text:
လိင်း
လိင်းၼႆႉ ပဵၼ် သတ်းတူဝ်သွမ်ၼူမ်းသေ ပႃးၼႂ်းၸုမ်း ပရၢႆးမဵၵ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိင်းမီလူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလိင်း။ လိင်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မေႃႁူႉ ဢွၵ်းဢေႃလႅတ်းသေ ပဵၼ်သတ်းယဵၼ်ငႄႈလႄႈ ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၵႅပ်ႉၼႃႇသေ ၵူၼ်းၵေႃႈ ႁူႉၸၵ်းလိင်းယဝ်ႉ။ လိင်းၵူႈတူဝ်တူဝ် ၵူႈၸၢဝ်းၸၢဝ်း တိုၼ်းမီးႁၢင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် တိုၼ်းမီးႁၢင်ပွတ်းပွတ်းဢွၼ်ႇယူႇ။
လိင်းၼႆႉ မဵဝ်းမၼ်း မီးတင်းၼမ်။ လိင်းမၢင်မဵဝ်း ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉသေ မၢင်မဵဝ်းတႄႉ ယူႇၼိူဝ်လိၼ်။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ပရၢႆးမဵၵ်ႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သေ လိင်းၵေႃႈ မဵဝ်းမၼ်း ပႅၵ်ႇၵၼ်တင်းၼမ် တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်တႄႉ ပဵၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ၊ မႂ်မႆႉ၊ မူင်ႈမႅင်း၊ မွၵ်ႇ၊ တူဝ်သွမ်ၼူမ်းဢွၼ်ႇ၊ တူဝ်ၵၢၼ်း၊ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ၊ တူဝ်ယူႇၼိူဝ်လိၼ်၊ ပူၸိူဝ်းၼႆႉသေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လိင်းမၢင်ၸိူဝ်း ယင်းၵွႆၵိၼ်လိင်း ဢၼ်ၶိူဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လိင်း လဵင်ႉဝႆႉ တီႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ လိင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၺၢၼ်ႇၶဝ် လႅတ်းၽၢႆ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၶဝ်လႅတ်းလႅင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီလဵင်ႉဝႆႉ တီႈႁိူၼ်း။ လိင်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ထိူၼ်ႇမႆႉ။ ပႃႇယိူဝ်ႈသႃးဝႃးၼႃး၊ ႁၢတ်ႇသၢႆးသေဢမ်ႇၵႃး မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇၸွမ်းလွႆမူၺ်လူးၵွၼ်ႇ။
ပေႃးတူၺ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းႁဝ်း ဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ "လူၼ်းပေႃးတၢၼ်ႇလိင်း၊ ၸႂ်လိင်း၊ ၶႄႇပျလိင်း၊ လိင်းလႆႈမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ၊ ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉလိင်း ယႃႇတူၺ်းၼႃႈလိင်း" ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် တေလႆႈဝႃး ၵူၼ်းႁဝ်း ယူႇသဝ်းၸမ်ၵၼ် တင်းလိင်းၼႆယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်းတူဝ်မီးၸႂ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လိင်းၼႆႉ မိူၼ်ၵူၼ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊ ၻႃႇဝိၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ လိင်းမႃးသေ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆယဝ်ႉ။ လိင်းၼႆႉ ပေႃးႁၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၶဝ်မေႃယိူင်ႈၸွမ်း ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၵူၼ်း မီႇၼႃႈတေႃႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ မေႃႁဵတ်းၼၼ်ၸွမ်း။ ၵူၼ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၶဝ်မေႃႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈယူႇ လွင်ႈၵိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိင်းၼႆႉ မိူၼ်ၵူၼ်းတႄႉတႄႉ။
လိင်းၼႆႉ မီးၼိဝ်ႉမိုဝ်း မီးႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၵူၼ်းႁဝ်းသေ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မေႃယိပ်း မေႃၵမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ သတ်းဢၼ်မီးတိၼ်သွင်ၶွၼ် လႄႈ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၵူၼ်း။ လိင်းၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၼိူဝ်လိၼ်ၼၼ်ႉ တေထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်တဝ်ႉသီႇၶွၼ်သေ ၵႂႃႇလႄႈ တေထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ် သတ်းတူဝ်သီႇတိၼ်ယူႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း လိင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ သတ်းတူဝ်သီႇတိၼ်ႇ။ သတ်းဢၼ်မီး တိၼ်သွင်ၶွၼ်လႄႈ မီးမိုဝ်းသွင်ၶွၼ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ႁဝ်းထၢင်ႇဝႃႈ တိၼ်ၶဝ် သွင်ၶွၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈယိပ်းၵမ်လႆႈ မၼ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၵိုမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇမိုဝ်းလႄႈ တိၼ်ၽၢႆႇလင် သွင်ၶွၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတိၼ်၊ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် မိုဝ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လိင်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မီးမိုဝ်းသီႇၶွၼ်ႇၼႆယူႇ။ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် ၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉ ယၢဝ်းသေ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် ၽၢႆႇလင်။
လိင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇဝႃႈ ၶဝ်မီးမိုဝ်းသီႇၶွၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ၵႂႃႇၼိူဝ်လိၼ်ၼႆၸိုင် ၶဝ်ၶွတ်ႇမိုဝ်းၶဝ်သေ ဢဝ်သူၼ်ႈမိုဝ်းၶဝ် တဝ်ႉသေၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းႁၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၼွင်ႇသေ ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆတႄႉတႄႉ။ လိင်းၼႆႉ လႅတ်းလႅင်ႈ မဝ်တူဝ်မဝ်ၸႂ်ၼႃႇၼႃႇသေ မေႃလၵ်းလႅမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၵိၼ် ထိုမ်ႈပၼ် ဝိုတ်ႉပၼ်ၶဝ်ၸိုင် ပႆႇတၼ်းထိုင်လိၼ် ၶဝ်ႁပ်ႉဢဝ် ဝၵ်ႉဢဝ်လႆႈယဝ်ႉ။ လိင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသတ်း တူဝ်ဢၼ်မေႃယူႇၼိမ်ၼိမ်၊ တိုၼ်းယူႇလူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ လိင်းၼႆၸိုင် ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵူၼ်းႁဝ်းၵူၺ်းယၢမ်ႈႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်သတ်းတူဝ်ဢၼ်မီးတၢၼ်ႇ မႃဢွၼ်ႇ၊ သီၶူၼ်ၶွၼ်ႇၶွၼ်ႇ၊ ႁၢင်ဢွၼ်ႇယၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလိင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ဢၼ်လိင်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးမိုဝ်းသီႇၶွၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ် မီးၵူႈပိူင်ပိူင် သီၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ လိင်းမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းတူဝ်ယႂ်ႇတၢၼ်ႇ ၸွၼ်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေ မၢင်မဵဝ်းၼႆႉ တူဝ်ယႂ်ႇသေ မႃလူင်လူးၵွၼ်ႇ။ လိင်းမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ ႁၢင်ၶဝ် ပူင်းထူဝ်ႉယူဝ်ႉ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵူၺ်းပဵၼ်ႁၢင်ယူဝ်းယူဝ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ႁၢင်ယၢဝ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ႁၢင်ပွတ်းယဝ်ႉ။
လိင်းမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ တီႈၼႃႈၶဝ် ၶူၼ်ပေႃးတဵမ်လူင်ဝႆႉသေတႃႉ မၢင်မဵဝ်းသမ်ႉ တီႈၼႃႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးၶူၼ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၼႃႈၶဝ် မဵဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ မၢင်မဵဝ်း ၼႃႈမိူၼ်မႃ၊ မၢင်ၸိူဝ်း သမ်ႉမိူၼ်မူ၊ မၢင်ၸိူဝ်း သမ်ႉမိူၼ်ၼႃႈ ၼၢႆးထဝ်ႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလႅင်ဝိုၼ်းဝိုၼ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵႅမ်ႈလႅင်ၶွင်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်း ၶူႈလင်ပိၼ်ႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ မီးမွႆၵၢင်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ မိုဝ်းယၢဝ်းဝႃႈယၢဝ်းၼႆသေ မီးၵူႈမဵဝ်းၵူႈၽၼ်းယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ်ၵူၺ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ သီၶူၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ် မီးသီၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်း သီလမ်၊ မၢင်ၸိူဝ်း သီမူၼ်ႇ၊ သီၵမ်ႇ၊ သီၽိူၵ်ႇ၊ ၶဵဝ်ၼဝ်ႈ၊ လိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း မီးၵူႈပိူင်။
လိင်းၼႆႉ ၵႆႉလေႇမီးၸွမ်း ဢွင်ႈတီႈ ရႃႇသီႇဢုတု မႆႈသေ မိုၵ်းယမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽုင်လိင်းတင်းၼမ်။ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း ၵႆႉလေႇ ယိုဝ်းၵိၼ်ၼိူဝ်ႉလိင်းယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၵၢင် လွႆပုပ်ႉပႃးလႄႈ လွႆၽူဝ်းဝိၼ်းတွင်ႇ တီႈႁိမ်း မူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် လိင်းတင်းၼမ်သေ ယင်းမႃးဢဝ်ၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်း မႃးဝႆႈၽြႃးလူးၵွၼ်ႇ။
တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵ၊ ၵုၼ်ဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ဢမေႇရိၵပွတ်းၸၼ်း ဢွင်ႈတီႈမႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ မီးလိင်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေတႃႉ ဢွင်ႈတီႈၵတ်းလိူဝ်ႁႅင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢမေႇရိၵပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးလိင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈမႅၵ်ႉသီႇၵူဝ်ႇ ဢမေႇရိၵႁွင်ႇ လႄႈ ထိူၼ်ႇၵျီႇၿရေႃႇလ်တႃႇ တီႈယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်လိင်း မီးဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ လိင်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မိုတ်ႈတီႈမႆႈလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇယူႇသဝ်း တီႈၵတ်း။
လိင်း ဢၼ်မီး တီႈၵုၼ်ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းလႄႈ လိင်ႈဢၼ်မီး တီႈၵုၼ်ဢေးသျႃး ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ႁႅင်းတႄႉတႄႉလႄႈ လိင်းမဵဝ်းလႂ် ပဵၼ်လိင်းတီႈလႂ်ၼႆ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈငၢႆႈတႄႉတႄႉယူႇ။ လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉႁၢင်ၶဝ် လႆႈလီသေ လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵလႄႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃးယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃဢဝ် ႁၢင်ၶဝ် ၵဵဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၵိင်ႇမႆႉသေ ဢဝ်တူဝ်ၶဝ် ဝိုတ်းဝိုဝ်ႉလႆႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်း ဢေးသျႃးလႄႈ ၸိူဝ်းဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇဢဝ်ႁၢင်ၶဝ် ၸႂ်ႉလႆႈၼင်ႇၼၼ်။
လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶူႈလင်ၶဝ် ၽႅပ်ႉဢႅပ်းပႅပ်းသေ ႁူးၶူႈလင်ၶဝ် ၵႆၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူႈလင် လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉတႄႉ ႁူးၶူႈလင်ၶဝ် ဢမ်ႇၵႆၵၼ် ၼင်ႇၼၼ်။ လိင်းဢေးသျႃးလႄႈ ဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ၶဝ်မီးထူင်ၵၢင်း ဢၼ်သႂ်ႇလႆႈ တၢင်းၵိၼ်သေ ၶဝ်ၶႂ်ႈၵိၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇၵိၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈဢမေႇရိၵၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးထူင်တၢင်းၵိၼ်ၼင်ႇၼၼ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆႈလူင် ပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ လိင်းဢေးသျႃးလႄႈ လိင်ႈဢႃႇၾရိၵၼႆႉ တီႈၵုမ်ႇၵူၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးၶူၼ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ၼိူဝ်ႉၼင်ၼႃလူင်ဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်ၸၢင်ႈၼင်ႈလႆႈ ၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ လီလီသေ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းဢမေႇရိၵၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးၼင်ႇၼၼ်။ လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉ သီၶူၼ်ၶဝ် မီးၸေးလိူဝ်သေ လိင်းတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းယဝ်ႉ။
လိင်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ထိူၼ်ႇပႃႇၼႃသေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ႁႃၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸူး တူၼ်းၼိုင်ႈသေ ၵႆႉလေႇႁွင်ႉ ဢူၼ်ဢူၼ်မေႃးမေႃးဝႆႉယူႇ။ ယူႇတီႈ ၵႆၵေႃႈ ယင်းငိၼ်း သဵင်ႁွင်ႉၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႅတ်ႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႅတ်ႈတူၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လိင်းၶဝ် ႁႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်လႄႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ဢၼ်ၶဝ် ဢူၼ်မေႃးသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်သူင်မိုတ်ႈယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်း ၽုင်လိင်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၼိုင်ႈတူဝ်ယူႇ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လိင်းၼၼ်ႉ ႁတ်းၵေႃႈႁတ်းႁၢၼ် ငၢၼ်ၵေႃႈငၢၼ်သေ မေႃၵႅတ်ႇၶႄ ၽေးၶဵၼ်ပၼ် လိင်းတင်းလၢႆယဝ်ႉ။ လိင်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးမီး ၽေးၶဵၼ်မႃးၸိုင် ႁူဝ်ၼႃးလိင်း မေႃႁွင်ႉပၼ်သဵင်လင်လင်သေ ပၼ်သတိလိင်းတင်းလၢႆ၊ လိင်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် တဵတ်ႇယဵၼ် ပၢႆႈတဵတ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈၶဵၼ် တေဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ၽုင်လိင်း ၽုင်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်မီးဝႆႉ ၼႃႈတီႈၽႂ်မၼ်းသေ ၵူၺ်းဢွၼ်ၵၼ် ႁႃၵိၼ် ႁႃလဵၼ်ႈ ယူႇသဝ်း ဢွင်ႈၽႂ်ဢွင်ႈမၼ်းၵူၺ်း။ တီႈဢၼ်ၶဝ် ယၢမ်ႈယူႇသဝ်းမႃးႁိုင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ မၢတ်ႈမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၼႃႈတီႈၶဝ်သေ ပေႃးဝႃး လိင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ပူၼ်ႉမႃးၼႆ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ လိုပ်ႇၵႂႃႇၶူပ်းယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၽုင်လိင်း ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ၽိတ်းၵၼ် ႁိမ်တီႈၵၼ် တႄႉတႄႉဝႃးဝႃႈသေ ၽုင်ဢၼ်သုမ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈပၼ်၊ ၽုင်ဢၼ်ပႄႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵွၼ်း ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။
မျေလိင်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁႃၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ တၢင်းၵိၼ်ႁႃၵိၼ်ယၢပ်ႇမႃးၸိုင် ၶဝ်ၵႆႉ မႃးဢဝ်ၵိၼ် မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မႃးႁႃၵိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၵႆႉဢွၼ်ၶဝ်မႃးသေ တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၵႂႃႇ တီႈထူင်ၵွင်ႈၵၢင်းၶဝ်သေ ဢဝ်ၵႂႃႇၵိၼ် တီႈယူႇတီႈသဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
လိင်းၼႆႉ တိုၼ်းၵႅပ်ႉမႆႉ ၵူႈတူဝ်တူဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ယင်းၵွႆ ၸေးလုၵ်ႈ ပႃးလုၵ်ႈၶဝ်သေ ဝႅၼ်ၵွပ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈလႆႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၵျွၵ်းလဵတ်း ၵျွင်းႁွင်ၶဝ် ၵျၢင်ႇလိူဝ်သေ လိင်းတၢင်ႇတီႈယဝ်ႉ။ ႁၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ မေႃၵဵဝ်ႈၶဵၼ်း ၵိင်ႇမႆႉမၼ်ႈၵိုမ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မိုဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
လိင်းဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်ပၢႆမႆႉ ဢၼ်သုင် 40 ထတ်းသေ ၵႂႃႇမႃးၼိူဝ်ပၢႆမႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဢမ်ႇလႃႈလီႈ လူင်းတူၼ်ႈမႆႉ။ ပေႃးလူဝ်ႇ ၵိၼ်ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ယင်းဢဝ် ပၢႆႁၢင်ၶဝ် ၵဵဝ်ႈၶဵၼ်း တူၼ်ႈမႆႉသေ ယွၼ်ႇလူင်း ၵိၼ်ၼမ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမႃးယႃႇၵဝ်း သူၼ်ႁႆႈ ဢၼ်ၵူၼ်း ၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းသမ်ႉ ၵႆႉလႄႇ လမ်းတိၺွပ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈလႆႈ ၼိူဝ်ႉၶဝ်လႄႈ ၼင်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လိင်းၼႃႈႁူႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း လႄႈ ၸဵင်ႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ မီးသွင်မဵဝ်း။ လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃယူႇၸွမ်းၵၼ် တင်းၼမ်သေ လၵ်းလႅမ်လႅတ်းသႅဝ်း တႄႉတႄႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ် ထိုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်ယူႇသဝ်း ပၢႆႈတဵတ်ႇဝႆႉ ၼိမ်ၼိမ်ယဵၼ်ယဵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇလႃႈလီႈႁၼ်ၶဝ်။ ၼႃႈၶဝ် မိုဝ်းၶဝ် လမ်ၽိုတ်းၽိုတ်း၊ ၶူၼ်တီႈတူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်သီမူၼ်ႇ ဢၼ်ငၢႆးမႂ်မႆႉၶဵဝ်ဝႆႉလႄႈ ပေႃးတူၺ်းၵႂႃႇၼႆ မိူၼ်မႂ်မႆႉဝႆႉယဝ်ႉ။ လိင်းမၢင်တူဝ်ၼႆႉ ၶူၼ်ၶဝ် ပဵၼ်သီၶဵဝ်ၼဝ်ႈဝႆႉ၊ လိင်းမၢင်တူဝ်သမ်ႉ ၵၢင်းၶဝ်လႄႈ ၶူၼ်ၵၢင်းၶဝ် ပဵၼ်သီၶၢဝ်ဝႆႉ။ ၸၢဝ်းလိင်းလႅင်ၼႃႈႁူႇ ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ႁတ်းႁၢၼ် ႁၢႆႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉ တီႈဢႃႇၾရိၵ ဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵႄ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်ၸိုင် ၶဝ်ဢမ်ႇၼိမ်သေ ပၢႆႈတဵတ်ႇဝႆႉ။ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်မႆႉ မၢၵ်ႇမႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝိုတ်ႉသႂ်ႇ သိုင်းသႂ်ႇယဝ်ႉ။ မၢင်ပွင်ႈမၢင်လႂ် ၵူၼ်းၶီႇႁိူဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ တီႈပႃႇလိင်းလႅင်ၼႃႈႁူႇၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်ယင်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်လၵ်းမၼ်းသေ ဢဝ်မႆႉ၊ မၢၵ်ႇမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဝိုတ်ႉသိုင်း ၵူၼ်းၶီႇႁိူဝ်းလူးၵွၼ်ႇ။ လိင်းၶွပ်ႇတႃၽိူၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၢႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ လိင်းလႅင်ၼႃႈႁူႇ၊ ၶဝ်ယဵၼ်ႇငႄႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၵူၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၶဝ် မိူဝ်းလဵင်ႉၸွမ်းႁိူၼ်း ၸွမ်းႁူင်းသတ်းသေ သွၼ်သင်ၵေႃႈ ၶဝ်မေႃငၢႆႈဝႆႉယူႇ။
လိင်းၵႂၢင်းတႃၽိူၵ်ႇ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶူၼ်ၶဝ်သမ်ႉယၢဝ်းသေ ပဵၼ်သီလမ် မိူၼ်ၼင်ႇ သီသပိတ်ႈယဝ်ႉ။ လိင်းၶူၼ်လမ် မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶူၼ်ၶေႃးၶဝ် သမ်ႉၶၢဝ်ၶၢဝ်ၽိူၵ်ႇၽိူၵ်ႇ၊ ႁၢင်ၶဝ်သမ်ႉ လၢႆးပွင်ႈလမ် ပွင်ႈၽိူၵ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်လိင်းၸိူင်ႉၼၼ် ပိူၼ်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆလႄႈ လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉလႆႈၶၢမ်ႇ မူးသိူဝ်းၶဝ် တိၺွပ်းၶႃႈတၢႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မိူင်းဢႅတ်ႉဝီႇသီးၼီးယႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ၶူၼ်လိင်းၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇၸွမ်းၽၢင်ၶႄတူဝ်ၶဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ ၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်း မိူင်းယူးရူပ်ႉလႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၶဝ် ၵႆႉလႄႇဢဝ် ၶူၼ်လိင်းၼင်လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ၸၢမ်းသိူဝ်ႈ တၢႆႈသိူဝ်ႈၶဝ်သေ ဢဝ်ပဵၼ် တၢင်းႁၢင်ႈလီၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းၶူၼ်ၽိူၵ်ႇဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း၊ ၶဝ်ၵူၺ်း မီး မိုဝ်းသီႇၼိဝ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိင်းၶူၼ်ၽိူၵ်ႇဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၵျွၵ်းလႆႈ ၵႂႃႇလႆႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ လိင်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ တီႈဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ ၵၢမ်ႇလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိင်းထွတ်ႈမျၢတ်ႈလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁႅမ်ႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းတီႈ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇလႃးလႃး။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼႆႉ တူဝ်ယႂ်ႇဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ တူဝ်ၶဝ် ပဵၼ်သီမူၼ်ႇသဝ်ႈသေတႃႉ ၼႃႈၶဝ်လႄႈ မိုဝ်းၶဝ်တႄႉ လမ်ၽိုတ်းၽိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ၶဝ်သေးလွတ်းလွတ်းသေ ယၢဝ်းဝႆႉ။ ၶဝ်ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉလူင်သေတႃႉ ၶဝ်ၵႆႉ ပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵႄ ၶဝ်ႈမႃး တီႈဝၢၼ်ႈတီႈသူၼ်သေ မႃးယႃႉမႃးၵဝ်း မႃးမူဝ်ႉ မႃးဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ ဢဝ်ၵိၼ်ဢဝ်ယႅမ်ႉ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လိင်ႈႁႃႇၼုမမ်ႇ မႃးႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်သေတႃႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၼပ်ႉထိုဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁႃႇၼုမမ်ႇလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁတ်းႁႅမ် ဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းတီႈ လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵႃႈလႆႈ လွမ်တူၺ်း ႁဵတ်းၼၼ်ယူႇၵူၺ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ ယင်းမႃး ယႃႉမုင်းႁိူၼ်းၵူၼ်း လႅဝ်ၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင် တီႈလိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉလူင်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆ ၶဝ်မၢတ်ႈဝႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူၺ်းၵေႃႉၶဝ်မႃးၼႆသေ မႃးယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈၵူၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁၼ် သိူဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းၶဵၼ်ၼၼ်ႉမႃးၸိုင် ၶဝ်ယင်း မေႃၸိၼႄ မေႃပၼ်သဵင် ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၼႄၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ထူင်ၵႅမ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼႆႉ ဝႅၼ်ၵျွၵ်းလဵတ်းၵျွၵ်းႁွင် လႆႈတႄႉတႄႉသေ မိုတ်ႈယူႇၸွမ်း ထိူၼ်ႇပႃႇမႆႈ မိုၵ်းယမ်း မႆႈႁွၼ်ႉၼၼ်ႉသေတႃႉ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းၵွႆယူႇၸွမ်း ၼိူဝ်လွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇ တီႈပႃႇပႅၵ်ႇ တီႈမီးမူၺ်ႁႃၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ တီႈၼိူဝ်လွႆမူၺ်လွႆႁႃ မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်သုင်ၸိူဝ်းၼၼ်ၵေႃႈ မီးလိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ယင်းၵွႆမီး လိင်းၶူၼ်ယၢဝ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်တေႃႉတႄႉ ယႂ်ႇသေ ၸွၼ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေယၢဝ်းမွၵ်ႈ 8 ထတ်းၵူၺ်း။ ႁၢင်ၶဝ်တႄႉ ယၢဝ်းမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈထတ်းသေ ပဵၼ်ႁၢင်ပူင်းဝႆႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူယၢဝ်းလႅမ်၊ ၼႃႈတႃ ငၢႆးမိူၼ်ၵူၼ်းသေ မိုဝ်းမိူၼ်ၵူၼ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇတေႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်လိင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၺ်းႁၼ်တႄႉ တေထၢင်ႇပဵၼ် ၸွၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႆႇဢွၼ်ႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မၢင်ၸိူဝ်း ႁွင်ႉဝႃး လိင်းၸွၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူၼ်မႃးႁႅင်းၼႆ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇသေႃႉ တီႈတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်မႂ်မၼ်းတၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တူဝ်ၼိုင်ႈလႄႈ တူဝ်ၼိုင်ႈ ဢဝ်ႁၢင်ၶဝ် ၶဵၼ်းပၼ်ၶေႃးၵၼ်သေ ပၼ်လွင်ႈဢုၼ်ႇတူဝ် ဢုၼ်ႇၸႂ် တီႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇလူင် ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ လိင်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ သဵင်ႁွင်ႉၶဝ် လင်ႁႅင်းတႄႉတႄႉ။ လဵင်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ တီႈတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၶဝ် မီးဝႆႉ ထူင်လူမ်း 6 ဢၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သဵင်ၶဝ် လင်ႁႅင်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ တီႈဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လိင်းဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လိင်းၵူင်ႇၵၢဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းလင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႆႉ ၶူၼ်ၼမ်ၶူၼ်ၼႃသေ ႁၢင်လႄႈ မိုဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉလဵၵ်ႉလႄႈ ပေႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၺ်းၸိုင် မိူၼ်ၵူင်ႇၵၢဝ်ဝႆႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ လိင်းဢၼ်ၶူၼ်ၵွင်းလင်ၶဝ် လႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းၸႃႉၼၼ်ႉ ပေႃးၵိၼ်ၼမ်ႉၼႆ ဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းၶဝ် သွင်ၶွၼ် ၵွပ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉသေ ၵိၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းမဵဝ်းၼႆႉတႄႉ ႁႅင်ႉဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႃႇလႄႈ ဢဝ်လဵင်ႉၼႂ်းၶွၵ်ႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼႂ်းႁူင်းသတ်းၵေႃႈ တေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်။
တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵုၼ်ဢိၼ်ႇတိယပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်. မီးလိင်းထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ႁၢင်မၼ်း မိူၼ်ႁၢင်မူဝႆႉ။ လိင်းမဵဝ်းၼႆႉ ပေႃးယႂ်ႇမႃး ႁၢႆႉတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလႆႈသွၼ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈငႄႈ ၸဵမ်လဵၵ်ႉၼႆတႄႉ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈ ပိတ်းမၢၵ်ႇဢုၼ်ၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ထႅင်ႈ လိင်း ဢၼ်ႁၢင်ၶဝ် မိူၼ်ႁၢင် သၢင်ႇသီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ဢႃႇၾရိၵပွတ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် လိင်းယႂ်ႇလူင် မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ႁၢႆႉသေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လိင်း မၼ်ႇတရီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈတႃၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇမႃသေ သမ်ႉမီးၶဵဝ်ႈငႃးလႅမ်ယၢဝ်းလႄႈ ႁၢင်ႈၸႃႉတႄႉတႄႉ။ ႁၢင်မၼ်းတႄႉ တေယၢဝ်းမွၵ်ႈ သွင်ၼိဝ်ႉမိုဝ်းသီႇၼိဝ်ႉၵူၺ်း။ ၶဝ်ၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ၵိၼ်ပႃးမူင်ႈမႅင်း တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၸၢင်ႈမေႃမႃး ယႃႉတဝ် သူၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လူးၵွၼ်ႇ။ တီႈမိူင်းဢႃႇရေႇဝိယ လႄႈ တိူၵ်ႈဢႃႇၾရိၵ ၸဵင်ႇႁွင်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးလိင်းလူင်ထႅင်ႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ မိူၼ်မႃဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ် ဢွၼ်ၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် လိင်းၸႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းမီ ဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈလဵင်ႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉၸွမ်းၵုမ်းထိင်း ၸဵၼ်ယဝ်ႉ။ လိင်းၸႃႉၼၼ်ႉ ႁတ်းႁၢၼ် မီးသတ်ႉၸႃႇတႄႉတႄႉ။ ပေႃးဝႃႈ ငူး၊ သိူဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ၊ သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈ ၵူၼ်း တေမႃးႁဵတ်းၶဵၼ်တေႃႇ ၸဵၼ် ဢၼ်မၼ်းၵွၼ်းလဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄ ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈၶႂ်ႈယၢဝ်း တၢၼ်ႇၵူၼ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇလႄႈ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ပေႃႇၼီႇယူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးလိင်းၶူႈလင်ယၢဝ်း မဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ တူဝ်ပေႃႈၼၼ်ႉ ၶူႈလင်ၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ငူင်းၸၢင်ႉသေ ယၢဝ်းယူႇမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈမိူၵ်ႈ၊ တူင်ႉၼိုင်လႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ငူင်းၸၢင်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ်ပွတ်းၵေႃႈလႆႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်းယၢဝ်းၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈယဝ်ႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လိင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ် ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူင်းလႂ် မိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈမီးဢပုမ်ႇ သိုဝ်ႈၽႂ် တၼ်းမၼ်းယူႇ။ [1]
ကိုးကား[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)


c: text/html

text:
ယွၼ်းၵၢဝ်ႇထတ်းသၢင် ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၵၢင် ယူဝ်ၶႄးပၢႆႁၢင်ၶဵမ်လိၼ်ႉယႃႇၸူႇ ၵိူင်းပႅၼ်ယူႇသၢႆႉၶႂႃ ၵႂႃႇဢိတ်းဢီႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ယွၼ်းၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈပွႆႇၽႃႈပူတ်းပၼ်ၽွင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လွင်ႈတုမ်ႉၸႂ် ဢမ်ႇဝႃႈၾၢႆႇလႂ်မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ႁဝ်း ၼႂ်းမိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးလၢႆလၢၵ်ႇ ၽၢၵ်ႇပိူၼ်ႈ ၽၢၵ်ႇႁဝ်း ၸၢင်ႈမီးၵႂၢမ်းၵၢင်မႃးၵဝ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းသူၼ်ႈသိၼ်းသၢၼ် ဢဝ်ၵၢၼ်ႁဝ်းလူ့ပင်းလႅဝ်။
ငဝ်းလၢႆးၽွင်းယၢမ်းၼႆ့ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၽွင်းပိူၼ်ႈတိုၵ့်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်း မၼ်းၵေႃႈလိုဝ်ႈသဝ်း ၵိုတ်းယဵၼ်သီႇသီႇ တေတူင့်တေၼိုင် တေသၢင်ႈတေၶိုင်ၵေႃႈ တၵ်းလႆႈဝူၼ့်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ပၢႆးၼွၵ်ႈပၢႆးၼႂ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈယူင်းယႂ်း ပဵၼ်ႁဵတ်ႇၵၢၼ် ၽိတ်းၽၢတ်ႈၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၶ့်ယၢၵ်ႈ လိူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁႃယၢပ်ႇ ၶဝ်ႈၵႃႈမၢၵ်ႇပႅင်း ၵႃႈႁႅင်းတူၵ်းတႅမ်ႇ ၶမ်းၵႃႈငိုၼ်းထုၵ်ႇ ၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈတိူဝ်းၼမ် ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵွတ်းမၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈ ၵူၼ်းႁၢႆ့ၵူၼ်းၸူၼ် ၵူၼ်းလၵ့် ၵူၼ်းလႅၼ် ၼမ်လိူင်ႇ တၵ်းလႆႈဝႆ့သတိၵၼ်။ တႃႇပီႈၼွင့်တႆးႁဝ်းတေမၢၵ်ႈတေမီး ယိင်ႈၶႅၼ်းႁႅင်းႁီးႁဵဝ်ႇႁွၼ်ႇ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇယူပ်ႈလူင်း ၶမ်းၶူင်းလႅၵ်ႈမၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈၼႆ ၵမ်းၼႆ့ၵႂႃႈ။
ၶၢဝ်းတၢင်း 60 – 70 ပီ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးတႆးႁဝ်း မီးမၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၵႃႈႁိုဝ် ႁႅင်းသိုၵ်းႁဝ်းႁွမ်တွမ်လႆႈၼမ်မႃးမီးၵႃႈႁိုဝ် ၼမ့်ၵတ့်တင်းၶႅၼ်ႇႁဝ်း ၶိုၼ်ႈလိူဝ်တိူဝ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ် တၢင်းမုင်းမွင်း ဢဵၼ်းဢၢၼ်းယိူင်းမၢႆႁဝ်းသမ့်မီးတီႈလႂ်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ့်ထိုင်ယူႇတီႈလႂ်တွၼ်ႈလႂ် ၶဝ်ႈၸမ် ႁၢင်ႇၵႆ မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ ပေႃးၵူႈၵေႃႉ ဝူၼ့်ထတ်းတူၺ်းလီလီၸိုင် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈတေၶဝ်ႈၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ယူႇ၊ ပိူင်ၼိုင်ၵေႃႈတေလႆႈယွင်ႈဢၢမ်းယူႇဝႃႈ ၼမ့်ၸႂ်ႁဝ်း တိုၵ့်ၾင်ပၵ်း လၵ်းႁဝ်းတိုၵ့်ၼဵဝ်ၼႅၼ်ႈ လိူတ်ႈႁဝ်းၶူၼ့် တိုၵ့်ႁႅင်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶၢတ်ႇၸုတ်ႈယွမ်းယူႇမီးသင် ၼၼ့်ယဝ့်။
ယွၼ့်ႁႅင်းၵွင်တိုၼ်းတႃႇသၢင်ႈၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၶၢတ်ႇၸုတ်ႈၼၼ့်လႄႈ ၾၢႆႇႁွင်ႇၵေႃႈလႆႈပိုင်ႈ ပီႈၼွင့်ဝႃႉ ပႃႈလင် မီးၶႄႇ ၾၢႆႇၸၢၼ်းၵေႃႈပိုင်ႈဢိင်ပီႈၼွင့်ထႆး ပၢႆးလင်မီးဢမေႊရိၵၼ်ႊ။ဢမေႊရိၵႃႊတင်းၶႄႇသမ့် ယူႇၵေႃႉၵိူင်း ၾၢႆႇသၢႆ့လႄႈၶႂႃ တင်းဢၼ်ႁဝ်းလိူၵ်ႈလၵ်းၼမ်းႁဝ်း ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ လႄႈ ၻီႊမွၵ့် ၶရေႊသီႊ ၵူၼ်းမိူင်းၾၢႆႇၼိုင်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း မိူင်းၶႄႇ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈ ၵႂႃႇမႅၼ်ႈၸွမ်းဢမေႊရိၵႃႊ မီးၵႂႃႇၵေႃႉၽၢၵ်ႈ ၵေႃႉၾၢႆႇ။
လိူဝ်သေၼၼ့် တၢင်းၾၢႆႇၶႄႇၵေႃႈလႆႈမႆႈၸႂ် ။ ၵူဝ်တႆးၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ မႃးၸပ်းၵၼ် ၶိုၼ်းၼဵဝ် ပဵၼ်ၵွၼ်ႈ တေၸၢင်ႈတုမ့် ယွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိူဝ့်ၶိူဝ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇပႃးမႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်ႁဵတ်ႇပဵၼ်လိူင်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶႄႇပၼ်ႁႅင်း ပီႈၼွင့်ဝႃႉ လၢတ်ႈယူႇဝႃႈ ၵဵင်းတုင်ၵေႃႈမိူင်း ပၼ်ႁႂ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈတိူဝ်း တွၼ်း ႁႂ်ႈပေ့တူဝ် (ႁႂ်ႈပေႃးႁုပ်ႈမိူင်းတႆးလႆႈၶႅၼ်းလီ ၼႆၵေႃႈ ၶႄႇပၼ် ႁႅင်းဝႆ့ၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ) ၸိူင့်ၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းပိုၼ့်တီႈဢၼ်ပီႈၼွင့်ဝႃႉၵုမ်းၵမ်ၼၼ့် ဢမ်ႇဝႃႈ ၽႃးသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆး ငိုၼ်းတွင်း ၸႂ်ႉၶွင်ၶႄႇတင်းပိုၵ်း ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပီႈၼွင့်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းပိုၼ့်တီႈ ပီႈၼွင့်ဝႃႉၵုမ်းၵမ်ၼၼ့်ၵေႃႈ မီးယူႇဢိတ်းဢီႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းတၢင်းၵၢၼ်လုမ်းၵၢၼ်ၸၢႆးသုၼ်ၵၢင်ၼၼ့် ပဵၼ်လိၵ်ႈၶႄႇၵႂၢမ်းၶႄႇငိုၼ်းၶႄႇ။ တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင့်ဝႃႉ ဢၼ်မီးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈပီႈၼွင့်ဝႃႉဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ့်ၵေႃႈဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ။ လိူဝ်သေပိုၼ့်တီႈ ပွတ်းႁွင်ႇပွတ်းၸၢၼ်းယဝ့် မိူဝ်ႈသွင်တႆး ပွတ်းၸၢၼ်းပွတ်းႁွင်ႇမီးပၼ်ႁႃၵေႃႈပဵၼ်တိုဝ့်တၢင်းသုတ်းၶဝ်ႈပွတ်းၸၢၼ်း ဢၢၼ်းပႃးထိုင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ တေႃႇပေႃးၸေးၸွတ်ႇတဵမ်တူဝ်ႈ။
တွၼ်ႈတႃႇၽၢၵ်ႈဢၼ်တိတ်းယူႇၸပ်းၾၢႆႇထႆးသမ့် ပိုင်ႈဢိင်ပိူဝ်ႈသိုပ်ႇသၢႆၸႂ် ပိူဝ်ႈဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ ပိူဝ်ႈမီးပိုၼ့်တီႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း တီႈၽူႈၶဵၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတေမႃးႁဵတ်းႁၢႆ့လႆႈငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ ပိူဝ်ႈလႆႈမီးတိုဝ့်တၢင်းႁွမ်ႁႅင်းတင်ႈတူဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁပ့်လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်မၢၵ်ႇမိုဝ်ႈ ၸိုၼ်း ယၢမ်း ႁူမ်ႈတင်းဢဵၼ်ႁႅင်းလႄႈငိုၼ်းတွင်း တေႃႉတႄ့လႆႈယႃၸႂ်လူၺ်ႈပိူင်သူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၵူၺ်းဢိတ်းဢီႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈသင်တင်းဢမေႊရိၵႃႊ။ ဢမ်ႇယိၼ်းဝႃႈဢမေႊရိၵႃႊမႃးၸွႆႈသင်မိူၼ်ၶႄႇၸွႆႈပီႈၼွင့်ဝႃႉ တေႃႉတႄ့လႆႈၸိုဝ်ႈ လႆႈတၢင်းထၢင်ႇၵူၺ်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူ့။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈပေႃးမႃးတူၺ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ်ပၼ်ႁႃၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်မႃး ၸူဝ်ႈသိုပ်ႇၸူဝ်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း ဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် သၢၼ်ၶတ်းတိုၵ်းတေႃးလူမ်းသူပ်းလူမ်းပၢၵ်ႇလၢႆလၢႆ။ ၵၢၼ်ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ပူၼ့်ပႅၼ်ၵၼ့်ၸၼ်လူလၢႆသၢႆၸႂ် ၸီးဝိတ့်လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႆသေတႃႉ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇတွၼ့် ၸွႆႈသင်ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈမႆ့ၶိူင်ႈမိုဝ်းလႄႈၶိူင်ႈတိုၵ်း မၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း မႃးၸွႆႈ ၾိုၼ့်ၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈႁႂ်ႈလူမ့်ၸူမ်မူၺ့်ႁၢႆ မိူၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၸွႆႈယူႊၶရဵၼ်ႊ တေႃႇသူႈရသ့်သျိူဝ်ႊယူႇယၢမ်းလဵဝ်။ တေႃႉတႄ့ယူႇၵႆၵႆ သေ လႃႇႁႅၵ်ႇလႅၵ်ႇလိၼ့် ႁၢမ်ႈႁႅတ့်ၵၢၼ်ၵႃႉ ၵၢၼ်ၶၢႆဢၼ်ၼၼ့်ဢၼ်ၼႆ့ တေဢဝ်လိူင်ႈဢဝ်လၢဝ်း ပဵၼ်သူပ်းပဵၼ်သႅင်လၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ၶိုၵ့်ၼႃႇၵေႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း တေႃႉတႄႉလႆႈယႃႈယႃ မွၵ်ႈႁူဝ်ၸဵပ်းႁူဝ်ၶႆႈ ၽႃႈပၼ်းၸဵပ်းၵႃႈၼၼ့်ၵူၺ်း။ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ပေႃးႁၢမ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၼီလႆႈပၢႆႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်ၼမ့်မီႈ ၼမ့်မၼ်း တႃႇၸဵတ်းဝၼ်းၼိုင်ႈဝူင်ႈ ၼိုင်ႈလိူၼ်သွင်လိူၼ်ၵႃႈၼၼ့်ၵူၺ်း။
ၵၢၼ်ႁႅတ့်ၶဝ်ႈႁႅတ့်ၼမ့် ဢမ်ႇသိုဝ့်ဢမ်ႇၶၢႆတေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ့် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇဢိုပ်းဢမ်ႇၶီ ဢၼ်ဢိုပ်းၼၼ့် ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁိုဝ် ၵူၼ်းလူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးငိုၼ်း မီးၶမ်းၼမ်ပူၼ့်လူၼ့်လိူဝ် ယူႇယဝ့် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ မၢပ်ႇ ၵႅၼ့်ငႅၼ့်ဢဝ် ၶဝ်ႈၼမ့်တၢင်းၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလၢႆလၢႆ ဢမ်ႇသိုဝ့်ဢမ်ႇပၼ် ၵႃႈမၼ်းသင်။ ယွၼ့်ၼၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈထုၵ်ႇၶႂမ်ႈၿၢတ်ႇ ႁႅတ့်ႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼပ်ႉဝိပ်ႈဝိပ်ႈပီ ၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ႁိုဝ်။
ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ႁၼ်ၸႂ်ပီႈၼွင့်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ဢၼ်တေႃႇသူႈၾိုၼ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆ့ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈယွင်ႈယေႃးႁႅင်းၸႂ်လႄႈ ၼမ့်ၸႂ်ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁၢၼ် ႁဵတ်းပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၸုမ်းၼူၵ့်ယုင်းၶဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်းတေႃးပိူဝ်ႈသူၼ်ႇလႆႈ ၶွင်ၼူၵ့်ယုင်းၶဝ်လႄႈဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇသေ လႆႈလူႇတၢၼ်းၼိူဝ့်လိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇတင်းၼမ်ၼၼ့် ဢမ်ႇႁူႉၼမ့်တွၼ်းၽွၼ်းလႆႈမၼ်း ၽႂ်တေလႆႈၸိမ်းလႅမ့်။
ၵမ်းၼႆ့ၵေႃႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈငဝ်း NUG ဢွၵ်ႇမႃး မိူၼ်မိူဝ်ႈပီ 1988 (8888) မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈငဝ်း NCGUB ၼၼ့်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ လိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ်တင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 မီးၽူႈတႅၼ်းသၽႃး တူတ်းႁႂ်ႈမႃၸႂ်ဢုၼ်ႇ ၽၢၼ်ႇမႃးလႆႈ 23 ပီ ၶိုၼ်းထွႆႁူၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇ မိူၼ်ၵဝ်ႇ။
သိုၵ်းယႂ်ႇသိုၵ်းလူင်ဢၼ်တေႃႇသူႈၵၼ်ဝူင်ႈၵၢင် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝူင်ႈၵၢင်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထိုင်ပေႃးလႆႈ ၸႂ်ႉရူတ့်ထၢင် ရူတ့်ႁုမ်ႈၵေႃႇ ႁိူဝ်းဝိၼ် ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇပႃးႁေႃႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူ့ၵွႆသေႁၢႆ ၼႆ့ဢမ်ႇၵိူတ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၸိူဝ်းၼႆ့ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၶႂ်ႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းတေႃႇထိုင် ၸုမ်းလုမ်ႈၾႃႉ UN ၵေႃႈလႃႇဝႃႈသႄ့သွမ်း တင်းၶႂမ်ႈၿၢတ်ႇ ႁႅတ့်ႁၢမ်ႈ ဢွၵ်ႇမၢႆတိၺွပ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတိူဝ့်လမ် တိူဝ့်လႅင်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ၾႅပ့်ၿိဝ်ႊရီႊ 2021 သေ တေႃႇပေႃးၶႃႈႁႅမ်ဢဝ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်းလဵၵ့်ယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ ၼပ့်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင် တင်းတိၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈလႄႈဢွၵ်ႇမၢႆပၼ်တူတ်ႈ (တၢမ်ႇ) တၢႆ ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈတူင့်ၼိုင်ႁဵၵ်ႈႁွင့်သူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းလႄႈတူင့်ၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း။
ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီႁူမ်ႈဝႃႈပိူင်ပဵၼ်ၵမ်းၼႆ့ ဢမ်ႇလႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ၼႂ်းပိုၼ့်တီႈ မိူင်းတႆးၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လႄႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်း သေတႃႉၵေႃႈ ထိုင်တီႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈလူမ်ႉတၢႆဝၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ့်တီႈၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပူၼ့်မႃးၼၼ့် ပဵၼ်လူၺ်ႈ ပယေႃးၵ လူၺ်ႈပၢႆးဝူၼ့်ၸဵင်ႇမုမ်း မုင်ႈႁၼ် ၾၢႆႇၽႂ်ၾၢႆႇမၼ်းသေလႄႈ ႁဝ်းတေႃႇႁဝ်းပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်ဢဝ်ၵၼ်တၢႆၼႃႈၼၼ့် မႃး ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းသဝ်ႈမွင်ၶေႃးၶူမ်ႁႃတီႈလၢတ်ႈပေႃးဢမ်ႇမီးယဝ့် ယွၼ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ပွၵ်ႈလိုၼ်းသုတ်းသေလႃႈ ၼႆၵေႃႈမုင်ႈမွင်းယူႇ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵၢၼ်ၵတ့်လႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ၶိုၵ့်ၶႅၼ်ႇ ပိူင်လွၵ်း ၽူႈၼမ်းလီ 8 ယၢင်ႇ ဢၼ်မီးပိူင်ၾၢင် ၵၢၼ်ၼမ်းပႃး မုၵ့် မူႇ ၸုမ်း ၾုင် တူင်ႇဝူင်း မူႇၸုမ်း ၵႂႃႇလႆႈလီၸွမ်းႁုၼ်ႈသႅၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ၼႂ်းလူၵ်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် ပၢၼ်ၸုပ်ႈဢၼ်မီး ၶိူင်ႈမႆ့ၶိူင်ႈမိုဝ်း ယိုၼ်းယၢဝ်းတၢဝ်းလႆႈ ထိုင်ၵႆ တၢင်းထဵၵ်ႊၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၵျီႊၶဝ်ႈမႃးၵမ့်ၸွႆႈ။
“ထဵၵ်းၼိၵ့်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် เทคนิคการสื่อสาร” ၼပ့်ပဵၼ် သိင်ႇၶွင်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်တႃႇၽူႈၼမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်ႁဵတ်ႇၽူလ် ၸၢင်ႈတေတုမ့်ယွၼ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီၵမ့် ၵႅမ်ထႅမ်ၸွႆႈပၼ် ၼမ့်ၵတ့်တေႃႇ မူႇ မုၵ့် ၸုမ်း ၾုင် လႄႈ တူင်ႇဝူင်း ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၽူႈၸတ်းၶိုင် ၵၢၼ်ၼမ်းဢွၼ်လႄႈလုၵ်ႈၸုမ်း လုၵ်ႈၼွင့် ၼႂ်းၸုမ်းၼႂ်းထိမ်ႊ မီးၵႂၢမ်း ၶဝ်ႈၸႂ် (ပွင်ႇၸႂ်) ပဝ်ႈမၢႆ (ယိူင်းမၢႆ) ၽွမ့်တူဝ်ႈတၼ်း ၼမ်းဢွၼ် တူင်ႇဝူင်း ၵၢဝ့်ယၢင်ႈသူႇသဵၼ်ႈၸႆး (ဢွင်ႇပေ့) ဢၼ်ပဵၼ်ယိူင်းမၢႆတီႈလဵဝ်ၵၼ်။
ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ဢၼ်မီးလွင်ႈၶႅင်ၵႅၼ်ႇ ၵတ့်တွၼ်းၼၼ့် ပဵၼ်ဢၼ်ၶၢတ်ႇဢမ်ႇလႆႈလႄႈ လမ်ႇလွင်ႈတေႃႇ ၵူႈမုၵ့်မူႇၸုမ်းၾုင် ၵူႈတူင်ႇဝူင်း လူၺ်ႈပိူင်ၶိုၵ့်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈၵၢဝ့်ယၢင်ႈၸူးသူႇ လွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇ ဢၼ်ပႅၵ်ႇမႂ်ႇ ။
ၽူႈၼမ်းဢၼ်မေႃသိုဝ်ႇသၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်ယိူင်းမၢႆ ႁူႉၸၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ်လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ပူင်ႇသႂ် ၵေႃႈ တေပႃးဢဝ်တူင်ႇဝူင်းလတ်းၽၢၼ်ႇၶၢမ်ႈပူၼ့် ငဝ်းလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆ့လူင် လႄႈ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶွတ်ႇမၼ်ႈမႅတ်ႇပႅင်းႁၵ့်သႃ ၵၢၼ်ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ့်တင်းလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်တူင်ႇဝူင်း ႁွတ်ႈထိုင်ဢွင်ႈတီႈယိူင်းမၢႆထိုင်တီႈယွတ်ႈႁွတ်ႈတီႈပၢႆလႆႈ။
“ထဵၵ်းၼိၵ့်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ၽူႈၼမ်း เทคนิคการสื่อสารผู้นำ ”
1. ဝၢင်းပၢႆးဝူၼ့်ႁႂ်ႈပဵၼ် လွၵ်းပိူင်ငၢႆႈငၢႆႈ
2. ၸႂ်ႉလၢႆးသိုဝ်ႇသၢၼ်ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းလိူင်ႈ သၢႆငၢႆ လႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း
3. ၸႂ်ႉလၢႆးသိုဝ်ႇသၢၼ်ဝႅပ်ႇ 2 တၢင်း
4. တင်ႈၸႂ်ထွမ်ႇ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ်
5. ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုဝ်ႇ ႁိုဝ် ၶိုင်ႈမိုဝ်းဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇ
6. ဢဝ်ၸႂ်ၶဝ်မႃးသႂ်ႇၸႂ်ႁဝ်း
7. ႁူႉၸၵ်းၵၢၼ်တေသ (ႁဵတ်ႇ၊ ငဝ်းလၢႆး၊ မိုဝ့်ယၢမ်း၊ တိုဝ့်တၢင်း)
8. ႁၵ့်သႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ (ၵတိသၸ့်ၸႃး)
- ဝၢင်းပၢႆးဝူၼ့်ႁႂ်ႈပဵၼ် လွၵ်းပိူင်ငၢႆႈငၢႆႈ
တႄႇတီႈၵၢၼ်ၾိုၵ်း ဝၢင်းပၢႆးဝူၼ့်ႁႂ်ႈပဵၼ် လွၵ်းပိူင်ငၢႆႈငၢႆႈၵွၼ်ႇ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၽူႈၼမ်းတေသိုဝ်ႇသၢၼ်ႁႂ်ႈၸတ့်ၸႅင်ႈ(တႅၵ်ႇလႅင်း)
လႆႈတၵ်းလုၵ့်တီႈတႅဝ်းႁူမ်ႈၵၢၼ်ဝူၼ့် ဢၼ်မီးပၵ်းမီးပိူင် မီးလွင်ႈၸတ့်ၸႅင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းၵွၼ်ႇတေသိုဝ်ႇသၢၼ်ၵႂႃႇၸူး မုၵ့်မူႇၸုမ်းၾုင် တူင်ႇဝူင်း ထိမ်ႊငၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉၶဝ်ႈၸႂ်လႆႈငၢႆႈ ႁူမ်ႈတင်းမီးၵၢၼ်ၼၵ်ႈၼႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်။
2. ၸႂ်ႉလၢႆးသိုဝ်ႇသၢၼ်ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းလိူင်ႈ ၸွမ်းတီႈ သၢႆငၢႆ လႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း
ၸႂ်ႉလၢႆးၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸွမ်းပိုၼ့်တီႈလႄႈသၢႆငၢႆ ၶၢဝ်းယၢမ်း ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈလႆႈၼမ့်တွၼ်းၽွၼ်းလီဢၼ်ၶိုၵ့်ၶႅမ့်သုင်သုတ်း ဝူင်ႈၵၢင်သိုဝ်ႇသၢၼ်တင်းတၢင်ႇၵေႃႉ (Interpersonal Communication) ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း (Internal Communication) ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်တင်းလူၵ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉ ႁူမ်ႈပႃးၽူႈဢၼ်မီးသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇသေပၢႆးၼွၵ်ႈ (Stakeholder Communication) ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ့်လူင် တၵ်းလႆႈၸႂ်ႉလၢႆးသိုဝ်ႇသၢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး လႄႈ လိူၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်ႈ ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇတီႈသုတ်း။
3. ၸႂ်ႉလၢႆးသိုဝ်ႇသၢၼ်ဝႅပ်ႇ 2 တၢင်း
ၵၢၼ်တင်ႈၸႂ်ထွမ်ႇ လူၺ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၼႂ်းလိူင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ် ၽူႈၼမ်းလီတေသိုဝ်ႇသၢၼ်ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၵေႃႈ တၵ်းၶဝ်ႈၸႂ်ပိူၼ်ႈၵွၼ်ႇ တၵ်းၶဝ်ႈၸႂ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝူၼ့်ဢဝ်ၵွႆး မိူဝ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ယဝ့်ၽူႈၼမ်း ၸင်ႇသိုဝ်ႇသၢၼ်လႆႈ ၼႅၼ်ႈၼႃမႅၼ်ႈယမ်ၸုတ်းၼဵၼ်မၼ်း။
4. တင်ႈၸႂ်ထွမ်ႇႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ်
ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ဝႅပ်ႇ 2 တၢင်း (Two way communication) ၽူႈၼမ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈႁဵၼ်းႁူႉလၢႆးၸႂ်ႉ ၵႂၢမ်းထၢမ်ဝႅပ်ႇပၢႆပိုတ်ႇၸိူင့်ၼင်ႇ ႁဵတ်းသင် ၵွပ်ႈသင် ၸိူင့်ႁိုဝ် ဢမ်ႇၵိုင်ႇၸႂ်ႉထွႆႈပိတ်း (တတ်းပုတ်း) ပႅတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်း ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းဢမ်ႇၵိူတ်ႇၽွၼ်းလီ သင်ဝႃႈႁဝ်းၸႂ်ႉၵႂၢမ်းထၢမ်ထုၵ်ႇ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူလ်ၵၢၼ်တုမ့်တွပ်ႇလီ တေၸၢင်ႈတေႃႇယွတ်ႈၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇထႅင်ႈလႄႈၼၵ်းၼႅၼ်ႈ ၶိုၵ့်တွၼ်းလီ။
5. ၵၢၼ်ၸႂ်ႉလၢႆး ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ ႁိုဝ် ၶိူင်ႈမိုဝ်းႁႂ်ႈၵိုင်ႇမႅၼ်ႈ
လူၺ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆ ၵွပ်ႈၼၼ်ၽူႈၼမ်း တီႈလီထုၵ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်တၢင်း “ဢီႊမေႊလ် သူဝ်ႊသျေႊလ်မီႊၻေႊၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်တၢင်းသိုဝ်ႈ (Direct Communication) လႄႈတၢင်ႇတၢင်း ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၵိူတ်ႇၽွၼ်းလီသုင်သုတ်းၶွင်ၵုမ်ႇၼိုင်ႈၵုမ်ႇလႂ် ဢၼ်တေသိုဝ်ႇသၢၼ်။
6. ဢဝ်ၸႂ်ၶဝ်မႃးသႂ်ႇၸႂ်ႁဝ်း
ဝႄႈလွင်ႈၵၢၼ်လၢတ်ႈၸႃ ၵႂၢမ်းၶိတ်ႇၵႂၢမ်းပၢႆႇ ယွၵ်ႈမွၼ် တုမ့်တိူဝ့် လွင်ႈတေပဵၼ်ၵၢၼ်ၶတ်းယႅင်ႈ လႄႈဢမ်ႇၵိူတ်ႇ ၽွၼ်းလီသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈပႅင်းၸင်းယၢၼ်ႁၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ ၼႂ်းထႃႇၼ ၽူႈၼမ်းတၵ်းပဵၼ် မႄႈဝႅပ်ႇတူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လီငၢမ်းပၼ်ထိမ်ႊငၢၼ်း လုၵ်ႈၼွင့်ပွင်ႈပၢႆလႄႈ ၽူႈတိတ်းတၢမ်ႁုၼ်ႈသႅၼ်းလင် ဢိၵ်ႇတင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼမ်။
7. ႁူႉၸၵ်းၵၢၼ်တေသ (ၵႃလတေသ၊ ႁဵတ်ႇ၊ ငဝ်းလၢႆး၊ မိုဝ့်ယၢမ်း၊ တိုဝ့်တၢင်း)
ၽႃသႃတူဝ် (ၾၢင်ႁၢင်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်) ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢမ်ႇၸိမ်လၢတ်ႈ ႁိမ်လၢတ်ႈ ဢမ်ႇတတ်းၵႂၢမ်း ပိၼ်ႇလိူင်ႈလၢႆႈလိူင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၵမ်းလဵဝ် ပၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈယဝ့်သေၵွၼ်ႇ ၼွၵ်ႈသေၼၼ့် ၽူႈၼမ်းတီႈလီ တၵ်းၸႂ်ႉၽႃးသႃတူဝ်(ၾၢင်ႁၢင်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းတူဝ်)ဢွၵ်ႇဝႃႈ တင်ႈၸႂ်ထွမ်ယူႇ ၸိူင့်ၼင်ႇ တူၺ်းၼႃးမွင်းတႃ သူၼ်ၸႂ် ပၵ်းဢူၵ်းပၵ်းၸႂ်ထွမ်ႇ ယုမ့် ယၵ့်ၼႃႈ ငွၵ်းႁူဝ်ၸွမ်းပဵၼ်ၵမ်းပဵၼ်ၵမ်း ပဵၼ်လွင်ႈၼပ့်ၼႃႈ ထိုဝ်တႃၵၼ်။
8. ႁၵ့်သႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ (ၵတိသၸ့်ၸႃး)
ၽူႈၼမ်းလီလႆႈႁၵ့်သႃသၼ်ယႃး(ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း) လႄႈထုၵ်ႇလႆႈပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇယူႇၵူႈမိူဝ်ႈ။
ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တင်း 8 ၶေႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ထဵၵ်းၼိၵ့်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ၽူႈၼမ်းဢၼ်လီ ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ့်ၶၢႆးလူင် ႁူမ်ႈတင်း ၵၢၼ်ၸႂ်ႉ ၼမ်းသဵင် ၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃ ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ဝႆ့ဝၢင်းတူဝ်ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ သင်ဝႃႈၽူႈၼမ်းၶဝ်ႈၸႂ်လႄႈၸႂ်ႉထဵၵ်းၼိၵ့်ၼႆ့ လႆႈလီ ၵႃႈၼႆ့ၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးၵၢဝ့်ၶဝ်ႈသူႇပဝ်ႈမၢႆၶိုင်ႈလိူဝ်ယဝ့်။
ၸိူဝ်းၼႆ့ တေႁၼ်လႆႈဝႃႈ ၼႂ်းလွင်ႈၶပ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵၢၼ်ၵူၼ်းႁုၼ်ႈသႅၼ်းပၢၼ်ၼႆ့ ယင်းမီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ် ၾိင်ႈငႄႈ ႁိတ်ႈႁွႆး ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ သႃသၼႃးလႄႈႁုၼ်ႈသႅၼ်းၸုပ်ႈပၢၼ် generation ။ ယွၼ့်ၼၼ် ၽူႈၼမ်းတီႈလီ ၵိုင်ႇထုၵ်ႇဝၢင်းၽႅၼ် ဢွၵ်ႇဝႅပ်ႇ လႄႈ သိုဝ်ႇသၢၼ်လူၺ်ႈလၢႆးၵၢၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵိုင်ႇလႅပ်ႇၸွမ်း တေသ (တေသ ၵႃလ၊ ႁဵတ်ႇ၊ ငဝ်းလၢႆး၊ မိုဝ့်ယၢမ်း၊ တိုဝ့်တၢင်း)


text:
ထၢၼ်တလၢၼ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ် (မၢၼ်ႈ: ထန်တလန်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Than Tlang_ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်ၼႆ့ တင်း ဝဵင်းႁႃးၶႃး ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် ၂၅ လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇ ၼႆႉ လႆလူင်းၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃးလႄႈ ဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်သေ လႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼၼ်ႉသေ ထိုင်တီႈ ဝဵင်းပလႅတ်ႉဝမႃး ၶိုၼ်းလႆၶဝ်ႈမႃးၽၢႆႇတၢင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေၵေႃႈ လႆႈလူင်းၶဝ်ႈၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇပိင်းၵလႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်ၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉ တင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၁.


text:
လၢႆတွၼ်ႈလၢႆဢၼ်ဝႆႉၶႃႈ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵႂုႇလူတ်ႇဢဝ်ၼႂ်း Facebook ၼႆၵေႃႈ လႆႈမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။
Wednesday, February 29, 2012
ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢႆတွင်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ 29.02.2012
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ၶႃႈ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလီမီးမင်ႇၵလႃႇလီငၢမ်းသေ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၶႃႈ ၸဝ်ႈၶူး Dr.ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ လႆႈမႃးပွၼ်ႈဢွၼ် သင်ႇသွၼ်ၸိတၢင်းပၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တမ်ႈတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ တီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၼႆၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈမီးတၢင်းၵဵပ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈလႄႈသဵင်ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်သေ မႃးၸႅၵ်ႇၽေပၼ် ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းမႃးထိုင် ဢမ်ႇမႃးထိုင် ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ တၢင်းမူတ်းတေႁဵတ်းပဵၼ်ဝႆႉ
လၢႆတွၼ်ႈလၢႆဢၼ်ဝႆႉၶႃႈ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵႂုႇလူတ်ႇဢဝ်ၼႂ်း Facebook ၼႆၵေႃႈ လႆႈမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။
လၢႆတွၼ်ႈလၢႆဢၼ်ဝႆႉၶႃႈ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵႂုႇလူတ်ႇဢဝ်ၼႂ်း Facebook ၼႆၵေႃႈ လႆႈမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။
ၵူၼ်းဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းၶဝ်လႆႈသႂ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တေႁဵတ်းပဵၼ် Zip. File သေသႂ်ႇဝႆႉပၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။
လူတ်ႇဢဝ်လႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၶပ်းမၢႆတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈ။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
လုၺ်းၼမ်ႉ
လုၺ်းၼမ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ပုၼ်ႈတႃႇ တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇလႆႈ ၼႂ်းၼမ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈၽေးတၢႆ ၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း ပုၼ်ႈတႃႇ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉတူဝ်ၸႂ်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တူဝ်ၶိင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ကျေၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပူၼ်ႉမႃး ပီပွင်း 7000 ပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်း ႁူႉၸၵ်း လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉဝႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းယူးရူပ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉ 1800 ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈ 1896 တမ်ႈတီႈ ပွႆးဢူဝ်ႇလမ်ႇပိၵ်ႉ ၶၢဝ်းမႆႈ ဝဵင်းဢေႇတိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပႆႇပႃႈမီး မၢႆမီႈလုၺ်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း တမ်းဝၢင်းဝႆႉၵွၼ်ႇ။
တႃႇတေလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်း လႆႈတူင်ႉတိၼ် ၼိုင်မိုဝ်းသေ လုၺ်းယဝ်ႉ။ လၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လုၺ်းၶဵတ်ႇ၊ လုၺ်းၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈ၊ လုၺ်းၵၢပ်ႇဢႅင်ႈငႄး (လုၺ်းတၢၵ်ႇႁၢႆ)၊ လုၺ်းဝႃး ၼႆသေ မီးဝႆႉ လၢႆလၢႆလၢႆးယူႇ။ လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ် လွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းလုၺ်းၼမ်ႉၶဝ် ၵျိူၵ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်လိူၵ်ႈသေ လုၺ်းလႆႈယူႇသေတႃႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ၵႆႉလုၺ်းဝႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ၸႂ်ႉတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်း တူင်ႉၼိုင်လူၺ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢမ်ႇၸူမ်ၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈ လႆႈၵၼ်ႈၸႂ်ဝႆႉတင်းႁိုင်ယူႇ။ တႃႇတေလဵၼ်ႈႁႅင်း ၽၢႆႇလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ တေလႆႈၶႅမ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ် လွင်ႈပျေႃႇမူၼ်ႈၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ဢဝ်ပဵၼ် လွင်ႈၽိုၵ်းသၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ၊ ဢဝ်ပဵၼ် လွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်း မၢင်တီႈၸမ်း လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈႁႅင်းဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈသင်၊ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈၵျေႃႇသိူဝ်းၸႂ်လႄႈသင် ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပွႆးထၢမ်လိၵ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉ တမ်ႈတီႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵႂႃႇပူင်သွၼ်ပၼ် တမ်ႈတီႈ ဢွင်ႈၽိုၵ်းလဵၼ်ႈႁႅင်းလႄႈသင် တမ်ႈတီႈ ၼွၵ်ႈလႄႈသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းပရိတ်ႉတဵင်ႇ တႄႇႁဵတ်း ပွႆးလုၺ်းၼမ်ႉၶႄႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉ ႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ တူဝ်ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်လွင်ႈ ၸွႆႈၽူတ်ႇပၼ် သၢႆၸႂ်ၼႆလႄႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ မူႇၸုမ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ဢွၼ်ၵၼ် သွၼ်ပၼ် ၽိုၵ်းပၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉ လႆႈတူင်ႉတူဝ် တင်းတူဝ်သေ လုၺ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၵႅင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသႂ်ႇႁႅင်းလူင်လၢင်ၼၼ်ႉ၊ မၼ်းၵူၺ်းဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ မေႃထိင်းတူဝ် ဢူၼ်ႈဢူၼ်ႈ ဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လုၺ်းၼမ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ႁွၼ်ၼမ်ႉလႄႈ ၼမ်ႉ မႃးပွင်ႈသႂ်ႇ တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်း တင်းတူဝ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ႁဝ်း သိူဝ်းသႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ ဢဵၼ်ဢၼ်ၶဵင်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွမ်းၵႂႃႇ၊ တူဝ်ၵူၼ်းၵေႃႈ မဝ်ၵႂႃႇသေ ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းလီဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸဵမ်ယိင်းလေႃးၸၢႆး ၸဵမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းလူင် ၸၢင်ႈလႆႈၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ တႃႇတေမေႃလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ငၢႆႈၼႃႇတႄႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ လႆႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းၸွမ်း လွၵ်းလၢႆးမၼ်းလီလီၸိုင် ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇသႂ်ႇမႃႇသႂ်ႇႁႅင်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ တေႃႈမေႃလုၺ်းပဵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ မူၼ်ႈလႄႈ ပႃ ဢၼ်ယႂ်ႇမႃး တီႈၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ တႃႇတေ ယူႇသဝ်းလႆး ၼႂ်းၼမ်ႉလိုၵ်ႉ ႁိုင်ႁိုင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယူႇလႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေ မေႃလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈတင်ႈၸႂ် သွၼ်ဢဝ် ၽိုၵ်းဢဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သတ်းၸိူဝ်းပဵၼ် မႃႉ မႃ ၸၢင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ သတ်းတူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉသေ ဢမ်ႇလႆႈ ၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉသေတႃႉ ၶဝ်မေႃလုၺ်းႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ဢဝ်မႃဢွၼ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ ဝိုတ်ႉၶဝ်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇၸိုင် မႃဢွၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပႆႇယၢမ်ႈ လုၺ်းၼမ်ႉသေတႃႉ မၼ်းတိုၼ်း မေႃၵၵ်းၵႆဝႆတိၼ်ဝႆမိုဝ်းမၼ်းသေ လုၺ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မႃ ဢမ်ႇလႆႈသွၼ် လၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉသေ သမ်ႉမေႃလုၺ်းၼမ်ႉ ပေႃးၼႆၸိုင် မႃၼႆႉ မိူဝ်ႈၶဝ်ပႆတၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၶဝ်လုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ပႆတၢင်း သမ်ႉဢဝ်တိၼ်သွင်ၶွၼ် တဝ်ႉလိၼ်သေပႆ၊ မိူဝ်ႈလုၺ်းၼမ်ႉသမ်ႉ ဢူပ်ႇပူပ်ႇလႄႈသင် တၢၵ်ႇႁၢႆလႄႈသင် လႆႈဝႆႉတူဝ်ယၢဝ်းသေ လုၺ်းလႄႈ ပေႃးဢမ်ႇၽိုၵ်းၼႆႉ တိုၼ်းပႆႇၸၢင်ႈ မေႃလုၺ်းၼမ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇတေ မေႃလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေ လႆႈတင်ႈၸႂ်ၽိုၵ်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေမေႃလုၺ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပႆႇမေႃလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃး ဢဝ်မၼ်း ပႅတ်ႈတူၵ်းၼမ်ႉၵႂႃႇၸိုင် မၼ်းၵူၺ်း တေၶတ်းၸႂ် ဢဝ်တိၼ်မၼ်း တဝ်ႉသေ တေၶတ်းၸႂ် ၸုၵ်းၼႂ်းၼမ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃး ၼမ်ႉလိုၵ်ႉၸိုင် တိၼ်မၼ်း တေဢမ်ႇတဝ်ႉၺႃးလိၼ်လႆႈလႄႈ လႆႈသင်ၵေႃႈ မၼ်းတေႁႃဝၵ်ႉ ႁႃတၢဝ်း တေၶတ်းၸႂ် ဢဝ်တူဝ်မၼ်း ၸုၵ်းသိုဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉယူႇၵူၺ်း။ ပေႃးၶတ်းၸႂ်ၸုၵ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁူတၵႃႈ တေၸူမ်ၼမ်ႉဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းလူဝ်ႇ ၶတ်းၸႂ် ဢဝ်တူဝ်မၼ်း တမ်းယၢဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ တုမ်မႆႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေ မေႃဝႆႉ တူဝ်လိူၼ်းယၢဝ်းၼိူဝ်ၼမ်ႉ ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆးၽိုၵ်းႁတ်းဢဝ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈမေႃလုၺ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။
ၸွင်ႇၵူဝ်ၼမ်ႉႁိုဝ်?[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႉ တိုၼ်းမီးၸႂ်ၵူဝ်ၼမ်ႉဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸႂ်ၵူဝ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ် မွတ်ႇပႅတ်ႈလႆႈယူႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၸႂ်ၵူဝ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ၸႂ်ၵူဝ်ၼမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်မွတ်ႇပႅတ်ႈလႆႈ ငၢႆႈယူႇသေတႃႉ မၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈ။ ပုၼ်ႈတႃႇ ၸႂ်ၵူဝ်ၼမ်ႉ တေႁၢႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လူင်းၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉ ဢၼ်ပဵင်းမွၵ်ႈ ႁူဝ်ၶဝ်ႇသေ ဢဝ်တိၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸုမ်ႇလူင်းၼႂ်းၼမ်ႉ လႅၼ်ႈၵႂႃႇလႅၼ်ႈၶိုၼ်းၼႂ်းၼမ်ႉသေ လဵၼ်ႈၼမ်ႉဢွၼ်တၢင်းတႃႉ။ တေမိုတ်ႈၼမ်ႉမႃးသေ ၸႂ်တေမီးလွင်ႈႁတ်းႁၢၼ်မႃးယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ တီႈၼမ်ႉပဵင်းဢႅင်ႈပဵင်းဢႅဝ်တႃႉ။ ဝၢႆႇၼႃႈၸူး ၽင်ႇၼမ်ႉ ဢဝ်ၼိုဝ်းသွင်ၶွၼ် တဝ်ႉလိၼ်၊ ဢဝ်တိၼ်သွင်ၶွၼ် ယုၵ်ႉသေလိူၼ်းၵွႃႇတၢင်းလင် လွႆးလွႆးတႃႉ။
ဝႆႉသတိ ယႃႇပေပၼ်တိၼ်ၶႅင်လိူင်ႈငိူင်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပၢႆမိုဝ်း တဝ်ႉလိၼ်သေ ထိင်းပၼ်ဝႆႉတူဝ်ႁဝ်းယူႇလႄႈ တူဝ်ႁဝ်း တေၽူးဝႆႉ ၼိူဝ်ၼမ်ႉယူႇ။ ပေႃးမေႃႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉၸိုင် ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း သၢင်ႇထုၵ်ႇ တႃႇတေၽိုၵ်း တူင်ႉတိၼ်ၼိုင်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမေႃလုၺ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်မႃး ၸၼ်ႉ ၽိုၵ်းတူင်ႉတိၼ်ၼိုင်မိုဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉ ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၸႂ်တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈသေ မၢင်ၵေႃႉ တေၵူဝ်ၵႂႃႇတႄႉယူႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵၢၼ်ၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉ လၢတ်ႈငၢႆႈသေတႃႉ တႃႇတေႁဵတ်း တူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉႁဵၼ်း လွင်ႈၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉယူႇၼၼ်ႉ တႃႇတေမေႃထူၺ်ႈၸႂ် မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလုၺ်းၼမ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်သူပ်းၶဝ် သုတ်ႇလူမ်းၶဝ်ႈသေ မိူဝ်ႈတိုင်ႈဢွၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တိုင်ႈဢွၵ်ႇ တင်းၶူႈလင် ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းသူပ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းသွင်ႁူးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလုၺ်းၼမ်ႉယူႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ မေႃထူၺ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈ လွႆးလွႆးမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇ လူဝ်ႇလႆးမေႃ ထူၺ်ႈၸႂ်ဢွၵ်ႇ လွႆးလွႆး မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပေႃးၽိုၵ်းမွၼ်ႈၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတီႈ ၼမ်ႉပဵင်းဢႅင်ႈသေ ဢဝ်သူပ်း ႁုတ်ႇဢဝ်လူမ်းၶဝ်ႈၵွႃႇ ဢိမ်ႇဢိမ်ႇတႃႉ။ ၵူမ်ႈႁူဝ် ဢဝ်မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် တဝ်ႉတီႈႁူဝ်ၶဝ်ႇ၊ ဢဝ်ၼႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸူမ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉ ဢၢၼ်ႇၼႂ်းၸႂ် ၼိုင်ႈ တေႃႇထိုင် သိပ်းတႃႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ၼႃႈ ၽုတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉသေ ၽူႇလူမ်းဢွၵ်ႇတႃႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်လႆးယဝ်ႉၸိုင် ၽိုၵ်းဢၢၼ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉ ႁႂ်ႈဢၢၼ်ႇလႆႈထိုင် သိပ်းႁႃႈတႃႉ။ ပေႃးၵၼ်ႈသေ ဢၢၼ်ႇလႆးထိုင် သိပ်းႁႃႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၽိုၵ်းၸူမ်ႁူဝ်ဝႆႉသေ ၽူႇလူမ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၼမ်ႉ မိူဝ်ႈၸူမ်ႁူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉတႃႉ။
ပေႃးၽိုၵ်းလႅၼ်ႇၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉၸိုင် ယႃႇပေဢဝ် ၼႃႈၽုတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉတင်းမူတ်း၊ ၵူၺ်းၵိူင်းၵွၵ်းႁူဝ် ၽၢႆႇၼိုင်ႈ (ဢဝ်ၼႃႈဢွၵ်ႇၼမ်ႉ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈ)သေ ထူၺ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈတႃႉ။ ပေႃးလမ်ႁူဝ်ၵႂႃႇၵေႃႈ ၵၼ်ႈဝႆႉၵႅပ်ႉၼိုင်ႈသေ ထူၺ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇ (ၽူႇလူမ်းဢွၵ်ႇ) ၼႂ်းၼမ်ႉတႃႉ။ ပေႃးၼၼ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဝိၼ်ႇၼႃႈၵိူင်းႁူဝ် ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈသေသေ ႁုတ်ႇလူမ်းၶဝ်ႈတႃႉ။ ပေႃးၽိုၵ်းႁဵတ်းၼၼ် လၢႆလၢႆပွၵ်ႈၸိုင် မိူဝ်ႈၽွင်းလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ တေမေႃထူၺ်ႈၸႂ် မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈယဝ်ႉ။
တမ်ႈတီႈ ၼမ်ႉတိုၼ်ႈ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ မေႃၽူးတူဝ်သေ ထူၺ်ႈၸႂ်ယဝ်ႉၼႆ တေလႆႈသိုပ်ႇၽိုၵ်း တႃႇတေဢဝ် တိၼ်မိုဝ်း ၵၵ်းၵႆလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေ ဢဝ်တိၼ်ထိပ်ႇလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လၢႆးဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တီႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးမႆႉႁၢဝ်း တီႈယိပ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်မိုဝ်းၶွၼ်ၼိုင်ႈ ၵွတ်ႇႁၢဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ ဢဝ်တိၼ်လိူၼ်းၵႂႃႇၽၢႆႇလင် ၽိုၵ်းၽႅတ်းတိၼ် ထိပ်ႇတိၼ် ၶွၼ်သၢႆႉ ၶွၼ်ၶႂႃ ၼႂ်းၼမ်ႉတႃႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၽိုၵ်းတိၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ တိၼ်ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃၵၵ်းၵႆတိၼ်မႃးယဝ်ႉၸိုင် လူဝ်ႇပွႆႇၽႃႈႁၢဝ်းသေ ၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႄႇၽိုၵ်းလုၺ်းၼၼ်ႉ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် တေလႆႈလိူၼ်းၵႂႃႇၽၢႆႇၼႃႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ၊ ဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းတင်းသွင် တိူဝ်ႉၵၼ်ဝႆႉ၊ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၸူႉၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
တိၼ်သွင်ၶွၼ်ၵေႃႈ တေလႆးလိူၼ်းၵႂႃႇၽၢႆႇလင် ဢဝ်သူၼ်ႈတိၼ် သွင်ၶွၼ် ထီႉတိူဝ်ႉၵၼ်ဝႆႉ၊ ပၢႆတိၼ်တင်းသွင်ၽၢႆႇ တေလႆႈ ဝၢတ်ႈဝႆႉဢိတ်းဢိတ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်းတင်းသွင် ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈငၢၵ်ႈၽၢတ်ႇၵၼ် ဝႃးဢွၵ်ႇၵႂႃႇၽၢႆႇၶၢင်ႈ ႁႂ်ႈမိုဝ်းတင်းသွင်ၶွၼ် ပေႃးသိုဝ်ႈႁူဝ်မႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႃႇတေၶိုၼ်း ဝၢၵ်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၸိုင် မိူဝ်းသွင်ၶွၼ် ဢၼ်ဢႃႈပဵင်းႁူဝ်မႃႇဝႆႉၼၼ်ႉ ငွၵ်းသွၵ်ႇ တူပ်ႉၶဝ်ႈမႃး ၽၢႆႇၼႂ်းတႂ်ႈၼႃႈသေ ႁွမ်းၵၼ် လိူၼ်းၵွႃႇၶိုၼ်း ၽၢႆႇၼႃႈ၊ သူၼ်ႈတိၼ်သွင်ၶွၼ်ၵေႃႈ ဢဝ်သူၼ်ႈမၼ်း တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ် ငေႃးၶဝ်ႇယဝ်ႉ ၶိူၼ်းထိပ်ႇဢႃႈတိၼ်တင်းသွင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ တိၼ်ၶဵတ်ႇ လုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးလိူၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးႁွမ်းၸူႉၵၼ်တႃႉ။ လၢႆးၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးလုၺ်းၶဵတ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃလုၺ်းၶဵတ်ႇယဝ်ႉတႄႉ တႃႇတေလုၺ်းထႅင်ႈ တၢင်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်ယဝ်ႉ။ လၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉ ထႅင်ႈတၢင်ႇလၢႆးတႄႉ ပဵၼ် လုၺ်းၵၢပ်ႇဢႅင်ႈငႄး၊ လုၺ်းၽၢႆႇၶၢင်ႈ၊ လုၺ်းမႃ၊ လုၺ်းဝႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၵႂႃႇၽႂ်းသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးလုၺ်းဝႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ လၢႆးလုၺ်းၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ လၢႆးလုၺ်းၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ လႆႈဢဝ်မိုဝ်းတင်းသွင်ၶွၼ် ယုၵ်ႉဢွၵ်ႇၼမ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပိၵ်ႇၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် တူင်ႉၼိုင် တင်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ၵူၼ်းဢၼ်လုၺ်း လၢႆးၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပႅၼ်ဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမႃး ၼိုင်ႈၶိုင်ႈ၊ မိူဝ်းသွင်ၶွၼ် ယုၵ်ႉၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈသေ ဝၵ်ႉၼမ်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်သေ လုၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးလုၺ်းၵၢပ်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁိူဝ်ႉတႄႉတႄႉ။ ပေႃးမေႃလုၺ်းၼမ်ႉယဝ်ႉၼႆ လူဝ်ႇလႆႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းဢဝ် လၢႆးလုၺ်းၼမ်ႉ ဢၼ်တူၵ်းလွၵ်းတူၵ်းဢႅၵ်ႇ မၼ်းယူႇ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းလၢႆးသေ လုၺ်းၵႂႃႇပေႃးၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈၸပ်းယၢမ်ႈသေ တႃႇတေမေႃၽိုၵ်းလုၺ်းၼမ်ႉ တူၵ်းလွၵ်းတူၵ်းဢႅၵ်ႇၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇတႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉမေႃလုၺ်းၼမ်ႉသေ ၽွင်းပႆႇလႅၼ်ႇလီၼၼ်ႉ ယႃႇပေလႃႈလီႈၵႂႃႇလုၺ်းၼမ်ႉ တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇမိုတ်ႈလီ၊ တီႈၼမ်ႉလိုၵ်ႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ၊ ၵႂႃႇၶီႇၸၵဵၵ်ႉၼႂ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ယႃႇပေၽူမ်ႈႁဵတ်း။ ဝၢႆးၵိၼ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းသွင်ၸူဝ်ႈမွင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တေႃႇပေႃးၵတ်းသၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ယႃႇပေႁဵတ်းသေၵမ်း။ ပေႃးဢၢပ်ႇၼမ်ႉ တေႃႇပေႃးၵတ်းႁႅင်းၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ် ၼူၶိုၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၵဵဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈၸူမ်ၼမ်ႉတၢႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းပၢင်လုၺ်းၼမ်ႉ ၶႄႉၵၼ် ၵူႈပီပီယူႇ။ ပွႆးဢူဝ်ႇလမ်ႇပိၵ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်း သီႇပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈသႂ်ႇပႃး လွင်ႈလုၺ်းၼမ်ႉ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ယူႇ။ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်ႇလမ်ႇပိၵ်ႉ ပီ 1964 ဢၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းတူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃး ၸတိၵလၢပ်ႉ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇလုၺ်းၼမ်ႉ မီႇတႃႇ 100 ၸိုင် မၼ်းၸၢႆးလုၺ်းဝႂ်း တၢင်ႇလၵ်းၸဵင်ၵႂႃႇ 52.9 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶိတ်းတင်ႈတူးသေ လမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဢၼ်လုၺ်းၼမ်ႉၼႆႉသေ လွင်ႈၶိတ်းတင်ႈတူး ၼိူဝ်လုမ်းသေ ဢဝ်ႁူဝ် ပၵ်းလမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈၶႄႉၵၼ် ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃ လွင်ႈၽိုၵ်းလႅၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယူႇၼိူဝ် ႁၢဝ်းပႅၼ်ႈယွပ်ႇ ဝႅၼ်ၶိတ်းတင်ႈတူး လိမ်ႇတူဝ်သေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢဝ်ႁူဝ်ၶဝ် တူဝ်ၶဝ် တူၵ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇႁိၼ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ တူၵ်းၵႂႃႇၼိူဝ်ၼမ်ႉၵူၺ်းသေ ၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးၽူင်ႉႁႅင်း။ လၢႆးၶိတ်းတင်ႈတူးၵေႃႈ မီးဝႆႉ လၢႆလၢႆႁွပ်ႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်း ၵိုၵ်းပႃး လၢႆးလိမ်ႇလိဝ်ႉတူဝ်ၵေႃႈမီး၊ မၢင်လၢႆးသမ်ႉ ပိၼ်ႈတူဝ်ၽၢႆႇလင်သေၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။
လၢႆးၸွႆႈဢဝ်ၵူၼ်းၸူမ်ၼမ်ႉ ဢွၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် တေၵႆႉလႆႈငိၼ်း ၵူၼ်းၸူမ်ၼမ်ႉတၢႆယူႇ။ ႁၼ်ၵူၼ်းၸူမ်ၼမ်ႉယူႇသေ သမ်ႉဢမ်ႇမီး ၵေႃႉၸွႆးဢဝ်ဢွၵ်ႇလႄႈ ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ လီၸဵပ်းၸႂ် လီၼႅင်ၸႂ်တႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်မေႃလုၺ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃပႃး လၢႆးဢဝ်ၵူၼ်းၸူမ်ၼမ်ႉဢွၵ်ႇယူႇ။ ၵူၼ်းဢၼ်ၸူမ်ၼမ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူဝ်ႁႄၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းႁၼ်သင်ၵေႃႈ မၼ်းတေဝၵ်ႉတၢဝ်းပၼ်ႈဝႆႉ ၵႅၼ်ႇၵႅၵ်းယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇၸွႆႈဢဝ် ၵူၼ်းၸူမ်ၼမ်ႉၸိုင် ပေႃးဝႃး ၵႂႃႇယူႇၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းတႄႉ ႁူႉၵႃႈ မၼ်းတေဝၵ်ႉၸၼ်ႁဝ်းသေ တေပႃးၵၼ် ၸူမ်ၼမ်ႉတၢႆၼင်ႇၵၼ်ယူႇ။ လၢႆးဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇ ၽၢႆႇလင်မၼ်း၊ လူဝ်ႇဢဝ် ငွၵ်းသွၵ်ႇ ၵွင်ႉဢဝ် ၵၢင်းမၼ်းသေ ၸၼ်မႃး ၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိုဝ်းထႅင်ႈၶွၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ တိၼ်သွင်ၶွၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈလုၺ်းယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈ တၵ်ႇႁၢႆတင်းသွင်ၵေႃႉသေ ပႃးၵၼ် လုၺ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Kehm, G (2007). Olympic Swimming and Diving:Great Moments in Olympic History. The Rosen Publishing Group, 14. ISBN 1404209700.


text:
ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း (မၢၼ်ႈ: အုတ်တွင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Oktwin) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ ယၢၼ် ပႅတ်ႇလၵ်း၊ မီးၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ယၢၼ် 1 1/2 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပႆႇႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉသေ လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပဵၼ်ဝဵင်းမႃး ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးတီႈ ထုင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးလႄႈ ဢဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်မီးၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉၼၼ်ႉ တေႃႉတင်းလေႃႉ တေႃႉတင်းႁိူဝ်းသေ သူင်ႇၸူးထိုင် ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇသူင်ႇၸူး တႃႈၵုင်ႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးလွင်ႈၵႃႉၶၢႆမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈလတ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 166 လၵ်းယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်၊ လုမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ၸႄႈဝဵင်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်တပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈလႄႈ လုမ်းသၢႆလူမ်း၊ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးလုမ်း ၽၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ပႃႇမႆႉလႄႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းလႄႈ ၸွမ်းၶႅပ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈမႆႉ လႄႈ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ပွတ်းၵၢၼ် ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ထုင်ႉၽျူးၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးမႃးသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1973 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီးမႃး 87,633 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်ပွတ်းတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်သေ လႅၼ်လိၼ်ပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉပၼ် ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1905 ၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽျူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽျူးၼႆႉ ၵႂၢင်ႈဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း တေငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇၼႃႈလိၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈၸႄႈဝဵင်းၽျူးသေ ၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးလႄႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းသေ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢိၵ်ႇပႃးဢူၵ်ႉတႂိၼ်းသေၼႆႉ မီးတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း ႁႃႈတီႈယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ ၸႄႈဝဵင်းသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈၵႃႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉပိူင်လူင် တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ တင်းသဵင်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း - လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈယေႇတူဝ်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း ယၢၼ် သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးသၢႆတၢင်းလိၼ်ယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသျိၼ်ႇပိၼ်ႇၵျွၵ်ႉသွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၵူတ်ႉၽၢႆႇလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ပိုၼ်းၵွင်းမူးဝႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢလွင်းၽြႃးၸၢတ်ႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႇ ပဵၼ် ၸၢတ်ႈၶုၼ်ၵႆႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းမႃးသေ ပဵၼ်ၵွင်းမူး ဢၼ် ၶုၼ်သီႇရီထမ်ႇမသေႃးၵ တႄႇမႃးၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ဢၼွၵ်ႉၼၢၼ်းတေႃးယႃး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း သီႇလၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ်ၵမ်ႇမထၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးမီးတင်းၼမ်သေၵေႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵတ်းယဵၼ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[1]
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢၼ်ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး မႁႃႇသီႇရိ ၸေႇယျသူႇရ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇသၢၵ်ႈၵရိတ်ႉ (872) ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းၵဝ်ႇတႂႃႇရဝတီႇ သေ တင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇၵေႇတုမတီႇသေ ၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈဝဵင်းၼႆသေ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢွင်ႈတပ်ႉ တီႈၼႂ်းၽၢႆႇၵွင်းလိၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် တီႈႁိမ်းၸမ် ၵျွင်းထမ်ႇမရၵ်ႉၶိတၵၢင်ဝဵင်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပဵၼ်ၵျွင်းၵတ်ႉတႄး တီႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်မႃး ဢွင်ႈတီႈတပ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း ဢၼ်မႃးတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉမႇႉၶဝ် ထင်လိုဝ်ႈသဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼူၵ်ႉၶဝ်ႁၢဝ်ႉၶဝ် ႁွင်ႉမေႃး ငိၼ်းမူၼ်ႈသိူဝ်းလႄႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢွင်ႈဢေႃးတတႂိၼ်း ၼႆသေ တႆးၸမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢွင်ႈၼူၵ်ႉႁွင်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉသေ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ပဵၼ်မႃး ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ပိူင်ပႅၵ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉ ၽၢႆႇမိူင်းၼိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ လူင်းမႃးၵႃႉၵုၼ်ႇမိူင်းတႂ်ႈၼႆႉသေ လႆႈမႃးတင်ႈထင်ဢွင်ႈသဝ်းတီႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပႃႇၽၵ်းမီးဢူးၸႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် သိုပ်ႇႁႃ ဢွင်ႈတီႈထင်သဝ်း ဢၼ်လီသေၼႆႉၼႆသေ လႆႈၵႂႃႇႁၼ် ၼမ်ႉမေႃႇဢုတ်ႇ (ဢူၵ်ႉယေႇတႂိၼ်း) (ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်လႅပ်ႈတေမီး တီႈ သူၼ်ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းဢူးမိၼ်းၸဵင်ႇ တီႈ မႄးၵူင်း) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်း ၼမ်ႉမေႃႇၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ရႃႇၸဝၢင်ႇတွင်ႇငူႇ ႁင်း ၵထိၵဢူးၸဵင်ႇလႂိၼ်ႇလေးဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မျိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ပီၶရိတ်ႉ 1511 ၼၼ်ႉ မီးမႃး တီႇၵဝ်ႇတီႇ၊ ၵုင်းၵဝ်ႇၵုင်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇသိမ်းဢဝ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပီ (1885) ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပႃႇဢုင် ဢၼ်ၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးလႆလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိုၵ်ႉယူႇတီႈ ဢွင်ႈမႄးၵူင်း၊ ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်တၢင်ႇတီႈတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ထဵင်ၼႃးၵူၺ်း။ တီႈမႄးၵူင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မေႃႇၼမ်ႉဢုတ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူတ်းၶုတ်းဝႆႉလႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၺွင်ႇၶျေႇထွၵ်ႉ၊ ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဝဵင်းၵျွႆးပွႆး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ (1898) ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ် ၾိင်ႈမိူင်းလိၼ် (The Lawyer Burma Town and Village Lands Act 1898)သေ လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ဢၶွင်ႇသေ ဢဝ်တင်း မၢႆလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ (100) သေ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ (1908)၊ လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (29) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မၢႆလိၵ်ႈ 103725 ၵိပ်ႇ(1) ႁင်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ပျီႇထွင်ႇၸုသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ (24-6-1972) ၼၼ်ႉသေ ဢဝ် ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင်၊ ၸွမ်းလူၺ် မၢႆလိၵ်ႈ 3/167/ဢထ(2) မိူဝ်ႈ (25-5-1973) ၼၼ်ႉသေ လႆႈၽွတ်ႈႁဵၼ်း မူႇဝၢၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (15)
- ↑ အုတ်တွင်းမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ. ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့. Retrieved on ၃ မေ ၂၀၁၇။


text:
ၼႂ်းလိူၼ်လုၵ်ႈဢေႃႊၵတ်ႊသ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆၸႄႈဝဵင်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း မိူင်းတူၼ်၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ ၵဵင်းတုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ထိုင်တီႈရူတ်ႉၵႃး၊ ၶူဝ်းႁိူၼ်းယေး၊ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၼႂ်းႁၢၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢတ်ႇ သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လူႉသုမ်းၼမ် ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်သႅၼ်ပျႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူဝ်ၵၢႆႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်ႇပင်းပဵၼ်လၢႆ တီႈ ။ ၵူၼ်းလူႉ တၢႆၸွမ်းၵေႃႈမီး ပဵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ သီႇပေႃႉ ၊ မိူင်းမိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁိူၼ်းယေး လႆလွင်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉထႅင်ႈ ပဵၼ်လၢႆလင်။ ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈၵူၼ်ႇပင်းပဵၼ်လၢႆတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉသုတ်းပဵၼ် တၢင်းထုင်ႉပူင်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ၵဵင်းတွင်း၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ လၢင်းၶိူဝ်းလႄႈ လႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ/ လွႆ လႆထူမ်ႈသႂ်ႇႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ သူၼ်ႁႆႈၼႃး လူႉသုမ်းတင်းၼမ် ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းထုင်ႉပုင်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၼႆႉ ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်း လူႉသုမ်းဢမ်ႇယွမ်း 2 မိုၼ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ၶဝ်ႈၼႃးလူႉသုမ်းမူတ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ၶဝ်ႈၵိၼ်တႃႇပီတေမႃး။
ၽွင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်းႁႅင်း ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉထူပ်းၽေးသၽႃႇဝ ထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလွတ်ႈၽေးသၽႃႇဝ ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႆႉ ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် ၸုမ်းႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ် – မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင်။ ၼႂ်းပီၼႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းႁွင်ႇ ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်းလိူဝ်ၵူႈပီ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈပဵၼ်ၼႆၶႃႈ။ ?
တွပ်ႇ – ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈႁႅင်းၼႆႉ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်ၵူႈဢၼ်ဢၼ်သေ ပဵၼ်မႃး။ ဢွၼ်တၢင်း သုတ်းတႄႉ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ- ဢမ်ႇလီ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇလီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်မႃး ႁင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉမႃး ယွၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းမႆႉ ယႃႉပႃႇထိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းဢိတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈၼမ်ႉတေထူမ်ႈၵမ်းလဵဝ်။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းၼႆ မၼ်းတေၵဵဝ်ႇၵပ်း ၸွမ်း လူၺ်ႈသၽႃႇဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ထၢတ်ႈလိၼ်၊ ၼမ်ႉ၊ လူမ်း၊ ၾႆး၊ တူၼ်ႈမႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ထၢတ်ႈမီးၸႂ် ၵူႈဢၼ် ဢၼ် ။ ယွၼ်ႉမၼ်းမီးထၢတ်ႈဝႆႉၵူႈဢၼ်လႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈတိုၼ်းသၽႃႇဝမၼ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈၼိုင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸင်ႇပဵၼ် မႃးၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း၊ မႆႈႁႅင်း၊ ၵတ်းႁႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈသင် ပီၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းမၼ်းၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ တူၼ်ႈမႆႉ တႃႇတေၸုပ်ႇၼမ်ႉဝႆႉ၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၵုမ်းထိင်းၼမ်ႉဝႆႉသမ်ႉဢမ်ႇမီးယဝ်ႉလႄႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်း ၼမ်ႉၸင်ႇလုပ်ႇထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း မႃးၸိူင်ႉၼႆ။
ထၢမ် – မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵဵင်းတုင် တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်းလၢႆလၢႆဝဵင်းပီၼႆႉ ႁၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်း ပီၼႆႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈႁၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆမႃးသေပွၵ်ႈၼႆ။ ဢၼ်ၼႆႉၶႃႈလူး ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။
တွပ်ႇ – မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတူၼ် ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈႁႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႅပ်းမႆႉယႃႉပႃႇထိူၼ်ႇ တေႃႉမႆႉဢွၵ်ႇၼမ်။ ၶဝ် လူဝ်ႇၽုၵ်ႇတူၼ်ႈယၢင်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းမႆႉ မူၺ်ႉပႃႇ။ တူၼ်ႈမႆႉသၽႃႇဝလႄႈ တူၼ်ႈယၢင်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ။ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇၵူႈဢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼမ်ႉၼၵ်းသႅၼ်းမၼ်း ထၢတ်ႈမၼ်း တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း မူၺ်ႉပႅတ်ႈတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၼမ်ႉၸင်ႇလႆလုပ်ႇထူမ်ႈႁႅင်း။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႈတူၼ်ႈတွၵ်ႇႁႄႉၵင်ႈဝႆႉလႄႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ/ လွႆၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လႆၼွင်းလုပ်ႇထူမ်ႈ မႃးၵမ်ႈလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်း တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း တိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸမ်မႄႈၼမ်ႉၶွင် ထႅင်ႈသေ တၢင်းၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼၼ်ႉ ၶႄႇၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းၾၢႆ။ ၶႄႇၶဝ်ၼႅတ်ႈပွႆႇၼမ်ႉၾၢႆ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇပွႆၸိုင် ၼမ်ႉတေလုပ်ႇ ထူမ်ႈမိူင်းၶဝ်။ သင်ဝႃႈ ၶႄႇပွႆႇၼမ်ႉတီႈၾၢႆၶဝ်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၾၢႆတၢင်းတႂ်ႈဢၼ်မီးဝႆႉယူႇ မိူၼ်ၸိူင်ႉမိူင်းလၢဝ်းၼႆႉ ၵႃႈလႆႈပွႆႇၼမ်ႉ တီႈၾၢႆၶဝ် သင်ဢမ်ႇပွႆႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ၶဝ်ပွႆႇၼမ်ႉၾၢႆၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼႆႉ ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈၵမ်းဢိတ်းဢိတ်းသေ ၸင်ႇလႆထူမ်ႈတီႈၶူင်ႈယၢၼ်းမႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ/ လွႆ လႆၼွင်းထူမ်ႈၸွမ်းႁွင်ႈ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈပႃး ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ မိူင်းတူၼ်၊ ၵဵင်းတုင် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးလူၺ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မူတ်းမူတ်း ယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ တၢင်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇသူၼ်ယၢင် (ရႃႇပႃႇ) ၼမ် ။ထိုင်တီႈ တူၼ်ႈမႆႈတူၼ်ႈတွၵ်ႇသမ်ႉပေႃးမူၺ်ႉႁၢႆ၊ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ ယုမ်း ၽိူဝ်မႆႉၽိူဝ်တွၵ်ႇ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵုမ်းထိင်း ၼမ်ႉ ႁႄႉၼမ်ႉဝႆႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉလႄႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ/ လွႆၼႆႉ ၸင်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆၼွင်းထူမ်ႈမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေၵႆႉႁႅင်ႈ တၢင်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းၽျႅၵ်ႈ၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းမႆႈ/ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈ မႃးၸိူင်ႉ ၼမ်ႉႁွင်ႈၼႆႉ ႁႅင်ႈႁႅင်းၼႃႇ ပေႃးႁႅင်ႈၼႆၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈလိၼ် ဢၼ်လႆလူင်း မႃးၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉသေ ႁႅင်ႈၼႂ်းႁွင်ႈ။ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းမႃး လႆလူင်းၼႂ်းၼမ်ႉႁွင်ႈၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉၼႆႉ လႆဝႆး ဢမ်ႇမီးသင် ၵုမ်း ထိင်းႁႄႉၵင်ႈသင်ဝႆႉ ၼမ်ႉၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉသေ လႆႈၼွင်းထူမ်ႈမႃး ၵမ်ႈလဵဝ်။
ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးတူၺ်းၸိုင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈႁႅင်းၼႆႉ လွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇလီၼႆႉၵေႃႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ/ ႁွင်ႈတိုၼ်ႈ/ တၼ်၊ ယႃႉပႃႇထိူၼ်ႇ တႅပ်းတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်တီႈသမ်ႉ ထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈ ယွၼ်ႉပိူၼ်ႈပွႆႇၼမ်ႉၾၢႆၾႆးၾႃႉ (ရေကာတာ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထၢမ်- လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတေဝႃႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႆႈသႆႉၵိၼ်သူၼ် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉထိုင်ယိုၼ်းၶိုတ်းၵေႃႈယင်းတိုၵ်ႉမီးၼမ်တႄႉတႄႉဢေႃႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တေမီးလွင်ႈသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်ပေႃးတေသူၼ်ၸႂ်လွင်ႈႁၵ်ႉသႃသိမ်းပႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃးတေမီးလၢႆးတၢင်းမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။
တွပ်ႇ- မိူၼ်ၼင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶွင် (ၼမ်ႉၶူင်) ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မႄႈၼမ်ႉ/ ႁွင်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ တေလိုၵ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈ(ၶၢဝ်ႈႁႅင်ႈ) မႃးၼႆၸိုင် မႄႈၼမ်ႉၶွင်မၢင်တီႈၼႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၼႆႉၵူၺ်း မီးဢေႃႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်ႇထႆး တႅမ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ႁၼ် ၼၵႃး ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းႁူဝ်ၶေႃႈၶၢဝ်ႇၶဝ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းတေသူၼ်ၸႂ်သေ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇတူၺ်း တီႈတႄႉမၼ်း ၶဝ်ၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼႆႉႁႅင်ႈၼႃႇယဝ်ႉ ပေႃးႁၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ယဝ်ႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈၼႄၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼႆၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈဝႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ၶႄႇၶဝ် တေပိၵ်ႉဢိုတ်းၼမ်ႉဝႆႉ ၶဝ်ၵူဝ်ၼမ်ႉဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ/ ပဵင်းပေႃး မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ် ပိၵ်ႉဢိုတ်းၼၼ်ႉ ၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈသၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆမႃးၵိုတ်းၶမ်ဝႆႉ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်မႃး ၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈပိၵ်ႉၾၢႆၶဝ်ယဝ်ႉ ၵႃႈလႆႈပွႆႇၼမ်ႉလူင်း။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶဝ်ပွႆႇၼမ်ႉတီႈၾၢႆၶဝ်ၵေႃႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းၵေႃႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ မႄႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ/ တိုၼ်ႈ ၸိူင်ႉၼႆ ပေႃးၶဝ်ပွႆႇၼမ်ႉလူင်းမႃးၵေႃႈ ၼမ်ႉၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆၼွင်းထူမ်ႈ ဝဵင်းၸိူဝ်းယူႇတႅမ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး။
ထၢမ် – ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်း လွင်ႈတႅပ်းမႆႉယႃႉပႃႇထိူၼ်ႇၼႆႉၶႃႈလူး ၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် တေမီးလၢႆ % ?
တွပ်ႇ – ပေႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆၸိုင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတႅပ်းမႆႉယႃႉပႃႇထိူၼ်ႇၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇမိူင်းတႆးမူၺ်ႉၵႂႃႇၼႆႉမီး 60 % ပၢႆယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ ။ဢၼ်ၵိုတ်းၼႆႉတေၵိုတ်း မွၵ်ႈ 40 % ၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းပွတ်း ဢွၵ်ႇၶူင်းၼႆ ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ ပႃႇမႆႉၼႃၼႆႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈၽဵဝ်ႈပႃႇထိူၼ်ႇသေ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈယၢင်တင်၊ ၽုၵ်ႇယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းပီသွင်ပီၼႆႉသမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၽုၵ်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉၶႄႇ-ထႆး ဢမ်ႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉၶဝ်ႈၵၢပ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇၶၢႆတီႈလႂ်။ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတူၼ်ႈၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသေ ၽဝ်တင်းပႃႇတင်းႁူၺ်ႈတင်းလွႆ။ ပေႃးၽဝ် ၵႂၼ်းၾႆးဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် ဢၼ်ပဵၼ်ထၢတ်ႈ ၵႃႊပုၼ်ႊတၢႆႊဢွၵ်ႊသၢႆႉ သမ်ႉတဵမ်ႁူၺ်ႈတဵမ်လွႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉ လုတ်ႇဢဝ်ၵႂၼ်း။ ထိုင်တီႈမိူင်းမူဝ်း၊ ၶိူင်ႈမိၼ်ပေႃးဢမ်ႇမိၼ်လႆႈ ၵေႃႈယၢမ်ႈပဵၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃး။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇလီ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ထူပ်းၽေးသၽႃႇဝၼႆႉ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထၢမ် – ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈႁႅင်း ထႅင်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ထုၵ်ႇလီဢွၼ် ၵၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းပၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ?
တွပ်ႇ – ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈဝၢၼ်ႈၽႂ် ဝဵင်းမၼ်း ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ် တိုၼ်ႈ/ တၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢင်းၽဵဝ်ႈၵၼ်။ သင်ႁဝ်း တေပႂ်ႉပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းပၼ်ၼႆ မၼ်းတေၼၢၼ်း၊ မၢင်တီႈ ပိူၼ်ႈ(ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း) ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇမႃးႁဵတ်းပၼ်ဢမ်ႇမႃးတူၺ်းၵေႃႈမီး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ဝဵင်းႁဝ်းၶႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းႁဝ်းမီးၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်လၢင်းၽဵဝ်ႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ႁႂ်ႈၼမ်ႉလႆလႆႈလီ။ ယႃႇပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းလူင်းၼမ်ႉ။ ယႃႇၶုတ်းသၢႆး ၶုတ်းႁိၼ်ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်မူၺ်ႉၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ် ၶိုၼ်းၽုၵ်ႇပၼ်တူၼ်ႈမႆႉ ဝႆးဝႆး ၼႆၸိုင် လွင်ႈၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးထႅင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေ ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်ႁဝ်းလႆႈ။ တႃႇတေၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉသေ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်လႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇတူၼ်ႈမႆႉပေႃးယႂ်ႇသုင်သမ်ႉ တေလႆႈပႂ်ႉၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီလႄႈ ၵွပ်ႈ ၼႆ လူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇပၼ်ဝႆးဝႆး။
သင်ဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ တေၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉၼႆၸိုင် တူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ႁဝ်းတေၽုၵ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တူၼ်ႈမႆႉ တီႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸိူၵ်ႈ ဢၼ် ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈမႆႉၸီႇလီႇ ၸိူဝ်း ၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးပိတ်းမၢၵ်ႇၸီႇလီႇမႃးၵိၼ်လႆႈ။ တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ၵိၼ်လႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မွၵ်ႇ/ မၢၵ်ႇ/ ယွတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလီ။ ပေႃးဝႃႈ ၽုၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းသူၼ် ၼႂ်းလွႆ ၼႂ်းထိူၼ်ႇၵေႃႈလႆႈ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽုၵ်ႇလႆႈမူတ်း။ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းၽုၵ်ႇ တူၼ်ႈမႆႉ ၼမ်မႃးယဝ်ႉၼႆၸိုင် မၼ်းတေၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၽေးသၽႃႇဝ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။
ဢေႃႈၶႃႈ- ၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းသေ လၢတ်ႈပၼ်တွပ်ႇပၼ်လႄႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင်ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈၶႃႈဢေႃႈ။


text:
ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉၽိူမ်ႉထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ တင်းမူတ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁိမ်း 20 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 07-12/11/2017 ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး၊ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉမႄႈၶၢဝ် ၸၢႆးဢုတ်ႉ တင်း လုမ်းၵၢပ်းသၢၼ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ ယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁႂ်ႈၶိုတ်ႈၵၢပ်ႈ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝတ်ႉမႄႈၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးသႅင်လီ ၽူႈၼင်ႈလုမ်ႈၵၢပ်းသၢၼ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်ႈၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈတင်း ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉမႄႈၶၢဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်သွၼ်ၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႆးႁဝ်း ပေႃးတေမေႃၸႂ်ႉၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ မိူၼ်ၼင်ႇ လၢႆးၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းလႄႈ လၢႆးၶပ်ႉလိၵ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်း EPRP ၵမ်ႉၸွႆႈသူင်ႇၶူးပူင်သွၼ်မႃး 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ပၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း သွၼ်ပၼ် လၢႆးၶပ်ႉလိၵ်ႈ၊ လၢႆးၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း၊ လၢႆးၸႂ်ႉ E-mail/ သူင်ႇၶေႃႈမုလ်း/ ႁပ်ႉၶေႃႈမုလ်း လၢႆးတတ်းတေႃႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ Photoshop ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
ၵႂၢမ်းၼမ်း
ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်(ၵုၼ်ႁိင်း)ၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ႁွင်ႉ ဝႃႈ “ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တႃႈ”မႃး တေႃႇတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢႃႇယုသၢၵ်ႈတၢၼ်ႈမၼ်း တေဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈသွင်ပၢၵ်ႇပီပၢႆယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းမႃးၼႆႉတေႉ တေမီး ဢႃႇယုၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈသိပ်းပီပၢႆယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် တႄႇဢဝ်တိုၵ်ႉပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ(ႁူဝ်တႃႈ)တေႃႇပေႃးပဵၼ်ဝဵင်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇ ဢၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈ ၸွမ်းၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၽီၶဝ် ႁဵတ်းပဵၼ် ၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးဝႆႉတီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တွင်းမၢႆဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်း ဢၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈ ၸွမ်းၶူဝ်းၶွင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈ မႃးယူႇသဝ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇယၢမ်ႈႁူႉယၢမ်ႈ ငိၼ်း၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉၵေႃႈတေဢမ်ႇႁူႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေ ႁူႉၽိတ်းႁူႉၽူၼ် ဝႆႉၵေႃႈ တေမီးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းပႆႇႁူႉ ၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႃးႁူႉႁၼ်လႄႈသင် ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉႁၼ် ဢမ်ႇပေႃးၸႅင်ႈလႅင်းလီ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉႁၼ် ၸႅင်ႈလႅင်းလႄႈသင် ၸင်ႇလႆႈၸွပ်ႇႁႃ သေ ပိုတ်ႇၶႆႈၼႄပၼ် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
1) ၵုၼ်
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေတေႃႉတႆႉၶႆႈၼႄ ဢၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ဢၼ်ပႃး “ၵုၼ်”။ ပေႃးဝႃႈၵုၼ်ၼႆၵေႃႈ တေလႆႈတႄႇဢဝ်ၸိုဝ်ႈဝဵင်းႁဝ်း (ၵုၼ်ႁဵင်) ၼႆႉၵွႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ သမ်ႉတေၶႆႈၼႄၵုၼ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉ ပၢင်ၽွင်ႈ။ ၵုၼ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းမီးၼမ်ၼႃႇလႄႈ တေၶႆႈၼႄ ၵုၼ်ဢၼ်မီးသိူၵ်ႈပိုၼ်း ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸမ်ဝဵင်းၼႆႉၵူၺ်း။
ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈၵုၼ်ႁဵင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈ တႃႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈတႃႈ။ ဢၼ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈၵုၼ်ႁဵင် ၼႆႉၵေႃႈ တႄႇမႃးပၢၼ်လႂ် ၶၢဝ်းလႂ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇသၢင်းလႆႈပိုၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ လႆႈႁွင်ႉၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ႁွင်ႉၸွမ်းၵုၼ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵုၼ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ မီးၼမ်ၼႃႇ တေမီးမွၵ်ႈႁဵင်ၼႆလႄႈ ႁွင်ႉ ဝႃႈၵုၼ်ႁဵင်။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး သမ်ႉယဵၼ်းပဵၼ်ၵွႃႇ ၵုၼ်ႁိင်းၼႆတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
တေသိုပ်ႇၶႆႈၵွႃႇထႅင်ႈ လွင်ႈၵုၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဢိူမ်ႈၸမ်ဝဵင်း။ ၶူဝ်လူင် ၼမ်ႉပၢင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇငဝ်ႈမၼ်း မီးဝႆႉသွင်ၵုၼ်။ ၵုၼ်ၽၢၵ်ႇ တၢင်းတူၵ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်မူင်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းယွၼ်ႉမီးတူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈလူင် လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်မူင်ႈယဝ်ႉ။ သိူၵ်ႈပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးတေႉဢမ်ႇမီးသင်။ ပေႃးပူၼ်ၵုၼ်မူင်ႈယဝ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်တွင်းလႄႈၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်။ ၵုၼ်ပႃႈ ႁွင်ႇၶူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်တွင်း။ ယၢမ်းလဵဝ်မီးႁိူၼ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လုမ်း (၀န်ထမ်း)ၶဝ်။ ၵုၼ်ပႃႈၸၢၼ်းၶူဝ် သမ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၵုၼ်တွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇမီးႁိူၼ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵုၼ်လုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်တွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ႁဵင် သိုပ်ႇႁဵင်ၶဝ်မီးမွင်းတူၼ်းလူင်ၵဝ်ႈၼူမ်း(လုၵ်ႈယႂ်ႇသေမွင်းၵဝ်ႈၼူမ်း ၵျွင်း ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ꧦ)လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ပေႃးမီးလွင်ႈတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈ သေပိူင် ꧦလႄႈသင် လူဝ်ႇတုမ်ၵၼ်လႄႈသင် တွႆႇမွင်းတူၼ်းလူင်ၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉၵူၼ်း - ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မွင်းတူၼ်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးသိုၵ်းလုမ်ႈၽ ပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ မိူင်းသုၵ်ႉသၵ်ႉမႃးသေ ၵူဝ်မၼ်းႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈၼႆလႄႈ ၶိင်း ႁဵင်ၸႂ်ႉၶႃႈၵူၼ်းမၼ်းဢဝ်ၵွႃႇၽင်ဝႆႉၼႂ်းၵုၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုၼ်တွင်း ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမွင်းတူၼ်းလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်တွင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်တွင်း။ ဝၢႆးမႃး မွင်းဢၼ်ၽင်ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းႁၢႆႉၶဝ် လွမ် ႁူႉလႄႈ လၵ်ႉၶုတ်းဢဝ်ၵွႃႇသေ ႁၢႆလၢႆတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵုၼ်တၢင်းၸၢၼ်းၶူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉသင် လႄႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼႆ ဢမ်ႇႁူႉပိုၼ်းမၼ်းတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၵုၼ်ၼၢႆးၵၢၼ်(ယၢမ်းလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၵၢၼ်)ၼႆၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၼၢႆးၵၢၼ်ၼႆႉ မီးတတ်းသိုဝ်ႈ ႁွင်ႈယဵၼ်(ႁွင်ႈဝႆႉၵူၼ်းတၢႆ) တီႈႁူင်းယႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ် ၵုၼ်ၼၢႆးၵၢၼ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈလႅပ်ႈတေဢမ်ႇလႃႈလီႈတၢင်ႇ၊ မၼ်းတေမီးပိုၼ်းသေလွင်ႈ ꧦယူႇဢမ်ႇ ႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶိင်းႁဵင်ၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇယူႇၼၼ်ႉ မီး ပႃႇမႆႉႁူမ်ႈမႆႉၵတ်းယဵၼ်ၸိုၼ်ႈသႃႇလီလႄႈ ပူႇႁဵင်ၶဝ် ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈ ပၢင်ၵုမ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈၵုၼ်ၵျွင်းၼႆ သွင်လုၵ်ႈ။ ၵုၼ်ၵျွင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈမီးပႃႈတႂ်ႈပွၵ်ႉဝိုၼ်းသိမ်ႇ။ ၵူႈပွၵ်ႈ မီးၵျွင်းမုၼ်ႈၸဝ်ႈ ၼႂ်းမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၵျွင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵုၼ်းၵျွင်းထႅင်ႈလုၵ်ႈ ၼိုင်ႈ သမ်ႉမီးတၢင်းႁွင်ႇဝဵင်းလူင်(ပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ)။ ၵုၼ်လုၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇ ယွၼ်ႉမီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၵျွင်းၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵုၼ်ၵျွင်းလုၵ်ႈၼႆႉၸမ်ႉ မီးၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵေႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼႆႉမဝ်ႇၵႃး ၼႂ်းၵုၼ်ၵျွင်းလုၵ်ႈၼႆႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၽြႃးၽုတ်းပေႃႇ (ပေါ်တော်မူဘုရား) ယူႇယဝ်ႉ။
ၵုၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ၶူဝ်လူင်သေ မုင်ႈႁၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသိူၵ်ႈပိုၼ်းသင်လႄႈ တေဢမ်ႇၶႆႈၼႄယဝ်ႉ။
2) ၼွင်ႁႃႈၼွင်
ၼႂ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈမီးၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈ။ ၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸမ်ႉ ပဵၼ် ၼွင်လူင်၊ ၼွင်သၼ်ႇ၊ ၼွင်လႅင်ႉ၊ ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်း လႄႈ ၼွင် သႅပ်ႉ-ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ မီးၼမ်ႉတဵမ် ၶွပ်ႇတဵမ်ႁိမ်း၊ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵိုတ်းၼွင်သၼ်ႇၼွင်လဵဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႆႇ ႁဵတ်းႁိူၼ်းသႂ်ႇၼိူဝ်မၼ်း။ တႃႇၼွင်ႈသီႇလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေႉ ၵိုတ်းတီႈ မၼ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပိူၼ်ႈထူမ်သေ ႁဵတ်းႁိူၼ်း သႂ်ႇၼိူဝ်မၼ်းတင်းမူတ်း။
ၼွင်လူင်ၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသွင်၊ တၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်း မီးႁူင်းယႃ၊ တၢင်း တူၵ်းမၼ်း မီးၵၢတ်ႇ၊ တၢင်းႁွင်ႇမၼ်း မီးသဵၼ်ႈတၢင်း၊ တၢင်းၸၢၼ်းမၼ်း မီးမႄႈၼမ်ႉပၢင်၊ ၼႂ်းၵၢင်မၼ်း မီးပၢင်ႇလဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈၵဝ်ႇသေ သိူၵ်ႈ ပိုၼ်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလွင်ႈမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးမီးသင်။
ၼွင်သၼ်ႇ သမ်ႉမီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်၊ မီးတၢင်းဢွၵ်ႇတိၼ်လွႆၵုင်းၵျွင်း ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ၊ ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း မီးႁိူၼ်းလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မီးမွၵ်ႇမူဝ်ႁႃႈပႃး(ကြာမျိုးငါးပါး)။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ဢမ်ႇမီးမူဝ်သင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတၵေႃႈ ၼမ်ႉၼႆႉဢမ်ႇႁႅင်ႈတႄႉ။ ပႃႈၼိူဝ်ၼွင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၶႂ်ႈမိူၼ်ၵုၼ်လႆ(ကျွန်းမျော)ၼင်ႇၼွင်ဢၢင်းလေး။ ပေႃးၶဝ်ႈၵွႃႇၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼႂ်းၵၢင်ၼွင်ၸိုင် ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵၢင်ၼွင်ၼၼ်ႉ ယွပ်ႇယူၼ်ႈ ꧦဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼွင်သၼ်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼွင်ႉလႅင်ႉၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မီးတၢင်းတူၵ်းၵုင်းၵျွင်း ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ (တၢင်းတူၵ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလွႆၵူင်)။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၼွင်ႈလုၵ်ႈ ၼႆႉ မီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၼမ်ႉမၼ်းႁႅင်ႈယူတ်းမိူဝ်ႈလႂ် ၵေႃႈ ၽူၼ်ၵိုတ်း ၽႃႉလႅင်ႉမိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉ ဝႃႈ ၼွင်လႅင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ၼႂ်းၼွင်လႅင်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်း ၵူၼ်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ပႃႈႁွင်ႇၼွင်(ႁူဝ်ၼွင်) သမ်ႉမီးၵျွင်းသုၶိတႃႇရူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵျွင်းလင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးႁူဝ်ၼွင်လႅင်ႉလႄႈ ၵျွင်းႁူဝ်ၼွင်(ကန်ဦးကျောင်း) ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။
ၼွင်သႅပ်ႉ သမ်ႉမီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသီႇ(ၼႃးဢွၼ်ႇ)။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ၼွင် ဢွၼ်ႇသေ ပႃသႅပ်ႉယူႇၼႂ်းမၼ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉၼွင်သႅပ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းၼွင် သမ်ႉမီးၼႃးဢွၼ်ႇတူင်ႈၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးမႃး ၼွင်ၼၼ်ႉ ထူမ်ပႅတ်ႈသေ ႁဵတ်းႁိူၼ်းတဵင်ၼိူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသီႇၼႆႉၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၼွင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်း။ ၼွင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ မီးတၢင်းတူၵ်းၵုင်းႁၢၼ်(ၵုင်ႈယႄး)။ မိူဝ်ႈၵုၼ်ႁဵင်ပႆႇပဵၼ် ဝဵင်း ယၢမ်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉယုင်းၵႆႉလူင်းလႄႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။
3) ၵွင်းသၢမ်ၵွင်း
ၵွင်းသၢမ်ၵွင်းၸမ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းလွႆလႅင်၊ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇ လႄႈ ၵွင်းၽႃလႅတ်ႇ။ ၵွင်းသၢမ်ၵွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းလွႆလႅင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵုင်းဢၼ်မီး ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းလုၵ်ႈၼႆႉ လိၼ်မၼ်း ပဵၼ်လိၼ်လႅင်တင်းၵုင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းလွႆလႅင်ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇ သမ်ႉပဵၼ်တိုၼ်းလဵဝ်ၵၼ် တင်းၵွင်းလွႆလႅင်ယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းၸၢၼ်းၵွင်းလွႆလႅင်သေ ဢိူမ်ႈၸမ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းသွင်လုၵ်ႈ ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းၽၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈယူႇၽီၽၢႆးလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ၵွင်းၽၢႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇၸမ်ႉ မီးဢိူမ်ႈၸမ် ၵဝ်ႉၼမ်ႉ ဝိုၼ်းၼမ်ႉပၢင် လႄႈ သိမ်ႇ(ပဵၼ်သိမ်ႇၵုၼ်ၵျွင်းဢၼ် ၶႆႈၼႄမႃးမိူဝ်ႈလွင်ႈ ၵုၼ်)။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈဝိုၼ်းသိမ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးႁွင်ႈၶူးလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ႁွင်ႈၶူးၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူးဝဵင်းလၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်သဵင်ႇၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵွႃႇ ၶဝ်ဝႃႈတေႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈပႃးၼိုင်ႈ မႃးလိုဝ်ႈယင်ႉ(ထင်ယူႇၸူဝ်ႈ ၵႅပ်ႉ) သေ ၸႂ်ႉၶႃႈၵူၼ်းမၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆလ ၶုတ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၶူးဝဵင်း လၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ႁွင်ႈၶူးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵႃးထႆ လိၼ် ထႆထူမ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွင်းၽႃလႅတ်ႇၸမ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းပႃႇႁဵဝ်ႈသၢင်းၶျၢင်း ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယၢမ်း လဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းလုၵ်ႈၼႆႉတေႉ ဢမ်ႇမီးသိူၵ်ႈပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းၽႃလႅတ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႉၸွမ်း ၽႃႁိၼ်လွႆၼမ်ႉ တူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႃႁိၼ်လွႆၼမ်ႉတူဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်ၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ တေႃႇၵၢင်ဝၼ်းတူၵ်း လႅတ်ႇထွင်ႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။
4) တိုင်းငိူၵ်ႈ
တိုင်းငိူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႄးၼမ်ႉပၢင်တီႈၼိုင်ႈ။ မီးတၢင်းႁွင်ႇပွၵ်ႉၼႃးဢွၼ်ႇ (ပွၵ်ႉမၢႆသီႇ)။ ပဵၼ်တီႈတႅဝ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် မၢၵ်ႇၶၢၼ် တတ်းၶႂၢင်ၽင်ႇၼမ်ႉ တၢင်းတူၵ်းတေႃႇၵုၼ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးတႅဝ်းမၢၵ်ႇၶၢၼ်လႄႈ ပီႈ ၼွင်ႉမၢၼ်ႈၶဝ် သမ်ႉတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း(ကျောက်တန်း)ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉတၢင်းတူၵ်းတႅဝ်းမၢၵ်ႇၶၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်ႁၢင်ႈငိူၵ်ႈ တူဝ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၼမ်ႉပၢင်တိုင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈတိုင်းငိူၵ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်း လဵဝ် မၢၵ်ႇႁိၼ်ႁၢင်ႈငိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵိုတ်းႁၢင်ႈတူဝ်မၼ်းၵူၺ်း၊ ႁူဝ်မၼ်းတေႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေပိူင် ꧦလႄႈ ပုတ်းၵွႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
5) လွႆၵူင်
လွႆၵူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈထမ်ႈႁူးၵူင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ မီးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉပၢင်ၽၢႆႇ တၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်း၊ မီးတီႈႁၢင်ၼႃးလွႆၵူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ် သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၵုင်းၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉသဵၼ်ႈ တၢင်းလွႆၵူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵွႃႇဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလွႆၵူင်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလွႆၵူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလွႆၵူင်ၸမ်ႉ မီးတၢင်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ထမ်ႈလွႆၵူင်။ ႁၢမ်းၵွႃႇ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1997 (ႁၢမ်း ယွၼ်ႉလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႅပ်းသီႇတႅပ်း သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ)။
6) ထမ်ႈၽြႃး
တၢင်းႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလွႆၵူင် ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႃးၼၼ်ႉ မီးတႅဝ်းလွႆဢၼ် ၼိုင်ႈ၊ မီးထမ်ႈဢၼ်ပေႃးလိုၵ်ႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ႁွင်ႉဝႃႈ ထမ်ႈၽြႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်ၵူႈပွၵ်ႈ ၶႆၼႄတေႉ - ၼႂ်းထမ်ႈၽြႃးၼၼ်ႉ မီးၵွင်မွင်းသိူင်း ၼိုင်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်မႃးယိမ်ၵွႃႇ ဢမ်ႇသူင်ႇၶိုၼ်းလႄႈ ၽီထမ်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်လမ်သေ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်မၢၵ်ႇၽႃ ဢိုတ်းပႅတ်ႈလႄႈ ဢဝ်ႁူးထမ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်ႈၵွႃႇပႅတ်ႈ - ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈထမ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မီးၽိုင်ႈၸပ်း သီႇႁႃႈႁူင်းတႃႇသေႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၸပ်းယဝ်ႉ။ ထမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ပၢင်းဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးမႃးဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈ ဝႃႈ ထမ်ႈၽြႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈထမ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵႆႉမီးမုၼ်ၸဝ်ႈ မႃးထင်ယူႇၼႂ်းမၼ်းသေ ၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်ထႃႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃး လႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇယူႇႁိုင်ထင်ႁိုင်။ မီးတႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၶဝ်မႃးႁႅမ်ပႅတ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈပႃးၼိုင်ႈ(ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ)။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈလႂ် မႃးထင်သဝ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။
7) မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်း
မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉသီႇ၊ မီးဝႆႉတၢင်းၸဵင်ႉႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း လုမ်းၸႄႈဝဵင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ(မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံး)။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ဢမ်ႇမီး ယဝ်ႉ။ မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်းၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈလဵဝ်တႅၵ်ႇ ဢွၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢမ်တူၼ်ႈပဵင်းၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မႆႉ ၸူင်သၢမ်သွင်းယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်း ဢမ်ႇမီးသင်သေတၵေႃႈ ပဵၼ် မႆႉငဝ်ႈလဵဝ် တႅၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢမ်တူၼ်ႈလဝ်းယၢဝ်းပဵင်းၵၼ်လီ၊ လမ်းမၼ်း ယႂ်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်၊ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢင်ႈလီတႃဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၵုၼ်ႁဵင်ၶဝ်ၵူႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇတႅပ်းပႅတ်ႈ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးတႅပ်းတေႉ ပဵၼ်ၸုမ်း လိူဝ်ႈမႆႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈတၢင်းၸၢၼ်းမႆႉၸူင်သၢမ်သွင်းၼၼ်ႉ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉ မၢႆ12 (အမှတ် ၁၂ သစ်စက်)လႄႈ ၸုမ်းလိူဝ်ႈမႆႉၶဝ် ၸင်ႇ တႅပ်းဢဝ်လိူဝ်ႈႁဵတ်းမႆႉပႅၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶႆႈၼႄမႃးၸိူ်ဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈ တိုၼ်းပဵၼ်(သၽႃႇဝ)ပေႃႇပဵၼ်မႃး ၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယူႇယဝ်ႉ။
----------------------------
ဝဵင်းသီႇဝဵင်း
ဝဵင်းသီႇဝဵင်းၼႆႉ မီးတၢင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်သေ မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသီႇဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ဝဵင်းၼၢင်းလူင်(ဝဵင်း လူင်)၊ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်(ဝဵင်းၼၢင်း)၊ ဝဵင်းၼၢင်းဢွၼ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းႁိၼ်- ပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသီႇဝဵင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်ဝဵင်းၽီၽၢႆး။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၶႆႈၼႄတေႉ - မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ (တေပဵၼ်မွၵ်ႈပၢၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမ) မီးၼၢင်းၽၢႆးသၢမ်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ။ တီႈပီႈၼၢင်းလူင် ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၼၢင်းလူင်၊ တေႃႈလဵဝ်တေႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းလူင်၊ မီးတၢင်းႁွင်ႇ ပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉၵၢင်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်ၼႆ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉဝဵင်းၼၢင်း ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယဝ်ႉ။ တီႈၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉၵၢင်ယူႇသဝ်းတႄႉ ꧦတေႉ ပဵၼ်ၵွင်းသူၼ်ၼဵင်ႈ တၢင်းၵွႃႇၼွင်ပႃ မိူဝ်းတေႃႇၵုင်းၵျွင်း ထမ်ႇမပႃႇလၸိတ်ႉတသုၶ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉၼွင်ႉပၢႆသုတ်းၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၼၢင်း ဢွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼၢင်းၽၢႆးဢွၼ်ႇယူႇသဝ်းတႄႉ ꧦၸမ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းဢၼ် မီးတၢင်းၸၢၼ်း ၵျွင်းထမ်ႇမပႃႇလၸိတ်ႉတသုၶ ဢၼ်ၼွင်ပႃပေႃးလွမ်ႉ ဢိူမ်ႈဝႆႉယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းၼၢင်းဢွၼ်ႇယူႇတေႉ ဢမ်ႇ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း ၼင်ႇဝဵင်းၼၢင်းလူင်(ဝဵင်းလူင်)လႄႈ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်(ဝဵင်း ၼၢင်း)၊ ပဵၼ်ပႃႇမႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇယူႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းႁိၼ်ၸမ်ႉ မီးတၢင်းႁွင်ႇဝဵင်းလူင် တီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမၢၵ်ႇၵႅင်း ၵူႈပွၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းႁိၼ်ၼႆႉတေႉ ယွၼ်ႉမီးမၢၵ်ႇႁိၼ် မိူၼ်ႁၢင်ႈတင်ႇၼင်ႈ (တင်ႇၼင်ႈႁိၼ်)လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းႁိၼ်ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၶဝ်ဝႃႈတေႉ တင်ႇၼင်ႈႁိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တင်ႇ ၼင်ႈၽီၽၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းႁိၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီး ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ဝဵင်းႁိၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးဢွၵ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်း လူင်လႄႈဝဵင်းၼၢင်း။
ဢိင်ၼိူဝ်တီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းၽီၽၢႆးၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးၶူဝ်း ၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ မီးဝဵင်းလူင်၊ ဝဵ်င်းၼၢင်း၊ ဝဵင်းႁိၼ် ၼင်ႇ ဢၼ်လႆႈၶႆႈၼႄမႃးၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။
--------------------------
ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်သေ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယူႇ ၸမ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉ ပႃႈတႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
(ၵ) ၵွင်းမူးၸဵတ်းသူႇ
1. ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ
2. ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်း(ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း)
3. ၵွင်းမူးၼႃးသေႇသၢမ်သူႇ
4. ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်း
5. ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆး။
(ၶ) ၼႃးသီႇၼႃး
1. ၼႃးတူဝ်း
2. ၼႃးဢွၼ်ႇ
3. ၼႃးသေႇ
4. ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈ။
(င) တၢင်းၽႄၸဝ်ႈၽ - ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
(ၵ) ၵွင်းမူးၸဵတ်းသူႇ
1. ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ
ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉၼိုင်ႈ တီႈၼိူဝ်ၵွင်း ဢိူဝ်ႈၸမ်ၼမ်ႉပၢင်။ တၢင်းႁွင်ႇၵွင်းမူး မီးမႄႈၼမ်ႉပၢင်၊ တၢင်းၸၢၼ်းၵွင်းမူး မီးသဵၼ်ႈတၢင်းမွၵ်ႇ ၵွၼ်(ချယ်ရီလမ်း)၊ တၢင်းတူၵ်း မီးသဵၼ်ႈတၢင်းႁူဝ်ၼမ်ႉ(ရေဦးလမ်း)။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇတေႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝဵင်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ မႃးလႄႈ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၼၼ်ႉ ၵႃးၸၢၵ်ႈထုၺ်လိၼ်ထုၺ်ပႅတ်ႈသေ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵႃးၸၢၵ်ႈပႆႇထုၺ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင် ၵွင်းမူးတေႉ ဢမ်ႇပွၵ်ႈလီ၊ ယွၼ်ႉမႆႉၺွင်ႇၽွတ်ႈဢူမ်ပႅတ်ႈသေ လႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်မႆႉၺွင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆး။ လွင်ႈပဵၼ်မႃး ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၸမ်ႉ - မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈပႃးၼိုင်ႈ(ၽ ယိၼ်ႉၼွင်ႇ ႁိုဝ် ဢူးဢွင်ႇၸေႇယ)မႃးၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉသေ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈၵွင်းမူး ဝႃႈ “ၼူၵ်ႉပဵၵ်ႉၸေႇတီႇ(နှုတ်ပိတ်စေတီ)ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းတေလႅပ်ႈပဵၼ် ၶဝ်မႃးႁဵတ်းလွင်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းသေပိူင် ꧦယဝ်ႉၵေႃႈ ပိၵ်ႉသူပ်း ပိၵ်ႉပၢၵ်ႇ၊ ၽႂ်တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ ဝႃႈၼႆသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵွင်းမူး တီႈမၢႆ တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပဵၵ်ႉ(နှုတ်ပိတ်စေတီ)ၼၼ်ႉ တႆး ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်ႈမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
2. ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်း(ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း)
ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်းၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉၼိုင်ႈ တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် ႁူဝ်ၶူဝ်ၽၢႆႇ တၢင်းတူၵ်းပၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူၵ်ႈပိုၼ်းၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ၸွပ်ႇထၢမ်ႁႃတီႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶၢဝ်ႉၵေႇၶဝ်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ်ႁူႉသိူၵ်ႈပိုၼ်းမၼ်း ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇမႄးၵုမ်းၵွင်း မူးၶဝ် ႁဵတ်းဝႆႉႁၢင်ႈပဵတ်းၶမ်း ၼႂ်းၵူင်သၢင်ႇဝၢင်ႇၵွင်းမူးၼၼ်ႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတေႉ ႁွင်ႉဝႃႈၵွင်းမူး ၼၢမ်ႇမိူင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးႁဵင်သူႇ(ဢမ်ႇၸႂ်ၼိုင်ႈႁဵင်)ၼႆ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈၵွင်းမူးႁဵင်သူႇၼႆၼၼ်ႉတေႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈႁဵင်သူႇ ယူႇ ႁိမ်း(တၢင်းႁွင်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်း ယၢမ်းလဵဝ်)မၼ်းလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸဝ်ႈႁဵင် သူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးႁူႉလီၶဝ်ၸမ်ႉ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၼႆ ထၢင်ႇၽိတ်းထၢင်ႇပိူင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
3. ၵွင်းမူးၼႃးသေႇ
ၵွင်းမူးၼႃးသေႇၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ(ပွၵ်ႉၼႃးသေႇ)တၢင်းဢွၵ်ႇပၢင်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၼႃးသေႇၼႆႉ မီးသၢမ်သူႇႁိမ်းၵၼ်သေ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵေႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ သူႇလူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးမႄႈမၢႆႈ၊ သူႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးထီးၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးထႆး၊ သူႇဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်ႈမူးသူးတွင်းပျေႉ(ဆုတောင်းပြည့်စေတီ)ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်း မူးသၢမ်သူႇၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈလႂ် ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းတွင်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးသူႇလူင်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသင်လႄႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးမႄႈမၢႆႈၼႆ ၽႂ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီ၊ ၽူႈဢၼ်မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိုၼ်းတေႉ ပဵၼ် မႄႈႁဵင်ထဝ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ မႄႈႁဵင်ရတၼႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။ မႄႈႁဵင်ထဝ်ႈ ပဵၼ် မႄႈမၢႆႈလႄႈႁွင်ႉၸွမ်းမႄႈႁဵင်ထဝ်ႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တိုၼ်းႁွင်ႉႁိၵ်ႈမႃးၸဵမ် ၵွၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵေႃႉၵေႃႉတွင်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးထႆးၼၼ်ႉတေႉ မေႃမိုဝ်းၵေႃႇသၢင်ႈမၼ်း ပဵၼ်ထႆးလႄႈ ႁွင်ႉ ဝႃႈ ၵွင်းမူးထႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးထီး ၸိူင်ႉၼင်ႇတၢင်ႇသူႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ထီးမၼ်းႁၵ်းပုတ်းၵွႃႇဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇၵေႃႇမၼ်း ၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇသႂ်ႇထီ - ၵေႃႇႁဵတ်းပုင်ႇႁၢင်ႈၽၢင်ၵွင်းမူးမိူင်းထႆးဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပူႇမေႃမိူင်း ဝဵင်းၼၢင်း ဝႃႈတေႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ(ဢူးဢွင်ႇၸေႇယ ႁိုဝ် ၽယိၼ်ႉၼွင်ႇ)ၶဝ်ၸုမ်း ၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းထႆး(ဢယုတ်ႉထယ)မႃးသေ မႃးဝႄႉတႄႇတင်ႈ၊ မေႃ မိုဝ်းထႆးပႃးမႃးၸွမ်းၶဝ်လႄႈ ၸႂ်ႉမေႃမိုဝ်းထႆးၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႇသၢင်ႈ - ဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
4. ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်း
ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းၵုၼ်ၼမ်ႉပၢင်(ၵုၼ်ၵျွင်း)ပႃႈႁွင်ႇဝဵင်းလူင်၊ ပွၵ်ႉ မၢႆႁႃႈ။ တႄႇႁဵတ်းမႃးပီလႂ်၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼပဵၼ်ၽႂ် ၼႆ ဢမ်ႇမီးၵႃႉတွင်းမၼ်း ယဝ်ႉ။ ဢၼ်တႃးၼမ်ႉယႃႈသီၶမ်းၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်ၸူဝ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉၵူၺ်း။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်းၼႆႉတေႉ ပဵၼ်လုင်းတိၼ်ႇ ဢေး(ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်သြႃႇမၼၢင်းလိုၼ်း) ပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်၊ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ယဝ်ႉ။
5. ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆး
ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆးၼႆႉ မီးတၢင်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၼမ်ႉမွၼ်း ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇပၢင် သေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼိူဝ်ၵွင်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၼမ်ႉပၢင် မွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢၵ်ႇဝႃး၊ ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းမွၵ်ႈသီႇလၵ်း။ လွင်ႈလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆးၸမ်ႉ ႁွင်ႉ ၸွမ်းၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်မႄႈ ဢလွင်းၸိင်ႇတႃႇမၼိၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၵေႃႇၵွင်းမူးၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်တီႈၼၢင်းၽၢႆးတၢႆ(ပဵၼ်တီႈႁူဝ်မၼ်းၼၢင်း ဝၢင်းလိၼ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း တီႈၼၢင်းၽၢႆးတၢႆၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၸင်ႇတႄႇၵွင်းမူးဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁွႆးမိုဝ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႇ တေႉ ဢမ်ႇသူႇယႂ်ႇ ဢမ်ႇသုင်တၢၼ်ႇယၢမ်းလဵဝ်။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇ ၶဝ် မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးထႅင်ႈလႄႈ ၸင်ႇသူႇယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆးၼႆႉ ၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇမႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ဢွၼ် တၢင်းသုတ်း ပဵၼ်လုင်းႁဵင်ၼမ်ႉမွၼ်း မိူဝ်ႈပီ-1974 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ-2011 ၸမ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇၼႃးသေႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈသေ သမ်ႉတင်း လုင်းသြႃႇသႅင်တုၺ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး မႄႈပႃႈတၢၼ်း ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇၶဝ် ၶိုၼ်းမႄး လုမ်းလႃးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
(ၶ) ၼႃးသီႇၼႃး
ၼႂ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်ၵဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉ ႁိၵ်ႈၵိုၵ်းဝဵင်းၼႆႉ မီးၼႃးသီႇၼႃး။ ၼႃးသီႇၼႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃးတူဝ်း၊ ၼႃး ဢွၼ်ႇ၊ ၼႃးသေႇ လႄႈ ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈ ယဝ်ႉ။
1. ၼႃးတူဝ်း
ၼႃးတူင်ႈလူင်ဢၼ်မီးတၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၼႃးတူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႆႈႁွင်ႉဝႃႈၼႃးတူဝ်းၼႆႉတေႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႅပ်ႇၶၢင်ႈၼႃး တၢင်းၸၢၼ်း မီးႁွင်ႈၼမ်ႉတူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ၼႃးတူဝ်းၼႆႉ ၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈၼႃးတူဝ်းလႄႈႁူဝ်တႃႈ(ၵုၼ်ႁဵင်)ယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၼႃးတူဝ်း တေႉ ပဵၼ်တီႈပွၵ်ႉၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃး ပဵၼ်ဝဵင်းမႃး မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်းၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းၼၼ်ႉ သဝ်းၵျွင်းၵဝ်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး တူဝ်း ယင်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းမီးယူႇ။ ဝၢၼ်ႈၼႃးတူဝ်းၼႆႉ ႁၢမ်ႈၵွႃႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းတွင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢႃႇယုလႆႈပႅတ်ႇသိပ်း ၵဝ်ႈသိပ်း ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ်ဝၢၼ်ႈၼႃးတူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
2. ၼႃးဢွၼ်ႇ
ၼႃးဢွၼ်ႇၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသီႇ၊ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ ႁွင်ႉဝႃႈ ပွၵ်ႉၼႃးဢွၼ်ႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် တိုၵ်ႉပဵၼ်မူႇဝၢၼ်ႈ (ႁူဝ်တႃႈ)ယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူင်ႈၼႃးၽၼ်းဝၢၼ်ႇ မွၵ်ႈတၢင်သၢမ်ၶႂၢႆးၵူၺ်း လႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၼႃးဢွၼ်ႇ။ ၸိူဝ်းပၢင်ႇၼႃးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉတေႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမူတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
3. ၼႃးသေႇ
ၼႃးသေႇၼႆႉ သမ်ႉမီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ တၢင်းၸၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ၵူႈပွၵ်ႈ တႄႇဢဝ်တၢင်းၸၢၼ်းၵႃး ပဵၼ်တူင်ႈၼႃးသေ လူင်းၸွမ်းၽၢၵ်ႇ ၶၢင်ႈတၢင်းတူၵ်းၵွင်းမူးသေ သမ်ႉငႅၵ်းသေႇၵွႃႇ တၢင်းၸၢၼ်းၵွင်းမူး၊ တမ် မိူဝ်းၸူး ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တူင်ႈၼႃးသေႇၸွမ်းၽၢၵ်ႇၶၢင်ႈ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃးသေႇၼႆယဝ်ႉ။
4. ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈ
ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်ႈႁွင်ႇတၢင်းၵႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ၼႂ်းပၢင်ႇတူင်ႈၼႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းတဵမ်သဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၸမ်ႉ မိူဝ်ႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ပႆပဵၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်တၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်ၶူဝ် တၢင်းဢွၵ်ႇ ပၢင် ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၽၢင်ပၢင် မီးဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈတႃႈ(ဝၢၼ်တႃႈ)လႄႈ ၼႃးဢၼ်မီး တၢင်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
(င) တၢင်းၽႄၸဝ်ႈၽ
တၢင်းၽႄၸဝ်ႈၽၼႆႉ မီးတၢင်းတူၵ်းၵျွင်းဢွင်ႇရတၼႃႇသုၶ။ ယၢမ်းလဵဝ် တေႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တၢင်းၽႄဝၢၼ်ႈလဝ်း သၢႆးၶၢဝ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈတၢင်း ၽႄပႃႇႁဵဝ်ႈသၢင်းၶျၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၽၵူႈ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽၶၢၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၽွၵ်ႈႁဵတ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ တၢင်း ၽႄၸဝ်ႈၽၼႆယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းၶွတ်ႇယွတ်ႈ
ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈတႅမ်ႈ လႆႈၸွပ်ႇႁႃႁူႉႁၼ် တေႉ မီးၼင်ႇၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်တေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄမႃး ၶူဝ်း ၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလုႁၢႆၵွႃႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈၵိုတ်းဝႆႉၸိုဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ(နှုတ်ပိတ်စေတီ)လႄႈသင် ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်း၊ ၼွင်လႅင်ႉ၊ ၼွင်လူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႃးဢွၼ်ႇလႄႈၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်း လႄႈသင် လုႁၢႆဝၢႆးၵွႃႇယဵၼ်းပဵၼ်တီႈႁိူၼ်းတီႈယေးသေတၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင် မၼ်ႈတေႉ ၵိုၵ်းၽၢၵ်ႈဝႆႉၸွမ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယူႇ။ တီႈမၼ်း တူဝ်မၼ်း ႁၢင်ႈ ၽၢင်မၼ်း မီးဝႆႉသေ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၵဝ်ႇ ꧦမၼ်း ႁၢႆပႅတ်ႈၼႆႉတေႉ မီးတၢင်ႈၽႄ ၸဝ်ႈၽၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇႁဝ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈလုႁၢႆဝၢႆးၵွႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၶူဝ်းၶွင်ၵိုၵ်း ဝဵင်း ႁွင်ႉပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတႆးၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈယဵၼ်းၵွႃႇၼၼ်ႉလႄႈ သင် တႃႇတေသိမ်းပႅင်းၵွႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃး ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်တင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ (ၸိုဝ်ႈၶွင်ပိူၼ်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ၶွင်ႁဝ်းတေႉလီယူႇ။ ပိူင်တႅၵ်ႈ - မိူၼ်ၼင်ႇၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပဵၵ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းတႆး ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ)
ၶေႃႈၶွပ်ႈၸႂ်
တႃႇတေလႆႈပိုၼ်းၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇ ၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ၽူႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈ ထႅမ်(ၶႆႈၼႄပိုၼ်း) မိူၼ်ၼင်ႇသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၵျွင်းၼႃးသေႇ၊ ပေႃႈၸၢၼ် ၸရေးပုင်ႇၺ ပွၵ်ႉမၢႆၼိုင်ႈ၊ လုင်းဝိၸိင်ႇတႃႇ ပွၵ်ႉမၢႆသီႇ၊ လုင်းဢုပ်ႉပလ ပွၵ်ႉမၢႆသွင်၊ သြႃႇသႅင်တုၺ်ႈ ပွၵ်ႉမၢႆသွင်၊ လုင်းၽူဝ်းမ(ဝၢၼ်ႈလဝ်း) လႄႈ လုင်းဝိၸေႇယ ပွၵ်ႉဝဵင်းၼၢင်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းၽူႈတႅမ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ် ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် တၢင်ႇၵျေးၸူးယူႇတႄႉ ꧦၶႃႈယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈ-လွၼ်ႉတႆး
ဢဝ်မႃးၼႂ်းပပ်ႉ-ပီၵွၼ်းသႅင် သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဢၵ်ႉၵသေႇၼ ဝတ်ႉဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ
တႅမ်ႈတၢင်ႇၼႂ်းဝႅပ်ႉ-ၸဝ်ႈၶူးပိၼ်ႇတေႃးလ (တႆးၼုမ်ႇ)


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 22 August 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ၵဝ်ႈမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ 4 လၢၼ်ႉပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 21 August 2021 ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႆႈသမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ 4 လၢၼ်ႉပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်သမ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ သွင်ၶဵမ်ၼၼ်ႉ မီး 1,796,830 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်သမ်းယဝ်ႉ ၶဵမ်လဵဝ်ၼၼ်ႉ မီး 2,660,027 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 4,456,857 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႄႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် January 2021 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၵၢၼ်သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း လူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ၸမ် 6 လိူၼ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းတႄႇသမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢႃႇယု 65 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် လႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူမ်ႈပႃး ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸုမ်းပရႁိတ ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်မိူင်းၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ Sinopharm လႄႈ Sinovac ၼႂ်းၵၢၼ်သမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတေသိုဝ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈရၢတ်ႉသျႃး ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 22 August 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ၵဝ်ႈမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ယင်းသူင်ႇယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉ 400,000 တူတ်ႉသ်၊ ၶဵမ်သမ်းယႃႈယႃ 403,200 မၢၵ်ႈ ဢဝ်တင်းႁိူဝ်းမိၼ် Air-China သေ မႃးသူင်ႇပၼ်တီႈတႃႈၵုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 22 August 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူၼ်းၶိုၼ်ႈ 2,173 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် 373,685 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 14,374 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃႁၢႆလီၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း 298,975 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉ မိူင်းတႆး ပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈ ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ (5) ဝၼ်း ထပ်းၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ဝၢၼ်ႈသွင်ၵေး ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၶတ်းၸႂ်ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 7 ပီယဝ်ႉဢမ်ႇၶၢတ်ႇသေပီ ။
ပီၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႄႇပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/6/2022 တီႈဝၢၼ်ႈသွင်ၵေး ဢိူင်ႇသႅင်ၵႅဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ တႄႇပိုတ်ႇပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးမႃးၸွမ်း။
မေႃသွၼ် ၼၢင်းသႅင်လိုၼ်းၶမ်းဢူ ဝၢၼ်ႈသွင်ၵေးလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တီႈႁူင်းႁဵၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ပူင်သွၼ်ပႃး လိၵ်ႈလၢႆးတႆးမႃး ၵူႈပီပီ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇသေပီၶႃႈ တင်ႇတႄႇလႆႈၶႂၢင်ႉသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ 7 ပီၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီၼႆႉၵေႃႈ သွၼ်ယူႇၶႃႈ။ ၶၢဝ်းဢိုတ်းႁဵၼ်း 3 လိူၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ပူင်သွၼ်ပႃးဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းဢိုတ်းႁဵၼ်း 3 လိူၼ်ၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉသေ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်း မႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝၢၼ်ႈသွင်ၵေးၼႆႉ တူင်ႉၼိုင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတၢင်းၵႃႈဝႅၼ်မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုဝ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်း လဵဝ် ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 7/7/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်း ယူႇတီႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်လႄႈ ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝၢၼ်ႈသွင်ၵေး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵ်ႉၵျႃႇ ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းငဝ်းၾႃႉလႄႈ ပႃႈၼၢင်းၶမ်းဢွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁႆး တီႈလူႇတၢၼ်း ပၼ် ၵွင်မွင်း 1 သိူင်းဢၼ်မီၵႃႈၶၼ် 1,050,000 ပျႃး မေႃသွၼ် ၼၢင်းသႅင်လိုၼ်းၶမ်းဢူလၢတ်ႈ။
ဢိူင်ႇသွင်ၵေးၼႆႉမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်သီႇပေႃႉယၢၼ်ၵႆ 20 လၵ်းပၢႆ။ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းဢိူင်ႇသွင်ၵေးမီး 5000 ပၢႆ။ ပူၼ်ႉမႃး 2 ဝၼ်း ဢိင်ၼိူဝ်ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၼမ်ႉႁူၺ်ဢၼမ်ႉလွႆ ၼွင်းထူမ်ႈသွင်ၵေး ၊ ထူမ်ႈပႃးသူၼ်ႁႆႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်လူႉၵွႆမူတ်း။


text:
ၶမွၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶမွၵ်ႉၵျီး (မၢၼ်ႈ: ခမောက်ကြီးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Khamaukkyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 55.


text:
တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: သနပ္ပင်မြို့နယ် (ဢမ်ႇၼၼ်) သနပ်ပင်မြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thanatpin Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Danaatpin]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ယဝ်ႉ။
တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ၼႆႉ မူႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉ ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉလူင် သွင်တူၼ်ႈၼႆႉ သုင်ၼႃႇလႄႈ သမ်ႉပေႃးယူႇတၢင်း ပႃႇၵိူဝ်သေ မူင်ႈႁၼ်လႆႈ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇၼၼ်ႉ ပႃႇထိူၼ်ႇၼႃသေ ၵူၺ်းမီး သုမ်ႉဢွၼ်ႇ သီႇႁႃႈလင်ၵူၺ်း။ ပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် လမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၽဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1908 မႃး ၸင်ႇဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ် ဝၢၼ်ႈတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 685 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ႇသေ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး သိုပ်ႇဝႆႉတင်း ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇသေ ၵႆယၢၼ် 7 လၵ်းယဝ်ႉ။[3]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တၶိၼ်ႇပၶျိတ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၶွမ်ႇပတီႇငဝ်ႈၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမျူႇၼိတ်ႉ (ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် သခင်ချစ်)
- မင်းသႃႈသတၢၼ်ႉ တိၼ်ႇၽေႇ (ၵမႃႇၸႄး) (စတန့်မင်းသား တင်ဖေ (ကမာစဲ))[3]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၁၆.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- ↑ 3.0 3.1 တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၇၉.


text:
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ မီးၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈလိူင်ႇႁႅင်း ၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ(ယေး) သေ ပႂ်ႉၸူၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် 105 လၵ်း – မူႇၸေႊ ။
ႁူဝ်လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2022 ၼႆႉ ၵူၼ်းမူႇၸေႊ သွင်ၽူဝ်မေး ၺႃးၸူၼ် ၸွမ်းတၢင်း ဢွင်ႈတီႈပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉၶုမ် ႁိမ်းတူဝ်းၵဵတ်ႉ (ဢေႊသျိူဝ်ႊဝေႃႊ) ၼႂ်းၵႄႈမူႇၸေႊ – 105 လၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉပႃးၵႂႃႇ ရူတ်ႉၶိူင်ႈမႂ်ႇလမ်းၼိုင်ႈ၊ ငိုၼ်း 3 သႅၼ်ပျႃးလႄႈ ၾူၼ်း 2 လုၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈ 6 ဝၼ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်း ၼုင်ႈၶူဝ်းပလိၵ်ႈ 2 ၵေႃႉ ပႂ်ႉၼိူဝ်တၢင်း လူင် တီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶုမ်ၼၼ်ႉ ႁေႉရူတ်ႉၶိူင်ႈၵူၼ်းမိူင်းသွင်ၽူဝ်မေးၼၼ်ႉၵိုတ်း။ တီႈႁိမ်းပလိၵ်ႈ 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉရူတ်ႉၶိူင်ႈသွင်လမ်းၵိုတ်းဝႆႉ။ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈထၢမ်မၢႆၾၢင်။ ၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ဝၵ်ႉဝႆႉထူင်ငိုၼ်း မေးၸဝ်ႈရူတ်ႉၼၼ်ႉ ။ ၵေႃႉဝၵ်ႉဝႆႉထူင်ငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းမူၵ်းဝႆႉၸွမ်းၼၼ်ႉ မႃးၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉသေ ၵႂႃႇတၢင်းမူႇၸေႊ၊ ၵေႃႉၸူၼ်ဢဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁေႃႈၵႂႃႇတၢင်း 105 လၵ်း။ ၵူၼ်းၸူၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇ 2 ၵေႃႉတႄႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းယႄး (ပလိၵ်ႈ) ။ လိူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၼုင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပလိၵ်ႈ ပႂ်ႉၸူၼ်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမီးႁႅင်းၵူၼ်း 2 ၵေႃႉၵူၺ်း ၸိူဝ်းမူၵ်းဝႆႉ ၸွမ်းႁိမ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႃႈပွမ်တူဝ်ႁဵတ်းပလိၵ်ႈသေ ပႂ်ႉၼိူဝ်တၢင်းတႄႉ မီး 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
“ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၶူင်ႉဝႆႉ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၵႆႉၺႃးၸူၼ်ၼႃႇၶႃႈ တီႈၼၼ်ႈ ၵူၼ်းၸူၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တူၺ်းၵွၼ်ႇ သင်ပဵၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၵဝ်ႇၵဝ်ႇၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်။ သင်ပဵၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈမႂ်ႇ ၶီႇမႃးၸွမ်းၵၼ်သွင်ၵေႃႉ ၽူဝ်မေးႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈယိင်းႁေႃႈမႃးၵေႃႉလဵဝ်၊ ၽူႈၸၢႆးႁေႃႈမႃးၵေႃႉလဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႁႄႉၵိုတ်းသေ ႁွင်ႈၸႅတ်ႈထၢမ် မၢႆၾၢင် ႁဵတ်းမိူၼ်ယေးသေ ၸူၼ်ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵႆႉ ၺႃးၼႃႇ ရူတ်ႉၶိူင်ႈဢၼ်ၺႃးၸူၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ မီးပဵၼ်လၢႆလမ်း ယဝ်ႉ”- ၵူၼ်းမူႇၸေႊ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းပလိၵ်ႈ ႁဵတ်းမိူၼ်ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶုမ်။ ၸိူဝ်းၶဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း မၢၼ်ႈ ။ ပဵၼ်ၽႂ် ၸုမ်းလႂ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းသင်တႄႉတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 6 မူင်း မီးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ 3 ၵေႃႉ ယိပ်းၵွင်ႈပွတ်း/ ယၢဝ်းသေ ၶဝ်ႈၸူၼ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းလႅၵ်ႈငိုၼ်း လင်ၼိုင်ႈ တီႈပွၵ်ႉၸၢၼ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ သုမ်းၸွမ်းငိုၼ်းမွၵ်ႈ 500 သႅၼ်ပျႃး ၼႆ ယဝ်ႉ။


text:
Wednesday, February 14, 2018
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်လွင်ႈလွၵ်းမိုဝ်း
ဢပ်ႉတဵၵ်ႉဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉသေ မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ
ၼႂ်းဝၼ်းထိ 13/2/2018 လွၵ်းမိုဝ်း K Keyboard ဢပ်ႉတဵၵ်ႉမႂ်ႇၼႆႉ ပိူင်ႈလၢၵ်ႇသင်မႃးလၢႆလၢႆၼႆၼၼ်ႉတႄႉ
1။ ၶိုၼ်းမႄးတီႈမီးပၼ်ႁႃၵမ်ႈၽွင်ႈ။
2။ ထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈ Art New ႁၢင်ႈတင်းၼမ်
3။ ထႅမ်သႂ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းထႅင်ႈ 2000 သွင်ႁဵင်ပၢႆ၊
4။ သႂ်ႇတူဝ်ၼပ်ႉဢင်းၵိတ်ႉ တီႈလွၵ်းမိုဝ်းတႆး တႄႇၵႂႃႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းပႆႇလႂ်ႈၸၼ်ဢဝ်သေပွၵ်ႈၼၼ်ႉ
ၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း Play Store သေ တႅမ်ႈႁႃဝႃႈ K Keyboard Myanmar ၼႆသေ ၸၼ်ဢဝ်သႂ်ႇတီႈၼႂ်းၽူၼ်း
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။
ၸိူဝ်းၸၼ်ဢဝ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်း Update တီႈၼႂ်းၽလေးၸတူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇတႂ်ႈၼႆႉတႃႉ။
တီႈလွၵ်းမိုဝ်းတႆးၼၼ်ႉ ပေႃးလူဝ်ႇတႅမ်ႈတူဝ်ၼပ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၼႆ
ၼဵၵ်းတီႈတူဝ်ၼပ်ႉတႆးၼၼ်ႉ ႁိုင်ဢိတ်းဢိတ်းတႃႉ တေဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း-ၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇၽၢင်ႉတူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇႁၼ်။
တူဝ်ၼပ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ သႂ်ႇဝႆႉတီႈတူဝ်ၼပ်ႉတႆး
ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ Pop သႂ်ႇတင်းၼိူဝ်မၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈဢၼ်လႆႈသႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေပႃးတႃႇ သူင်ႇႁၢင်ႈၼႂ်းဝၼ်း ၵေႃႉႁၵ်ႉ
လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ၊
ၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းလွၵ်းမိုဝ်ႈ K Keyboard
1။ ထၢမ် ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵျီႇတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃး (ွ) တူဝ်ႁွႆႈမၼ်း?
တွပ်ႇ - ပေႃးဝႃႈၼႂ်းၽူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸႂ်ႉဝႆႉၽွၼ်ႉ ဢၼ်ႁၼ် Unicode 100 % Zawgyi 85 % ၼၼ်ႉၼႆ တီႈလွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵျီႇၼၼ်ႉ တေဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ြ တူဝ်ယႁွပ်ႇၵူၺ်း ၊ ပေႃးဝႃႈၼႂ်ပေႃးးၽူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သႂ်ႇဝႆႉၽွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇၵူၺ်းၼႆတႄႉ တေႁၼ်ဢွၵ်ႇမၢၼ်ႇယူႇ၊ ႁဝ်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ယႁွပ်ႇသေ တႃႉ ပေႃးယူႇတီႈၽူၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၸႃႉၸႂ်ႉၽွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇလၢႆလၢႆၵူၺ်းတႄႉ မၼ်းဢွၵ်ႇမၢၼ်ႇယူႇ၊ ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈပၼ်ႁႃ တီႈလွၵ်းမိုဝ်း ပေႃႈၶႂ်ႈႁၼ်လွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵျီႇတဵမ်တဵမ်ၼႆ ၸႂ်ႉၽွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇတႃႉ။
2။ ထၢမ် - လွၵ်းမိုဝ်းထႆး တူဝ်လိၵ်ႈမၢင်တူဝ် ဢမ်ႇႁၼ်ပႃး၊ တူဝ်လိၵ်ႈဢမ်ႇၸေးၶႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သင်မၼ်းပိူင်ႈ ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ဢၼ်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉမႃး?
တွပ်ႇ- သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေမၢႆပၼ်လွၵ်းမိုဝ်းတႃႇၸႂ်ႉၼႆ တေလႆႈႁၼ်လွၵ်းမိုဝ်းထႆးၼၼ်ႉ မီး Thai 10 key လႄႈ Thai 12 key ၼႆယူႇ၊ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇလိူၵ်ႈဢဝ် 10 key ၼၼ်ႉၼႆတႄႉ တူဝ်လိၵ်ႈမၢင်တူဝ်တေဢမ်ႇႁၼ် တႃႇႁႂ်ႈမိူၼ်ပိူင်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈဢဝ် 12 key ၼၼ်ႉတႃႉ။
3။ ထၢမ် - ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ပေႃးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တူဝ်မၼ်းယၢၼ်ၵၼ် ပိူင်တႅၵ်ႈ ပေႃးတေတႅမ်ႈတေၼႆ ေတ လႆႈႁၼ် ယၢၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၼႆ ၵွပ်ႈသင်ၶႃႈ?
တွပ်ႇ - ပိူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈတူဝ်မႄႈမၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇသႂ်ႇတူဝ် သရ မၼ်းၼႆယဝ်ႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပေႃးတေတႅမ်ႈဝႃႈ (တေ) ၼႆ လူဝ်ႇတႅမ်ႈ တ ယဝ်ႉ ၸင်ႇ တႅမ်ႈ ေ ၸင်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် တေ. ၼႆယဝ်ႉ၊
ဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ပေႃးႁဝ်းဝႃႈ တႅမ်ႈေ ယဝ်ႉ ၸင်ႇတႅမ်ႈတူဝ်မႄႈ တႄႉ တူဝ်မၼ်းၵႃႈလႆႈယၢၼ်ယူႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးတႅမ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉ၊ ၽူၼ်းမၢင်လုၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈပိူင်ထတ်းလိၵ်ႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼၼ်ႉ တႄႉ ၶႂ်ႈတႅမ်ႈဢၼ်လႂ်ဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးယူႇတီႈၽူၼ်း ဢၼ်လႆႈပိူင်ထတ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼၼ်ႉသေတူၺ်းတႄႉ တေလႆႈႁၼ်တူဝ်လိၵ်ႈ ႁၢင်ႇၵၼ် ပိူင်တႅၵ်ႈ ( ေတ ႄဢ ) တႄႇၵႂႃႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
4။ ထၢမ် - ႁေဝႃႈဢပ်ႉတဵၵ်ႉဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼႆႉ သႂ်ႇတူဝ်ၼပ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉ တီႈလွၵ်းမိုဝ်းတႆး ၼႆၼၼ်ႉ တမ်ႉဢမ်ႇႁၼ်ၶႃႈလႃႇ?
တွပ်ႇ - ပေႃးဢမ်ႇတူၺ်းလီလီ ဢမ်ႇႁၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈသႂ်ႇတီႈၼိူဝ် Pop မၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ပေႃးတူၺ်းတီႈတူဝ်ၼပ်ႉတႆး ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်တူဝ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ မီးၸဵင်ႇတင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယူႇ၊ တႃႇတေၸႂ်ႉမၼ်းတႄႉ ၼဵၵ်းတီႈတူဝ်ၼပ်ႉ တႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁိုင်ဢိတ်းဢိတ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ယဝ်ႉ။
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၵူၼ်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶၢၼ်းရူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇသူင်ႇၼႃႈသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွမ်း ၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵႃႈယူတ်းယႃ တႃႇၵႂႃႇၼႄမေႃယႃ တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်။
ၸၢႆးတေႇၸေႃး ဢႃယု 45 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၶၢၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင် ဝၼ်းတီႈ 1/10/2022 ၼႆႉ တေလႆႈၵႂႃႇၸူးမေႃယႃ တီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈလူင်ထႅင်ႈ၊ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇငိုၼ်းတွင်းတႃႇၵႃႈယူတ်းယႃလႄႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် လုင်းတေႇၸေႃး ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လိူဝ်ႁႅင်းဝႆႉ တႃႇတေၵႂႃႇႁူင်းယႃ ၸွမ်းၼင်ႇ မေႃယႃၶဝ်ၶိၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတွင်း တႃႇတေၵႂႃႇ ။ မိူဝ်ႈ ပူၼ်ႉမႃး မီးၸုမ်းလႃႈသဵဝ်ႈမႃးၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵႃႈယူတ်းယႃ 8 သႅၼ်ပၢႆယူႇ။ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈသၢႆႈၼီႈ ၸႂ်ႉၸၢႆႇပၼ် တီႈလႆႈႁိမ် မႃးဝႆႉ မိူဝ်ႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈၵႃး မိူဝ်ႈၵႂႃႇသူင်ႇႁပ်ႉ ၸိူင်ႉၼၼ်သေ ဢဝ်မူတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈ ၼႆ။
လုင်းတေႇၸေႃး ဢႃယု 45 ပီၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶိူဝ်းၼိမ်း ၵႂႃႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်း ၸွမ်းၼၢင်းၶမ်းၵျႃႇ မီးလုၵ်ႈယိင်းႁူမ်ႈ ၵၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼၢင်းမွၼ်းသႂ် ဢႃယု 8 ၶူပ်ႇ။ မၼ်းၸၢႆး ပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/7/2022 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶၢၼ်းရူတ်ႉၵႃး လုင်းတေႇၸေႃး ႁႂ်ႈတေႃႉသူင်ႇၶဝ်၊ ၽွင်းႁွတ်ႈတီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဝၢၼ်ႈလူင်ၶၢၼ် – ပဵင်းဢွႆႈလႄႈ ၵုင်းတေႃႇမေႃႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ထုၵ်ႇသိုၵ်း PDF ပိုတ်းယိုဝ်း တိူဝ်ႉမၢတ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ တီႈပုမ်ၾၢႆႇသၢႆႉသေ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈ လူင် ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈမႃးလိုဝ်ႈဝႆႉတီႈႁိူၼ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ မေႃယႃၶဝ် ၶိၼ်းဝႆႉတႃႇတေၵႂႃႇၼႄမေႃၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတွင်း တႃႇၵႃႈယူတ်းယႃလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ။


text:
ယူႇၵျုပ်ႉ
ယူႇၵျုပ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Youtube) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ဢဝ် ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉပွတ်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လူတ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်းၸူး တီႈၼိူဝ် ၼႅင်ႈ (ဢိၼ်ႇထႃၼႅတ်ႉ)သေ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈတူၺ်းလႆႈ လၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႈ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉ ၼႂ်းၵႄႈပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ငဝ်းတူင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵမ်ႉၼမ်သေ၊ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉလႆႈတင်းၼမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇသၢႆငၢႆယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယူႇၵျုပ်ႉ ၼႆႉ Google ၵေႃႉပိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယူႇၵျုပ်ႉၼႆႉ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ငဝ်ႈငႃႇ တီႈပေႇပႄႇ ၶဝ် လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2005 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2006 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵူႇၵႄႇ လႆႈသိုဝ်ႉဢဝ်တင်း 1.65 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။[4] တီႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ယူႇၵျုပ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈ ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ၊ ၸၢင်ဢဝ် ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၸူးပၼ် ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း၊ ပၼ်မၢႆ၊ တၢင်ႇမၢႆတွင်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်း၊ ၸၢင်ႈပၼ် တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၶေႃႈႁၼ်ထိုင် တီႈ ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉ ၸၵႂႃႇ ယွၼ်ႉ ပၢႆးၸၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈလူတ်းပႅတ်ႈထတ်း
ယူႇၵျုပ်ႉၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႄႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ လွင်ႈလူတ်းပႅတ်ႈ ယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Lextrait, Vincent (July 2010). YouTube runs on Python. Archived from the original on May 30, 2012။ Retrieved on September 5, 2010။
- ↑ Youtube.com Site Info. Alexa Internet. Retrieved on July 26, 2015။
- ↑ YouTube language versions. Retrieved on June 2, 2015။
- ↑ Hopkins, Jim။ "Surprise! There's a third YouTube co-founder"၊ USA Today၊ October 11, 2006။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - November 29, 2008။။


text:
ဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 19 ပီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ တေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆသေ ႁၢႆၵႂႃႇလႆႈ 20 ဝၼ်းပၢႆယဝ်ႉ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇၸူးပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉတင်းႁိူၼ်းမႆႈၸႂ် ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃ။
ၼၢင်းဢွင်ႇၶမ်း ဢႃယု 19 ပီၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတဵတ်ႇၼႃးမူၼ်း ဢိူင်ႇဢူမ်မူႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇ ပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁၢႆတူဝ်ၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 2/6/2022 မႃးတေႃႇထိုင် 23/6/2022 မီး 21 ဝၼ်းယဝ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇဢမ်ႇလႆႈ ။
လုင်းဢွင်ႇလ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၼၢင်းဢွင်ႇၶမ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ လုၵ်ႈယိင်းၶႃႈ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ ထူပ်းတၢင်းဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း ။ ၵမ်းၼႆႉ ႁွင်ႉၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 2 ထိုင် ဝၼ်းတီႈ 5 ၶၢဝ်းတၢင်း 2-3 ဝၼ်းတႄႉ ၵပ်းႁႃမၼ်းၼၢင်းလႆႈယူႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၵပ်းၸူးထၢမ်လုၵ်ႈၶႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၽႂ် ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႂ် မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ လၢတ်ႈၼႄဢူႈႁဝ်းၵေႃႈ ဢူးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်ႉ ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ် တီႈတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆဝႃႇ ။ ဢူၺ်းၵေႃႉ မၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႂ် ၸိုဝ်ႈဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၼႄၶႃႈ။ ဝၢႆးလင် ဝၼ်းတီႈ 5 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵပ်းၸူးၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းဢွင်ႇၶမ်း ဢႃယု 19 ပီၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇလ ပႃႈၼၢင်းၶမ်းဢိင်ႇ မၼ်းၼၢင်း ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၵေႃႉယႂ်ႇသုတ်း တင်းမူတ်း မီး ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် 7 ၵေႃႉ ။
“ယူႇတီႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈတႄႉ ၶႂ်ႈသင်ႇၾၢၵ်ႇထိုင်တႄႉ သင်ဝႃႈ လုၵ်ႈယိင်းၶႃႈ လႆႈႁၼ်/ ငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၸူးတီႈႁိူၼ်းယေးၽွင်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉတၢင်းလင် ဢွၼ်ၵၼ် မႆႈၸႂ် ။ မႄႈၵေႃႈ ဢမ်ႇယူႇလီ ၸႂ်တိတ်းလုၵ်ႈယိင်းယူႇၵူႈၼႂ်ဝၼ်းၶမ်ႈ ”- လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇလ သိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၽွင်းၼၢင်းဢွင်ႇၶမ်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇလႆႈၽိတ်းမေႃးၵၼ် တၢင်းၵူၼ်းႁိူၼ်း ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉသင်။ ဢမ်ႇလႅပ်ႈလၵ်ႉပၢႆႈၸွမ်းၸူႉၸွမ်းၽူဝ်။ မၢႆၾၢင်ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈဢဝ်ၵႂႃႇပႃး။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၵေႃႉပဵၼ် ပေႃႈၵပ်းႁႃၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလိုဝ်ႈဝႆႉတီႈ ႁူင်းႁႅမ်းၵၢင်ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တီႈၼိုင်ႈ လုင်းဢွင်ႇလလၢတ်ႈ။
ၽွင်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း မၢႆမီႈဢမ်ႇသုမ်ႇငမ်း၊ ၵူၼ်းပႅတ်ႉလႅၼ် လၵ်ႉၸူၼ်ၼမ်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ၵႆႉၺႃးၵဝ်းလႅၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆလႄႈ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မႆႈၸႂ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။


text:
သီႇပေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ (IPA: [sʰì pɔ᷇]), (မၢၼ်ႈ: သီပေါမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hsipaw Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Sipau]) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၶဝ် ပႆႇၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾၶဝ် တင်ႈလုမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸဝ်ႈၾၶဝ် ၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉတႄႉ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းဢၼ်ၼႄႇပႅင်ႇဢုပ်ႉသေ ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်း ၼႄႇပႅင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၾသီႇပေႃႉ တင်ႈဝဵင်းၸဝ်ႈၾ တမ်ႈတီႈ ဢုင်းပွင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တမ်ႈတီႈဢုင်းပွင်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃမိူင်း ဢမ်ႇပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇလႄႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆႉမႃး တမ်ႈတီႈ သီႇပေႃႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မႃးတီႇမႃးၸွၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ တႃႇတေ ပၵ်းႁေႃသေ မိူဝ်ႈမႃး ၶုတ်းလိၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉၶုတ်းၺႃးသႅင်၊ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ သႅင်ပေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ "သႅင်ပေႃႉ" ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃ: ဝေႃးႁႃႇရ လႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး "သီႇပေႃႉ" ၼႆယဝ်ႉ။ [2] လုင်းၵျေႃႇၸေႃး (သီႇပေႃႉ)လႄႈ ၵူၼ်းသီႇပေႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄ့ သမ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝဵင်းဢၼ်မႃးတင်ႈၼႆႉ သမ်ႉမီးၼမ်ႉပေႃႉ၊ ၼမ်ႉပေႃႉၼၼ်ႉ သမ်ႉမႃးလႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းဝဵင်းဢၼ်တင်ႈမႂ်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်းပေႃႉ"၊ လုၵ်ႉတီႈ သူပ်းပေႃႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်မႃး "သီႇပေႃႉ" ၼႆယဝ်ႉ။ [3] မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သမ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈမႃးတင်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးသီႇပွၵ်ႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းသီႇပွၵ်ႉ"၊ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉမႃႈဝႃႈ "သီႇပေႃႉ"၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈ လႃႈသဵဝ်ႈ။ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတူႈသေ သုင်သေ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ 1750 ထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းမီး 104359 ဢေႇၵ၊ လင်ႁိူၼ်းမီး 1446 လင်၊ ပွၵ်ႉတႄႉပဵၼ် (1) ပွၵ်ႉမၢၼ်ႈၸၢတ်ႈ (2) ပွၵ်ႈတူၵ်း (3) ပွၵ်ႉၸၢၼ်း (4) ပွၵ်ႉၸၢင်ႈၶမ်းၸၢၼ်း (5) ပွၵ်ႉၸၢင်ႈၶမ်းႁွင်ႇ (6) ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇ (7) ပွၵ်ႉၵၢင်ဝဵင်း (8) ပွၵ်ႉႁွင်ႉ (9) ပွၵ်ႉပူႇတႃႉ (ပွၵ်ႉၸၢတ်ႈၸု) သေ မီးၵဝ်ႈပွၵ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း သီႇပေႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း). မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ် (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆). Archived from the original on 2017-03-17။ Retrieved on ၁၇ မတ် ၂၀၁၇။
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)
- ↑ ၶေႃႈလၢတ်ႈ လုင်းၵျေႃႇၸေႃး ၼႂ်းၶႅပ်းၵႅတ်ႉသႅတ်ႉ၊ ပီ 1992


text:
ၵေႃၵပ်းသၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပိူဝ်ႈတႃႇမႄႈၼမ်ႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ
ဝၼ်းထိ 05 /08/2015
ၵွပ်ႈငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်လႄႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း SMEC ၶွမ်ႊပၼီႊဢေႃႊသတေႊရီႊ ယိူဝ်ႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်လူင်းၵဵပ်းၶေႃႈထတ်းသၢင်ႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း SIA/EIA ၶေႃႈထတ်းသၢင်ႈလွင်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းထိူင်းလူင်း
တွၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းၽၢႆလႆႈၼၼ်ႉမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 2015 ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်လႆႈလူင်းၵဵပ်း EIA/SIA ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းၵုၼ် ႁဵင် လႄႈ မိူင်းတူၼ်ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC (Australia’s Snowy Mountains Engineering Corporation ၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလင်ၼၼ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊလႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း EIA/SIA တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၵူၺ်းၵႃႈၵွပ်ႈၵၢၼ် မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်တင်းၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ် ၶတ်းလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၵႂႃႇယၢပ်ႇဢိတ်း ၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉပေႃးဝႃႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်း တႄႉၶွမ်ႊပၼီႊEIA/SIAတေသိုပ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵႂႃႇထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 06/07/2015 ၼၼ်ႉတူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ EIA/SIA (4) ၵေႃႉၵႂႃႇယွၼ်းၶႂၢင်ႉတႃႇ လူင်းၵဵပ်း EIA/ SIA ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈတီႈပၢင်သၢင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉၶဝ်ႈၵဵပ်း ပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ၶိုၼ်းဝႃႈ တေႃႈလဵဝ်ငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇပေႃးလီလႄႈထႅင်ႈသွင်သၢမ်လိူၼ်ၵွႆႈမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈတင်ႈ တႄႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းဝလႆႈမီးလွင်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်သေပဵၼ်ပၼ်ႁႃဝႆႉ။
ဝၢႆးလင်ဝႃႉ ႁၢမ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်လႆႈၵိုတ်း ၵၢၼ်လူင်းၵဵပ်းၼႂ်းၼႃႈ လိၼ်ဝႃႉ သေတေႃႈလဵဝ် ၶွမ်ႊပ ၼီႊ SMEC ၶၢႆႉပိုၼ်ႉတီႈလူင်းၵဵပ်း EIA/SIA ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းၽၢႆလူင်ၼမ်ႉၶူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းယူႇ။
ပဵၼ်ႁိုဝ် ၵေႃႈယဝ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၼႃႈၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႃႉ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် မိူင်းပဵင်းယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC လႆႈၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်လိုင်းႁိမ်း ၵွင်းမူး ႁူဝ်လိုင်းၽၢႆႇႁွင်ႇ တႃႈၵေႃႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉၼမ်ႉတေလူပ်ႈထူမ်ႈပႅတ်ႈလႄႈၶဝ်ၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵဵပ်း။ ပေႃး တူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းၵွင်းမူးႁူဝ် လိုင်းၼႆႉတႄႇမႃးမီး 700 ပီပၢႆပဵၼ်ၵွင်းမူးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဢၼ် ၼိုင်ႈၼႂ်း မိူင်းတႆး၊ ပေႃးထိုင်မႃးလိူၼ်သၢမ်မူၼ်းမီး ပွႆးလူင်တၢမ်ႁိတ်ႈႁွႆးၾိင်ႈထုင်းသႃႇသၼႃႇ သေၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇ သဝ်းၼႂ်းၵုၼ်ႁဵင် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။ ၵူၺ်းၵႃႈသင်ပဵၼ်ႁဵတ်းၽၢႆမိူင်းတူၼ် (ၽၢႆလူင်ၼမ်ႉၶူင်း) တႄႉၸိူဝ်းၼႆႉတေ ယူႇတႂ်ႈၼမ်ႉတင်းမူတ်း (ၼမ်ႉတေထူမ်ႈမူတ်း)။ ၶွမ်ႊပၼီႊ SMECလူင်းၵဵပ်း EIA/SIA ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ 1. ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး၊ 2. ဝၢၼ်ႈသေႃႉ၊ 3. ဝၢၼ်ႈၶူင်ၸၢင်ႉ လႄႈ 4. ဝၢၼ်ႈမူၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတွပ်ႇပၼ်ၶဝ် လႆႈႁပ်ႉၶူဝ်းတွၼ်ႈ ထူင်ပႃးၼမ်ႉသူမ်ႈၼမ်ႉၸဵမ်းလႄႈၶဝ်ႈမုၼ်းသေၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႃႈတွပ်ႇ တႅၼ်း ၵွပ်ႈသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမႃးတွပ်ႇပၼ်ၶဝ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်း ထိ 17-26/07/2015 ၶွမ်ႊပၼီႊSMEC သိုပ်ႇလူင်းၵဵပ်း EIA/SIA ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းပူး လူင်ၸဵင်ႇ ႁွင်ႇဝၼ်း ဢွၵ်ႇၽၢႆမိူင်းတူၼ်လႄႈသင်ဝႃႈပဵၼ်သၢင်ႈၽၢႆမိူင်းတူၼ်ပွတ်းတႅမ်ႇၼႂ်းမိူင်းပူးလူင်ၵေႃႈၼမ်ႉတေထူမ်ႈပႃး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/07/2015 ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းဝဵင်းႁွင်ႇဢိူင်ႇမိူင်းပူးလူင်ၶဝ် ႁွင်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈ 14 ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉတေလႆႈမႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵူၺ်းၵႃႈပီႈၼွင်ႉတႆး လႃးႁူႇလႄႈ တဢၢင်း (ပလွင်ႈ) ၸိူဝ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်း 14 ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉမႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 30 ၵေႃႉၵူၺ်း။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ SM EC လၢတ်ႈၼႄ ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ သင်ပဵၼ်ႁဵတ်းၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉၼမ်ႉတေ ထူမ်ႈၵွပ်ႈၼၼ် လႄႈ လႆႈ လူင်း ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ သေၽွင်းတေႁုပ်ႈလူပ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် SMEC ၶဝ်ပၼ် ၶူဝ်းၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈထူင်ပႃးၼမ်ႉသူမ်ႈၼမ်ႉၸဵမ်း လႄႈ ၶဝ်ႈမုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်။
ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတိုၼ်ႇတူဝ်းမႃးသေၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ႁၢမ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ဢမ်ႇပၼ်လူင်းၵဵပ်း EIA/SIA ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်တၼ်းၵဵပ်းယဝ်ႉ (4) ဝၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း ဢၼ်ၵဵပ်း ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် 1. ဝၢၼ်ႈၵဵင်း ႁိၼ်၊ 2. ဝၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ 3. ဝဵင်းႁွင်ႇ လႄႈ 4. ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၵွၵ်ႇ။ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊလူင်းၵဵပ်းၼႂ်း ဝၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် 1. ဝၢၼ်ႈၸွမ်တွင်း၊ 2. ဝဵင်းၸၢၼ်း၊ 3. ဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ 4. ပဵင်းသၢင်း၊ 5. လွၼ်းၵႅဝ်ႈ၊6. ၼႃးလေး၊ 7. ဝၢၼ်ႈၶုမ်ႉ၊ 8. ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ 9. တႃႈၵူးလႄႈ 10. ၵုင်းလိၼ်။ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ 2 ဝၢၼ်ႈယူႇၸပ်းႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၶူင်းၵမ်းသိုဝ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/07/2015 ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးပိုတ်ႇလုမ်းတီႈဝဵင်းႁွင်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းပူး လူင်သေလႆႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ (300) ပၢႆ။ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမီးၵႂၢမ်းထၢမ်ဝႃႈ ၸွင်ႇယွမ်းႁပ်ႉၽၢႆၼမ်ႉ ၶူင်းလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်းဢွၼ်ၵၼ်ယုၵ်ႉမိုဝ်းတွပ်ႇဝႃႈဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18-21/07/2015 ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC လူင်းၵဵပ်း EIA/SIA တီႈဝၢၼ်ႈသွင်လၵ်း၊ သင်ဝႃႈပဵၼ် သၢင်ႈၽၢႆ မိူင်းတူၼ်ၸိုင် ဝၢၼ်ႈသွင်လၵ်းၵေႃႈတေၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈပႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC လူင်းၵဵပ်း EIA/SIA တီႈ ဝၢၼ်ႈသွင်လၵ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈ။ ဝၢၼ်ႈသွင်လၵ်းၼႆႉမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်း 120 ဢၼ် ဢမ်ႇတွပ်ႇဢမ်ႇႁပ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊၼၼ်ႉ မီး 40 ႁိူၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်မႆႈၸႂ်ဝႃႈၵၢၼ်ၵဵပ်း EIA/SIA ၼႆႉၵူဝ်မၼ်း ပဵၼ်တႃႇၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉ ၶူင်းလႄႈ ၸင်ႇၵွႆႈတုမ်ၵၼ်တီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈသွင်လၵ်းမွၵ်ႈ 80 ၵေႃႉပၢႆသေဢွၵ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၶွမ်ႊ ပၼီႊ SMEC မိူဝ်ႈဝၢႆးဝၼ်း ဝၼ်းထိ 21/07/2015။ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 22/07/2015 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းပၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈၶိုၼ်း သေ မဝ်ႇၵႃးယိုၼ်ႈ ပၼ်ပႃးပူဝ်ႊ သတႃႊသၢၼ်ၶတ်းၽၢႆလူင်ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းပႃး။
ၽၢႆမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းၵႄႈ China’s Three Gorges Corporation(ၶႄႇ), the Electricity Generating Authority of Thailand (ထႆး), Myanmar’s Ministry of Electric Power, International Group of Entrepreneurs (မၢၼ်ႈ)။ ၽၢႆလူင်ဢၼ်သုင်241 မဵတ်ႊၼႆႉတေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်း ၾႆးၾႃႉ 7000 မီႊၵႃႊ ဝတ်ႊ သေၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 90% တေ ဢဝ်သူင်ႇဢွၵ်ႇၶၢႆပၼ်မိူင်းထႆးလႄႈမိူင်းၶႄႇ။ ဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉ ဢၼ်မီး ပိုၼ်ႉ တီႈ 640 သီႇၸဵင်ႇပၼ်ႇႁွပ်ႈ ၵီႊလူဝ်ႊမဵတ်ႊ ၼၼ်ႉၼႂ်းသၢမ်ပုၼ်ႈၼမ်ႉတေယိုင်ႈၶိုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်လႆႈတီႈ
1 ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် + 66 816 722 031
2 ၼၢင်းၶမ်းမၢႆ +95 092 6018 5001
3 ၼၢင်းၶမ်းၼွင်ႉ +95 094 2836 7849