text:
ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ၵေႃႉမီးယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်း တႃႇဢဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်တႆးလႅင် ပူၼ်ႉလွတ်ႈဢွၵ်ႇ တီႈၼႂ်းမိုဝ်းၽူႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁၢႆႉဢမ်ႇႁူႉၸုမ်း တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သေ ၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းၸဝ်ႈလူင်းၵူတ်ႇထတ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႆးလႅင် ၸႄႈဝဵင်းၽွင်းပိၼ်ႇ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115) ၼီႈ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00 မူင်း ၽွင်း ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် Shanni Nationalities Army – SNA ၸွမ်သိုၵ်း ၶုၼ်ၵျေႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽွင်းပိၼ်ႇ ယူႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းႁၢႆႉ ဢမ်ႇႁူႉၸုမ်းလၵ်ႉႁဵတ်းႁၢႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ လႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ၺႃးမၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ၊ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် ပိုတ်းယိုဝ်းၸပ်းၺႃး တၢႆမိူၼ်ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ −
ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ၸိုဝ်ႈတႄႉႁွင်ႉ မျိၼ်ႉၸူဝ်း ၵမ်ႉၼမ်ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသႄႈတေႁွင်ႉဝႃႈ ယႄးပေႃႇတၢၼ်ႇၶျွင်း သေ ၵိူတ်ႇတီႈဝၢၼ်ႈမေႃႇႁၢၼ် ဢိူင်ႇမေႃႇႁၢၼ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း မိူင်းၶၢင် လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽႅၼ်လိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်း ၼၢင်းၵျူး ဝၢႆးမႃးမီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် 2 ၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 August 1998 ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ လႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် လႆႈဢွၼ်ဢဝ် ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်တင်းၼမ်သေ မႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး၊ ဝၼ်းထီႉ 31 August 1998 လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင်ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းႁၢင်ပီႊ 2005 ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉၸုမ်း 241 ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တႃႇႁႅင်းၵူၼ်း 40 ၵေႃႉ လုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းတႆးလႅင်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်ႁွတ်ႈထိုင်တီႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 15 တပ်ႉၵွင် ႁႅင်းသိုၵ်း 1,000 ပၢႆ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉတိုၵ်း လႄႈ ဢၢၼ်တီႉၺွပ်းတူဝ်လိပ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ႁႂ်ႈလႆႈၼႆယူႇ၊ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းႁူဝ်ႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢိုပ်းၶဝ်ႈဢိုပ်းၼမ်ႉၸမ် 10 ဝၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် တႃႇတေၵိုတ်းသိုၵ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 January 2006 ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶျေႃးဝွၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ၊ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 2 January 2006 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇၵႂၢမ်းပႅတ်ႈသေ သႂ်ႇသေႃးမိုဝ်း ၸုမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတီး ဢိူင်ႇၼမ်ႉတီး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၸုမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဢဝ်တီႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတီးၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းၵိုတ်းမီး 32-ၵေႃႉ (ပႃးတူဝ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ)၊ လႆႈဝၢင်းပႃး ၵွင်ႈ AK (M22) 8-လဝ်း၊ ၵွင်ႈၸၢၵ်ႈဢႅဝ်ႇတိူဝ်ႇ (M23) 1-လဝ်း၊ M79 (40mm) 1-လဝ်း၊ RPG 1-လဝ်း၊ ၵွင်ႈပွတ်း (M20) 4-လဝ်း၊ ၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈ 2-လုၵ်ႈ လႄႈ မၢၵ်ႇပွမ်း ဢိၵ်ႇငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၼိုင်ႈသႅၼ်ပၢႆ ပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 02 January 2006 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထီႉ 14 February 2006 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၸုမ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ လႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈ 32 ၵေႃႉၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးသေ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းပိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ 11 ၶေႃႈ ပႃးလွင်ႈၵိၼ်ယႃႈ ၵႃႈယႃႈ ယႃႉၶူဝ်းၶွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တဵၵ်ႉၸႂ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵတ်းသိုၵ်း ဢဝ်တၢႆၵူၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝဝၢႆးၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး ထတ်းသိၼ် ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိူင် ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ၶိုၼ်းယွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၼႂ်းဢူၵ်းလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈပႆႇထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ လွင်ႈဝႃႈ တင်ႈတႄႇမၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သၢၼ်ၶတ်း တေႃႇသူႈ လၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 17-ပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈဢဝ်တၢႆၵူၼ်းလီ၊ ဢမ်ႇယၢမ်ႈၵႃႉၶၢႆၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်သင်၊ ဢမ်ႇယၢမ်ႈလႃႈလီႁဵတ်း လွင်ႈဢမ်ႇၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈသေၸိူဝ်ႉသေပိူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇၼႄးပူဝ်ႉတၢင်းၽိတ်းသႂ်ႇလႃးလႃး၊ တီႈဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သူင်ဢဝ်တၢႆ ဢၢၼ်းဢဝ်တၢႆ ၶႂ်ႈဢဝ်တၢႆၵူၼ်းသေ ႁဵတ်းသိုၵ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼႆဢမ်ႇၵႃး သပ်းလႅင်းၼႄပႃး လွင်ႈၸုမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈဢိုပ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶဝ်ႈတူင်ႇႁႅဝ်ႉယုမ်ႇမႅၼ်ႈၵႂၢမ်းလႅၼ် ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၸင်ႇလႆႈထုၵ်ႇၺွပ်း၊ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းသူင်ႇသင်ႇ လွင်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇတေႃႇသူႈ တိုၵ်းတေႃး သၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၵႂႃႇ၊ ၽႂ်ယႃႇဝူၼ်ႉၽိတ်း တႃႇၶႂ်ႈယွၼ်းၵိုတ်းသိုၵ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ယႃႇၶႂ်ႈဝၢင်းၶိူင်ႈလႃးလႃး၊ တင်ႈတႄႇဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ ၽႂ်ယႃႇလူင်တူဝ်လိုမ်းၶိင်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇၺႃးလႅၼ် ၶဝ်ႈမႅၼ်ႈတူင်ႇႁႅဝ်ႉၸိူင်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ သေၵမ်း ၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈသူင်ႇသင်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပႆႇထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ် ၵႂႃႇၶင်တီႈၶွၵ်ႈ သႃႇယႃႇဝတီႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းလွတ်ႈပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ 8,541 ၵေႃႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းပီႊမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇ 2112 ၼီႈ (2018) သေ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ၊ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် ၸၢႆးၽူင်း၊ ၶုၼ်သိုၵ်း ၸၢႆးတူး RCSS/SSA လႄႈ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 19 April 2018 ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ႁွတ်ႈၶိုၼ်းတီႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး သေ မီးၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇမျႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸၢႆးဢူး ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးမႃး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ လႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းတႆးလႅင် တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ လၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်းယူႇၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၼင်ႇၼႆ။
ပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းထီႉ 30 May 2021 ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ တေႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁႅၼ်းလူႇႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ် ႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၢၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ႁွတ်ႈထိုင်သူႉၵတိ တီႈၵတ်းယဵၼ် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
UNHCR ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ လမ်းတီႉၺွပ်း ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ထိုင် ၵၢင်လိူၼ် September 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေးသေ ပၢႆႈၽေးၼၼ်ႉ မီးထိုင်ၵႂႃႇ 200,800 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UNHCR ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သေ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းလိူၼ် September 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်းပႅတ်ႇ 18% ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ UNHCR ၵဵပ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း မီး 22,000 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 15,000 ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶျၢင်း ဢၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇတီႈ ၸႄႈမိူင်းမီႇသူဝ်ႇရမ်ႇ လႄႈ မၼိပူႇရ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ဝႃႈၼႆ။
တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး−ယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း တပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်သေ ၵူၼ်းမိူင်း 21,000 လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေး ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းလိူၼ် July 2021 ၼႆႉ တႃႇ 18,000 ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃးၼႂ်းလိူၼ် September 2021 ပၢင်တိုၵ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ လႆႈပၢႆႈၽေးထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းယၢင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း လႄႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းလႄႈ UNHCR ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄလႅင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ၸွႆႈထႅမ် ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေတိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်လႆႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UNHCR ႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈပႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူင်းထႆး လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈတီႈတီႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 7 လိူၼ်ပၢႆၼႆႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶျၢင်း လႄႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 300,000 ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 334 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 24 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 535 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃၶဝ် ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 5,872 ဢၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 869 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16 : 30 မူင်း ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 13 ၵေႃႉ၊ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 17 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း 273 ၵေႃႉ လႄႈ ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း 216 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 489 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်းမႄးသပ်းၸႅင်ႈၶိုၼ်းဝႃႈ ၼႂ်းၵူၼ်းပဵၼ် 489 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈသႂ်ႇသၢႆမၢႆသွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉပဵၼ် 2 ၵမ်းလႄႈ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် မီး 488 ၵေႃႉၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း 488 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 1 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 336 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 40 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 12 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 16 ၵေႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 3 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 42 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 1 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 30 ၵေႃႉ၊ မိူင်းယၢင်း 3 ၵေႃႉ လႄႈ မိူင်းၶၢင် 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသဝၼ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 25 ပီႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၶီႇလူတ်ႉၵႃး ပွၵ်ႈမႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶိုၼ်း ဝဵင်းပၢင်လွင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 September 2020 သေ ၵူၼ်းဢၼ်ၶီႇလူတ်ႉၵႃး မႃးၸွမ်းၵၼ်တင်းမၼ်းၼၢင်း ႁူမ်ႈပႃးတင်းၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၵႃး မီး 6 ၵေႃႉလႄႈ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵပ်းသိုပ်ႇပွင်ႇလႅင်းတီႈ ၸိူဝ်းၶဝ်တင်း 6 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈ တေႁႂ်ႈၵဵပ်းတူဝ်လႄႈ ဢဝ်တူဝ်ႇယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် ၵူတ်ႇထတ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မႃးတီႈလႂ် ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႇလဵဝ် မၼ်းၼၢင်း ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ပေႃႈလုၵ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၽူႈၸၢႆး ဢႃႇယု 67 ပီႊ ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2020 တီႈ ႁူင်းယႃၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉသေ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် မၼ်းၸၢႆး ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မိူၼ်ၵၼ်။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 24 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 7,827 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 133 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 2,085 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ (IPA: [lɑ᷆ sʰe᷆u]), (မၢၼ်ႈ: လားရှိုးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Lashio), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Laashaeo]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။[2] "ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ" ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇ" ထႃႇၼတီႈယူႇ" ၼႆသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈၼမ်ႉသဵဝ်ႈ၊ ပဵၼ်လၢႆႇသဵဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ"လၢႆႇသဵဝ်ႈ"။ ႁိုင်မႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈယဵၼ်းပဵၼ် "လႃႈသဵဝ်ႈ" ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢၼ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ႁိုင်လွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ တီႈႁိမ်းမိူင်းတဵမ် (မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ)ၼႆႉ ပဵၼ်"မိူင်းၸွၵ်ႉ" ဝႃႈၼႆ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းၸွၵ်ႉ"ၵေႃး ဝႃႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸွၵ်ႉၼႆႉ မီးတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵုၼ်ႁီး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈတၢင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးမၼ်း ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶၢမ်ႈတႃႈၶၢမ်ႈၼႃး ၵႂႃႇမႃးပႆယၢပ်ႇလႄႈ တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးၶုၼ်ပႃးၼိုင်ႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇမႃး တႄႇတင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ တီႈဝူင်ႈၵၢင် "ၼွင်သႅဝ်ႈလႄႈၼွင်လူင်" ဢၼ်မီးပႃႈဝၼ်းတူၵ်း "ၼွင်မူဝ်" မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ပႃးၼႆႉ မီးဝႆႉလုၵ်ႈယိင်းသၢမ်ၼၢင်း။ မၼ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ~ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉယၢဝ်၊ ဢဵၼ်ႈၼမ်ႉလူင် ၵူဝ်ပဵၼ်ၽေးၶဵၼ် ဝႃႈၼႆသေလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ၵႂႃႇႁဵတ်းတီႈလဵၼ်ႈ တီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်ၼင်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းၶဝ်ပီႈၼွင်ႉသၢမ်ၼၢင်း ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးၼၵႃးလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ ၸင်ႇတိၺွပ်းဢဝ်ၼၢင်းၵၢင်ၼၼ်ႉသေ ႁၢႆလၢႆၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းၼွင်လူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼၢင်းလူင်လႄႈ ၼၢင်းဢွၼ်ႇ ၸင်ႇမႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈ တီႈၼႂ်းႁေႃသေ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵႂႃႇသွၵ်ႈတူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်သင်၊ လႆႈႁၼ်ႁူးလူမ်ႇပိုင်ႈၼမ်ႉၶုၼ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆလႄႈ ၶုၼ်လူင် ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ " ၵူဝ်ပဵၼ်ၽေးမိူဝ်းၼႃႈ၊ ၵူဝ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၵေႃႈ ၵူဝ်ဝူဝ်းၵႂၢႆးၶဝ်တူၵ်း" ဝႃႈၼႆသေ ၸင်ႇၸႂ်ႉသၢၼ်ၶႅင်းလဵၵ်း ၵႂႃႇႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၶုၼ်လူင်ၸင်ႇဝႃႈ " တႃႇလုၵ်ႈယိင်းသွင်ၼၢင်း လႄႈ ၼၢင်းၼႂ်းႁေႃၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပၼ် တီႈလဵၼ်ႈ တီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁေႃ တၢင်းၼွင်ၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႃႉ" ၼႆလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ် ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ထိုင်မႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မီးၵႃၸႆးလူင် လုၵ်ႉၼႂ်းႁူၺ်ႈလူင်ဢွၵ်ႇမႃး ၺႃးမႅၼ်ႈ ယၢမ်းသွင်ၼၢင်းပီႈၼွင်ႉ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းယဝ်ႉ ဢၢင်ႈဝၢႆႇပွၵ်ႈၸူး ႁၢင်ႈႁေႃၼၼ်ႉလႄႈ ၵႃၸႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးသႅဝ်ႈဢဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉသေ မိၼ်ၽၢႆႈလူင်းမႃးၸွမ်း ၵေးၼမ်ႉယၢဝ်(တီႈၼႆႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႃၸႆး မႃးသႅဝ်ႈဢဝ် သွင်ပီႈၼွင်ႉလႄႈ ၸပ်းထိုင်ဝႆႉ "ၼွင်သႅဝ်ႈ" ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ) ၵႃတူဝ်ၼၼ်ႉ လူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း မႃးၽႅဝ် တီႈလွႆမူဢိူၵ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇငႅၵ်းၶဝ်ႈ ဝွင်ႇလွႆၼၼ်ႉၵႂႃႇ၊ မႃးပွၵ်ႈသႂ်ႇဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸပ်းဝႃႈ"ဝွင်ႇၵၸႆး" ၼႆသေ ႁိုင်မႃး သမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "မွင်ႇၵႃၸႆး" ၼႆ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇမႃးယူႇ ၽၢႆႇတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးလီဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႃၸႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇမိၼ်လူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း မႃးၶၢမ်ႈတႃႈႁၢတ်ႇၵႃ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁွင်ႉဝႃး"ႁၢတ်ႇၵႃ"၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းႁိုဝ်ႉၼမ်ႉၼမ် ဢမ်ႇၶၢမ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးထိုင်မႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ၸင်ႇၶၢမ်ႈလႆႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "တႃႈႁႅင်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၵႃၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈတႃႈႁႅင်ႈ"ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ မႃးၶၢမ်ႈတႃႈ တီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸပ်းၸိုဝ်ႈမႃးဝႃး"တႃႈႁၢတ်ႇၵႃ" ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉတႃႈၼၼ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈတႃႈႁႅင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ "ၵႃမႃးယဝ်ႉ ၵႃမႃးယဝ်ႉ"၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ" ဢဝ်ၵွင်ႈႁၢတ်ႇလႄႈ"၊ ၼႆလႄႈ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇႁွင်ႉၸွမ်းၵႃလႄႈ ၵွင်ႈႁၢတ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး"ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၵႃ" ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶၢမ်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉမႃးသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈ"ၵၢတ်ႇယၢဝ်း" မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသေ မိၼ်သႅဝ်ႈၵႂႃႇသႅဝ်ႈမႃး (သႅဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်း တၢင်းႁွင်ႇ တၢင်းၸၢၼ်း တၢင်းဢွၵ်ႇ)၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ ၸင်ႇမိၼ်သႅဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉသဵဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "လၢႆႇသဵဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ" လႃႈသဵဝ်ႈ"ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈႁိမ်းလွႆတၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းငွၵ်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်း၊ မႃးၽႅဝ်ႁိမ်းလွႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢတ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသေ မိၼ်ၽၢႆႈၵႂႃႇၽၢႆႈမႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸင်ႇမုင်ႈႁၼ်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢဝ်ႇဝႃႈ "ယဵဝ်ႈလူင်ဢိူဝ်ႈ၊ ယဵဝ်ႈၸွၵ်ႇလူင်ဢိူဝ်ႈ" ၼႆလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႆႉ"လွႆယဵဝ်ႈ"ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸင်ႇလူင်းလေႃႈမႃး တီႈထၢင်သၢႆးၼၼ်ႉလႄႈ တီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "လေႃႈလူင်း" ၼႆယဝ်ႉ (ထၢင်သၢႆးၼၼ်ႉ မီးပႃႈတႂ်ႈၵျွင်း ဢထၵ'2' ယၢမ်းလဵဝ်)။ "လေႃႈလူင်း"ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢမင်ႇၵလႃႇ ဢမ်ႇပေႃးလီထွမ်ႇ၊ "လူင်းလေႃႈ" ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇလီလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "လူင်လေႃႉ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉပိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းမၢၵ်ႇလေႃႉဝႆႉ ၸွမ်းႁူဝ်ႉႁိူၼ်းၶဝ် မၢင်တီႈယင်းလႆႈႁၼ်ယူႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၵႃတူဝ်ၼၼ်ႉ လူင်းလေႃႈပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ သိုပ်ႇမိၼ်လတ်းလူင်ထိူၼ်ႇၵႂႃႇ (လူင်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်တေႃႈလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ)။ သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉ မိၼ်လတ်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ တီႈၼႂ်းသူၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵႃၸႆးလူင်တူဝ်ၼၼ်ႉ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ"ဝၢၼ်ႈသူၼ်ၵွႆ" တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈသူၼ်ၵွႆၼၼ်ႉသေ ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸင်ႇဝႃႈ "ၵႃလူင်ဢိူဝ်ႈ လွင်တႂ်ႈတွင်ႉ၊ တွင်ႉတႂ်ႈမၼ်းလွင်သေ"ၼႆလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ"တွင်ႉတလွင်ႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပူၼ်ႉၵႂႃႇတၢင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇတီႈၼိုင်ႈ ၵႂႃႇပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈ ၼၢင်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢင်းဢွၼ်ႇ"၊ တီႈဢၼ်ၵႂႃႇပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈ ၼၢင်းလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢင်းလူင်" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢႆးဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢႆးလူင်"ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။(ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၢင်းသွင်ၼၢင်းၼၼ်ႉ ထဝ်ႈမႃးလႄႈဝႃႈႁိုဝ်) ။
(ၸိုဝ်ႈသဵင်ဝၢၼ်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁွင်ႉၸွမ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ပိုၼ်းၸိုင် ၸိုဝ်ႈတႆးႁဝ်းၸၢင်ႈမေႃႁၢႆ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ပႃႈႁွင်ႇလူဝ်လူင်ၼမ်ႉယၢဝ် တၢင်းဢွၵ်ႇမိူဝ်းၸူးဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းၶဝ်ႈသၢၼ်" ၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈသမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ဢေႇတီႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ/ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ တႅမ်ႈၼႄတီႈပွင်ႇ/ပိုၼ်းမၼ်းပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈယူႇ)။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းတဵမ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁွင်ႉဝႃႈ"မိူင်းတဵမ်"။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢသူဝ်းၵ ႁဵတ်းလူႇ ၵွင်းမူး၊ ၼမ်ႉမေႃႇ၊ ၸရွပ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈမဵဝ်းပႅတ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင်သေ ၵွင်းမူးသူႇလိုၼ်း သုတ်းၼၼ်ႉ မႃးတဵမ် တီႈမိူင်းတဵမ်ၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းတဵမ်" ၼႆယဝ်ႉ။ "ဝဵင်းထၢၼ်ႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဝႆႉၶွၵ်ႈမႃႉ ထၢၼ်ႈမႃႉၶုၼ်ၶဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ဝဵင်းထၢၼ်ႈ" ၼႆမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ႁူၺ်ႈဢၼ်ၵႃၸႆးမိၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃး "ႁူၺ်ႈလူင်ၵႃ" ၼႆတေႃႇထိုင်ယၢမ်းၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇသႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉ၊ မိူင်းမိတ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇဢိူင်ႇလူင် ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵိုၼ်း၊ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ငၢႆႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢိူင်ႇယႂ်ႇဝၢၼ်ႈလူင်ၵိုၵ်းႁွမ်းၸွမ်းပႃးလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းယေႃ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ၼွင်မွၼ်၊ ဢီႇၼၢႆး၊ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ ၸေႈဢႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ [3]
ပၢၼ်ၸဝ်ႈၽႃ့ၽွင်းငမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးၽွင်းငမ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၽႃႉၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် မိူင်းယေႃလႄႈၼွင်မွၼ် ပဵၼ်မဵဝ်ႉၸႃးၽွင်းငမ်း၊ ၼမ်ႉပွင်ႈလႄႈ ၸေႈဢႅၼ်ႇ ပဵၼ်ပူႇႁဵင် ၽွင်းငမ်း၊ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ ဢီႇၼၢႆး ပဵၼ်ၸဝ်ႈမူင်ၽွင်းငမ်း။ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ လွႆယဵဝ်ႈၼႆႉ ယူႇတႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်း ၸဝ်ႈၽႃႉသႅၼ်ဝီ။ မိူင်းယေႃ၊ ၸေႈဢႅၼ်ႇတႄႉ ယူႇတႂ်ႈငဝ်း ၸဝ်ႈၽႃႉသီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ ယူႇတႂ်ႈငဝ်းၸဝ်ႈၽႃႉသႅၼ်ဝီၸၢၼ်း(မိူင်းယႆ)ယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်သျိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇတင်းၶႄႇ တိုၵ်းၵၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီဢေႇတီႇ 1767 ၼီႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ် သျိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ တင်းၶႄႇ တိုၵ်းၵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းပၢင်သဝ်းၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1886 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း (ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ" ၸဝ်ႈသိူဝ်ၸၢမ်ႇၾ" ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈတီႈမၢၼ်းတလေးမႃးသေ ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းတိုၵ်းထိုင်သႅၼ်ဝီၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉသႅၼ်ဝီၼႆႉ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဝႆႉလႄႈ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းၼႆႉ ၸင်ႇႁွမ်ႁႅင်းတိုၵ်းၶိုၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၶဝ် သုမ်းၵၢၼ်ႉသေ ႁူၼ်ၶိုၼ်း။ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းၵေႃႈ လႆႈၶီႇသိုၵ်း မႃးတိုၵ်းသိမ်းဢဝ်ပႃးဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင်သမ်ႉမႃးယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း မႃးသုၵ်ႉယုင်ႈၼႂ်းလိၼ်သီႇပေႃႉၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈ 1887 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ၸင်ႇသိုပ်ႇလမ်းတိုၵ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၶဝ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းယႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်းပုၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1888ၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်းၶဝ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ၸင်ႇမႃးၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵိုတ်းလွင်ႈတိုၵ်းၵၼ်၊ ယႃႇႁႂ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း သိုပ်ႇတိုၵ်းသိုၵ်းထႅင်ႈသေ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီႁွင်ႇ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၸၢမ်ႇၽသမ်ႉ သိုပ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ သႅၼ်ဝီၸၢၼ်း(မိူင်းယႆ) ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ 1890 ၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႈၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၸိမ်ၶိုၼ်ႈမႃးႁဵတ်းပၢင်သဝ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၽွင်းငမ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။ မိူဝ်ႈ 1898 ၼၼ်ႉ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ မီးလင်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ(20)လင်၊ တႆးတေမီးမွၵ်ႈ(100)ၵေႃႉ၊ တီႈလွႆယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးလုမ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇလင်ၼိုင်ႈ၊ လုမ်းဢယေးပႅင်ႇလင်ၼိုင်ႈ၊ ႁိူၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်း(ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇ)လင်ၼိုင်ႈ၊ မီးပၢင်သဝ်းပလိၵ်ႈ၊ မီးတပ်ႉသိုၵ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးၵျွင်းမႆႉၵျွင်းၶႃးလင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈလႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း တီႈလွႆယဵဝ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵလႃးၵေႃႇလၶႃး၊ ၵလႃးၵိူဝ်းယမ်ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ၶႄႇလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆ့ ယူႇသဝ်းဝႆႉ။ ဝၢႆးမႃး မီးလုမ်းၵျေးၼၢၼ်းလႄႈ ႁူင်းသူင်ႇလိၵ်ႈလင်ၼိုင်ႈ၊ ႁေႃႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မီႈႁႃႈလင်။ သဵၼ်ႈတၢင်း လႃႈသဵဝ်ႈ- တႃႈလိူဝ်ႇ တၢင်းယၢဝ်းမီး(178)လၵ်း၊ မိူဝ်ႈ 1889 ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈပိူင်ၽၢင်ႁၢင်ႈဢွၼ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵူၼ်းတႄႇၵိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ 1895 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်းၶဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဝႆႉဢယေးပႅင်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉသေ ၽွင်းငမ်းၵႂၼ်းပွင်ၼိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉပွတ်းႁွင်ႇ
1. ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ပွတ်းႁွင်ႇ၊
2. ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းယႆ၊
3. ၸဝ်ႈၾႃႉတွင်ႇပႅင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊
4. ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ သုမ်ႇသၢႆႇ မိူင်းတူၼ်၊
5. ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလိူၼ်း မေႃႇၽႃႉ(မူတ်ႉႁႆး) ႁၢတ်ႇလပ်ႈ၊ ပၢင်ယၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ ငႅၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီၽွင်းငမ်းၼႆႉ
1. ၼမ်ႉၶမ်း
2. ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ
3. လႃႈသဵဝ်ႈလူင်
4. ၼွင်မွၼ် - ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ၽွင်းငမ်းလႄႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈမူင်ၵႂၼ်းပွင် ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇ။ ပႃႈတႂ်ႈၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈမူင် မီးဝၢၼ်ႈတႆး (23) ဝၢၼ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈလွႆ (8) ဝၢၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းတေမီးမွၵ်ႈ (2000)လိူဝ်လိူဝ်။ မိူဝ်ႈ 1903၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်(1)ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈသီႇပေႃႉ သိုပ်ႇႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း မႃးထိုင်လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ ၼႂ်းၵႄႈတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇၶၢႆးႁဵဝ်း၊ မဵဝ်ႉဝၢၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉပႃၶီးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ၵႂႃႇမႃးၵႃႉၶၢႆငၢႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး မိူင်းၶႄႇငၢႆႈလႄႈ ထိုင်မႃးပီ 1904 ၼီႈၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈပူင်မၢႆ(7) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ၊ လွႆယဵဝ်ႈၽႄဢွၵ်ႇ တႂ်ႈသႅၼ်ဝီသေ ဢဝ်ၶေႃႈပူင်မၢႆ(8) ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ်ဝဵင်း ပၵ်းလုမ်းၵႂၼ်းပွင် ၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း ၵႃႉၶၢႆမၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း ၶိူင်ႈသိုၵ်းလႄႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵပ်းၸူးမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1903 ၼၼ်ႉ မင်းသႃးမိၼ်ႇၵုၼ်းဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၽရင်ႇသဵတ်ႈသေ သူၼ်းတုမ်ၸဝ်ႈၽႃႉတႆး ႁႂ်ႈၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႃႈၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
လွႆၾႆးၵဝ်ႇ"လွႆႁၢၼ်ႁိၼ်"[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ1917 ၼီႈ ၽူႈမေႃပၢႆးထၢတ်ႈႁိၼ်(ၽူႇမိပေႇတ) ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွႆၾႆးၵဝ်ႇ"လွႆႁၢၼ်ႁိၼ်" ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈယၢၼ်ၵႆမွၵ်ႈ(40)လၵ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမိူင်းယႆ ယၢၼ်မွၵ်ႈ(10)လၵ်း။ တၢင်းႁိုင်လွႆၾႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပီမၼ်းမီးႁဵင်လၢၼ်ႉၼႆ ၵူတ်ႇတူၺ်းၽွင်တဝ်ႈမၼ်းသေ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
ၶေႇလႄႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ 1937၊ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ (ၶျၢင်ႇၵႄႇသျႅၵ်ႉ) လႄႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တၢင်းယၢဝ်း(716)လၵ်း ယဝ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1939၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇၼႃႇဝႃႇရီႇ(10)ဝၼ်း။
ပိုတ်ႇၽူၺ်ႇဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 1939၊ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ (22)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇပိုတ်ႇၽူၺ်ႇဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် လုၵ်ႉတီႈတႃႈၵုင်ႈ၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၶုၺ်ႇမျိၼ်ႉ ၵႂႃႇမႃးလေႃႈလႆၵၼ်။
တပ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇမၢႆ(56) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ 1942၊ လိူၼ်ဢေႇရ်ပိူဝ်ႇ (29)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇမၢႆ(56) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် တမ်းဝၢင်းၶေႃႈပူင်မၢႆ(13)သေ တႄႇဢဝ်ပီ 1942၊ လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ(8) ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈလႆႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1945၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်(7)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ့်သိုၵ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇမၢႆ(36) သမ်ႉၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ ၼႂ်းမိုဝ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇတိုဝ်းၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်းသၢႆသိုၵ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်သိုပ်ႇႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်(ရီႇတူဝ်ႇ) လုၵ်ႉဢဝ်တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး(ဢႃႇသၢမ်ႇ)ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ ၶၢမ်ႈလွႆပၢတ်ႇၵႆႇ လတ်းၶဝ်ႈမႃးမိူင်းၵွင်း(မိူင်းၵွင်)၊ မိတ်ႉၵျီးၼႃး တေႃႇထိုင်လႃႈသဵဝ်ႈ၊ တၢင်းယၢဝ်းမီး (1030)လၵ်း၊ ယဝ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1948၊ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ (1948) ပဵၼ်မႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ မိူင်းတႆးၸင်ႇမီး လႄႈတွၼ်ႈဝဵင်းလႄႈၸႄႈဝဵင်း၊ ဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ ႁဵတ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်း၊ ဝႆ့ၶုၼ်ပွင်မိူင်း (တႅင်းမိၼ်းၵျီး)သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။
တီႈမၢႆတွင်းသႃႇသၼႃႇပုတ့်ထၸဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆသေ မိူဝ်ႈ 1957 (ပီသႃႇသၼႃႇ 2500)ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၽႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းၵွင်းမူးလူင် တီႈလွႆၵၢင်မိူင်း(ၵၢင်ဝဵင်း)သူႇၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပီ 1962 ၼီႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မီႈပွၵ်ႉယွမ်ႇ- (12)ပွၵ်ႉ 1. လႃႈသဵဝ်ႈလူင် 2. ၶၢႆးႁဵဝ်း 3. ၼမ်ႉပႃၶီး 4. မဵဝ်ႉဝၢၼ်ႇ 5. လူင်လေႃႉ 6. ပၢင်ဢုတ်ႇ 7. ၸရေးၵုင်း 8. ၸၢမ်ၵွမ်း 9. ပွၵ်ႉၵလႃး 10. ပွၵ်ႉၶႄႇ 11. ၼမ်ႉၸဵတ်းလိၼ်း(ပွၵ်ႉမၢၼ်ႈ) 12. ပွၵ်ႉပၢင်လူမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ဝတ်ႉၵျွင်းဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1. ဝတ်ႉၵၢင်မိူင်း
2. ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈသူႈ
3. ဝတ်ႉလူင်လေႃႉ
4. ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈဢၢႆႇၼိူဝ်
5. ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈဢၢႆႇတႂ်ႈ
6. ဝတ်ႉတေႃးယ
7. ဝတ်ႉၶၢႆးႁဵဝ်း(တႆး/မၢၼ်ႈ)
8. ဝတ်ႉၸၢမ်ၵွမ်း(မဵဝ်ႉမႃႉ)
9. ဝတ်ႉၼမ်ႉၸဵတ်းလိၼ်း
10. ဝတ်ႉၵွင်းမူးဝၢၼ်ႈသူႈ
11. ဝတ်ႉပၢင်ဢုတ်ႇ
12. ဝတ်ႉၸရေးၵုင်း(မဵဝ်ႉလႄႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ လွင်ႈၽွင်းငမ်းၼမ်ႉပွင်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းယႆ၊ မိူင်းယေႃ၊ ၼွင်မွၼ် ဢဝ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဢိူင်ႇသႅၼ်ဝီ။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ပူတ်းဝၢင်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ မိူင်းယႆ၊ သႅၼ်ဝီ ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ် ဝဵင်းမဵဝ်ႉပႅင်ႇၶေႃၶေႃသေ မိူဝ်ႈ 1963၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ မိူင်းယေႃ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ၼွင်မွၼ် ၸင်ႇပဵၼ်မႃးၼႂ်း ဢိူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ။ ဢိူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ မီးမူႇဝၢၼ်ႈ(12)ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းယေႃ (8)ဝၢၼ်ႈ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ(2)ဝၢၼ်ႈ၊ ၼွင်မွၼ်ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1972၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ(14)ဝၼ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း (ပီႇထေးယေး) မၢႆ(339)လႄႈ မၢႆ(139)ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်းၸႄႈ တွၼ်ႈဝဵင်း မီးသိပ်းသွင်ပွၵ်ႉ။ မူႇဝၢၼ်ႈ(78)၊ ဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မီး(539)ဝၢၼ်ႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းဢွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆၸိုင် မႆႉသၵ်း၊ မႆႉပဝ်း၊ မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ၊ ထၢၼ်ႇႁိၼ်၊ ၽွႆႈ၊ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၶီႈၵၢဝ်ႈၸိူဝ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဢဝ်သၢႆၼၢင်- Equator လုမ်ႈၽႃႉဝႃႈၸိုင် မီးတီႈသၢႆၼၢင် ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ Latitude (22) တီႇၵရီႇ (36) မဵတ်ႉ၊ (53) သႅၵ်ႉ (23) တီႇၵရီႇ၊ (31) မဵတ်ႉ (27) သႅၵ်ႉ။ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ သၢႆၶႂၢင် Longitude (97) တီႇၵရီႇ (31) မဵတ်ႉ (10) သႅၵ်ႉလႄႈ (98) တီႇၵရီႇ (33) မဵတ်ႉ (48) သႅၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ သုင်သေၼမ်ႉပၢၵ်ႇလၢႆႇ(ပၢင်ႇလၢႆႇ) 2808 ထတ်း။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်း မီးၼမ်ႉၶူင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင် ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီးၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆလႄႈ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၽွတ်ႈတမ်းဝၢင်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉသၢမ်တွၼ်ႈ၊ ယၼ်ပဵၼ်သၢမ်ၶႃၵဵင်း၊ ပေႃးဢဝ်ပွၵ်ႉမၼ်းဝႃႈမီး(12)ပွၵ်ႉ။
တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ထုင်ႉပၢင်ႇပဵင်း ပဵၼ်တီႈလႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊
တွၼ်ႈၼိုင်ႈပဵၼ် ၶူင်ႈယၢၼ်း ပဵၼ်တၢင်းပဵမ်ႉဝၢၼ်ႈၶၢႆးႁဵဝ်း(ၶႃးႁဵဝ်း)၊
ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်လွႆဢုၼ်ႈလွႆသုင် ပဵၼ်တီႈလွႆယဵဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢင်မၼ်း မီးလွႆၵၢင်မိူင်း(လွႆၵၢင်ဝဵင်း)။
လွႆယဵဝ်ႈ- လႃႈသဵဝ်ႈလူင်- ၶၢႆးႁဵဝ်း- လွႆယဵဝ်ႈၼႆ ပၼ်ႇတူင်ႇဝႆႉ ၼႂ်းသၢမ်ၸဵင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
လႃႈသဵဝ်ႈလူင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ" လႃႈသဵဝ်ႈလူင်"ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၢႆးႁဵဝ်း(ၶႃးႁဵဝ်း)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
"ၶၢႆးႁဵဝ်း" ၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်တီႈၶူင်ႈယၢၼ်း မီးၼွင် မီးၶၢႆး၊ မီးမွၵ်ႇႁဵဝ်းလိူင်လိူင်ႇၼမ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉ "ၶၢႆးႁဵဝ်း"၊ ႁိုင်မႃးပဵၼ်ၵႂႃႇ "ၶႃးႁဵဝ်း" ၼႆယဝ်ႉ။
လွႆယဵဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႃၸႆးလူင်ဢၼ်ၵၢပ်ႈဢဝ်ၼၢင်းသွင်ၼၢင်း မိၼ်မႃးလဵပ်ႈတီႈၵုင်းလွႆၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ဢဝ်ၸွမ်းၵူၼ်းႁွင့်ပၢဝ်ႇဝႃႈ "ယဵဝ်ႈလူင်ဢိူဝ်ႈ၊ ယဵဝ်ႈလူင်ဢိူဝ်ႈ" ၼႆၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉႁိၵ်ႈဝႃႈ "လွႆယဵဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉမီးႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇၸမ်ႉသၢမ်လင်ယဝ်ႉ၊ ႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇဢွင်ႇသီႇရိ၊ ႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇယထၢႆႉ၊ႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇသီႇတႃႇဢေးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈ 1999 ၼီႈ ဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵဵပ်းဝႆႉ ၸၢႆးမီး(117,737) ယိင်းမီး(114,601)ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်မီး(232,338)ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းတႆး ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးၼႂ်းထၢၼ်ႈသွင်၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ မီးထၢၼ်ႈသၢမ်၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် မီးထၢၼ်ႈသီႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆ မီးထၢၼ်ႈႁႃႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉ ၵၢတ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ ၵၢတ်ႇဝၢၼ်ႈသူႈ၊ ၵၢတ်ႇလွႆယဵဝ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇပူႇတႃႇ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းပွၵ်ႉလႂ်ပွၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉၵၢတ်ႇဢွၼ်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၸမ်ႉ ၵၢတ်ႇဢၼ်ၶၢႆတီႈႁိမ်းႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇဢွင်ႇသီႇရိၼၼ်ႉ ၵိုၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်ၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈတေႃႇတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းၶႄႇလႄႈ ပဵၼ်တီႈၵႃႉၶၢႆၶိူင်ႈၶူဝ်းၵူႈပိူင် တႃႇသူင်ႇၶိုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ၊ ပိူင်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်တီႈၵႃႉၶၢႆၶိူင်ႈၶူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ(ၶဝ်ႈၾႃႉ)၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵူႈပိူင်၊ ၸၢဝ်းတႆး ၵမ်ႉၼမ်ႁဵတ်းႁႆႈ၊ ႁဵတ်းၼႃး ၵႃႉၶၢႆလဵင်ႉတွင်ႉၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (6)လင်။ တႃႇၸၢဝ်းၶႄႇလိၵ်ႈၶႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သွၼ်ၸွမ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ လိၵ်ႈၶႄႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈယူႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းတီႈသွၼ်လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶႄႇမီး(4)လင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇၶဝ်တႄႉ ႁူမ်ႈသွၼ်ၸွမ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵျၢမ်းၵူဝ်ႇရမ် ႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇလိၵ်ႈတႆးတႄႉ ၵူၺ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်သွၼ်ဢဝ် တီႈဝတ်ႉသင်ႇၶၸဝ်ႈၵူၺ်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပႆႇႁၼ်မီးႁူင်းႁဵၼ်းသေတီႈ။
ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၢဝ်းပုတ်ႉၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၸၢဝ်းၶရိယၢၼ်ႇ၊ ႁိၼ်ႇတူႇ၊ မွတ်ႇသလိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉ။
ၾိင်ႈငႄႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးၾိင်ႈငႄႈၸၢဝ်းတႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၶႄႇ၊ တေႇၵႂႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတင်းသဵင်ႈ မီးသုၼ်ႇသိမ်းထိင်းၾိင်ႈငႄႈၽႂ်မၼ်းယူႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၾိင်ႈငႄႈတႆး မီးဝႆႉႁူင်းႁေႃ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးလင်ၼိုင်ႈ။
လိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈတႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းတႆး၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းၶႄႇ လႄႈ လိၵ်ႈၶႄႇၵေႃႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်လိူဝ်မႃးတႄႉတႄႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈဝႃႈပဵၼ်သုၼ်ၵၢင် တီႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵူႈဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇထိုင်မူႇၸႄႈ- မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၽႄၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸိုင် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ႁွတ်ႈပွင်ႇထိုင်ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ႁူဝ်ယ၊ မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ၊ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉႁူဝ်ယ ၵႂႃႇပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းသူႈ၊ ပၢင်သၢင်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် ၼမ်ႉတူႈ ပၢင်ႁႆး၊ မၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ မိူင်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သီႇပေႃႉ၊ ၵွၵ်ႉမႄး၊ ၼွင်ၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လူင်းၵႂႃႇၸူးဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၽႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၽိင်ႈၽႃႉရႃႇသီႇၸမ်ႉ ၶၢဝ်းမႆႈ မီးထိုင် 37 .c ၶၢဝ်းၵတ်း တီႈတႅမ်ႇသုတ်း 09 .c ယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇလဵၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင်လူင် ဝၢင်းၼိုင်ႈ၊ ဝၢင်းပေႃႉၵွၵ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းပွၵ်ႉလႂ်ပွၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝၢင်းတီႈလဵၼ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
မူၺ်ႇတေႃႇထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(1) ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းတဵမ်၊ (2) မူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းပၢႆ၊ (3) လွႆၸၢၵ်ႈမိူင်းယေႃ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူးယၢၼ်ႇတႆးဢွင်ႇ၊
ၽြႃးလူင်မႁႃႇမျၢတ်ႈမုၼိ၊
ႁိူၼ်းႁေႃဝဵင်း၊
ၼမ်ႉပုင်ႇ(ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ)၊
ၵွင်းမူး 2500၊
ၵွင်းမူးၽြႃးဝၢၼ်ႈသူႈ၊
ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈသူႈ၊
ဝတ်ႉၵၢင်မိူင်း၊
ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် တီႈၽိုၵ်းၵၢၼ်တြႃးဝိပသ်ႉသၼႃႇ၊
ဝတ်ႉထမ်ႈၶမ်း၊
ထမ်ႈၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊
ၼမ်ႉသဵဝ်ႈ၊
လွႆၸၢင်ႉ၊
လွႆမႃၵဵဝ်ႇႁူးလႅင်း၊
ၵၢတ်ႇလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ၊
ႁူင်းယႃလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ၊
ၸၼ်ႉၸွမ်လႃႈသဵဝ်ႈ၊
ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႊၽိဝ်ထိူဝ်ႊ၊
ၸၼ်ႉၸွမ်ၶူးလၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊
ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇဝၢၼ်ႈသၢင်း
ၵျွင်းၶႄႇ(တရုတ်ဘုံကျောင်း)၊
ၼမ်ႉယၢဝ်၊ ၸိူဝ်းၼႆ့ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃးၵေႃႈတိုၵ်ႉၵိုတ်ႈတင်းၼမ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.
- ↑ ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း). မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ် (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆). Archived from the original on 2017-06-25။ Retrieved on ၁၇ မတ် ၂၀၁၇။
- ↑ ပပ်ႉမၢႆတွင်း ပွႆးပီၵွၼ်းငိုၼ်း ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ ပီပေႃႉ 2010
- ↑ ပပ်ႉမၢႆတွင်း ပွႆးပီၵွၼ်းငိုၼ်း ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ ပီပေႃႉ 2010။


text:
ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,150 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 42 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း 12,307 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1,150 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 October 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,387 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 39 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပဵၼ် 1,387 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 1,063 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 70 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 66 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 35 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 61 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၵူၺ်း 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 8 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 69 ၵေႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 3 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶျၢင်း 2 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 5 ၵေႃႉ လႄႈ မိူင်းၶၢင် 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 20 ပီႊ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 October 2020 မၼ်းၼၢင်း လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး တိူင်းမၢၼ်းတလေး ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း ဝဵင်းၼမ်ႉတူႈလႄႈ ၶဝ်ႈၵဵပ်းတူဝ် ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် မၼ်းၼၢင်း ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 18 October 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 36,025 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 880 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 17,076 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼၼ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊ ယႃႇယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်၊ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ ပေႃးမီးသၢႆငၢႆ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃၵမ်းလဵဝ်၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ၊ သင်ဝႃႈမီး ၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇမိူင်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ပွၵ်ႉ တီႈႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉပေႃးၼႆ ႁႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝူင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ႁႅင်းၶိုၼ်းသေ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 20 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တေႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းၶိုၼ်း ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 December 2020 ႁၢင်ပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ လႆႈထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼမ်ႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် ပီႊ 2020 (March 2020) ၽွင်းပီႊမႂ်ႇၶႄႇ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 10 လိူၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းပဵၼ်ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်း ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 19 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ)ၼႆႉ ၶွမ်ႇမတီႇၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸိုင်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉဝၼ်းလဵဝ် ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 103 ၵေႃႉသေ လူတ်းယွမ်းလိူဝ် မိူဝ်ႈမိူဝ်ႈသိုၼ်း (ဝၼ်းၸၼ်) ဢၼ်မီးၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 118 ၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ထူပ်းႁၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇပွတ်းႁွင်ႇ 46 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈပႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၸမ်ဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်း လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်း ႁိူဝ်ပိူၺ်ႇ (Hebei) ဢၼ်ၸမ်ဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးယူႇ 19 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်းၵေႃႈ ထူပ်းႁၼ် 7 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇႁူၵ်းၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈတႃႈရူတ်ႉၾႆး လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈၸီႉသင်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉပႃး လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းရူတ်ႉၾႆးၵႂႃႇမႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇတင်းမိူင်း မီး 88,557 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းလူႉတၢႆၵေႃႈ မီး 4,635 ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − Reuters


text:
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ TNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သေ မီးပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၽၢႆႇ RCSS/SSA ၵုမ်းၵမ်လႆႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပၢႆႈၽေး ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတီႈယူႇလႆႈယဝ်ႉၼႆ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 05 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 07:00 မူင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ သိုၵ်း TNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းၽၢႆႇတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢႆး ဢိူင်ႇၼႃးသၢႆး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တၢင်းႁိုင်ၸမ် 1 ၸူဝ်ႈမူင်း လႄႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း တၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်း သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းသင်။
ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA လၢတ်ႈဝႃႈ − ဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ ပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈလွႆဢၢၼ် ၊ ဝၢၼ်ႈတေႃႉသၢင်ႇ ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၶဝ်ႈပုတ်ႈဢဝ်တီႈယူႇ လႆႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ၊ RCSS သိမ်းလႆႈတပ်ႉၶဝ်ၼႆတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ TNLA ၵမ်းၵမ်းမႃးငွႆးယိုဝ်း RCSS တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတွပ်ႇတႅၼ်းလိုပ်ႈလမ်းၶိုၼ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇဢဝ်တီႈယူႇၶဝ် ဢၼ်ၶဝ်ပွႆႇၽႃႈၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၊ ပေႃး TNLA ၶဝ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်း ထႅင်ႈၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၸၢင်ႈတေမီးထႅင်ႈ ဢိတ်းဢွတ်းယူႇၵႂႃႈ ၊ ယူႇတီႈ RCSS/SSA တႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈထွႆပၼ်ယဝ်ႉ လႄႈ တေသိုပ်ႇၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇၵူၺ်း ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် RCSS/SSA ပုတ်ႈဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶဝ် ပွၵ်ႈၵႂႃႇယူႇၶိုၼ်းႁိူၼ်း လႆႈလီငၢမ်းယဝ်ႉၼႆ ၶႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၸိူဝ်းလႆႈပၢႆႈၽေး ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉၸိူင်ႉၼႆ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26−29 December 2020 သိုၵ်း TNLA လွၵ်ႇငိူတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းထုင်ႉလွႆဢၢၼ်ဝႃႈ ပေႃးလဵင်ႉၶဝ်ႈလဵင်ႉၼမ်ႉ RCSS/SSA ဝႆႉၼႆၸိုင် တေဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်သင် လႄႈ တေၶဝ်ႈယိုဝ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးလူႉၵွႆတင်းသဵင်ႈ ၼႆလႄႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၸၢၵ်ႈ ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းၶႃး ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇၶၢမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈတင်းၼမ်။
ပၼ်ႁႃၼႆႉၵေႃႈ တႄႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 November 2015 ၽွင်းသၢႆသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ 701 ထုင်ႉမၢဝ်း ၵႂႃႇထွမ်ႇပၢင်သပ်းလႅင်း တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ မိူဝ်းၽွင်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈသိုၵ်း TNLA လႄႈ RCSS/SSA ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆးမိူၼ်ၵၼ်၊ မီးၽူႈၶဵၼ် ပဵၼ်ၵေႃႉလဵဝ် ၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇႁၼ်ၽိတ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈပွင်ႇလႅင်းပၼ် လွင်ႈတေၸႂ်ႉသဵင်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းသေ မိူဝ်ႈသၢႆသိုၵ်း RCSS/SSA ႁွတ်ႈထိုင်တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးၵဝ်ႇ ဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢႆႇ ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်း TNLA ႁႅင်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ 300 မူၵ်းယိုဝ်း/လွမ်ႉယိုဝ်း လႄႈ ၽၢႆႇ RCSS/SSA လႆႈတူၵ်းသုမ်း ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း 3 ၵေႃႉ ၊ လႆႈႁၢမ် 2 ၵေႃႉ ၊ ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးပႆလႆႈလီ မီး 5 ၵေႃႉ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းမူတ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းသေ ထုၵ်ႇ TNLA တီႉၺွပ်းလႆႈ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈမီး (ၵမ်းလိုၼ်းထုၵ်ႇ TNLA ႁႅမ်တၢႆယဝ်ႉ) ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ TNLA ပေႃးတေၵိုတ်းယိုတ်း လႆႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ RCSS/SSA ပိုတ်ႇၽၵ်းတူ ႁပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းတႃႇသေႇ လႄႈ တေၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးမၼ်း တႃႇဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႈသၢမ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇ၊ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ လႄႈ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး တီႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Mizzima ဝႃႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼေႃႇယထႃႇ၊ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ လႄႈ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈ တီႈႁိမ်းတၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇၶႃႈဢေႃႈ၊ ၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်မွၵ်ႈသၢမ်လိူၼ်ပၢႆသေ သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈမွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း 80 % ၼႆႉယဝ်ႉၶႃႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇဝႃႈ တေၵေႃႇသၢင်ႈဝႆးပေႃးပဵၼ်ထၢၼ်ႇၼၼ်ႉ၊ လွင်ႈၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉၼမ် ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉ လႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းၾၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
လႆႈႁပ်ႉႁူႉထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2021 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး၊ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၸိင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ယမၶ) ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလူလွမ်တူၺ်းဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႈသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉၽၢႆႇၼႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈဝဵင်းပၢင်ဢူးသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သမ်ႉၶိုၼ်းမႃးၵေႃႇသၢင်ႈထႅင်ႈ တီႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်တိုၵ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈ တီႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ သမ်ႉပၢႆယႂ်ႇလိူဝ်သေ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းပၢင်ဢူးၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ 2015 ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ (MNDAA) ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းယဝ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းသိုၵ်းသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းၽွင်း တေႃႈလဵဝ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉၵုမ်းၵမ်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ တင်ႈတႄႇ ၼႂ်းလိူၼ် August 2021 မႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ (MNDAA) ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းတင်းၼမ် ၽၢႆႇ MNDAA သိမ်းလႆႈၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းၼမ် မိူၼ်ၵၼ်။
မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢွင်ႇသၢၼ်း လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈသေ ထိုင်တီႈဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 15 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၽိုၵ်းသိုၵ်းၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉ ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈၽိုၵ်းသိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉဝႆႉဝႃႈ Fleet Exercise 2020 ၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉလမ်းၼႆႉ သိုဝ်ႉမႃးတီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ INS Sindhuvir ပဵၼ်သႅၼ်းမဵဝ်း Kilo class ၸႂ်ႉႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼမ်ႉမၼ်းတီႇၸႄႇသေ ပဵၼ်ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ မဵဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်တိုၵ်းယိုဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉလမ်းၼႆႉ ပၼ်ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ “မင်းရဲသိင်္ခသူ” ၼႆသေ လမ်ၼမ်ႉလႆႈတၢင်းလိုၵ်ႉ 800 ထတ်း၊ ၵူၼ်းၶီႇၸွမ်းလႆႈမွၵ်ႈ 45 ၵေႃႉ၊ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းယူႇၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇလႆႈတၢင်းႁိုင် 45 ဝၼ်း၊ ႁႅင်းတၢင်းဝႆးၼႆႉ Snorting:6,000 mi (9,700 km) at 7 kn ဢမ်ႇၼၼ် 13 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ (မွၵ်ႈ 8 လၵ်းပၢႆ) တေႃႇၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း လႄႈ မီးပႃးၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ဢၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းၼႂ်းၼမ်ႉ တေႃႇပီႇတူဝ်ႇ (Torpedo) ပႃးၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတႄႇသင်ႇသိုဝ်ႉႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉၼႆႉတႄႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ၽိုၵ်းသိုၵ်း ၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈဢၼ်လႆႈႁၼ် ဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတူင်ႉၼိုင် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလီဝႃႈ ပဵၼ်သႅၼ်းတႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်တိုၵ်းယိုဝ်း ၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈဝႃႈၼႆ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းရတ်ႉသျႃးႁဵတ်းဢွၵ်ႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉပူၼ်ႉမႃး ဝၢႆးလင်ပီႊ 1980 ဢိၼ်းတီးယႃးသိုဝ်ႉဢဝ်သေ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၸဵတ်း July 2019 ၶိုၼ်းမႃးၶၢႆပၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈၽၢၼ်ႇတၢင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ Hindustan Shipyard Limited (HSL) ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ႁူမ်ႈပႃးတင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၶၢႆပၼ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆသေတႃႉ မိူင်းရၢတ်ႉသျႃး၊ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶၢႆပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇမိူၼ်ၵဝ်ႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်းၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 2016 ၼၼ်ႉမႃး မိူင်းဢၼ်ၶၢႆၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးယူႇ (7) မိူင်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မိူင်းၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉပႃးႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉမိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်း ၽၢႆႇတပ်ႉၼမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိူဝ်ႈၶူဝ်းသိုၵ်း သီသွမ်ႇသေၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ မိူၼ်ၵၼ်။
မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ − ၼင်ႇႁိုဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃးတေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶတ်းၸႂ်ၵူႈလၢႆးတၢင်းသေ ႁႃသိုဝ်ႉႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉမႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေတူင်ႉၼိုင်လႆႈ ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉ ပၢင်ႇလၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၵႅတ်ႇၶႄၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇဝႆႉ၊ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉလမ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တႃႇၽိုၵ်းႁေႃႈဝႆႉႁႂ်ႈမိုတ်ႈၵၼ်ၵူၺ်း မိူဝ်းၼႃႈမႃး တေမီးႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ဢၼ်လီလိူဝ်သေၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူင်းမၢၼ်ႈမီး လႅၼ်လိၼ်ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း ပၢင်ႇလၢႆႇ မွၵ်ႈ 1,300 လၵ်း၊ ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ 144,000 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း လႄႈ ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ မီးၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝဝႆႉ တင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
မိူင်းဢၼ်မီးၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇတိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ် လႄႈ မိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးတႄႉ မီးႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ်ၵေႃႈ သိုဝ်ႉႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ (2) လမ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းထႆးတႄႉ လႆႈသင်ႇသိုဝ်ႉ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉတီႈမိူင်းၶႄႇဝႆႉ တႃႇ (3) လမ်းၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းလႄႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းဢၼ်မီးၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျႃး ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၼ်မီးလႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉၵၼ်ၵူႈမိူင်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Python (programming language)
Python ၼႆႉပဵၼ် high-level programming language[2] ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ လၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ သၽေႃးတြႃး ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ Python ၼႆႉ ဝႆႉပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇဢၢၼ်ႇလူငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3] ဢၼ်ပဵၼ် Core syntax Python လႄႈ semantics ၼႆႉ ပဵၼ် minimalist သေ မီးဝႆႉ ယေးယွင် standard library ဢၼ်ၸေးၸုင်ႇယဝ်ႉ။ Python ၼႆႉ လွင်ႈဢဝ် whitespace ၸႂ်ႉပဵၼ် block delimiter ၼႂ်းၵႄႈ programming languageၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉ unittest သေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ Test case ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းလႆႈၼင်ႇၼၼ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇသေ ၵူတ်ႇထတ်းလႆႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ Interview with Guido van Rossum (July 1998). Archived from the original on 2012-03-30။ Retrieved on 2019-01-16၊ 2007။ Retrieved on 29၊ 2007။
- ↑ What is Python Good For??accessdate=2008-09-05. General Python FAQ. Python Foundation.
- ↑ What is Python? Executive Summary. Python documentation. Python Foundation. Retrieved on 2007-03-21။


text:
ဢမူႉၶတီး ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းတီႈလုမ်းတြႃးၼၼ်ႉ လႆႈတေႃႇသူႇၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၵႂႃႇ ၵူႈဝူင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 5 October 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ဢမူႉၶတီး ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇမဵဝ်းဢွင်ႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလုမ်းတြႃးၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸႅတ်ႈထၢမ်ၵႂႃႇယူႇမိူၼ်ၵၼ်။
ယၢမ်းလဵဝ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လႆႈတေႃႇသူႇဢမူႉၶတီး (10) ဢမူႉၶတီး ၊ ဝၼ်းၸၼ်လႄႈ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း 5 ဢမူႉၶတီး၊ ဝၼ်းၽတ်း 1 ဢမူႉၶတီး လႄႈ သွင်ဝူင်ႈၼိုင်ႈဝၼ်း ဝၼ်းသုၵ်းသမ်ႉ 4 ဢမူႉၶတီး(လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ)ၼႆယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ဢမူႉၶတီး မတ်ႉတႃ 505 (ၶ) လွင်ႈသေႃႇသူၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ လုမ်းတြႃးယွၼ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈၵူၼ်းပၼ်သၢၵ်ႈသေႇၽၢႆႇ ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇလႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ႁူမ်ႈတင်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မဵဝ်းဢွင်ႇၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တင်းသၢမ်ၵေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ တေဢမ်ႇတၢင်ႇသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသၢၵ်ႈသေႇယဝ်ႉ တင်း (3) ၵေႃႉ တေၶိုၼ်းၶၢမ်ႇပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇသေ တေႃႇသူႈဢမူႉၶတီးၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ယူႇတီႈလုမ်းတြႃးတေၸႅတ်ႈထၢမ်ၵႂႃႇ ၼိုင်ႈဝူင်ႈလႂ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်းၵူႈဝူင်ႈ ဝၼ်းထီႉ 12 October 2021 တေတႄႇၸႅတ်ႈထၢမ် ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ၊ ဝၼ်းထီႉ 26 October 2021 တေၸႅတ်ႈထၢမ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လႄႈ ဝၼ်းထီႉ 02 November 2021 တေၸႅတ်ႈထၢမ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မဵဝ်းဢွင်ႇၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 October 2021 ဝၼ်းသုၵ်းပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈဢမူႉၶတီး လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ (4) ဢမူႉၶတီးၼၼ်ႉသေ ဢူးၽဵဝ်းမိၼ်းတဵင်း ၽွင်းလူင်တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ (ၵဝ်ႇ) ယွမ်းႁပ်ႉတီႈလုမ်းတြႃးဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ မီးလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 6 သႅၼ်လႄႈ ၶမ်းၶွၵ်ႉ 7 ၸွႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢူးၽဵဝ်းမိၼ်းတဵင်း ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းတဵင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈယွမ်းႁပ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်ၵႂႃႇ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈယႃႉၵဝ်း လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လႄႈ ဢူးၽဵဝ်းမိၼ်းတဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႈလဵဝ် လႆႈၼူၵ်ႉသွင်တူဝ် ၶဝ်ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼၼ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ယပၶ) တူၼ်ႈတီးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇယဵပ်ႇမၢၵ်ႇၽႃႇ ၸွမ်းတပ်ႉမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸွမ်းတီႈလိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 2 June 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉ ၶမယ (423)၊ ၶမယ (424)၊ တပ်ႉၽၢႆႇတေႃႉသူင်ႇ ႁူမ်ႈတင်း လိၼ်တပ်ႉမၢၼ်ႈ ပိဝ်ႇႁႃႇသိုၵ်းမၢႆ (1) ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 300 ဢေႇၵၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁၢင်ႈၵၢင်ႇမၢၵ်ႇယဵပ်ႇမၢၵ်ႇၽႃႇ ၸွမ်းလႅၼ်တပ်ႉဝႆႉၵူႈတီႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵႅတ်ႇၶႄၽေးၶဵၼ်လႆႈ ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇယဵပ်ႇမၢၵ်ႇၽႃႇ ၸွမ်းလႅၼ်တပ်ႉမၢၼ်ႈၶဝ်လႄႈ တႄႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 3 June 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 07:00 မူင်းၵႂႃႇ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ တူဝ်သတ်းလဵင်ႉလူၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၸမ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႃးလႃး ၼႆယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်သတ်းလဵင်ႉလူၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇယဵပ်ႇၺႃး မၢၵ်ႇယဵပ်ႇမၢၵ်ႇၽႃႇ ၸွမ်းလႅၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉသုမ်း သၢႆၸႂ်ပေႃးၼႆၸိုင် ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသင် ဝႃႈၼႆ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇယဵပ်ႇမၢၵ်ႇၽႃႇၸွမ်းလိၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သူင်ႇၸူး ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႂ်းပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ တႃႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်လိူၼ် May 2021 ၼႆႉမႃး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢိၵ်ႇပႃး ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈလူမ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်း ထိုင်ၼႂ်းဝဵင်းသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်း လၢႆလၢႆတီႈယဝ်ႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇသဝ်း ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ထုင်ႉမၢဝ်း တုင်းလူႇၶၢမ်ႇငိုၼ်းတွင်းတီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းသေ သိုပ်ႇဢဝ်ငိုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယိင်းၼွင်ႉဢွမ် တၢင်တူဝ်ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ်သေ ဢဝ်ငိုၼ်းသိုဝ်ႉၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ်၊ ၽႃႈယၢင် (မူဝ်းၵႃႇ) ဢိၵ်ႇတင်း ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်ႉထႅင်ႈ လၢႆလၢႆလွင်ႈ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,035,500 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉသၢမ်မိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင် ႁႃႈပၢၵ်ႇပျႃးတဵမ်တဵမ်) လႄႈ တူဝ်ငိုၼ်း 964,500 ပျႃး (ၵဝ်ႈသႅၼ်ႁူၵ်းမိုၼ်ႇသီႇႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး ပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်မီးတီႈဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၼႃးၼိူဝ် ဢိူင်ႇပၢင်ၵေႇတု ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်းတႃႇသိုဝ်ႉ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ ၼႆသေ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် လႆႈဢဝ်တူဝ်ငိုၼ်း 850,000 ပျႃး (ပႅတ်ႇသႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး မိူၼ်ၵၼ်။
ၸၢႆးၶိူဝ်းႁၢၼ် ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် လၢတ်ႈၼႄတီႈ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ ငိုၼ်းဢၼ်ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် လႆႈၸွႆႈထႅမ် ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈတုင်းလူႇၶၢမ်ႇမႃးတီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ၵူႈတီႈတီႈၵူၺ်းၶႃႈလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉ တီႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းမႃးတေႉတေႉၶႃႈ၊ ၶႂ်ႈၽၢၵ်ႇၵႂၢမ်းထိုင် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်း ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ထတ်းသၢင်တူၺ်းလီလီယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈၸွႆႈထႅမ်မႃးၼႆဢေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် မၼ်းမီးၸွတ်ႇ မီးၸေးၼႃႇၽႅဝ် ၵူဝ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ၸွႆႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈမႅၼ်ႈတၢင်းမၼ်းသေ ၵူဝ်ထုၵ်ႇပႅတ်ႉလႅၼ် ဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် မီးလွင်ႈၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်း ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႄႈသင်၊ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်းလႄႈသင်၊ ၶႂ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းလူႇတၢၼ်းငိုၼ်း ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီ ပေႃးၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ယိင်းဢွၼ်ႇ မၢႆၾူၼ်းၶႄႇ 137 6329 7106 ၊ ၸၢႆးႁၵ်ႉၶိူဝ်း မၢႆၾူၼ်းၶႄႇ 175 8711 3100 ၊ ၸၢႆးၶိူဝ်းႁၢၼ် မၢႆၾူၼ်းမၢၼ်ႈ 09 960 217 636 ၼႆႉလႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၽႄႈလၢမ်း ၼမ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၵူႈဝၼ်း တီႈမိူင်းဢီႇတလီႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ဢမ်ႇယွမ်း (3,000) ပၢႆ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း (300) ပၢႆ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် (Brazil) မီးၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင် လၵ်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ ယွၼ်ႉၵူဝ်တိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ18 March 2020 တီႈမိူင်းဢီႇတလီႇ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သုၼ်ၵၢင် တီႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် Coronavirus 2019 ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 ၼႂ်းၵုၼ်ယူႇရူပ်ႇ (Europe) ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၵူႈတီႈၵူႈမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း မိူင်းသပဵၼ်ႇၵေႃႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ဢမ်ႇယွမ်း (100) ပၢႆ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ World Health Organization (WHO) ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးလွင်ႈ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉၵူႈၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (24) ၸူဝ်ႈမူင်း (ၼိုင်ႈဝၼ်း) မိူင်းဢီႇတလီႇ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သုင်ထိုင် (3,526) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ (345) ၵေႃႉ၊ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် (1,178) ၵေႃႉ၊ (135) ၵေႃႉ၊ မိူင်းသပဵၼ်ႇ ၵူၼ်းပဵၼ် (1,884) ၵူၼ်းလူႉတၢႆ (191) ၵေႃႉ လႄႈ တီႈမိူင်းဢီႇတလီႇၼႆႉ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်း (31,506) ၵူၼ်းလူႉ သဵင်ႈတၢႆ (2,503) ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 March 2020 ဝၼ်းၸၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် (Brazil) ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆသေ သင်ဝႃႈပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉ တေၶဝ်ႈၶွၵ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၵူဝ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၶဝ်ႈၵႂႃႇၽႄႈလၢမ်း ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ (4) ၶွၵ်ႈၶင် ၸမ်မွၵ်ႈ (1,000) ၵေႃႉ လၵ်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵုမ်းၶွၵ်ႈၶင် တိုၵ်ႉတီႉၺွပ်းလႆႈၶိုၼ်း (174) ၵေႃႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Mirror ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ တီႈမိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇၵေႃႈ မီးလွင်ႈပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် 50% ၼင်ႇႁိုဝ်တေလူတ်းယွမ်းလႆႈ ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇၸွမ်းၵၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃ ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၵၼ်လႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ လႄႈ ယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင်ၵမ်ႈၽွင်ႈ တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။ တီႈမိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 (16,169) ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ (988) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ18 March 2020 မိူင်းဢၼ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မီး (167) မိူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ မီး (198,730) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်း မီး (7,989) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း မီး (82,779) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
(ၶေႃႈမုၼ်း ဝၼ်းထီႉ 16 March 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်း 13:20 မူင်း)
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လွင်းလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင် (မၢၼ်ႈ: လောင်းလုံမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Launglong Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလွင်းလူင်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်ၼႆႉ တင်း ဝဵင်းထဝႄႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 18 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 56.


text:
ယွၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉသေ ၸူဝ်ႈၽွင်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းပဵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ ယွမ်းလူင်းသေတႃႉ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢွၵ်ႇၶေႃႈသင်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁၢမ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 21 April 2020 (လိူၼ်ႈႁႃႈလပ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Daily Mail ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢွၵ်ႇၶေႃႈသင်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁၢမ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၵူႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶဝ်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လူၺ်ႈဢၢင်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉတိုၵ်ႉလူဝ်ႇတေႃႇသူႈၽူႈၶဵၼ် တီႈတူၺ်းဢမ်ႇႁၼ်တူဝ်မၼ်းလႆႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေလွတ်ႈၽေးလီၼၼ်ႉ ၵႃႈတေလႆႈ ဢွၵ်ႇၶေႃႈသင်ႇႁၢမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉသေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လၢႆလၢႆမိူင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ (2) လၢၼ်ႉပၢႆ ဝႃႈၼႆ၊ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းၸႅင်ႈလႅင်းလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶေႃႈသင်ႇႁၢမ်ႈၼႆႉ သမ်ႉတေၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်ၼၢၼ်းၵႃႈႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 April 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႆႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၽၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ ၵိုတ်းယိုတ်းဝႆႉ လွင်ႈၸၢႆႇငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ လုမ်ႈၾႃႉ World Health Organization (WHO) တေသိုပ်ႇထတ်းထွင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ လႆႈၽိတ်းပိူင်ႈႁၢႆႉႁႅင်း လႄႈ ယင်းဢမ်လပ်ႉပႃး လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 April 2020 ၼၼ်ႉ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇလီၵိုတ်းယိုတ်းလႆႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်း ယူႇတီႈၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၵွၼ်ႇမၼ်းတေၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈထူပ်းၽေးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၸွမ်းဝႃႈၼႆ၊ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ သင်မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇသေ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်မီးလွင်ႈႁူႉႁၼ်သေ ဢမ်လပ်ႉၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉၸိုင် ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေႁပ်ႉတၢမ်ႇ တၢင်းၽိတ်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ် မိူဝ်ႈၼႆႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (28,123) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး (792,938) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (1,939) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းသဵင်ႈတၢႆတင်းမူတ်း (42,518) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 21 April 2020 လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ The New Daily မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၽွင်းလူင်မိူင်း ဢေႃးသတြေးလီးယႃး တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈမီး လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းႁႃတူၼ်ႈတေႃ ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus 2019 တီႈတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်လႆႈၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ တင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႄႈ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်းမီး (6,642) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး (71) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ မီးလွင်ႈဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းပႃးထိုင် ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ဢၼ်လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ် တီႈတၢင်းမိူင်းၶႄႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈထုၵ်ႇၼီႈၵုင်ႇမုၼ် ၵၼ်ဝႆႉ တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဝႆႉလႄႈႁိုဝ် ထိုင်တီႈလႆႈၶႂၢင်ႉပိုတ်ႇပၼ် ၵၢတ်ႇၶၢႆတၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်တီႈၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ ဢၢင်ႈဝႃႈ တႄႇၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် Coronavirus 2019 တီႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ ၸႄႈမိူင်းႁူဝ်ပိူၺ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 21 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလပ်း ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (210) မိူင်း၊ (210 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်းမီး (2,489,956) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ မီး (170,552) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်း ၶိုၼ်း မီး (653,190) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 21 April 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:50 မူင်း)။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သၼ်လွႆမိူင်းတႆး
သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်းလွႆ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယၢဝ်းထိုင် မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႊလႄႈ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢႆတူၼ်းလွႆယၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းသေ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် မီးပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်ႊလိၼ်ၵွင်းလွႆတႆးယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႊတီႈ လွႆႊမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵႄးၼမ်ႉလႄႈ ထုင်ႉဝူဝ်ႇတင်းၼမ်လၢႆ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးၸွမ်း တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႊလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၼိူင်ႈသၢႆၼိူင်ႈတူၼ်းၼႆႉ တၢင်းသုင်မၼ်းမီးတေႃႇ 2,500 မီးတိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆ ဢၼ်သုင်သုတ်းတီႈမိူင်းထႆး ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 2,565 မီးတိူဝ်ႇ(8,415 ထတ်း)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊသၼ်လွႆ ဢၼ်ၶၼ်ႈပၼ် ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းထႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၼ်လွႆၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွႆလႃၼႆယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိၼ်ထုၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈတွၼ်ႊလိၼ်သုင်ၶွင် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ယင်းမီးပႃး ၼွင်တင်းၼမ်လၢႆ ၼင်ႇၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးႁိမ်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လႅၼ်ႊတီႈၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႊ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ၵွပ်ႈႁူဝ်ဢႃႇလူးတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ၽွင်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း (76) ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းယွၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းတူႇရၵီႇ မႄႇပလူ သႃႇပုတ်ႇသူဝ်ႇလူႇ (Mevlüt Çavuşoğlu) လႄႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ရႅတ်ႇၼူဝ်ႇ မႃႇသူႇတီႇ (Retno Marsudi) ၽွင်းလူင်သွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပႃးဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းတူႇရၵီႇ မႄႇပလူသႃႇပုတ်ႇသူဝ်ႇလူႇ (Mevlüt Çavuşoğlu) လၢတ်ႈဝႃႈ ႁၼ်လီ ၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း လႄႈ ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယူႇ လွင်ႈမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢၼ် လွင်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းလူင်သွင်မိူင်းၼႆႉ ယင်းလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ပႃးထႅင်ႈ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တိူဝ်းၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်ႁၼ်ထိုင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်လႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တေႉတေႉလႄႈ ထုၵ်ႇလီတိူဝ်းၽိူမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉထႅင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢိၼ်တူဝ်ႇၼီးသျႃး လႄႈ တူႇရၵီႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသွင်မိူင်းၼၼ်ႉ ပေႃးတေတိူဝ်းမၼ်ႈၵိုမ်း လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ပေႃးတေတိူဝ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇသေ လုမ်ႈၾႃႉဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸွင်ႇတေႁႄႉၵင်ႈပေႉလႆႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းသၢႆၽၼ်းမႂ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၶွမ်ႇပၼီႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ ႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇ Pfizer – BioNTech၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ Moderna၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ CureVac လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ AstraZeneca တင်းၼမ် 4 ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ ၼႅတ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ၸၢမ်းသမ်းတူၺ်းယႃႈယႃ ႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ တႄႇထူပ်းႁၼ် တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်း လႄႈ မီးလွင်ႈၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း တိတ်းၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈလိူဝ်သေ ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵတ်းသိပ်း (70%) ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ ၶွမ်ႇပၼီႇ Pfizer – BioNTech လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႈယႃႈႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း သႅၼ်း mRNA ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေတိုၵ်ႉတေႃး ဢဝ်ပေႉလႆႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉလႆႈယူႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းသႅၼ်းယႃႈယႃ mRNA ၼႆႉ မီးသၢၼ်ဢမီႇၼူဝ်ႇ (Amino Acid) ဝႆႉယူႇတင်းၼမ် 1,270 မဵဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းသမ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း သၢၼ်ဢမီႇၼူဝ်ႇ (Amino Acid) လႆႈ 9 မဵဝ်း၊ ပွင်ႇဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ တိုၵ်ႉဢဝ်ပေႉလႆႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၵဝ်ႈ (99%) ၼႆယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ယူႇတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ Moderna လႄႈ AstraZeneca ၵေႃႈယိုၼ်ယၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ မႅင်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ သေတႃႉၵေႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉတေႁႄႉၵင်ႈလႆႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
သၢမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 21,113,528 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 360,078 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 12,436,958 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တင်းမူတ်းမီး 10,341,291 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 149,686 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 9,946,867 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 9,946,867 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 7,733,746 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 196,018 ၵေႃႉ၊ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 6,813,008 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 04 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (218) မိူင်း (218 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး (85,520,240) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး (1,850,941) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း သမ်ႉမီး (60,486,965) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 04 Januar 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14:50 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ယူႇဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ ယူႇ 40 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းသဝ် ဝၼ်းထီႉ 18 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ယူႇထႅင်ႈ 4 ပွၵ်ႈသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းတေၸၢင်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းလိူဝ်မႃးထႅင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တေႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁူဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈႁူၵ်း (June 2021) ၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA တႄႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈ 700 ပၢႆ လႆႈပၢႆႈမႃးႁႃယူႇ ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်းဝႆႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 September 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တႃႇ 36 ၵေႃႉ ၼႆႉ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်ပဵၼ် COVID-19 ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈၽွင်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းပၢႆးၽေး တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 40 ပၢႆ ၼႆႉယူႇသေ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၼႆႉ လႅပ်ႈတေမီးယူႇမွၵ်ႈ 80 ပၢႆ ၼႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2021 ၼႆႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 40 ၼႆႉယူႇ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၼႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 70 ပၢႆ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢႃႇယု ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ 20 ထိုင် 60 ၼႆႉသေ ၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁၢႆႉႁႅင်းဝႃႈၼႆ။
ၽူႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈ ႁူင်းယႃမိူင်းၵူဝ်းယဝ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄပဵၼ်သွင်တီႈသေ မေႃယႃလူင် လႄႈ မေႃယႃဢွၼ်ႇ/ၽူႈလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ် (Nurse) ၶဝ် ၸွႆႈၵၼ်တူၺ်းထိုင် ယူတ်းယႃပၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႈ (August 2021) ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း မွၵ်ႈ 700 ပၢႆ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းသေ မႃးယူႇဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 17 September 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉသူင်ႇၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း 2 လမ်း လႄႈ ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းသိုၵ်း မွၵ်ႈ 30 လမ်းၼႆႉ ၵႂႃႇတၢင်းပၢင်ႇသၢႆးထႅင်ႈယူႇသေ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 18 September 2021 ၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလၢတ်ႈဝႃႈ တီႈႁိမ်းဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်းၼႆႉ လႆႈငိၼ်းသဵင်ပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ပဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းမွၵ်ႈၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းပၢင်ႇသၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ တီႈပၢင်ႇသၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈယူႇဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 18 September 2021 ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 4 ပွၵ်ႈ ႁိမ်းဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း လႄႈ ႁိမ်းဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်ဢဵၼ်ႁဵင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းတေၸၢင်ႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈထႅင်ႈသေ သင်ဝႃႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တိူဝ်းၼမ်မႃးၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵေႃႈ တေတိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 August 2021 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Ministry of Health, National Unity Government of Myanmar) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸွႆႈပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝႃႈ ၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတိတ်းၸပ်း လႄႈ လူႉတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈႁူၵ်း (June 2021) မႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈယႂ်ႇတႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တႃႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ် ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈႁူၵ်း (June 2021) ၼၼ်ႉမႃး သင်ဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ဢၼ်ယူႇၵိၼ်ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးသေၵေႃႉၵေႃႉ လႆႈလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် လႄႈ လႆႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆၸိုင်ႈ ယွၼ်းတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ၸွႆႈလူင်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၵႂႃႇဝႃႈၼႆသေ ပိုတ်ႇဝႅပ်ႉသၢႆႉၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉယူႇ လူၺ်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇလၢႆး ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9 August 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈတၢႆယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 12,000 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇပႃး တူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ယူတ်းယႃ တူဝ်ယူႇ တီႈႁူင်းယႃဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်ယူႇတီႈႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵူၺ်းပဵၼ်တူဝ်ၼပ်ႉ တီႈႁူင်းယႃ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁႃၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ တူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေပႆႇၸႂ်ႈ ဢၼ်တႅတ်ႈတေႃး မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ မၼ်းဝႃႈၼႆ။
ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မီးယူႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ်သိပ်း (30%) သေ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းလႄႈ မိူင်းၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတၢႆယွၼ်ႉ COVID-19 ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးသေ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ပဵၼ်ထီႉသွင်ယဝ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်ထီႉသၢမ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ။
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႄႇမီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ မိူဝ်ႈ 23 March 2020 သေ ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ 10 မိူင်းၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လႆႈသမ်းယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 January 2021 ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 9 August 2021 ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိူဝ်းထႅင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ တႃႇၵုမ်းထိင်း တၢင်းပဵၼ်ႁႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ လုမ်း တႄႇဢဝ် ဝၼ်းထီႉ 9-15 August 2021 ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢၼ်းတၼေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ (မၢၼ်ႈ: ပန်းတနော်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pantanaw Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
Tuesday, February 7, 2017
သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆႈ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ်
ဢိင်ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ်ၼႆႉသေ ၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ (Academic Writing ) ၵႂႃႇတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ ၸိုင်ႈထႆးၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထိ 07.02.2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 03.30 မူင်းၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶူး Dr. သႅင်ႁိူင်း ၼႃရိၼ်တ လၢႆးၶႃႈ (ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃး) လႆႈမႃးပူင်သွၼ် လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ Academic Writing လႄႈလၢႆးလူဢၢၼ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈတႄႇၵႂႃႇလၢႆလၢႆလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 04.45 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇသႅင်ႁိူင်း ၼႃရိၼ်တ (ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃး)ႁဝ်း လႆႈမႃးပူင်သွၼ်ပၼ် လွၵ်း လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈ သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ် ပေႃးတေမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆး ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးပိုၼ်ၽႄပၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇသႅင်ႁိူင်း ၼႃရိၼ်တႁဝ်း မီးဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈသင်ႇၶတႆးႁဝ်း မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆး ၼင်ႇဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈ ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၵွပ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈႁူႉပႃးဝႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် လႄႈ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းယၢပ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ၊ သင်ႁဝ်းႁူႉလၢႆးမၼ်းလီလီၼႆ တေလႆႈတွပ်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇယၢပ်ႇၼႆယူႇ။ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီ တႃႇယုၵ်ႉယွင်ႈႁွင်ႈသုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တႅမ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ႁဝ်းမီးၽူႈမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်၊ ၵၢၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးႁဝ်း ၵေႃႈတေၼမ်မႃးမွၵ်ႈၵႃႈၼၢၼ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈ ယိုင်ႈႁဝ်းမီး ၽူႈမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼမ်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼမ်၊ ယိုင်ႈႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼမ်၊ ယိုင်ႈၽူႈၶဵၼ်တႆးႁဝ်း ယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
Posted by တႆးၼုမ်ႇ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၸိူဝ်ႉမႅင်းၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼိုင်ႈဝၼ်း 300 ပၢႆသေတႃႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးမေႃယႃ တႃႇယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းတီႉၺွပ်း ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 July 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း CNN ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ Coronavirus ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉႁၢႆႉႁႅင်းမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ မီးလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း CDM ဢမ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ မေႃယႃ ၸွမ်းႁူင်းယႃဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇႁူင်းယႃ ၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉ ဢွၵ်ႇသီၵျိၼ်ႇမႃးယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ် ၸွမ်းႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်း ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေး ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်း တိူဝ်းၼမ်မႃးၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်လႆႈႁၼ်ၵၼ် မီးၵူၼ်းမိူင်းၼႅၼ်ႈၼႃ ဢွၼ်ၵၼ်ၸုၵ်းပႂ်ႉထႅမ်တဝ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၸွမ်းႁူင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ပေႃးတဵမ်ၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈ၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းၸွမ်းဝတ်ႉဝႃး လႄႈ ပႃႇၸႃႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်ႁွင်ႉသႅၼ်ႇႁႆႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ လႄႈ လႆႈၸုတ်ႇၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆယူႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းယွၼ်ႈတင်းမူတ်းၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ဝၢႆးၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းတီႉၺွပ်းမေႃယႃ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ထိုင်တီႈဢမ်ႇမီးမေႃယႃ တႃႇယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်း တေႇလ်တႃႇ ဢၼ်တႄႇၵူတ်ႇထူပ်းႁၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ၽႄႈလၢမ်းၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းမိူင်းၶျၢင်း ဢၼ်မီးလႅၼ်လိၼ် တိပ်းၸပ်းဢိၼ်းတီးယႃး ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
Thomas H. Andrews ၽူႈလၢႆးငၢၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၽၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈမေႃယႃလူင် ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်းၼႆသေတႃႉ၊ ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁပ်ႉႁွင်းပၼ်ဝႃႈ မေႃယႃၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇထုၵ်ႇၺႃးတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင် ယွၼ်ႉလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 6,701 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမီး 253,364 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 319 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 6,133 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 173,926 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (The Food and Agriculture Organization of the United Nations ) ဝႃႈ ၵူႈပီးပီႊၼႆႉ မီးၵူၼ်းယူႇမွၵ်ႈ 600 လၢၼ်ႉၼႆႉ ယူႇဢမ်ႇလီၵိၼ်ဢမ်ႇဝၢၼ် ယွၼ်ႉလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်သေ ၼႂ်းၼၼ်ႉဢၼ်လူႉတၢႆမၼ်းၵေႃႈ ၼိုင်ႈပီႊၼႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 4 သႅၼ်ပၢႆ ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
Dominique Burgeon ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (FAO) ဝႃႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇၵူၼ်းမွၵ်ႈ 600 လၢၼ်ႉ ၵိၼ်ယူႇၵူႈပီႊပီႊၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ၼႂ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်ၵိၼ်ၼၼ်ႉ တေမီးပႅတ်ႉတီးရီးယႃး (Bacterial)၊ မႅင်းတွင်ႉ ၊ ငူၼ်ႉမဵဝ်းၸၢင်ႈမိူဝ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ထၢတ်ႈသၢၼ်ၶေးမီးသေ ၵိၼ်ယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႆႉ ယူႇဢမ်ႇလီၵိၼ်ဢမ်ႇဝၢၼ် ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းယူႇဢမ်ႇလီ 10 ၵေႃႉ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ တိုၼ်းလူႉသၢႆၸႂ်ယူႇသေ ၵူႈပီႊပီႊၼႆႉ ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇမူတ်းသႂ် တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 420,000 ၵေႃႉ ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်သေ ယူႇဢမ်ႇလီၵိၼ်ဢမ်ႇဝၢၼ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉယၢပ်ႇဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်လီလီလႄႈ လွတ်ႈၽေးလီ ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇႁဵတ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ယဝ်ႉ တေႃႇထိုင်ၼႂ်းမိုဝ်း ၽူႈတေသိုဝ်ႉၵိၼ် ၊ ဢွင်ႈတီႈႁုင်မိုဝ်ႉ ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈတေႃႉသူင်ႇတီႈၼိုင်ႈၵႂႃႇတီႈၼိုင်ႈ ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တေလွတ်ႈၽေးလီၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လူဝ်ႇလွတ်ႈၽေးလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ လွင်ႈယႂ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်း FAO ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢွၼ်ၼႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပႆႇမီးၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 2019 ၼႆႉ ၵူၼ်းဢိုပ်းယၢၵ်ႈတေမီးယူႇမွၵ်ႈ 690 လၢၼ်ႉ ၼႆႉသေ ထိုင်ၼႂ်းပီႊ 2020 ယွၼ်ႉ COVID-19 သေ လႆႈပိၵ်ႉဝၢၼ်ႈပိၵ်ႉမိူင်း မီးၶေႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ယူႇလၢႆလၢႆလွင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 132 လၢၼ်ႉပၢႆၼႆႉ လႆႈထူပ်းၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လူတ်ႉတေႃႉတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်းလမ်းၼိုင်ႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလုၵ်ႉတႅၵ်ႇပဵၼ်ၾႆးတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်မီးၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးၼမ်လႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 28 ၵေႃႉ တီႈၸႄႈမိူင်း ၵူဝ်ႇၵျီႇ (Kogi) မိူင်းၼႆၵျီးရီးယိူဝ်းပွတ်းၵၢင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵႃးတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်းလမ်းၼိုင်ႈ ၶၢတ်ႇလွင်ႈၵုမ်းထိင်း ယွၼ်ႉပရဵၵ်ႈတႅၵ်ႇသေ ၽႃႇသႂ်ႇၵႃး (5) လမ်း၊ လူတ်ႉသၢမ်လေႃႉ (3) လမ်း၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ (2) လမ်း ဢၼ်မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း သၢႆလဵဝ်ၵၼ်သေယဝ်ႉ လုၵ်ႉတႅၵ်ႇပဵၼ်ၾႆး လၢမ်းမႆႈၵႂႃႇတင်းၼမ်ထိုင်တီႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 28 ၵေႃႉ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ US News လႄႈ Aljazeera ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၵႃးတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵႃးလူင် ၵႂႃႇၽႃႇသႂ်ႇၵႃးဢွၼ်ႇ (5) လမ်း ဢၼ်မီးၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼိူဝ်ၵႃးၼၼ်ႉသေ ၵႃးလူင်ပိၼ်ႈလူမ်ႉၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၽႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ထၢင်ႇတႄႉၵူၼ်းၼိူဝ်ၵႃးဢွၼ်ႇၶဝ် လူႉတၢႆထင်တီႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇတႅၵ်ႇလုၵ်ႉပဵၼ်ၾႆးၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 28 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် (9) ၵေႃႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉဢၢင်ႈၶၢမ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် တီႈဝဵင်း လူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျႃႇ (Lokoja) ၸႄႈမိူင်းၵူဝ်ႇၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈလႄႈ ဝီးတီးဢူဝ်းဢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ်တၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၵႂၼ်းၾႆးသီလမ် ၵဵၼ်ယႂ်ႇၵဵၼ်လူင်ပိဝ်ၶိုၼ်ႈၾႃႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ ၶိုင်ႈလၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉသေ Muhammadu Buhari ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆၵျီးရီးယိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ − မွင်ၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈတၢင်းၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႆၵျီးရီးယိူဝ်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵဝ်ၶႃႈလွမ်မႆႈၸႂ် ဝႆႉတႃႇတၢင်းၼႃႈထႅင်ႈ ၵူဝ်လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
တီႈမိူင်းၼႆၵျီးရီးယိူဝ်း ၵႆႉပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လူတ်ႉၵႃးၽႃႇၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆယူႇ၊ လွင်ႈလူတ်ႉၵႃးၽႃႇၵၼ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ၶႂ်ႈမီးၵူႈဝၼ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉ၊ ဢမ်ႇပေႃးမီးလွင်ႈလွတ်ႈၽေးၸွမ်းၼိူဝ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႃႈႁိုဝ်ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆသေ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵၢတ်ႇ လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆၵူႈပိူင် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 14 ဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ပၢင်ၵုမ်ၶွမ်ႇမတီႇ ၽၢႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ လႄႈ ႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထႅင်း COVID-19 ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 September 2021 ၼၼ်ႉသေ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵၢတ်ႇ လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆၵူႈပိူင် တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထီႉ 19 September 2021 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 2 October 2021 ၶၢဝ်းတၢင်း 14 ဝၼ်းလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၼိူဝ်ႉပႃ တႄႉၵေႃႈ ပၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးတီႈၽၢႆႇၼႃႈ ဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၼၼ်ႉဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵၢတ်ႇ လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆၵူႈပိူင်ၼႆႉတႄႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ တိူဝ်းၼမ်မႃးသေ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် မီး 230 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်လႆႈသႂ်ႇၶိူင်ႈထူၺ်ႈၸႂ် Oxygen မီး 9 ၵေႃႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇဢေႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ယင်းထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၶႃႈတႄႉၵေႃႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆၼႆႉ သင်ပၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆၼႂ်းၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ လႄႈသင် ပၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တီႈႁိမ်းဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇၵေႃႈလီ ၸဝ်ႈတၢင်းၶၢႆ လႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶဝ် ယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ် 6 ထတ်း သိုဝ်ႉၶၢႆ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ပၢႆးယူႇလီ COVID-19 မီးၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တေလီယူႇၶႃႈ၊ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ႁိမ်းၵၼ်မႃးသိုဝ်ႉၶၢႆ တီႈၵၢတ်ႇၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၸွမ်းၶၢင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း တီႈႁိမ်းဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇၼႆႉ သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈၵိုၼ်းသေ ၵၢတ်ႇလူင်ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇယဝ်ႉၶႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆတႄႉ ၵူဝ်ဝႃႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တေတိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20 September 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:30 မူင်း ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 446,573 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 17,073 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 398,220 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:ပၢႆးမွၼ်း
ပၢႆးမွၼ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်းယဝ်ႈ။ တူၺ်းႁၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လွင်ႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ၶဝ် မိူၼ်ႁိုဝ်၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ် မီးၼင်ႇႁိုဝ်၊ ၸရႅၵ်ႈၶဝ် ပဵၼ်ႁိုဝ်၊ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၶဝ် မီးၸၼ်ႉလႂ်ၼႆၵေႃႈ လၢမ်းႁူႉလႆႈယူႇ။ ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉၶဝ် မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉ ဝႃႈဝႆႉ ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ မၼ်းယင်းၼႄပၼ်လႆႈ တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်း လိူဝ်သေ ဢၼ်ၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႈ။
ပၢႆးမွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဝႃႈပွင်ႇသင်?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိင်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸႂ်တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈၶွၼ်းဝႆယဝ်ႈ။ ပဵၼ်ပိင်ႇၺႃႇ ဢၼ်သူၼ်းပၼ် ႁႂ်ႈၸေႇတၼႃႇ ၽုတ်းပေႃႇမႃး၊ ပဵၼ်ပိင်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ဝူၼ်ႉသေ ၶူင်ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးသေ ၸိူဝ်းဢၼ် လႆႈတူၺ်းႁၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးတၢင်းၶုၺ်ႉႁၼ်ၸွမ်း လႆႈပဵၼ် တၢင်းႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၼမ်ႉဝၢၼ်ပိင်ႇၺႃႇၼၺ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်း။ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢလင်ႇၵႃႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉဝၢၼ်ပိင်ႇၺႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ၸူမ်း၊ ၶေႃးၶူမ်၊ ႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ ဢီးလူ၊ လီၸင်း လီမိူဝ်ႇ၊ ၸႂ်ၶိုၼ်ႈ မီးႁႅင်းၸႂ်၊ တူၵ်းၸႂ်၊ ဢၢမ်း၊ ၼိမ်မၼ်ႈ ၼႆသေ မီးၵဝ်ႈပိူင်။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈပၢႆးၸႂ်ၶဝ်တႄႉ ဝႃႈဝႆႉ လွင်ႈၶုၺ်ႉႁၼ်တီႈၸႂ် (ဢရသႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးတီႈၸႂ်)ၼႆႉ မီးဝႆႉ 14 ပိူင်ၼႆယူႇ။ ပၢႆးမွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိင်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ ဢဝ်လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႄ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉၸွမ်း ႁၼ်ၸွမ်းယဝ်ႈ။ ပၢႆးသၢႆႊၼႆႉတႄႉ ၸႅၵ်ႇၽႄၼႄ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉႁၼ် လွင်ႈတၢင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝမၼ်းယဝ်ႈ။ ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၼႄပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉႁၼ် ပဵၼ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ပိင်ႇၺႃႇပၢႆးမွၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လွင်ႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈ၊ လွင်ႈၶႅၵ်းၸဵၼ်ႈႁၢင်ႈ၊ လွင်ႈမေႃသွၼ်းလေႃႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ၊ လွင်ႈၵႃႈ လွင်ႈဝႅၼ်၊ လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်တွင် ၵၢပ်ႇၼႃ ၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းပဵၼ် တီႈသႂ်ႇၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ႁဵတ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႇမၢၵ်ႇႁိၼ် ႁဵတ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႇလိၼ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ လႆႈႁူႉလွၵ်းလၢႆး ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁဵၵ်ႇ လဵၵ်း တွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၵေႃႈ ဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွင်ႇသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈယိပ်းၶိူင်ႈတိုဝ်း ၶဝ်မႃး။ ဝၢႆးမႃး ၶိူင်ႈယိပ်းၶိူင်ႈတိုဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလီယဵမ်ႈ လီတူၺ်းၵေႃႈ မေႃၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ မီးမႃး လွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ် ၶူဝ်းၶွင်ႁၢင်ႈလီၶဝ်သေ ၼင်ႇႁိုုဝ် တေႁၢၼ်ႉၸႂ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်း ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းမႃး ႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ႁႂ်ႈႁၢင်ႈလီ ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်း လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းၸႂ် ၶူင်ဢွၵ်ႇသေ မႃးၼႄပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် တၢင်းၼွၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
လွင်ႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈၼႆႉ မီးမႃးဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ပႆႇမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇ ၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၶဝ်ႁၼ်သေ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ် မီးၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸင်ႇ ၸႂ်ႉလိၼ်လႅင် လိၼ်လမ် လိၼ်ၶၢဝ် ထၢၼ်ႇမီႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ တႅမ်ႈႁၢင်ႈဝႆႉ ၸွမ်းတီႈယူႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႄႇၶဝ်တႄႉဝႃႈ ႁၢင်ႈၼိုင်ႈႁၢင်ႈၼႆႉ သႃႇလိူဝ်သေ တူဝ်လိၵ်ႈ ႁဵင်တူဝ်ၼႆယဝ်ႈ။ လၢႆးတႅမ်ႈႁၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်တေတႅမ်ႈၶၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈလဵဝ်သေ ယွမ်ႉသီမၼ်း။ ဝၢႆးမႃး လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ လၢႆးတႅမ်ႈႁၢင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၸွမ်းလႄႈ လွင်ႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးမွၼ်းယဝ်ႈ။
မေႃၶႅၵ်းမေႃၸဵၼ်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမွၼ်း ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်မေႃၶႅၵ်း မေႃၸဵၼ်ႈ။ မေႃၶႅၵ်းမေႃၸဵၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်တေ တူၺ်းႁၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လဵၼ်ႈလိၼ်ၼဵဝ် ပၼ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် သင်သိင်သေ ၸင်ႇတေ တွင်ႈၶႅၵ်း ပုတ်းမႆႉ၊ ငႃးၸၢင်ႉ၊ လုပ်ႇ၊ မၢၵ်ႇႁိၼ်၊ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် မၼ်းတေ လီယဵမ်ႈလီတူၺ်း ပေႃးငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇၼႂ်းၸႂ်သေ ၶႅၵ်ႈၸဵၼ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်မႃး ႁၢင်ႈၽၢင်ၵူႈပိူင်ပိူင်ယူႇ။ မေႃတႅမ်ႈႁၢင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ်ၼမ်ႉယႃႈ တႅမ်ႈၼပႄၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် တၢင်းယၢဝ်း တၢင်းပွတ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ မေႃၶႅၵ်း မေႃၸဵၼ်ႈၼႆႉတႄႉ သမ်ႉၼႄပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်လွမ်ႈဢၼ်ၵူမ် ပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်တႄႉသေ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈယိပ်းလႆႈ လုပ်ႈၵမ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မေႃၶႅၵ်းမေႃၸဵၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးမွၼ်း ပိူင်ၼိုင်ႈ။
မေႃၵေႃႇသၢင်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇတေ ၸၢင်ႈႁႄႉလႆႈ တၢမ်ႇၵတ်း တၢမ်ႇမႆႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေႁဵတ်း ဢၼ်ၵင်ႈဢၼ်မုင်းသေ ယူႇသဝ်းၼႂ်းမၼ်း။ မိူဝ်ႈႁဵတ်း တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၼမ်ႉၽူၼ်တေဢမ်ႇ ႁင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်း မုင်းမၼ်း ၸိူၼ်းၸိူၼ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈလူမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းပႃး ႁူႉၶဝ်ႈႁူးဢွၵ်ႇသေ ၵမ်းလိုၼ်းပဵၼ်မႃး ႁၢင်ႈၽၢင် ႁိူၼ်းၵူႈပိူင်ပိူင်။ လုၵ်ႈတီႈ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးႁၢင်ႈလီ ၵူႈပိူင်ပိူင်လႄႈ ၵၢၼ်မေႃၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်ပႃး ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႈ။
မေႃၵႂၢမ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးမီး လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်မႃးၸိုင် မၼ်းမေႃဢွၵ်ႇသဵင်မႃးသေ သဵင်ၼၼ်ႉ ၼပႄၼ် လွင်ႈၸႂ်ၶဝ် ပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆႉၼႆယူႇ။ လွင်ႈႁႆႈ လွင်ႈၶူဝ် လွင်ႈတူၵ်းၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၽေႃးၽၢင်ႁၢင်ႈ တီႈၸႂ်ယဝ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး သဵင်ၵႂၢမ်းမူၼ်ႈသိူဝ်း သဵင်ၵႂၢမ်းမွင်ၸႂ် သဵင်ၵႂၢမ်းမီးႁႅင်းၸႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽဵင်းၵႂၢမ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ် ပၢႆးမွၼ်းယဝ်ႈ။
မေႃၵႃႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢဝ်တိၼ် ဢဝ်မိုဝ်း ဢႅင်ႈ ဢႅဝ် ၵုမ်ႇ ၶႃ ဢဝ်တူဝ်တူင်ႉၼိုင် ၼႄပၼ် လွင်ႈၼႂ်းၸႂ်ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်သေ ပဵၼ်မႃး ပၢႆးမွၼ်း လွင်ႈတၢင်းၵႃႈ တၢင်းမႅပ်ႈယူႇ။ ဝၢႆးမၼ်းမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈယဵၼ်ငႄႈ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈ မီးမႃး။ လုၵ်ႉတီႈ လိၵ်ႈၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼႄမႃး လွင်ႈၼႂ်းၸႂ် ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးၼင်ႇႁိုဝ်


text:
ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (12) ၵေႃႉ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈထႆးတီႉၺွပ်း ယွၼ်ႉလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆးဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၼ်းသဝ်ပူၼ်ႉမႃး သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Bangkok Post ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းမွၵ်ႈ (01:00) မူင်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပလိၵ်ႈထႆး၊ ၽၢႆႇသိုၵ်း၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်း ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေၸွပ်ႇသွၵ်ႈတီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (12) ၵေႃႉ တီႈဢိူင်ႇဢၢဝ်ႇၼွႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈပရၸူပ်ႇၶီးရီးၶၼ် မိူင်းထႆး လႅၼ်လိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်−မိူင်းထႆး ဢၼ်တိတ်းၸပ်း ၵၼ်တင်း တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇထႆးၶဝ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (12) ၵေႃႉ လၵ်ႉၶၢႆႉပၢႆႈၵႂႃႇယူႇတီႈၼႂ်းသူၼ်တူၼ်ႈယၢင်ရႃႇပႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ လၢတ်ႈတီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈထႆးဝႃႈ − လႆႈပၼ်ငိုၼ်းပွႆးၸႃး ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆးဝႆႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် 6,500 ဝၢတ်ႇ (ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 280,584 ပျႃး) တႃႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းဝဵင်းၽူးၵဵတ်ႇ (Phuket) မိူင်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းပႂ်ႉၵႃးတေမႃးႁပ်ႉ တႃႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၽူးၵဵတ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းယၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၽၢႆႇမိူင်းထႆးၶဝ် တိူဝ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်−မိူင်းထႆး ၼႅၼ်ႈၼႃယူႇသေတႃႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းထႆးယူႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း သေ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 Oct 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တေမီးလၢႆးၵၢၼ်ထၢမ်တွပ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈဝႃႈၼႆ။
လၢႆးၵၢၼ်ထၢမ်တွပ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈႁူႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်း ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇသေ ၼႂ်းလၢႆးၵၢၼ်ၼၼ်ႉ တေမီးၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ် ၽၢႆႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 လၢႆးၵုမ်းထိင်း လၢႆးယူတ်းယႃ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေမႃးတွပ်ႇပၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ် ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တွင်ႈထၢမ်ၶဝ်ႈမႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်း TV ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ဝႃႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၶႂ်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢမ်ႇဝႃႈလၢႆးၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းႁိုဝ် လၢႆးၵုမ်းထိင်းႁိုဝ် လၢႆးယူတ်းယႃ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် COVIDk-19 ၼၼ်ႉ တွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇလႆႈတီႈ Facebook page – Ministry of Health and Sports, Myanmar ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႂ်ႈလိၵ်ႈဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ သူင်ႇလိၵ်ႈတွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇလႆႈတၢင်း Gmail – [email protected] ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
လၢႆးၵၢၼ်တွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ် ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်တွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း လႄႈ ဝၼ်းၽတ်း ၵူႈဝူင်ႈသေ ၶဝ်ႈႁပ်ႉတူၺ်းလႆႈတီႈ ၼႂ်း TV ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် MRTV လႄႈ ၼႂ်း Facebook page ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇၼၼ် Facebook page ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပိုၼ်ႈၽၢဝ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈသူင်ၶေႃႈၵႂၢမ်း တွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႉ ႁႂ်ႈသူင်ႇၵႂႃႇ ၼႃႈဝၼ်းတေပိုတ်ႇလၢႆးၵၢၼ်တွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်း Facebook ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ တီႈပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈပၢႆးယူႇလီ (National Covid-19 Call Centre “2019”-Myanmar) လႄႈ Health Literacy Promotion Unit Facebook ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေမီးၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈလုမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယႃႈယႃ လႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတွပ်ႇပၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ် ဢၼ်ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတွင်ႈထၢမ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − Ministry of Health and Sports, Myanmar


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 May 2021 ၼႆႉ ၸုမ်းမေႃယႃမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼိူဝ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉဝႃႈ လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသူင်ႇထိုင် ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ သူႇၵႃ (Yoshihide Suga) သေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympic Games ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းမေႃယႃ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ်ယဝ်ႉသေ ႁူင်းယႃၵေႃႈတဵမ်မူတ်း ႁႅင်းၵူၼ်း လႄႈ ႁႅင်းၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Tokyo Olympics ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းမေႃယႃလူင် ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ မွၵ်ႇ 6,000 ပၢႆ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁူင်းယႃ ဢၼ်မီးၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ လူၼ်ႉတဵမ် လႄႈ ဢမ်ႇမီးပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်ၸၢင်ႈတေတိူဝ်းၼမ်မႃးထႅင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ် တိုၼ်းတုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၶွမ်ႇမတီႇၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း Olympics (International Olympics Committee) ဝႃႈ တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈတႅပ်းတတ်းပၼ် တႃႇတေၵိုတ်းယင်ႉ လွင်ႈတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁႅင်းဝႆႉလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၵူႈၼွၼ်းၵူၼ်းပဵၼ် တီႈႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး တေႃႇထိုင် လိူၼ်ထူၼ်ႈႁႃႈသဵင်ႈ (31 May 2021) ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈၸူး ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းမေႃယႃလႆႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇၶဵင်ႇတႃႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၸုမ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီတၢင်ႇၸုမ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မႆႈၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈတေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympic Games ၼႆႉယူႇ တေၸၢင်ႈမီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတိူဝ်းၼမ်မႃးထႅင်ႈဝႃႈၼႆ။
မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မိူင်းၼိုင်ႈယူႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ် သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉတူၵ်းလိုၼ်းပိူၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ပွင်ႉၶၢင်းလၢတ်ႈထိုင်ၼမ်ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters လႆႈၵဵပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ 126 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ်ၸုတ်ႇႁႃႈ (3.5%) ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၵႃႇလလူင် COVID-19 ၼႆႉသေ ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympic Games ၼႆႉ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈမႃးယဝ်ႉပီႊၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းပီႊၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ တႃႇမွၵ်ႈ ႁူဝ်ႇပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း (80%) ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸတ်းႁဵတ်း မိူၼ်ၵၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၸၢင်ႈၸတ်းႁဵတ်းလႆႈလွတ်ႈၽေးလီယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၽွင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လၢၼ်ႉလဝ်ႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် လၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်း လၢၼ်ႉႁွင်ႉၵႂၢမ်း (Karaoke) လႄႈ ဢွင်ႇတီႈ ဢၼ်ၶၢႆလဝ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းယူႇၸမ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ တင်းသဵင်ႈ ယူႇဝႃႈၼႆ။
လၢႆဝၼ်းပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ မီးယူႇလၢႆႁဵင်သေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ မီးယူႇ 5,263 ၵေႃႉသေ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်း မီး 683,175 ၵေႃႉ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 11,508 ၵေႃႉသေ ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း မီး 595,177 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ၶွမ်ႇမၼီႇဢူးပၢႆႇ (ပဵၼ်ၶွမ်ႇမၼီႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ) ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် Shanni Nationalities Army – SNA ၶဝ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉ (ချင်းတွင်းမြစ်) ႁိမ်းဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလိၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၶမ်းတီး တိူင်းၸႄႈၵႅင်း ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB ဝႃႈ − မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 May 2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ 12:00 မူင်း လႆႈၶဝ်ႈတိုၵ်းႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၶွမ်ႇမၼီႇဢူးပၢႆႇ တၢင်ႇသႅင်ၶဵဝ် လုၵ်ႉတီႈ ၶမ်းတီးၵႂႃႇဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ တီႈၼႂ်းႁိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႃးမႃးၸွမ်း လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယူႇ၊ လွင်ႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းတႄႉဢမ်ႇမီး − လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 May 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း၊ ဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 သမ်ႉ သွင်ၽၢႆႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵွင်ႁိၼ် ၸႄႈဝဵင်းၶမ်းတီး တိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင်ၼႆႉ မီးဝႆႉဝႃႈ တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပေႉၵိၼ်လူလၢႆ လႄႈ တေၵူတ်ႇထတ်း ၽဵဝ်ႈသိမ်းပႅတ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉတေပူၵ်းပွင် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ လွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း၊ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တပ်ႉသိုၵ်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ယိုဝ်းႁိူဝ်းမိၼ်မႅင်းမီႈ ရၢတ်ႉသျႃး လမ်းၼိုင်ႈတူၵ်း တီႈႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ႁိူဝ်းမိၼ်မႅင်းမီႈ ရၢတ်ႉသျႃး ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ယိုဝ်းတူၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ႁိူဝ်းမိၼ် ရၢတ်ႉသျႃးသေ ယိုဝ်းၽိတ်း လႄႈ တိူဝ်ႉၺႃးၵူၺ်း ဢမ်ႇတင်ႈၸႂ် တေယိုဝ်းတူၵ်း ဝႃႈၼႆ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တေယွမ်းတၢင်းၽိတ်းတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈရၢတ်ႉသျႃး ဢိၵ်ႇ တေသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် ၵႃႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇတင်းသဵင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းမိၼ်မႅင်းမီႈ ရၢတ်ႉသျႃး လမ်းဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ယိုဝ်းတူၵ်းလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိူဝ်းမိၼ်သႅၼ် Mi – 24 သေ ထုၵ်ႇယိုဝ်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢႃႇရ်မႄးၼီးယႃး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 November 2020 ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵႅၼ်ႇၶႄ မိူင်းရၢတ်ႉသျႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉတပ်ႉသိုၵ်း ဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ယိုဝ်းႁိူဝ်းမိၼ် ရၢတ်ႉသျႃးတူၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဢၼ် ၶီႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈတၢႆ 2 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇ မၢတ်ႇၸဵပ်း 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – DVB


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 August 2020 (တု-လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1 ၵေႃႉ၊ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး ဢႃႇယု 37 ပီႊ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းမၵူၺ်း သေ မၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းၵႂႃႇမႃး မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃဝေႇပႃႇၵီႇ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (337) ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 37 ပီႊ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (356) ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 15 ပီႊ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းမၢၼ်းတလေး ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 August 2020 (တု-လိူၼ်ပႅတ်ႇလပ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 376 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 331 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၼ်းတီႈ 09 – 3 -2016 ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶ မိူင်းၶေႇ တေယေႃးၶိင်း မႃးဢႅဝ်ႇ ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႈသႃ ဢွင်ႈတီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၽၢႆႇပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၸိုင်ႈထႆး မိူၼ်ၼင်ႇဝတ်ႉၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ဝတ်ႉၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း လႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶုၼ်ၶဝ် ၵႆႉမႃးႁဵတ်းတႃႇၼ တၢင်းလီ တႃႇသေႇ ၊ ပဵၼ်ဝတ်ႉ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ သေပဵၼ်ဝတ်ႉ ဢၼ် ၵူၼ်းတွင်ႈတႅဝ်း ၶဝ်ၵႆႉမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈလႄႈပဵၼ်တီႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၼမ် မီးယူႇၵၢင်ဝဵင်းလူင် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းႁူမ်ႈလူၺ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်း တေၵႂႃႇယဵမ်ႈဝဵင်းလူင်ၵဝ်ႇဢယုၵ်ႉထယ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ၶုၼ်းႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ယၢမ်ႈမႃးတိုၵ်းပႄႉလႄႈ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ပႅတ်ႈ ဝဵင်းၼႆႉသေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မိူင်းလူင် ဢၼ်ႁၢမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ် ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလႄႈၸုမ်းၸိူဝ်း တေသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇထႅင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၼႆယဝ်ႉ ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင်း တိုၼ်းတႆးႁူမ်ႈလူႇငိုၼ်း တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸၼ်ႉၸွမ် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ထမ်ႇမသႃႇမိ
ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 13-3-2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 13:00-14:00 မူင်း သမ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင် တေမႃးထမ်ႇမတေႇသၼႃႇ ဢၼ်လႆႈပၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဝႆႉဝႃႈ “လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ” လႄႈႁူပ်ႉထူပ်း ၵပ်းသိုပ်ႇ မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈသင်ၶတႆးလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ) ၼႆယဝ်ႉ ။
ဝၼ်းတီႈ 14- 3- 2016 ၵၢင်ၼႂ်သမ်ႉ တေလုၵ်ႉမိူင်းၵုင်းထဵပ်ႈ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၵဵင်းႁၢႆး မီႈၼႃႈၵၢၼ်တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တီႈဝဵင်းၵဵင်းႁၢႆးထိုင် ဝၼ်းတီႈ 15 ။ ပေႃးဝၼ်းတီႈ 16 သမ်ႉ တေသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လုၵ်ႉၵဵင်းႁၢႆးမႃး ၵဵင်းမႆႇ ႁူပ်ႉထူပ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်သေ တေပွၵ်ႈၶိုၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တႆးတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 18 – 4 – 2016။
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆးၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် လီယိူင်ႈၸွမ်းပိူင်ယူႇသဝ်း လႄႈလွၵ်းလၢႆးတၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပႄႇ မီးၼမ်ႉၸႂ် မေႃတူၺ်းထိုင်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉမေႃ ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၊ မေႃႁၵ်ႉသႃ ထိင်းသိမ်းၾိင်ႈငႄႈ ၾိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်း ၊ မေႃၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵူၼ်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ တေလႆႈ ႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်း လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းလၢႆပွၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်ၵုမ်လိၵ်ႈလူင် တႃႈၵုင်ႈ လၢႆးၶႃႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ပၢင်ပွႆးပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ် ပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ၶူးလူင် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 -2-2016 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈမႃးႁူမ်ႈ ၸွႆႈထႅမ် ငိုၼ်းတွင်း ၸွႆႈႁႅင်း ဝေႇယႃႇဝၸ်ႉၸ ၵူႈလွင်ႈ လွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵယွင်ႇၵီႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သူင်ႇတီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈဝဵင်းသူဝ်းလ် မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသေ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈပၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵၢဝ်ႇၼႄးဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တင်းမၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးလၢႆဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ႁူမ်ႈပႃး ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း တင်းမူတ်း 300 ပၢႆၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2021) ၼႆႉ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးယၢၼ်ႇၼၢႆႇထုၼ်း လႄႈ ဢူးၸူဝ်းမူဝ်း ဢၼ်မီးယူႇဝႆႉတီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈၵွၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵယွင်ႇၵီႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသေ လႆႈသပ်းလႅင်းၼႄ လွင်ႈတၢင်း တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေၸၢင်ႈလႆႈၶိုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယူႇ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉသေ ၵၢဝ်ႇၼႄးလၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းႁၼ်ၽိတ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁၢႆႉၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆသေ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႃႇတီႉၺွပ်းၶဝ်သွင်ၵေႃႉဝႆႉယူႇလႄႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈၵွၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵယွင်ႇၵီႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သပ်းလႅင်းပၼ်လွင်ႈၼႆႉ ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵၢဝ်ႇၼႄးၼႆႉသေ ဢူးယၢၼ်ႇၼၢႆႇထုၼ်းၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဝႃႈ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈလူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵူၺ်းလႆႈလၢတ်ႈၼႄငဝ်းလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႆႉသေ ႁၼ်ဝႆႉပဵၼ်လွင်ႈတႄႉမၼ်းယူႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၵွၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵယွင်ႇၵီႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉၵူၺ်း ယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈလူႉတၢႆတင်းၼမ် ၼႂ်းဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း မွၵ်ႈ 300 ပၢႆ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း လႄႈ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းလၢတ်ႈၼႄပႃးဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇၶၢမ်ႇယွမ်းၵၢၼ်ႉ ပၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶတ်းၸႂ်တိုၵ်းတေႃးတေႃႇသူႈယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႁတ်းႁၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ပဵၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတြႃးၼႆႉ တေဢဝ်ပေႉလႆႈယူႇသေ ယူႇတီႈၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၵေႃႈ တေၸွႆႈထႅမ် တေႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တေႃႇသူႈတိုၵ်းတေႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေထိုင်တီႈ ဢွင်ႇပေႉၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈငဝ်းလၢႆးပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ႁၼ်လီၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း