text:
ၸတ်ႉသတိၼ်ႇ ၿီႇၿႃႇ
ၸတ်ႉသတိၼ်ႇ ၻရူး ၿီႇၿႃႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Justin Drew Bieber[4]; ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 လိူၼ်မၢၶျ်ႉ၊ ပီႊ 1994) ႁိုဝ် ၸတ်ႉသတိၼ်ႇ ပီႇပႃႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Justin Bieber) ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း ၸၢဝ်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇၵေႃႉ႞။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုၶဝ်လႆႈ 13 ၼၼ်ႉ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၸွမ်း RBMG Records ၼႂ်းပီႊ 2008 ဝၢႆးလင်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶမ်ႇပၼီႇ လႆႈႁၼ်ငဝ်းႁၢင်ႊသဵင် ဢၼ်ၶဝ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းသေ ထၢႆႇလူင်းဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၶွင်ႉယူႇထုပ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁၢင်ပီႊ 2009 မုၵ်ႉၸုမ်း EP MyWorld လႆႈပိုတ်ႇတူဝ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵျႅတ်ႉသတိၼ်ႇၿီႇၿႃႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်မီးၽဵင်းၵႂၢမ်းထိုင် 7 ႁူဝ် တီႈၼႂ်းဢႅလ်ႇပမ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ထႅၼ်ႈဝႆႉ တီႈၼႂ်း Billboard 100[5]။
သိူၵ်ႈပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸတ်ႉသတိၼ်ႇ ၿီႇၿႃႇ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 ၊ လိူၼ်မၢတ်ႉ၊ ပီႊၶရိတ်ႉ 1994 တီႈၼႂ်းမိူင်းလၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၸေႊမိူင်းဢွၼ်ႇထႄႇရီႇဢူဝ်ႇ လႄႈၵေႃႉယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းသတရႅတ်ႉၾွတ်ႉ။ မႄႈမၼ်းၸၢႆးၵေႃႉပဵၼ် ၽႅတ်ႇတီႇ မႄႇလီႇထီႇ (Pattie Mallette) ၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းၵိူတ်ႇၿီႇၿႃႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးဢသၢၵ်ႈ 18 ပီႊ။ မၼ်းၼၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်မွၵ်ႈဢိတ်းဢီႈသေ လဵင်ႉလူလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းမႃးႁၢင်းၵွၺ်းၵေႃႉလဵဝ်။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၿီႇၿႃႇၶဝ်တႄႉ ပႅတ်ႈၵၼ်တင်းမႄႈၶဝ်ၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ၵေႃႈတိုတ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃပေႃႈၶဝ် ၵေႃႉပဵၼ် ၸေႇရေႇမီႊ ၿီႇၿႃႇ (Jeremy Bieber) ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။ ၽိူဝ်ႇမၼ်းၸၢႆးၵေႃႉယႂ်ႇ ၸင်ႇတႄႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပီႇယၼ်ႇၼူဝ်ႇ၊ တရမ်ႇ၊ ၵီႇတႃႇ ႁၢင်းၵွၺ်းမၼ်းၸၢႆး ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 2007 မိူဝ်ႈဢသၢၵ်ႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈ 12 ပီႊၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႆႈၶဝ်ႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း Ne-Yo ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ So Sick တီႈၼႂ်းပၢင်ၶႄႉသဵင်ႉႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း သတရႅတ်ႉၾွတ်ႉသေ မၼ်းၸၢႆးလႆႈၵႂႃႇထီႉသွင် ။ မႄႈမၼ်းၸၢႆးၸင်ႇလႆႈတၢင်ႇဝီးတီးဢူဝ်း ဢၼ်မၼ်းၸၢႆးႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၼိူဝ်ယူႇထုပ်ႉ ဝႆႉတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈတူၺ်း။ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၸင်ႇသိုပ်ႇတၢင်ႇ ၽဵင်းၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၸၢႆးႁွင်ႉၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းဝႆႉ ထိုင်တီႈမၼ်းၸၢႆးပေႃးမီးၸိုဝ်ႈသဵင်မႃး။
ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး သၵူႇတႃႇ ၿရဝ်းၼ်း (Scooter Braun) ၵေႃႉပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းပၢင်ၵၢတ်ႇ So So Def မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈမႃးႁၼ် ဝီးတီးဢူဝ်းဢၼ်ၿီႇၿႃႇႁွင်ႉၵႂၢမ်းသေ တၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ်ယူႇထုပ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵပ်းသိုပ်ႇၸူး မေႇလီႇထီႇ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၿီႇၿႃႇ ယွၼ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆး မႃးၶဝ်ႈၼႂ်းတူင်ႇဝိူင်းပၢႆးမွၼ်းၽဵင်းၵႂၢမ်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၿီႇၿႃႇတိုၵ်ႉလႆႈ 13 ပီႊၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၸင်ႇလႆႈတႄႇ ၸၢမ်းဢတ်းၽဵင်း တီႈဢႅတ်ႇလႅၼ်ႇတႃႇ၊ ၸေႊမိူင်းၸေႃႇၸီႇယႃႇ ။ သိုပ်ႇမႃးထႅင်ႈဝူင်ႈ႞ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈလႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းႁႂ်ႈ ဢတ်ႇၶျိူဝ်ႇလႆႈထွမ်ႇ။ ဝၢႆးမႃး လႆႈသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်း မုၵ်ႉၸုမ်း Island Def Jam Music Group လႄႈ Island Records မိူဝ်ႈလိူၼ် ပီႊၶရိတ်ႉ 2008 ။ ၽွင်းၼၼ်ႉဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၸတ်ႉသတိၼ်ႇ ထိမ်းပိူဝ်းလဵၵ်ႉ ၵေႃႈလႆႈယွၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ႁူမ်ႈၿီႇၿႃႇမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၿီႇၿႃႇတႄႉၽွမ်ႉၸႂ် လိူၵ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၸွမ်းဢတ်ႇၶျိူဝ်ႇ သေ ၿီႇၿႃႇၵေႃႈလႆႈၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈ ဢႅတ်ႇလႅၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈဢိူမ်ႈၸမ်ၵၼ်တင်း တီႈယူႇဢတ်ႇၶျိူဝ်ႇလႄႈ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၿရဝ်းၼ်း။
ပီႊၶရိတ်ႉ 2008–2010 : ဢီႇၽီႇ မၢႆႇဝိူလ်းတ် လႄႈဢႅလ်ႇပမ်ႇမၢႆႇဝိူလ်းတ် 2.0[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽဵင်းၵႂၢမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸတ်ႉသတိၼ်ႇၿီႇၿႃႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ One Time ၼၼ်ႉလႆႈတႄႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတီႈၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ရေႇၻီႇယူဝ်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းၸၢႆးတိုတ်ႉဢတ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းဢႅလ်ႇပမ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈၸၼ်ႉထီႉ 12 တီႈၼႂ်း Hot 100 မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ပီႊၶရိတ်ႉ 2009 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸၼ်ႉထီႉ 17 တီႈၼႂ်း Billboard Hot 100 သေ ထိုင်တီႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈႁပ်ႉ သူးတွၼ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၶႅပ်းၽဵင်းသီၶမ်းၶၢဝ် ၼႂ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇလႄႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမေႇရိၵႃႉ။ လႆႈႁပ်ႉပႃးသူးတွၼ်ႈ ၶႅပ်းၽဵင်းသီၶမ်း ၼႂ်း[[မိူင်းဢေႃႉသတရေးလျႃး]] လႄႈ မိူင်းၼိဝ်းသီႇလႅၼ်ႇ။ ဢႅလ်ႇပမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းၶွင် ၸတ်ႉသတိၼ်ႇၿီႇၿႃႇ "My World" လႆႈပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ၊ ပီႊ 2009 လႄႈႁူမ်ႈတင်းၽဵင်းၵႂၢမ်း "One Less Lonely Girl" ၊ "Love Me" လႄႈ "Favorite Girl" လႄႈဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄတီႈၼိူဝ် iTune Store သေ ဢႅလ်ႇပမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပဵၼ် ၸၼ်ႉထီႉ 40 တီႈၼႂ်း Billboard Hot 100။
ဢိင်ဢၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Anderson၊ Kyle။ "Justin Bieber Joins The Ranks Of Youngest 'SNL' Performers"၊ MTV၊ 22 February 2010။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 24 February 2010။။ Archived from the original on 18 July 2012။
- ↑ Collar, Matt. allmusic ((( Justin Bieber > Overview ))). Allmusic. Macrovision Corporation. Retrieved on 2009-10-21။
- ↑ MTV- Justin Bieber artist profile. MTV. MTV Networks. Retrieved on December 22, 2009။
- ↑ Greenblatt၊ Leah။ "My World 2.0 (2010)"၊ Entertainment Weekly၊ Time၊ March 10, 2010။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - June 11, 2010။။ Archived from the original on September 20, 2012။
- ↑ "Justin Bieber Fever Hits Miami"၊ CBS News၊ February 5, 2010။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - March 27, 2010။။ Archived from the original on February 7, 2010။


c: text/html

text:
မၢႆတွင်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၶေႇမိၼ်ႇတႃႇၽိပႃႇလ (ဢၵ်ႉၵမႁႃႇ ၵၼ်ႇထဝႃႇၸၵပၼ်ႇတိတ) ထူၼ်ႈထိုင် (56) ပီ
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၶေႇမိၼ်ႇတႃႇၽိပႃႇလ (ဢၵ်ၵ မႁႃႇၵၼ်ႇထဝႃႇၸၵ ပၼ်ႇတိတ) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈလူင်ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်။ ၸိူဝ်းႁဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တီႈၸမ်တီႈၵႆတင်းသဵင်ႈ ယွၼ်းသူးပၼ်ႁႂ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶႃႈ ယူႇလီသုင်းဝၢၼ် ပွင်ၵၢၼ်ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် တိူဝ်းတွၼ်းၵႂႃႇ မိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းႁိုင်သေၶမ်း....
19-5-2020
ၶေႃႈမုၼ်း- FB: Khu Loikaw
19-5-2020
ၶေႃႈမုၼ်း- FB: Khu Loikaw

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၼွင်ၶဵဝ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် (IPA: [nɔ̌ŋ kʰěu]), (မၢၼ်ႈ: နောင်ချိုမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nawnghkio), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Naungkhaeo]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵၵ်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:Viewing media
တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် လွင်ႈတၢင်းမၼ်းပေႃးတေတိူဝ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးလိူဝ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ပေႃးတေၸႅင်ႈလႅင်းမႃးလီၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉဝႆႉ ၾၢႆႇ multimedia ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈ multimedia ၾၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈ (ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႅပ်းပိူင်မိူၼ်)၊ ၾၢႆႇသဵင် ဢမ်ႇၼၼ် ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ သိမ်းဝႆႉတီႈ ပရေႃႈၵျႅတ်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် Wikimedia Commons ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၸွမ်းၽၢႆႇလႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၾၢႆႇတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈၾၢႆႇ ဢၼ်မီးပွတ်းတွၼ်ႈ ႁႃႈႁၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- တူဝ်ၾၢႆႇ
- ၶေႃႈသပ်းလႅင်းၾၢႆႇ
- "ၽိုၼ်မၢႆၾၢႆႇ" - ပေႃးဢဝ်ၾၢႆႇပိူဝ်းသျိၼ်းဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼႆ မၼ်းတေတႅၼ်းတီႈ ၾၢႆႇဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၾၢႆႇဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၽိုၼ်မၢႆၾၢႆႇၼၼ်ႉသေ တူၺ်းလႆႈၵူၺ်းယဝ်ႉ။
- "ႁဵင်းၵွင်ႉၾၢႆႇ" - သဵၼ်ႈမၢႆၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၾၢႆႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉ
- "Metadata" (တွၼ်ႈတႃႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၵူၺ်း) - ၶေႃႈမုၼ်း၊ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးၸၢင်ႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾၢႆႇၼၼ်ႉ (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း။ ၵွင်ႈထႆႇ လႄႈ မေႃႇတႄႇမၼ်း)
ၾၢႆႇၵမ်ႉၼမ် ၸိူဝ်းမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ လႆႈသတ်ႉဝႆႉ ႁႂ်ႈသႅၼ်းမၼ်းလဵၵ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇပဵၼ် ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်းၵူၺ်း။ ပေႃးၽူႈလူပွင်ႈၵႂၢမ်းၶဝ် ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈၼိူဝ် ႁၢင်ႈပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၼိူဝ်လွၵ်းသီႇၸဵင်ႇသွင်ၶွပ်ႇ (ပေႃးမီး) ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၶၢင်ႈ ႁူဝ်ၶေႃႈၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ႁၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈၾၢႆႇၼၼ်ႉသေ ပေႃးၶိုၼ်းသိုပ်ႇၼဵၵ်း တီႈၼိူဝ် ႁၢင်ႈၼၼ်ႉၼႆ တေၸၢင်ႈႁၼ် သႅၼ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾၢႆႇသဵင် လႄႈ ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉ Ogg Vorbis (ၾၢႆႇသဵင်) ဢမ်ႇၼၼ် Ogg Theora (ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉ)ယဝ်ႉ။ တီႈဝႅပ်ႉပရၢဝ်ႉသႃႇ Mozilla Firefox (ပိူဝ်းသျိၼ်း 3.5 လႄႈ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်) လႄႈ Google Chrome (ပိူဝ်းသျိၼ်း 3 လႄႈ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်)ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပိုတ်ႇပၼ် ၾၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉ ပရၢဝ်ႉသႃႇ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေလူဝ်ႇ လႆႈသႂ်ႇပၼ် ၵျႃႇပႃး ယဝ်ႉ။
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Wikipedia:Extended image syntax - ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးၸၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၼႄၶႅပ်းႁၢင်ႈ
- Help:Files
- Help:Options to not see an image
- Wikipedia:Media help (Ogg) - လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇပိုတ်ႇၾၢႆႇ
- Wikimedia Commons


text:
ၼမ်ႉဢမ်ႇလူၼ်ႉတီႈသုင်- တၢင်းဢမ်ႇဢုင်တီႈၵႅၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉဢမ်ႇလိူဝ်ၾၢႆ-ၵႂၢႆးဢမ်ႇလိူဝ်ဢႅၵ်ႇ၊ ၼမ်ႉသႃႇတႃႈလီ-ၵူၼ်းမီးၸႂ်ၵီႈ၊ ၼမ်ႉသႂ်ၵႃႈလႂ်-ၸႂ်လီၵႃႈၼၼ်ႈ၊ ၼမ်ႉယူႇၵႂ်ႈ-ၾႆးယူႇၸမ်ၼႆ ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇဢွပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ၽဝႃႉၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းတႄႉတႄႉ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉဢမ်ႇလူၼ်ႉတီႈသုင်- တၢင်းဢမ်ႇဢုင်တီႈၵႅၼ်ႇ ၼႆသေတႃႉ ပေႃးဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၾၢႆၼႂ်းမိူင်းတႆးမႃး လၢႆလၢႆတီႈၸိုင် တီႈသုင်ၵေႃႈၼမ်ႉတေယိုင်ႈထိုင် ၼမ်ႉတေၼွင်းလူၼ်ႉ၊ တီႈလိၼ်ၵႅၼ်ႇၵေႃႈ ႁူႉတေယဵၼ်းပဵၼ်လိၼ်ၵူမ်ႇလိၼ်ပိူဝ်ႉ ပဵၼ်ၵူမ်ႇပဵၼ်ဢုင်မႃးဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ၽဝႃႉၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈတႆးႁူႉယူႇၼႆ တၢင်ႇၶေႃႈတႄႉဢမ်ႇသပ်းလႅင်း ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈလိူင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းၵႂႃႇၵွၼ်ႇ။
ၶူင်းၵၢၼ်တဵင်ၾၢႆၼိူဝ်ၼမ်ႉတူႈ တင်း ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉလၢႆလၢႆၼႆ လၢႆၵေႃႉလၢႆၵူၼ်းတေမီးတၢင်းႁၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ဝႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ မၼ်းပၼ်ႇတူင်ႇထူင်ႇထူၺ်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵွင်ႉၼွင်ႇၵပ်းၵၢႆႇ ၽတ်ႉ မတ်ႉ ႁတ်ႉၵၼ်လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်ဝႆႉ။
ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇပႆႇပႃႈပေႃးႁိုင်ၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ 25/6/2020 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ (တပ်ႉၶလယ 256 ဢဵၼ်ႁႅင်း မွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ)သွၵ်ႈတဝ်ထိူၼ်ႇသေ ၽႃႇႁိုၵ်ႉၺႃးၵၼ်တင်းသိုၵ်း RCSS/SSA ၸိူဝ်းပၵ်းပႂ်ႉဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇပၢင်ၽဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ (26/6/2020) ဢၼ်တေၸတ်း ပၢင်ၽဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးၵုၺ်၊ သွင်ၾၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း၊ ဢိူင်ႇပၢင်ႇလေႃႉ၊ ဢိူင်ႇမေႃႇမႃ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 25-29/06/2020 ၊ ပၢင်တိုၵ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 26 ဢၼ်ပဵၼ်ဝၼ်းသၢၼ်ၶတ်းယႃႈမဝ်းၵမ်လုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉဝၼ်းလဵဝ်။
ပၢင်တိုၵ်းမီးတီႈလႂ် ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း။ ယွၼ်ႉၽေးပၢင်တိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း 700 ပၢႆ လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ ဝၢၼ်ႈသူၼ် ၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်း ၸွမ်းဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ဝိႁၢရ်ၵၢၼ်ႇၵျွင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/6/2020 လုင်းမွင်ႇၶႄႇ ဢႃႇယု 56 ပီ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢႅၵ်ႉၵီး ဢိူင်ႇပၢင်ႇလေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ်ပေႃႉထုပ်ႉ တီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢႅၵ်ႉၵီး ထိုင်တီႈပေႃး တၢႆလိုမ်း ႁိုဝ် ႁိမ်းၸမ်တၢႆ-ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးထုၼ်းဝိၼ်း ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈဝႃႈ- “လုင်းမွင်ႇၶႄႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းလဵင်ႉၵႂၢႆး ယူႇဝႆႉၼႂ်းသုမ်ႉ တၢင်းၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ မၼ်းသမ်ႉပွၵ်ႈမႃးၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၼ်မၼ်းသေ တီႉၺွပ်းထဵတ်ႈထၢမ် ပေႃႉထုပ်ႉမၼ်း”- ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/6/2020 သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 23 ၵႂႃႇယိုဝ်းတၢႆ လုင်းသူႉ ဢႃႇယု 60 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅၼ် ဢိူင်ႇႁၢႆးၵုၺ် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ယိုဝ်းလူမ်ႉတၢႆၵႂႃႇ တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃမေးၼၢင်းမၼ်း ပႃႈသူၺ်ႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ၵႅၼ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိုဝ်ႈပႃႈသႂ်ယူင်ႇ ဢႃႇယု 55 ပီ၊ ၺႃးမၢၵ်ႇၵွင်ႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်း တီႈၵုမ်ႇၵူၼ်ႈ-ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/07/2020 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတူင်ႉၼိုင် လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်မၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ ပေႃႉထုပ်ႉ ၶႃတူဝ်ၶႃၸႂ် ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ။
တီႈပၢႆႉလိၵ်ႈဢၼ်ပူၵ်းသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆႉတႅၵ်ႇလႅင်းဝႃႈ- ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇမိူၵ်ႈ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်း တၢႆ/မၢတ်ႇ။ ပႃႈသႂ်ယူင်ႇ ဢႃႇယု 55 ပီ ထုၵ်ႇသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇယိုဝ်းမၢတ်ႇ။ လုင်းသူႉ ဢႃႇယု 60 ပီ ထုၵ်ႇသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇယိုဝ်းတၢႆ၊ လုင်းမွင်ႇၶႄႇ ဢႃႇယု 56 ပီ ထုၵ်ႇသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇပေႃႉထုပ်ႉ- လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝၢႆးပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၾၢႆႇသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၸႅင်ႈၵႂၢမ်းၵၢဝ်ႇႁႃဢဝ်လိူင်ႈ (ၸွႆးတြႃး) ၽူႈၼမ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် 3 ၵေႃႉ- (1) လုင်းတၢၼ်းမွင်ႇ ၊ (2) လုင်းၸေႃးတိၵ၊ (3 ) လုင်းဢႃလိယျ- ၶၢဝ်းၶူဝ်းဝိတ်ႉ 19 ၽွင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁၢမ်ႈၵူၼ်းၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ႁွင်ႉႁူၺ်းသူၼ်းၸူဝ်းၵူၼ်း ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်- ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းလုမ်း PI ၾၢႆႇၵမ်ႉထႅမ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢတ်ႈဝႃႈ- “လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်မီးလွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈ တႄႉတႄႉ မီးပၼ်ႁႃတႄႉတႄႉလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ်။ လွင်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႈလီပၼ်ႁႅင်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇပိုတ်ႇပၼ်ဝႆႉဝွင်ႇတၢင်းၸိူင်ႉၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈတေ ဢမ်ႇႁူႉလၢႆးၵႄႈၶႆသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် လၢႆးႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ လၢႆးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးလီဢိူဝ်ႈၼႆ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၶဝ်လူဝ်ႇလႆႈႁူႉသေ လူဝ်ႇလႆႈႁႃတၢင်းၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်”- ဝႃႈၼႆ။
မၼ်းၸဝ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈယွၼ်း ဢၼုၺၢတ်ႈသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႆၵေႃႈ လွင်ႈဢမ်ႇယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဝႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇသေ ပၼ်ႁႃၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉသမ်ႉဝႆႉပဵၼ်လွင်ႈလဵၵ်ႉ၊ မၼ်းဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈသေ မႃးဢဝ်လိူင်ႈၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းထီႉ 2 ၵူၺ်း၊ လွင်ႈတၢင်းထီႉ 1 ဢၼ်လူဝ်ႇၵႄႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃ လွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းဢိူဝ်ႈ။”
ပၼ်ႁႃမၢၵ်ႇယုမ်ႁႆလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ယူႇတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတုၵ်းယွၼ်းမႃး တႃႇသေႇဝႃႈ ႁႂ်ႈၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လူၺ်ႈလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်လၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် တေပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈ ဢမ်ႇယဵၼ်ဢမ်ႇဝၢႆး။
“ပေႃးၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ပၼ်ႁႃၵူၼ်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၸိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇတေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ လၢႆးသိုၵ်းလၢႆးသိူဝ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီး၊ ၵႃႈပူၼ်ႉၵွၼ်ႇပႃႈလင်မႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇဢဝ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေၵႄႈလိတ်ႈလႄႈ မၼ်းၸင်ႇမီးမႃးသိုၵ်းသိူဝ်ဢိူဝ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူဝ်းၼႃႈ ပေႃးတေဢမ်ႇမီးသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁႃလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ လၢႆးဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ” ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် တိုၵ်းသူၼ်းၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈ 13/07/2020 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး 36 ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵမ်ႉထႅမ်ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵျွၵ်ႉမႄး မိူဝ်ႈ 10/07/ 2020 ဢၼ်တုၵ်းယွၼ်း လွင်ႈပဵၼ်ထမ်းတြႃး တႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းတၢႆ၊ ၶႃၸႂ်လႄႈလႆႈဝၢတ်ႇၸဵပ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/06/2020 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
လွင်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဝူင်ႈၵၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်း ၶူင်းၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်။
ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး 36 ၸုမ်း လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- ပၢင်တိုၵ်းလႄႈလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း 600 ပၢႆ၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈပၢႆႈၽေးၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၼမ်ၵႂႃႇပိုင်ႈႁူမ်ႈယင်ႉလိုဝ်ႈ ဝႆႉတီႈဝတ်ႉသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇႁၢင်ႇယၢၼ်ၵၼ် ၸွမ်းပိူင်တိုဝ်းၵမ်းလွၵ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႊ-19 ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈပူၼ်ႉသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ယင်းၸီႉၸႅင်ႈၼႄလွင်ႈဝႃႈ မီးၽေး တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၾၢႆၼႆႉ မၼ်းယႃႉၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝယႂ်ႇလူင်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ဝႆႉ၊ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမႃးဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသင်။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းထႅင်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၶူင်းၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း မီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇလႄႈ မီးၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းလွၵ်းပိူင် ၽွင်းငမ်းမိူင်း ပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႂ်ႇသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈ တီႈလိၼ်လႄႈၶူဝ်းတိုၼ်း သၽႃဝၶဝ်မႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႈၾၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းသိူဝ်၊ မီးၵၢၼ်ယႃႉ ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃႇဝ၊ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၶူင်းၵၢၼ်တဵင်ၾၢႆ ဢဝ်မႄႈၼမ်ႉႁဵတ်းၾၢႆၾႆးၾႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သၽႃႇဝလႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းပႃး၊ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ႁဵတ်းယဝ်ႉၼႆ မူႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇႁိမ်းၸမ်ၼၼ်ႉ တေၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈပႅတ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼမ်ႉၵေႃႈတေယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ ထိုင်ပႃးဝဵင်းသီႇပေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၼႆႉၵေႃႈတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ထွၼ်ဢွၵ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း-ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈၶဝ်မႃးလူင်းတိုၼ်း မၼ်းမိူၼ်ၸိူင်ႉၶဝ်ၵမ်ႉထႅမ် ပၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မိူၵ်ႈလိူင်းတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ထွၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵမ်ႇၽႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁပ်ႉႁူႉလွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ၊ ဢၼ်လႆႈၸဵပ်းမႃးပီယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ မႃးတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇ၊ ပေႃးမီးပၢင်တိုၵ်းတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ လႆႈၺႃးၸၢၵ်ႇ ၺႃးၶီႈသူမ်ႈမၼ်းၸွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၸိူဝ်းၼႆႉၽွင်ႈ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ၊ တေၸၢင်ႈဢဝ်လိူင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းဢီးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင်သေ သူၼ်းသႄႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းလႄႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ၵေႃႇသၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၾၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈသၢင်ႈတၢင်းၽိတ်းယႂ်ႇလူင် ၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈပႃးၼင်ႇၼႆ။
ၶွမ်ႊပၼီႊလၢႆဢၼ် ၸိူဝ်းႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်း ၾၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉ မီးမိူၼ်ၼင်ႇ- ၶွမ်ႊပၼီႊသဝိတ်ႊၸိူဝ်ႊလႅၼ်ႊ Switzerland’s Stucky SA ။ ၾရင်ႊသဵတ်ႊ France’s IPGRB ။ ၶႄႇ China’s Yunnan Machinery Import and Export Co. Ltd. တင်း Zhejiang Orient Engineering လႄႈၵျပၢၼ်ႊ Japan’s Toshiba and High Tech Concrete Technology Co Ltd. ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၾၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉ တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2008 ၊ ၽွင်းႁူဝ်ပီ 2020 မႃးၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊ -19 လၢမ်းၽႄႈတူဝ်ႈလူၵ်ႈသေ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း မီးၵၢၼ် Lockdown ဢိုတ်းဝၢၼ်ႈဢိုတ်းမိူင်း ဢိုတ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼႆႉ ယင်းသိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇယင်ႉ။
ၶူင်းၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (ၾၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်)ၼႆႉ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 280 မႄႊၵႃႊဝတ်ႊ။ ပေႃးဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃးၸိုင် ဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉၾၢႆၼႆႉ ၼမ်ႉတေယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ 60 ၵီႊလူဝ်ႊမီႊတိူဝ်ႊ ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉ တေႃႇထိုင်ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼမ်ႉတေလုပ်ႇထူမ်ႈ ပႅတ်ႈ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆဢိူင်ႇလႄႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးလၢႆႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသၢင်ႈသဝ်းၸွမ်းသၢပ်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင် ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းမႃးႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် ၸုမ်းပၵ်းတႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၾၢႆလင်ၼႆႉ မီးၾၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈ တႃႈလူင် 15 ၵီႊလူဝ်ႊ။ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၶဝ်တေႃႉၶူဝ်းၵႂႃႇ၊ ၵႂႃႇၸၢမ်းၼမ်ႉ၊ ပႂ်ႉတူၺ်းၼမ်ႉမၼ်း၊ ၶဝ်ၵႂႃႇႁူပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသေ ထၢမ်ပၼ်လွင်ႈငိုၼ်းသၢႆႈတႅၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈဢေႇၶႂ်ႈဢဝ်၊ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ်။ ၵူၼ်းၵမ်ႈဢေႇဝႃႈ ပေႃးပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းၾၢႆမႃး ႁဝ်းၵေႃႈတေလႆႈပၢႆႈယူႇယဝ်ႉ ၶႅၼ်းသေႁဝ်း ဢမ်ႇလႆႈသင်။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇဢဝ်သေဢိတ်း၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်တႄႉ ပႆႇတူၵ်းလူင်းဝႃႈတေဢဝ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ဝႆႉယူႇၸိူင်ႉၼၼ်- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းယူႇၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊမိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မၼ်းပႆႇၶဝ်ႈမႃးလႆႈ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ လူင်းတိုၼ်းပၼ်ငိုၼ်း။ လွင်ႈတေႃႉၶူဝ်း၊ ၵႂႃႇႁူပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ/ ၵူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ၶဝ်တေလႅပ်ႈၵႂႃႇႁူပ်ႉပႃး တႅၼ်းၽွင်း သၽႃးၵျွၵ်ႉမႄးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇၼႄတူဝ်လီလီ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႃးၶွၼ်ႈတုမ် ၵၼ်သေႁဵတ်း၊ ၶဝ်ၵႂႃႇၸူးၵူၼ်းလူင်မၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈသေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ-ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၾၢႆဢၼ်လဵဝ်တႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မၼ်းတေပဵၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတၢင်းလတ်း ဢၼ်မိူင်းၶႄႇတေႁဵတ်း တၢင်းရူတ်ႉၾႆး၊ သမ်ႉၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်တေမႃးၸၼ်ၶူင်းၵၢၼ်သေ မႃးႁဵတ်း BRI ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵွတ်ႇလူၵ်ႈ၊ မၼ်းတေၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵမ်ႈၽွင်ႈ” -ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးထမ်ႈဢၢႆႈ ၵူၼ်းသီႇပေႃႉ လၢတ်ႈၼႄငဝ်းလၢႆးၶူင်းၵၢၼ်ၾၢႆဝႃႈ- “မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶဝ်ႁဵတ်းဝႆႉ ၵွင်မၢၵ်ႇႁိၼ်၊ တႅၼ်ႈၾၢႆၵေႃႈၶဝ်တႄႇၵေႃႇယဝ်ႉ၊ သဝ်လၵ်းၾႆးၾႃႉႁႅင်းသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉမူတ်းယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ တီႈယေးယႂႃႇၼႆႉဢမ်ႇၵိုတ်း၊ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ။ ၶဝ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတႃႇသေႇ ဢမ်ႇၵိုတ်းသေပွၵ်ႈ၊ တွၼ်းသေဝႃႈၶဝ်ႁဵတ်းထိူင်း ဢိတ်းၼိုင်ႈႁႃႉ မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈဝႆႉၵွင်မၢၵ်ႇႁိၼ်၊ ႁူင်းတီႈလိုဝ်ႈသဝ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈသူၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်တီႈလိၼ် ၾၢႆႇပႃႇမႆႉၼႆသေ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ပႅတ်ႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူဝ်ႁႄသေဢမ်ႇႁတ်းဝႃႈသင်- ဝႃၼႆ။
လွင်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၸၢႆးထမ်ႈဢၢႆး ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- ပေႃးတူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်းသိုဝ်ႈတႄႉ မိူၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းတႄႉ မၼ်းၵေႃႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယူႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႃႇၶဝ်တေမႃးယူႇမႃးသဝ်း ၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး-ၼႆယဝ်ႉ။
“ဢၼ်လႆႈမႆႈၸႂ် ပဵၼ်လွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ။ ၾၢႆၼႆႉပေႃးတဵင်ယဝ်ႉ ဢၼ်တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈ တူၵ်းၵိၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်၊ ၶူဝ်းသူၼ်ၶူဝ်ႁိူၵ်ႈၶဝ်တေထူမ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼႆႉ ႁႂ်ႈၵိုတ်းဝႆႉၵွၼ်ႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်း ၵၢၼ်မိူင်းဢွၼ်တၢင်း၊ ပေႃးၵၢၼ်မိူင်းတႅတ်ႈတေႃးယဝ်ႉ ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁႃႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းတူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးတႅပ်းတတ်း” ။
ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼႆႉ တၢင်းသုင်တေမီး 280 မီႊတိူဝ်ႊ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ပေႃးမီးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း ႁင်းၵူၺ်း၊ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းတႅမ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈႁဵတ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းလႆႈယူႇ၊ မၼ်းယူႇတီႈႁဝ်းၵူၺ်း။ ပေႃးၶဝ်ႁဵတ်းတႅမ်ႇတႄႉ တေဢမ်ႇတိူဝ်ႉဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်- ၸၢႆးထမ်ႈဢၢႆး ယင်းၸီႉၸမ်ႈၼႄႉၼမ်း ပႃးၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆၼမ်ႉတူႈ 3 ၾၢႆ ယူႇၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉသၼ်ႇ-သီႇပေႃႉ-ၼွင်ၶဵဝ်-ၵျွၵ်ႉမႄး-ပၢင်ႇဢူႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ၼိူဝ်ၼမ်ႉတူႈ ၾၢႆၼမ်ႉတူႈမၢႆ-1 ႁွင်ႉဝႃႈ ၾၢႆၵိုင်ႇၵၢင် မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၶွမ်ႊပၼီႊမိူင်း ၼေႃႊဝေႊ လူင်းတိုၼ်း၊ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉတေဢွၵ်ႇ 700 မႄႊၵႃႊဝတ်ႉ။
ၾၢႆၼမ်ႉတူႈမၢႆ-2 ႁွင်ႉဝႃႈ ၾၢႆၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၶွမ်ႊပၼီႊၵျိူဝ်ႊမၼီႊ၊ သဝိတ်ႊသိူဝ်ႊလႅၼ်ႊ လႄႈၵျပၢၼ်ႇ တေမႃးလူင်းတိုၼ်း၊ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉတေဢွၵ်ႇ 280 မႄႊၵႃႊဝတ်ႉ လႄႈ 308 မႄႊၵႃႊဝတ်ႉ။ ၾၢႆၼမ်ႉတူႈမၢႆ-3 ႁွင်ႉဝႃႈ ၾၢႆၼမ်ႉတူႈ ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉတေဢွၵ်ႇ 100 မီႊၵႃႊဝတ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ 2019 ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆ မိူင်းၶႄႇ လႆႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်းမႂ်ႇ ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၾႆးၾႃႉ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶူင်း ဢိၵ်ႇပႃးမႄႈၼမ်ႉပွၼ် တင်း မႄႈၼမ်ႉမၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉတူႈ။ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇၵႃးၶူင်းၵၢၼ် သၢင်ႈၾၢႆပိူင်လဵဝ်၊ တေပႃးၸဵမ် ၶူင်းၵၢၼ်ဝေႃႇႁႄႈ ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈလႄႈတေႃႈၼမ်ႉမၼ်းၵႅတ်ႉ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး၊ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃးလႄႈ ၶူင်းၸၢၵ်ႈၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်တေမႃးတင်ႈတီႈလိၼ်လႅၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20 ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2020 ၶၢဝ်ႇ Study Rise ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ- မိူင်းမၢၼ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း တင်းမိူင်းၶႄႇ လူၺ်ႈ (သဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆဢႅဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး/ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵွတ်ႇလူၵ်ႈ Belt & Road Initiative-BRI)- (ၸွမ်းတၢင်းပႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶႄႇ တင်းမၢၼ်ႈ China Myanmar Economic Corridor-CMEC) တွၼ်ႈတႃႇသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ် 33 ဢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်ဢီႈသင်လၢႆလၢႆ။
ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း သၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ်လူင် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေႃႈလဵဝ်တေလႆႈယူႇတႂ်ႈ ၸတ်းၵၢၼ် (တၢင်းပႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶႄႇတင်းမၢၼ်ႈ China Myanmar Economic Corridor-CMEC) ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၵူႈသၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢိၵ်ႇပႃးမႄႈၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူႈသၢႆ တေလႆႈယူႇတႂ်ႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်းၸတ်းၵၢၼ်တႂ်ႈ CMEC ၼႆႉမူတ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈသၢင်ႈရူတ်ႉၾႆး သၢင်ႈၶူင်းၸၢၵ်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်လူင် ဢမ်ႇဝႃႈတီႈလႂ် လူဝ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉလႄႈ ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းတႃႇႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ် 33 ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈပႃး ၶူင်းၵၢၼ်သၢင်ႈၾၢႆလႄႈ ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပၢင်ၵႆႇၽူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ (မၢၼ်ႈ: ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pinlebu Township ; Shan pronunciation: [Zewaeng Paangkaiphu]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
မူဝ်းၺူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မိုးညိုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Monyo) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၼမ်ႉၵဵဝ်သေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈၵႂႃႇတီႈ ယၢၼ်ၵႆတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၵူၺ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း။
လႅၼ်လိၼ် ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၼတ်ႉတလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸီးၵူင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းလႅတ်ႉပၢၼ်ႇတၢၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၼ်ႈၶႅၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၼႆႉ မီး 252 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃး 41 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။
တီႈပွတ်းတွၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ ၵမ်ႉၼမ်ၼႆ့ ပဵၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် လိၼ်ဢုင်တၢင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းၽင်ႇ ဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ တီႈပၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တႅင်တမ်ႇပူႇ၊ တႅင်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မႆယႃႈ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၼႆ့ မီးဝႆႉ ၼွင်ပႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၵၢၼ်ၼွင်ၼႆႉ တီႈမူဝ်းၺူဝ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇတီႈ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ၶၢႆပႃ ၸိူဝ်းတိၺွပ်းလႆႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ သေ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇၼႆႉ မီးယူႇ 9,457ၵေႃႉ[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 56.


text:
သႃးလိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး (မၢၼ်ႈ: ဆားလင်းကြီးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Salingyi ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [sɑ́ lín kʨ́i]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 296 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵုၺ်၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ထူဝ်ႇလိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ လွႆၵိူဝ်(သႃးတွင်ႇ) တီႈၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼၼ်ႉသေ ၶုတ်းဢဝ်လႆႈၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼမ် ဝဵင်းၼိုင်ႈ ၵႃႈတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်ႈတႂ်ႈၼၼ်ႉသေ မီးတၢင်းရူတ်ႉၵႃး ၵၢႆၸူးဝႆႉတင်း ဝဵင်းမျႅင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈ ဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီး 5553 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2022 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ လႆႈဝႆႉၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈဢၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ KIA ၸီႉသင်ႇၵူၼ်းသိုၵ်းၽၢႆႇတႂ်ႈ ႁႂ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းတႆးလႅင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Genocide ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) ၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2022 ၽူႈမီးၸၼ်ႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၸီႉသင်ႇၵူၼ်းသိုၵ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်းၼၼ်ႉဝႃႈ “ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႅင် ဢမ်ႇဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းလူင်၊ ႁူမ်ႈပႃးၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ သႃႇသၼႃႇ တေလႆႈၽဵဝ်ႈသိမ်းပႅတ်ႈမူတ်းမူတ်း” ၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇ သိုၵ်းၶၢင် KIO/KIA ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပီႊၼႆႉ KIO/KIA ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း Genocide တင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 August 2022 KIA+PDF ဢၼ်သိုၵ်းၶၢင် KIA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ တႄႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း SNA သေဢမ်ႇၵႃး ထူဝ်းသိုၵ်းတူင်ႉၼိုင် ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႆးလႅင်လႄႈ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 18 September 2022 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သွင်ၽၢႆႇၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းထပ်းၵၼ် 4 ဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇမိူင်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) လၢတ်ႈဝႃႈ “လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းထပ်းၵၼ် 4 ဝၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ၸႂ်ႈဢေႃႈ၊ ယွၼ်ႉသင် လႄႈၼႆ ၶဝ်ၶဝ်ႈတိုၵ်းတီႈႁိမ်းမၢၼ်ႈဝဵင်း ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈ တိုၵ်းသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်း၊ ဝၢႆးသေႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသိမ်းဢဝ်ယဝ်ႉ တႄႇတီႈၶဝ်တီႉၺွပ်း ၸဝ်ႈသြႃႇၵၼ်ႇထမ်ႇမႃႇ ဝတ်ႉၼွင်ပၢတ်ႇ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈ ၼင်ႇမိူၵ်ႈမႂ်ႈယဝ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၸင်ႇ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇပဵၼ်ထပ်းၵၼ် 4 ဝၼ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ လႆႈထွႆပၼ်တပ်ႉပၢင်သဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇ SNA ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈ တူၵ်းသုမ်းသေၵေႃႉ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၽၢႆႇတပ်ႉႁူမ်ႈပွင်း KIA+PDF ဢမ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႃႈလိၼ်ၵေႃႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵူၼ်းၼမ်သေ ၶိူင်ႈယိပ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ၸႂ်ႉၵၼ်ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းၵေႃႈလွင်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇၶဝ်ၸင်ႇလႆႈတူၵ်း သုမ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
“ၵူၼ်း 5 ၵေႃႉ လႆႈယိပ်းၵွင်ႈၼိုင်ႈလဝ်းၵူၺ်းလႄႈ မိူၼ်တင်းၸႂ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇတၢႆၵူၺ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း SNA ၸဝ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 September 2022 ၼၼ်ႉ SNA သိမ်းလႆႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ 2 လဝ်း၊ ႁူမ်ႈပႃးတင်း တူဝ်တၢႆၽူႈမီးၸၼ်ႉ KIA ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Media ၵမ်ႈၽွင်ႈ တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႃႈ SNA ႁူမ်ႈပွင်းၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇမိူင်း ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ လွင်ႈဝႃႈ SNA ႁူမ်ႈပွင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ တိုၵ်းယိုဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃး၊ တပ်ႉပၢင်သဝ်းၵူႈတီႈ ဢၼ် KIA+PDF မႃးတိုၵ်းယိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉပၢင်သဝ်း ႁဝ်းၶႃႈၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇပႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်တပ်ႉႁူမ်ႈပွင်း KIA+PDF ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း SNA ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၽၢႆႇတပ်ႉႁူမ်ႈပွင်း ပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ KIA ၸီႉသင်ႇၵုမ်းၵမ်သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းသိုၵ်း KIA ၵေႃႈ ပႃးဝႆႉတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈမႃးၶၢဝ်ႇ – The Voice of Shan-Ni
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပျီႇၵျီးတၶုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပျီႇၵျီးတၶုၼ်ႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pyigyidagun Township), (မၢၼ်ႈ: ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတႂ်ႈၽွင်းငမ်း ၶွမ်ႇမတီႇႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸႄႈလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းဢမရပူႇရ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပျီႇၵျီးတၶုၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ တႃႈလိူဝ်ႇ ၶႃးဢေႃႈ။
တီႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပၢင်တြႃး ဝိပတ်ႉသၼႃႇ မိူင်းၵုတ်ႈ (မၢၼ်ႈ: မိုးကုတ် ဝိပဿနာ တရားစခန်း)
- တႃႈလူတ်ႉၵႃးတီႈၵႆႇ (ၵျွႆးသႄႇၵၢၼ်ႇ) (မၢၼ်ႈ: ပြည်ကြီးတံခွန် အဝေးပြေးကားကွင်း (ကျွဲဆည်ကန်))
- ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် (မၢၼ်ႈ: လောကရတနာ နှီးဘုရားကြီး (မန္တလေး))
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၈, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 24, 2015
- ↑ Myanmar Area Codes. Archived from the original on 2009-12-01။ Retrieved on 2018-03-23။


text:
လႁႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ (လဟယ်မြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Lahe Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Lahe]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလႁႄႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ GoogleEarth
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 15/11/2022 ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ တႄႇၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် တီႈၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ တႃႇသူပ်းၶူင် ဢိူင်ႇမိူင်းၽူင်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆးထႅင်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 7 ဝၼ်း ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၺႃႇၼသီႇရိ (ၸဝ်ႈမၢၼ်ႇတႃဢွၼ်ႇ) ႁူဝ်ပဝ်ႈၵိင်ႇၽႄငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉ ၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၶူင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးဝႃးပေႃႈႁဝ်း ၶဝ်ႈဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇ တီႈၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ တႃႇသူပ်းၶူင် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 7 ဝၼ်း။ ၶပ်ႉမၢႆ ၶူးဝႃးပေႃႈ တေသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႅတ်ႉတႃႇတြႃး တီႈလႂ်ထႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇငိၼ်းၶူး ဝႃးပေႃႈ ဝႃႈႁိုဝ်။ ၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ၶူးဝႃးပေႃႈ ၵႂႃႇမႅတ်ႉတႃႇတြႃးမႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉ လႅပ်ႈ ၵႂႃႇမႃးလီငၢမ်းၵူႈလွင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 26/10/2022 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 11/11/2022 ၼႆႉ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်း တၢင်း ၵႂႃႇမႅတ်ႉတႃႇတြႃးပၼ် တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 20 ၸႄႈဝဵင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းပဵင်း၊ ၵႃလိ၊ ၵုၼ်ႁဵင်၊ ၶူဝ်လမ်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ ပၢင်လူင်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းၵိုင်၊ ၵေးသီး၊ မိူင်းယႆ၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မူႇၸေႊ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ ဢွင်ႇပၢၼ်း၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ သီႇသႅင်ႇလႄႈ တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်း ၼႆႉ။
ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် ၼႂ်းထမ်ႈလူင် မိူင်းၵႅတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်သၢတ်ႇ တႃႇၶၢဝ်း တၢင်း 3 ပီ 3 လိူၼ် ပၢႆ 3 ဝၼ်း ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 28/4/2019 ထိုင် 1/8/2022 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉယွၼ်ႉၸပ်း တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ/ ၵုင်းထဵပ်ႈ ၸိုင်ႈထႆး တႄႇဢဝ် 10-17/8/2022 ၸင်ႇပွၵ်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်ၶိုၼ်း တီႈဝတ်ႉၽရႃႉထၢတ်ႈသီႊတွၼ်ႊရိူင်း (သီရိတွၼ်းႁိူင်း) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢႃယုမီး 60 ပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဝၼ်းၵိူတ်ႇ ဢၼ်တေထိုင် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5/1/2023 ၼႆႉ ဢႃယု ၸဝ်ႈတေၶွပ်ႈတဵမ် 61 ပီ။ တေၸတ်းပၢင်ဝိၸႃႇတ ပူႇၸႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ တီႈဝတ်ႉၽရႃႉထၢတ်ႈသီႊတွၼ်ႊရိူင်ႊ ဢိူင်ႇမိူင်းၽူင်း ၸႄႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 14/11/2022 သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈ တေႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ။
ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉၼႆႉ ၸႃတိတီႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမႄႈၶမ်းၼွင်မူဝ် ဢိူင်ႇမႄႈၶမ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸၼ်း ၸႄႈ တွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး။ ပဵၼ်လုၵ်ႈပေႃႈသႅင်လႃႈလႄႈ မႄႈၶမ်းလႃႈ။ ၽွင်းဢႃယုၸဝ်ႈ 4 ပီ ထိုင် 10 ပီၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းထႆး။ ထိုင်မႃးဢႃယု 11 ပီ ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ ဢႃယု 12 ပီ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဢိူင်ႇမိူင်းၽူင်း ၸႄႈဝဵင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵႂႃႇယိုၼ်ႈမွၵ်ႇ ယေႃးၸဝ်ႈ မႃးပူၵ်းပွင် သႃသၼႃတီႈဝတ်ႉၽရႃႉထၢတ်ႈသီႊတွၼ်ႊရိူင်း (သီရိတွၼ်းႁိူင်း) ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။


text:
ၼတ်ႉတလိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼတ်ႉတလိၼ်း (မၢၼ်ႈ: နတ်တလင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nattalin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼတ်ႉတလိၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 138 လၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇတႄႇတင်ႈ ဝဵင်းၼတ်ႉတလိၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီးဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိၼ်ႇပၢၼ်းၵူင်း၊ ၵျိၼ်းယႃးၵူင်း၊ ယႂႃႇမ၊ တႃႇၸီႇ၊ ၸီးၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းယႂႃႇမၵလေး (ပွၵ်ႉယႂႃႇမ) ၼၼ်ႉ မီးတူၼ်ႈမႆ့ (မၢၼ်ႈ: သခွတ်ပင်) တူၼ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၶဵင်ႇၽီၶဵင်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ၶုၼ်သႃႇယႃႇဝတီႇ လႄႈ ၶုၼ်ပျီႇၶဝ် တေႃႇၵႆႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇပတ်းဢမ်ႇၽဵဝ်ႈသေ မူတ်းၵဵင်ႈဝႆႉယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ပၢင်ႇ ဢၼ်ၵဵင်ႈပဝ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ပၢင်ႇ (မၢၼ်ႈ: တလင်း) ဢၼ်ၽီ (မၢၼ်ႈ: နတ်) ၶဝ်ၽဵဝ်ႈပၼ်လႄႈ ၸူးပဵၼ်မႃး ၼၢတ်ႉတလိၼ်း (မၢၼ်ႈ: နတ်တလင်း) ၼႆယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မောင်ကြည်သန့် ရေး မြန်မာမြို့ရွာဒေသ ဝေါဟာရ(၂၀၀) စာအုပ်မှ


text:
ၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ (မၢၼ်ႈ: ကသာခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Katha District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တူၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း 7 ၸႄႈဝဵင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢတ်ႇသႃယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃၼႆႉ မီး 860,360 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇသႃ
- ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢၢင်းတေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵေႃလၢင်း
- ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ
- ၸႄႈဝဵင်းတီႈၶင်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းသိူဝ်
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. 24, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 26, 2015


text:
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကလေးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kale Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅၼ်လိၼ် ႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းဢႅဝ်ႇလႄႇ ၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ၶဝ်ႈမိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ တင်ႈတႄႇဢဝ် ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းတဵင်ႈ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃးပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၵဵပ်းႁွမ်သိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2022 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ လႆႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇတေပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅၼ်လိၼ် ႁၢမ်ႈၵူၼ်းဢႅဝ်ႇလႄႇၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ၶဝ်ႈမိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 29 September 2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းတဵင်ႈ ၼႆႉသေ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ်လိၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃးၸိူဝ်းဢၼ်တေၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ မိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းႁူမ်ႈတုမ် ယူးရူပ်ႇ (EU) ၼၼ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈ ၽွင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃး လၢႆမိုၼ်ႇၵေႃႉ ၶတ်းၸႂ်ငိူင်ႉဝႄႈလွင်ႈၵဵပ်းႁွမ်သိုၵ်း တႃႇၶဝ်ႈတိုၵ်းယူႇၶရဵၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ တေလူတ်းယွမ်းလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ၵၢၼ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵႂႃႇမႃး လႆႈၼမ်တေႉတေႉ ဝၢႆးသေမီးၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ ၸမ် 17,000 ၵေႃႉ ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ Pekka Haavisto ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇပီႈၼွင်ႉ၊ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ မႃးႁဵၼ်းၼႆၸိုင် ယင်းတိုၵ်ႉတေလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ လႆႈၾၢင်ႉသတိ ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်မိူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလတ်း ၽၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈယူးရူပ်ႇပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း ဢိၵ်ႇတင်း မိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ (EU) ဢၼ်မီးလႅၼ်လိၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်းရၢတ်ႉသျႃး လႄႈ ႁၢမ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းရၢတ်ႉသျႃးၶဝ်ႈမိူင်းသေ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁၢမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သုၼ်ႇၼိုင်ႈၶွင် ပိူင်ၶွမ်ႈသပိတ်ႈ လႄႈ ပိူင်ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်တေႃႇသူႈရၢတ်ႉသျႃး ၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈရၢတ်ႉသျႃးၶဝ်ႈတိုၵ်း ယူႇၶရဵၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 24 February 2022 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇၵေႃႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 26 September 2022 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈ မီးၵူၼ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ၸမ်ၸမ် 17,000 ၵေႃႉ ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၾိၼ်ႇလႅၼ်ႇ ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၼမ်ၶိုၼ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း 80% ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းၵူဝ်ႇတယူၵ်ႉၵျီးလႄႈလုၵ်ႈၸုမ်း 4 ၵေႃႉ ၸုမ်းလူႇလိူတ်ႈဝဵင်းဢွၵ်ႇပၢၼ်း(ဢုမ်ႇပဝ်း) ဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ် ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ် ၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉတီႈၶွၵ်ႈ တွင်ႇလေးလူင်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးလင် ၵူၼ်းႁိူၼ်း ၵူဝ်ႇတယူၵ်ႉၵျီးမႃးၸႂ်းတီႈၶွၵ်ႈဢွင်ႇပၢၼ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆသေ သူင်ႇၵုမ်းတူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ်မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ် ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄးဝႃႈ ၵူဝ်ႇတယူၵ်ႉၵျီးၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈၵၢၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၼႆသေ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇ။ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ တီႉၺွပ်းလူၺ်ႈတၢင်းၽိတ်းသင်တႄႉတႄႉ။
“ၶဝ်ဝႃႈတေထတ်းဢမု(ၶၻီး) ၶဝ်ၼႂ်းၶွၵ်ႈလူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆဝႃႇ ။ လူၺ်ႈတၢင်းၽိတ်းသင်ၵေႃႈဢမ်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းမၼ်းၸႅင်ႈလႅင်း။မိူဝ်ႈတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ထတ်းႁၼ်ႁၢင်ႈဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် PDF ၼႆလႄႈ တီႉမၼ်းၶႃႈဢေႃႈ ။”- ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၵူဝ်ႇတယူၵ်ႉၵျီးၶဝ်ၼႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၶဝ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/10/2022 ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၵူၼ်းယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ယင်းတိုၵ်ႉၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈယူႇ။
“လွင်ႈပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးတႄႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇတေႃႇထိုင်တလဵဝ်။ တီႉတႄႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတီႉယဝ်ႉၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈၾႆးတႄႉၵမ်းၵမ်းမွတ်ႇဢေႃႈ။ ”- ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တီႈဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ် ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၺႃးတီႉၺွပ်းဢမ်ႇယွမ်း 10 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 2444 ၵေႃႉ ၊ ဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်းဝႆႉ မီး 16156 ၵေႃႉ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း AAPP ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈၼႆႉ(13/11/2022) ၼင်ႇၼႆ။


text:
ၵေးသီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵေးသီး (IPA: [ʨé sʰí]), (မၢၼ်ႈ: ကျေးသီးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyethi), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kyaesi]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်ၵေးးသီး ၶႃႈဢေႃႈ။ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ ႑႙႐႑ ၼၼ်ႉ မီးမႃး (႖႑႘) ၵေႃႉၶႃႈဢေႃႈ။ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈၵဵပ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ ႒႐႑႔ ၼၼ်ႉတႄႉ မီးၵႂႃႇ (႔,႒႘႒) ၵေႃႉၶႃႈဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းဝဵင်းၵေးသီးၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းမီးဝႆႉႁၢင်ႈႁေႃၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ သူၺ်ႇမုင်ႇဝႆႉတေႃႇႁၢၼ်ၼႆႉသေ ပွၵ်ႉၼၼ်ႉပဵၼ်ဝႆႉပွၵ်ႉၵုင်ႁေႃၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၽၢႆႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းသမ်ႉ မီးဝႆႉၼမ်ႉၵူင်း ပဵၼ်တီႈလီဢႅဝ်ႇယဵၼ်ႈဝႆႉတႄႉ
လွမ်ႉမိူင်း ၵေးသီး
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼႆႉ တီႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၵေႃႈမီးလၢႆလၢႆတီႈယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇတၢတ်ႇမႃႉလႅၼ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၵေးသီး လႄႈတၢတ်ႇမွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ထိုင်ၶၢဝ်းလိူၼ်ႁႃ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉၼႆ ပဵၼ်ဢွင်တီႈဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၵႂႃႉဢႅဝ်ႇယဵၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ
လွမ်ႉမိူင်း ၵေးသီး
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး
ဝၼ်းထိ 15/10/2015
သင်ဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၸိုင်တၵ်းလႆႈၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈၽိုတ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၸူးပိုၼ်ႉတီႈတႆးဢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းဝႆႉ
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး (Shan CBOs) ႁဝ်းၶႃႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတေႃႇပိုၼ်ႉတီႈသီႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၵၢင်ၶွင်ၸုမ်းတႆးဢၼ်လႆႈၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉတင်းလူင်ပင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း 1,500 ပၢႆၼၼ်ႉယူႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 06/10/2015 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တေႃႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈလႄႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်း၊သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသိပ်းတပ်ႉၵွင်ပၢႆလေႃႇတိုၵ်းသေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း 1,500 ပၢႆၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်း ယေးလႄႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးသေၼီပၢႆႈ ၽေး သိုၵ်း။ ၵူၼ်းမိူင်း 1,000 ပၢႆလႆႈပၢႆႈသေႃႉႁူမ်ႈၸွမ်းဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်း ၸိူဝ်းယူႇၸမ် ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႆႈၼီ ပၢႆႈၽေး သိုၵ်း သေႃႉႁူမ်ႈယူႇဝႆႉၸွမ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇႁူၺ်ႈလွႆ။ ၼၢင်းယိင်းသီႇၵေႃႉလႆႈၵိူတ်ႇ/လဵင်ႉလုၵ်ႈၽွင်းပႆၢႈသေႃႉႁူမ်ႈ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵိူတ်ႇၼႂ်းထမ်ႈ။ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸိူဝ်းပႆၢႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉတိုၵ်ႉလူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တင်းၼမ်လႄႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႇပႃး။မႅၼ်ႈၽွင်းလူဝ်ႇပၢတ်ႇၶဝ်ႈလွၼ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းႁႆႈၶူဝ်းသူၼ်သေတၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၢတ်ႇၸၢင်ႈၵဵပ်းသင်လိူဝ်ၼၼ်ႉတႃႇ ၵိၼ်တႃႇယမ်ႉမိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်ဝူၼ်ႉယၢပ်ႇၵပ်ႉၵိၼ်းမႆႈၸႂ်တေႉတေႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11/10/2015 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇယိုဝ်းၵွင်ႈလူင်ၸူးငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးဝၢၼ်ႈႁႆးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ (ၵေးသီး)၊ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁဵင်လႆႈထူပ်းၺႃးတၢင်းလိူတ်ႇမႆႈ၊ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပူၼ်ႉမႃးလၢႆဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈသေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွမ်ၵူဝ်ဝႃႈ ပၢင် တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈၸမ်ႁိမ်းၶဝ်ထႅင်ႈ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/10/2015 ၼႆႉၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းမႂ်ႇတေႃႇပႃႇတီႇ မႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၼႂ်ပိုၼ်ႉတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းထႅင်ႈ။ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉၵေႃႈယင်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈပွႆႇ ပႅတ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးႁိူၼ်းယေးသေပၢႆႈၽေးသိုၵ်းထႅင်ႈ။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး (Shan CBOs) ႁဝ်းသၢၼ်ၶတ်းလႄႈသေႉၼေးလွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းမႂ်ႇၼႆႉႁၢဝ်ႉႁႅင်း၊ ပႃးၸဵမ်လွင်ႈ ယိုဝ်း ၵွင်ႈၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်းလႄႈလွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈႁိူၼ်းယေး ၸိူဝ်း ၼႆႉ။ပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉတိုၼ်းပဵၼ်ပိူင်ၽႅၼ်တိုၵ်းၼေႇပျီႇတေႃႇပူၼ်ႉမႃးလႆၢပီဢၼ် ဢၢၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ပိုၼ်ႉတီႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA သေပဵၼ်ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းဢၼ်လႆႈလူင်း လႆၢး မိုဝ်းမႃးၼႂ်းလိူၼ်ၵျၼ်ႊၼႃႊဝႃႊရီႊ 2012 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းမႂ်ႇၼႆႉပဵၼ်ဢွၼ်ၼႃႈတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်းပိုၼ်ႉNationwide Ceasefire Agreement (NCA) သေၼႄလႆႈၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈၼေႇပျီႇတေႃႇဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၼႂ်းၵၢၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ဢဝ်သိုၵ်းပိူဝ်ႈတႃႇႁုပ်ႈယိုတ်း ၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႆႉပဵၼ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီမၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယင်းပဵၼ်လႆၢးၸဵၵ်ႇယႅၵ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇၵုမ်းၵမ်လႄႈ ပၼ်ၼႃႈလီ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁႆၢႉတဵၵ်း တဵင်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉတေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ လႆႈ။
ၵွပ်ႈၼၼ်သင်ဝႃႈတူင်ႇဝူင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶႂ်ႈႁၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတေႉ ယူႇၸိုင် ထုၵ်ႇ လႆႈ သႄႉသွမ်းလွင်ႈပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းမႂ်ႇၼႆႉၼႄၵူၼ်းမိူင်းလႄႈမိပ်ႇဢီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇ တေႃႇႁႂ်ႈၵိုတ်း ယိုတ်းလွင်ႈ တိုၵ်ႉၽိုတ်ႉထူဝ်းသိုၵ်းၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေထွၼ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ပႃးၽူႈၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လႄႈယႃႈယႃၸူးထိုင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပႆၢႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၵၢင်ပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင် ၼႆႉၸွႆႈၽၢၼ်ႇတၢင်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်
- Shan Human Rights Foundation
- Shan State Development Foundation
- Shan Sapawa Environmental Organization
- Shan Youth Power
- Shan Women’s Action Network
- Worker Solidarity Association
- Migrant Worker Federation
- Shan Literature and Culture Society (Chiang Mai)
- Shan Literature and Culture Association in Mong Su
- Shan Youth Network Group
- Shan Youth Power Group
- Organizations in Toom toan tai
- Shan Refugee Committee
- Koong Jor Refugee Committee
- Shan Youth Organization
- Jao Khur Tai Organization
- Shan Students’ Union Chiangmai
- Shan Farmers’ Network
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် +66 (0)81-672-2031 တႆး၊မၢၼ်ႈ၊ဢင်းၵိတ်း
ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း +66 (0)81-603-6655 တႆး၊ထႆး၊ဢင်းၵိတ်း
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66 (0)62-941-9600 တႆး၊ဢင်းၵိတ်း


text:
ယၵ်ႉပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင် ၾၼ်ႁၢႆႉၸႃႉ
ၽွင်းပၢၼ်ၵျပၼ်ႊၼႂ်းၵႃႈၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းၶုၼ်ၼိူဝ်တႆးၼႆႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇၵႆႉၶႆႈၼႄၵၼ် မီးမၢၼ်ႈတင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ပေႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်း ၶုၼ်ႁၢႆႉၼႆ ပဵၼ်မၢၼ်ႈ ပေႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ်လီၼႆ ပဵၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ၵျပၼ်ႊၼႆႉတႄႉ ဢၼ်မႃး ႁဵတ်းၶုၼ် ၼိူဝ်တႆးၼိူဝ်မၢၼ်ႈ 3 ပီၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းၶိုတ်းပၢၼ်ၵျပၼ်ႊတႄႉၵူၼ်းၵႄႇဢႃယု မွၵ်ႈ 70 ပီ ၶဝ်ၵူၺ်း။ ယင်းတေ ဢမ်ႇပေႃး တွင်းလီၵၼ်။
ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၵျပၼ်ႊၶဝ်ႈမႃး 1942 ဢႃယုတေလႆႈ 4 ၶူပ်ႇ မိူဝ်ႈၵျပၼ်ႊမိူဝ်း တေလႆႈ 7 ၶူပ်ႇၵူၺ်း။
ၵျပၼ်ႊၼႆႉ မိူဝ်ႈသိုၵ်းလူၵ်ႈ (လုမ်ႈၾႃႉ) ၵမ်း 2 (1939-1945) ၸုၵ်းၾၢႆႇၵျိူဝ်ႊမၼီႊသေ ၶႅင်ႇတႃႉၵၼ်တင်း ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢိင်ႈၵလဵတ်ႈ ၶႄႇလႄႈရတ်ႉသျိူဝ်ႊ။ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇဢမ်ႇၶိုတ်း ပိူၼ်ႈသေတႃႉတိုၵ်းႁၢႆႉ တူင်ႉၼိုင်ဝႆး လႄႈ ၾၢႆႇဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢိင်ႊၵလဵတ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇတၼ်းတင်ႈတူဝ်။ဢွၼ်တၢင်းတႄႉပဵၼ်ၾၢႆႇၵၢၼ်ႉ လႆႈထွႆ။ တိုၵ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးသမ်ႉ ၾၢႆႇၵျပၼ်ႊဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၸွမ်းလႄႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႃႈလႆႈ ၵမ်းလိုၼ်းမႃးၵေႃႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇ ၵၢၼ်ႉ။
ၵူၼ်းထဝ်ႈလၢႆၵေႃႉ ၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁူပ်ႉပၢၼ်ၵျပၼ်ႊၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူင်လိုမ်းၵၼ်လႆႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ၾုင်ႁိူဝ်းမိၼ် ၵျပၼ်ႊၾုင်ယႂ်ႇပူၼ်ႉတီႈလႄႈ ၼႃႈမိူင်းပေႃးႁူမ်ႈလပ်းသိင်ႇမိုတ်ႈလူင်ၵႂႃႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပွႆႇမၢၵ်ႇ ထိုင်ၸႄႈမိူင်းဝႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၾင်ႉ မူတ်ႉႁႆး မင်းလိူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တင်းၵျပၼ်ႊ ၵုမ်ႇၶႅင်ႇၵၼ်သေ ၵမ်းၵမ်းပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇၵၼ်လႄႈႁိူၼ်းလႂ်ဢမ်ႇႁိူၼ်းလႂ်ၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉလုၵ်းၶုမ်မႅပ်း သေႃႉမၢၵ်ႇတႂ်ႈလိၼ် ပေႃးလႆႈယိၼ်းသဵင်ႁိူဝ်းဝိၼ်မႃးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လႅၼ်ႈၶဝ်ႈလုၵ်းၶုမ်လိၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၽၢတ်ႇႁိူၼ်းၽၢတ်ႇယေးသေၵႂႃႇႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွင်းယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းၶိူဝ်း။
ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ပိူၼ်ႈဝႃႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈၵႃႈထုၵ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ။ ၵႂႃႇၵၢတ်ႇလႆႈပႃးသႃႉသႂ်ႇငိုၼ်းၵႂႃႇပဵၼ်သႃႉ ပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈလႆႈ ၽၵ်းတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉမႃးၶိုၼ်းၼိုင်ႈသႃႉပဵင်းၵၼ်ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၸေႈၵျပၼ်ႊၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းၶွင်ၵႃႈၶၼ် ယႂ်ႇႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉမိူၼ်ငိုၼ်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်လႄႈၶၼ်ၶူဝ်းသိၼ်ၵႃႉၵူႈပိူင်ၵေႃႈသုင်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသိုၵ်းယဝ်ႉၵေႃႈၵိုတ်းငိုၼ်းၵျပၼ်ႊဝႆႉ ထူင်ၸၢၼ်ႈ ပဵၼ်လၢႆလၢႆထူင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတီႈလႂ်။
ဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ ပေႃးဝႃႈၵျပၼ်ႊၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈဝဵင်းၵေႃႈ တဝ်ႁႃတိၺွပ်းၶႄႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈဝႃႈၵျပၼ်ႊတင်းၶႄႇၼႆႉ ၶဝ်ၸင်းၵၼ်လိူဝ်လူၼ်ႉသုတ်းပၵ်းယဝ်ႉ။ ၸင်းၵၼ်ပူၼ်ႉလိူဝ်မႅဝ်းတင်း မႃ လူးၵွၼ်ႇ၊ ပေႃးၺွပ်ႈလႆႈၶႄႇၼႆၵေႃႈ “ႁဵတ်းမိူၼ်ဝႃႈၺွပ်းလႆႈမႃ” ဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇလႆႈၸီႉၸႅင်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။
ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ၸၢႆးတႆး ဝဵင်းဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၸိုင် သၵ်းလၢႆးၵူႈၵေႃႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ်လွတ်ႈတိ လွတ်ႈ တၢႆ။ ၵျပၼ်ႊၵေႃႈတိုၼ်းမၢႆၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်တႆးတေမီးလၢႆးသၵ်းၸွမ်းတူဝ်ၸွမ်းၶႅၼ်ၸွမ်းၶႃ။ ပေႃးဢမ်ႇမီး လၢႆးသၵ်းၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ်ၶႄႇၼႆတိၵ်းတိၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶႄႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သၵ်းလၢႆးပေႃးတဵမ် ဝၢၼ်ႈတဵမ်မိူင်း။
လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇပုတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼွၵ်ႈသေသၵ်းလၢႆးယဝ်ႉယင်းလႆႈဢူမ်သူပ်းဝႆႉၵႃႇထႃႇဢၼ်ဝႃႈ “ပႃႇယီႊ” (တႆး) ႁႂ်ႈပေႃး လွတ်ႈတၢႆ မိူဝ်းႁူပ်ႉၺႃးၵျပၼ်ႊ။
ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်ၵႆႉၶႆႈၼႄဝႃႈ ပၢၼ်ၵျပၼ်ႊၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉ လွင်ႈၵၢၼ်ဢႅဝ်ႇတွင်ႈတဵဝ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီး ယဝ်ႉလႄႈပႃးၵၼ် “ႁၢမ်းႁႅၵ်းၶၢတ်ႇၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းဝႆ ၸိူဝ်းလႆႈၼုင်ႈၽႃႈထူင်ၸၢၼ်ႈၵေႃႈမီး ၶဝ်ႈတႄႉဢမ်ႇဢိုပ်း ၵွပ်ႈလႆႈၾုၵ်ႇလႆႈသွမ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉဢိုပ်းၵိူဝ် “တီႈမိူင်းပၼ်ႇၼႆႉၵိူဝ်ၼိုင်ႈၸွႆႉလႅၵ်ႈ ၶမ်းၼိုင်ႈၵျၢပ်ႈၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ” – မႄႈထဝ်ႈ ဢႃယု (85 ပီ) မေးၼၢင်းၸဝ်ႈႁၢၼ်ၼွႆႉဢိၼ်း (ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်) ၶႆႈၼႄမိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈပႆႇလူႉသဵင်ႈ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၵျပၼ်ႊ ဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်ဢၢမ်းဢမ်ႇသုတ်းဢမ်ႇဝၢႆးၼၼ်ႉ “မီးတႃႈၼမ်ႉယူႇၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇဢၢပ်ႇ သမ်ႉဢဝ်ၽႃႈၸုပ်ႉၼမ်ႉသေၸဵတ်ႉၸွမ်းတူဝ်ၵူၺ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၵျပၼ်ႊၼႆႉ ၸွင်ႇႁၢႆႉမိူၼ်ၶႄႇၶဝ်ၵႆႉဝႃႈၼႄႇ?။
ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈတႄႉ မိူဝ်ႈတႄႇမႃးမႂ်ႇတႄႉလီယူႇ။ ဝၢႆးၵၢၼ်ႉသိုၵ်းသေ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းၼၼ်ႉႁၢႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ၵျပၼ်ႊႁၢႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၵၼ်ႉၸၼ်လႄႈမၢၼ်းလုၵ်ႈလၢႆၶဝ်ၵေႃႈမီး။ ၶၢၼ်းပူႇၵၢင်ႉပူႇႁဵင်ႁႃပၼ်မႄႈယိင်း။ (မိူင်းပိူၼ်ႈတႄႉ) ၽူႈယိင်း တင်းၼမ်ယွၼ်းၵႃႈသေႁၢႆ(လူႉသုမ်း) ယွၼ်ႉလႆႈလူႉတူဝ်လူႉၶိင်းၵွပ်ႈလႆႈၵႂႃႇပဵၼ်မေးၵွမ်ႇၸႂ်သိုၵ်းၵျပၼ်ႊ ဢၼ်ႁွင်ႉ ဝႃႈ – (con front women) မိူင်းႁဝ်းတႄႉဢမ်ႇတွၼ်ႉ ယိၼ်းဝႃႈမီးၽႂ်ယွၼ်း။
ဢမ်ႇလိူဝ်သေႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ ယင်းလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းၵျပၼ်ႊ မႃးတွႆႇၽၵ်းတူၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ႈၶိုၼ်းသေ ထၢမ်ႁႃ ၽူႈယိင်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်ပီႈၼွင်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ယင်းလႆႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇပိၵ်ႇထိူၼ်ႇႁၢင်ၶိူဝ်း ၾင်ႇၼွင် ႁၢႆးယႃႈၼႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၸဝ်ႈၸၼ်ႇတႃႇ ၶႆႈၼႄဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ The Moon Princess ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉယွၼ်ႉဝႃႈ ၵျပၼ်ႊဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၼပ်ႉထိုဝ်ပုတ်ႉထၵူႈၵေႃႉလႄႈ လၢတ်ႈတေႃႇသင်ၶၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇငႄႈငၢမ်း။ ဝႃႈ “မႅင်းလိူင်” ငၢႆးမိူၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉသင်ၶၸဝ်ႈဝႃႈ “ၵူၼ်းလိူင်” “ၵူၼ်းဝႆၽႃႈလိူင်” ။ ဢၼ်လီၸဵပ်းၸႂ်သုတ်ပၵ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးမႆႉ ႁဵတ်းၵဵင်းၾႆးသေပိင်ႈပႃ ၸီႇမူ ယၢင်ႈၼိူဝ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈယိုဝ်းၵိၼ်ဝူဝ်းၵႂၢႆး ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင် ၸႂ်ႉႁၢပ်ႇၶျေႃး ၼမ်းတၢင်း ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ဢဝ်တၢႆၵူၼ်း ၊ ၽဝ်ႁေႃ ၽဝ်ႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်တင်းပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၼႂ်းမိူင်းၼွင် တင်း ဝၢၼ်ႈၸိင်း မိူင်းယၢင်း ႁူဝ်ၾၢႆ ႁၢႆးလၢႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၾိုၼ်းပဵၼ်ၾႆးၼႆ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယင်းတိုၵ်ႉတွင်း။ ၵျပၼ်ႊၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇမီး ၾိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁႃ ယႃႉဢဝ်ႁိူၼ်းလေႃႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသႂ်ႇၾႆး။
ၵူၼ်းၵမ်ႈဢေႇ ႁူႉမႅၼ်ႈတွင်းဝႃႈ – ၵျပၼ်ႊပဵၼ်ၶုၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိူင်းတႆးၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ႇၾၢၵ်ႇ ဝၼ်းတူၵ်းၶူင်းပၼ် မၢၼ်ႈ ဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်းပၼ်ထႆး။
ၸင်ႇဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈႁူမ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ မိူၼ်ၸဝ်ႈထုၼ်း ယဵၼ်ႇ ၊ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်းၶဝ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉမၢႆ 136 မိူၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းတပ်ႉ 101 မိူၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၵေႃႈ ယၢမ်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတိုၵ်းတေႃးၵျပၼ်ႊမႃး။
ဝၢႆးသိုၵ်းယဝ်ႉ ဢၼ်တၢင်းမိူင်းတႆးပွင်ႉၶၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵျပၼ်ႊၵၢၼ်ႉသိုၵ်းယဝ်ႉ လႆႈသၢႆႈတႅၼ်းၵႃႈသေႁၢႆလူႉသုမ်း တေႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း။ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ မိူင်းတႆးသမ်ႉဢမ်ႇလႆႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ၾၢႆၼမ်ႉၽီလူးႁဵတ်းႁူင်းၾႆးၾႃႉ (လေႃးပီႇတ) ၼႆႉ ၵျပၼ်ႊႁဵတ်းၼႂ်းယၢင်းလႅင် လတ်းၽၢၼ်ႇမိူင်းတႆးၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းတႄႉ မိူင်းတႆးတင်း ယၢင်းလႅင် ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။
လုင်းထုၼ်းမိၼ်ႉ တူၼ်ႈတီး (1927-1997) တႄႉ တႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉ “ၶေႃႈၶွင်ႈၸႂ်မိူင်းတႆး” (Shanland’s Grievances) ဝႃႈ တၢင်းႁၢႆႉတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းယင်းလႆႈတီႈ 1 ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။


text:
ဢူးပုၼ်းတု
ဢူးပုၼ်ႈတု (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ubuntu) (pronounced / /ʊˈbuːntʊ/ uu-BOON-tuu/) ၼႆႉ ပဵၼ် ပိူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွမ်းပျူတႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႅတ်ႉပီးယႅၼ်း ဢၼ်ဢဝ် လိၼ်းၼိတ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇပၼ် ပိူင်ၸတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼိမ်မၼ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁႂ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇၶဝ် ဢူၼ်းသႂ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉဝႆႉ Gnome desktop environment ဢၼ်ဢဝ် ၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃးၸႂ်ႉလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇ Ubuntu ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢႃႇၽရိၵသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ "ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တူၺ်းထိုင်ႁၼ်လီၼိူဝ်ၵၼ်" ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ပိူင်ႈသၢင်ႈၶွမ်းပျူတႃႇ ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ တႄႇဢဝ် ၶွမ်းပျူတႃႇ တၢင်ႇတၵ်း တေႃႇပေႃးထိုင် ၶွမ်းပျူတႃႇတၢင်ႇၽိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် မဵဝ်းမိူၼ်ဢူးပုၼ်းတု ဢၼ်ပဵၼ် ၵုပုၼ်းတုၼ်း၊ သုပုၼ်းတုၼ်း လႄႈ ဢႅတ်ႉၵျုပုၼ်းတု ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢူးပုၼ်းတု လႄႈ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈသင်ၵၼ်?[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပိူင်သၢင်ႈ ၶုပုၼ်းတုၼ်း (Kubuntu) ၼႆႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ KDE enviroment ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ K Desktop ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸၼ်ႉသုင်ဝႆႉ တၢင်ႇတၢၼ်ႇလႄႈ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၵေႃႉၸႂ်ႉလႆႈလိၼ်းၼိတ်ႉလီလီတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ Configuration options မၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈငႅမ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ဢူးပုၼ်းတုသေ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸၢၼ်ႉသုင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈပႃး Web browser ၼင်ႇ Kongueror လႄႈ File manager၊ Instant messenger ၼင်ႇ Kopete၊ ၶိူင်ႈလူၶိူင်ႈၽတ်းၸီႇတီႇ ၼင်ႇ K3B ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သႂ်ႇဝႆႉပၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
သုပုၼ်းတု (Xubuntu) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Xfce environment ဢၼ်တိူဝ်းမဝ်လိူဝ်သေ KDE လႄႈ Gnome ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သုပုၼ်းတုၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပၼ်လွင်ႈၽၢင်ႈၼင်ု ဢူးပုၼ်းတု၊ ၶုပုၼ်းတု ၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ လႆႈထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းတိူဝ်းၸႂ်ႉမဝ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ တေႃႈမီးၶိူင်ႈမၢႆတွင်း ႑႒႙ လႄႈ ႒႕႖ မႅၵ်ႇၵႃႇပၢႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉလႆႈမဝ်မဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ Point & click configuration options မၼ်းတႄႉ ႁဵတ်းဝႆႉဢမ်ႇယွမ်းလိူဝ် ဢူးပုၼ်းတု၊ ၶုပုၼ်းတုၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅတ်ႉၵျုပုၼ်းတု (Edubuntu) ၼႆႉ တိုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉတႃႇ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၵေႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈသႂ်ႇဝႆပပၼ် Gnome သေတႃႉၵေႃႈ Default applications မၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်, ဢူးပုၼ်းတု ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢဝ် app ဢၼ်ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်ၼင်ႇ Gpaint, Atomix လႄႈ Xaos ၸိူဝ်းပဵၼ် App ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၼႄမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်း ၽၼ်းၽႄ Ubuntu ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇလႆႈထႅင်ႈ (႔) မဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅမ်ႈ Program၊ Web applications ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ Kubuntu ဢၼ်တိူဝ်းၸၼ်ႉသုင်ဢိတ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ? သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉ Gnome ၼႆတႄႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ Ubuntu ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် Kubuntu-Desktop သေၵေႃႈ တၢင်ႇၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် Ubuntu ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်းၶဝ် Gnome လႄႈ KDE native applications ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် Xfce ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လီငၢမ်းယူႇ ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈဢမ်ႇၽိတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် Applications တီႈ Ubuntu, Kubuntu, Xubuntu, Edubuntu ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉမီး လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၸႂ်ႉၸွမ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီတႅမ်းတတ်း တႃႇၸႂ်ႉUbuntu ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈ ဢၼ်မီး လွင်ႈၽၢင်ႁၢင်ႈ Graphical Interface ၼင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ပိုၼ်းလႄႈ မဵဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်သေ လႆႈတႄႇပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2004 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး Ubuntu 18.10 Cosmic Cuttlefish ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတု ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းဢႃႇၽရိၵဝႃႈ "ၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်လီတေႃႇၵၼ်" ဝႃႈၼႆသေ ပဵၼ် ပိူင်သၢင်ႈ Operating System ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇ Laptop, Desktop သေဢမ်ႇၵႃးၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ့်ပႃးလႆႈတႃႇ Server ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Gnome desktop environment ဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉဝႆႉပိူင်ယႂ်ႇတႄႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတႄႇၸႂ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ (MS လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ႉၸၢမ်းတူၺ်း) ၼႆတႄႉ ပဵၼ် မဵဝ်းဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
Ubuntu ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Code project ဢၼ်ပဵၼ် Linux distro ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Debian ၼၼ်ႉသေ လူင်းပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းငဝ်ႈငႃႇ Ubuntu ၼႆႉ တႃႇပဵၼ် Linux distro ဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅင်းလႅဝ်း (တိူဝ်းလိူဝ်သေ ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။ ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ Ubuntu တႄႉၵေႃႈ "Linux တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ" (Linux for human being) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ Ubuntu distro ၼႆႉ ႁူၵ်းလိူၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼိုင်ႈပွၵ်ႈသေ ပေႃး သီႇပွၵ်ႈ (ႁိုင် ႒႔ လိူၼ်) ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ LTS (Long Term Support) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် LTS distro ၼႆႉပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ Desktop version ၼႆ ၸွႆႈထႅမ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီသေ ပေႃးတွၼ်ႈတႃႇ Server version တႄႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႃႇႁႃႈပီ ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 11.04 (Natty Narwhal) မႃး တႄႇၸႂ်ႉ QT သေ တႅၼ်းတၢင် GNOME Desktop Enviroment ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ တိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမူဝ်ႇပၢႆးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငႃႇ Debian သေ လူင်းမႃးလႄႈ Software ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ် Software ၸိူဝ်းဢၼ် Debian ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈ Ubuntu ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ .deb package ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈ Debian ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ .deb package ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈ debian binary သေ ပေႃးဢဝ်ပိူင်သၢင်ႈ Windows Operating System ဝႃႈၼႆ မၼ်းၵႂႃႇမိူၼ် .exe ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Ubuntu ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇလိမိတႅတ်ႉ Canonical သေ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2005 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၽူႈတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉ မၢၵ်ႉ သျႅတ်ႇတႄႇဝတ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mark Shuttleworth) ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းတႄႇတင်ႈ Ubuntu ၼႆႉ ဢဝ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ႑႐ လၢၼ်ႉသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းပဝ်ႉမၢႆၸုမ်းၼၼ်ႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈသၢင်ႈ Version Ubuntu ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးဢၼ်မႂ်ႇဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ Mark Shuttleworth ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢႃႇၽရိၵ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လၢဝ်ထိမ်းၵေႃႉၵဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2009 လိူၼ်မၢတ်ႉ 12 မႃး Ubuntu လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေတႄႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် Cloud computer ၼင်ႇ Amazon EC2 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2004 တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးပုၼ်းတု ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢူၼ်းသႂ်ႇ တီႈၼႂ်းၸၢၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၵ်းလၢႆး ဢူၼ်းသႂ်ႇ Ubuntu ၼႆႉ မီးယူႇ လွၵ်းလၢႆးသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးတႅပ်း Partition သေ ဢူၼ်းသႂ်ႇ ၼင်ႇလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ Operating System တၢင်ႇၸိူဝ်း လႄႈ လွၵ်းလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ Wubi (Windows Ubuntu Binary Installer) ၼႆသေ မီးယူႇသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး Wubi ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇတႅပ်း partition သေဢမ်ႇၵႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢူၼ်းသႂ်ႇမၼ်းၼႆႉ ႁိုင်မွၵ်ႈ ႑႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်မႃးၼမ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်းၼႃႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းလႆႈလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢူးပုၼ်းတုၶဝ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉဢူးပုၼ်းတုၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈလၢႆတႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈမိူင်းဢၼ်တူင်ႇဝိူင်းဢၢႆႇထီႇတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ယႃႇႁႂ်ႈ ငိုၼ်းမူတ်းသဵင်ႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် Installations CD/DVD ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈသင်ႇဢဝ်လႆႈ လၢႆလၢႆယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ သူင်ႇမႃး Shipping မၼ်းတႄႉ ၵႆႉႁိုင်ႁူဝ်လိူၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဵင်းလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉတႄႉ ပဵၼ် https://shipit.ubuntu.com/ Archived 2006-08-24 at the Wayback Machine. ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2010 မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၶပ်ႉမၢႆ Shipit ၼၼ်ႉ လႆႈယင်ႉၵိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ Ubuntu LoCo Team သေၵေႃႈ သင်ဢဝ်လႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ Ubuntu Myanmar LoCo Team လႄႈ တင်း Ubuntu Shan LoCo Team ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဢူးပုၼ်းတုလႄႈ ၶႂ်ႈႁူႉ ၶႂ်ႈထၢမ် သင်ၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်း ၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်လႆႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ https://ubuntu-mm.net/ Archived 2019-01-22 at the Wayback Machine. ၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်း Facebook ၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် LoCo Team တႆးတင်း မၢၼ်ႈ မီးဝႆႉယူႇသေ သင်မီးလွင်ႈၶႂ်ႈတွင်ႈထၢမ်သင်၊ မီးလွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်သင်ၼႆၵေႃႈ တွင်ႈထၢမ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႄမႃး ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈ Ubuntu လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၵႄႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁပ်ႉႁၼ် တီႈပွင်ႇလိၼ်းၼိတ်ႉမႃးသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸႂ့်တိုဝ်း လိၼ်းၼိတ်ႉသေ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇလႆႈ ႁူမ်ႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလူမ်ႈလႄႈ မီးသုၼ်ႇမႄးလႆႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၵူႈဢၼ် ဢၼ်ပႃးဝႆႉတီႈမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်း Ubuntu Shan LoCo Team သေၵေႃႈ တိုၵ်ႉပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ Ubuntu ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၸႂ်ႉလႆႈ ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇတႆးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လူတ်ႇလူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လူတ်ႇလူင်းဢဝ် ပိူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွမ်းပျူတႃႇ ဢူးပုၼ်းတုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- Ubuntu Archived 2009-10-09 at the Wayback Machine.
- Kubuntu[permanent dead link]
- Xubuntu Archived 2010-06-22 at the Wayback Machine.
- Edubuntu Archived 2015-02-06 at the Wayback Machine.
တၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ kernel.ubuntu.com.
- ↑ Index of /ubuntu.
- ↑ Ubuntu 20.10 (Groovy Gorilla) released (22 October 2020).
- ↑ Ubuntu 21.04 (Hirsute Hippo) Daily Build.
- ↑ Preparing to Install. Ubuntu Official Documentation. Canonical Ltd. (2018). “Ubuntu 18.04 LTS Server Edition supports four (4) major architectures: AMD64, ARM, POWER8, LinuxONE and z Systems”
- ↑ Explaining Why We Don't Endorse Other Systems. Free Software Foundation.


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 19/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆ လႆထူမ်ႈ ၸွမ်းပွၵ်ႉဝၢၼ်ႈၵွင်း၊ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်၊ ပွၵ်ႉတႃႈ လေႃႉလႄႈ ၸိူဝ်းတီႈၶူင်ႈယၢၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း လၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝႃး ၵၢင်ၶမ်ႈၼႆႉ ၾူၼ်မႃးၶႃႈဢေႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးတူၵ်း ၵႃႈႁိုဝ် မိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႅတ်ႇတင်းဝၼ်းယူႇၶႃႈ လႅပ်ႈတၢင်းႁူဝ်လွႆၼၼ်ႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းၶႃႈယူဝ်ႉ။ ၼမ်ႉပႃႇၼႆႉ လႆထူမ်ႈမႃးတင်း ဝၢၼ်ႈၵွင်း လတ်းလူင်းမႃးတၢင်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်သေ ၶဝ်ႈမႃးတၢင်းပွၵ်ႉတႃႈလေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼမ်ႉႁူၺ်ႈလွႆ ဢၼ်လႆထူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉထူမ်ႈမႃးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၼမ်ႉယွမ်းလူင်းၶိုၼ်း ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပၼ်ႁႃလွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ၊ ၵႅပ်ႈ၊ တၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇၽဵဝ်ႈဢမ်ႇလၢင်းႁွင်ႈပၼ် ႁႂ်ႈၼမ်ႉလႆလူင်းလီ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈႁိူၼ်းၶႃႈ ၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းမႃးႁႅင်းဢိတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼမ်ႉပေႃးယိုင်ႈၶိုၼ်ႈထူမ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ ယွၼ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉတၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်း မိူင်းၶႃႈဢေႃႈ ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လိူဝ်ႁႅင်းၵိၼ်းၸႂ်တႄႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်မႃးၼႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼမ်ႉလုပ်ႇၼွင်းထူမ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး ဢမ်ႇယွမ်း 3 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် လူႉသုမ်းၼမ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်းတီႈသုတ်း သမ်ႉ လွင်ႈပတ်းၽဵဝ်ႈၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈလိၼ် ဢၼ်လႆလွင်ႈမႃးၸွမ်းၼမ်ႉ ၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 07.07.2019 လႆႈ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇ ဢူၺ်းေၵႃႉ လီ ဢမ်ႇၼၼ် ၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ႁဝ်းၶဝ်တၢင်း (2)ေၵႃႉယူႇ ႁ်ႂႈၶူးႁဝ်း ၶူးၸၢႆးသၢႆမိူင်းႄလႈ ၶူးယိင်းသႅင်ႁဝ်း ၶဝ်ႁၵ်ႉၵၼ် ႄလႈ ႁ်ႂႈပဵၼ်ၽူႈထိင်း သိမ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႄလႈ ႁ်ႂႈမီး လုၵ်ႈလၢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼမ်ၼမ် ေသ ႁ်ႂႈပဵၼ်ႁႅင်းမိူင်းတွၼ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႇေသၵမ်း။ ပဵၼ်ဢၼ်ငိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း ႄလႈ မီးလွင်ႈသိူဝ်းၸွမ်း ႄတႉႄတႉ တီႈလႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈၶူးႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉယ်ႂႇယ်ႂႇၼမ်ၼမ်ယူႇၶႃႈ။
သႅင်လၢဝ် ၊ ၼူၼ်းႁွမ် ၊ သႅင်ႁၢၼ် ၊ သႅင်သိုၵ်း ၊ ယိင်းသႅင် (ၸဝ်ႈသၢဝ်) ႄလႈ ၸၢမ်ႇဢိင်ႇ
ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈေၵႃႈႁဵတ်း ၊ ၵၢၼ်မိူင်းေၵႃႈၶိူင် ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ေတမီးၽူႈသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းေၵႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ေတလႆႈႁၼ်ပဵၼ် ၽူႈလီဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းႄတႉႄတႉယဝ်ႉ။ ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (5) ပီ ၸႃႉ ၸႃႉၶီၶီ လႆႈၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်းၵၼ် တီႈၼ်ႂးၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆႉေၵႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် ငိၼ်းၸူမ်းၸွမ်းႄတႉႄတႉ။
သႅင်သိုၵ်း ၊ ၶူးၾူႈ ၊ ၶူးသၢႆမိူင်း (ၸဝ်ႈမၢဝ်ႇ) ႄလႈ သႅင်ႁၢၼ်
ၶူးႁဝ်း ၶူးၸၢႆးသၢႆမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၶႃႈၼိုင်ႈေၵႃႉေၵႃႈဝႃႈလႆႈယူႇၶႃႈ ၵွပ်ႈမိူဝ်ႈၶႃႈႄတႇႄတႇ ၶဝ်ႈမႃးႁၢပ်ႇထၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၶူးႁဝ်း ( ၶူးသၢႆမိူင်း ) ပဵၼ် ၽူႈၸီႉႄၼသဵၼ်ႈတၢင်း ၶႃႈႁဝ်းႄလႈ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇၶႃႈၼိုင်ႈေၵႃႉမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ။ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၶူးႁဝ်း ဢၼ်ၵႆႉလၢတ်ႈ ႁ်ႂႈၶႃႈမီး သတိႉၵူႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉပဵၼ်
" မိူဝ်ႈပႆႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ႁ်ႂႈဝူၼ်ႉေသလၢတ်ႈ
သင်ႁဝ်းလၢတ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ
ၶိုၼ်းပဵၼ် ြသႃႇႁဝ်းၶုိၼ်း ၼႆၵူႈၶၢဝ်းယူႇ "
ၼမ်ႉၵႂၢမ်းေၶႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇၶႃႈႁဝ်းဝႆႉေတႉေတႉ။ မိူဝ်ႈၶႃႈႄတႇၶဝ်ႈမႃး ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၵုမ်းၵူၼ်း ၊ ၵၢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ေတလႆႈဝႃႈ ၶႃႈႁဝ်း ၵဵပ်းဢဝ်မႃး လၢႆးမၼ်းတီႈ ၶူးႁဝ်း (ၶူးသၢႆမိူင်း) မီးတၢင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉၶႃႈ။
သႅင်သိုၵ်း ၊ ၶူးသၢႆမိူင်း (ၸဝ်ႈမၢဝ်ႇ) ႄလႈ ယိင်းသႅင် (ၸဝ်ႈသၢဝ်)
ၼ်ႂးပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်း ၶူးႁဝ်း
ၼ်ႂးပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်း ၶူးႁဝ်း
တႃႇေတၵူၼ်းၵုမ်းလႆႈတၢင်းၼမ်ၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈဢမ်ႇငၢႆႈ မၼ်းယၢပ်ႇႄတႉႄတႉယဝ်ႉ ၵူၺ်းဝၢႆး ၶႃႈႁဝ်းလၢႆးမၼ်း လၢႆးပွင်မၼ်းမႃး တီႈၶူးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ယၢပ်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢႆႈတွၼ်ႈတႃႇၶႃႈ ႁဝ်းႄလႈ ဢဝ်မီးတၢင်းႁူႉမႃးၼမ် ႄတႉႄတႉယဝ်ႉ။
ၶူးသၢႆမိူင်း ၊ ၸဝ်ႈၶူး ႄလႈ သႅင်သိုၵ်း
ႄတႇဢဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵႂႃႇ ေၵႃႉပဵၼ်ၶူးႁဝ်းၶဝ် တၢင်းသွင် ေၵႃႈႁ်ႂႈႁၵ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇမၼ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၵိုမ်း ေသ ႁ်ႂႈမီးေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း လုၵ်ႈလၢၼ် ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႆးႁဝ်းမႃးၼမ်ၼမ် ေသၵမ်းၶႃႈ။ ပဵၼ် ဢၼ်ငိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း တီႈၶႃႈႁဝ်းလႆႈမီး ၽူႈၸီႉႄၼတၢင်းၶႃႈႁဝ်းႄလႈ ၶူးသွၼ်ၶႃႈႁဝ်း ႄတႉႄတႉ ယဝ်ႉၶႃႈ။
ၼ်ႂးပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်း ၶူးႁဝ်း
ၽွင်းယၢမ်း မၢတ်ႉမိုဝ်းယွၼ်းသူးပၼ်ၸဝ်ႈမၢဝ် ( ၶူးသၢႆမိူင်း )
ၽွင်းယၢမ်း မၢတ်ႉမိုဝ်းယွၼ်းသူးပၼ်ၸဝ်ႈသၢဝ် ( ၶူးယိင်းသႅင် )
ၼ်ႂးပၢင်ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်း ၶူးႁဝ်း
မီးလွင်ႈသင် ၊ လွင်ႈတုၵ်ႉ လွင်ႈယၢပ်ႇသင် ေၵႃႈႁ်ႂႈေမႃ ယဵၼ်ႉၸ်ႂေသ ေမႃပွင်ၸ်ႂပၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ၵူႈၶၢဝ်း ယႃႇေပဢဝ်လွင်ႈေတႃးသ ၽိတ်းေမႃးၵၼ် ဝႆႉတၢင်းၼႃႈပဵၼ်ယ်ႂႇ ၊ ယွၼ်းသူးပၼ် ၶူးႁဝ်းၶဝ် တၢင်းသွင် ေၵႃႉႁ်ႂႈေမႃႁၵ်ႉၵၼ် ႄလႈ ႁ်ႂႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမ်ႂႇသုင် ေသ ႁ်ႂႈမီးလုၵ်ႈမီးလၢင်း ၼမ်ၼမ် ေသ ႁ်ႂႈ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈေသၵမ်းတႃႉ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com