈ ႁႆႈ။ (ငႄႇ၊ ႁႆႈငႄႇ၊ ငႄႇၼႃႇ)
ငႄႈ
တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇႁႄၵူၼ်း၊ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ ၸမ်လႆႈ ၵိုဝ်းမိုတ်ႈသူႇသူႇလႆႈငၢႆႈ။ (ငႄႈ၊ ငႄႈလီၼႃႇ၊ ဝူဝ်းၵႂၢႆးငႄႈ၊ ငႄႈလွမ်ႈ လွမ်ႈ)၊၊ ("လွမ်ႈလွမ်ႈ"ၼႆႉ ပဵၼ်သၢင်ႈ၊ မွၵ်ႇဝႃႈ-မီးတၢင်းလီႁၵ်ႉ။ "ႁႄၽိုဝ်ႉၽိုဝ်ႉ" မွၵ်ႇဝႃႈ-လီၸင်း)
ငႄး
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁွႆ မဵဝ်းၼိူင်ႈဢၼ်မီးၵၢပ်ႇတူဝ်ၽႅပ်ႉ၊ ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ၊ ပိူၵ်ႇၵၢပ်ႇမၼ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်ဢီႈယႃ။ (ငႄး၊ ႁွႆငႄး၊ ၵၢပ်ႇငႄး၊ ၵၢပ်ႇ ဢႅင်ႈငႄး)
တၢင်းဢၼ် လဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ယွမ်သေး ၽႅပ်ႉတႅပ်းဢႅပ်း (ငႄး၊ ဢီႇငႄး၊ ဢႄးငႄး၊ ဢႅင်ႈငႄး၊ ငႄးငႄး)
တၢင်းဢၼ် ယူႇတၢၵ်ႇႁၢႆ ၼိူဝ်ၼမ်ႉ (တၢၵ်ႇႁၢႆဢႅင်ႈငႄး)
ငႄ့
ဢမ်ႇပွင်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ့်၊ ယွမ်းၵၢၼ့်ယဝ့်၊ ပၼ်သုမ်းယဝ့်၊ ဢူတ့်ယဝ့်။ (ငႄ့၊ ငႄ့ယဝ့်)
ပႃမဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးတူဝ်ၵူမ်ယၢဝ်းယၢဝ်း သီလမ် ဢမ်ႇမီးၵဵတ်း။ (ပႃငႄ့)
မႆ့မဵဝ်းၼိူင်ႈ သႅၼ်းတူၼ်ႈယႂ်ႇ ၼိူဝ့်ၼဵဝ် ဢဵၼ်သၢၼ်ၵိုမ်းလီၵႅၼ်ႇၶႅင်။ (မႆ့ငႄ့)
သဵင်ၵႂၢႆးဢွၼ်ႇႁွင့်၊ တၢင်းဢၼ် ၸွမ်းသဵင်သေ ႁွင့်တေႃႇၵႂၢႆးလဵၵ့်ဢွၼ်ႇ။ (တူဝ်ငႄ့၊ သဵင်ငႄ့)
ငႄႊ
တၢင်းဢၼ် သွၼ်ႁႂ်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ငႄႈလီလီ။ တၢင်းဢၼ် မီးတၢင်းၵူဝ်ႁႄ လၢႆးၼိူင်ႈ။
ငမ်
တၢင်းဢၼ် ယိပ်းၵမ်ဝႆ့ၼႂ်းမိုဝ်း ဝိုၼ်းဝိုၼ်း၊ ဢမ်ႇၽႃႈဢမ်ႇပွႆႇ။ (ငမ်၊ ငမ်တေႃ၊ ငမ်ဝႆ့)
ငမ်ႇ
တၢင်းဢၼ် ၵိုင်ႇတေႃႇ ထုၵ်ႇလႅပ်ႈၵၼ်၊ မႅၼ်ႈၵၼ်လီ။ (ငမ်ႇ၊ ငမ်ႇၵၼ်)
ငမ်ႈ
တၢင်းဢၼ် ဝၵ့်ၵႅမ်းဝႆ့ႁႅင်းႁႅင်း။ တၢင်းဢၼ် ပၼ်တိူဝ့်ၵၼ်ဝႆ့ႁီႇႁီႇ။ (ငမ်ႈၶေႃး၊ ဝၵ့်ငမ်ႈ။ ငမ်ႈသူပ်း၊ ငမ်ႈပၢၵ်ႇ။ ငမ်ႈဝႆ့ ႁႅင်းႁႅင်း။ ငမ်ႈဢမ်ႇၽႃႈ)
ငမ်း
တၢင်းဢၼ် ဢုပ့်သုမ်ႇမုင်းဝႆ့၊ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇၼိူဝ်သေ ႁူမ်ႇဝႆ့၊ ၸႃႇဝႆ့။ (ငမ်း၊ ငမ်းမိူင်း၊ ငမ်းၶႆႇ၊ ဢုပ့်ငမ်း၊ ႁူမ်ႇငမ်း၊ ၸႃႇငမ်း)
ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႊတႅပ်းတတ်းလႆႈၶၢတ်ႇ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းပွင်ႇပိုင်ႈလီ။ (ငမ်းငဝ်း)
လႅၼ်ႊၸိုဝ်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ပၢႆးဢုပ်ႉပွင်။ (ၼႂ်းငမ်း)
ငမ့်
တၢင်းဢၼ် ႁႅင်းၽဵင်ႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇပၢႆႊပိူင်ႈၵၼ်၊ ငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်ဝႆ့။ (ငမ့်၊ ငမ့်ၵၼ် ယၵ့်ၵၼ်၊ တဝ့်ၵၼ်)
ငမ်ႊ
တၢင်းတုၵ်းယွၼ်း မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ ၵႃႊဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇၸူး တုၵ်းယွၼ်း ယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ လၢတ်ႈလွင်ႈမၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ (ငမ်ႊ၊ ငမ်ႊယွၼ်း၊ ငမ်ႊယူႇ၊ ငမ်ႊလႆႈ)
ငုမ်း
တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇၸႅင်ႈဢမ်ႇလႅင်းသေ လႆႈလၢမ်းလိမ်းႁဵတ်းႁႃတူင်ႉၼိုင်ပွင်သၢင်ႈ။ (ငုမ်း၊ ငုမ်းငမ်း၊ ငုမ်းငိမ်း၊ ငုမ်းႁႃ၊...)
ငူမ်း
တၢင်းဢၼ် ၵႂႃႇယိပ်းၵမ်ၵႅမ်းမႅၼ်ႈတေႃႇ၊ ယိပ်းၺႃး၊ ၺႃးမႅၼ်ႈသႂ်ႇ။ (ငူမ်း၊ ငူမ်းၺႃး၊ ငူမ်းမႅၼ်ႈ၊ ငူမ်းသႂ်ႇ၊ ငူမ်းဝၵ့်၊၊ ငူမ်းပႃ၊...)
ငၢႆး
တၢင်းဢၼ် လႅပ်ႈႁၢင်ႊမိူၼ်ၵၼ်သေတႃႉ ပေႃးတူၺ်းလီလီၸိုင် ပိူင်ႈၵၼ်ဝႆ့ဢိတ်းဢိတ်း။ (ငၢႆး၊ ငၢႆးမိူၼ်၊၊ ငၢႆးၼင်ႇ)
ၶေႃႈၸႂ်ႉတႃႇၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၵိုၵ်းမိူဝ်ႈဝၼ်း ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၽဵင်ႈယူႇတႃႇသေႇ။ (ဝၼ်းငၢႆး-ၵူႊမိူဝ်ႈၵူႊဝၼ်း)
ငဝ်ႈ
တၢင်းဢၼ် တႄႇတင်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ၊ တီႈတႄ့ၵေႃႇႁႅၵ်ႈၵေႃႇပိုင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ယႂ်ႇ ပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ပိူင်လူင်။ (ငဝ်ႈ၊ ငဝ်ႈပိုၼ့်၊ ငဝ်ႈပိုၼ်း၊ ငဝ်ႈတိုၼ်း၊ ငဝ်ႈ...)
ငုၼ်း
တီႈယိပ်းၵၼ်းယိပ်းၵိၵ့်၊ တႃႇပွင်ပဵၼ်ၸတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈတၢင်း၊ တီႈဢၼ်သၢင်ႈၽၢၼ်ႇပွင်၊ တႄႇၽုတ်းဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်။
ငဝ်း
လမ့်ၵတ့် ဢၼ်ၵိုမ့်ဢွၵ်ႇ ႁႂ်ႈႁူ့ၸႅင်ႈတေႃႇ ႁၢင်ႊၾၢင်ၼၼ့်လီလီ။
တၢင်းဢၼ် ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇ ပဵၼ်တေႃႇ ယွၼ့်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈသေဢၼ်သေလွင်ႈ။
တၢင်းဢၼ် ပဵၼ်ဝႆ့မိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ၵူၺ်းသမ့် မိူၼ်ၼင်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼေဢၼ်တေပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းၼႃႈၼၼ့် ဝႆ့ၽွင်ႈ။ (ငဝ်းၼၢမ်း)
တၢင်းဢၼ် ပိုတ်ႇၼေဝႆ့ လွင်ႈတေပဵၼ်မႃးၼၼ့် ၸင်ႇၼႆ့ၽွင်ႈသေ ပၼ်ႁႂ်ႈၸူၺ့််ႁူ့ဢဝ်၊ ဢၼ်တေပဵၼ် မိူဝ်းၼႃႈ။ (ငဝ်းလၢမ်း၊ ငဝ်းလၢႆး၊ ငဝ်းတၢင်း)
ငိၼ်း
တၢင်းဢၼ် ၸႂ်ႁူ ႁူ့ပဵၼ်သဵင်။
တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ...


text:
ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉယၵ်းၶိုၼ်ႈ
ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉယၵ်းၶိုၼ်ႈ
လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆ့ တေႃႇမၼ်းပေႃးတပေဵၼ်လိၵ်ႈတႆး မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းလႆႈႁၼ်တႂ်ႈတႃဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ လႆႈထူပ်းပၼ်ႁႃမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ့်။ လုၵ့်တီႈလိၵ်ႈတႆး တူဝ်ဢမ်ႇမူၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်း။ လုၵ့်တီႈလိၵ်ႈတႆးသဵင်ဢမ်ႇတႅတ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈတႆးသဵင်တႅတ်ႈ။ သဵင်တႅတ်ႈယဝ့် သမ့်လူဝ်ႇလိူၵ်ႈတူဝ်တႅမ်ႈမၼ်း ႁႂ်ႈၶႅမ့်လႅပ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢႆႇၶိုၼ်း " - ႆ" လႄႈ ၺသၢတ်ႈ "ၺ်" (တႆး ဢမ်ႇၼၼ် တၺ်း)၊ သဵင်တႅတ်ႈတႃႇတႆးၶိူဝ်းၼုိင်ႈယဝ့် သမ့်ဢၢၼ်းႁႂ်ႈတႅတ်ႈတႃႇတႆးထႅင်ႈ ၶိူဝ်းၼုိင်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။
တီႈၼႆႈၼႆ့ ၶႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈတမေႃးသပ်းလႅင်းၼပႄုိၼ်းလိၵ်ႈတႆးလႄႈ လွင်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဵတ်းႁုိဝ်ပဵၼ်မႃး၊ ယၵ်းၶိုၼ်ႈႁဵတ်းႁုိဝ်ပဵၼ်မႃး ၸိူဝ်းၼၼ့်တႄ့ ၶႃႈဢမ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄ တီႈၼႆႈၶႃႈယဝ့်။ မိူဝ်းၼႃႈ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ၸင်ႇတဢေဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇသေ တႅမ်ႈၼႄထႅင်ႈ။
လိၵ်ႈၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်းၼႆ့ ႁႂ်ႈပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်တႅတ်ႈပၼ်လႆႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ့် ဢမ်ႇႁၼ်မီးလိၵ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တဢေဝ်မႃးတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် ဢႅင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်သဵင်တႆးႁႂ်ႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼၼ့် ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ လိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးဢဝ်ၵႂႃႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင်မၢၼ်ႈ သဵင်ဢႅင်းၵလဵတ်ႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼၼ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ ပဵၼ်တႃႇတႅမ်ႈသဵင်တႆးၵူၺ်းၼၼ့်ယဝ်ႈ။ တႃႇတဢေဝ်ၵႂႃႇ တႅမ်ႈပဵၼ်သဵင်ဢွၵ်ႇၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းႁႂ်ႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼၼ့် ဝႆ့သေၵွၼ်ႇ၊ တေႃႈၼင်ႇတႃႇတေတႅမ်ႈပၼ်သဵင်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁၼ်ယၢပ်ႇဝႆ့။ ယဝ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင် တႃႇတႅမ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ဝႃႈမႃး မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ့်ယဝ်ႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ ပဵၼ်တႃႇတႅမ်ႈသဵင်တႆးၵူၺ်း။
ႁဵတ်းသင် လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ ဢဝ်ၵႂႃႇတႅမ်ႈပဵၼ်သဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇလႆႈႁႃႉ? ၼႆ မၢင်ၵေႃႉတမေီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၼင်ႇၼႆယူႇ။ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းတႄ့ "လႆႈယူႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈမူတ်း။" တီႈၼႆႈ ၵဝ်ၶႃႈသမ့် မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ႈၶေႃႈၼုိင်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆ့ သမ့်တဢေဝ်ၵႂႃႇတႅမ်ႈသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းႁဵတ်းသင်? ပေႃးၸိူင့်ၼၼ် ၽူႈလူလိၵ်ႈတေတွပ်ႇဝႃႈႁိုဝ်? ပေႃးမီးၵႂၢမ်းတွပ်ႇလီလီ ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉ တယေွမ်းႁပ့်လႆႈၼၼ့်ၵေႃႈ တွပ်ႇပၼ်တၢင်းတႂ်ႈၼႆ့လႄႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၵိၼ်ၶဝ်ႈ" ၼႆ့ ပေႃးဢဝ်သဵင်တႆးမၢဝ်းဝႃႈၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈပဵၼ် "ၵိၼ်ႊၶဝ့်" ၼႆယဝ့်၊ ပေႃးဢဝ်သဵင် တႆးလိုဝ့်တႆးၶိုၼ်ၶဝ်ဝႃႈၸုိင် လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈဝႃႈ "ၵိၼ်းၶဝ်ႇ" ၼႆယဝ့်။ ပေႃးၸိူင့်ၼၼ်မႃးလူး သူၸဝ်ႈႁၼ်ထုိင်ၸိူင့်ႁိုဝ်? တလေႆႈၸွမ်းၽၢၵ်ႇလႂ်သတေႅမ်ႈလႃႇ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတလေႆႈပွႆႇပႅတ်ႈ သဵင်တႆးလူင်၊ တႆးလိုဝ့်၊ တႆးၶုိၼ်ၶဝ်သေ တႅမ်ႈၸွမ်း သဵင်တႆးမၢဝ်းႁႃႉ? မိူဝ်ႈပႆႇတွပ်ႇၼႆ့ ယႃႇပလေိုမ်းဝူၼ့်လွင်ႈဝႃႈ "ပီႈၼွင့်တႆးၸိူဝ်းၼၼ့် ၶဝ်မီးလိၵ်ႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။ သင်ဝႃႈ လူဝ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်သဵင်ၶဝ်ၸုိင် ၶဝ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇမႃးဢဝ် လိၵ်ႈတႆးလူင်တႅမ်ႈ။ ဢဝ်လိၵ်ႈၶဝ်သတေႅမ်ႈၶႃႈလႄႈ။ တဢေမ်ႇလႆႈမီးပၼ်ႁႃသင်တေႃႇၽႂ်ၵေႃႉလႂ်။ တလေႆႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင်ၶဝ်လီလီငၢမ်းငၢမ်း ၵူႈတူဝ်ၵူႈၶေႃႈ။ ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
ၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈတႆးၼိူဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ပေႃႈမႄႈၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်တႆးၼိူဝ်မိူင်းၶွၼ် ၶၢႆ့လူင်းမႃးမိူင်းတႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းမၢဝ်ႇၸီႇတူင်း။ ၵဝ်ၶႃႈမေႃဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢႃႇယုလႆႈႁူၵ်းၶူပ်ႇ။ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်မႃးတီႈမေႃသွၼ်ၸၢႆးၶူဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈတမ်းၶွၼ်ႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵွၽၵ့်မႄး။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ့် လႆႈပၼ်ၵႃႈႁူင်းတုိင်ႈထၢတ်ႈ ၼုိင်ႈၵေႃႉ 20 ပျႃးသေ ႁဵၼ်းဢဝ်မႃး တိုၵ့်ႁၼ်ယူႇၼႂ်းတႃ။ လႆႈဝႃႈ မေႃတႅမ်ႈမေႃလူ လိၵ်ႈတႆးဢွၼ်တၢင်းလိၵ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႈ။ ပေႃႈၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ၽူႈႁေႃးလိၵ်ႈလူင် (လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၵဝ်ႇတႆးၼိူဝ်) ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်လႄႈ လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၼႆ့ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ် ဢမ်ႇလူလႆႈသတေႃႉ မိုတ်ႈတႃမႃးၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈတုိၵ့်ၵေႃႉလဵၵ့်။ ထုိင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈၸိုင် ဢမ်ႇဝႃႈလိၵ်ႈၵဝ်ႇလိၵ်ႈမႂ်ႇ တႅမ်ႈလႆႈဢၢၼ်ႇလႆႈ။
ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆ့ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆ့တွၼ်ႈတႃႇၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးသဵင် "ၾ" သတေႃႉ ပေႃးတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၵူၺ်းတႄ့ မၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈယူႇ။ တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈၼၼ့် ပိူင်မၼ်းတႄ့ ပေႃးတူၼ်းသဵင်ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈလူဝ်ႇလႆႈၼမ်ယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ တူၼ်းသဵင်မၼ်းမီးသၢမ်တူၼ်းၵူၺ်းသတေႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၼ်းၼမ်လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆ့ႁင်းမၼ်း။ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးၵေႃႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၼ်း ဢေႇသတေႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူၼ်းသဵင်မၼ်းၼမ်လႄႈ ၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆ့ႁင်းမၼ်း။ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇတႄ့တႄ့ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ မီး 17 တူဝ်ၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ပဵၼ် "ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ ပ ၽ မ ယ လ ဝ ႁ ဢ" ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ လိူဝ်သၼေႆ့ ဢၼ်ပဵၼ် "ရ ၾ" သွင်တူဝ်ၼႆ့ မီးယူႇသတေႃႉ ဢမ်ႇမီးသဵင်ၸႂ်ႉမၼ်း။ ပေႃးတလေၢတ်ႈတီႈၵႅပ်ႈသုတ်းၸုိင် ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆး ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 17 တူဝ်လႄႈ တင်းတူၼ်းသဵင်ႁႃႈတူၼ်းယဝ့်။ သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ့်သမ့် မီး 16 တူဝ်ယဝ့်။ ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ပဵၼ် "ၵ ၶ င ၸ သ တ ထ ပ ၽ ၾ မ ယ လ ဝ ႁ ဢ" ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ သဵင် "ၼ ရ ၺ" ၸိူဝ့်ၼႆ့ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးၼႂ်းသဵင်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶဝ်။ ယဝ့်ၵေႃႈ မီးတူၼ်းသဵင် 6 တူၼ်းယဝ့်။ ဢၼ်တူၼ်းသဵင် တႆးၼိူဝ်လႄႈ တႆးလူင် မိူၼ်ၵၼ်ၼႆ့ မီးသီႇတူၼ်းယဝ့်။ ၼၼ့်ၵေႃႈပဵၼ် သဵင်ပဝ်ႇ၊ သဵင်ယၵ်း၊ သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈ၊ သဵင်ၸမ်ႈတႂ်ႈယဝ့်။ တူၼ်းသဵင်တႆးလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼႂ်းတူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ် တႆးမၢဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈယဝ့်။ တူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼႂ်းတႆးလူင်သမ့် မီးသွင်တူၼ်းယဝ့်။ ၼၼ့်ၵေႃႈပဵၼ် တူၼ်းသဵင်ၼိုင်ႈ/ တူၼ်းသဵင်ပဝ်ႇ လႄႈ တူၼ်းသဵင်သီႇၼၼ့်ယဝ်ႈ။ တၢင်းတႂ်ႈၼႆ့ ဢဝ်တင်းတူၼ်းသဵင်တႆးလူင်၊ တႆးၼိူဝ် လႄႈ ထႆးတႅၵ်ႈၵၼ်ဝႆ့ယဝ့်။
(ႁၢင်ႈတၢင်းၼိူဝ်ၼႆ့ တႅၵ်ႈၼႄသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႅၵ်ႈၼႄတီႈပွင်ႇမၼ်း)
ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ၼမႄႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ ပေႃးဢဝ်တူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်လႄႈ တႆးလူင်မႃးလေႃးၵၼ်ၸိုင် မီးၸဵတ်းသဵင်ယဝ့်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သင်ဝႃႈ တဢေၢၼ်းႁႂ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင် ဢွၵ်ႇပႃးလႆႈသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၸုိင် တူၼ်းသဵင်ႁူၵ်းတူၼ်းၵူၺ်း ပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးထုိင်ၸဵတ်းတူၼ်းယဝ့်။ လိူဝ်သၼေၼ့် ပေႃးတဢေၢၼ်းၸႂ်ႉၸွမ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၸုိင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ "ၼႃး" "ၼမ့်" "ၺႃးၵိၼ်" တေႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ "လႃး" "လမ့်" "ယႃးၵိၼ်ႊ" ၼႆယဝ့်။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင့်ၼၼ် သူၸဝ်ႈႁၼ်ထုိင်ၸိူင့်ႁိုဝ်လႃႇ? မၢင်ၸိူဝ်းသမ့်ဝႃႈ ၸွမ်းသဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းသတေႃႉ တူဝ်ဢၼ်ထုၵ်ႇလီၸွမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၸွမ်း တူဝ်ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸွမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၸွမ်း ၼႆၵေႃႈမီး။ ပေႃးၸိူဝ့်ၼၼ် ၽႂ်သမ့်တႁေူႉလႆႈလႃႇ ဝႃႈ တူဝ်လႂ်ႁဝ်းလူဝ်ႇၸွမ်း လႄႈ တူဝ်လႂ်ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၸွမ်း? တဢေဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းသေ တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၼႄႇ? ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈထၢမ်ၼင်ႇၼႆ။
သင်ဝႃႈ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်းသေ တေတႅမ်ႈလႆႈသဵင်ၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းလႆႈၽီၼ်ႈၽီၼ်ႈပေႃးၼႆၸုိင် ပိူၼ်ႈဢဝ်တႅမ်ႈမႃးႁုိင်ၼႅၼ်ႇယဝ်ႈဢိူဝ်ႈ။ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇမီး လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းထႅင်ႈႁဵတ်းသင်။ ၸိူဝ်းဢၼ်သူင်ၸႂ်ႉယၵ်းၶုိၼ်ႈယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶုိၼ်းၶုိၼ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈၸႂ်ႉပေႃးၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးသေၵေႃႉ။ ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈထၢမ်မႃးလၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈယဝ့်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တွပ်ႇဝႃႈ ႁၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉလႄႈၸႂ်ႉဢိူဝ်ႈ ၼႆ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၵူဝ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶေႃႈဢိူဝ်ႈ ၼႆဝႃႇ။ ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ့်တႄ့ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပီ" ၼႆ့ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇဝႆ့လၢႆလၢႆငႅမ်ႈ၊ ပီပီပွင်းပွင်း၊ ပီၵူၺ်ႈ၊ ပီၼႃႈပီလုိၼ်းၸိူဝ်းၼႆ့လႄႈ ၵူဝ်တီႈပွင်ႇမၼ်းၵႂႃႇလေႃးၵၼ် ၼႆၵႂႃႈ။ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၶေႃႈတွပ်ႇၸိူင့်ၼႆ ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈၶူဝ်ယူႇၼႂ်းၸႂ််ၶႃႈ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်မီး ၼႂ်းလုမ်ႈၽႃႉလူင်ၼႆ့ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇလၢႆလၢႆငႅမ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းလူး ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇလၢႆလၢႆငႅမ်ႈၼၼ့် မီးတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပီ" ၼႆ့ၵူၺ်းႁႃႉ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁဝ်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇလၢႆလၢႆငႅမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸွမ်းဢဝ်ယၵ်းၶုိၼ်ႈယၵ်းလူင်းသေ ၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ် တိၵ်းတိၵ်းႁႃႉ? ၼႆၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈယွၼ်းထၢမ်ၼင်ႇၼႆ။
မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈသပ်းလႅင်းၼမႄႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ့်ၶႃႈယဝ့် တူၼ်းသဵင်တႆးႁဝ်း မီးႁႃႈတူၼ်းၵူၺ်းသတေႃႉ ႁဝ်းၶႃႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး ပွင်ႇၸႂ် ၶဝ်ႈၸႂ်မႃးယူႇတႃႇသေ၊ ဢမ်ႇတွၼ့်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ "ပီ"တူဝ်ၼႆ့ မၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈ ပီၵူၺ်ႈႁႃႉ၊ ပီပီပွင်းပွင်းႁႃႉ၊ ပီၼႃႈပီလုိၼ်းႁႃႉ ၼႆသပေွၵ်ႈ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇတွၼ့်ၵႂင်ၸွမ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းတီႈလႂ်သပေွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ လိၵ်ႈလႄႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ မၼ်းလၢတ်ႈၸွမ်းပိူင်လႂ်ပိူင်ၼၼ့်၊ လွင်ႈလႂ်လွင်ႈၼၼ့်ၵူၺ်း။ ဢႅင်ႈၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ context ၼႆသေ ပႃႇလိသမ့်ဝႃႈ ပုၿ်ၿႃပရ ၼႆယဝ့်။ ဢၼ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိဢၼ်ဝႃႈ ပုၿ်ၿႃပရၼၼ့် ပေႃးပိၼ်ႇတီႈပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆးမႃးၸုိင် ပွင်ႇဝႃႈ"တၢင်းၼႃႈတၢင်းလင်" ၼႆယဝ့်။ ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ၵႂၢမ်းၼုိင်ႈၶေႃႈၼုိင်ႈၶေႃႈၼႆ့ ႁဝ်းတလေႆႈတူၺ်းတၢင်းၼႃႈတၢင်းလင်မၼ်းသေ ပွင်ႇၸႂ်ၼႆယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၵဝ်" ၼႆ့ ပေႃးလၢတ်ႈလူၺ်ႈမိူဝ်ႈတုိၵ့်ႁုင်ၶဝ်ႈႁုင်ၽၵ်းၸုိင် ပွင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်၊ ၶူၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်ယဝ့်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ပေႃးႁုင်ၽၵ်း ယႃႇၵဝ်ႁႅင်းၼႅၼ်ႇ၊ ပေႃးၵဝ်ႁႅင်းၸုိင် မၼ်းတယေၢႆႈပႅတ်ႈမူတ်းဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်ၽၵ်းယၢႆႈ" ၼႆ့ၸုိင် ပႃးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ၵဝ်" လၢႆလၢႆၵမ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ လၢႆးဝႆ့ဝၢင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းမဵဝ်းလႂ်မဵဝ်းၼၼ့် သင်ၸွမ်းပၵ်းၸွမ်းပိူင် မၼ်းသေ လၢတ်ႈႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸုိင် ၵူၼ်းထွမ်ႇမၼ်း တုိၼ်းပွင်ႇၸႂ်ယူႇၵူႈၶေႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵူဝ်တီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း သွၼ့်ၵၼ်လႄႈ ဢဝ်ယၵ်းၶုိၼ်ႈမႃးသႂ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတၢင်းဢၼ်မီးလၵ်းထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇဢီႈသင်။
ၽူႈသူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇႁၼ်ထုိင်ႈဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉယၵ်းၶုိၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းလႆႈၸႂ် ဢဝ်ယၵ်းၶိုၼ်ႈသေ တႅမ်ႈယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶုိၼ်းၶုိꧣ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇဝႃႈမၼ်းၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၼ်ထုိင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လိူဝ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း ၵႂင်ၸွမ်းဢၼ်ၼုိင်ႈ ၼႆၵူၺ်း။
(ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်တၢင်းႁူႉလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵဝ်ၶႃႈတင်းပုတ်းတင်းတႅင်ႈၵူၺ်းၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ ၽူႈလူလိၵ်ႈ မီးတၢင်းႁၼ်ထိုင်မႂ်ႇၸိူင့်ႁိုဝ်သဢေမ်ႇဝႃႈ တႅမ်ႈလူင်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆ့လႆႈယူႇၶႃႈ။)
ပီႈၸၢႆးလူင်
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ့်ၵၢၼ်ၶူၼ့်ၶႂႃႉ၊ ၸၼ့်ၸွမ်မႁိၻူၼ်း၊ မိူင်းထႆး


text:
လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း BitTorrent
BitTorrent လႄႈ လၢႆးဢဝ် BitTorrent သေ ၻၢဝ်းလူတ်ႇ
1. BitTorrent ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈသင် (ႁၢင်ႈ - A1)
BitTorrent ၼႆႉ ပဵၼ်ပရူဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး peer-to-peer သေ သူင်ႇၽႄၶေႃႈမုၼ်း (data) ပၼ်ၵၼ် ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉယဝ်ႉ။ peer-to-peer ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ဢဝ်ၶွမ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဝႆႉပဵၼ် server သေ သူင်ႇၸူးၶွမ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၶွမ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄၶေႃႈမုၼ်းပၼ်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီး server မႃးယူႇၼႂ်းၵၢင်မၼ်းၵေႃႈလႆႈ။ (ႁၢင်ႈ-A1) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း peer-to-peer သေ ၸႅၵ်ႇၽႄၶေႃႈမုၼ်းပၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ၼမ်ဝႆႉတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2009 လိူၼ် February ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇၶေႃႈမုၼ်းၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ (Internet traffic) ၼၼ်ႉ လွၵ်းလၢႆး peer-to-peer ၼႆႉ ဢဝ်ၼႃႈတီႈဝႆႉ 43% တေႃႇထိုင် 70% ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2001 ၼၼ်ႉ မေႃတႅမ်ႈပရူဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ၿရမ်ႇ ၶူဝ်ႇႁႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉတႅမ်ႈပိူင်မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးသေ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2001 လိူၼ် July ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶူဝ်ႇႁႅၼ်ႇၶွမ်ႇပၼီႇ BitTorrent, Inc ၶဝ် သိုမ်ႇၵုမ်းထိင်းဝႆႉသေ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းၵေႃႈ တိူဝ်းလိူဝ်မႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ ပီ 2012, လိူၼ် January ၼၼ်ႉ BitTorrent ၼႆႉ မီးၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း 150 လၢၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆဢၼ်ၼႆႉဝႃႈၸိုဝ်ႈ ၼႂ်းၼိုင်ႈလိူၼ်ꧦၼႆႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်ႈ BitTorrent တေမီးၼမ်လိူဝ်ၵႂႃႇ 250 လၢၼ်ႉပၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတေဢဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈဢၼ်သေ မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်းၸိုင် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း FaceBook လႄႈတင်း YouTube မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေၵေႃႈ ယင်းပႆႇၼမ်တၢၼ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း BitTorrent ၵွၼ်ႇ။ BitTorrent ၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇတေသူင်ႇ၊ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်ၵၼ် ၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ၼင်၊ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ၵဵမ်း၊ ပပ်ႉလိၵ်ႈ၊ လႄႈ ပရူဝ်းၵႅမ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢဝ် BitTorrent သေ သူင်ႇ၊ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်ၵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၶွင်ဢၼ် ဢမ်ႇလွတ်ႈၵူတ်းမၢႆ ၶွင်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႈ၊ မိူင်းဢမေႇရိၵ၊ မိူင်းꩡႃႇမၼီႇလႄႈ မိူင်းꩡပၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိတ်းၵူတ်းမၢႆမိူင်းလူင်သတေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းႁႃးၼႆႉတႄႉ ယႃႇပဝေႃႈ သူင်ႇၸူးၵၼ်ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉလႃႈ တေႃႈၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉဢဝ်ၸွမ်းၵၢတ်ႇ ယင်းလႆႈၵွၼ်ႇ။ ပရူဝ်းၵႅမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းၶၢႆယူႇ ၵႃႈၶၼ်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ေၻႃႇလႃႇၼၼ်ႉ ယင်းဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မႃးပၢႆးၶၢႆယူႇၼႂ်းၵၢတ်ႇ ပေႃးတၢၼ်ႇဝႃႈလႆႈလၢႆလၢႆမႃး။
2. ၻၢဝ်းလူတ်ႇ BitTorrent
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈ http://www.bittorrent.com/downloads ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ၻၢဝ်းလူတ်ႉဢဝ် ပရူဝ်းၵႅမ်း BitTorrent သေ လူင်းသႂ်ႇၼႂ်းၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈတိုၵ်ႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁူဝ်ၼႆႉယူႇတႄႉ ၿိူဝ်းသျိၼ်းမၼ်းပဵၼ် (7.6.1 Build 27221) ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၻၢဝ်းလူတ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေသုင်ၵႂႃႇသေၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၻၢဝ်းလူတ်ႇ BitTorrent သေ လူင်းၼႂ်းၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႅပ်ႈလွႆႉယဝ်ႉၸိုင် လႆႈဝႃႈယဝ်ႉၵႂႃႇ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
3. လၢႆးဢဝ် BitTorrent သေ ၻၢဝ်းလူတ်
တႃႇတေဢဝ် BitTorrent သေ ၻၢဝ်းလူတ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမီး Torrent File ယဝ်ႉ။ (Torrent File ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် File လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်း File ဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေမီးဝႆႉၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈၾၢႆႇဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၻၢဝ်းလူတ်ႇၼၼ်ႉ မီးတီႈလႂ်၊ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်းမီးၵႃႈႁိုဝ်၊ ၵူၼ်းဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်မၼ်းမီးလၢႆၵေႃႉတေႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ) Torrent File ၼၼ်ႉ ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ငၢႆႈထိသုတ်းတႄႉ ႁႃဢဝ်ၼႂ်း Google ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႆႈၻၢဝ်းလူတ်ႇ Kung Fu Panda 2 ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႃၼႂ်း Google ဝႃႈ Kung Fu Panda 2 torrent ၼႆၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ်ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင် လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ Torrent File သေဢၼ်ဢၼ်သေ ၻၢဝ်းလူတ်ႇ Torrent File မႃးၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ် http://thepiratebay.se, http://kat.ph ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလွင်ႈ Torrent file ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၻၢဝ်းလူတ်ႇ Torrent File သေဢၼ်ဢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇလႆႈႁူႉထိုင်ဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် Seeder (SE) လႄႈ Leecher (LE) ယဝ်ႉ။ Seeder ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸႅၵ်ႇၽႄၶေႃႈမုၼ်း သေ Leecher သမ်ႉပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းလၢႆလၢႆ(ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ)ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႆႉ Torrent File ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၻၢဝ်းလူတ်ႇၼၼ်ႉ သင်ဢမ်ႇမီး Seeder မၼ်းသေၵေႃႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈၻၢဝ်းလူတ်ႇ၊ ယိုင်ႈမီး Seeder မၼ်းၼမ် ယိုင်ႈၻၢဝ်းလူတ်ႇလႆႈဝႆးယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၻၢဝ်းလူတ်ႇ Torrent File လူင်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ် BitTorrent သေ ပိုတ်ႇပၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၼဵၵ်းသွၼ်ႉသွင် (double-click) မၼ်းသေ ပိုတ်ႇၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် မိူဝ်ႈၽွင်း BitTorrent ယင်းတိုၵ်ႉပိုတ်ႇဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၸၼ်ဢဝ် Torrent File မႃးပွႆႇသႂ်ႇၼႂ်း BitTorrent ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉၸိုင် ၵၢၼ်ၻၢဝ်းလူတ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၵူၺ်း။
သင်မၼ်းၻၢဝ်းလူတ်ႇပႆႇယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႆႈႁပ်းၶွမ်းပႅတ်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပိုတ်ႇၶွမ်းမႃးထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေသိုပ်ႇၻၢဝ်းလူတ်ႇၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းထႅင်ႈၵူၺ်း။
ပေႃးၸိူင်ႉၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢဝ် BitTorrent သေ ၻၢဝ်းလူတ်ႇဢဝ်လႆႈၶေႃႈမုၼ်းၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ၵူႈမဵဝ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၶႆႈၸႂ်ႉ BitTorrent ၸိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်း uTorrent ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။
ပီႈၸၢႆးလူင်


text:
Comments
Comments
ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းတႄႉတႄႉၶႃႈ
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၼမ်ႉၶူင်း။ ၶႃႈၶႂ်ႈတူင်ႉတၵ်ႉမႂ်ႇသုင်ပီမႂ်ႇလႄႈ တင်းယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉတႄႉၶႃႈ။ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈၼမ်ႉၶူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်းၶႃႈ။
ၶႃႈၶ်ႂႈႁူႉ
ၶႃႈၶ်ႂႈႁူႉ လၢႆးၸ်ႂႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၸေႃႇၵျီႇဢေႃႈ၊ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းလူင်းၼ်ႂးၶွမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ ပေႃးဢမ်ႇႁၼ်ႁၢင်ႈၶီးပုတ်ႉမၼ်း လႄႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးဢမ်ႇလႆႈၼႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၶႃႈ လၢႆႈၽွၼ်ႉၼ်ႂးဝိၼ်းတူဝ်း ၸဵတ်းသေ ဝိၼ်းတူဝ်းပႅတ်ႇဢေႃႈ။ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ။
ၶ်ႂႈႁူႉ လၢႆးၸ်ႂႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း မိူၼ်ၸေႃႇၵျီႇၶႃႈဢေႃႈ
ၶႃႈၵေႃႈ ယၢမ်းၸ်ႂႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉတူၺ်း လၢႆꧦပွၵ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ မင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလႆႈ မင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ပေႃးႁဝ်းလူင်းၼ်ႂးၶွမ်းႁဝ်းယဝ်ႉၼႆ တႃႇတေလၢႆႈၽွၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ပေႃးတေတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးတီႈၽၢႆႇလ်သေဢၼ်ꧦလႄႈသင် သင်ဝႃႈၵီးပုတ်ႉဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼႆ တေလႆႈလၢႆႈတီႈလ်ႂၶႃႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလၢႆႈမိူၼ်ၸေႃႇၵျီႇၶႃႈႁၼေႃ။ ပေႃးသႂၢင်းမၢၼ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉသေ သမ်ႉသႂၢင်းၸေႃႇၵျီႇတႆးတေႉ ၽွၼ်ႉသေ တူဝ်လိၵ်ႈသေ ႁၼ်ၼင်ႇၵၼ် ပေႃးသႂၢင်းၸေႃႇၵျီႇမၢၼ်ႈတင်းတႆးၼႆ ၸေႃႇၵျီႇတႆးၵႆႉဢမ်ႇႁၼ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသင်ၽွင်ႈၶႃႈ တွပ်ႇပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။
ၶႃႈႁဝ်းၶ်ႂႈထၢမ်လွင်ႈ တႃႇတေသႂ်လိၵ်ႈတႆးၼႂ်း iphone 5c
ပီႈၸၢႆးလူင်ၶႃႈ iphone 5c version 7.0.4 ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းတူဝ်း update မၼ်းပဵၼ် version 7.1.1 ယဝ်ႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်း jailbreak မၼ်းၶႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ် သ်ႂႇလိၵ်ႈတႆးမၼ်းၶႃႈ ၶ်ႂႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႁႂ်ႈပီႈၸၢႆးလူင်ႁဝ်း တွပ်ႇပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈဢေႃႈ
လွင်ႈၼႂ်းၼႃႈဝႅပ်ႉ
ဢေႃႈပေႃးဝႃႈတေတႅမ်ႈၼႂ်းဝႅပ်လႂ်ၼႂ်းၼႃႈပပ်ႉလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉတေလႆႈလၢႆႈတီႈလႂ်ၶႃႈ ပေႃးၶႃႈဢူၼ်းယဝ့်သေမႃးတႅမ်ႈၼႆ ၵဝ်ၶီႇမႂ်းမႂ်းၶီႇၵဝ်လူင်ၵႂႃႇမူတ်းၼၼ်ႉ
ႁဵတ်းသင်ၶဝ်ပေႉႁၵ်ႉ ၵၼ်ပေႃးတၼ်ႇၼၼ်ႉလႃႇ ၸွႆႈလၢတ်ႈပၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ
လွင်ႈတၢင်းတႄႉၶ်ႂႈႁ်ႂႈပီႈၽူႈၶူ
လွင်ႈတၢင်းတႄႉၶ်ႂႈႁ်ႂႈပီႈၽူႈၶူင်သၢင်ႈၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းပိုၼ်ၽႄပၼ်ၾွၼ်ႉၼမ်ႉၶူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးပိူင်ထတ်းၶႃႈဢေႃႈယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းသူၼ်ၸ်ႂၼမ်တႄႉ"ၶႃႈဢေႃႈ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ
converter မီးၽွၼ်းလီၼမ်တႄႉတႄႉ။
converter တႃႇတူၺ်းလိၵ်ႈၸေႃႇၵျီႇၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီၼမ်တႄႉယဝ်ႉ။


text:
Written by Sai Mawn Kham
Posted on 2016-09-01 11:08:10
မိူဝ်ႈၶႃႈတႄႇၸႂ်ႉ Mac OS X ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉ Unicode Keyboard ၼႆ ၶႃႈႁဝ်းၸႂ်ႉမႃး KeyMagic ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မၼ်းမီးလွင်ႈတၢင်းယုင်ႈယၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၸႂ်ႉ KeyMagic သေပေႃႉလိၵ်ႈလႄႈ ပေႃးလိုဝ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆ မၼ်းၵႆႉပဵၼ် Screen Lock သေ ပေႃးၼၼ် ၶိုၼ်းပေႃႉမၢႆလပ်ႉ Password ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉပဵၼ် Smart Keyboard ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်ၸႂ်ႉၵႃႈတီႈ OS X သေတႃႉ ယွၼ်ႉမၼ်းမီး လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်ဢွၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သိုပ်ႇၸႂ်ႉမႃး။ ၶႃႈႁဝ်း ၸႂ်ႉ Ukelele သေၵေႃႈ ဢဝ် Myanmar3 Layout ႁဵတ်းပဵၼ်ပိူင်မၼ်းသေ ႁဵတ်းၶီးပူတ်ႉယူဝ်းယူဝ်းဢွၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸႂ်ႉမႃး။
ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးလင်ၼႆႉမႃး ၵေႃႈလႆႈႁဵတ်းပၼ် ၶီးပူတ်ႉ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ Keyboard Layout တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေလႄႈ ပဵၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွၵ်ႈ ၶီးပူတ်ႉမႃး။ ဢၼ်ပဵၼ် Smart Keyboard Keyman ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃး တွၼ်ႈတႃႇ OS X သေ ၶႃႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းႁုပ်ႇတုမ်ဢဝ် Keyboard Layout ၸိူဝ်းမီးဝႆႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇမီးၼင်ႇ လွၵ်းမိုဝ်းတႆး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇ။ မီးၸႂ် ၶႂ်ႈႁဵတ်းပႃးတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တၢင်ႇဢၼ်သေတႃႉ Keyman ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မၼ်းပၼ် Free ဝႆႉသေတႃႉ ဝၢႆးလင်မႃး မၼ်းတေၸၢင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် Commercial ဢၼ်လႆႈသိုဝ်ႉသေၸႂ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇပေႃးပဵင်းၸႂ်ၸွမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃးတႄႉ ယွၼ်ႉၶႃႈႁဝ်း သွၵ်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃး လၢႆးၵႄႈလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈ KeyMagic ဢေႃႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ ၸွမ်းလၢႆးၸွမ်းပိူင်မၼ်းသေတႃႉ မၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၽႄႈၸႂ်ႉပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ KeyMagic ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် Open Source လႄႈသင်၊ Keyboard Layout မၼ်းၵေႃႈ မီးၸေး မီးၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း OS X ၼႆႉ တေတိူဝ်း သၢင်ႇထုၵ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈဝႆႉပၼ် ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ် KeyMagic ၼႆႉ ၶၢႆႉလၢႆႈသႂ်ႇပၼ် ၵႃႈတီႈၼႂ်း Burmese Sources category ဢေႃႈ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈလၢတ်ႈၸွမ်းၼင်ႇ ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်တႄႉ OS X ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း Language ဢၼ်မၼ်းၵမ်ႉထႅမ် Support ဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢိင်ၼိူဝ် Input ဢၼ်မၼ်း တေလႆႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈ Layout မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇပဵၼ် English ႁင်းမၼ်း ဢေႃႈ။ OS X ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် Function တွၼ်ႈတႃႇ Keyboard ၸိူဝ်းမီးတႂ်ႈ Burmese Input Sources category ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ပေႃႉ Password ၼႆ မၼ်းတေလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၼ် English ၵႂႃႇႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ KeyMagic ၼႆႉၵေႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ပဵၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၵူၺ်း။ ပေႃးၸႂ်ႉမၼ်းသေ ပေႃႉလိၵ်ႈတႆးလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် Screen Lock ၵႂႃႇလႄႈသင် ပဵၼ် Sleep ၵႂႃႇလႄႈသင် ပေႃးဝႃႈ တေၶိုၼ်း Login ၼႆ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပေႃႉ Password ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်း ဢမ်ႇလၢႆႈပၼ် English ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် ပိူင်ၵႅဝ်ႈ Default ၶွင် KeyMagic ဝႃႈ မၼ်းၼႆႉ ၵႂႃႇမီး ၽၢႆႇတႂ်ႈ English category ဢေႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်မၼ်းသႂ်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈ Burmese ၼၼ်ႉၼႆ တေလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈမႄးပၼ်ၵႃႈတီႈ info.plist ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း Content ၶွင် KeyMagic.app ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
TISIntendedLanguage
my_BU
တေလႆႈၶိုၼ်းထႅမ်သႂ်ႇပၼ် Key လႄႈ String Value ဢေႃႈ။
လွင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းတွင်ႈထၢမ်တူၺ်း ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ KeyMagic ဢၼ်ပဵၼ် Thant Thet သေတႃႉ မၼ်းဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇတေဢဝ် KeyMagice သႂ်ႇပႃႈတႂ်ႈ Burmese ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇတူၵ်းထုၵ်ႇလႄႈ မၼ်းတေသွၵ်ႈႁႃတူၺ်း လွၵ်းလၢႆး တၢင်ႇဢၼ်ၵွၼ်ႇဝႃႈၼႆဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ KeyMagic ၼႆႉ တၢင်ႇမိူင်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လွင်ႈတႃႇဝႆႉတႂ်ႈ Burmese ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇတူၵ်းထုၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိုဝ်းယူႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉတႄႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၵႂႃႇမီးတႂ်ႈ Burmese ၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈသင်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁႂ်ႈငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ၼႆ ၶႃႈႁဝ်းႁဵတ်း Script ဢွၼ်ဝႆႉဢေႃႈ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း KeyMagic ၶဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ငၢႆႈငႅမ်ႈ ၸူဝ်ႈ Proper Fix ပႆႇဢွၵ်ႇမႃးၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈဝႆႉပၼ်ၵူၺ်းၶႃႈ။
တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉတႄႉ တေလႆႈ ၵွင်ႉဝႆႉပၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။
မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း Fix ၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢဝ် KeyMagic ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈၵႃႈတီႈၼႂ်း Input List ၵွၼ်ႇလႄႈ။
လိူၵ်ႈပၼ် KeyMagic သေ လိူၵ်ႈပၼ် ၼဵၼ် “-” button ၼၼ်ႉလႄႈ။
ပေႃးဝႃႈမၼ်းထၢမ်မႃး ၸွင်ႇတေဢဝ်ၵႂႃႇသႂ်ႇၼႂ်း Trash ႁိုဝ်ၼႆ လိူၵ်ႈပၼ် Keep File ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႄႈ။
ပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႈၼႆ ဢိုတ်းဝႆႉ Keyboard Preferences သေ ၽူၺ်ႈပၼ် Terminal လႄႈ။
ထုတ်ႇဢဝ် cammand ဢၼ်ပၼ်ဝႆႉၼႆႉ ၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ်တီႈ Terminal သေၵေႃႈ ၼဵၵ်းပၼ် Enter လႄႈ။
sh -c "$(curl -fsSL https://dl.dropboxusercontent.com/u/26716001/osx/kmfix)”
ၸွမ်းၼင်ႇ တီႈၼႂ်း ႁၢင်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ဢွၵ်ႇၼႄမႃးဝႃႈ Set Language as my_BU ၼႆၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။
ပေႃးၼၼ် လူဝ်ႇၶိုၼ်းဢဝ် KeyMagic ၶိုၼ်းသႂ်ႇပၼ်တီႈ Input List ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးၶိုၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်းတီႈ Keyboard Preferences ၼႆ တေလႆႈႁၼ် KeyMagic ၼႆႉ ၽႅဝ်ဝႆႉယူႇ ပႃႈတႂ်ႈ Burmese ယဝ်ႉဢေႃႈ။
လိူၵ်ႈပၼ် KeyMagic သေၵေႃႈ လိူၵ်ႈၼဵၵ်းပၼ် Add လႄႈ။
ပေႃးဝႃႈ ႁၼ် KeyMagice ၶိုၼ်းမႃးမီးယူႇတီႈၼႂ်း List ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈပေႃႉ ၶေႃႈလပ်ႉ Password ဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် ၵႄႈလိတ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉဢေႃႈ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ၶႂ်ႈဝႆႉမိူၼ်ပိူၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းၼႆ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းဢဝ် KeyMagic ဢွၵ်ႇဝႆႉ ၵႃႈတီႈ Input List ၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်းဢဝ် Command ဢၼ်ပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ် တီႈ Terminal သေၵေႃႈ Run ပၼ်လႄႈ။ ပေႃးမၼ်းထၢမ်ဝႃႈ တေႁဵတ်း Rollback ၼႄႇၼႆ လၵ်ႈပၼ် y key သေၵေႃႈ ၼဵၵ်းပၼ် Enter သေၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။
ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ် Source ၶွင် Script ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉဢေႃႈ။
#!/bin/bash
#This script is just a temporary fix for KeyMagic issue in Mac OS X login.
#Written by NAING YE MINN
FILE="/Library/Input Methods/KeyMagic.app/Contents/Info.plist"
isLang=$(cat "$FILE" | grep "my_BU" | wc -l)
vcheck=$(cat "$FILE" | grep "1.5.1" | wc -l)
km151() {
sudo sed -i.bak 's/mul/my_BU/' "$FILE"
}
km150() {
awk '/KeyMagic_black.icns/ {print; print "\tTISIntendedLanguage\n\tmy_BU"; next }1' "$FILE.bak" > "$FILE"
}
setLang() {
if [ $vcheck == 1 ]
then
km151
echo "Set Language as my_BU"
else
if [ -f "$FILE.bak" ]
then
km150
echo "Set Language as my_BU"
else
cp "$FILE" "$FILE.bak"
km150
echo "Set Language as my_BU"
fi
fi
}
rollback() {
read -p "Want to rollback? [y/N]" -n 1 -r
if [[ $REPLY =~ ^[Yy]$ ]]
then
if [ $vcheck == 1 ]
then
sudo cp "$FILE.bak" "$FILE"
else
cp "$FILE.bak" "$FILE"
fi
echo ""
echo "Successfully rollback"
else
echo ""
echo "Did not rollback"
fi
}
if [ -f "$FILE" ]; then
if [ $isLang == 1 ]
then
echo "Language has already been set"
rollback
else
setLang
fi
fi
Update: September 2, 2016
တီႈ Source Code မၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄး ၽိုမ်ႉထႅမ်ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ KeyMagic 1.5.1 ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉဢေႃႈ။
ႁႂ်းၵူႈၵေႃႉ ႁဵတ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေၵမ်း။ :) :)


text:
Written by Sai Mawn Kham
Posted on 2016-09-02 04:02:38
ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း Facebook မီးၵႂႃႇ လၢၼ်ႈ 1000 ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇၼႆ ၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၶ် Mark Zuckerberg လၢတ်ႈၵႂႃႇ။
မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငိူၼ်ႈလွင်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ် မၢႆၵႅဝ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးတူၺ်း ၸွမ်းၼင်ႇႁူဝ်ၵူၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း Facebook ဢၼ် Mark Zuckerberg ၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉၸိုင် ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်း Facebook 1 ၵေႃႉသေ ၵပ်းသိုပ်ႇ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၶဝ်၊ တႆးၵေႃႉၶဝ်ယူႇ။
Source : BBC News
Photo : pcmag.com