text:
ၽွင်းယၢမ်းဝူၼ်ႉသေတႅမ်ႈလိၵ်ႈ
ႁိူၼ်းၼိုင်ႈလင်တေလႆႈမီးႁူဝ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်း၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်းတေလႆႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼိုင်ႈၵၢၼ်တေလႆႈမီးၽူႈၼၢမ်းၼႃႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတေတူၵ်းတႅမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းယူႇတီႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်မၼ်းလႄႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၽွမ်ႉၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူၺ်း။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သႅင်သိုၵ်း ၶႆႈမႃးပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈ ပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉလီလီတွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈသူင်ၸႂ်လူလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းယူႇ။ သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈမၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈလီလီၼၼ်ႉ ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းမီးယူႇ (3) ႁူဝ်ၶေႃႈ -
- ပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်း
- ယႃႇပိူင်ဢိင်ႇပိူၼ်ႈၼႃႇပူၼ်ႉတီႈ
- ဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉပဵၼ်ယႂ်ႇသေႁဵတ်းၵၢၼ်
ၼႂ်း (3) ႁူဝ်ၶေႃႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇတေႉတေႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ။ မုၵ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း၊ ၽူႈၼၢမ်းၼႃႈၼိုင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇထီႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈၼွင်ႉႁဝ်း ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်းႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ 100ၵေႃႉၵေႃႈ ႁႃမႃးလႆႈၵမ်းလဵဝ် ဝၼ်းလဵဝ်သေ ႁႃဢမ်ႇလႆႈမႃးၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇတေႉတေႉ ၶႂ်ႈဢဝ်ၽႂ်ႁဵတ်းဢဝ်ႁဵတ်းဢမ်ႇလႆႈ ၶႂ်ႈဢဝ်ၽႂ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈဢဝ်ႁဵတ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ယွၼ်ႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢမ်ႇလီလႄႈ လုၵ်ႈၸုမ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်းတူၵ်းၵႂႃႇ ၵေႃႈႁၼ်မီးတၢင်းၼမ်ယူႇ။
ၽွင်းၸတ်းၵၢၼ်ပၼ်ပုၼ်ၽွၼ်းတႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်
- ပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်း
ၵၢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈယူႇတေႉတေႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းမီးဝႆႉၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းမီးဝႆႉယဝ်ႉလႄႈတႃႇတေၶိုၼ်ႈၼႃႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၵွၼ်၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းတေလီ၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းတေႉၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉယဝ်ႉ ပေႃးတေတႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်သမ်ႉ ၽိူတ်ႇမႃးတူၺ်း ၵူၼ်းၸွမ်းလင်ႁဝ်းလုၵ်ႈၸုမ်းႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင်ၼႆၵေႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းမီးၵႃႈၶၢၼ်ယူႇၵေႃႈ ဢဝ်ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပေႃးပႅတ်ႈလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆတႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵႂႃႇၼႃႈလႄႈ ႁႂ်ႈမၼ်းထိုင်တီႈယိူင်းမၢႆႁဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်း ၼႆႉလီလီလူးၵွၼ် ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၽႅၼ်ၸတ်းၵၢၼ်လႄႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်းတေလႆႈယၢပ်ႇတေလႆႈႁိုဝ်ႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ၼႃႈၵၢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈ ႁဵတ်းသင်တေႉတေႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇတၢမ်းဝႂၢင်းသေ ၵႆႉၵႆႉမီးပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ၊ ပၢင်ႁူပ်းထူပ်း လုၵ်ႈၸုမ်းႁဝ်းယူႇတႃႇသေယူႇ ဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်း၊ ၽႂ်လူဝ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ် ၽႂ်ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်မၼ်းလႄႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်းတေလႆႈႁူႉလီလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးႁႅင်းၵႃႊႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်း လူဝ်ႇမီးၼမ်ၵႃႊၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇၶိုၼ်ႈၵႂႃႇႁွတ်ႈတီႈယိူင်းမၢႆဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉယူႇ။
ၽွင်းယၢမ်းတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်
- ယႃႇပိူင်ဢိင်ပိူၼ်ႈၼႃႇပူၼ်ႉတီႈ
ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇၼႃႈၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁူႉဝႃႈမၼ်းလူဝ်ႇတီႈလႂ်မၼ်းၽိတ်းတီႈလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ၊ ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈယူႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇမေႃပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းသေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇယူႇ။ လၢတ်ႈၼႄႈ For Example မၼ်း တႃႇတႆးတေၽွမ်ႉၵၼ် တႃႇတႆးတေဢမ်ႇၽိတ်းၵၼ် ၼၼ်ႉသင်ႁဝ်း ၵႂႃႇပိူင်ဢိင်ပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမႃးၵႄႈၶၢႆပၼ် ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ႁဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈလၢႆးႁဵတ်းမၼ်းၼႆႉၽိတ်းတေႉတေႉ ၾႆးၼႆႉႁဝ်း ႁဝ်းႁူႉလီလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ လွင်ႈယၢပ်ႇႁဝ်း လွင်ႈတုၵ်ႉၶ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇတႅမ်ႈထူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေပေႃးၵႂႃႇပိူင်ဢိင်ပိူၼ်ႈၼႃႇ ပူၼ်ႉတီႈလိူဝ်သေ ၵူၼ်းၼႂ်းႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်သေၵမ်း၊ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဝ်း ၵေႃႈလူႉ ငိုၼ်းၶမ်းၵေႃႈလႆႈသဵင်ႈပၼ်လၢႆလၢႆ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႁၼ်တူၵ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းယူႇ။ ယုမ်ႇယၢမ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်း ၸႃႉႁူမ်ႈၶီလီႁူမ်ႈၸၢမ်ႇ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတိုၼ်းတေဢမ်ႇပွႆႇၽႃႇၵၼ်လႆႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၶိုၼ်းမေႃပိူင်ဢိင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းလႄႈ ပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းၵူၺ်း၊ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းမီးလွင်ႈပိူင်ဢိင်ပိူၼ်ႈၼႃႇပူၼ်ႉတီႈၼႆၸိုင်ႈ ယႃႇပေမုင်ႈမွင်းလႃႇဝႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းလႄႈၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်းတႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇႁၼ်မီးမႃးလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ပၼ်ႁႃၼႂ်းႁဝ်း ၵူၼ်းၼႂ်းႁဝ်းႁူႉလီလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ တႃႇႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆႉ ယႃႇပေ ၶႂ်ႈမီးၸႂ်ပိူင်ဢိင်ႇပိူၼ်ႈၼႃႇပူၼ်ႉတီႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ႁဝ်းၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈပဵၼ် ၶီၶႃႈၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇ။
- ဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉပဵၼ်ယႂ်ႇသေႁဵတ်းၵၢၼ်
တေႁဵတ်းၵၢၼ်သင်မႃးၵေႃႈလီ ဢၼ်ႁဝ်းတေတႅပ်းတတ်းဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေလုၵ်ႉဢဝ်တီႈၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉသၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇသေၵမ်း၊ သင်ၽိတ်းမႃး သင်မီးပၼ်ႁႃမႃး မၼ်းတေၵႄႈၶၢႆယၢပ်ႇၼႃႇ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဢႃႇသွင်ႇၶူဝ်းၶွင်လီ ၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉ ၽိတ်းၽိတ်းထုၵ်ႇထုၵ်ႇ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်တႄႇငိုၼ်းတႄႇၶမ်းလၢႆလၢႆယူႇ လိူဝ်ဝႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇငိုၼ်းႁႃးၼႆဢမ်ႇၶႆႈမၢႆထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်ငိုၼ်းၼႆႉလူဝ်ႇယူႇ လိူဝ်သေဝႃႈ ငိုၼ်းတီႈထုၵ်ႇဢမ်ႇမူတ်းထုၵ်ႇလီဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼၼ်ႉယႃႇပေၵႂႃႇပၼ်ငိုၼ်းသုမ်းလၢႆလၢႆသေ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းမႃးသင်ၼၼ်ႉသေဢိတ်း၊ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈဢၼ် ၶူင်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်တႃႇမၼ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမိူဝ်းၼႃႈ တႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းမၼ်းတေၵႂႃႇလႆႈၵႆလႄႈ ၽေႈၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉထႅင်ႈတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉပၢႆးၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်းၵေႃႈႁဝ်းလူဝ်ႇမီးဝႆႉယူႇ။ မီးငိုၼ်း ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉ ႁႃငိုၼ်းမႃးလႆႈၶိုၼ်းမႃး သၢမ်လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းလႄႈ မေႃၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်းလီယူႇ။ တီႈဢမ်ႇထုၵ်ႇလီသဵင်ႈငိုၼ်းတွင်းၼၼ်ႉသမ်ႉၶၢမ်လႆႈသဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇ ၶိုၵ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈသွင်ၵေႃႉသေ ႁဵတ်ႈၷၢၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်းလႄႈ လူႉလူႉၵွႆၵွႆၼမ်မႃးၵေႃႈ ငိုၼ်းၵေႃႈသုမ်းလၢႆလၢႆ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈသုမ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်း။
ပေႃးတေမႃးၸႂ်ႉငိုၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီထတ်းတူၺ်းလီလီဝႃႈ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉႁႃး ဢမ်ႇပႆႇ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ ၼၼ်ႉလီလီယူႇ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်းတေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈဢမ်ႇလႆႈၵႆသေပွၵ်ႈ။
ၽွင်းယၢမ်းၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ
ၵွပ်ႈၼႆ သင်သူၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႆ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လိၵ်ႈ ဢၼ်ႇၶႃႈႁဝ်းတႅမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေမီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇသူလႄႈ တေပဵၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ သူၶဝ်ၵူႈၵေႃႉယူႇ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉလိူဝ်သေၶႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်လိူဝ်ၼမ်သေၶႃႈ ၵေႃႈမီးတၢင်းၼမ် ၵွပ်ႈဝႃႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ပီႈႁူႉၼိုင်ႈ ၼွင်ႉႁူႉသွင် ပၢႆးဝူၼ်ႉပိူၼ်ႈ ပေႃးႁဝ်းမေႃဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈမီးၽွၼ်းလီ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈႁၢႆႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈတူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၵူႈၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ သင်ဝႃႈ ၶႃႈႁဝ်း လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆး ၽိတ်းၵႂႃႇၼႆၸိုင်ႈ ဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၶႃႈႁဝ်းယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်းၶႃႈ
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
- သႅင်သိုၵ်း
- ShanStateDefenceArmy
- Date >>> 24 - 25/07/2018


c: text/html

text:
တေႃႇၼႄႇ ထရၢမ်ႉ
တေႃႇၼႄႇ ၵျွၼ်ႇ ထရၢမ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Donald John Trump ဝၼ်းၵိူတ်ႇ - 1946၊ ၵျုၼ်ႇ 14)ၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 45 သေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢေႃႇၵၼၢႆႇၸေးသျိၼ်းထရၢမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ပိူင်ႇၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼင်လိၼ်ႁိူၼ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းတေထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ တႃၶုၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ထရၢမ်ႉၼႆႉ ၸူဝ်ႈသၢၵ်ႈမၼ်းၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႇဝႃႇ၊ ႁူင်းလႅမ်း၊ ၵႃႇသီႇၼူဝ်ႇ၊ ပၢင်ႇၵွပ်ႉၾ် လႄႈ ဢွင်ႈတီႈ မိၵ်ႈမၢႆဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။
ထရၢမ်ႉၼႆႉ ၵိူတ်ႇယႂ်ႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1968 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ပတ်ႇၶျလႃႇ တင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ဝႃႇတၼ်ႇ၊ တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႅၼ်ႇသႄႇဝေးၼီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1971 မၼ်းလႆႈတႄႇဢွၼ်ႁူဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵေႃႇသၢင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼင်လိၼ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁင်းပေႃႈမၼ်း ၽရႅတ်ႉ ထရၢမ်ႉၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼႆႉမႃး လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် ထရၢမ်ႉ ဢေႃႇၵၼၢႆႇၸေးသျိၼ်းၼႆသေၵေႃႈ လႆႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထရၢမ်ႉၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 1996 တေႃႇ 2015 ၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈၵပ်းၵၢႆႇတီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈၼၢင်းငၢမ်း ၼၢင်းဢမေႇရိၵသေ မၼ်းၶဝ်ႈၼႄႁၢင်ႈပႃးတီႈငဝ်းတူင်ႉ လႄႈ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2000 ၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးပဵၼ် ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တီႈ ပႃႇတီႇရီႇၾွမ်းသေတႃႉ မၼ်းၶိုၼ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2004 တေႃႇ 2015 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၶပ်ႉၶိုင်ဢွၵ်ႇ သွႆႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢပရၢၼ်ႇတၢႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ၾေႃႇပိတ်ႉသေ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးမၼ်းထရၢမ်ႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႇ ၸၼ်ႉမၼ်း မမီး 324 သေ ပေႃးဢဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဝႃႈ ၸၼ်ႉမၼ်းမီး 156 ယဝ်ႉ။
ပီ 2015 ၼၼ်ႉ ထရၢမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မၼ်းတေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ပဵၼ် ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇ ပႃႇတီႇရီႇပတ်ႉပလိၵ်ႇၵၢၼ်ႇဝႃႈၼႆသေ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်တေထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2016 လိူၼ်မေႇမႃး ၽူႈၸိူဝ်းၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇမၼ်း တီႈ ပႃႇတီႇရီႇပတ်ႉပလိၵ်ႇၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်း လွင်ႈႁႃၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2016 မႃး လုၵ်ႉတီႈ ၶွၼ်ႇဝႅၼ်းသျိၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ရီႇပတ်ႇပလိၵ်ႇၵၢၼ်ႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈထရၢမ်ႉတႃႇ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်တူဝ်ပႃႇတီႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ထရၢမ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼတၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းထုၵ်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်မၼ်းမႃးသေ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈၸႂ်မၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈတီႈ ပၢင်သူၼ်းတုမ် လႄႈ တီႈ တုၺ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလေႈပဵၼ် ၵႂၢမ်းဢၼ်လႆႈထဵင်ႇၵၼ်မေႃးၵၼ် လႄႈ ၵႆႉလေႇပဵၼ် ၵႂၢမ်းၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်သူၼ်းတုမ်ၼႂ်းပႃႇတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႇထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်း လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 2005 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သဵင်ဢၼ်မၼ်းမႅၼ်သေလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းတဵၵ်းၵွတ်ႇၼူမ်ၼၢင်းယိင်း၊ မိပ်ႇၼူတ်ႈၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးသေ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇမၼ်းႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်မႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2005 ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းယွမ်းတၢင်းၽိတ်းသေတႃႉ လွင်ႈၸီးၸွႆးလၢတ်ႈမၢပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈသလေႇမၼ်းတူၵ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[1][2]
တီႈပၢင်သူၼ်းတုမ် ဢၼ်ထရၢမ်ႉႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး တႃႇၶိုၼ်းငူပ်ႉငိ လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ် ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ-ၶႄႇ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႅပ်ႉၾ်တႃႇ လႄႈ ထရၢၼ်ႇ ပၸိၾိၵ်ႉ ပႃႇတၼႃႇသျိပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၶိုၼ်းငူပ်ႉငိ။ တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇၼၼ်ႉ တေၵေႃႇႁူဝ်ႉသူင် သေ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း ၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸတ်းၵၢၼ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ တေၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႇၶဝ်။ ဢၼ်ပဵၼ် ၾိင်ႈမိူင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတူၺ်းထိုင် ပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်းပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းသေ တေၸၼ်ၶိုၼ်း ဢၼ်မႂ်ႇ၊ ၶဝ်ႈပႃး တွၼ်ႈတႃႇ ယွၼ်ႇယွမ်းပၼ် ၶွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတီႈပႃႇရီႇ မိူဝ်ႈပီ 2015 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇယဝ်ႉသေ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇႁႂ်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈပၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ် ၼိူဝ် လွင်ႈမူႇသလိမ်ႇၶဝ် ၶၢႆႉယူႇသဝ်းတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆသေ ဝၢႆးလင်မႃး မၼ်းၶိုၼ်းမႄးလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းယိူင်းၸူး ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်း ဢၼ်မီးပိုၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢႃႇယု လႆႈ 70 ၶူပ်ႇသေ ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးလႄႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယုယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈသေ မၼ်းပူၼ်ႉၶၢမ်ႈ ရေႃႇၼႄႇ ရေၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပီ 1981 ဢၼ်လႆႈဢႃႇယု 69 သေ ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃး တီႇဢူဝ်ႇတူဝ်း ရူဝ်းၸပႄႇယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၵေႃႉထူၼ်ႈသွင် ဢၼ်ၵိူတ်ႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
- ↑ "Four women accuse Trump of forcibly groping, kissing them"၊ October 13, 2016။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - October 29, 2016။။ "Four women accused Donald Trump of groping or kissing them without their consent in news reports published Wednesday, just days after the Republican presidential nominee insisted in a debate that he had never engaged in such behavior. ... The news came five days after The Washington Post reported Friday on a 2005 video in which Trump can be heard making vulgar comments on a hot microphone about physically forcing himself on women sexually."
- ↑
- "US Presidential Debate Recap: Polls Split on whether Donald Trump or Hillary Clinton won Poisonous Argument," The Telegraph, 13 October 2016.
- "In what was one of the most negative and acrimonious debates in US presidential history, it was a matter of minutes before the lewd tape, in which Mr Trump brags about "grabbing p----" and forcibly kissing women, was brought up."
- Tracy Jan, "More women accuse Trump of aggressive sexual behavior," Boston Globe, October 14, 2016.
- "Trump has been confronted with a slew of allegations of sexual misconduct over the past week, starting with a Washington Post report of a 2005 tape featuring him bragging about forcibly kissing women and grabbing them by the genitals."
- Trip Gabriel, "Abandoning Donald Trump and, for Some Women, the G.O.P., Too," The New York Times, October 27, 2016.
- "Increasing numbers of Republican women have turned on their party’s male leaders for defending Mr. Trump against accusations that he groped or forcibly kissed more than 10 women."
- Molly Redden, "Donald Trump 'grabbed me and went for the lips', says new accuser," The Guardian, October 16, 2016.
- "On its release, the tape quickly unleashed a cascade of accusations from women who have said Trump forcibly kissed or groped them, or reached under their clothing without asking."
- Amanda Sakuma, "Donald Trump Surrogates Have Their Own Baggage With Women Voters" NBC News, October 26, 2016.
- "newly unearthed audio recordings showed Trump bragging about forcibly kissing women and grabbing them by the genitals."

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ဢိင်ႇၵပူႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ (မၢၼ်ႈ: အင်္ဂပူမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ingapu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၸူးၼႂ်း ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ တင်း ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 24 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 632 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး 82 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႆႉ မီး 214,384 ၵေႃ [1]သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိူဝ်ဝဵင်း ၼႆႉ မီး 13,320 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်းႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇသေ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆ့ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈလႄႈ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်း တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၸူး ဝၢၼ်ႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸွမ်း သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးၸွမ်း သၢႆတၢင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆ ၸၢင်းၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၸွမ်း ၶႅပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလိၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် မႄးၸလီႇၵူင်း တေႃႇ ၵူင်းၵွၵ်ႉလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိင်ႇၵပူႇ တေႃႇထိုင် သူင်ႇၵူင်းလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိင်ႇၵပူႇ တေႃႇထိုင် ထူးၵျီးလႄႈသင် ၸၢင်းၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၼွၵ်ႉမီး၊ ႁွင်ႈသိၼ်ႇပူင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးၵၢၼ်သူၼ်သေ ၵၢၼ်ႁုင်ၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းပႃးယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႆႈၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မႄးၸလီႇၵူင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈထူးၵျီးၼႆႉ သၢႆငၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶႅမ်ႉလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃးႁုၵ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၸွင်းတၢၼ်းၵျီးၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃးႁုၵ်ႇမႃး ၸဵမ်ၵွၼ်ႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ တေႃး ၸၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႈတူင်ႇ၊ ၽႃႈမႆ၊ ၽႃႈသိူဝ်ႇၽိူၼ်၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉမိုဝ်း၊ ထူင်၊ ၽႅၼ်ႇတင်ႇၼင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း လႄႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁွင်ႈဝႅတ်ႉတေႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ႇ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ဢုင်တမ်းၼမ်လႄႈ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈတိုၼ်ႈမႃး လွင်ႈၼိုင်ႈသေ ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႂ်ႈယွမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ဢဝ်တေႃႉသူင်ႇၸွမ်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 68.


text:
– ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း PDF တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး ယၢင်းလႅင် ၵူၼ်းမိူင်းလူ့တၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 4 ၵေႃ့။
– ဝၢႆးၼမ့်လုပ်ႇထူမ်ႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းယဝ့် ၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈ ၵိုတ်းၶင့်ၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ။
– တပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉဢႅဝ်ႇသွၵ်ႈတီႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်း CDM ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။
– ၵႃးတၢင်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၽေးၵိုင့်ၵၢင့် လူ့တၢႆ 4 မၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ။
– Noeleen Heyzer ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃ့ လႄႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆ ႁူပ့်ထူပ်းၵၼ် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ။
– ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇဢမ်ႇပဵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး လႆႈၶၢႆၵႃႈၶၼ်ပေႃး။


text:
- မိူင်းဢီႇတလီ (Italy)
- ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် - 110574 ေၵႃႉ
- ၵူၼ်းတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် - 13155 ေၵႃႉ
- မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ
- ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် - 216515 ေၵႃႉ
- ၵူၼ်းတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် - 5119 ေၵႃႉ
- မိူင်းႄၶႇ
- ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် - 82394 ေၵႃႉ
- ၵူၼ်းတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် - 3316 ေၵႃႉ
ေပႃးမႃးတူၺ်း ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႃး (3)မိူင်းၼႆႉၵူၺ်း မၼ်းေၵႃႈမီးထႅင်ႈတၢင်းၼမ်ယူႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉမႃးတီႈ သၢတ်း ၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ေပႃးဢၼ်တီႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶႃႈႄလႈ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ႈၶႃႈလမ်းၶၢတ်ႇႄတႉ ၶႃႈဢမ်ႇယုမ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 (Coronavirus) ၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈ သၢတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ေပႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်ႈတူၺ်းလီလီၼႆၸိုင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 (Coronavirus) ၼႆႉ မၼ်းႄတႇ လုၵ်ႉမႃးတီႈ ပၢင်တိုၵ်းပၢႆးမၢၵ်ႇမီး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇဢေမႇရိႇၵၼ်ႄလႈ မိူင်းႄၶႇၼႆႉၵူၺ်း ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႄၶႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ19 (Coronavirus) ၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈ သၢတ်း ၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈေၶႃႈမုၼ်းမၼ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ႄၼ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈ သၢတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၽူႈမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႄၶႇၶဝ် ႄၼပၼ်ေၶႃႈမုၼ်း သင်တီႈ ပၢႆးယူႇလီလူမ်ႇၾႃႉ (WHO) သင် မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ဢၼ်ေပႃႇမႂ်ႇ တဵၼ်းတၢင်ႇတီႈ ၼႅဝ်းၵလီးယႃး ဢၼ်ေတၸႂ်ႉတိုဝ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းၵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း(3) ၵူၺ်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 (Coronavirus) လုၵ်ႉမႃးတီႈ တူဝ်သၢတ်းႄတႉႄတႉ ၼႆ ၸိုင်ႈ ႁဵတ်းသင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႄၶႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ တိုၵ်ႉပၼ် ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ၶၢႆႇ တူဝ်သၢတ်းယူႇလႃႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈလီၶႆႈဝူၼ်ႉႄလႈ လွင်ႈလီသူၼ်ၸႂ်ႄတႉႄတႉ။
ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ထူပ်းၺႃးၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ယူႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွၵ်းလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်းမိူင်းႄၶႇၵူၺ်း ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႇၼမ် ေတဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၶိူင်ႈေပႃႇမႂ်ႇ ၸိူဝ်ႉမႅင်း တွၼ်ႈတႃႇေတႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းႁႅင်းလိူဝ်ေသ ၼႅဝ်းၵလီးယႃး (Nuclear Bomb ) ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ် ေတဢွၼ်ၵၼ်ထၢမ်ႇယူႇဝႃႈ ၽႂ်ေတငိူဝ်ႈ ၶၢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆ ဝူၼ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႄၶႇ ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇေသ ဢဝ်မႃးၸၢမ်းၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်တၢႆၶိုၼ်း မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈေသဢိတ်း ၼႆၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ ၵူၺ်းယႃႇေပလိုမ်းလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းတူၺ်း ပိုၼ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်လီလီ တွၼ်ႈတႃႇ ဢႃႇၼႃႇ ၶဝ် တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ေတမီးဢႃႇၼႃႇ ေတႃႇပိူၼ်ႈ ေတႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇဝူၼ်ႉ ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ သၢႆၸႂ်ၽႂ်လႆႈေသပွၵ်ႈ ယွၼ်ႉ ၼၼ် ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 (Coronavirus) ၼႆႉမၼ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈဢၢႆႇၵွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ေတႃႇသူႈမိူင်းဢေမႇရိႇ ၵၼ်ႄလႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးမိူင်းလႂ် ႁႃလၢႆးႄၵႈမၼ်းလႆႈႄလႈ ယႃယႃႇႄႁႉ ၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 (Coronavirus) လႆႈေသမိူင်း လိူဝ်ေသမိူင်းႄၶႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူႈေၵႃႉ ေၵႃႈေတဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉႁၼ်ယူႇ ဝႃႈၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ႄလႈ ၵူၼ်းတၢႆၼႂ်းမိူင်းႄၶႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆႉယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မႂ်ႇေပႃႇဢွၵ်ႇမႃး ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ ၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇႁၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇလႂ်မႃးလႂ်ေသပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းၵိုၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်း။
ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈလီ ၵူၼ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၵၼ်ၵူႈေၵႃႉ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢေမႇရိႇၵၼ် ႄတႉ လႆႈႁၼ်မၼ်း ႁွင်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁွင်ႉမိူၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁွင်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ႄလႈ ၶူဝ်ႉလူဝ်ႉၼႃႉ (Coronavirus) သင် ေတလႆႈႁၼ်ၵူၼ်းပွတ်းတူၵ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈၸိူဝ်ႉမႅင်းႄၶႇ (Chinese Virus) ၼႆၵၼ်ယူႇ။ မၢင်ၸုမ်းမၢင်မိူင်းသမ်ႉ ေတဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း တႃႇၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်း ၵမ်ၾႃႇ ပွၵ်ႈ (3) (Bio Weapon) ၼႆၵၼ်ယူႇ။
ၼႂ်းမိူင်းႄၶႇၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်မီးဝဵင်း ဝူႇႁၢၼ်ႇဝဵင်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ႁၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်းလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းသင် ၼႂ်းမိူင်းႄၶႇသမ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼၼ်တီႈလဵဝ်ၵူၺ်းႄလႈ ယွၼ်ႉသင်မၼ်းသမ်ႉ ပူၼ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်တီႈမိူင်း ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၊ မိူင်းၶူဝ်းလီးယႃး ( South Korea) ၼႆႉေၵႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလီ ဝူၼ်ႉတူၺ်းယူႇ။ ပဝ်ႉမၢႆ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇႄၽႈၸူးတီႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းလီ မိူင်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၶဝ်လၢႆ လၢႆၵူၺ်း ၶိုၼ်းထတ်းတူၺ်းၵၼ်ၶိုၼ်းႄလႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉၼမ် ေတလႆႈၵႂႃႇႁၼ် မၼ်း ၵႂႃႇႄၽႈတီႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ သိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၶဝ်လၢႆလၢႆ။
မိူၼ်ၼင် မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း မိူင်းႄၶႇ မိူၼ်ၼင် မိူင်းမုၼ်ႇၵူဝ်းလီးယိူဝ်း (Mogonlia) ၊ မိူင်းရသျူး (Russia) ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ (Myanmar) ၊ မိူင်းလၢဝ်း (Laos) ၊ မိူင်းဝိတ်ႉၼၢမ်း (Vietnam) ၊ မိူင်းဢိင်ႇတိယႃႉ (India) မိူင်းၸိူဝ်း ဢၼ်ၸပ်းၸပ်း မိူင်းႄၶႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇေပႃးလႆႈႁၼ် ၵူၼ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 (Coronavirus) သင်ႄတႉႄတႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် သမ်ႉၵႂႃႇၸပ်းတီႈမိူင်း တူၵ်း ၊ မၼ်းၶႂ်ႈမိူၼ်ၵႂႃႇ ယႃႉၵဝ်း ဢၢပ်းၼၢတ်ႈ (Power) မိူင်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ်ဝႆႉယူႇ ၼႆႉေတႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၶႃႈႁဝ်းၵူၺ်း တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၽိတ်းၽိတ်း ထုၵ်ႇထုၵ်ႇ ၵူၼ်းႁဝ်းေၵႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉေၵႃႉၼိုင်ႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႄလႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ် တီႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ပၢႆးဝူၼ်ႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သင်ႁဝ်းေမႃဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းေၵႃႈ မၼ်းပဵၼ် တၢင်းႁူႉဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇတွၼ်ႈတႃႇႁဝ်း ၊ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇေမႃဢဝ်မႃးၸႂ်ႉေၵႃႈ မၼ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈ ၽိတ်းတီႈထုၵ်ႇသင်ၼင်ၵဝ်ႇ။
ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် ဢူၺ်းေၵႃႉၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ေၵႃႈ ေတႁၼ်ထိုင်မိူၼ်ၵၼ် တၢင်းၶႃႈယူႇ ဝႃႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႉဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ မၼ်းလၢၵ်ႈလၢႆး ဝႆႉမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ် ၼင်တၢင်းပဵၼ် ေယးၵႃ (4)တူဝ် (AIDS) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းၸၢင်ႇပဵၼ် ၵၢၼ်ၸၢမ်း ၵၢၼ်တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵွင်ႉမႅင်း တီႈေတမႃးတဵၵ်း တီႈၼႅဝ်းၵလီးယႃး (Nuclear Bomb) ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸိူဝ်း ၼႆႉမၼ်းလီၵူဝ်ၼႃႇၼႃႇယဝ်ႉ ၽႂ်လႅတ်းၽႂ်မီးတၢင်းႁူႉေၵႃႈ မၼ်းေတပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် ယွၼ်ႉပၢႆး ဝူၼ်ႉႁဝ်း လၢၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈႄလႈ ၸၢင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် လႆႈတၢႆေၵႃႈ ေတမီးမႃး တၢင်းၼမ်ယဝ်ႉ မိူင်းႄၶႇၼႆႉ ပႅၵ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇယူႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းေသတႃႉေၵႃႈ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၵၢၼ်တၢမ်းဝၢင်း ေပႃႇလသီႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇေတ သိမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း တႃႇေတထိင်းၵုမ်းသိမ်းဢဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးၶဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းေသ လိုၼ်းသုတ်း သင်တူၵ်းလွၵ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈမိုဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၶဝ်ေၵႃႈ ယိပ်းၵုမ်းၵမ် လႆႈမိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈလီလီၵူၺ်း တူဝ်ယၢင်ႈမၼ်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၽူႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် ေၵႃႈေတ ႁူႉေတႁၼ်ၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ ဝႃႈမိူင်းႄၶႇ ၼႆႉဢဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးပဵၼ်ယႂ်ႇေသ ယၢမ်ႈသိမ်းဢဝ်ဝၢၼ်ႈ မိူင်းၽႂ်ဝႆႉလၢႆလၢႆ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 29.04.2018 လႆႈႁွင်ႉ ေပႃႈတၢင်းႄမႈ ၵႂႃႇေလႇ ဝႆႈြၽႃးတီႈၸွမ်း မူိင်းထႆး တီႈႄမႈ ႁွင်ႈသွၼ် ၊ ႁ်ႂႈၶဝ်ၸဝ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၸ်ႂ ႄလႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈမၢႆတွင်းၵႂႃႇ။ သၽဝႃႉ ၼမ်ႉၸ်ႂ ၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆႉ ေပႃးၶဝ်မီး ဢယုႉ မွၵ်ႈ 40 ပၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆၸုိင်ႈ ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶဝ်ၶႆႈႁႃေလႇ ၶဝ်ၶႆႈႁႃဝႆႈြၽႃး ၊ ၶႆႈပိုတ်ႇဢူၵ်း ပိုတ်ႇၸ်ႂၶဝ် ၊ ၶႆႈယူႇမီးတၢင်းသိူဝ်းၸ်ႂ ၸွမ်းလုၵ်ႈၶဝ်လၢင်းၶဝ် ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ၵွပ်ႈၼႆ ၸူဝ်ႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ၸူဝ်ႈႁဝ်း တုိၵ်ႉမီး တုိၼ်ႉတၢင်း ယူႇၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁ်ႂႈေမႃ
ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ေပႃႈတၢင်းႄမႈ ႁဝ်းၼမ်ၼမ်ေသၵမ်း။
ၵွပ်ႈမူိဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29.04.2018 ၼႆႉပဵၼ်
ဝၼ်းလိုဝ်ႈ ၶႃႈႄလႈ ၶႆႈႁွင်ႉ ၵူၼ်းထဝ်ႈ သွင်ပႃး ၵႂႃႇႁႃေလႇ ႁွင်ႉၶဝ်ၵႂႃႇ ဝႆႈြၽႃး ၸွမ်း ႄမႈႁွင်ႈသွၼ် ။
လႆႈဝႃႈ ၼႆႉေၵႃႈ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း တွၼ်ႈတႃႇၶႃႈ ဢၼ်ၼုိင်ႈယူႇၶႃႈ။
ဢဝ်တၢင်းၵိၼ် ဢွႆႇပႃ
မၢႆတွင်း တီႈထၢမ်ႈပႃ
မၢႆတွင်း တီႈထၢမ်ႈဝူး
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၽ်ႂၽ်ႂေၵႃႈလီ ေတမီးလွင်ႈမၢႆတွင်း လွင်ႈပိုၼ်း ၽ်ႂမၼ်းၵူႈေၵႃႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽ်ႂၽ်ႂေၵႃႈ ေတဢမ်ႇထိင် ၊ လိူဝ်ေသဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ေတလႆႈတႅမ်ႈ ပိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လီလီၸႃႉၸႃႉၵူၼ်း ။ ၵွပ်ႈၼႆ တွၼ်ႈတႃႇၶႃႈေတႉ တီႈမၢႆတွင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ေတမီးၸွမ်း ေပႃႈတၢင်းႄမႈ ၼမ်ေသပိူၼ်ႈ ၊ ၵွပ်ႈၶႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈယူႇၸွမ်း ေပႃႈတၢင်းႄမႈ ေသပွၵ်ႈ ေပႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ေပႃးတၢၼ်း ၵုမ်ႇလႆႈႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ယူႇတိၵ်းတိၵ်း ႄလႈ ၸူဝ်ႈၶႃႈမီး ၶၢဝ်းယၢမ်း ၶႃႈေၵႃႈ လႆႈၶတ်း ပၼ်တၢင်းသိူဝ်းၸ်ႂ တီႈၵူၼ်းထဝ်ႈယူႇၶႃႈ။
သႅင်သုိၵ်း ( Tai management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
079 (Wat Pang Mu)
shrine room stacked collection
Contents
Concertina book written in shan,burmese script
Shan text descriptor: Kyam Rhyming system: sām'' kiv'' Rhyming system (shan): သၢမ်ၵိဝ် Shan
A story about a millionaire who was fed up with worldly things. He asked permission from his wife and went to donate his body to the Buddha. He handed his all properties to his wife, became a monk, practising meditation. The king of Savatthi heard of this news and so he ordered his men to bring the lady millionaire called Klya to live and play with children in his palace. Years later, the king gave one red flower to each of them, saying they could make wish with the flower for anything they wish for.
Summary (main text) (shan): ႁူဝ်ႁုပ်ႈတီႈၵႅပ်ႈၼႂ်းလိၵ်ႈထမ်ႇမရႃႇသီႇၼႆႉ ၶႆႈလူၺ်ႈလုၵ်ႈၸႆၢးသထေးၵေႃႉငိၼ်းဢိမ်ႇၸၢၼ်ႈၼႂ်းလေႃးၵၶိူဝ်းသင်ႇၶႃႇ ရလူင်ၼႆႉယဝ်ႉလႄႈ ယွၼ်းဢဝ်ဢၶႂၢင်ႉၵေႃႉမေးသေယဝ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတူဝ်လူႇၶိင်းၶၢမ်ႇပဵၼ်ရသေႉရႁၢၼ်း၊ ၵႃႈပဵၼ် ဢုၵ်ႉၸႃႇရတၼႃႇတင်းသဵင်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ်မေးၼၢင်းသဵင်ႈသဵင်ႈသေယဝ်ႉ မိူဝ်းႁဵတ်းတပေးၽြႃးၵျၢင်ႉၵမ်ၵမ်ႇမထၢၼ်း ဝိပသ်သၼႃႇ လေႉလႃႇၵျၢင်ႉမျၢတ်ႈ ပရိယတ်ႈ ပတိပတ်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ်မုၼ်ၸၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းသႃဝတ်ႉထိလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူဝ်းႁွင်ႉဢဝ်ၼၢင်း သထေးၸိုဝ်ႈဝႃႈၼၢင်းၵလျႃႇ ဢဝ်မႃးႁဵတ်းၵေႃႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ၊ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃး ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပၼ်ၶဝ်မွၵ်ႇလုပ်ၽလမ်ၼီႇၼိုင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလူင်ႇ ၼႂ်းၵႃႈမွၵ်ႇ ၼိုင်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈမေႃသူးယွၼ်းၵေႃႈ ဢၵျႃဝ်းတၢင်းလီဢီႈသင် ဢမ်ႇတႅၵ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။
Subject: abhidhamma,sutta,commentary
Work ID: W16
Physical Description
Condition
poor
Hand(s)
Appearance (paper): white
Binding
Covers: yes Cover colour: red Cover material: papier mache
Cover embellishment: lac
Condition
History
Date of composition (era): sakkaraja era
Date of composition (year): 1234
Date of copying (era): sakkaraja era
Date of copying (year): 1322
Provenance and Acquisition
Former owner: Wat Pang Mu
Original donor: Luṅ''\ tāṅ''\ ke ceṅ'' Original donor (shan): လုင်းတၢင်းၵေးၸိင်Shan
Present copy's donor: Nāṅ'' inʻʺ cāʺ ̨ ai nauṅʻʹ inʻʺ cāʺ Present copy's donor (shan): ၼၢင်းဢိၼ်းၸႃး ဢႆၢႈၼွင်ႉဢိၼ်းၸႃး
Funding of Cataloguing
Dhammakaya Foundation


text:
တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းႁူၵ်းၵေႃႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၶၢဝ်းၼိုင်ႈဢမ်ႇၶၢဝ်းၼိုင်ႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆယူႇ ႁူၵ်းၸႅတ်ႉၵၢၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၵူၼ်းယိင်းၵူၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၽႃႇသႃႇလႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ၊ တီႈလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၶၢဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်ႈပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီ ႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ ႑႕ လၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇသေ ၼႂ်းၵႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းႁူၵ်းလၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈလူႉႁၢႆတၢႆယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မီးမႃးမွၵ်ႈ လၢၼ်ႉ ႓႐ ၼႆႉသေ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵိုတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇလီ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈယႃႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ယွၼ့််ပိူဝ်ႈဝႃႈ လိူတ်ႈဢၼ်ပႆယူႇၼႂ်း ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၵႂႃႇလႄႈ ပဵၼ်မႃးဢေႃႈ။ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ မၼ်းတေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈမီးလိူတ်ႈပၼ်မၼ်း ၵုမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈဢွၵ်းဢေႃၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ လိူတ်ႈ ၵုမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်မၼ်း ၵုမ်းထိင်းပၼ် တႃႇတူဝ်ႁဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၵိုတ်းၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇသွင်ႇယိူင်ႈ။
- ဢဵၼ်လိူတ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်း ဢွၵ်းဢေႃးႁဝ်းၼၼ်ႉ ဢိုတ်းတၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်။
- ဢဵၼ်လိူတ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢိုတ်းတၼ်ၵႂႃႇ။
- ၵွၼ်ႈလိူတ်ႈ မႃးဢိုတ်းၶမ်ပႅတ်ႈ လိူတ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ ဢဵၼ်သူင်ႇလိူတ်ႇႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆ။
- ဢဵၼ်လိူတ်ႈ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ ပွင်ႇၵႂႃႇလႄႈ ပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
(ၵ) လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ မူၼ်ႉမႄးဢမ်ႇလႆႈ
- ယွၼ်ႉဢႃႇယုယႂ်ႇမႃး
- ပေႃးဢဝ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းဝႃႈ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိူဝ်ႉလမ် လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ယူႇၵုၼ်ဢေးသျႃးၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼမ်
- ယွၼ်ႉၶိူဝ်းမၼ်း ယၢမ်ႇမီး ၵူၼ်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်
- မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝႆႉ တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ ပဵၼ်ငၢၼ်း၊ ဢဵၼ်လိူတ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ဢိုတ်းတၼ်
(ခ) လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ
- မီးတၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈလိူဝ် ၊ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ
- မီးတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ် (လိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ် တွတ်ႇဢမ်ႇမၢၼ်ႇ၊ ဢဵၼ်လိူတ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ၵႅပ်ႈတၼ်)
- ဢဵၼ်လိူတ်ႈလူင် ဢၼ်မီးတီႈ ၶေႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၼႃ၊ ၵႅပ်ႈတၼ်
- လူတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ
- ႁႅင်းပီးၼႃႇၽႅဝ်
- တီႈၼႂ်းလိူတ်ႈ ယွၼ်ႉထၢတ်ႈမၼ်း ၼမ်ၼႃႇၽႅဝ်
- မီးတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ်၊ လိူတ်ႈဝၢၼ်
- ႁႅင်ႉၵိၼ်လဝ်ႈ ပူၼ်ႉတီႈ
- လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တူဝ် ဢေႇ လႄႈ လွင်ႈၼၵ်းၸႂ်ၼမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉပၼ် ၽၢင်ႉလူင်ႈၼႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဝႃႈ လိူတ်ႈဢၼ်ပႆႇယူႇ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၵႂႃႇၼႆ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ၵႆႉဢွၵ်ႇၼႄမႃးယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵႆႉႁိုင်ၸူဝ်ႈ လၢႆမိတ်ႉၼိတ်ႉ သေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လိူတ်ႈၶိုၼ်းပႆၼႂ်း ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းလီယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈႁၢႆၵႂႃႇၶိုၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်ႈယၢမ်းမၼ်းၼႄ ၽၢင်ႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇယူတ်းယႃၸွမ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇလၢႆး မၼ်းၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းၼႆႉ
- - ၼႃႈတႃ၊ မိုဝ်း၊ တိၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼႃမႃး၊ ၼၵ်းမႃး
- - ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၶေႃႈမၼ်း၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉ
- - လွင်ႈတၢင်းႁၼ်ၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉဝဝ်းၵႂႃႇ၊ လႆႈႁၼ်ပဵၼ်သွင်ၸၼ်ႉဝႆႉ
- - ၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢမ်ႇပႆတၢင်းလႆႈ၊ ဝင်ႇဝိူဝ်ႈၵႂႃႇ
- - ၵိုင်ႉၵၢင်ႉမဝ်းၵႂႃႇ
- - ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁူဝ်ၶႆႈမႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢိင်လူၺ်ႈ တီႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃး ဢၼ်လိူတ်ႈပႆႇ ၵိုတ်းၵႂႃႇသေ ၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈ မၼ်းတေၸၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႆႈယူႇ ၵူႈယိူင်ႈယိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈမၼ်းတႄႉ-
- - ၼႃႈ၊ မိုဝ်း၊ တိၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၼႃၵႂႃႇ၊ ၼၵ်းၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင်လႆႈသေဢိတ်း
- - တႃႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇပိူၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းၵႂႃႇ
- - ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇတေဢိုၼ်လူင်းၵေႃႈ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵႂႃႇ
- - ၽၢႆႈဢွၼ်ႇ၊ ၽၢႆႈလူင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉထိင်းလႆႈ
- - တၢင်းႁူႉ ဢၼ်တိူဝ်ႉၸမ်ႈၵေႃႈ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ
- - လွင်ႈတၢင်းႁၼ် ႁႅင်းသၢႆတႃၵေႃႈ ယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇ
- - လွင်ႈမၢႆတွင်း၊ လွင်ႈမၼ်ႈၸႂ် မၵ်းၸႂ်ၵေႃႈ ယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇ
- - လွင်ႈထိင်းၸႂ်၊ မၼ်ႈၸႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီး
- - ပဵၼ်လွင်ႈလိုမ်းတူဝ်၊ လွင်ႈၸွၵ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ပေႃးသေၵေႃႉၵေႃႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢႆၽၢၵ်ႇမႃးၼႆႉ ထုၵ်ႉလီယူတ်းယႃ ႁႂ်ႈၶိုတ်းမိူဝ်ႈၶိုတ်းယၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉဢေႃႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉမီး မေႃယႃလူင်ႉလႅၼ်ႇ၊ ၽူႈလုမ်းလႃး၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢဵၼ်ႁဝ်းပေႃးၶိုၼ်းႁႅင်းမႃး သင်ဝႃႈမီးဢွင်ႈတီႈၸိူင်ႉၼၼ် (ဢမ်ႇၼႆ) ႁူင်းယႃၼႆ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇယူတ်းယႃဢေႃႈ။
ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵမ်ႉဢွၼ်ႇသေ တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်းမႃးၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵႂႃၸူး ႁူင်းယႃ ႁွင်ႈယႃ ႁိမ်းႁွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ ပေႃးၼၼ် ၸင်ႇၵွႆႈၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇတႄႉတႄႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁႃ လွင်ႈတၢင်း ယွၼ်ႉသင်လႄႈလႆႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုၵ်လီ ဢဝ်ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇသေ ပေႃႉတူၺ်းထၢတ်ႈမၢၼ်ႇ ဢွၵ်းဢေႃ၊ ထတ်းသၢင်တူၺ်းလိူတ်ႈ၊ ထတ်းသၢင်တူၺ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထုၵ်ႇလီထတ်းသၢင်ႈသင်ၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ႈမူတ်းမူတ်းလႄႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းလႆႈပဵၼ်သေၵေႃႈ လၢႆးယူတ်းယႃမၼ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇဢေႃႈ။ တူဝ်ႇယၢင်ႇမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉဢဵၼ်လိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတၼ်ၵႂႃႇ ဢိုတ်းၵႂႃႇလႄႈ လႆႈပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆ လႆႈပၼ်ယႃႈယႃလိူတ်ႈၸိူမ်ႈ၊ ႁႂ်ႈလိူတ်ႈႁဝ်းလေႃႈလီ၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢဵၼ်လိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃပွင်ႇလႄႈ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၵႂႃႇၼႆ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိူတ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇသေၵေႃႈ တေလႆႈႁႃ သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်း ယူတ်းယႃႇၵႂႃႇဢေႃႈ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁႅင်းမၼ်းတေယူပ်ႇယွမ်းၵႂႃႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉႁဝ်းပေႃးတေမီးႁႅင်းမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၽို်ၵ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းပၼ်ယူႇဢေႃႈ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ၊ ႁႅင်းဢေႇၵႂႃႇ မၼ်းပႃး လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈလုမ်းလႃးပၼ်လီငၢမ်း တႃႇၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တူဝ်ၶဝ် ပေႃးတေၶိုၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ပေႃးဝႃႈတိုၵ်ႉႁႃပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႉတူင်ႉၼိုင်ပၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီသေ မၼ်းၸဵဝ်းမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈမႃး ဝႆးဝႆးဢေႃႈ။
ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉသိုပ်ႇပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၸႂ်သေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။ ၼင်ႇႁိုင် ထၢၼ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းပဵၼ် ၼၼ်ႉ ပေႃးတေၶိုၼ်းသုင်ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသေႈ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ ဢွၼ်ၵၼ် ပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တႃႇသေယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇလီ လႆႈႁဵတ်း လႆႈမီးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇမႃးယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တၢႆတေပဵၼ်ၶိုၼ်း တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ ၼမ်လိူဝ်သေ ၵူၼ်းပႆႇယၢမ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇလီ ႁႃလွင်ႈတၢင်း တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇသေ ယူတ်းယႃႁႂ်ႈထိုင်တီႈမၼ်းလီလီ၊ လွင်ႈယူႇလွင်ႈသဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉၵိုၵ်းတင်း ပိုၼ်ႉႁူႉ ပၢႆးယူႇလီသေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ၊ ဢဝ်လွင်ႈတူၺ်းထိုင်၊ တၢင်းၶႆႈၸႂ် တီႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေဢမ်ႇပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၶိုၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁႄႉၵၼ်ဝႆႉလီလီ။
တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ႁဝ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႆႈဢေႃႈ။ ပေႃးႁဝ်းႁူႉဝႆႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ လၢႆးႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ လၢႆးယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈပၢႆးယူႇလီ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီးဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးတၢင်းပဵၼ်သေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ ၶၢမ်ႇဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃလီလီငၢမ်းငၢမ်းၼႆ တွၼ်ႈတႃႇတေ ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ တေယွမ်းၵႂႃႇယူႇ။
လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၵ်ႇ (႖) ဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈယူႇ။ ၶဝ်ႈၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼႆႉ
- ထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ၸွင်ႈတေဢၢပ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ။ (တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း၊ လိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ၊ တၢင်းပဵၼ်လိူဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ လွင်ႈထၢတ်ႈမၼ်း ၼႂ်းလိူတ်ႈ ၼမ်) သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ လိူတ်ႈလိူဝ်ၼႆ ၼင်ႇႁိူဝ်လိူတ်ႈႁဝ်းတေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈဢမ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈထိင်းဝႆႉပၼ်။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးတၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈဝၢၼ်ၼႆ ယူတ်းယႃၸွမ်း လၢႆးမၼ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ။ ၼင်ႇႁိူဝ် ၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်း ပေႃးတေဢမ်ႇမီး ထၢတ်ႈမၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ၊ တၢင်းၵိၼ်၊ ယႃႈယႃ၊ ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း ဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သေ ထိင်းပၼ်ဝႆႉ။
- ယူႇပၼ် ႁႂ်ႈတူဝ်ႁဝ်းမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈ၊ ႁဵတ်းပၼ် ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်းလီလီ။ ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်းထုၵ်ႇလီႁဵတ်းမွၵ်ႈ ႁႃႈပွၵ်ႈ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း မွၵ်ႈၶိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ။
- ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ၼႆ တေၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈလႆႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် ႁႅင်ႉပီးၼႃႇၽႅဝ်၊ တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈလိူဝ်၊ တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈဝၢၼ်။
- ဝႄႈပၼ် လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ ပူၼ်ႉတီႈ။
- ဝႄႈပၼ် လွင်ႈလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်လူတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၶတ်းၸႂ် တိုတ်းတွၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
- လဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ ၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ ႁႂ်ႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉဝႆႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လႆႈထူပ်းလႆႈႁၼ်လႆႈပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇမႃးၼႆႉ ၸဵဝ်းၼႅတ်ႈယူတ်းယႃဝႆးဝႆး။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် ဢဵၼ်လိူတ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်တၼ်၊ ဢိုတ်း၊ ၸိူဝ်းယၢမ်ႇမီး တၢင်းပဵၼ် လူမ်းႁူဝ်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆ ထုၵ်ႇလီဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃ လွင်ႈထတ်းသင်ႈလီလီၼႆႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၵမ်ႇၽႃႇ မီးတၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းယမ်လိူဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃ" ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၶတ်းၸႂ် ၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ တူၵ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယူႇၼႆ ဢမ်ႇႁၢင်ႈယဝ်ႉ။


text:
သၽႃးၸႄႈမိူင်းယၢင်း
လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kayin State Hluttaw), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Lumtenphaung Zemoeng Yaangphoek]) ၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း တႃႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မဵဝ်းမီးလုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်လဵဝ်သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉ တႅၼ်းၽွင်း ၶဝ်ႈပႃး 23 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 17 ၵေႃႉ လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 6 ၵေႃႉ) ယဝ်ႉ။[1]
ၽွၼ်းလႆႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
၂၀၁၅[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Nixon, Hamish (September 2013). State and Region Governments in Myanmar, Myanmar Development Resource Institute, 92.


text:
ၸူဝ်းဝိၼ်း (ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း)
ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းၸူဝ်းဝိၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ လႄႈ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း(ၵွင်း) ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်လူင်းႁူင်းႁဵၼ်း ပၢင်သွၼ်ၶုၼ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈ (22) တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၽၢႆႇတိုၵ်းတေႃး ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းတပ်ႉပထူး၊ ၽူႈၵွၼ်းငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်း ၵုမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ (6) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တႄႇဢဝ် ပီ 2011 မၢတ်ႉၶျ် 31 ဝၼ်းမႃး လႆႈတႄႇႁၢပ်ႇၵၢၼ် {ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း / ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း (ၵွင်း)} ယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇပၼ်ပုၼ်ၽွင်း ပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ တီႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- DSA ၸုပ်ႈ (22) (ၵုင်း - 16489)


text:
ၸတီႇၽႅၼ်ႇ ႁွၵ်ႉၶိင်း
ၸတီႇၽႅၼ်ႇ ဝီႇလီႇယမ်ႇ ႁွၵ်ႉၶိင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸတီႇၽႅၼ်ႇ ဝီႇလီႇယမ်ႇ ႁွၵ်ႉၶိင်း (Stephen William Hawking 8.1.1942 – 14.3.2018) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႇဢူဝ်ႇရီႇ ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇတ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈလိူၼ်လၢဝ် ၼၵ်ႉၶတ်ႉတၿေႇၻ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် ၵေႃႉပၼ်ႁႅင်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈၵၢၼ် ၵွၼ်ႇတမ်ႇမႅၵ်ႉၶႅၼ်းၼိၵ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။[1][2] တမ်ႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၶႅမ်းၿရဵၵ်ႉၼၼ်ႉ တင်ႇလေႃႉထွင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်သႂ်ႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ထၢင်ႇၸႅၵ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်တင်ႇလေႃႉထွင်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်ႇမႃး ၵူၼ်းမိူင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းၶႅမ်းၿရဵၵ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇလႄႉ ၶမ်ႈလပ်းသိင်ႇဝႆႉ သွမ်ႉႁွမ်ႉ၊ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၶီႇမႃး တီႈၼိူဝ်တင်ႇလေႃႉထွင်းဢွၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းတုၵ်ႉၶိတၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၼႃႈမၼ်းလႄႈ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းမၼ်း ၶွၼ်သၢႆႉၵူၺ်း တေႃႉတႄႉ တူင်ႉၼိုင်လႆႈၵူၺ်း။ ၼုင်ႈၶူဝ်းႁင်းၵူၺ်းၵေႃႈ မၼ်းတေႃႈ ဢမ်ႇၼုင်ႈလႆႈ။ တႃႇတေတဵၵ်း ၼဵၵ်းၼဵၼ်ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇထိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈတင်ႇလေႃႉထွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ဝႆႉသေဢမ်ႇၵႃး တႃႇတေလၢတ်ႈတေႃႇပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈသေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ရေႃးၵႃႇ တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်မၼ်း ၶမ်ၶွၵ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈ တီႈလႂ်တၢင်းလႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဝဵၼ်ႉဝႆႉပၼ် တၢင်းႁတ်းႁၢၼ်မၼ်းလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႅၵ်ႈမၼ်းယူႇ။ ၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉမၼ်းတႄႉ ၵႂႃႇလႆႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႄႉတႄႉ။ ၺၢၼ်ႇမၼ်းၼႆႉတႄႉ လုၵ်ႉတီႈၸမ်ၸမ်သေ ႁွတ်ႈထိုင်လႆႈ တီႈၵႆၵႆ၊ လုၵ်ႉတီႈ ဢႅၵ်ႉထမ်ႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ တီႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ ပူၼ်ႉၸၵျႃႇဝလႃႇၵႂႃႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၶီႇမႃး ၼိူဝ်လေႃႉထွင်းၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻ ၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်းယဝ်ႉ။
ၵေႃႉပဵၼ် ပေႃႈမၼ်း တိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၸၢႆး လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးယႃႈယႃ ဝႃႈၼႆသေတ မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇၽွမ်ႉ။ မၼ်းၽင်ၸႂ် လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၼပ်ႉလႄႈ ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻ ဢၼ်ၵိုၵ်းလူၺ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ တီႇဢူဝ်ႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တီႈ ဢွၵ်ႉသ်ၾူတ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈတီႈ ၶဵမ်းၿရဵၵ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢႃႇယုမၼ်းၸၢႆး လႆးမႃး 21 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် လူႇၵီးရိတ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ် မဵဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းပဵၼ် ၶုၵ်ႈၶႅင် ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းတုၵ်ႉၶတၵႂႃႇပႅတ်ႈ။[3] ပုၼ်ႈတႃႇမၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တႃႇတေယိပ်းတိုဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်းယိပ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉၸၢင်ႈယိပ်းသင်လႆႈလႄႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ် သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းၵႂႃႇၼႆ တေဢွၼ်ၵၼ် ထၢင်ႇဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႇလီသေ တမ်ႈတီႈ ၸတီႇၽႅၼ်ႇ ၵိုတ်းဝႆႉ ၶိူင်ႈယိပ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸႂ် ပဵၼ်ၶိူင်ႈယိပ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆး ၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼိူဝ် “လုၵ်းလဝ်လမ်လူင်” ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Black Whole ၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ လုၵ်ႈလဝ်လမ်လူင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပႃႇႁဵဝ်ႈ လႅင်လၢဝ်ၼၵ်ႈၶတ်ႈၼႆယူႇ၊ လၢဝ်ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈ ႁိၼ်မိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတူၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလုၵ်းလဝ်လမ်လူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁၢႆလွၵ်ႇႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မၼ်းႁူမ်ႈႁွမ်း ၽူႈလူင်ႉပၢႆးၼပ်ႉ ရေႃႇၵျႃႇပိၼ်းရူဝ်ႉၸ်သေ ၶူင်ဢွၵ်ႇလွၵ်းလၢႆး ဢဝ်ပၢႆးၼပ်ႉသေ ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ် လွင်ႈဝႃႈ ၵႅၼ်ၵၢင်လုၵ်းလဝ်လမ်လူင်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ မၼ်းမီး ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၽႂ်မၼ်းဝႆႉယူႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းတႄႉ ၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ ႁႅင်းၸၼ်ၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈ လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးတီႈသုတ်း တီႈတိူၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼပ်ႉၼႄဝႃႈ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ၸၵျႃႇဝလႃႇပိူင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ လႅပ်ႈပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႇၽႄႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸတီႇၽႅၼ်ႇ ဝူၼ်ႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇလႅဝ် (ၶႂ်ႈဝႃႈလေႃးၵလူင်ၾႆးလၢင်ႉသေ တႅၵ်ႇလႅဝ်)ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ၸၵျႃႇဝလႃႇ၊ တီႈၼႂ်းၸၵျႃႇဝလႃႇၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်မႃး လုၵ်းလဝ်လမ်ဢွၼ်ႇ၊ တီႈလုၵ်းလဝ်လမ်ဢွၼ်ႇ ၼိုင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သႅၼ်းမၼ်း လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ မီးတၢၼ်ႇ ပရူဝ်ႇတွၼ်ႇၵူၺ်းသေတႃႉ ၵွၼ်ႈထၢတ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈယႂ်ႇလႆႈ တၢၼ်ႇလွႆလူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ လုၵ်းလဝ်လမ်လူင်ၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမၼ်း ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈ၊ တေႃႈၵႃႈ ငဝ်းလႅင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈၼႆၼၼ်ႉ ၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်း ၶႂ်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ တမ်ႈတီႈ လုၵ်းလဝ်လမ်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းထိုပ်ႇဢွၵ်ႇပၼ် ငဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈႁပ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး ၽူႈလူင်ႉပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဢွၼ်ၵၼ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႃႈ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်မၼ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လုၵ်းလဝ်လမ်ဢွၼ်ႇ ထိုပ်ႇဢွၵ်ႇငဝ်းၼႆၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉႁၼ်မႃးသေ မၵ်းမၢႆၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်းသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ (Hawking Radiation) ၼႆၵွၼ်ႇ။ ၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပၼ်သုမ်း ၽဝႃႉတုၵ်ႉၶိတမၼ်းလႃးလႃး။ ဢဝ်ႁႅင်းၸၢၵ်ႈၶႂၢၵ်ႈသဵင်ၼၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ် သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပွင်ႇၸႂ်ၵႂႃႇယူႇ၊ မၼ်းသမ်ႉ မေႃလၢတ်ႈပႃး လွင်ႈလီၶႂ်ႈၶူဝ်ၸွမ်းလႄႈ ပိူၼ်ႈၶဝ်ႈၸႂ် ထွမ်ႇၶေႃႈလၢတ်ႈမၼ်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ႁၢမ်ႈၶႂ်ႈလိူင်းဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵႆႉၵႆႉ ၸႂ်လမ် ၸႂ်ပွတ်းယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃး ပဵၼ်လူၺ်ႈ ရေႃးၵႃႇ တၢင်းပဵၼ်မၼ်းၼႆႁိုဝ်။
မၼ်းယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵေႃႉပဵၼ် မေးမၼ်း ၵျိမ်းၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ် ၽႂ်းၶၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၸွင်ႇမီးရေႃးၵႃႇ တၢင်ႈပဵၼ် လူဝီးရိတ်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၽိူဝ်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်မီးတီႈတူဝ်မၼ်းသေ တေၼႃႇလိူဝ်ၼႆႉမႃးၼႆၼၼ်ႉ ၵျိမ်းၵေႃႈ ၵူပ်ႉၵူႈလူၺ်ႈမၼ်ႈယဝ်ႉ။ (ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉသေတႃႉ ပႆႇယဝ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ မီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉသေတႃႉ ပႆႇၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၵွၼ်ႇ) ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵျိမ်းဝႆႉၸႂ်လီသေ ဢမ်ႇပႅတ်ႈမၼ်းလႄႈ ၸတီႇၽႅၼ်ႇ မီးႁႅင်းၸႂ်မႃး မီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းမႃးသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းလႆး ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ မီးမႃးလုၵ်ႈသၢမ်ၵေႃႉ။ တူဝ်ၶိင်း တိၼ်မိုဝ်း ၸတီႇၽႅၼ်ႇ ၵွႆႈယူႇၵွႆႈ တူင်ႉၼိုင် ယၢပ်ႇမႃးတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်မေးမၼ်း ဝႆႉၸႂ်ယၢဝ်းသေ ၸွႆႈထႅမ် လူႁၼ်လုမ်းလႃးမႃးယူႇ၊ ၼႃႈႁိူၼ်းၶႃ သွင်ၵေႃႉ မူၼ်းမႃး 25 ပီယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပီ 1990 ဢမ်ႇၽၢင်ႉဢမ်ႇထိူမ်သေ ၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်း တိုတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ ၼႃးႁိူၼ်းၶဝ်လႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း တင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် ဢၢမ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉ။ ထိုင်မႃး 1995 ၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်း တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းလူူၺ်ႈ ၼၢင်းမေႃယႃဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈလူႁၼ် လုမ်းလႃးမႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇယူႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1998 ၼၼ်ႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈမၼ်း “ပိုၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်း တီႈၵႅပ်ႈ” ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ပပ်ႉဢၼ်ၶၢႆလီသေပိူၼ်ႈ ပပ်ႉၼိုင်ႈသေ ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉၸၵ်းမၼ်း၊ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင် ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁိမ်ၵၼ် ၵႂႃႇသိုဝ်ႉပပ်ႉမၼ်း ဢၼ်တႅမ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈပၺ်ႇၺႃႇပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽႂ်ၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းတုၵ်ႉၶိတ ဢၼ်မီးပႃႇရမီႇၼၼ်ႉၵႂႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။[4]
သဵင်ႈၵၢမ်ႇ သုတ်းမုၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉ 14 ဝၼ်း ၸတီႇၽႅၼ်ႇႁွၵ်ႉၶိင်း သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းမၼ်းယဝ်ႉၼႆ လုၵ်ႈမၼ်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄပိူၼ်ႈတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ တၢႆၼႆတႄႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းတၢႆၵႂႃႇ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼႆၵူၺ်း။[5][6][7] ၼႃႈမိူဝ်ႈမၼ်း ပႆႇတၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းယင်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵႂႃႇ ၶေႃႈႁတ်းႁၢၼ်လူင်ၶေႃႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းၼၼ်ႉယူႇ၊ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၸၵျႃႇဝလႃႇလႄႈ ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽြႃးၽၢၼ်ႇပဵၼ်မႃး” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[8]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Gardner, Martin (September/October 2001). "Multiverses and Blackberries". "Notes of a Fringe-Watcher". Skeptical Inquirer. Volume 25, No. 5.
- ↑ Price, Michael Clive (February 1995). "THE EVERETT FAQ". Department of Physics, Washington University in St. Louis. Retrieved 17 December 2014.
- ↑ "How Has Stephen Hawking Lived to 70 with ALS?"၊ Scientific American၊ 7 January 2012။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 23 December 2014။။ "Q: How frequent are these cases of very slow-progressing forms of ALS? A: I would say probably less than a few percent."
- ↑ ၂၀ ရာစု အကြီးကျယ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များ
- ↑ Sample၊ Ian။ "Stephen Hawking: modern cosmology's brightest star dies aged 76"၊ The Guardian၊ 14 March 2018။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 14 March 2018။။
- ↑ "Physicist Stephen Hawking dies aged 76"၊ BBC News၊ 14 March 2018။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 14 March 2018။။
- ↑ "Professor Stephen Hawking dies aged 76"၊ 9News၊ 14 March 2018။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - March 14, 2018။။
- ↑ News, A. B. C. (2018-03-14). Stephen Hawking, author of 'A Brief History of Time,' dies at 76 (in en).


text:
ပီမႂ်ႇတႆးꧦ ၼႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပီႊၵဝ်ႇသဵင်ႈလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူႉလႆႈဝႃႈပီၵဝ်ႇသဵင်ႈ၊ ပီမႂ်ႇ ထိုင်ၼႆၼၼ်ႉ မီးလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁူႉလႆႈယဝ်ႉ။ တႆးႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇ၊ တႆးမီးပီမႂ်ႇယူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉ ဝႃႈတႆးၵေႃႈမီးလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ ပီလိူၼ်ဝၼ်းတႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ꧦပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းꧦ(ပၵ်းပိူင်လူတူၺ်း ဝၼ်း၊ ပၵ်း=ပၵ်းပိူင်၊ ယဵမ်ႈ=တူၺ်း) ၶၢႆႉလႅၵ်ႈ လၢႆႈယူႇႁင်းၶေႃလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ပီမႂ်ႇၼႆလႄႈ ၵႆႉလႄႇဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႇၸႂ်ꧦဝၢႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယူႇႁၢမ်ႉ ၼမ်။ ယွၼ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူၼ်းထဝ်ႈႁေႃးပၼ် မိူဝ်ႈၵၼ်ႇတေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈꧦပီၵဝ်ႇၵႂႃႇပီမႂ်ႇမႃး သွၼ်းၼမ်ႉ ၽြႃး ယဝ်ႉၸွတ်ႇတူဝ်ႈလီငၢမ်းၼႆလႄႈ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈၵႂင်ၸႂ်ဝႃႈပီမႂ်ႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉယဝ်ႉသေ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉမီးမႃးပီမႂ်ႇထႅင်ႈ။ ပေႃးၼၼ်ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ပီမႂ်ႇတႆးတႄႉတႄႉ? ၼႆပဵၼ်ၶေႃႈၵႂင် ၸႂ်ထႅင်ႈ ယူႇလႄႈ တေလႆႈႁူႉဝႆႉဝႃႈ ပီမႂ်ႇဝၢႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇၶိူဝ်းၵလႃးႁိၼ်ႇတူႇမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၸွမ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇၵေႃးၸႃႇသၵ်းၵရဵတ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃး လိုၼ်းလင်။ လိူၼ်ၸဵင်ပီမႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇတႆး ၸွမ်းလူၺ်ႈလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇပီလိူၼ်ဝၼ်းတႆးလၢတ်ႈ
ဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၸဵင်တႆးၼႆႉ လိူၼ်ဢၢႆႈ ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။
လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇပီတႆး လႄႈ လွင်ႈလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး
တႆးတႄႇတင်ႈမိူင်း ꧦမိူင်းမၢဝ်းꧦ မိူဝ်ႈ BC94 မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထ သၵ်ႉၵရၢတ်ႈလႆႈ450။ ꧦမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ "သိုင်ႇမိူင်းၵဵင်းဝီ" ဢမ်ႇၼၼ် "မိူင်းလူင်ပုင်ႇတႆး" ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈၶိုၼ်းပီတႆးထႅင်ႈ မိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ (ပသႉ-ပုတ်ႉထသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ) 450 ပီ ၼၼ်ႉသေ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးလႄႈ လၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇပီတႆး (တသႉ-တႆးသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သသႉ-သယၢမ်သၵရၢတ်ႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ 450 ထွၼ်ပႅတ်ႈပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢၼ်ၽႅဝ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်သေ လႆႈမႃးပီတႆးၼႆႉယူႇယဝ်ႉ (ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် 2556-450= ပီတႆး လႆႈ 2106)။ မိူဝ်ႈပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႆႈ 450 ပီၼၼ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီ BC 94 ၼၼ်ႉလႄႈ သင်ၶႂ်ႈႁူႉပီတႆး (တသႉ) ၼႆၸိုင်ဢဝ် BC 94 ၼၼ်ႉႁူမ်ႈလေႃးပီၶရိတ်ႉၼႆ တေႁူႉလႆႈဝႃႈ ပီတႆးလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။ (BC 94+2011=2106)
ပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ
႑ႉ ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈ (ပုတ်ႉထသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ပသႉ)
႒ႉ ပီၶရိတ်ႉရေႇသျူႉ (ၶရိတ်ႉသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ၶသႉ၊ AD. 2011)
႓ႉ ပီၶူင်ၸိုဝ်ႉ (ၶွၼ်ၽိတ်းသျတ်ႉ-ၼႂ်းၾိင်ႈၶႄႇ၊ ဢမ်ႇပီၶႄႇ)
႔ႉ ပီဢိတ်ႉသလမ်ႇ (ဢိတ်ႉသလမ်ႇသၵရၢတ်ႈ-ဢသႉ)
႕ႉ ပီၵေႃးၸႃႇ (ၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ၵသႉ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉပီၸုလႃး၊ ယၢမ်းလဵဝ် 1373)
႖ႉ ပီတႆး (တႆးသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-တသႉ) ၼႆယဝ်ႉ
ပီပုတ်ႉထၸဝ်ႈဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းၸဝ်ႉလိူဝ်ပီတႆး 450 ပီသေတၢင်ႇဢၼ်တူၵ်းလိုၼ်းပီတႆးၵူႈဢၼ်။ ပီ ၶရိတ်ႉရေသျူႉတူၵ်းလိုၼ်းပီတႆး 94 ပီ။ ပီၶူင်ၸိုဝ်ႉတူၵ်းလိုၼ်း 150 ပီ။ ပီဢိတ်ႉသလမ်ႇ တူၵ်း လိုၼ်း 664 ပီ။ ပီၵေႃးၸႃႇ (ပီၸုလႃး) တူၵ်းလိုၼ်း 732 ပီ။
ပီၵေႃးၸႃႇꧦ ဢမ်ႇၼၼ် ꧦပီၸုလႃးꧦ ၼၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈꧦပီမၢၼ်ႈ။ တီႈတႄႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈပီမၢၼ်ႈ။ ပဵၼ်ပီမိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းၵူႈတီႈ ႁူမ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လူၺ်ႈၵၼ်မႃး ၸဵမ် ၵွၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ (ဢၼ်ပဵၼ်ပီၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ-ပီမိူင်း-ပီၵိုၵ်း မိူင်း )ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇလိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်း- ၼၼ်ႉၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈလိၵ်ႈမိူင်းၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈ သင်လႄႈ ပီမိူင်းၼႆႉဢေႇသေပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈဝႃႈၶုၼ်မိူင်းၶဝ် ၵႆႉၵႆႉယႃႉလူႉထွၼ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶုၼ်လူင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယႃႉထွၼ်ပႅတ်ႈသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ
႑ႉ ၶုၼ်လူင်ဢၼ်ႇၸၼ ꧦၶိူဝ်းၶုၼ်သၵ်ႉၵ မိူင်းတေႇဝတႁ ယႃႉဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵလိယုၵ သၵ်ႉၵရၢတ်ႈလႆႈ 6847 ၼၼ်ႉထွၼ်ပႅတ်ႈဝႆႉၵိုတ်း 2 ယဝ်ႉသိုပ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၼႆႉ ႁွင်ႉမႁႃႇသၵ်ႉ ၵရၢတ်ႈ (ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈၵိင်းၶၢၼ်းၼဝၸၼ်ႇတ)။ ထိုင်မႃးပီမႁႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ 148ၼီႈ၊ ဝၼ်းဢင်း ၵၢၼ်း၊ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၽြႃးၵေႃးတမဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ။
႒ႉ ဝၢႆးသေၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမ ဢဝ်ပရိၼိၵ်ႉပၢၼ်ႇ ႁိုင်သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇ ၶုၼ်လူင်ဢၸႃႇတသၢတ်ႈꧦ သမ်ႉယႃႉပီမႁႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႈထႅင်ႈ။ တႄႇၼပ်ႉ (1) ၼႆမႃး။ ထိုင်မႃး 242 ၼၼ်ႉၶုၼ်လူင်ꧦသီရိရတ်ႉမိူင်းသရေႇၶဵတ်ႈတြုႇ(သရေခေတ္တရာ)ꧦလႆႈယႃႉထႅင်ႈသေတႃႉၽႂ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ၸွမ်းလႄႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈလူႉ။ (ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈၵိင်းၶၢၼ်းဢတ်ႉထဢေးၵၸယ)။
႓ႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇပီပုတ်ႉမႃးတေႃႇထိုင်ပီပုတ်ႉထလႆႈ 624 ၶုၼ်လူင်သုမုၼ်ႇတရီႇ၊ မိူင်းသရေၶဵတ်ႉ တြုႇယႃႉပႅတ်ႈပီ ပသႉ(ပုတ်ႉထသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ) 622 ဝႆႉၵိုတ်း 2 တူဝ်သေၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးထႅင်ႈ သေ ႁွင်ႉဝႃႈၵေႃးဝိၼ်ႇတသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ။ (ၼႆႉႁွင်ႉၵိင်းၶၢၼ်းတေႃးတေႃးရသ)။ တင်ႈလႆႈပီၵေႃးဝိၼ်ႇတ သေတႃႉ ပီပသႉ ၵေႃႈဢမ်ႇႁၢႆသိုပ်ႇတင်ႈမၼ်ႈမႃးထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ မႁႃႇၵေႃးၸႃႇ သၵ်ႉၵ ရၢတ်ႈ ၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။
႔ႉ မိူဝ်ႈထိုင်မႃးပီၵေႃးဝိၼ်တသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ "562" ၼၼ်ႉၶုၼ်လူင်ပုပ်ႉပႃး ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း (ပုပ္ပါး စောရဟန်း) မိူင်းပူၵမ်ႇ (ပုဂံပြည်) သမ်ႉယႃႉပႅတ်ႈ "560" ဝႆႉၵိုတ်း "2" တူဝ်ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃး။ (ၼႆႉႁွင်ႉၵိင်းၶၢၼ်းၶသပၼ်ႉၸ)။ ၶုၼ်လူင်ပုပ်ႉပၸေႃးရႁၢၼ်းၼႆႉပဵၼ်ၶုၼ်ၶိူဝ်းပိဝ်ႇသေ ဢွၼ် တၢင်းယၢမ်ႈပဵၼ်သင်ႇၶရႃႇၸႃႇ ၸုမ်းရႁၢၼ်းရသေၼိၵၢႆ ဢႃႇရိယၶဝ် ဢၼ်ယူႇတီႈလွႆပုပ်ႉပႃးၼၼ်ႉ သေ ဝၢႆးမႃးလႆႈထႂၢၵ်ႈမႃးႁဵတ်းၶုၼ်မိူင်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ꧦပီၵေႃးၸႃႇၼႆယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီဢၼ်ၶုၼ်လူင် ပုပ်ႉပႃးၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ယႃႉလူႉ "560" သေဝႆႉၵိုတ်း "2" တူဝ်ယဝ်ႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပီၼႆႉပဵၼ်ယူႇ 1372 ၼီႈယဝ်ႉ။(ယွၼ်ႉဝႃႈတႆးႁဝ်းႁၢမ်ႉၼမ် မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းပီၵေႃးၸႃႇၼႆႉသေ ၵူဝ်သမ်ႉထၢင်ႇဝႃႈပဵၼ်ပီမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၼႆလႄႈ ၸင်ႇသပ်းလႅင်းၼႄတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းမႃး ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ)။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈၶုၼ်လူင်ၶဝ်ယႃႉလူႉသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ
႑ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၸွမ်းလူၺ်ႈၵိင်းၶၢၼ်းမၼ်းထိုင်မႃး (သွၼ်ႇၼပ်ႉတူၺ်းၸႃႇတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ လႆႈႁူႉ ဝႃႈထိုင်ၵိင်းၶၢၼ်းဢမ်ႇၼၼ်မူတ်းဢႃယု) လႄႈ လႆႈယႃႉ၊
႒ႉ ၾိင်ႈၾႃႉမိူင်းၵူၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ မိူၼ်ဝႃႈၽူၼ်ဢေႇ၊ ၵတ်းမႆႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း။ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈ တၢင်းၵိၼ်ၸၢင်ႈယၢပ်ႇယဵၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီပုၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသေလႆႈယႃႉ။
႓ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶႂ်ႈၼႄဢူၽုင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၶဝ်လႄႈလႆႈယႃႉ။
ဢိင်လူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶုၼ်မိူင်းၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇသၢႆႇယႃႉထွၼ်ပႅတ်ႈ ပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ ၵၼ် ယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၸိူဝ်းယႃႉလူႉ ပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈၼႆႉ ယႃႉလႄႈလူႉၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇလူႉၵေႃႈလီ၊ တိုၼ်းၼွၼ်း ၽေး (လူႉႁၢႆတၢႆ) ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ သွၼ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈၶုၼ်မိူင်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ၸင်ႇဢဝ်ၸူဝ်ႈပၢၼ် ဢႃႇၼႃႇၶုၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈလႅၵ်ႈသေ ယႃႉလူႉပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ယဝ်ႉ။ လီယုၵ်ႉယွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉ(သၽႃႇဝ-ပွၵ်ႈလုတ်ႈ) လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ႇႁွပ်ႈၶွပ်ႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၶၢဝ်းမႆႈ၊ ၶၢဝ်းၽူၼ်၊ ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆသေ မိူဝ်ႈဢၼ်ပူၼ်ႉယဝ်ႉ ၶွပ်ႈၶိုၼ်းမိုဝ်ႉတၼ်းဝၼ်း မၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်(လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ) ဢၼ်ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ယူႇၼႆႉမၼ်းပၼ်ႇယူႇ ၼိူဝ်လၵ်းသၼ် (၀င်ရိုး) မၼ်းသေ သင်ဝႃႈမိူဝ်ႈမၼ်းပၼ်ႇလႆႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းလႄႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၼိုင်ႈဝၼ်း"။ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လိူဝ်သေမၼ်းပၼ်ႇယူႇၼိူဝ် လၵ်းသၼ်မၼ်းယဝ်ႉ မၼ်းသမ်ႉပၼ်ႇႁွပ်ႈယူႇၼႂ်းၶူင်းၵၢင် (စကြာဝါဠာ) ထႅင်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ် မၼ်း ပၼ်ႇႁွပ်ႈ "လုၵ်ႈၵၢင်ဝၼ်း" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ "လုၵ်ႈလိူၼ်" ၵေႃႈသမ်ႉပၼ်ႇလဵပ်ႈ "လုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ" ထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈလုၵ်ႈလိူၼ် ပၼ်ႇႁွပ်ႈၵမ်ႇၽႃႇႁွပ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိုင်ႈလိူၼ်ယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈၵၢင်ဝၼ်း၊ လိူၼ်၊ ၵမ်ႇၽႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၵွၼ်ႈၽႂ်ၵွၼ်ႈမၼ်းသေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈလမ်းလူၺ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ တီႈၽႂ် တၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မၼ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်လႅင်းလႅတ်ႇ (လႅင်းလုၵ်ႈဝၼ်း) လႄႈ လိူၼ် (ပုင်းပၢင်း) ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ လႅင်းလၢဝ်ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼၵ်ႉၶတ်ႈ" ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈၶၢႆႉပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ၵၢင်ဝၼ်း၊ ၵၢင်ၶိုၼ်း လႄႈလႆႈပဵၼ်မႃးဝၼ်းလိူၼ်ယဝ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းမႆႈ၊ ၶၢဝ်းၽူၼ်၊ ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆဝႆႉယူႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဢၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈၶွပ်ႈထိုင်ၶိုၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈ၊ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼၼ်ႉ တဵမ်ၼိုင်ႈပီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးပီမႂ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
"လၢဝ်" ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၼႆႉမီးဝႆႉၵဝ်ႈႁဵင်။
လိူၼ်သမ်ႉ လုၵ်ႉၼႃႈဝၼ်းတူၵ်းၶၢႆႉၸူး ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈသၢႆ တၢင်းမၼ်းယူႇ မၢၼ်ႇ မၢၼ်ႇ။ ပေႃးႁိုင် 24 ဝၼ်းပၢႆ 12 မူင်း 44 မဵတ်ႉ (မိနစ်) 9 သိၵ်ႈ (စက္ကန့်) ၼၼ်ႉ လိူၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇလႆႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ၼိုင်ႈလိူၼ်" ၼႆယဝ်ႉ။
"ၵမ်ႇၽႃႇ" ဢၼ်ပၼ်ႇယူႇၼိူဝ်လၵ်းသၼ်မၼ်းယူႇႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပၼ်ႇႁွပ်ႈပႃးလုၵ်ႈၵၢင် ဝၼ်းယူႇလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈၵၢင်ဝၼ်း လႆႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ၼိုင်ႈပီ" ၼႆယဝ်ႉ။
လၢဝ်သမ်ႉ ၶပ်ႉထႅဝ်ပၼ်ႇႁွပ်ႈၵမ်ႇၽႃႇထႅင်ႈ။ လၢဝ်ၵဝ်ႈႁဵင်ၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈလႅင်းႁိူဝ်ႈၶဝ်သေ ၶိုၼ်း ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ဝႆႉ 27 ၸုမ်းလႄႈၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးၼၵ်ႈၶၢတ်ႈ 27။ လႅင်းလၢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးလၵ်း မၢႆၾိင်ႈထုင်းပီမႂ်ႇ ၶိူဝ်းၽႂ်ၶိူဝ်းမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လၢဝ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းမၼ်းဝႆးသေ လႅတ်ႇ 4 မဵတ်ႉ (မိနစ်) (ပွင်ႇဝႃႈၼိုင်ႈၼႆႉ လၢဝ်ဢွၵ်ႇၸဝ်ႉသေ လႅတ်ႇ 4 မဵတ်ႉၵူႈဝၼ်း) လႄႈ ပေႃးႁိုင် 15 ဝၼ်းမႃးၸိုင် လၢဝ်ဢွၵ်ႇၸဝ်ႉသေ ဝၼ်းၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ ၼိုင်ႈလိူၼ်သမ်ႉ ဢွၵ်ႇၸဝ်ႉလိူဝ်သွင်ၸူဝ်ႈမူင်း။ ၶူပ်ႇပီ (12လိူၼ်)သမ်ႉဢွၵ်ႇၸဝ်ႉလိူဝ်24ၸူဝ်ႈမူင်း။ သၢဝ်းသီႇၸူဝ်ႈမူင်းသမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇပၼ်ႇၼိူဝ်လၵ်းသၼ်မၼ်းလႆႈယဝ်ႉ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ သွၼ်ႇပဵၼ်ဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ လႅတ်ႇလႄႈလၢဝ် ၶိုၼ်းမႃးတတ်းၵၼ် သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼင်ႇတီႈပီၵၢႆ (တီႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ" ဢမ်ႇၼၼ် "လၵ်းၼီႈမၢႆပီ" ၼႆယဝ်ႉ (ပွင်ႇဝႃႈ ပီတေၶိုၼ်း တႄႇထႅင်ႈဢၼ်မႂ်ႇၼႆယဝ်ႉ)။ ၼႂ်းလႅင်းလၢဝ် 27 ၸုမ်း (ၼၵ်ႉၶတ်ႈ27) ၼၼ်ႉ "လၢဝ်ၸၢင်ႉၼွႆႉ" (လၢဝ်ၸၢင်ႉ) ပဵၼ်လၢဝ်တႆး (ဢမ်ႇၼၼ်) လၢဝ်ပီမႂ်ႇတႆးလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ် လၢဝ်လၵ်းၼီႈပီတႆး (လၢဝ် ၸၢင်ႉၼွႆႉ)၊ လုၵ်ႈလႅတ်ႇ (ၵၢင်ဝၼ်း) လႄႈ ၵမ်ႇၽႃႇမႃးတတ်းသိုဝ်ႈၵၼ် (ပဵၼ်ထႅဝ်လဵဝ်ၵၼ် သိုဝ်ႈ သိုဝ်ႈယူႇ) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းပၵ်းလၵ်းၼီႈပီမႂ်ႇတႆးသေ ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ်ယၢမ်း ပီမႂ်ႇတႆးတႄႇၶိုၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ (ပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉပဵၼ်မိူဝ်ႈဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ၊ လုၵ်ႈလႅတ်ႇလႄႈလၢဝ်ၸၢင်ႉၼွႆႉ မႅၼ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ပဵၼ်ထႅဝ်လဵဝ်ၵၼ်)။
လွင်ႈဢၼ်တႆးမီးပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁင်းၶေႃမႃးယူႇၼႆႉ လႆႈႁူႉၸႅင်ႈလႅင်ႈလီယဝ်ႉလႄႈ ပီမႂ်ႇ တႆးပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈ (ဝၼ်းၼိုင်ႈ) ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁူႉပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လီယူႇ။ တွၼ်ႈ တႃႇတေႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပဵၼ်လႆႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈသေ ႁဵတ်းၵႂၢင်ႈ/ၵႅပ်ႈလႆႈယူႇ။ ပဵၼ်ၾိင်ႈ ၵဝ်ႇလွၼ်ႉၵႄႇတႆးဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်လူင်လိုမ်းဝႆႉလႄႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၾိင်ႈထုင်းၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇႁၢႆတႄႉ တိုၼ်းၵိုင်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇတႄႉတႄႉ။ ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းပွႆးယႂ်ႇ လၢမ်းလူင်လႆႈၵေႃႈ ၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၵမ်ႉဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉတိုၼ်းၵိုင်ႇလီႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ၾိင်ႈၵေႃႇၸဵင်တႆး
(ၵ) ပႂ်ႉၸဵင်
(ၶ) ႁပ်ႉၸဵင်
(င) ႁပ်ႉပီမႂ်ႇ
ဝၼ်းႁပ်ႉပီမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် 12 လပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝၼ်းလုၵ်ႈပီသုတ်းသဵင်ႈလႄႈ ပဵၼ် ဝၼ်းပီတႆးသဵင်ႈ၊ ပဵၼ်ဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈလိူၼ်ၸဵင်လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းႁပ်ႉၸဵင် (ဢမ်ႇၼၼ် ) ဝၼ်းပႂ်ႉၸဵင်ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၼ်းလိူၼ် 12 လပ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၸဝ်ႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၵိူဝ်းယမ်ၽႂ်မၼ်းသေ လူႇတၢၼ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈလီ။ သင်ဝႃႈၵိူဝ်းယမ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈၼႆၸိုင် လုၵ်ႉၸဝ်ႉတၢင်ႇသွမ်း၊ လူႇ တၢၼ်း၊ ယွၼ်းမုၼ်၊ ၶွပ်ႈၵုၼ်းၵႄးၸူးပီၵဝ်ႇလႆႈယူႇလီၵိၼ်လီ၊ မီးတၢင်းသိူဝ်းသႃႇ တေႃႇထိုင်လႆႈ ပူၼ်ႉမႃးပီၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ႁပ်ႉသိၼ်၊ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းလီ ၸူးၸဵမ်ၽီ လေႃး ၵူၼ်း တင်းသတ်းတဝႃႇတင်းသဵင်ႈ။ သင်ဝႃႈႁဵတ်းလႆႈပွႆးယႂ်ႇ လၢမ်းလူင်ၵေႃႈ လွင်ႈလူႇတၢၼ်း ၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉ(ၵျွင်း) ဢမ်ႇၼၼ်တီႈပၢင်ပွႆးဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ။ လွင်ႈလူႇတၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈပွတ်းၼႂ်။ ၵၢင်ဝၼ်းမႃး ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈတၢင်းၵိၼ် တႃႇလဵင်ႉလူၵၼ် မိူဝ်ႈၶမ်ႈ။ တၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်တႆး၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈၽၵ်း၊ ၶဝ်ႈသွႆး၊ ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ၊ ထူဝ်ႇၽူး၊ ၶဝ်ႈပူၵ်း၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈၵူၺ်ႈ၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်၊ ၶၢင်ႇပွင်း တႄႇၵႂုႇ ၵမ်ႉဝႃႈလႆႈ ပွင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၸူဝ်းႁဵတ်း။ ၵူဝ်လိုမ်းလၢႆးႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်တႆးလႄႈသင်၊ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇ တႆးလႄႈ ၵိုင်ႇလဵင်ႉတင်းတႆးလႄႈသင် ၸင်ႇဝႃႈႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်တႆးၼၼ်ႉ လီသေပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်း ၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇသွၼ်ၽူႈဢွၼ်ႇႁဵတ်း။ ၵူၼ်းၵႄႇပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ သိုပ်ႇသွၼ်ဝႆႉပၼ်လုၵ်ႈ လၢၼ် ဢၼ်တေပုတ်ႈတႅၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၵႂုႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမေႃႁဵတ်းတွင်းမၢႆဝႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ် တႆး။ ၽွမ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈ ထႅမ်ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈတႆး ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈ "ႁဵတ်းႁိူၼ်းၸွႆႈၶႃး၊ ႁဵတ်းၼႃးၸွႆႈ သွမ်ႈ" ၼၼ်ႉလႄႈ တိုၼ်းလီသိုပ်ႇပၼ်ဝႆႉလုၵ်ႈလၢၼ်ယူႇတႄႉတႄႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇထဝ်ႈၵႄႇၶဝ်သမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁေႃးလိၵ်ႈ၊ ထွမ်ႇထမ်း မဵဝ်းဢၼ်မီးၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ႁႂ်ႈ မေႃဢွၼ်ၵၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၾိင်ႈ၊ ထုင်း၊ လိၵ်ႈလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်း ၼုမ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်း ႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိူဝ်းလဵင်ႉလူၸႃႇၵၵူၼ်းထဝ်ႈ လူလိၵ်ႈ၊ ထွမ်ႇထမ်း။ မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းထဝ်ႈတေလႆႈၶႆႈၼႄပၼ်လွင်ႈၾိင်ႈ၊ ထုင်း၊ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇလွၼ်ႉ ႁဝ်း။ တေလႆႈမေႃသင်ႇသွၼ်ပၼ် လွင်ႈပၼ်ႁႅင်းႁတ်းႁၢၼ်၊ ႁႃလၢႆးၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်။ တေလႆႈ မေႃၶႆႈ ၼႄပၼ်လွင်ႈပီမႂ်ႇတႆး၊ လွင်ႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး၊ လွင်ႈတႆးသမ်းလၢႆး၊ လွင်ႈသိူၵ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း တႄႇၵႂုႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတႆးလႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး။
လိူၼ်12လပ်းၼႆႉ ၵတ်းၸီႈ။ တေလႆႈပႂ်ႉပီမႂ်ႇ တေႃႇထိုင်တဵင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႉ ယဵပ်ႇၶဝ်ႈပီမႂ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇသႂ်ႇ ၾႆးဢွမ်ႇၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ သႂ်ႇမုၵ်ႉၾႆးယႂ်ႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၶၢဝ်ႉဢွမ်ႇဢုၼ်ႇမူၼ်ႈ လူၺ်ႈၵၼ်လႆႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇၶဝ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၵႃႈမူၼ်ႈပႂ်ႉႁပ်ႉၸဵင်။
ၶႉ ပၢႆႈၸဵင် (ၶ) ဝႆႈၸဵင် ၸူမ်းသိူဝ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇ
လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး။ ပီမႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ၊ လိူၼ်မႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈမီး ၵၢမ်ႇမႂ်ႇမုၼ်မႂ်ႇလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ၊ ၵူသူလ်ႇမႂ်ႇ။ ၵၢပ်ႈသွမ်းလူႇတၢၼ်းၶဝ်ႈမႂ်ႇ၊ ၼမ်ႉမႂ်ႇ။ (ပဵၼ်လႆႈၶဝ်ႈၽၵ်းၵေႃႈလီ၊ ၶဝ်ႈပူၵ်း၊ ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉၵေႃႈလီ)။ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇတၢၼ်း တီႈသြုႇၸဝ်ႈၶဝ် ၸဝ်ႈ။ သြုႇၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ တေလႆႈမေႃၶႆႈၼေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီပီမႂ်ႇတႆး။ တေလႆႈၶႆႈၸၢင်ႈပၼ် လွင်ႈ ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉၸႂ်မေႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ လဵင်ႉလူပႃးပီႈၼွင်ႉမႃးပွႆး (ၼႆႉႁွင်ႉ ဝႃႈၵိၼ်ၸဵင်)
သင်ဝႃႈပဵၼ်လႆႈပၢင်ပွႆးၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်းမၢႆၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၸိူဝ်းမီးပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ ၼမ်တိူဝ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ။ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တေပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလီတႆးၵႂုႇမိူဝ်းၼႃႈ။ ၵၢၼ်ဝၼ်း (ဝၼ်းပီမႂ်ႇ) ၼၼ်ႉႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်။ လွင်ႈၶႄႉ ၶဵင်ႇၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈႁတ်းႁၢၼ်။ ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉသႃသိမ်းပႅင်းၶူဝ်းၶွင်ၾိင်ႈထုင်း၊ ႁႂ်ႈမေႃတွင်းၵိုမ်းဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ႁင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ၊
႑ႉ လိၵ်ႈလၢႆး (တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်၊ လူလိၵ်ႈၶႄႉၵၼ်၊ ႁဵတ်းၵႂၢမ်းၶႄႉၵၼ်၊ လူဝွၵ်းၶႄႉၵၼ် တႄႇ ၵႂုႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပႆပေႇ)။
႒ႉ ၾိင်ႈ (ၵၢၼ်မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်း။ တေႃး၊ သၢၼ်၊ ႁဵတ်းမေႃႈ၊ ဢုမ်၊ ဢႅင်ႇ၊ ၸေႈ တႄႇၵႂုႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၶူဝ်းၶွင်တႆး)။
႓ႉ လွင်ႈၵိၼ်ယမ်ႉ (ၶဝ်ႈၽၵ်း၊ တၢင်းၵိၼ်၊ ၶဝ်ႈမုၼ်း၊ ၶဝ်ႈတေႃႇ၊ ၶဝ်ႈတႅၼ် တႄႇၵႂုႇ တၢင်းၵိၼ် တႆးၵူႈယိူင်ႈ)။
႔ႉ လွင်ႈႁႆႇတိုင်ႈၵႃႈဝႅၼ် (လၢႆးမိုဝ်း၊ လၢႆးၶွၼ်ႉ၊ လၢႆးလႅဝ်း၊ လၢႆးသႅၼ်ႉ၊ ၼူၵ်ႉ၊ တူဝ်း၊ လွင်ႈႁႆႇတိုင်ႈ၊ တွင်ႈလႅတ်း၊ ပီႇ၊ ပၢႆႇပႄး၊ တိုင်ႈတွင် တႄႇၵႂုႇၵူႈယိူင်ႈယိူင်ႈ)
႕ႉ လွင်ႈၼုင်ႈဝႆ (ၶူဝ်းၼုင်ႈဝႆတႆးၵူႈပိူင်ပိူင်)
႖ႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း (လႅၼ်ႈ၊ တိုတ်ႉ၊ ပိတ်ႉ၊ ၵျွၵ်း တႄႇၵႂုႇ)။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇၶႄႉၼမ်ႉၵတ်ႉၵၼ်သေမဝ်ႇၵႃး ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ် လွင်ႈဢၼ်ၶုၵ်းၶူၼ်ႉ ၵွၵ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇလွၼ်ႉတႆး ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၵိုင်ႇ လီသိမ်းပႅင်းပုတ်ႈပူတ်းသူင်ႇပၼ်ႇ ပၼ်ၶိူဝ်းတႆးမိူဝ်းၼႃႈတႄႉတႄႉ။ လွင်ႈလႆႈၶႄႉၶဵင်ႇလဵၼ်ႈႁူမ်ႈ ၵၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လဵၼ်ႈၸဵင်" ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးသွင်ဝၼ်းၵေႃႈ ဝၼ်းပီ မႂ်ႇၼႆႉ ပၼ်သူးၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ သေပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးသုတ်းယဝ်ႉၵႂႃႇလီငၢမ်း။
ငႉ လဵၼ်ႈၸဵင် (ၶ) မူၼ်ႈၸဵင် သူင်ႇသိူဝ်းပီမႂ်ႇ
သင်ဝႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးသၢမ်ဝၼ်းၸိုင် (သင်ဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်လႄႈ) ၶႂ်းႁဵတ်းထႅင်ႈၵေႃႈ ပီမႂ်ႇ သွင်ဝၼ်း (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇသွင်ၶမ်ႈ) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၸူမ်းသိူဝ်းပီမႂ်ႇတႆး။ ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပၼ်သူး ၽူႈလႆႈသူးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ (ဢမ်ႇပၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇသေပၼ်ဝၼ်းၼႆႉ)။ ႁူမ်ၸူမ်းမူၼ်ႈသိူဝ်း၊ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၵႃႈဝႅၼ်။ လဵင်ႉလူသေ ပဵၼ်ဝၼ်းႁူမ်ၸူမ်းသူင်သိူဝ်းပီမႂ်ႇ လွင်ႈဝႃႈ တႄႇဢဝ်ပီမႂ်ႇၼႆႉၵႂႃႇ တေႃႇထိုင်ပီသဵင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈယူႇလီသိူဝ်းသႃႇ၊ ၵတ်းယဵၼ်၊ လွတ်ႈၶဵၼ်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈသၢင်ႉသုင်ၼႆ ယူႇယဝ်ႉ။
[တီႈဢိင် ။ လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ မိူင်းယႆ ၊ ပႃႈၶိူဝ်းသႅၼ် တူၼ်ႈတီး လႄႈ ၸွႆႇၸူင်ႇၵျၢမ်း]
သင်ဝႃႈၶႂ်ႈလူတ်ႇဢဝ်သိမ်းဝႆႉၼႆၸိုင် Download here
ဢဝ်မႃးတီႈ ။ http://taifreedom.com/


text:
ေပႃးမႃးတူၺ်းဝၢႆးေသ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈလုၵ်ႉၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ ၵႂႃႇၼႂ်း ဝၼ်းထီႉ 01.02.2021 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 04:00 မူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူႈတီႈတီႈ ၵူင်ႈႄၸႈတွၼ်ႈ ၵူႈႄၸႈမိူင်းေၵႃႈ မီးပၢင်လွင်ႈႄၼၵၢင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၵူႈတီႈတီႈ။ ထိုင်တီႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ေပႃး လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈသၢၼ်ၶၢတ်းလၢႆးႁဵတ်း လၢႆးသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိူင်းသၢၼ်လွႆႁဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမီး မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵူႈတီးတီးၼၼ်ႉေၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ်လူင်ၵႂႃႇတီႈ တွၼ်ႈၽႂ်တွၼ်ႈမၼ်း တီႈၽႂ်တီႈမၼ်း ေတလႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁူႉေမႃပွင်ႇၸႂ် လွၵ်းလၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶႄရႊသီႇမႃး လွၵ်းလၢႆးဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်သင်ေသ တူၵ်းယွၼ်းဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း။
ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶႃႈႁဝ်းေသ ၶႂ်ႈယွၼ်းသင်ႇတီႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း ၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈႄၸႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇ
- ႁဝ်းလုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ်တွၼ်ႈတႃႇသင်?
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူႈႄၸႈတွၼ်ႈၵူႈဝဵင်းဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ေတလႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈမီးလွင်ႈ ႁတ်းႁၢၼ် မီးလွင်ႈတူင်ႉတိုၼ်မႃးႁႅင်းႁႅင်းႄတႉႄတႉ ၵူႈတီႈတီႈယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸုမ်းတီးလႂ်ေသဢမ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းလုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇသင်? ႁဝ်းသမ်ႉၶႂ်ႈလႆႈသင်? သမ်ႉမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင်သင်? ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈေတလႆႈမီး ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႄၼၵၢင်ၸႂ်ေၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ႄၼၵၢင်ၸႂ်ၸွမ်းၵူၺ်း ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၵျိုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ ႁဝ်းေၵႃႈဢမ်ႇၵျိုၵ်ႈၸွမ်းၵူၺ်း တၢင်းၼႃႈပိူၼ်ႈႁွင်ႉဢီႇသင်ဢမ်ႇႁူႉ ႁဝ်းၵူၺ်းယူႇ တၢင်းလင်ေသ ပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ တူဝ်ႉဢေယး တူဝ်ႉဢေယး ၵူၺ်းေတႉဢမ်ႇပႆႇၸႂ်ႈလၢႆးမၼ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈ လွၵ်းလၢႆးတီႈမူဝ်ႇၶႄရႊသီႇႄလႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇေမႃလဵၼ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်း ဢမ်ႇထတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼႆၸိုင်ႈ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႇၵႂႃႇပဵၼ် ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ တၢင်ႇေၵႃႉႄလႈ တၢင်ႇၸုမ်း (ပႃႇတီႇ)ၵူၺ်း။ ႁဝ်းၶႃႈလုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ် ေတႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် လူဝ်ႇမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽႅၼ်လိၼ်ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းႄလႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းၼိူဝ်ၽႅၼ်လိၼ်ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈယူႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် ပိူၼ်ႈဢွၼ်ႁဵတ်းႄလႈ ႁဵတ်းၸွမ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈပၼ်ငိုၼ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းႄလႈ ႁဵတ်းၸွမ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လႆႈၵိၼ်လႆႈၶူဝ်းၼူင်ႈတၢင်းဝႂ်ႄလႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်း။ ႁဝ်းေတႁဵတ်းသင် ႁဝ်းေတလုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်း။
- ပိူၼ်ႈလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းၵႂႃႇ
ေပႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (4/5) ဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းလုၵ်ႉမႃးႄၼၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ မီးလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ေပႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ေတႉ ၶဝ်တူၵ်းယွၼ်းေတမီးယူႇလၢႆလၢႆႁူဝ်ေၶႃႈ 1) ပွႆႇပၼ်ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းႄလႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း 2) သၢၼ်ၶၢတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇ လူဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 3) ႁႂ်ႈၼပ်ႉထိုင်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ေတမီးယူႇလၢႆလၢႆလွင်ႈယူႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈ ေတဢွၼ်ၵၼ်ယိပ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ ေတႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၸီႊေသ ႄၼၵၢင်ၸႂ် ေပႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပႃးတႆးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးေၵႃႈမိူၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶၢတ်း သိုၵ်း မၢၼ်ႈတီးလႆႈ ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၵူၺ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းႄတႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉထိုဝ်ေတႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၸီႊေသ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈေတႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူၸီႊလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်းၼႆၵႂႃႇယူႇ ၼႆႉယဝ်ႉလွၵ်းလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလီၵူဝ်ႇၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်း ဢၼ်ႁဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ်ႈပိူၼ်ႈပႅတ်ႈ။ ေပႃးမႃးတူၺ်းယၢင်း ၶဝ်သမ်ႉ လုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ေတလႆႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶဝ်ႄလႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တူၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈေတႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူၸီႊလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်း ၵူၺ်းၼႃႇလၢႆးႁဝ်းႁဵတ်းႁဝ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇေမႃႁဵတ်းဢမ်ႇေမႃလဵၼ်ႈေၵႃႈ ၸၢင်ႇပဵၼ်ၶွင်လီတွၼ်ႈတႃႇပိူၼ်ႈၵူၺ်း။
- သင်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး
သင်ဝႃႈငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လီမႃးၶိုၼ်း ၵတ်းယဵၼ်မႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸုမ်းေတႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၸီႊၶဝ်ၼၼ်ႉေၵႃႈ ပိူၼ်ႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်မႃးတင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈၼႆေၵႃႈ သင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႂ်ႇမႃးထႅင်ႈေၵႃႈ ႁဝ်းတိုၵ်ႉသူမ်းပိူၼ်ႈဝႆႉထႅင်ႈယူႇ ႁဵတ်းသင်ႄလႈဝႃႈၼၼ်လႃႇၼႆၸိုင်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ လၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆႉဢဝ် သုၼ်ႇလႆႈတၢင်းၼမ်ဝႆႉလိူဝ်ေသ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉလူး။ ၶႂ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပႃႇတီႇတႆးၶႂ်ႈႄပႉတီးယူႇတီႈလႂ်ႄပႉ ၶႂ်ႈလႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵႃႇႁိုင်လႆႈလႃႇ ႁဝ်းဢမ်ႇတင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးလႆႈလႃးလႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢၢၼ်ႇတူၺ်းၼႂ်းပပ်ႉ လၵ်းမိူင်း 2008 ၽွင်ႈ။
- ၵူၼ်းသၢၼ်လွႆတႆးႁဝ်း ယႃႇေပငိူဝ်ႈထႅင်ႈယဝ်ႉ
ပိူၼ်ႈႄၼၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းႄၼၵၢင်ၸႂ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁဝ်းႁွင်ႉၸိူင်ႉၼၼ် ေပႃးၵုမ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႈၸွမ်းလင်ပိူၼ်ႈၵူၺ်းေတႉ ႁဝ်းေတထိုင်လႆႈတီႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉလႆႈယဝ်ႉႁိုဝ်လႃႇ? တႆးမီးမိူင်း တႆးမီးပိုၼ်း တႆးမီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆး ၽႅၼ်လိၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈႁိမ်ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၽႂ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယႂ်ႇလူင် ဝၢၼ်ႈမိူင်းယႂ်ႇလူင်ထီႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉဝႆႉေသ ႁဵတ်းသင်ႁဝ်းသမ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႈၸွမ်းလင်ပိူၼ်ႈၵူၺ်းယူႇႁႃႉ?? လူဝ်ႇမီးလွၵ်းလၢႆးႁင်းႁဝ်း လူဝ်ႇမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁင်းႁဝ်း လူဝ်ႇမီးလွၵ်ႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းႁင်းႁဝ်း တွၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ႁင်းႁဝ်းယူႇ။
- ၽူဝ်ႄမးပိူၼ်ႈၽိတ်းၵၼ်
ေပႃးမႃးတူၺ်း ဢၼ်မီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင်ႄတႉႄတႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႄလႈ တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈေတႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းလႆႈႁၼ်တႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃလီလီယဝ်ႉလူး။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01.02.2021 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၺွပ်းၽႂ်ၵႂႃႇလၢႆလၢႆ ယဝ်ႉသမ်ႉၺွပ်းၶိူဝ်းလႂ်ပႃးထႅင်ႈ ေပႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း ထတ်းတူၺ်း ဢၼ်ၼႆႉလီလီၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁူႉယဝ်ႉ ပၼ်ႁႃပဵၼ် ပၼ်ႁႃၼႂ်းႄၵႈၵၢင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ေတႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၸီႊၵူၺ်း ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်းၺွပ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃး ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇတႆးေသေၵႃႉ ဢမ်ႇပႃးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းေသေၵႃႈ ယဝ်ႉေၵႃႈ လၢႆးမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၼင် 1990 ေသဢိတ်း (ဝၢႆးလင်မၼ်း ယွၼ်ႉႁဝ်းလုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ်ႄလႈ ပိူၼ်ႈၸင်ႇၺွပ်း ၵူၼ်းတႆး ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇတႆး)။ ၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၼင်ၵၼ် ၽိတ်းၵၼ် ၶဝ်ပဵၼ်ၽူဝ်ႄမးၵၼ် ၽိတ်းၵၼ်ႁင်းၶဝ် သင်ႁဝ်းေၵႃႈသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇေမႃလဵၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆး လွၵ်းလၢႆးမၼ်းၼႆၸိုင်ႈ လိုၼ်းသုတ်း ေပႃးၵူၼ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈၶိုၼ်းလီၵၼ်မႃးၶိုၼ်း ဢၼ်ေတၺႃးၵိၼ်တဵမ်တဵမ်ႄလႈ ေတလႆႈတၢႆၼမ်ၼမ် တုၵ်ႉၶၼမ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႆးၵူၺ်း တိုၼ်းပဵၼ်တႆးၵူၺ်းေတၵိၼ်းဝၢႆးလင်။
- ၵၢၼ်မိူင်း
ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵူႈေၵႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ၸႂ်လီလီယူႇ ၵူၺ်းေပႃးလဵၼ်ႈ ေပႃးၵွျၵ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးမၼ်းေတႉ ၵႂႃႇတၢင်းၶိူဝ်းတၢင်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ေတလႆႈဢဝ်ဢွၵ်းေဢႃ ေတလႆႈဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၼၢမ်းၼႃႈေသႁဵတ်းေသလဵၼ်ႈ ၽူႈဢွၼ်လဵၼ်ႈမၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမၼ်းေၵႃႈ ေတလႆႈႁူႉလွင်ႈပိုၼ်းမိူင်းတႆးလီလီ ေတလႆႈႁူႉလွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလီလီ ေပႃးဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်သင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းလႆႈ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇယႂ်ႇတၢင်ႇၶိူဝ်းေသ ဢဝ်ၶိူဝ်းပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းၶုၼ်မိူင်းႁဝ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈၶိူဝ်းႁဝ်း ဢမ်ႇပွင်ဢမ်ႇႁူႉၾိင်ႈႄငႈ ၾိင်ႈထုင်း လိၵ်ႈလၢႆးၶိူဝ်းႁဝ်းသင်ၼႆ မၼ်းေတႁဵတ်းႁိုဝ်မႃး ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၽဝႁဝ်းလႆႈလႃႇ။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉဢမ်ႇမိူၼ်တၢင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း မၢၵ်ႇၼိုင်ႈလူင် ယိုဝ်းတၢႆလႆႈၵူၼ်းတီႈၼမ်သုတ်း (1000)ေၵႃႉ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈယိုဝ်းသင် ဢမ်ႇလူဝ်ႇယိပ်းၵွင်ႈသင် ေပႃးေမေႃလဵၼ်ႈေၵႃႈ ၸၢင်ႇဢဝ်တၢႆလႆႈ တၢင်းၶိူဝ်းတၢင်းမိူင်း။
- ယႃႇေပၵဵင်ၸႂ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ
ၶၢဝ်းတၢင်း (70)ပီႊပၢႆ တႆးႁဝ်းၵမ်ႉပႃႇၼမ် ၵဵင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉေၵႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းၸဵပ်းဢၼ်ႁဝ်းယၢပ်ႇၵိၼ်းယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉ ယွၼ်ႉၵဵင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ေၵႃႉၼိုင်ႈႄလႈ ေၵႃႉၼိုင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တီႈပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉဝႆႉဝႃႈပဵၼ် ၽူႈၶဵၼ်ႈႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈၶၢတ်းၶႂႃႇႁဝ်းၼႆၵူၺ်းေတႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းေတႁို်ဝ် ၵတ်းယဵၼ်မႃးလႆႈလႃႇ။ တီႈပၢႆးဝူၼ်ႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ထွမ်ႇတူၺ်း ၊ လူဢၢၼ်ႇတူၺ်း ၊ ထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း ၊ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၸွင်ႇၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸွင်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွင်ႇထုၵ်ႇဢမ်ႇထုၵ်ႇၼႆပႃးၸွမ်းႄလႈ ေပႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၼၼ် ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင်ႁဵတ်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉႁဝ်းၵႂႃႇ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ႁဝ်းၸွမ်း လိုၼ်းသုတ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈမႃး ဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ်ၽႂ်လႂ် မႃးလၢတ်ႈပၼ်ႁဝ်း မႃးမႆႈၸႂ်ၸွမ်းႁဝ်း လိူဝ်ေသေပႃႈႄမႈမႂ်း ဢၼ်လဵၵ်ႉမႂ်းမႃး လဵၵ်ႉေတႃႇယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇေပလိုမ်း။ မိူဝ်ႈပိူၼ်ႈလူဝ်ႇႁဝ်းၵူၺ်း ပိူၼ်ႈေမႃလၢတ်ႈၼႃႇ ေပႃးပိူၼ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇႁဝ်းမႃး မႃတူဝ်ၼိုင်ႈေၵႃႈ ၵမ်ႉဢမ်ႇတၼ်ႇ ၊ ၵိၼ်ေၵႃႈၵိၼ်ၶဝ်ႈတႆး ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်မိူင်းတႆးမိူဝ်းၸႂ်ႉမိူင်းၶဝ်ေသ ယူႇၼိူဝ်ႁူဝ်တႆးမႃး ယွၼ်ႉၼၼ် ေပႃးလူဝ်ႇလၢတ်ႈေၵႃႈ လူဝ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ယႃႇေပၵဵင်ၸႂ်သင်ထႅင်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းၵဵင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈမႃး (70)ပီႊပၢႆယဝ်ႉလူး။
- ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းသူၶဝ်
တီႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်လွႆႁဝ်းႁူႉပွင်ၸႂ် ၶၢၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမႃးဢိတ်းဢိတ်းၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်းသူၶဝ်ေတႉေတႉ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်သင် ေသလုၵ်ႉႄၼၵၢင်ၸႂ် ၸွမ်းလူၺ်ႈပိူင် လွၵ်းလၢႆးတီႈမူဝ်ႇၶႄရႊသီႇ။ ႁဝ်းေတႁဵတ်းသင် ႁဝ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းႄတႉႄတႉ ယႃႇေပႁဵတ်းႁဵတ်းလဵၼ်ႈလဵၼ်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈႄလႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇႁဵတ်းမဝ်မၢၼ် မၼ်းၸၢင်ႇသူမ်းတၢင်းၶိူဝ်းဢိူဝ်ႈ ပိုၼ်းတွၼ်ႈသွၼ်ႁဝ်း 1947 ထူပ်းၺႃးမႃးယဝ်ႉလူး။ တႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီပဵၼ်တႆးၶိုၼ်းၵၢပ်ႈ တႆးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႆးလႅတ်းသႅဝ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်တႆးငိူဝ်ႈတႆးငႃႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။
ေပႃးလူဝ်ႇႁဝ်းမႃးၵူၺ်း ပိူၼ်ႈေတလၢတ်ႈဝႃႈ တၢႆးယိင်းတၢင်းၺီႇၵူဝ်ႇ ႁဝ်း ေပႃးပိူၼ်ႈဢမ်ႇ လူဝ်ႇႁဝ်း သမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းေၵႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းႁၢႆႉ ၵူၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇၸုမ်းေၵႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၼႆလူင်ၵႂႃႇၵူႈမဵဝ်း။ ဝူၼ်ႉႄလႈ ပိၼ်ႇႄလႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမူၼ်ႉႄမးၼၼ်ႉ ယႃႇေပႁဵတ်း ႁိူဝ်းလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉ ဢမ်ႇမီးတီႈၵိုတ်းဢမ်ႇမီးေၶႃႈယိူင်းမၢႆ။ ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ေတႉ ပိူၼ်ႈေတ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ၶႃႈၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းတူၺ်းသုၼ်ႇတူဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းဝူၼ်ႉၽၢႆႇႁၢႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆးဝူၼ်ႉတိုၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸၼ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသင် ပဵၼ်ၵူၼ်းထိူၼ်ၼႆယူႇ သင်လႆႈလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၵူၺ်းၸႂ်ႈႄတႉဢမ်ႇၸႂ်ႈႄတႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းတၢင်းၼႃႈၼႆႉ ေတတႅပ်းတတ်းပၼ်ၵူၺ်းဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ ေတပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)
တွၼ်ႈတႃႇၸၼ်လၵ်းမိူင်းဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ ႑႙႙႓ ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူတၢင်တူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶေရႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1995 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ် ၸၼ်ဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်သေ ၸိူဝ်းဢၼ် ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင် တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်ၸွမ်း။[1] ဝၢႆးေသၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႄႇဢဝ် ၽွင်းတႄႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁိုင် 14 ပီ ထိုင်မႃး ပီ 2008 ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင် လႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ တႄႇၸၼ် လၵ်းမိူင်း ပိူင်လိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပီ 2008၊ လိူၼ်မေႇ (10) တေႃႇ (24) ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူၼ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း ၽွၼ်းလႆႈ (93.82%) သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလီလႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်သေ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ယုမ်ႇယမ်မႃး[2]။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ လႆႈထွင်းပဝ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူဝ်သႅၼ်မၼ်း လႆႈလူႉတၢႆသေ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်းၵၼ်ႁႂ်ႈႁဵတ်း ပွႆးပၼ်သဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3][4] ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼႆႉ မီး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 100 ပၢႆၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထတ်းသၢင် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးသင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ။[5]
လၵ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ (?) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီးလၵ်းမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တွၼ်ႈ (15) တွၼ်ႈ၊ ဢဝ်တင်း ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈသေတႅမ်ႈဝႆႉ မီးၼႃႈလိၵ်ႈ (194) ၼႃႈယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ
- တွၼ်ႈ (၁) ပိူင်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၂) ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၃) ၽူႈယႂ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၄) လွင်ႈသၢင်ႈပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၅) လွင်ႈၽွင်းငမ်း
- တွၼ်ႈ (၆) လွင်ႈတတ်းသိၼ်
- တွၼ်ႈ (၇) တပ်ႉမတေႃႇ
- တွၼ်ႈ (၈) ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပုၼ်ၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈငဝ်ႈငႃႇၵူၼ်းမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၉) လွင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ
- တွၼ်ႈ (၁၀) ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၁၁) လွၵ်းမၵ်းမၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽွင်းၶၵ်းၶၢၵ်း
- တွၼ်ႈ (၁၂) လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလၵ်းမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၁၃) ၸွမ်ပိဝ်၊ မိၵ်ႈမၢႆမၢႆတွင်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း လႄႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
- တွၼ်ႈ (၁၄) လွၵ်ႈမၵ်းမၢႆၽွင်းၶၢဝ်းၶၢႆႉလၢႆႈ
- တွၼ်ႈ (၁၅) လွင်ႈမၵ်းမၢႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ https://www.hrw.org/legacy/english/docs/2007/07/18/burma16412.htm[permanent dead link]
- ↑ http://burmacampaign.org.uk/media/Burma%E2%80%99s-2015-Elections-and-the-2008-Constitution.pdf
- ↑ Voting starts on controversial new Burmese constitution - USATODAY.com
- ↑ http://www.burmalibrary.org/docs5/PILPG_Report_Burmese_Constitutional_Referendum_Neither_Free_Nor_Fair-11_May_2008.pdf
- ↑ The New Light of Myanmar, 2008 May issues


text:
ၶမ်းပတ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶမ်းပတ်း (မၢၼ်ႈ: ခမ်းပါတ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Khampat ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [kʰám pát]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.


text:
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇထုၵ်ႇငိုၼ်းတင်းၼမ် တီႈယေးငိုၼ်း (BANK) သေ ထုၵ်ႇၽူႈလၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸူၵ်းဢဝ်ၼႂ်းၵူၼ်ႈလူတ်ႉၶိူင်ႈ (တူးပွၵ်ႉလူတ်ႉ) ၽွင်းၵိုတ်းဝႆႉ တီႈၽၢႆႇၼႃႈ လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမၢၼ်ႈ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 06 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 10:00 မူင်း ဢူးဝေႇလိၼ်း ၵႂႃႇထုၵ်ႇငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 3,500,000 (သၢမ်လၢၼ်ႉႁႃႈသႅၼ်) ပျႃး တီႈယေးငိုၼ်း ၵမ်ႇပေႃးၸႃႉ သေ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်းၵူၼ်ႈလူတ်ႉၶိူင်ႈ လႄႈ ႁေႃႈၵႂႃႇ ၵိုတ်းတီႈလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမၢၼ်ႈ ၊ ၽွင်းဢူးဝေႇလိၼ်း ဢဝ်လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ (ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ) ၵႂႃႇပၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးၽူႈလၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ ၵႂႃႇလၵ်ႉၸူၵ်းဢဝ်ငိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈလၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်လၵ်ႉဢဝ်ငိုၼ်း ဢူးဝေႇလိၼ်း သေ ပၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႉၺွပ်းလႆႈ 1 ၵေႃႉ တီႈၼႂ်းပွၵ်ႉ 2 လႄႈ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈပွင်ႇလႅင်း ၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵႂႃႇတီႉၺွပ်းလႆႈ တီႈၼႂ်းပွၵ်ႈ 1 ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈလၵ်ႉ 2 ၵေႃႉၼႆႉ ၸိုဝ်ႈ သူၺ်ႇလၢႆႇဢူး ဢႃႇယု 22 ပီႊ ၊ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိၼ်ႇမဵဝ်းထႅတ်ႉ ဢႃႇယု 20 ပီႊ ယူႇဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး တိူင်းမၢၼ်းတလေး လႄႈ ၵႂႃႇလၵ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တင်းၽၢႆႇ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႆႈတီႉၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ−Tachileik News Agency


text:
ၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး (မၢၼ်ႈ: ကျောက်ကြီးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukgyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇႁွင်ႈၵျွၵ်ႉၵျီး ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼႆႉ လဵပ်ႈႁိမ်းၶၢင်ႈဝဵင်းသေ လႆလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ၵၢႆႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ႁွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း မီး 2 လၵ်း သေ ၼႃႈပွတ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 1/2 လၵ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 1217 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ 400 လင်သေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး တီႈ ထုင်ႉၶူင်ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉ သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶုတ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သိူဝ်ႇတၢင်းၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈဝၢၼ်ႈလူင်မူင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ် 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႇမု တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႇမုတွင်ႇငူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇမုတွင်ႇငူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇမုမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမု ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ မူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၸႄႈဝဵင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ် ပျီႇတေႃႇသႃႇသေ မီးၶူင်လူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်ၵၢတ်ႇလူင် ဢၼ်ၵၢႆႇဢဝ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တင်းၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႃႈ ၽြႃးၸၢၵ်ႈတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ တိူဝ်းၵိုၼ်းလိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီၼႆႉ ပဵၼ် ပွႆးလွင်ႈပေးသၢင်ႇဢုပုပ်ႈယဝ်ႉ။ ပွႆးၼၼ်ႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း လိူၼ်သိပ်းသေ သႂ်ႇပႃး ပွႆးၶႄႉၽၢႆးႁိူဝ်း၊ ပွႆးၶႄႉလုၺ်းၼမ်ႉ၊ ပွႆးတိၺွပ်းပဵတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (2)


text:
ၶျွင်းသူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းသူင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ချောင်းဆုံမြို့နယ်) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Chaungzon Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶျွင်းသူင်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 59.


text:
ၶူးသႅင်သိုၵ်းႄလႈ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇ
လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းႁဝ်းၶႃႈၵူႈေၵႃႉ သင်ထိုင်မႃး ၼႂ်းၸၼ်ႉၵၢင်ႄလႈ ၸၼ်ႉ (5 / 6) ဢမ်ႇသွၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ေတလႆႈႁဵၼ်း ေတလႆႈသွၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တူႇရိယႃႇ ၊ တၢင်းၵႃႈ ၊ တွႆႇတိၼ်ႇ ၊ ၸၼ်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ၶွင်လွင်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵူႈၸိူင်းၸိူင်း ေတလႆႈႁဵၼ်းဢဝ် သွၼ်ဢဝ်ၵူႈေၵႃႉ။ ၸုမ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိႇယၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (5 - 9) ပဵၼ်ၽႃႇသ ၵၢၼ်ပၢႆးၸႂ် ပၢႆးမွၼ်းၼိုင်ႈဢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်ဝႆႉ ၼိုင်ႈၽႃႇသႃႇယူႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉ ေၵႃႇတင်ႈ မႃး မိူဝ်ႈပီႊ 12.11.2016 တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ၽူႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ၶူးသုမၼ (ပီႊ2018-2019) ၵႂႃႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ် ယဝ်ႉၵႂႃႇမီး (4)ၸုပ်ႈယဝ်ႉ ၸုပ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉၸုပ်ႈၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၼ်ႈပီႈေၵႃႈသွၼ်ဝႆႉပၼ် ၽိုၵ်းဝႆႉပၼ် လုၼ်ႈၼွင်ႉၵႂႃႇတိတ်းတိတ်း ယႃႇေပပၼ်ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ လၢႆလၢႆယူႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်းယၢမ်ႈမီးမႃးလၢႆလၢႆေၵႃႉပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢၼ်သွၼ် တူႇရိယၼႆႉ ေတပဵၼ်ယူႇ ၸမ်ၸမ် (3)လိူၼ် တႃႇၸမ်ၸမ် (1) လိူၼ်သမ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်လႆႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၽၢႆႇလိၵ်ႈ ၽၢႆႇ Note မၼ်း Key မၼ်း ဢွၼ်တၢင်း ဝၢႆးလင်မႃး ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် ၸၢင်ႇၶိုၼ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၵွင်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢၼ်သွၼ် မၼ်း ၼိုင်ႈဝၼ်း ေတပဵၼ်ယူႇ (3)ၸူဝ်ႈမွင်းၶိူင်ႈ ၼႂ်း (3)ၸူဝ်ႈမွင်းၶိူင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လုၼ်ႈပီႈ ေတလႆႈသွၼ်ပၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸုပ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (5/6/7) တီႈ ဢွင်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်။
- ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸုမ်းတူႇရိယႃႇ
ၼႂ်းပီႊ (2020 - 2021) ၼႆႉ ၽူႈၵုမ်းထိင်း မၼ်းၵမ်းသိုပ်ႇ ေတပဵၼ် ၵဵမ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ၶူးၶမ်းပူႉ ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ သူၼ်းတုမ် ၊ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၊ ထတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၊ ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၊ ၶူးၵုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢွၼ်ၽိုၵ်းသွၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၶူးၸၢႆးေၼႃႇၶုၼ်ၶမ်း ထတ်းသၢႆမၢႆလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးၽိုၵ်းႄလႈ တူၺ်းၸွမ်းေသ လၢႆးငၢႆးပၼ်ေၶႃႈမုၼ်းတီႈ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၊ ၽၢႆႇဢွၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁဵတ်းတူဝ်ထူပ်းႄလႈ ထိင်းသိမ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈမၼ်းပဵၼ်ၸၢႆးႄၼ ၵႅမ်မၼ်းသမ်ႉပဵၼ် ၸၢႆးတိုၼ်းၶိူဝ်း ၸွမ်းၼင်မီးပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ် ႁဝ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉေသ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သွၼ်ပၼ်ၵၼ် မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ႁႅင်းၼႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇၵျိုၵ်ႈ ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ ေတဢမ်ႇမီးၽႂ် ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ ေတဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်ၵျိုၵ်ႈ ပၢႆးမွၼ်းၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ ပၢႆးမွၼ်းၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၵျိုၵ်ႈၶွင်ၵူၼ်းႁဝ်း ေၵႃႉၼိုင်ႈႄလႈ ေၵႃႉၼိုင်ႈ မၼ်းေၵႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မၼ်းေၵႃႈႁၼ်ပိူင်ပိူင် ပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၽိုၵ်းသွၼ်ပၼ် ၽၢႆႇတွႆႇတိုင်ႈ တူႇရိယႃႇၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈမီးလၢႆလၢႆလွင်ႈယူႇ
1) တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးၸႂ်
2) တွၼ်ႈတႃႇ ေတသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း
3) တွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်မီးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶဵင်
4) တွၼ်ႈတႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်း
5) ပၢႆးယူႇလီ
6) လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ
1) တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးၸႂ်
ၵၢၼ်တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းတွႆႈမၼ်းေၵႃႈလီ ၵူၼ်းထွမ်ႇမၼ်းေၵႃႈလီ သင်ၽႂ်လႆႈငိၼ်း လႆႈထွမ်ႇမႅၼ်ႈၺႃးယဝ်ႉ ႁႅင်းၸႂ် လွင်ႈသိူဝ်း လွင်ႈေၵျဵႃႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ် မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းမီး ႁႅင်းၸႂ်မႃး မီးလွင်ႈေတႃႇသူႈ ၶႅၼ်ႇတႃႉလႆႈမႃးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2) တွၼ်ႈတႃႇ ေတသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း
ေပႃးထွမ်ႇမႅၼ်ႈၺႃး ယိၼ်းႁၼ်ၺႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၽိုၵ်း ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ သွၼ်ဢဝ်ၼၼ်ႉေၵႃႈ ၶဝ်မီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်မႃး ၶဝ်ႈၸႂ်ပႃးၸႂ်မႃးၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵၢၼ်တွႆႇတိုင်ႈၼႆႉၵမ်းလဵဝ်။ ၽူႈၸိူဝ်းၶဝ်ႈ တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း တွႆႇတိၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၊ တႅမ်ႈၵႂၢမ်း ၊ ၸၼ်ႁၢင်ႈ ၊ တွႆႇၵွင်ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းလၢႆလၢႆ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ဢမ်ႇမီးၸႂ် ဢမ်ႇပႃးၸႂ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းသင်ေၵႃႈ မၼ်းေတမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပိူၼ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ တႃႇေတပႃးၸႂ်မႃးၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉေၵႃႈ တူႇရိယႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉထီႉၼိုင်ႈ တီႈၵၢႆႇၵႂႃႇၸူး ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3) တွၼ်ႈတႃႇတူဝ် မီးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶဵင် ၵၢၼ်တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈေတလႆႈ ၼင်ေသတွႆႇယူႇတၢင်းဝၼ်းတၢင်းဝၼ်း မၼ်းေၵႃႈ ေတလႆႈပၢႆ ေတလႆႈတူင်ႉၼိုင် သူပ်း ၊ မိုဝ်း ၊ တိၼ် ၊ တူဝ် ေတလႆႈတူင်ႉတူင်ႉၸွမ်းၵၼ် ေပႃးဢမ်ႇၼၼ် ေတဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်သင်။
ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၼႆႉေၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် လႆႈၽိုၵ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် လွင်ႈေတႉ ၵူႈၵမ်းၵမ်းႄလႈ တႃႇေတယိပ်းၶိူင်ႈမၼ်းေသ တွႆႇၸွမ်းၵၼ်ေသ ပၢႆၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ မိုဝ်း ၊ တိၼ် ၊ သူပ်း ၊ ယၢင်ႈပၢႆၸွမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ေပႃးဢမ်ႇၽိုၵ်းေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ ယွၼ်ႉလႆႈၽိုၵ်းႁဵတ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းႄလႈ မၼ်းၸၢင်ႇမႃးပၼ် ႁႅင်းတူဝ်ႁဝ်းလီလီၼၼ်ႉယူႇ။
4) တွၼ်ႈတႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်း
ေပႃးပဵၼ်ပၢင်ပွႆးယႂ်ႇပွႆးလူင်မႃး ယၢမ်းလဵဝ် သင်ဢမ်ႇပႃး ၸုမ်းတူႇရိယႃႇ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၊ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၊ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပၢင်ပွႆးၼိုင်ႈပၢင် ၸုမ်းတူႇရိယႃႇၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်လွင်ႈေသပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသဵင်ႈမၼ်း ယွၼ်ႉသဵင်တွႆႇမၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႄလႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸၢင်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းတၢင်းလင်မၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းေၵႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းေပႃးႁၼ်ထိုင် ဝႃႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းၶိုၵ်ႉ တွၼ်း ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်မီးၾၢင်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈဢၼ် ယဝ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လၢႆလၢႆၼႆေသ မၼ်းေၵႃႈ ၸၢင်ႇမႃးပဵၼ် ေသႇေလႇၼႃႈတႃ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်း ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းႄလႈ ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။
5) ပၢႆးယူႇလီ
ၵၢၼ်သင်ေၵႃႈယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈေသဢၼ် မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ယၢပ်ႇ ၵၢၼ်ၽိုၵ်း ဢွၵ်ႇႁိုၼ်လၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇ ႁဝ်းၼႆႉေၵႃႈမိူၼ်ၵၼ် လႆႈၽိုၵ်း ဢွၵ်ႇႁိုၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ဢွၵ်းလႆႈဝူၼ်ႉ ၊ တူဝ်လႆႈတူင်ႉ ၊ တိၼ်မိုဝ်း လႆႈတူင်ႉၼိုင် ၊
ပၢႆးၸႂ်ေၵႃႈၶိုၼ်ႈ ၊ လႆႈတူင်ႉတိုၼ်လႅတ်းသႅဝ်းၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းႄလႈ မၼ်းေၵႃႈ မႃးၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၶွင်ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ႁဝ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။ တႃႇေတပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉေၵႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ ေတလႆႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈၼမ်ေတႉေတႉ ေပႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈမိူၼ်ပိူၼ်ႈေၵႃႈ သွၼ်ဢမ်ႇထိုင်တီႈသင်။
6) လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ
ၵၢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းေသ တွႆႇၵွင် တွႆႇတူႇရိယႃႇ တႃႇေတဢွၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ေပႃးႁဵတ်းသၢင်ႈပၢႆၸွမ်းလင်လႆႈ ၸုမ်းတူႇရိယႃႇၼႆႉ ေၵႃႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းၼင်ၵၼ် ေတလႆႈမီးၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶိူင်ႈတွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈတၢင်းမူတ်းမူတ်း မၼ်းမီး (76)မဵဝ်း ၶိူင်ႈလႂ်ၶိူင်ႈၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းမီး တိုတ်ႈၽႂ်တိုတ်ႈမၼ်းေသ တႃႇႁႂ်ႈသဵင်မၼ်းေပႃးေတမႃးၶဝ်ႈ ၵၼ်လႆႈလီလီၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈေၵႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇ လမ်လွင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸုမ်းတူႇရိယႃႇ ႁဝ်းၶဝ်ႁူႉပွင်ၸႂ်ၵၼ်လီေတႉေတႉ။
ၵၢၼ်သွၼ်သင်ေၵႃႈယဝ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပၼ်ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်းႄလႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ဢမ်ႇသွၼ်သင် ဢမ်ႇၽိုၵ်းသင် ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ေသ ယူႇလၢႆလၢႆ ေတမီးတၢင်းႁူႉ ေတမီႈၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမီးမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈေလႃႇ ေတႃႇၼင်ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တႃႇသိုပ်ႇယူႇသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈေၵႃႈ တၢင်းလႆႈဢွၵ်ႇ တုင်းသွမ်း မိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၾၢႆၶုၼ် ဢၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈ တီႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸင်ႇႁႃ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းထိုင်ႁိူၼ်းယေး ၸုမ်းသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၵူၼ်းမိူင်း PDF ပၼ်ၾၢင်ႉ ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶူဝ်းဝႆႉထႅင်ႈ သင်ဝႃႈသဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇႁႂ်ႈလႆႈပၢႆႈၶိုတ်းတၼ်း ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်လိူၼ်မေႊ 2022 ၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ႁူဝ်ၵူၼ်းႁဵင်ပၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈဝႆႉ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇတၢမ်ၽၢၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် သူၼ်ႁႆႈၼႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈသိုၵ်းသိူဝ်တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးတိုၵ်ႉမီးၼမ်၊ ပၢင်တိုၵ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ၸုမ်း PDF ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၾၢင်ႉတိူၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း တူဝ်ႈတၼ်း ဝႆႉၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈသီႇသႅင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ PDF ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈၼၼ် ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တႄႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉယူႇသေတႃႉ တႃႇတေပၢႆႈတႄႉ ပႆႇဝႃႈႁိုဝ်၊ ယွၼ်ႉလူဝ်ႇႁဵတ်းႁႆႈ/ ႁဵတ်းၼႃး။ ပေႃးဢမ်ႇ ႁဵတ်းၼႃးပီၼႆႉ ပီတေမႃး တေဢမ်ႇမီးသင်ၵိၼ်ယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၾၢႆၶုၼ် ဢၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈဝႆႉတီႈဢိူင်ႇတၢမ်ၽၢၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၼႆႉ မီးႁူဝ်ၵူၼ်းႁဵင်ပၢႆ။ မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်မေႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး တင်းၼမ် ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵိုတ်းဝႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
“ပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈ 10 ဝၼ်းပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈဢိူင်ႇတၢမ်ၽၢၵ်ႇၼႆႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တေၵိုတ်းမွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ယူႇဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်းယေးပီႈၼွင်ႉၽႂ်မၼ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်းဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် တိုၵ်ႉသုၵ်ႉယုင်ႈ လွင်ႈသိုၵ်းသိူဝ် တိုၵ်ႉတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃး ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇလႄႈ ပႆႇပဵၼ်မိူဝ်း။ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႃႈႁႄလႄႈ ဝၢၼ်ႈလိၼ်ပူၵ်ႇလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ”- ၽူႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးသိုၵ်း တီႈသီႇသႅင်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မွၵ်ႈ 200 ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉတီႈၼႂ်းဢိူင်ႇတၢမ်ၽၢၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၽၵ်းၶဵဝ် ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႊ 2022 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတင်း ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ပဢူဝ်း PNO ႁူမ်ႈၵၼ်ပိုတ်း ယိုဝ်းတင်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇယဵၼ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼပ်ႉႁဵင် လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေး တီႈယူႇၵၼ်။


text:
မိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ (IPA: [mɤ́ŋ pʰyɑ᷆k]), (မၢၼ်ႈ: မိုင်းဖြတ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Monghpyak), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengphyaak]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 24.07.2021 ပဵၼ်ဝၼ်းမီးမင်ၵလႃႇ ဝၼ်းလီဝၼ်းမျၢတ်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ တီႈဢၼ်ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶူးသွၼ်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် တီႈလႆႈၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ႁႂ်ႈေပႃးႁွတ်ႈထိုင်ၸွမ်ႁွတ်ႈထိုင်ပၢႆ မီးၸၼ်ႉၸွမ် လွႆတႆးလႅင်းႁဝ်းမႃးၼႆႉယူႇ။ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 24.07.2021 ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၶူးသွၼ်ႄလႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (4)ထိုင် ၸၼ်ႉ (12)ဢိၵ်ႇပႃး ေပႃႈႄမႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ (533)ေၵႃႉ။ ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ပိုတ်ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢႆးယိင်း မီး (8)ေၵႃႉေသ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း ၸဝ်ႈၵႅမ်(1) ၸွမ်ႁၢၼ်ၸၢႆးယီႈ ၊ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်လၢၼ်တႆး ႄလႈ ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လွႆတႆးလႅင်း ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် လွၼ်ႉတႆး ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ သပ်ႉလႅင်းႄၼၵႂႃႇ လွင်ႈလႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ႄလႈ ၽႃႇသႃၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ပၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ ၼႂ်းပီႊ 2021-2022 ၵႂႃႇယူႇ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း တီႈလႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၵႂႃႇႄလႈ ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵႂႃႇပႃး တီႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶူးသွၼ်ႄလႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ေတမီးယူႇလၢႆလၢႆႁူဝ်ေၶႃႈ။ မိူၼ်ၼင်
- လွင်ႈေယးၵႃတၢင်းပဵၼ်
- ႁႂ်ႈမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
- ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
- လူဝ်ႇမီးႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ လီလီ
- ၽႃႇသႃၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်
- ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈေတႃႇၵၼ်
- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းမိူင်း မိူဝ်းၼႃႈ
ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇပႃးတၢင်းၼမ်ယူႇ။
- လွင်ႈေယးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်
ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈေၵႃႉၼႆႉ ၶႂ်ႈမီးငိုၼ်းၶမ်းၵႃႈႁိုဝ်မီး ၶႂ်ႈမီးၼႃႈတႃလီၵႃႈႁိုဝ်မီး ေပႃးၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလီဢမ်ႇၶႅမ်ႉေၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပွင်လွင်ႈသင်။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ေယးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ မီးလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ မီးလူင်ၵႂႃႇၵူႈမိူင်း မီးငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးေယးၵႃႇသင် ဢမ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်သင်မႃး။ မိူၼ်ၼင်ၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁဝ်းၶဝ်ေၵႃႈ ၵဝ်ၵမ်းၵမ်းၵႆႉလၢတ်ႈယူႇတႃႇေသႇေသႇ လွင်ႈႁႂ်ႈေမႃယူႇေမႃၵိၼ် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၾၢင်ႉေယးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် 19 ၼႆႉယူႇတႃႇေသႇ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵဝ်ႇၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶဝ် ေပႃးၶႂ်ႈၶၢၼ်ႉငိၼ်းယဝ်ႉယူဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵဝ်ၵႆႉၵႆႉလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ၾၢင်ႉေယးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ယွၼ်ႉႁဝ်းႁၵ်ႉၵၼ် ယွၼ်ႉႁဝ်းၵူဝ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်ေၵႃႈ ၵူဝ်မၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇႄလႈ လႆႈလၢတ်ႈလႆႈ သင်ႇလူင်းၵႂႃႇတီႈၶဝ်တႃႇေသႇယူႇ။ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇသူၶဝ်ေတလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ဢဝ်လီလီ တွၼ်ႈတႃႇသူၶဝ်ေတသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးလႆႈလီလီ ယႃႇႁႂ်ႈေယးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ၶဝ်ႈမႃးၸူးသူၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၵႂႃႇၵၢၼ်မႃး ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵူၼ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းေသ ၵူတ်ႇထတ်းယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈဢမ်ႇမႃးၸွမ်းပိူင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းလၵ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉေၵႃႈ သင်ထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃး ထူပ်းႁၼ်ၺႃး ေတဢဝ်ဢေယးၵႂႃႇထိုင်တီႈယူႇ ယွၼ်ႉႁဝ်းေၵႃႉလဵဝ်ေသ ၸၢင်ႇဢဝ်ၸိူဝ်ႉမႅၼ်းမႃး ႄၽႈၵႂႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉယႃႇႁႂ်ႈမီး။
- ႁႂ်ႈမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ယဝ်ႉ သွၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉ ယႃႇေပသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လၢႆလၢႆ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သူၶဝ်လူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးၼမ်ၼမ် ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းေတႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ေတလႆႈႁဵၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူႉ တွၼ်ႈတႃႇေတပဵၼ်မႃးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သွၼ်ႁဵၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ယဝ်ႉၵႂႃႇလၢႆလၢႆဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီးၸၼ်ႉၸွမ်မႃးယဝ်ႉ သူၶဝ်ေတလႆႈႁဵၼ်းႁူႉဢဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တွၼ်ႈတႃႇေတဢမ်ႇၵႂႃႇပဵၼ်ၶီႈၶႃပိူၼ်ႈ တူၵ်းလွၵ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ ေပႃးၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵိူတ်ႇၼႂ်းၽႅၼ်လိၼ်ၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတွၼ်ႈတႃႇေတၶဝ်ႈမႃးႁဵၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်းႄလႈ ႁဵတ်းသိုၵ်းၵၼ်ၵူႈေၵႃႉသင် ဢႃႇယုတဵမ် 18 မႃး။ ေပႃးမႃးတူၺ်း မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈေၵႃႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉမီးႁဝ်းၶႃႈ ၶဝ် (10)ေၵႃႉ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းသိုၵ်းၸွမ်းၵၼ် ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမႃးၵူၼ်း ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉလိူဝ်ေသႁဝ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇလိူဝ်ေသႁဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းပႅတ်ႈမူတ်း လိုၼ်းသုတ်းၵိုတ်း ႁႃးသွင်ေၵႃႉ ( ၸဝ်ႈၸၢႆးယီႈ) ၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းသိုၵ်းယူႇၼႆႉ။ ၵဝ်ေၵႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉေသပွၵ်ႈဝႃႈ ေတမႃးႁဵတ်းသိုၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်းေပႃးတၼ်ႇၼႆႉ ယၢမ်ႈဝူၼ်ႉဝႆႉဝႃႈ ေတႁဵတ်းသိုၵ်း (5)ပီႊယဝ်ႉေၵႃႈ ေပႃးယဝ်ႉၼႆၵူၺ်း ၵူၺ်းၼႃႇလိုၼ်းသုတ်းမႃး ဢိင်ႇၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈေသ လႆႈႁဵတ်းသိုၵ်းမႃးေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
ႁဵၼ်းႁူႉဢဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလီလီ မီးပၺ်ႇၺႃႇမႃးယဝ်ႉ ယႃႇေပမီးမႃႇၼႃႉ ေတႃႇၵၼ် ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႆးႁဝ်း ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ လူႉၵွႆႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵဝ်ဢွၼ်ႁူဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ၼၢႆးၶိူဝ်းသႅင် ၶဝ်တၢင်း ပီႈသၢင်ႈမၢတ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်လၢႆလၢႆ မႃးၺႃးၵၼ် ယွၼ်ႉၵႂၢမ်းဢိင်းၵိတ်ႉဢွၼ်ႇၼိုင်ႈေၶႃႈသွင်ေၶႃႈၵူၺ်း ထိင်ႇၵၼ်ေမႃးၵၼ်ေပႃးဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးေသပွၵ်ႈ ယွၼ်ႉေၶႃႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈတူဝ် သွင်တူဝ်ၵူၺ်း ပၢင်ၵုမ်ႇဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးေၵႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ၵဝ်ေၵႃႈဝႃႈႁင်းၶဝ်ေသယဝ်ႉ တီႈဢၼ်သူၶဝ်ထိင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵဝ်ဢမ်ႇႁူႉၵႂၢမ်းဢိင်းၵိတ်း လိၵ်ႈဢိင်းၵိတ်ႉႄလႈ ၵဝ်ေၵႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႇႄၵႈၶၢႆပၼ်သူၼႆေသယဝ်ႉၵႂႃႇ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သူၶဝ်ႁဵၼ်းႁူႉဢဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ လူဝ်ႇႁဵၼ်းႁူႉဢဝ် ႁႂ်ႈႁူႉပႃးတၢင်းႁူႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈေမႃလိၵ်ႈလၢႆလၢႆ ေမႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၽႃႇသႃလၢႆလၢႆၽႃႇသႃယဝ်ႉေသ ဢမ်ႇေမႃႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ၸႂ်ႉသင်ဢမ်ႇပဵၼ် လၢတ်ႈသင်ဢမ်ႇႁူႉသုင်တႅမ်ႇၼၼ်ႉ ယႃႇေပႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁူႉလိၵ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇႁူႉလၢႆး ဢမ်ႇေမႃႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်လႃးလႃး။ မီးၸၼ်ႉသုင်မႃးယဝ်ႉ ယဝ်ႉႁဵၼ်းသုင်မႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယႃႇေပဝႆႉၸႂ်မႃႇၼႃႉေတႃႇၵၼ် ႁႂ်ႈေမႃၽွမ်ႉၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း။
- လူဝ်ႇမီးႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလီလီ
ေပႃးမီးႁူင်းႁဵၼ်း ေပႃးသွၼ်ႁဵၼ်းေၵႃႈ လူဝ်ႇမီးပႃးႁူင်းတူၺ်းလီမိူၼ်ၵၼ် ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈႁႃေၶႃႈမုၼ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း။ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇႄတႉႄတႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၶႆႈမီးထိုင်ၸၼ်ႉလႂ်ထိုင်ယဝ်ႉ သင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈလီလီ ပပ်ႉလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးေၵႃႈဢမ်ႇေပႃးမီးသင်ၼႆၸိုင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းဢဝ်လွင်ႈ လဵဝ်ၵူၺ်း တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ တၢင်းၼွၵ်ႈ ေၵႃႈဢမ်ႇမီးၼႆၸိုင်ႈ မၼ်းေၵႃႈဢမ်ႇပွင်ႇလွင်ႈသင်။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈတီႈပိူၼ်ႈၼႆႉ ပိူၼ်ႈၵမ်ႉဢမ်ႇလူဝ်ႇၵူၼ်းပႂ်ႉသင် ပိူၼ်ႈဝႆႉၵွင်ႈထႆႇ CCTV လူဝ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၽႂ်မႃးဢဝ်ပပ်ႉသင် ၽႂ်မႃးႁႃလူဢၢၼ်ႇပပ်ႉသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၼႂ်းၽူင်းေသ ထတ်းတူၺ်းႁၼ်လႆႈမူတ်း။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တၢင်းပပ်ႉၼႂ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ။ ၵၢၼ်လူလိၵ်ႈလူလၢႆးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သၢႆႁိူင်လႅင်းတွၼ်ႈတႃႇ ၽဝၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈေၵႃႉ ၽႂ်ဢမ်ႇလူလိၵ်ႈ ၽႂ်ဢမ်ႇဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈေၵႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈ။
- ၽႃႇသႃၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်
ၼႂ်းၽႃႇသႃၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ပၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ လၵ်းလၵ်းမၼ်းလူဝ်ႇမီးယူႇ (3)လွင်ႈ 1) ပိုၼ်းတႆး 2) ပိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ 3) ပိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႆးႄလႈ ပိုၼ်းလူမ်ႈၾႃႉ ေပႃးဢမ်ႇ ႁူႉပိုၼ်း ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉ တႃႇေတၵႂႃႇေတႃႇသူႈၵၢၼ်မိူင်း တွၼ်ႈတႃႇေတမႃးပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၸႂ်မၼ်းမီးေဢႇၼႃႇ ၵူၼ်းႁူႉပိုၼ်း ၵူၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းမီးၸႂ်ႁၵ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတႃႇေသႇ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝႃးမိူဝ်ႈသိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ပိုၼ်းပႃႇလင်ႁဵတ်းၽိတ်းမႃးသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းေတလႆႈေမႃလူဢၢၼ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ထတ်းသၢင်ႈေသ ယႃႇႁႂ်ႈႁဵတ်းၽိတ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼႂ်းပၢၼ်သူၶဝ်။ ေပႃးလီေၵႃႈဢဝ် ေပႃးဢမ်ႇလီေၵႃႈ ယႃႇဢဝ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉမၼ်းတိုၼ်းမီး။ ပိုၼ်းဝၼ်းလင် တီႈႁဝ်းလႆႈ တူၵ်းလွၵ်းပိူၼ်ႈမႃး တီႈႁဝ်းလႆႈသုမ်းမၢၼ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းေတလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ ယဝ်ႉပိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶိူဝ်းသင်မႃး ယဝ်ႉေၵႃႈတႆးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးႄလႈ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းေတလႆႈေမႃႁူႉၶိုၼ်းပိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဝ်းၶိုၼ်း။ ၵၢၼ်မိူင်းႄလႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ ေတၶၢတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉပိုၼ်း ၽႃႇသႃပိုၼ်းၼႆႉမၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼႂ်းၽႃႇသႃ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇပႃး ၽႃႇသႃႇပိုၼ်းတႆးႁဝ်းပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
- ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈေတႃႇၵၼ်
ႁဝ်းၼင်ၵၼ်လူဝ်ႇမီးၸႂ်လွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈေတႃႇၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ် လွင်ႈၽိတ်း လွင်ႈထုၵ်ႇမၼ်းတိုၼ်းမီးမႃးၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ယႃႇေပဝႆႉၸႂ်ၸင်းပႅင်းေတႃႇၵၼ် ၵၢၼ်ၸင်းၵၼ် ၵၢၼ်ေသႉႄၼးၵၼ် ၵၢၼ်ဢမ်ႇၼႃႇလူဝ်ႇၵၼ် ၵၢၼ်ၶႃႉၶိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယႃႇေပၽိုၵ်းၽုၵ်ႇဝႆႉၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉလႃးလႃး။ လူဝ်ႇေမႃလိူၵ်ႈႁဵတ်းေၵႃႉ တၢင်းၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉ ယူႇၸွမ်းၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉ ႁဝ်းေၵႃႈၸၢင်ႇပဵၼ်ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉ ယူႇၸွမ်းၵူၼ်းပႅတ်ႈလၢႆႁဝ်းေၵႃႈၸၢင်ႇယဵၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းပႅတ်ႈလၢႆ ၵၢၼ်ႁဝ်းယူႇႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ်ၼႆႉ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးၸႂ် ေမႃယဵၼ်ႉၵၼ်ႈေတႃႇၵၼ်ႄလႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸွမ်းၵၼ်။ ယႃႇေပဢဝ် မႃႇၼႃႉ ေတႃးသေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း မၼ်းၸၢင်ႇမႃးတုမ်ႉတိုဝ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၵူၺ်း။
- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းမိူဝ်းၼႃႈ
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ႄတႇႁူင်းႁဵၼ်းၽၢၵ်ႇထိုင် ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၼ်ႉၸွမ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သူလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၶမ်း သူလႆႈသဵင်ႈသင်မႃးလၢႆလၢႆ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း တီႈၼႆႈ မုၵ်ႉၸုမ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းေသ ပူၵ်းတင်ႈပၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း သွၼ်ႁဵၼ်းပၼ်သူၶဝ်လၢႆလၢႆ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႃႈဢဝ်ငိုၼ်းသင်တီႈသူၶဝ်ေသလွင်ႈ လိူဝ်ေသသူၶဝ်လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းႁူႉဢဝ်လွင်ႈ လဵဝ်ၵူၺ်း ယႃႇေပဝႃႈမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်းတီးငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ သူၶဝ်ေတလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းလႃႇ ေတႃႇၼႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းတၢင်း ထုၵ်ႇပၼ်ပႃးငိုၼ်းလိူၼ်သူၶဝ်ထႅင်ႈေသ။ ဢမ်ႇမီးၶဝ်ႈသူၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ် ဢမ်ႇမီးပပ်ႉသူၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇတီႈႁဵၼ်းသူၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈယၢပ်ႇသင် မုၵ်ႉၸုမ်းပူၵ်းပွင် ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်သူၶဝ်မူတ်းမူတ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် သွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သူၶဝ်လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉပၼ်သူၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ သူၶဝ်လူဝ်ႇၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ်သိုပ်ႇယၢင်ႇၸွမ်းႁွႆးတိၼ်ၵဝ်ၵူၺ်း ေပႃးဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၼုမ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းေတဢမ်ႇမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သူၶဝ်ယႃႇေပလူင်လိုမ်းလႃးလႃး။ ယူႇၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်း ၵိၼ်ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်း ႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈဢဝ်ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၼႆႉ ႁဝ်းေၵႃႈလူဝ်ႇၶိုၼ်းေမႃတွပ်ႇၵုင်ႇမုၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၶိုၼ်းယူႇ။
ယွၼ်ႉၼၼ် မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ယဝ်ႉလူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၵႂႃႇ ယႃႇေပၶၢၼ်ႉယႃႇေပၶႂ်ႈဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း။ တႃႇေတဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢဝ်မိူင်းႁဝ်း ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃၼမ်ၼမ် သင်ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းဝၼ်း ဢမ်ႇႁဵၼ်းဝႆႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်းၼႃႈမႃး ႁဝ်းၸၢင်ႇလႆႈပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႃႈလဵၵ်ႉႄလႈ တူၵ်းတႅမ်လိူဝ်ေသၼႆႉထႅင်ႈ။
- သႅင်သိုၵ်း (ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၸူႉေသတႅမ်ႈ)
- www.saisengserk.com


text:
သူးၸဝ်ႈၼၢင်းသုၸၼ်ႇတီႇ 2021
ပိုၼ်းလင် သူးၸဝ်ႈၼၢင်းသုၸၼ်ႇတီႇ
သူးၸဝ်ႈၼၢင်းသုၸၼ်ႇတီႇ (Sao Thusandi Leadership Award) ပဵၼ်သူးဢၼ်ၸဝ်ႈ ဢိင်းငႄး သႃးၵျိၼ်း (Inge Sargent) ႁွင်ႉၸဝ်ႈၼၢင်းသုၸၼ်ႇတီႇ ၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် မႁႃႇတေႇဝီႇ မိူင်းသီႇပေႃႉ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2008။ သူးၸဝ်ႈၼၢင်း သုၸၼ်ႇတီႇ မီးယိူင်းဢၢၼ်းမွပ်ႈယိုၼ်ႈဢဝ် ၵုင်ႇမုၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် မိူင်းတႆးႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇႁၵ်ႉသႃ ၾိင်ႈထုင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်လႆႈႁပ်ႉသူး ၸဝ်ႈၼၢင်း သုၸၼ်ႇတီႈ ႁူမ်ႈ 13 ၵေႃႉ။ ၽူႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ လႆႈႁပ်ႉသူးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းသူး 4,000 တေႃႇလႃႇ (USD)။


text:
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးမီးၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉသွင
်ၵေႃႉ လိူဝ်သေမေႃၶႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်ပ ိူၼ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမေႃသင်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ပေႃးမီးၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉသွ င်ၵေႃႉ ဝူၼ်ႉသၢင်ႈတႃႇ တေႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၢၼ်း လိူဝ်သေၵိၼ်လဝ်ႈ ဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းၵၢၼ်သင်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၢၼ်း လိူဝ်သေယိပ်းပပ်ႉလူဢၢၼ်ႇလိ
ၵ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးႁၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၶိုၼ်ႈယ
ႂ်ႇ ၵူဝ်ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်လႆႈၶိုၼ ်ႈယႂ်ႇမီးလိူဝ်သေႁဝ်းၵႆႉၵႆ ႉႁၼ်ယႃႉၵၼ်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ ဝူၼ်ႉပၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပႃ းၸွမ်း။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးပဵၼ်ပိူၼ်ႈတႄႉမေႃၵဵ
င်ၸႂ်ၼႃႇ ပေႃးႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ်ပႄႉပုၼ်ႈၵၼ်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ပေႃးႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်တူၺ်းၵၼ် ၽွမ်ႉၵၼ် ႁၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ ်တုၵ်ႉၶမႃး မေႃၽွမ်ႉသေၸွႆႈၵၼ်။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈၶႂ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၼပ်ႉထိုင်ၵၼ်သင်
ၶႂ်ႈဢဝ်ၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ဝႃႈလၢ ႆလၢႆ။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈလီ ဢဝ် ၵႆႉမီးၵၢၼ်ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼ မ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၢၼ်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၼ်းမႅၼ်ႈတီ
ႈမၼ်း။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ဢဝ် HR ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇၼႃႈ။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၢၼ်ၶၢဝ်းယၢမ
်းလိူဝ်သေငိုၼ်း။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းပဵၼ်ယႂ်ႇသေႁႃ ငိုၼ်း။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ႁၼ်ပိူၼ်ႈလီလိူဝ်သေႁဝ်း။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ႁၼ်တူဝ်ႁဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်
း လီလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ၽႂ်မေႃလၢတ်ႈ ၽႂ်မေႃၶဝ်ႈႁႃၶုၼ် ၽႂ်ဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်း တိုၼ်းလႆႈပဵၼ်လီ။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ၽႂ်သိုဝ်ႈယူဝ်း ၽႂ်ၶတ်းၸႂ်ၵၢၼ် ၽႂ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလီ။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ၵျိႃၵ်ႈပွႆး ၊ ၵျိႃၵ်ႈသႃႇ ၊ ၵျိႃၵ်ႈၼူင်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီသ
ေ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇပိူၼ်ႈ။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ၵၢၼ်တုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ် ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ဢဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွင်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၼူင်ႈၶူဝ်းၶိုၵ်ႉၶ ိုၵ်ႉသေႁဵတ်းပွႆး။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ၸႅၵ်ႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႇသုင် ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းပဵၼ်ယႂ်ႇသေ မီးမႃႇၼတေႃႇၵၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ဝႆႉၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄ
ႈ ၶုၼ်ပႅင်းၵၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉၸႅၵ်ႇၵဝ်ၵဝ်မႂ်းမႂ ်း။
ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်တႆးထၢင်ႇလဵၵ်ႉတ
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Technology
ပၢႆးၸၢင်ႊဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈမိုဝ်း(tool)လႄႈတၢင်းမေႃ(craft)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈပၢႆသၢႆႊလႄႈပၢႆးၸၢင်ႊၸၢၵ်ႈ(ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ) ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်သေ ပၢႆးၸၢင်ႊၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈမီးမႃးလၢႆလၢႆမဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ technology ၼႆႉ ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းလုၵ်ႉတီႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉဢၼ်ဝႃႈ technologia ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇတႄႇမၼ်း ပၢႆးၸၢင်ႊတၢင်းမေႃၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈမီးၽဵင်ႈၽဵင်ႈ(ယူဝ်းယူဝ်း)သေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇမီးၵၢၼ်မၢႆတမ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း မီးပၢႆးၸၢင်ႊ လၢႆးၵုမ်းၾႆးသေလႄႈ ၸင်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ တိူဝ်းလီၵိၼ်လီငၢၼ်ႈမႃး၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်မေႃၶူင်ႊသၢင်ႈမၢၵ်ႇၼိမ်း(Wheel)သေလႄႈ တိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်းၵူၼ်းႁဝ်းငၢႆႈငႅမ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈတၢင်းႁုၼ်ႈမုၼ်းပၢႆးၸၢင်ႊယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁူင်းၽိမ်း၊ ၽွင်ႊၽွင်ႊ(တႄႇလီႇၾူၼ်း) လႄႈ ဢိၼ်းတႂ်းၼႅတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၶၢမ်ႈလႆႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသၢၼ်မႃးသေ ၸၢင်ႊၵပ်းသိုပ်ႇသိုဝ်ႇသၢၼ်တေႃႇတင်းလုမ်ႈၾႃႉမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ (တၢင်းမေႃ)ၵူႊဢၼ် လႆႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႊတႃႇလွင်ႈငိမ်းယဵၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊမဵဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်းၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် လုၵ်ႉတီႈဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ႁဵတ်းၶိူင်ႈယိပ်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈသေ သမ်ႉပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇထိုင်မႃးၸၼ်ႉလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၼိဝ်းၶလီးယႂ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးၸၢင်ႊၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼိူဝ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းလႄႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ဝႆႉယူႇၵူႊလၢႆးလၢႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးတေတူၺ်းတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃႈ ပၢႆးၸၢင်ႊၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်းမီးမႃးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ယုၵ်ႉမုၼ်းပၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈတိူဝ်းမီးလွင်ႈယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၵၢႆႇလူၺ်ႈပၢႆးမၢင်ႊၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ သမ်ႉပိုၼ်ႊဢွၵ်ႇပႃး ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၸၢင်ႊသၢင်ႊတေႃႇ ၶူဝ်းငဝ်းတိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅင်ႊလူမ်း၊ လႅင်ႊလိၼ်၊ လႅင်ႊၼမ်ႉ မီးလွင်ႈဝူၺ်ႈႁင်ႈ(pollution) ၼႆၵေႃႈ မီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈတေႉမၼ်းၸိုင် တေႃႇထိုင်ႁၼ်ႉတေႃႇလဵဝ်တႄႉ ၽူႈဢၼ်မေႃႁုၼ်ႈမုၼ်းလႆႈပၢႆးၸၢင်ႊၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယမ်လႆႈဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးၸၢဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵွၺ်းၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈၶူၼ်ႉထူပ်းၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊသေ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်မႃးဝႃႈ ပရၢႆးမဵတ်ႉ(Primate)လႄႈ ပႃလူင်မိူင်း(Wale)မၢင်ႊၽွင်ႈၵေႃႈ မေႃၶူင်ႊသၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈမိုဝ်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မေႃသွၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႆႈပႃးၼႆယူႇယဝ်ႉ။


text:
element
ဢိင်းၵလဵတ်ႈ [မူၼ်ႉမႄး]
သဵင်ဢွၵ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး]
ႁိၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး]
element (တူဝ်ၼမ် elements)
- (ၶူဝ်း ၶွင်)တွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈ၊ လူဝ်ႇ၊ လွင်ႈ ၸူမ်း၊ တိူဝ်ႉၸႂ်ဢိတ်းဢီႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်ဢိတ်း ဢီႈ၊ မူႇၸုမ်း၊ ၸုမ်းထၢတ်ႈၼမ်ႉ၊ လိၼ်၊ ၽႆး၊ လူမ်း၊ ၼႂ်းၵူၼ်း၊ ထၢတ်ႈ လူင်သီႇပိူင်၊ ၾိင်ႈၾႃႉဢႃးၵၢတ်ႇ(ရႃႇသီႇဢုတု)၊ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း၊ ၶူင်း၊ တီႈယူႇသဝ်းသတ်း။
- the four element, ထၢတ်ႈမႁႃႇၽူတ်ႈသီႇပိူင်(လိၼ်၊ ၼမ်ႉ၊ ၽႆး၊ လူမ်း)။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး]
- ↑ English-Shan Pocket Dictionary (2009), Ven.Pannasiri Saipon (Dhammacariya, M.A.,Sri Lanka)


text:
ၶုတ်းသႅင်ၶုတ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ – ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်
ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ ပီ 2013 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆထမ်မသႃမိ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸဝ်ႈသင်ႇၶလႄႈ ၸဝ်ႈၸရေးၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈဝတ်ႉဝိႁၢၼ် ဢွင်ႇမျေႇၽုင်ႇသႃႇ ၵျွင်းတႆးၵဝ်ႈလၵ်းၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၶေႃႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၶွင်ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ သႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၶုတ်းသႅင်ၶုတ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ” ပွင်ႇဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉသွၵ်ႈႁႃတၢင်းႁူႉၼႂ်းလိၵ်ႈလူင် ဢၼ်မီးၵႃႈ ၶၼ်ယႂ်ႇလူင် ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉ ႁူဝ်လွႆ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼႂ်းလိူၼ် တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2014၊ ႁဵတ်းႁွမ်းၵၼ်တင်းပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉႁူင်းထမ်းလူင် တီႈဝတ်ႉႁူဝ်လွႆ၊ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇၸႃႇတိၸဝ်ႈၶူး လူင်သေ သမ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈ ႁဝ်းလႆႈႁႃႈသိပ်းပီတဵမ်လႄႈ ပဵၼ်ပႃးပၢင်ပွႆးႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီ လူႇတၢၼ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ပီၵွၼ်းၶမ်းလႂ်လႄႈ ပဵၼ်ပွႆးယႂ်ႇလူင် ၵိုၼ်းတႄႉၵိုၼ်းဝႃႈယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ႁဵတ်းတီႈၵျွင်းၵၢင်မိူင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2015၊
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းသီႇ ႁဵတ်းတီႈၵျွင်းၵျိၼ်းတေႃႇယၢၼ်ႇ(ၵျွင်းပုတ်ႉထၶွင်ၸၢဝ်းၶႄႇ) တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၼ်းတလေး) ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2016၊
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႃႈ ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉပိတၵတ်ႈ(ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး) လႄႈတီႈဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇ ဝဵင်းပၢင်လူင် ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2017၊
ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွၵ်ႈၵမ်းႁူၵ်း ႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉဢွင်ႇၶျၢမ်းသႃႇ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈလူင်(ပျိၼ်ႇဢူးလုၼ်ႇ မေႇမျဵဝ်ႉ) ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 2018။
တင်ႈတႄႇပီ2013မႃးသေ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၽၢႆႇႁၵ်ႉသႃမႅတ်ႇပႅင်း လိၵ်ႈၵဝ်ႇလိၵ်ႈမွၼ် ဢိၵ်ႇၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းလွင်ႈလိၵ်ႈလူင် ဢၼ်ၶူးမေႃလိၵ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶိုပ်ႈ ၼႃႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းတွၼ်းမႃးၼမ်တႄႉတႄႉ။ ၽွင်းၶၢဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉၼၼ်ႉ လိူဝ်သေမၢႆ ၶပ်ႉလူၼႄၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉယဝ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈပၢင်ၽိုၵ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင် ပၢင်ၽိုၵ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈမႆၢ လိၵ်ႈလူင် လႄႈ ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉမူႇၸုမ်းတႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉလ်ႂယဝ်ႉ။