text:
ဝၢႆးပိုတ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ ၼႂ်းပီ 2015 ယဝ်ႉ၊ မိူင်းတႆးတင်းမိူင်းၶၢင် တေပဵၼ်မႃးပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈ/ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၸဝ်ႈပၢႆး မၢၵ်ႈမီးၶဝ် ႁိမ်ၸိင်းၵၼ်။ ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိတ်ႇၶႂၢင်ပိူဝ်ႈတႃႇ ပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ် မၼ်း။
ဝၼ်းထိ 30/09/12 တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် ယၢမ်း 09:00 မူင်းတေႃႇထိုင်ဝၢႆးဝၼ်း ယၢမ်း 16:00 မူင်း၊ ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်း EBO ၵမ်ႉထႅမ်သေ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶ ၸၼ်ႉၸွမ်တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ) ၸဝ်ႈမႁႃပၼ်ယႃး ဢွၼ်ႁူဝ်၊ ဢိၵ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်း “ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ 2015 ၊ တိုဝ်ႉတၢင်းလႄႈ လွင်ႈၶတ်းတႃႉ” တီႈၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။ မီးၸဝ်ႈပၢႆးမေႃ လၢႆလၢႆၸဝ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း မိူၼ်ၼင်ႇဢႃးၸၢၼ်ၶျႃးယၼ်း ဝတ်းထၼ ၽူးတီႇ၊ ၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် ၵဵင်းမႆႇ။ ဢႃးၸၢၼ်သူမ်ရိတ်း လိုဝ်းၶျႆး၊ ထီႊဝီႊထႆး ၶျွင်ႉ 3 (ၵၢင်ၼႂ်)၊ ပဵၼ်ပႃးၶူးသွၼ်တီႈၸၼ်ႉ ၸွမ် ထမ်းမသၢတ်ႇ ၶူင်းၵၢၼ်ဢေႊသျိူဝ်ႊၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ ဢႃးၸၢၼ်ၵိတ်ႇတီႇ ၽူဝ်းၵိတ်ႇတီႇ၊ ၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် ဢေႊပႅၵ်ႊ (ABAC)။ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊထႃၼီး ထိတဝိရိယူဝ်း၊ ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းဝဵင်းႁႅင် ပရိယတ်ႉသိုၵ်ႇသႃႇ။ ၼၢင်းၶိၼ်ႇငဵင်း ၸၢၼ်ႇ ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းႁဝ်း (We Women Foundation) ။ ဢႃးၸၢၼ် တုၼ်းလယၽၢၵ်ႉ ပရီႊၶျႃးရတ်ႉ၊ ၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်ထမ်းမသၢတ်ႇ၊ ၶူင်းၵၢၼ်ဢေႊသျိူဝ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (SHAN) မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႄႁူဝ်ႁုပ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃၶဝ်မွၵ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းမႃးတင်းသဵင်ႈလႄႈၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈၶွတ်ႇယွတ်ႈလူပ်း လိုၼ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း။
ဢႃးၸၢၼ်တုၼ်းလယၽၢၵ်ႉ ပရီႊၶျႃးရတ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆး ဢေးသျိူဝ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မိူင်းတႆး မိူင်းၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းလၢႆလွင်ႈသေ ၸၢင်ႈပဵၼ်တီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃႇဢႃႇၼႃႇ)ၶဝ် မႃးႁိမ်ၸိင်းၵၼ်၊ ယွၼ်ႉမီးၶူင်းၵၢၼ်ဝၢင်းတေႃႈ ၵႅတ်ႉသ်/ၼမ်ႉမၼ်း၊ မီးၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ/မေႃႇ တိုင်း/ႁႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးမေႃႇၶမ်း၊ ဢွၵ်ႇႁႄႈယူႊရေႊၼဵမ်ႊ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးမီးႁႅင်းၽလင်း ငၢၼ်း (Energy) ၼမ်ႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းလၢဝ်းပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇ (Battery) ၶွင်ဢႃႊသျႅၼ်ႊ၊ ၵူၺ်းၵႃႈမိူင်းလၢဝ်း ဢမ်ႇ ၵိုတ်းၼမ်ယဝ်ႉလႄႈ ပိူၼ်ႈၸၢင်ႈၶၢႆႉမႃးၸူးတီႈ မိူင်းတႆး/ၶၢင်။ ၸိုင်ႈမိူင်းယႂ်ႇၸိူဝ်းတေမႃးႁိမ်ၸိင်းၶဵင်ႇတႃႉၵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းတႆး မိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶႄႇ၊ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ၊ ၵျပၼ်ႊ၊ ဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ပိူင်လူင်မၼ်းၶႄႇတင်း ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၶႂ်ႈတင်ႈၸုမ်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၶဝ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇ တင်ႈမႃး (AEC) မိူဝ်ႈလဵဝ်တိုၵ်ႉမီးပၼ်ႁႃလၢႆလွင်ႈလၢႆပိူင်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽွင်းယၢမ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈတင်ႈ (AEC) ယူႇၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းဢႃႊသျႅၼ်ႊမၢင်ၸိုင်ႈမိူင်း တိုၵ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၽႂ်မၼ်း၊ မၢင်မိူင်းသမ်ႉတိုၵ်ႉၶႂ်ႈတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵၼ်၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈ မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႈတိုၵ်ႉမီး ပၼ်ႁႃလွင်ႈလႅၼ်လိၼ်။ ဢမ်ႇမိူၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းယူႊရွပ်ႊ (EU) ၊ ၸိုင်ႈမိူင်း ယူႊရွပ်ႊၶဝ်ၼႆႉ လင်ႁိူၼ်း ၵူၼ်းၵၢႆႇ/ ဢႃႈၶႃငိပ်ႈဝႆႉလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းပွတ်းတွၼ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃထိုင်တီႈလႆႈယိုဝ်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇပွတ်းလွႆလၢင်း (လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး)၊ လွႆ/ၶဝ်ၽရႃႉဝိႁၢရ် (လႅၼ်လိၼ်ထႆး-ၵမ်ႇပူးၶျႃး)ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီးပၼ်ႁႃ ပဵၼ်ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ-မၢၼ်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ဝႃႇတၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵေႃႈယင်းတိုၵ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇ၊ မၢင်ၶိူဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ လိူဝ်သေၶိူဝ်းႁဝ်းၶိူဝ်းလႂ်ဢမ်ႇလီသေၶိူဝ်း၊ မီးၶိူဝ်းႁဝ်းၵူၺ်းလီတီႈသုတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းထႆး ၼႂ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းတၢင်ႇမိူင်းၵေႃႈမီး၊ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈၵိတ်ႇ ၶႂၢင် ဢၼ်တေၵေႃႇတင်ႈ မႃးတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ။ မိူၼ်ၼင်ႇၵႂႃႇထၢမ်ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းသင်၊ ၶဝ်တေတွပ်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး/တႆး/မၢၼ်ႈ၊ ၵေႃႉဢၼ်ဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ ပႆႇမီးၽႂ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်လၢႆၾၢႆႇဝႃႈ တႃႁၼ်ဢၼ်လဵဝ် (One vision) ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်လဵဝ် (One identity) လႄႈသင်၊ တူင်ႇဝူင်းဢၼ်လဵဝ် (One community) 2 ဢၼ်ၼႆႉ ယင်းပႆႇပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၸိုင်ႈမိူင်းဢေႊသျိူဝ်ႊၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃႇဢမ်းၼၢၸ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၸိမ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၶူင်း ၵၢၼ် (GMS-Greater Mekong Sub-region) ဢၼ်ၵျပၼ်ႊၵေႃႇတင်ႈႁဵတ်းမႃး၊ ၶူင်းၵၢၼ် (Lower Mekong Initiative-US) ဢၼ်ဢမႄႊရိၵၼ်ၶဝ်တိုၵ်ႉမႃးႁဵတ်းပႆႇႁိုင်။ ၶူင်းၵၢၼ် (BIMSTEC-Bangladesh, India, Myanmar, Srilanka, Thailand Economic Community) ဢၼ်ဢိၼ်းၻီႊယိူဝ်ႊ မႃးႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႄၼႃႈ တိူဝ်ႈသေ တိုၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်း။ ၶဝ်မႃးဢဝ်လၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်၊ ပေႃးလႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈၶဝ် ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႂ်ၶဝ်၊ ပေႃးပဵၼ်ၸႂ်ၶဝ် ထုၵ်ႇလႆႈၶတ်းၶႄႇၵေႃႈၶဝ်ၶတ်း။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဢမႄႊရိၵၼ်ႊ၊ ၵျပၼ်ႊ၊ ဢွတ်ႉသတြေႊလီႊယိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈမႃးမီးလွၵ်းတွၼ်ႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ မီးမႃးထႅင်ႈ (ASEAN+3 ၊ ASEAN+6၊ ASEAN+8) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မႁႃႇဢမ်းၼၢၸ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၸိမ်ယူႇဝႆႉလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဢေႊသျိူဝ်ႊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶဝ် တေတဵၼ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ ၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇ- တုၼ်းလယၽၢၵ်ႉလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ဢႃးၸၢၼ်ၶျႃးယၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈပဵၼ်မႃး (AEC) ၸိုင် မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႄႈလွင်ႈၶတ်းတႃႉၼင်ႇၵၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇ တေမီးသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း၊ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ၊ ၽလင်းငၢၼ်း (Energy) ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်။ လွင်ႈတေမီးၵၢတ်ႇ လဵဝ် (Single market) ၊ တေမီးထၢၼ်/ငဝ်ႈငုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇသိၼ်ၵႃႉဢၼ်လဵဝ် (Single production base) ၸိူဝ်းၼႆႉ တေမီးၵၢၼ်လူင်းတိုၵ်းၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵၼ်၊ ၶၢမ်ႈဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈမိူင်းၵၼ် လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ငဝ်းလၢႆးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇႁဝ်းသမ်ႉ မီးမိူၼ် ၼင်ႇတွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇမိူင်း ၶဝ်ႈႁႃၵၼ်ငၢႆႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၵႃႈၶၼ်သိၼ်ၵႃႉ/ၶူဝ်းၶၢႆတေထုၵ်ႇလူင်း၊ လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်လႅၼ်လိၼ်မိူင်း တေႃႇမိူင်းၵေႃႈၸၢင်ႈယွမ်းလူင်း၊ ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း 2-3 မိူင်းၵေႃႈတေမီး၊ ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈ ထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ။ ငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆ တႆးၸၢင်ႈဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်ၼႄ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ဝႃႈတႆးႁဝ်းယင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်း SSA လၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းတေၸွႆႈၽဵဝ်ႈယႃႈ မဝ်းၵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တွၼ်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၶတ်းတႃႉမီးၼမ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၶဝ်ၵႂၢတ်ႇသိုဝ်ႉတီႈလိၼ်မီးမႃးၼမ်၊ ပေႃးၵႂၢတ်ႇသိုဝ်ႉ တီႈလိၼ်ယဝ်ႉ တီႈလိၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတေႁဵတ်းၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဢေႇမႃး၊ ပေႃးၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၶဝ် မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေမႃးယႃႉၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ၊ ယႃႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ပၼ်ႁႃဝူင်ႈၵၢင် ၵူၼ်းမီးတင်းၵူၼ်းၽၢၼ်တေမီးမႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးမႃးၵူၼ်းပၢႆႈဝၢၼ်ႈပၢႆႈမိူင်း၊ ပေႃးထိုင်ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉမႃး လွၵ်းပိူင်ၼႃႈႁိူၼ်းဢၼ်မီးဝႆႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈလုလႅဝ်၊ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈလၢင်း ၸၢင်ႈဢမ်ႇလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ် မိူၼ်ၵဝ်ႇ၊ ၼႃႈဝၢၼ်ႈၵေႃႈၸၢင်ႈလုၸွမ်း၊ တီႈလိၼ်ၸၢင်ႈၺႃးသၢၼ်ၶေႊ မီႊသေလုၵွႆ၊ ဢမ်ႇၽုၵ်ႇၵိၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈမီးၵၢၼ်ပၢႆႈဝၢၼ်ႈပၢႆႈမိူင်းၵႂႃႇယူႇသဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တေၶတ်းၵၼ်၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၵူၼ်းၵေႃႈတေမီးမႃး၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်း (Stateless) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေမီးမႃးၸွမ်း၊ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵမ်ႈၽွင်ႈဢၼ်တေတၢမ်မႃး။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢၵ်ႈယႃႈၶဝ်လႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းလီၸွမ်းၼၼ်ႉ လၢႆးၵႄႈမၼ်းမီးမိူၼ်ၼင်ႇ 1.ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းၸဝ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ်ၶိုင်ပွင်ၾၢႆႇလဵဝ်၊ ထုၵ်ႇလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းပႃးၵူၼ်းမိူင်း။ 2.ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈသွတ်ႇ ၵွင်ႉၵၼ်တင်းငဝ်းလၢႆး (AEC) ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇမီး ၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်း/ပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လွင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈ လႄႈမိူင်းၼိုင်ႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၵၼ်၊ သၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ- ၶျႃးယၼ်း လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ဢႃးၸၢၼ်သူမ်ရိတ်ႊ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵေႃႇတင်ႈလႆႈ (AEC) လီငၢမ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၶၢမ်ႈ ပူၼ်ႉလႆႈ ဢၵတိ 4 ပိူင် ႁၵ်ႉ၊ ၸင်း၊ ၵူဝ်၊ ဢမ်ႇႁူႉ။ ႁၵ်ႉ-ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းပူၼ်ႉတီႈ၊ ၸင်း-ၸင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ ၵူဝ်-ၵူဝ်ၶိူဝ်းပိူၼ်ႈမႃးပေႉပုၼ်ႈၶိူဝ်း ႁဝ်း။ ဢမ်ႇႁူႉ-ဢမ်ႇႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ/မိူင်းပိူၼ်ႈ။ ပေႃးယင်းတိုၵ်ႉ မီးၸႂ်ဢၵတိၸိူင်ႉၼႆယူႇ ပိူတ်ႈတႃႇၵေႃႇ တင်ႈလႆႈၸိုင်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈယူႊရွပ်ႊ (EU) မၼ်းတိုၵ်ႉယၢပ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၻွၵ်းတိူဝ်ႊထႃၼီး လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ လွၵ်းတွၼ်ႈၶွင်သင်ၶ ထုၵ်ႇလႆႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်၊ ပဵၼ်သင်ၶတႆး/ထႆး/မၢၼ်ႈ ၵူၺ်းပႆႇပေႃး ထုၵ်ႇလႆႈပဵၼ်ပႃးသင်ၶၶွင်ဢႃႊသျႅၼ်ႊ။ ပိူဝ်ႈတႃႇႁေႃးထမ်းလႄႈသင်၊ ၽိူၺ်ၽႄႈသႃသၼႃ လႄႈသင်၊ သင်ၶၸဝ်ႈ ထုၵ်ႇလႆႈ မီးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉ တၢင်းလူၵ်ႈတင်းတၢင်းထမ်းမၼင်ႇၵၼ်၊ မိူဝ်ႈႁေႃးထမ်းၼၼ်ႉဢဝ်တႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်သေႁေႃးၵႂႃႇ၊ သင်ၶၸဝ်တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၼၵ်းမႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ မိူင်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊဝႆႉၼၵ်း လွင်ႈၵၢၼ်ပဵၼ်ၶူးသွၼ်- ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းၶိၼ်ႇငဵင်းၸၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းႁဝ်း (We Women Foundation) ၼႆႉ ၸွႆႈလိူဝ် ၼၢင်းယိင်းၵူၺ်း ပႆႇပေႃး၊ ၸွႆႈထႅမ်ပႃးၵူၼ်းပၢႆႈၽေး၊ ၸွႆႈပႃးၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉပူၺ်ႈၽွၼ်းလီ- ဝႃႈၼႆ။