text:
ထေႇရဝႃႇတ
ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ထေႇရဝႃႇတ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵိူင်းၽႄ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇဢၼ်ၼိူင်ႈသေ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႊ)၊ သီႇရိလၢင်းၵႃ လႄႈ မိူင်းထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ တင်းၼမ်သေ၊ တီႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ ၼီႇပေႃး လႄႈ တီႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ်ယူႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ။
လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ထေႇရဝႃႇတ လႄႈ မႁႃႇယၼ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တင်းသွင်ၸုမ်း ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ထွတ်ႈမျတ်ႈသေပိူၼ်ႈ။
- တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ တြႃးသတ်ႉၸႃႇသီႇပႃး။
- သဵၼ်ႈတၢင်း မၢၵ်ႈၵင်ႇပႅတ်ႇပႃးၼႆႉ ပဵၼ်တြႃး တင်းသွင်ၸုမ်း။
- တြႃးပတိတ်ႉၸသမ်ႇမုပ်ႉပၢတ်ႈၵေႃႈ တေႃႈပဵၼ် တြႃးတင်းသွင်ၸုမ်း။
- တင်းသွင်ၸုမ်း ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ (ၽၢၼ်ႇပဵၼ်)။
- တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢၼိတ်ႉၸ၊ တုၵ်ႉၶ၊ ဢၼတ်တ လႄႈ သီႇလ၊ သမႃႇထိ၊ ပၺ်ႇၺႃႇၼင်ႇၵၼ်။
ၵွပ်ႈၼၼ်ႇ တေလႆႈဝႃႈ လွၼ်ႉမွၼ်းတြႃး ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆယူႇ။
တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ သၽေႃးဢၼတ်ႉတၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႇတဢတ်ႉတ။ လွင်ႈဢၼ် သွင်ၸုမ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈလူၺ်ႈ တြႃး၊ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သၽေႃးၵၢင်ၸႂ် ၵေႃႉၵျၢင်ႉၵမ် တႃႇတေပဵၼ် ၿေႃးထိသတ်ႉတ (ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ) ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၼေႃႇလွင်ႈၸဝ်ႈ (ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ)ၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပုထုၸၼ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ထေႇရဝႃႇတ ဢမ်ႇၵိူဝ်းယမ်။ ဝႃႇတ ထေႇရဝႃတၼႆႉတႄႉ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၶတ်းၸႂ် ႁႂ်းလႆႈပဵၼ် ရႁၢၼ်းတႃႇ တႃႇႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသေ မႁႃႇယႃႇၼတႄႉ သမ်ႉႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ် ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈသေ တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၿေႃးထိသတ်ႉတ ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႆႇႁူႉႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ ပႆႇႁူႉႁၼ် သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃးသေ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပုထုၸၺ်ႇ ၵူၺ်းလႄႈ ထေႇရဝႃႇတ ဢမ်ႇၵိူဝ်းယမ်ၶဝ်။
မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ဢိင်ပိူင်ႈၵိူဝ်းယမ် ဝႆႈသႃၼၼ်ႉ မီးတင်းၼမ်လူင်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ မႄႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ ပေႃႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃယဝ်ႉ။ ဝႃႇတမႁႃႇယႃႇၼၼႆႉသမ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ လႆႈဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇယဝ်ႉသေတ ပႆႇလႆႈဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈၶိုၼ်း လူင်းၵႂႃႇပဵၼ် ဢၼႃႇၵမ်ႇ၊ သၵတႃႇၵမ်ႇ၊ သေႃးတႃႇပၼ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈယွၼ်းသူး တႃႇတေပဵၼ်ၽြႃးသေ လႆးထႅမ်သၢင်ႈပႃႇရမီႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႉ လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႇတ ထေႇရဝႃႇတလႄႈ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄး ဝိၼႆး သုတ်ႉတၼ်ႇ ဢၽိထမ်ႇမႃႇသေ ၵျၢင်ႉၵမ် တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၽြႃးႁေႃးမႃး ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထေႇရဝႃႇတယဝ်ႉ။ တူၺ်းၸွမ်းသၢႆငၢႆၵူႈပိူင်ပိူင်သေ ဢၼ်မူၼ်ႉမႄး ၵျၢင်ႉၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႁႃႇယႃႇၼယဝ်ႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ထေႇသဝႃႇတလႄႈ မႁႃႇယႃႇၼၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း မႁႃႇယႃႇၼၶဝ် သမ်ႉဝႃႈဝႆႉ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူင်ႇၶူင်း တီႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇၼႆလႄႈသင်၊ သမ်ႇသရႃႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇလႄႈသင် (ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵေႃး ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သမ်ႇသရႃႇ) ၶဝ်မၢႆထိုင် ၼင်ႇၼႆဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထေႇရဝႃႇတၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ သြႃႇသိုပ်ႇတပႄးသေ ႁၼ်ထိုင်ဝႆႉဝႃႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽုင်ႇၼိုင်ႈၶူင်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးၵၢင်းယၢၼ် သမ်ႇသရႃႇယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေပဵၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း ထေႇရဝႃႇတၼၼ်ႉ ဝႃႈဝႆႉတႄႉ 31 ၶူင်း ဢၼ်သတ်ႉတဝႃႇၶဝ် ဝၢႆႈပၼ်ယူႇ တီႈဢၼ်လွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ် ၵိလေႇသႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပူၼ်ႉလွတ်ႈ တုၵ်ႉၶတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ ပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႇသရႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်ထႅင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ မၼ်းလွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ် လွင်ႈၵၢမ်ႇ၊ ၸိတ်ႈ၊ ဢုတု၊ ဢႃႇႁႃႇရ မူၼ်ႉမႄး၊ မၼ်းပဵၼ်တီႈငိမ်းယဵၼ်တင်းသဵင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး (ပဵၼ်လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း)၊ ပဵၼ်လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးတၼ်ႇႁႃႇ၊ လွတ်ႈပူၼ်ႉ တၢင်းတုၵ်ႉတင်းသဵင်ႈ၊ တီႈဢၼ်လွတ်ႈပူၼ်ႉ ၵိူတ်ႇ၊ ထဝ်ႈ၊ ပဵၼ် (ၸဵပ်း)၊ တၢႆ၊ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးၽဝ၊ ဢမ်ႇမီး တၢင်းၶီမႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁွင်ႉႁႆႈ၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၶီၼႅင်၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၶုၼ်ႇသဝ်ႈ ၵိလေႇသႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢသင်ႇၶတ၊ ပဵၼ်ထမ်းတြႃးၸႅတ်ႈမၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်ဢၼ်မီးတႄႉ။ တႃႇတေလႆႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ၊ ႁူႉႁၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပဵၼ်သတိပတ်ႉထၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၼႆႉပဵၼ် လွင်ႈႁၼ်ထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ထေႇရဝႃႇတယဝ်ႉ။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၼႂ်းထေႇရဝႃႇတလႄႈသင် ၼႂ်းမႁႃႇယႃႇၼလႄႈသင် မီးဝႆႉ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ႇ ဢွၼ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း ၶူင်းၵၢင် တင်းၼမ်တင်ႈလၢႆ ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။
ပၵ်းပိူင် ဢမ်ႇၼၼ် သိၼ်သီႇလ (႕)သဵၼ်ႈ ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ငိူင်ႉဝႄႈ ဢဝ်တၢႆ သၢႆၸႂ် ၵူၼ်းလႄႈ တူဝ်းသတ်း။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈလၵ်ႉဢဝ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸဝ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇပၼ်။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈပႅတ်ႈလႅၼ်။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ လွင်ႈသူႇယႃႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်။
ပေႃးတူၺ်း သိၼ်ႁႃႈသဵၼ်ႈၼႆႉၸိုင် မုၼ်ၶမ်းၽြႃး မုင်ႈႁၼ်ထိုင် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဝ်း တေမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ သၢႆၸႂ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ႁိူၼ်းယေး၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈႁိူၼ်း မူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်၊ ပုၼ်ႈတႃႇ တြႃးသတ်ႉၸႃႇ လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ မီးမႃး ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ၵူၼ်းႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသုင်သေ ၸင်ႇတေ တမ်းဝၢင်းပၼ် သိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် မၢႆမီႈၵူၼ်း ႁႃႈပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈၵျေႃႇပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႈလေႃးၽ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၵူဝ်ႁႄၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽဝၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမီးတီႈ ၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဝူၼ်ႉသေ ႁႃတီႈပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီယဝ်ႉ။
ပိူင်ထေႇရဝႃႇတ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ (႕) ယိူင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ် ပၵ်းပိူင်လူင် 5 ဢၼ် တီႈၼႂ်း ဢင်ႇၵုတ်ႉတရၼိၵႃႇယၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။
- တေလႆႈမီးသတ်ႉထႃႇတြႃး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်။
- တေလႆႈမီးသီလ လွင်ႈပႂ်ႉပႃး။
- တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ၵေႃတုႁလ မင်ႇၵလႃႇ။
- တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉယုမ်ႇယမ် ၵၢမ်ႇတြႃး။
- တေဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ -
တေလႆႈမီးသတ်ႉထႃႇတြႃး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ် တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇယိုၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽြႃးၸႅတ်ႈ တြႃးၸႅတ်ႈ သင်ႇၶႃႇၸႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တေလႆႈမီးသီလ လွင်ႈပႂ်ႉပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈဝႃႇရိတ်ႉသီႇလ ဢၼ်ပဵၼ်သိၼ်ႁႃႈ၊ သိၼ်ပႅတ်ႇလႂ်၊ လွင်ႈၸႃႇရိတ်ႉတသီႇလ ဢၼ်ပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း (ဝူတ်ႈဝၢတ်ႈ) ၽူဝ်၊ မေး၊ သြႃႇ၊ တပႄး၊ ပေႃႈမႄႈ၊ လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ လုၵ်ႉၼွင်ႉတပႄး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈတိုဝ်းၵမ် တဵမ်ထူၼ်ႈ။
တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ၵေႃတုႁလ မင်ႇၵလႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ပေႃးဢၢၵ်ႇလိူၼ်းႁွင်ႉၸိုင် မီးလၢပ်ႈ၊ ပေႃးတႅတ်းတႅဝ်းတူင်ႉ ဝႃႈ ဢမ်ႇလီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽြႃးတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ဢၢၵ်ႇလိူၼ်းႁွင်ႉ၊ တႅတ်းတႅဝ်းႁွင်ႉ၊ လိူၼ်မၢတ်ႇ၊ ဝၼ်းမၢတ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၼိမိတ်ႉ ဢမ်ႇလီ။
တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉယုမ်ႇယမ် ၵၢမ်ႇတြႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယုမ်ႇၵၢမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉသင်ၽုၵ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမဵဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇၼၼ် ပေႃးႁဵတ်း လွင်ႈလီၵေႃႈ တေပၼ်ၽွၼ်းလီ၊ ပေႃးႁဵတ်း လွင်ႈႁၢႆႉၵေႃႈ တေႃႈတေပၼ် ၽွၼ်းႁၢႆႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
တေဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျေႃႇလူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်လႄႈသင်၊ မီးၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႈ လေႃးၽလႄႈသင်၊ မီးၸႂ်ၵူဝ်ႁႄလႄႈသင် လွင်ႈဢၼ် ၵႂႃႇႁႃၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ် လွင်ႈၵိူဝ်းၽီ၊ ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈ၊ လၢၵ်ႈၵႃႇ လၢၵ်ႈၽွႆး ပေႇတၢင်ႇ ၵႃႇလႃး ဢူင်းၽႂႃႉ ဢူင်းၽိ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


c: text/html

text:
သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: ရွှေဘိုမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwebo Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ wéŋ sʰòi pò]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈပၢင်ႇပဵၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၼမ်ႉမူး လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Physics
ပၢႆးႁၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိသေ ၸႂ်ႉဝႆႉဝႃႈ (ရူပဗေဒ) ၽၢႆႇဢဵင်ႈၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ Physics ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉ φuσιkή (ἐπισtήun) phusikḗ (epistḗmē) “တၢင်းႁူႉ ၼိူဝ်သၽႃႇဝ” လႄႈ φύσις phúsis “သၽႃႇဝ” ၼၼ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး။ [1] ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ပၢႆးသၢႆႊ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သၽႃႇဝတြႃးသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၸၵျႃႇဝလႃႇ ဢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တုမ်ႉတွပ်ႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးႁၼ် ၶေႃးတွပ်ႇမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈ Physics ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးၽႃႇသႃႇ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ လႄႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈမၼ်ႈယိုၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃး ဢွင်ႈတီႈလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉႁႅင်း၊ ႁႅင်း၊ ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁုပ်ႈသေ လၢတ်ႈၸိုင် ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇၸႅတ်ႈ လွင်ႈသၽႃႇဝသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် တီႈၼိူဝ် ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [2] ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ရူႇပၿေႇၻ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃႇလိ (ရူပ = ႁၢင်ႈ၊ ၿေၻ = တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ) ၼႆလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၢင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်တီႈပွင်ႇဝႃႈ တၢင်းမေႃ ဢၼ်မေႃၸၵ်းၽႄ ႁူႉႁၼ်လွင်ႈႁၢင်ႈ ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ယင်းတေ ၸဝ်ႉလိူဝ်သေ တၢင်းမေႃၼၵ်ႈၶၢတ်ႈၿေႇတၢင်ႇ မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈမိူၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၾီႇလေႃႇသူဝ်ႇၾီႇ၊ မိူၼ်ပၢႆးထၢတ်ႈ ꩪႃႇတုၿေႇၻသေ ဝၢႆးလင်မႃး သမ်ႉၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် ပၢႆးၼပ်ႉ လႄႈ ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 16 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ပၢႆးႁၢင်ႈပၢၼ်မႂ်ႇသေ ပဵၼ်မႃး ၽႃႇသႃႇၶေႃၶေႃယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈ တိုၵ်ႉၶႂ်ႈၵဝ်ႈၵဝ်လေႃးလႄးၵၼ် တင်းတၢင်ႇပၢႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပိူၼ်ႈတေဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉထိုင်ဝႃႈ ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးၽႃႇသႃႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၢႆးႁၢင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ Technology သေ ၸၢမ်းတူၺ်းၵေႃႈ ႁူႉႁၼ်လႆႈယူႇ။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၶဝ်ႈပဵၼ် ပၢႆးၼပ်ႉ လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ Philosophy သေ ၽႄႈၵႂႃႇၼႂ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇ တၢင်ႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸွပ်ႇၶူၼ်ႉႁူႉႁၼ်လႆႈ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉမႄႈလဵၵ်းလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ်မႃး TV, ၶွမ်ႇပိဝ်ႇထိူဝ်ႇ၊ လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၼိဝ်ႇၵလီးယႃး လႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူဝ်ၸၢၵ်ႈ တႃႇမူဝ်ႇတၢႆးၼမႅၵ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၶိူင်ႈၸၢင်ႈ ဢၼ်တိုတ်ႉၸၼ်ရူတ်ႉၵႃးလႂ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇ လွင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ မႅၵ်ႉၵႅၼ်းၼိၵ်ႉၸ် လႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၸၢၵ်ႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ Calculus လႄႈ ၶိူင်ႈထႆႇၵႅမ်ႇမရႃႇ ဢၼ်ထႆႇႁၼ်လႆႈ ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ပဵၼ်မႃး ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ တႅတ်ႈတေႃး ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉလႄႈ ၵိင်ႇၽႄမၼ်းၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ တီႇဢူဝ်ႇရီႇလႄႈ ပၢႆးတူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းႁင်းၶဝ်၊ ပၢႆးတူဝ်ထူပ်းတႄႉ တေၸွပ်ႇၸႅတ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉတူၺ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉၵဝ်ႇ/မႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႇဢမ်ႇမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႇဢမ်ႇႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သီႇသိပ်းပီၼႆႉ ပၢႆးႁၢင်ႈ မီးတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်သေတႃႉ ပိူင်ပဵၼ်သၽႃႇဝ ဢၼ်ပႆႇႁႃႇႁၼ် ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇလႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၶဝ် သိုပ်ႇတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်ၶဝ် လႅတ်းလႅတ်းၽၢႆၽၢႆဝႆႉယူႇ။
လမ်းၼႂ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶေႃႈပိုတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ မၼ်းသပ်းလႅင်းၼႄလႆႈ ပိူင်ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶွင် ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉလိူဝ်တွၼ်းသေ ဢႅၵ်ႉတမ်ႇ တေႃႇထိုင် ၶိူင်ႈၶွင်ယႂ်ႇလူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵလႅၵ်ႉသီႇၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆး ပၢႆးသၢႆႊ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်လပ်းသိင်ႇ ၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅင်းမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢင်ဝၼ်း၊ တီႈဢၼ်ၵႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၸမ်၊ သဵင်ဢၼ်ၵႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးငိၼ်းလႆႈ ၸမ်ၸမ် လီလီ၊ ၼႂ်းတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ်တႃဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်လႆးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးတူၺ်းႁၼ်လႆႈၼႆသေ ၵူၼ်းႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ႇ ၶူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး တင်းၼမ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တႃႇဝႃႈ တေလႆႈငိၼ်း လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ၊ ၽၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉ ၼွၼ်းၽၼ်မႃး။ ပေႃးဝႃး ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆ ၽၢႆႇပၢႆးႁၢင်ႈၶဝ် ၶတ်းၸႂ် သေႃႉႁႃ သွၵ်ႈႁႃ ဝူၼ်ႉသၢၼ် ႁဵတ်းမႃးၸိုင် ၸိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼင်ႇၼႆသေတႃႉ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေ ဢမ်ႇထူပ်း။ ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ Physics ၼၼ်ႉသေ ပိၼ်ႇပဵၼ်မႃး၊ Physics ၼၼ်ႉၵေႃႈ ငဝ်ႈတႄႇမၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉမႃးသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ “သၽႃႇဝ” ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ် ၼမ်ႉလုၵ်ႉတီႈသုင် လႆလူင်း တီႈတႅမ်ႇ၊ လွင်ႈဢၼ် သဵင်လတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းလူမ်း၊ လွင်ႈၾႆး ဢွၵ်ႇဢၢႆမႆႈႁွၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ၵူၺ်းၵႄႈလိတ်ႈဝႃႈၵႂႃႇ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်း ပၢႆးသၢႆႊ သၽႃႇဝ ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉ ၶႂ်ႈႁၼ်လိူဝ်ၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇႁႃၶူၼ်ႉႁႃလႄႈ လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆးသၢႆႊသၽႃႇဝ ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေပဵၼ်မႃးထႅင်ႈ ပၢႆးလႅင်လၢဝ်ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈ (နက္ခတ္တဗေဒ)၊ ပၢႆးၼင်လိၼ် (ဘူမိဗေဒ)၊ ပၢႆးႁၢင်ႈ (ရူပဗေဒ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးထၢတ်ႈ (ဓါတုဗေဒ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶိူင်ႈၵွၼ်ႈၶိူင်ႈမမ်ႈ၊ တီႈၼႂ်းၵွၼ်ႈမမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ် လွင်ႈဢႅၵ်ႉတမ်ႇလႄႈ မေႃႇလီႇၵိဝ်း ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ လွင်ႈၶဝ်မီးတၢင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈ (ရူပဗေဒ) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆးသၢႆႊသၽႃႇဝသေ ပဵၼ်မႃး။ တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃၽၢႆႇသဵင်၊ ၽၢႆႇႁႅင်းမႆႈ၊ ၽၢႆႇငဝ်းလႅင်း၊ ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ၊ ၽၢႆႇထၢတ်ႈမႄႈလဵၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢိင်ပိုင်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပၢႆးႁၢင်ႈသေ သပ်းလႅင်း ပၢႆးထၢတ်ႈ ပၢႆးႁၢင်ႈထၢတ်ႈ (Physical Chemistry) ၵေႃႈမီး၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢိင်ပိုင်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပၢႆးႁၢင်ႈသေ ဢၼ်ၸွပ်ႇႁႃၶူၼ်ႉႁႃ ပျသၼႃႇ တူဝ်မီးၸႂ်၊ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢႆးႁၢင်ႈတူဝ်မီးၸီ (Bio-Physics) ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ တၢင်းမေႃ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃး ပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵွင်ႉၵၢႆၵၼ် ၸမ်တႄႉတႄႉ။ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ မၢႆတွင်းငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူဝ်းယူဝ်း လၢတ်ႈလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵႃးဢၼ်ၵႂႃႇယူႇ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူဝ်းယူဝ်း တေလၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်းၽႂ်းမၼ်း ၵႂႃႇလႆႈၵႆ မီးၶၼၢၼ်ႉ ၶၼၢႆႉ ၼႆယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ပၢႆးႁၢင်ႈရူႇပၿေႇၻ ဝႃႈတႄႉ တၢင်းၽႂ်းမၼ်း ဢၼ်ယိုဝ်ႈၵႂႃႇ ၽၢႆႇလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် တၢင်းၽႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵႆ မၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵႃးဢၼ်ၵႂႃႇ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်း မၼ်းၵႂႃႇၵႆလႆႈ 30 လၵ်းၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ တၢင်းၽႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵႆမၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလႆႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်း 30 လၵ်း ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၽႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇလႄႈ တၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သုၼ်ၵူၺ်း။
လွင်ႈဢၼ် ၵမ်ႇၽႃႇပၼ်ႇလဵပ်ႈလႅတ်ႇသေ ၶၢႆႉၼိုင်ယူႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းၶၢႆႉၵႂႃႇ မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇယူႇ ၼႆသေတႃႉ တၢင်းၽႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇ တႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် လွင်ႈဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ လဵပ်ႈလႅၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၼၼ်ႉ သၢႆတၢင်းမၼ်း ဢမ်ႇသိုဝ်ႈ၊ သၢႆတၢင်းမၼ်း ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ပၼ်ႇမူၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၽႂ်းထိူင်းမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၼ်ႇလဵပ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၽႂ်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ႁႅင်းဢၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ ပၼ်ႇၼႂ်းၵၢင်ႁၢဝ် (Space) ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတၢင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်ၵႃး ႁေႃႈၵႂႃႇ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်း သၢမ်သီႇသိပ်းလၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်၊ ပဵၼ်ယွၼ်ႉႁႅင်း တီႈၼွၵ်ႈ မႃးႁဵတ်းပၼ် မႃးၽိူမ်ႉပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပိတ်ႉ မၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ တၢင်းၽႂ်း မၢၵ်ႇၼင် မီးၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၸိုင် တေလႆႈဢဝ် ႁႅင်းၽႂ်းမၢၵ်ႇလင်လႄႈ ၼမ်ႉၼၵ်းမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉသေ သွၼ်ႇၼပ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။
- ↑ "physics". Online Etymology Dictionary. Archived from the original on 24 December 2016. Retrieved 1 November 2016.
- ↑ At the start of The Feynman Lectures on Physics, Richard Feynman offers the atomic hypothesis as the single most prolific scientific concept: "If, in some cataclysm, all [] scientific knowledge were to be destroyed [save] one sentence [...] what statement would contain the most information in the fewest words? I believe it is [...] that all things are made up of atoms – little particles that move around in perpetual motion, attracting each other when they are a little distance apart, but repelling upon being squeezed into one another ..." (Feynman, Leighton & Sands 1963, p. I-2)


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Mathematics
ပၢႆးၼပ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးၼပ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်ၼပ်ႉ (numbers)၊ လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ တၢင်းၼမ်တၢင်းဢေႇ သေၸိူဝ်ႉသေပိူင် (quantity)၊ လွင်ႈတၢင်းၵႂၢင်ႈၵႅပ်ႈ (space)၊ လွင်ႈၵေႃႇႁဵတ်းပိူင်ႁၢင်ႈပိူင်ၽၢင် (structure)၊ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ (change) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တူဝ်ၼပ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ႁဵတ်းလႆႈသင်လၢႆလၢႆ၊ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းႁိုဝ် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းတၢမ်းၵၼ်၊ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းႁိုဝ် လေႃးလႄးၵၼ်၊ လွၼ်ႉမွၼ်းမၼ်း မီးၼင်ႇႁိုဝ်၊ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပၢႆးၼပ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶဝ်ႈပႃးလႆႈ ၼင်ႇႁိုဝ်၊ ပိူင်ႁၢင်ႈၶဝ် ပဵၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်၊ လၢႆးတႅၵ်ႈမၼ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်၊ လၢႆးလႅၵ်ႈလၢႆႈမၼ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်၊ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ပွင်ႇၸႂ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပၢႆးၼပ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၼပ်ႉ၊ လွင်ႈသွၼ်ႇ၊ လွင်ႈတႅၵ်ႈ၊ လွင်ႈၶၢႆႉယၢၼ်ၼီ တၢင်းၵႆၸမ် ႁႂ်ႈႁူႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ၊ ႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်လၢမ်းလႆႈယၢပ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈလၢမ်းလႆႈ ႁူႉလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇၶွၵ်းၶႅၵ်း လိူၵ်ႈဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်လႆႈမၼ်း ဢၼ်မီးလွၼ်ႉမၼ်း ဢၼ်မီး ပၵ်းပိူင်မၼ်းၼၼ်ႉသေလႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ၸၼ်ႉၼိုင်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇၶဝ်တႄႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈလွၼ်ႉမွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်မၼ်းသေ ၸင်ႇၶူင်ဢွၵ်ႇမႃး လွၵ်းလၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇမၼ်းယဝ်ႈ။ ပုၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးသၢႆႊ၊ ပၢႆးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ပၢႆးမေႃယႃ၊ ပၢႆးသၢႆႊပၢႆးမိူင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီး တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႄႈ ပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈယိပ်းလူင် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ [1]
တမ်ႈတီႈ တူဝ်ၼပ်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉၵႃႈၶၼ် ဢၼ်ၶဝ်မီးဝႆႉသေ ပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ၵပ်းသိုပ်ႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈၶဝ်ၶူၼ်းလေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ လွၼ်ႉမွၼ်းၶဝ်သေဢမ်ႇၵႃး တူဝ်ၼပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ် မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုၵ်းယၼ်တင်ႈတူဝ်လႆး ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၶဝ်၊ ၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ လႆႈၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆသေ ပဵၼ်လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ လိုၵ်ႉလမ်ႇၵမ်ႇၽီႇမႃးတႄႉတႄႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဢဝ်ၸႂ် ၼပ်ႉသွၼ်ႇၼၼ်ႉသေ သွၼ်ႇၼပ်ႉပႃးလူၺ်ႈ လွင်ႈႁၢင်ႈၽၢင် လဵၵ်ႉ ယႂ်ႇ ၵႆ ၸမ် ၵႂၢင်ႈ ၵႅပ်ႈ ၼႂ်းလေႃးၵလူင်ၼႆႉယူႇ။
ပၢႆးၼပ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပွင်ႇသင်တႄႉတႄႉ ၼႆ ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ပေႃးၽွမ်ႉၵၼ်သေ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ တီႈပွင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇမီးၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ် ၼိူဝ်ၶေႃးထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႄႇလီႇလီႇယူဝ်ႇ (1564-1642) တႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “သၽႃႇဝတြႃးၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢဝ်တႅမ်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်ထမ်းဝႆႉၸိုင် လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လိၵ်ႈပၢႆးၼပ်ႉၵူၺ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးၼပ်ႉ ၵႃးလ်ၾရီးတရိတ်ႉ ၵွတ်ႉ (1777-1855) လၢတ်ႈဝႃႈ “ပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းႁေႃၶမ်းလူင် ပၢႆးသၢႆႊ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးၼပ်ႉ ၿိၼ်ႇၵျမိၼ်ႇ ပီႇရႃႇ (1809-1880) လၢတ်ႈဝႃႈ “ပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်တႅမ်ႈမၢႆတမ်းဝၢင်းလႆႈ ၽွၼ်းလီဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈမၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပၢႆးၼပ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ပူင်သွၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်သေ ဢမ်ႇၵႃး တမ်ႈတီႈ ပၢႆးသၢႆႊသၽႃႇဝ၊ ပၢႆးၸၢင်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ၊ ပၢႆးမေႃယႃ လႄႈ ပၢႆးသၢႆႊတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈယိပ်းလီလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ တင်းၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Mura, Roberta (December 1993). "Images of Mathematics Held by University Teachers of Mathematical Sciences". Educational Studies in Mathematics. 25 (4): 375–85.


text:
မိူင်းမိတ်ႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ (IPA: [mɤ́ŋ mi᷆t]), (မၢၼ်ႈ: မိုးမိတ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mongmit), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengmit]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းမိတ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ပၢင်ၵုမ် CSSU လွႆတႆးလႅင်း မွပ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ ပၼ်ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ
ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မွပ်ႈတၼ်းႁဵင်း ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ/ႁူဝ်ပဝ်ႈ CSSU ပၼ်ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ။ ဝၼ်းတီႈ 02/02/2018 ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ ဝၼ်းထူၼ်ႈ 2 ၼႆႉ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး...
ပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ CSSU တီႈလွႆတႆးလႅင်း လႆႈၸႂ်မွပ်ႈတၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၼ်ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ
ပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU) တီႈလွႆတႆးလႅင်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်၊ ထတ်းသၢင်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း ပႃးၸဵမ်တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းပႃး လွင်ႈတေမွပ်ႈတၼ်းႁဵင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ CSSU ပၼ်ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ။ ဝၼ်းတီႈ 01/02/2018 မိူဝ်ႈၼႆႉ...
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း တေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် CSSU ဢၼ်တေမွပ်ႈတၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တေဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် CSSU ဢၼ်တေ ၸတ်းႁဵတ်း တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း မွပ်ႈယိုၼ်ႈတၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 01-02/02/2018 တေမႃးၼႆႉ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး Committee for Shan...
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ 2 တီႈၼင်ႈ
ပၢင်ၵုမ်ငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ 2 တီႈၼင်ႈ ဢၼ်လုတ်ႈႁၢမ်းပဝ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼိုင်ႈတီႈ ၼင်ႈလႄႈ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး...
ပၢင်ၵုမ်ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ပွၵ်ႈထူၼ်ႈ 5
လၢႆၸုမ်းၼႂ်းၵဵင်းမႆႇဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၵေႃႇတင်ႈ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပၵ်းပိူင်ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႇတို်ဝ်းၵမ်ၶွင်ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးလႄႈ ဝွၵ်ႇၸိူၼ်ႈတူဝ်တႅၼ်းၼႂ်းၸုမ်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၼႂ်းၵေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး မႃးပၼ်ၶေႃႈမုလ်း။ ဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2018...
ပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႈပီ 21 ပၢင်လူင် ၵမ်းထူၼ်ႈသၢမ် ၶၢႆႉလိူၼ်ႈဝၼ်း
ပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင် ၵမ်းထူၼ်ႈသၢမ် ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼႆႉ တေ လိူၼ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇ ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်ၼႃႈၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွမ်ႊမတီႊလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈ။ တွၼ်ႈတႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21...
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း တူၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ CSSU
ၼႂ်းပီ 2018 ၼႆႉႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSUလႄႈ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇ ႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ CSSU ၼႆႉၼိုင်ႈပီ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈတၼ်းႁဵင်းၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ...
CSSU တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ် တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း
ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ တေထိုင်ၼႆႉ။ ဝၼ်းတီႈ 01-02/02/2018 ၶၢဝ်းယၢမ်းပၢင်ၵုမ် 9 မူင်း ထိုင် 4 မူင်း ဝၢႆးဝၼ်း...
သၽႃးတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ တႅပ်းတတ်းတေႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈထႅင်ႈ
ဢွင်ႈတီႈ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ၸႄႈမိူင်း/ တိူင်းလႄႈ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လုတ်ႈႁၢမ်းပဝ်ႇဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2018 ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 15/01/2018 ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်...
ၸုမ်း UNFC တင်း PPST ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ဝၢင်းၽႅၼ်ႁႂ်ႈၵႆႉလႆႈႁူပ်ႉၵၼ် တႃႇၵႄႈပၼ်ႁႃ ဝူင်ႈၵၢင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ/ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ
ၶွင်ႊသီႊၾႅတ်ႊၻရႄႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UNFC) တင်း ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ႁူပ်ႉၵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းဝၢင်းၽႅၼ်ႁႂ်ႈၵႆႉလႆႈႁူပ်ႉၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵႄႈပၼ်ႁႃ ဝူင်ႈၵၢင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်လႄႈ တေတိုၵ်းသူၼ်းၸိူဝ်း...
ပၢင်ၵုမ် ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၽူႈၼမ်း EAOs 8 ၸုမ်း ႁဵတ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ
ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ PPST ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ 8 ၸုမ်း ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်း ပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း NCA ႁူပ်ႉၵၼ်တီႈ ၵဵင်းမႆႇ မီးတူဝ်တႅၼ်းၸုမ်းၽႂ်မၼ်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်...
တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ထတ်းသၢင်ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA ၸီႉၸမ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇပႆၸွမ်းႁွႆး
ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း ပႃႈတႂ်ႈႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ (KNU) ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ၊ ထတ်းသၢင်လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွင်ႇၵႂႃႇၸွမ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် NCA ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တေမီးပၢင်ၵုမ် PPST ဢုပ်ႇဢူဝ်းထတ်းသၢင်လွင်ႈၼႆႉ။ ဝၢႆးသေၽူႈၼမ်းၾၢႆႇသိုၵ်း...
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လိူၼ်ႈၶၢႆႉပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး တီႈလၢင်းၶိူဝ်း
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လိူၼ်ႈၶၢႆႉဝၼ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းတီႈလၢင်းၶိူဝ်း။ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢႆးဢူး ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA လၢတ်ႈဝႃႈ-"ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶၢႆႉဝၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း လၢႆလၢႆတီႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်သိုၵ်း...
တႃႇတေၸတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး တီႈလၢင်းၶိူဝ်း ပႆႇတႅတ်ႈတေႃး
ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ဢၼ်ဝႃႈတေၸတ်းႁဵတ်း တီႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၼႂ်းလိူၼ် ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းတႄႉႁိုဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်း ယင်းပႆႇတႅတ်ႈတေႃး။ ဝၼ်းတီႈ 12-14/01/2018 ၽႅၼ်ၵၢၼ်တေၸတ်း ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး တီႈႁူင်းႁေႃၼွႆႇဝႃႇတီႇ...
တိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ သင်ႇႁၢမ်ႈပၢင်ၵုမ်တႆးတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်း
ၵေႃႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ႁူပ်ႉထူပ်းဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၺႃးတိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၵပ်းၾူၼ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈႁႂ်ႈၵိုတ်းပၢင်ၵုမ် သင်ဢမ်ႇၵိုတ်းတေဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 21/12/2017 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11 မူင်း ၶွမ်ႊမတီႊ ဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၵေႃႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇ...


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးတိၺွပ်းလႆႈယႃႈမတီႈၵဵင်းႁၢႆး 4 လၢၼ်ႉပၢႆ 2 သႅၼ်မဵတ်ႉ
ၸုမ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်တႆး 11/06/2017
ၶၢဝ်ႇ komchadluek.( ၶူမ်းၶျတ်ႉလိုၵ်ႉ ) တႅမ်ႈမွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တိၺွပ်းလႆႈ ယႃႈမ ၶွင်ၸုမ်း ဝ လႄႈ လႃးႁူႇ တင်းသဵင်ႈ 4 လၢၼ်ႉပၢႆ 2 သႅၼ်မဵတ်ႉ တီႈ ၸေႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းႁၢႆး မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ ။ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ လွင်ႈတိၺွပ်းလႆႈယႃႈမႃႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်း ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းထိူင်း ၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ 10 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 6 ပီ 2017 ၼီႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 11 မူင်း ။
ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉတိူင်းမၢႆ -3 ၵႅမ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ထၼႃး ၵျႃရုဝတ်ႉ พล.ท.ธนา จารุวัต ( แม่ทัพน้อยที่ 3 ) မွၵ်ႇလၢတ်ႈသပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယႃႈမႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တိၺွပ်းလႆႈတီႈ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းၵႅၼ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းထိူင်း ၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး လႅၼ်လိၼ်မိူင်းလၢဝ်း မိူဝ်ႈၶမ်ႈဝႃး ဝၼ်းထိ 9 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 6 ပီ 2017 ၼီႈ ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်သၢႆလပ်ႉၶဝ် သူင်ႇမႃးဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ တေမီးလွင်ႈတေႃႉ သူင်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလႅၼ်လိၼ်မႃးၼႆလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈႁၢၼ်တမ်ႇလူတ်ႇ ၽၢႆႇယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ပႂ်ႉတင်ႈၵိတ်ႉတင်ႈရၢၼ်ႇသပ်းသေးတူၺ်း ။
ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 7 မူင်းပၢႆ မီးလူတ်ႉတူဝ်ႇယူဝ်ႇတႃႇသီၶၢဝ်လမ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇတင်းဝဵင်းၵႅၼ်ႇသေ ႁေႃႈမႃးၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ။
ပေႃးၶဝ်လႆႈ မုင်ႈႁၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် တင်ႈရၢၼ်ႇဝႆႉၼႆၵေႃႈ ၼႅတ်ႈၵိုတ်း လူတ်း ၊ ပွႆႇပႅတ်ႈလူတ်ႉၶဝ်သေ လႅၼ်ႈပၢႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်မီးႁိမ်းတၢင်း၊ မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ၵႂႃႇၸႅတ်ႈတူၺ်းလူတ်ႉၵႃးလမ်းၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈႁၼ်ထူင်မႆၾၢင်း 16 ထူင် သိူင်ႇဝႆႉ တႂ်ႈတီႈၼင်ႈတင်းလင် လႄႈ ၽၢႆႇလင်လူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ ၊ မိူဝ်ႈမႃး ၵီႈတူၺ်းၸိုင် လႆႈႁၼ်ပဵၼ် ယႃႈမႃႉ မိၵ်ႈၸုမ်ႈမီး 3 သႅၼ်း ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 4 လၢၼ်ႉပၢႆ 2 သႅၼ်မဵတ်ႉ ။
ယႃႈမႃႉ 3 သႅၼ်းၼၼ်ႉၸိုင် 1 - မိၵ်ႈ ဝၢႆႇဝၼ်း ( ) ပဵၼ်ၶွင်ၸုမ်း ဝ ပွတ်းႁွင်ႇ 2 - မိၵ်ႈ 999 သီသွမ်ႇ ပဵၼ်ၶွင်ၸုမ်း ဝ ပွတ်းၸၢၼ်း ၊ 3 - မိၵ်ႈ 999 သီလႅင် ပဵၼ်ၶွင်ၸုမ်း လႃးႁူႇ ဢၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၵျလေႃးပူဝ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ် ။
ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉတိူင်းမၢႆ -3 သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ယႃႈမႃႉ ၶွင် 3 ၸုမ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးႁူမ်ႈ ၵၼ်သေ တႃႇတေသူင်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၽၢႆႇတင်းၼႂ်း မိူင်းထႆး ၊ ၶဝ်တေၵႆႉဢဝ်သိူင်ႇၵႂႃႇၼႂ်း ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ။
မိူဝ်ႈၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ထႆးတိၺွပ်းလႆႈယႃႈမ တင်းၼမ်လႄႈ တႃႇတေမႃးတၢင်တႅၼ်းၶိုၼ်း ဢၼ်ၺႃးၺွပ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈသူင်ႇမႃးထႅင်ႈၼမ်ၼမ်ၸိူင်ႉၼႆ ။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ်တႄႉ တေသိုပ်ႇၶူၼ်ႉသွၵ်ႈတိၺွပ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ႁႂ်ႈပေႃးယူပ်ႈယွမ်း တေႃႇပေႃး မူတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇ ၼႆၶႃႈယဝ်ႈ ။


text:
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ (မၢၼ်ႈ: မြောင်းမြခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myaungmya District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်ႈၶၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 2835 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸမ်ႇပူႇတီႇပ ဢုတွင်းၵျၢမ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပတဵင်ႇၼႆ ၶုၼ်မၢၼ်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈမႃး ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မျွင်းမျႃႉၼႆႉ တေၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈၵိၼ်မျွင်းမျႃႉ လွၵ်ႉၽျႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၵိၼ်မျွင်းမျႃႉလွၵ်းၽျႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း မျူဝ်ႉၸႃးလူင် ဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1317 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပိုၼ်းမျွင်းမျႃႉလႆႈလိုဝ်းလင်မႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ မျူဝ်ႉၸႃးလွၵ်ႉၽျႃး လႆႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်မွၼ်းရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီၶရိတ်ႉ 1410 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢႃႇဝၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမႃးတိုၵ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်။ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၵိုၵ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉ လႄႈ တင်းဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 7 လၵ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်မီးတီႈ တိၼ်လွႆသူၺ်ႇၽုင်ႇတႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ် ယူႇသဝ်းတင်းၼမ် တီႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ယႂႃႇတၢၼ်းသျေႇၵျီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႇမတူဝ်ႇလမ်းပတ်ႉ (ၵူဝ်ႇမူဝ်ႇတႃႇလမ်းပတ်ႉ) ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၸူး ဝဵင်းပတဵင်ႇသေ သိမ်းဢဝ်ယဝ်ႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တီႈၼႃႈလိၼ်ပတဵင်ႇပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢိၵ်ႇပႃးမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်းဢင်းၵိတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵမ်ႉပတဵင်ႇၾၢႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ လႆႈတိုၵ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1853 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း ၵူၼ်းထင်သဝ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈ ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉသေ တႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵပ်ႉပတဵင်ႇၾၢႆႉ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇသွင်လမ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸီးၼူဝ်းဝီးယႃး လႄႈ ၼိၼ်းမသိတ်ႉ ၼၼ်ႉလႄႈ တင်း ၵူၼ်းႁိူဝ်း လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈသေ လႆႈၶိုၼ်း တိုၵ်းတေႃးမႃးယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ႇတိုၵ်းလိုၼ်းသုတ်း တီႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တပ်ႉပႆလိၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမတရႅတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ်တၢႆ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႄႈ မုၼ်ႈၸဝ်ႈပၢႆးၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပီ 1893 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇတူၵ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉ (ယၢမ်းလဵဝ် မဢူႇပိၼ်ႇ) လႄႈ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃး ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း တီးၵႂိၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ် ဢဵင်ႇမႄး)၊ ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၵုၼ်မေႃႇလမႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလပ်ႉပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1900 ပၢႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႄႉၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် မွၵ်ႈ 10 ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် ပီ 1931 မႃး ၶိုၼ်းလႆႈ ယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႄႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလပ်ႉပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႄႉၼႆႉ ပႆႇလႆႈတႄႇတင်ႈၶိုၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1903 ၼၼ်ႉ ၽိူဝ်ႇတႄႇတင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇၼႆ လႆႈမႄးမၵ်းမၼ်ႈ လႅၼ်လိၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ တီႈ ၼႃႈလိၼ်ဝႃးၶႄႇမ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ လႆႈသႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်ၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇသေ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းပျိၼ်ႇတယႄႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉယူႇယဝ်ႉ။
ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ငဝ်ႈငႃႇမၼ်း ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ပျိၼ်ႇၸလူႇ၊ ပျႃမလေႃး၊ သၢႆၼမ်ႉတႅတ်ႉၵႄႇတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တတ်းၼႃႈလိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ၶလွၵ်ႉၶၶျုၵ်ႉ (ယၢမ်းလဵဝ် ၶလွၵ်ႉတႅၵ်ႉ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢၼ် မျွင်းမျႃႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။
တီႈၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ ယၢၼ် မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးလွႆဢွၼ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေလွႆၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃးလိၼ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တဵမ်ႇ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ ပေႃးၶိင်ႇၶၢဝ်းၼမ်ႉၶိုၼ်ႈၼႆ ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ တေႃႉတႄႉဝႃႈ ပူၼ်ႉၼႃႈၼမ်ႉဢိတ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉ ၵေးၼမ်ႉ လႆလူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ လႆလူင်းၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉသေ ၼမ်ႉပျႃႉမလေႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵၢင်ၸႄႈတွၼ်ႈသေ လႆႈၶၢင်းၵၼ်တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇယဝ်ႉ လႆလူင်းၸူးပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ၸမ်တေလႆၶဝ်ႈၸူးပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် ပျႃႉမလေႃး လႄႈ ပျိၼ်ႇၸႃႇလူႇ မႄႈၼမ်ႉသွင်ဢၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉသူၺ်ႇလွင်း တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ တီႈယၢၼ်ၵႆ ပၢင်ႇလၢႆႇ 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၵိင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေၵေႃႈ ဢဝ်တင်းၸိုဝ်ႈ ၵျုၼ်းပျႃႉသၢတ်ႈၼႆသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႆၶဝ်ႈၸူးၼႂ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵႃးမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈဢွၼ်ႇၵႄးဢွၼ်ႇၵေႃး မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈၾႃႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၽူၼ်သိင်းလီသေ မိုၵ်းယမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈၸမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈလူမ်းပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ သၢၵ်ႈသႃႇတၢင်းမႆႈယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် တႃႇတင်းပီၼႆႉ မီး 103.78 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႉ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 65 တီႇၵရီႇသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 95 တီႇၵရီႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ၽူၼ်လီသေ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် လိၼ်ၼုမ်ႇၼိူဝ်ၵုၼ်လႄႈ ၽုၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉလီလႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢေႇၵၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ မီး 641,140 ဢေႇၵယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မီး 780,576 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ၼႂ်းၵႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ဢၼ်ၼမ်ႉထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းယဝ်ႉ။
တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉထိူၼ်ႇၽိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လမု၊ လမႄႉ၊ ၵၼၸူဝ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်း ၽိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ၽိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်သေ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၵၢၼ်ထၼိသေ ဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်သူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈႁဵတ်းျဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း သူၼ်ၵူၺ်ႈသေ မၢၵ်ႇဢုၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃး ဢွၵ်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပေႃသေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်ဝႆႉယူႇ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းလမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၵိူဝ် လႄႈ ပႃႁႅင်ႈပႃႈၼဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉဢႄႇယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽဝ်ထုၼ် တီႈ ဝၢၼ်ႈထူင်းၽူဝ်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လိၼ်ၼဵဝ်လိၼ်လႅင် တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မၼ်းၶႅမ်ႉတွၼ်ႈတႃႇၽဝ်ဢုမ်လိၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ လႆၽဝ်ႈဢုမ်လိၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ဝဵင်းလပ်ႉပုတ်ႉတႃႇ ၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပႃၼဝ် လႄႈ ၵိူဝ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဝႆႉ မေႃလိၼ်၊ ၵွၵ်းလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇသိူဝ်ႇတၢင်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ၶုတ်းဢဝ်လႆႈ ႁိၼ်ၵဝုၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေတႃႉ ဢမ်ႇမီး ၽၢႆ ဢမ်ႇမီးႁွင်ႈၶုတ်း ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်သင်။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႁႄႉၼမ်ႉသူၺ်ႇလွင်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢင်း 12 လၵ်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆႇၼၼ်ႉသေ လႆႈႁႄႉပၼ် ယႃႇႁႂ်းၼမ်ႉထူမ်ႈ ဢေႇၵၼႃး 7,000 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼႆႉယဝ်ႉ။[3]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၃၆, retrieved February 25, 2015
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)
- ↑ ႁွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ


text:
ယတေႉတွင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယတေႉတွင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ရသေ့တောင်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Rethedaung) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၶႅင်ႇ ဢၼ်မီးပွတ်းတူၵ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 20.4833333 လႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 92.75 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇယၢၼ် 37 လၵ်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၼႃႈတီႈပူႇၵႄႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ 74 တီႈ သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးဝႆႉ 739 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1961 လိူၼ်မေႇ 30 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇ လွင်ႈၽွင်းငမ်းလႅၼ်ၶၼ်ႈမေႇယုႇသေ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႅၼ်ၶၼ်ႈမေႇယုမႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ယၢၼ်မႄႈၼမ်ႉမယူႇ 18 လၵ်းသေ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇသေ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉမယူႇ ၽၢႆႇပုၼ်ႉၽၢႆႇၼၼ်ႉၼႆႉ ဢွၼ်ႁၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ပီ (2014) သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 7511 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ဝၢၼ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၢၼ်ႈၵျဵင်ႇတႃႇ
- ဝၢၼ်ႈၵၺိၼ်ႇၶျွင်း (5.1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၵူင်ႇတၢၼ်း (7.2 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၵူတွင်ႇ (8.2 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၶျွင်း (4.1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၶၼွင်းၵျီး (3.7 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၶႂႃႉၸူင်ႇ (8.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၶူၺ်းတွၵ်ႉၶျွင်း (3.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႉတူႇၵျီး (3.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၸပႃးထႃး (6.6 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈတူင်းပျိၼ်ႇ (3.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈပွင်းၸႃး (7.6 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇၶွင်ႇ (3.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတေႃးၵျီး (5.5 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈပႃႇထလေႇ (7.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈမိၺူဝ်ႇထွင်ႉ (7.2 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၽူး (7.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈတွင်းတယႃး (7.4 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းယႃႇၵူင်း ၽၢႆႇတူၵ်း (10.2 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
- ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇသဵၵ်ႉ (9.1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)
မၢႆတွင်း ။ ။ တၢင်းၵႆၸမ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸဵင်ႇထတ်းဢၼ်ၸမ်သေပိူၼ်ႈသေ တႅၵ်ႈဝႆႉတီႈၼိူဝ် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ လီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (11)


text:
မိၼ်းပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး (မၢၼ်ႈ: မင်းပြားမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minbya Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 60.


text:
Wednesday, November 18, 2015
Internet Download Manager 6.25 Build 3 ဢွၵ်ႇမႂ်ႇ
November 18, 2015
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်လွင်ႈၶွမ်းသေ မႃးၽၢၵ်ႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ပဵၼ် Internet Download Manager 6.25 Build 3 ဢွၵ်ႇမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ...
Saturday, November 14, 2015
Theme ဢၼ်ၵိုၵ်းၽွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆးတင်းၼမ် တွၼ်ႈတႃႇၽူင်းမိၵ်ႈ Vivo
November 14, 2015
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်Theme ဢၼ်ၵိုၵ်းၽွၼ်ႉ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး တွၼ်ႈတႃႇၽူင်းမိၵ်ႈ Vivo ၼၼ်ႉ မႃး...
Tuesday, November 10, 2015
KineMaster.apk တႃႇတတ်းတေႃႇငဝ်းတူင်ႉ တီႈၼႂ်း Android
November 10, 2015
KineMaster.apk တႃႇတတ်းတေႃႇငဝ်းတူင်ႉ တီႈၼႂ်း Android ပေႃးသူၼ်ၸႂ် ၸၼ်ဢဝ်လႆႈတီႈလိင်ႉတႂ်ႈၼႆႉ
Monday, November 9, 2015
English-Tai (Shan) Dictionary for Mac OS ( တသျိၼ်ႇၼႃႇရီႇ ဢင်းၵိတ်ႉ- တႆး )
November 09, 2015
တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း Mac ၼၼ်ႉ တသျိၼ်ႇၼႃႇရီႇ ဢင်းၵိတ်ႉ+တႆး မႃးယဝ်ႉ၊ ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၸၢႆးၸွမ်တႆး ၶူင်ဢွၵ်ႇမႃ...
Smart AppLock Pro v3.18.1.apk တႃႇၶတ်းဝႆႉ apk ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ပိူၼ်ႈတူၺ်း
November 09, 2015
မႂ်ႇသုင် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆႈၼုမ်ႇ ဢဝ်လွင်ႈၽူင်းသေ မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်တႃႇၶတ်းဝႆႉ ၶိူင်ႈၽူင်း...
Saturday, November 7, 2015
Vivo Theme Whit Tai Unicode (Theme ၵိုၵ်းၽွၼ်ႉ တႃႇၽူၼ်းမိၵ်ႈ Vivo ၵမ်ႈၽွင်ႈ)
November 07, 2015
တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းၸႂ်ႉၽူင်းမိၵ်ႈVivo ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ လႆႈၶပ်းၶိုင် သွၵ်ႈႁႃမႃးပၼ် လၢႆးတီႈ Theme မၼ်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ ၽွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူ...
Friday, November 6, 2015
ၽွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး တင်းၼမ် တႃႇ ios (iphone, ipad) မႃးယဝ်ႉ
November 06, 2015
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ မၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ လႆႈဢဝ် ၽွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉ တႃႇios ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၼိင်ႇတ(ၵုၼ်ႁဵင်) ၶပ်းၶိုင်ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၼၼ်ႉ မႃးၽၢၵ်ႇပၼ်ပီႈၼ...
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
ပပ်ႉမၢႆတွင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းသိုၼ်းလႄႈ ပိုၼ်းႁၵ်ႉႁဝ်းဝၼ်းလင်
ပပ်ႉမၢႆတွင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းသိုၼ်းလႄႈ ပိုၼ်းႁၵ်ႉႁဝ်းဝၼ်းလင်
ၸိုဝ်ႈၶႃႈၸိုဝ်ႈ ႁၢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁၵ်ႉၼႆၸိုင် ၶႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉ ႁတ်းႁၢၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။
မိူဝ်ႈယူႇၸၼ်ႉ 9
ၶႃႈၵႆႉၵႆႉလၵ်ႉၵိူဝ်ႉတူၺ်း သၢဝ်ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼင်ႈၽၢႆႇၼႃႈၶႃႈ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၼွင်ႉႁွမ်။ ႁဝ်းပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်။ ၵဝ်ၶႃႈၵိူဝ်ႉတူၺ်း ၶူၼ်ႁူဝ်ဢွၼ်ႇၼွင်ႉႁွမ် ဢၼ်ယၢဝ်းယွၼ်ႇယွႆႉ ၸွမ်းႁူဝ်မႃႇမၼ်းၼၼ်ႉသေ ၵႆႉၵႆႉဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈဝႃႈ "ႁဝ်းတႃႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသူ ပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉႁဝ်းၵူၺ်းယဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းႁူႉယူႇ၊ သူဢမ်ႇဝႆႉၸႂ် ၸိူင်ႉၼၼ်တေႃႇႁဝ်းလႆႈ"။
ဝၢႆးႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၼွင်ႉႁွမ်ပႆမႃးၸူးၶႃႈသေ ယွၼ်းယိမ်ပပ်ႉႁဵၼ်းၶႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ၼွင်ႉႁွမ်ဢမ်ႇတၼ်းမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း။
ၼွင်ႉႁွမ်ဝႃႈ "ၶွပ်ႈၸႂ်ယဝ်ႈၼႃ" ၼႆသေ ဢဝ်မိုဝ်းမႃးမိပ်ႇၵႅမ်ႈၶႃႈသေယဝ်ႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈမၼ်းတႄႉယဝ်ႈ လွင်ႈဝႃႈၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉၵူၺ်း၊ ၶႂ်ႈႁၵ်ႉၼွင်ႉႁွမ်မိူၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇႁတ်း လၢတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢၢႆ၊ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။
မိူဝ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉ 10
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၾူၼ်းၶႃႈမေႃးယူႇတိတ်းတိတ်းၼိူဝ်ၽိူၼ်။ ၽိူဝ်ႇတူၺ်း ပဵၼ် ၼွင်ႉႁွမ်ထူဝ်းမႃး။ မၼ်းႁွင်ႉႁႆႈယူႇဢိုတ်းဢိုတ်းတေႃႇၶႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်း ဢမ်ႇယူႇလီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇငဝ်ၵေႃႉလဵဝ်လႄႈ ႁႂ်ႈၶႃႈမိူဝ်းယူႇပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉမၼ်းၼႆ။ ၶႃႈၵေႃႈ လႆႈမိူဝ်းယူႇပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉမၼ်း။ ဝၢႆးသေ တူၺ်းၼင်ယဝ်ႉႁူဝ်ၼိုင်ႈ၊ ၵိၼ်ဢႃႇလူးၶူဝ်ႈမူတ်းသၢမ်ထူင်ယဝ်ႉၸိုင် တူၺ်း ၼွင်ႉႁွမ်ဢၢပ်ႈယူႇလီမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ၊ လိုၵ်းၵေႃႈလိုၵ်းယဝ်ႉလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းမႃးႁိူၼ်းယဝ်ႈ။ ၼွင်ႉႁွမ်ၵေႃႈ တူၺ်းၼႃႈၶႃႈသေလၢတ်ႈဝႃႈ "ၶွပ်ႈၸႂ်ယဝ်ႈၼႃ" ၼႆသေ ဢဝ်မိုဝ်းမႃးမိပ်ႇၵႅမ်ႈၶႃႈ။
ၶႃႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄၼွင်ႉႁွမ်တႄႉယဝ်ႈ၊ လွင်ႈဝႃႈ ၶႃႈႁၵ်ႉမၼ်း။ လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈလီဢၢႆ၊ ယွၼ်ႉသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။
ပၢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၼွင်ႉႁွမ်ပႆၸူးၶႃႈတီႈၼႂ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈသေဝႃႈ "လီၸၢၼ်ႈၼႃႇ ဢၢႆႈၼၼ်ႉမၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇလႄႇၸွမ်းၼွင်ႉႁွမ်" ၼႆယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ် ၸိုင် ပွင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇလႄႇၸွမ်းၼွင်ႉႁွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဝ်းယူႇၸၼ်ႉၸဵတ်း ဝႃႈ ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးၵေႃႉၼိုင်ႈဢမ်ႇမီးၵေႃႉၸိုင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸွမ်း ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေၵႂႃႇလႄႇမႃးယဝ်ႉ ၶႃႈမိူဝ်းသူင်ႇၼွင်ႉႁွမ်ထိုင်တီႈႁိူၼ်းၶဝ်။ ၼွင်ႉႁွမ်ၸုၵ်းတီႈပၢၵ်ႇၽၵ်းတူႁိူၼ်းၶဝ်သေ လၢတ်ႈဝႃႈ "ၶမ်ႈၼႆႉ ၼွင်ႉႁွမ် မီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်တႄႉယဝ်ႈ၊ ၶွပ်ႈၸႂ်ယဝ်ႈၼႃ ႁၢၼ်" ၼႆယူႇ။ ပေႃးယဝ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းမႃးမိပ်ႇၵႅမ်ႈၶႃႈသေယဝ်ႉ ယုမ်ႉသေ ဢဝ်မိုဝ်းၵၵ်းၵၢႆ ၶဝ်ႈႁိူၼ်းၶဝ် ၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ၶႃႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄၼွင်ႉႁွမ်တႄႉယဝ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၶႃႈႁၵ်ႉမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢၢႆ၊ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။
ဝၼ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး
ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း လိူၼ်ယဝ်ႉလိူၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ ပူၼ်ႉၵႂႃႇဝႆးတႄႉယဝ်ႈ။ သမ်ႉပေႃးထိုင်ဝၼ်းႁဝ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼွင်ႉႁွမ်တိုၵ်ႉယၢင်ႈပႆ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၶဵင်ႇႁပ်ႉၸုမ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶႃႈၵိူဝ်ႉတူၺ်းတူဝ်ႁၢင်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း ယူႇ။ ဢူဝ်ႉ ႁၢင်ႈလီတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼင်ႇဢၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ၽူႈယိင်းႁၢင်ႈလီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇလီမီးၼၼ်ႉ မီးတီႈၼွင်ႉႁွမ်မူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵိူဝ်ႉတူၺ်း ၼွင်ႉႁွမ်သေ ဝူၼ်ႉယူႇၼႂ်းၸႂ်ႁင်းၵူၺ်းဝႃႈ "ႁဝ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈသူပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉႁဝ်း ၵူၺ်းယဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းႁူႉယူႇ သူဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်တေႃႇႁဝ်းလႆႈၸိူင်ႉၼၼ်"။
ဝၼ်းၵူပ်ႉၵူႈ
ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈၼင်ႈယူႇၼႂ်းပၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈ။ ၽူႈယိင်းႁၢင်ႈလီ ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလၵ်ႉႁၵ်ႉမႃးၸဵမ်ႁိုင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးတေႇၼႃႈႁိူၼ်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉလူး။ ၼွင်ႉႁွမ်မႃးလၢတ်ႈတေႃႇၶႃႈ ဝႃႈ "သူၵေႃႈမႃးႁႃႉ?" ၼႆသေ လိၵ်းတႃတေႃႇၶႃႈယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင် လႆႈႁၼ်ၼွင်ႉႁွမ် ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇၸွမ်း လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။
ၶႃႈၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ် လိူဝ်သေဝႃႈ သေလၢႆ။ သင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႃႈၶႂ်ႈ လၢတ်ႈၼႄမၼ်းၼၢင်း ၼႂ်းပၢင်ၶႅၵ်ႇၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႈ။ လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁၵ်ႉမၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝႆႉၸႂ်ၸိူင်ႉၼၼ် တေႃႇၶႃႈသႄႈ ၶႃႈၵေႃႈႁူႉယူႇ။
ပၢင်မႃႇသႃႇ
ပူၼ်ႉမႃးလၢႆသိပ်းပီယဝ်ႈ။ တီႈၼႂ်းပၢင်မႃႇသႃႇတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈယၵ်ႉတူၺ်း ပႅၼ်ႈၵွမ်ႇသေ ဝူၼ်ႉယူႇႁင်းၵူၺ်း "ဢေႃ ၼႆႉပဵၼ်ၽူႈယိင်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈ၊ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈႁၵ်ႉမႅၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉလူး" ၼႆယူႇ။
ဝၢႆးသေမၼ်းၼၢင်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ပပ်ႉမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၽွင်း မၼ်းၼၢင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မႃးလူတူၺ်း။ ၼႂ်းပပ်ႉမၢႆတွင်းမၼ်း တီႈၼႃႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ
"ၼွင်ႉႁွမ်ၵမ်းၵမ်းၵိူဝ်ႉတူၺ်းႁၢၼ်ယူႇ၊ ၼွင်ႉႁွမ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ႁူၺ်းၵေႃႉ ၸမ်ၸႂ်တေႃႇႁၢၼ်၊ ၼွင်ႉႁွမ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁၢၼ် မႃးပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉၼွင်ႉႁွမ်ဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွင်ႉႁွမ်ႁူႉယူႇ ႁၢၼ်ဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်တေႃႇၼွင်ႉႁွမ်လႆႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁၢၼ်… ႁဝ်းႁၵ်ႉသူဢိူဝ်ႈၼႃ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ။ ႁဝ်းမုင်ႈမွင်း ယူႇတႃႇသေႇဢိူဝ်ႈ ဝၼ်းလႂ်လႃႇ သူတေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁၵ်ႉတေႃႇႁဝ်း…"


text:
ႁဵၼ်းလၢႆးဢွၵ်ႇသဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း 26 တူဝ် လႄႈမႄႈၵပ်းငဝ်ႈၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်
ၵွပ်ႈသင်လႄႈၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇလူင်ၼႆႉ ၽွမ်ႉၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းသေၵပ်းသိုပ်ႇႁႃၵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ်လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၊ လႄႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၊ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းလၢႆလၢႆယူႇယဝ်ႉ ။
ၵွပ်ႈဝႃႈမီးၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၼမ်လႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈၸႂ်ၵၼ်သေၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်ၵၢင်သေၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တူဝ်လိၵ်ႈလူင်ၼႆႉ ၶဝ်တေဢဝ်ဝႆႉတႅမ်ႈ မိူဝ်ႈတေႇၸႃႉတႅမ်ႈ တူၼ်ႈထႅဝ်လိၵ်ႈ တူဝ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးတႅမ်ႈသုတ်းၼိုင်ႈထႅဝ်ယဝ်ႉၸိုင် ၶိုၼ်းတႅမ်ႈထႅဝ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈလူင်ဢွၼ်တၢင်းတိၵ်းတိၵ်းၼႆယဝ်ႉ၊ သမ်ႉထႅင်ႈပေႃးႁဝ်းတေတႅမ်ႈ ၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ၊ ၸိုဝ်ႈတီႈယူႇ ၊ ၸိုဝ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်တေၸႂ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈလူင်တႅမ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ Shan State, Thailand, London ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉၶႃႈ ။
Capital letters: တူဝ်လိၵ်ႈယႂ်ႇ ။
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Small letters: တူဝ်လိၵ်ႈလဵၵ်ႉ ။
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
5 Vowels in the English လႄႈႁႃႈတူဝ်ၼၼ်ႉၼႆႉသမ်ႉပဵၼ် သရ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၼႆၶႃႈ ။
A E I O U
21 Consonants in the English alphabet ယဝ်ႉၵေႃႈတေမီးထႅင်ႈသၢဝ်းဢဵတ်းတူဝ်ၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမိူဝ်ႈၸႅၵ်ႇ သရ ႁႃႈတူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈတွင်းဝႆႉ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။
B C D F G H J K L M N P Q R S T V W X Y Z
သဵင်ဢွၵ်ႇတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း 21 တူဝ် လႄႈ ( သရ ) မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ 5 တူဝ်
ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁဵၼ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁူႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ( English Language ) ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမီးပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ လွၵ်းလၢႆးဢၢၼ်ႇ လႄႈ လွၵ်းလၢႆးဢွၵ်ႇသဵင် မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ ( သရ ) သင်ဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇတေႇၸႃႉႁဵၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈၵပ်းငဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆၸိုင် တႃႇတေသိုပ်ႇႁဵၼ်းၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈထူပ်းႁႃး ပၼ်ႁႃၵၢၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်မၼ်းၼႆ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈတိုၵ်ႉႁဵၼ်းမႂ်ႇၶဝ်ၵူႈၵေႃႉ မေႃၸိူဝ်းၼႆႉသေၵွၼ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ ။
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ 5 တူဝ် ( သရ ) Vowels ( ဝှၢဝ်ႊဝေႃႊသ် )
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ 5 တူဝ် ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ( သရ 5 တူဝ် )


text:
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ႁဵတ်းတူၼ်ႈငိုၼ်းႁွမ်းတၢၼ်းၵႃႈၼမ်ႉ ၵႃႈၾႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုထယႃး
ဝၢႆးသေလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း လႆႈၼင်ႈတြႃးသိပ်း ဝၼ်း ယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ဢွၼ် ႁူဝ် ႁဵတ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းတူၼ်ႈ
ငိုၼ်း (တူၼ်ႈၽႃႉပႃႇ) ၸွႆႈထႅမ်လူႇတၢၼ်း ၵႃႈၼမ်ႉၵႃႈၾႆးၸၼ်ႉၸွမ် ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းပီၼႆႉၼႆႉ (႑႘ႉ႑႒ႉ႒႐႑႑-႒႘ႉ႑႒ႉ႒႐႑႑)ၵေႃႈ လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းတူၼ်ႈငိုၼ်း လူႇတၢၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ၵႃႈၼမ်ႉၵႃႈၾႆး ၸၼ်ႉၸွမ်ၵႂႃႇသေ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶ လုၵ်ႈႁဵၼ်း တႆးၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း တူၼ်ႈငိုၼ်းႁွမ်းတၢၼ်း ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼင်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းယဝ်ႉ။


text:
ၵူၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်မႃၸွင်ႇမီးတႄႉ
ၵူၼ်းယဵၼ်းပဵၼ်မႃၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်သတ်းဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးတႄႉ?
ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႄႈၸွတ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉဝႆႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်း ၽႄႈဝႆးပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃး မၼ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးတႄႉတႄႉၼႆ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလၢမ်းႁူႉလႆႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆး၊ ဢၼ်လီၼိူဝ်ႉၽၢၼ်ႈသၢၼ်ႈတိုၼ်ႇၸွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၽႄႈဝႆးၼႃႇ သမ်ႉပေႃးတၢၼ်ႇၽႆးမႆႈပႃႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈတၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉ ဢၼ်မိူၼ်မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၽႄႈဝႆးတႄႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်မီးၸႂ်တႄႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉပၢႆမၼ်းၸိုင် ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈယၢပ်ႇတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈသင်?
ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ထႆႇမႃးတီႈ ႁွင်ႈၼႄၽၢင်သေတီႈတီႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ် တူဝ်သတ်းမႄႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ် သတ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ်ၼၼ်ႉ တူဝ်ၼိုင်ႈ ပွႆႇပူၺ်ဝႆႉ (ဢမ်ႇၼုင်ႈၶူဝ်းသင်)။ မီးမၢၼ်ႇႁူယၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်မူၵေႃႈလူဝ်လူဝ် မႃၵေႃႈလူဝ်လူဝ်ဝႆႉ။ ႁဝ်းဝႃႈ မိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၼႆၵွၼ်လႃႈ။ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မႄႈမၼ်းတိုၵ်ႉတိုၵ်းၼူမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸိုင် ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉသၢၼ်ႈသၢၼ်ႈဝႆႉသႄႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမိူၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ဢပုမ်ႇဢၼ်ၵႆႉလႆႈငိၼ်း
ဢပုမ်ႇမၢႆၼိုင်ႈ
ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေးၼၼ်ႉ မီးၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁႃႁၼ်ၸိူဝ်ႉသတ်းမႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်မႃၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ တီႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၽူႈၵူၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၽွၵ်ႇၸွမ်းတူဝ်သတ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈမႃးၸိူင်ႉၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းမၼ်း ၶျီႇမေႇရႃႇ ၼႆသေ ဢႃႇယုမၼ်းမီးမွၵ်ႈ သိပ်းၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်လဵဝ် ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ဢဝ်တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶင်ဝႆႉၼႂ်းႁွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေး ၼႆယဝ်ႉ။
ဢပုမ်ႇမၢႆသွင်
တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပေႃႈမႄႈ ၸွမ်းၸႂ်မၼ်းမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်ၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃထွမ်ႇၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇႁူႉၵုင်ႇၵေးၸူးပေႃႈမႄႈ၊ ဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ပေႃႈမႄႈ၊ ၵႆႉလႃႇၵႆႉပွင်ႉ၊ ပၢၵ်ႇၸႃႉသဵင်ၸၢင်၊ သူပ်းၸႃးငႃးၽၢႆ၊ ၵႆႉတွပ်ႇၵႆႉထဵင်၊ ၵႆႉပေႃႉၵႆႉႁႅမ်ပေႃႈမႄႈမၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢမ်ႇဢၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉလႄႈ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်မႃၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉတင်းလိပ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွင်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတႄႉႁိုဝ်?
ၶႅပ်ႈႁၢင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်တႄႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတႄႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢပုမ်ႇဢၼ်လႆႈငိၼ်းယူႇလႄႈ တင်းဢၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈလႆႈႁၼ်ယူႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇသင်ၵၼ်သေဢိတ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃးၵေႃႈ ၶႃႈယင်းလီၶႂ်ႈၶူဝ်ယူႇႁင်းၵူၺ်းလႃႈ။ ၽႂ်တၼ်းၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်းသေ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃႈလွၵ်ႇၵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႈ။ ၵေႃႉလႅၼ်ၵေႃႈ လႅၼ်တႄႉလႅၼ်ဝႃႈ ၵေႃႉယုမ်ႇၵေႃႈ ယုမ်ႇတႄႉယုမ်ႇဝႃႈ။ တီႈတႄႉတႄႉမၼ်းၸိုင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်မေႃၶႅၵ်းႁုၼ်ႁၢင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢေႃႉသ်တြေးလီးယိူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ Patricia Piccinini (ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 1965) ၼၼ်ႉ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းၼၢင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၶရီႇလိၵ်ႉ (acrylic)၊ ၼင်သတ်း၊ ၶူၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်း လႄႈ မႆႉသေ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ႁုၼ်ႇၼႆႉဝႃႈ “The Young Family” ၼႆယဝ်ႉ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းမၢႆထိုင်တီႈပွင်ႇသင်?
ႁုၼ်ႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈလႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈသတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ ဢၼ်မေႃၶႅၵ်းၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ၼၼ်ႉတႄႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း DNA ၶွင်ၵူၼ်းသေ ၶူင်ဢွၵ်ႇသတ်းမႂ်ႇမႂ်ႇမႃးထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ တေမိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ၶူၼ်ၼိူဝ်ႉၶႂ်ႈသၢၼ်ႈသၢၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉၼင်ၶႂ်ႈၽၢၼ်ႈၽၢၼ်ႈဝႆႉ။ မေႃၶႅၵ်ႈၶႂ်ႈဢဝ် တၢင်းဝူၼ်ႉ လႄႈ တၢင်းႁူႉသိုၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶွင်ၾၢၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းပၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ႁဵတ်းသင် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်?
ဢၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းမီးဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၵူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႆႉၸိုင် ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးမွၼ်းၼႂ်းပၢၼ်မႂ်ႇမဵဝ်းၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ၊ မၼ်းၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈမၼ်းမီးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး 1) လုၵ်ႉတီႈသုၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးသေလွင်ႈလွင်ႈ၊ 2) လုၵ်ႉတီႈသေလွင်ႈလွင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇသုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုၼ် ပဵၼ်မႃးသေလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ Avatar ၸိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ မိူၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်းၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉပၢႆမၼ်းၸိုင် ပဵၼ်တူဝ်တႄႉႁႃႉ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇၵူၺ်းႁႃႉၼႆ ၸႅၵ်ႇၽႄ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
လူပ်းလင်
တူဝ်သတ်းဢၼ်မိူၼ်သတ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတႄႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႉယူႇ။ ထႆႇမႃးဝႆႉတႄႉတႄႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂႃႇထႆႇမႃးတီႈၼႂ်းႁွင်ႈၼႄႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပၢႆးမွၼ်းတီႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈၼႂ်းၵွင်ႈထႆႇသေ ဢဝ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ၊ ၵေႃႉတၢင်ႇမၼ်းသမ်ႉ တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်း သမ်ႉဢမ်ႇတႅမ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသႂ်ႇၸွမ်းလီလီ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသႂ်ႇၸွမ်းလီလီယူႇသေတႃႉ ၵေႃႉတူၺ်းမၼ်း ဢမ်ႇမေႃလူႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်လီလီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ဢပုမ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉႁူဝ်သွင်သေ လွၵ်ႇၵၼ်ယူႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈႁဵတ်းၼႆယူႇ။
ႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၸိူဝ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း ၶွင် Patricia Piccinini ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ


text:
ယွၼ်ႉလူမ်းလူင်ပတ်ႉပဝ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်ႈလႄႈႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလႆႈလူႉလႅဝ်တင်းၼမ်တၢင်းလၢႆၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်ႈသၢတ်ႇမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း
ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး 24/04/2017 ၸၢႆးဢွၼ်ႇဝၼ်း
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 23/4/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14:00 မူင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလူမ်းလူင်ပတ်ႉမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ မိူင်းတွၼ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတွင်ပေႃ ဝၢၼ်ႈၽႃမႆႉ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၵၢင်ႈၽႃမုင်းႁဵၵ်ႇ 4 လင်ႁိူၼ်းဢၼ်ၵင်ႈၽႃမုင်းၶႃး 3 လင်တင်းမူတ်းႁူမ်ႈမုၵ်ႉၶိူဝ်းႁိူၼ်း 7 မုၵ်ႉႁိူၼ်း လႄႈဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈမွင် ႁိူၼ်းၵင်ႈၽႃမုင်းႁဵၵ်ႇ 11 လင်ႁူမ်ႈမုၵ်ႉၶိူဝ်းႁိူၼ်း 11 မုၵ်ႉႁိူၼ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတွင်ပေႃ ႁူမ်ႈႁိူၼ်းတင်းမူတ်း 18 လင် တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇ ၸတူင်ႉ ဝၢၼ်ႈလွႆပယင် ႁိူၼ်းၵင်ႈၽႃမုင်းႁဵၵ်ႇ 10 လင် ႁူမ်ႈမုၵ်ႉၶိူဝ်းႁိူၼ်း 10 မုၵ်ႉႁိူၼ်းတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈမႄႈၵျႃၵ်ႉ ႁိူၼ်းမုင်းႁဵၵ်ႇ ၵင်ႈပႅၼ်ႈ 35 လင်ႁူမ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း 35 လင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၸတူင်ႉၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈတၢင်းမူတ်း 45 လင်ႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ (လဵၵ်းသွတ်ႈ) ႁဵၵ်ႇလႆႈပိဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းလူမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼၼ်ႉႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၺႃးလူမ်းပတ်ႉပဝ်ႇသေႁိူၼ်းလႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉမီး 4 ဝၢၼ်ႈ သေလင်ႁိူၼ်းတင်းမူတ်းမီး 64 လင် လႄႈပေႃးတေၼပ်ႉၵႃႈၶၼ်ငိုၼ်းတႄႉ တေသဵင်ႈ 109 သႅၼ်ပၢႆ သေၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၺႃးလူမ်းပတ်ႉပဝ်ႇႁိူၼ်း 64 လင်ၼၼ်ႉတႄႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၵႂႃႇပိူင်ႈဢိင်ယူႇဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်းပီႈ ႁိူၼ်းၼွင်ႉ လႄႈဢၼ်လႆႈလူႉတၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉလူမ်းတႄႉဢမ်ႇမီးၼႆယဝ်ႉ။


text:
Company ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝုႈ Alibaba(ဢလီႇပုႇပုႇ)ၼၼ်ႉပဵၼ်သင် မၢႆ (1) လုၵ်ႉတီႈၽူဝ်ေမးသွင်ၵေႃႉဢၼ်ၵုႈၸၢတ်ႈသႅင်းၶေႇေသ 1964 လိူၼ် October 15 ၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးၵိုတ်ႇတီႈ ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ႁၢၼ်ႇၸူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉဝုႈ မုးယျၼ်း ၼႆယဝ်ႉ
မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ တူဝ်လဵၵ်ႉလိၵ်ႉေသ ၺုးဢူၺ်းၵေႃႉၵဝ်းယွၵ်ႇတုႇေသ။ ၸႅတ်ႉမုးၼႆႉ တူဝ်လဵၵ်ႉေသတုႉေပုးၽိတ်းၵၼ်မုး ၸုႉၵူၼ်းဢၼ်တူဝ်ၶိင်းယႂ်ႇေသမၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉၵူဝ်ၵိၼ်ေသပွၵ်ႈ။
ၸႅတ်ႉၼႆႉ ၸိမ်မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉသူင်ၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵုႈဝဵင်းဢၼ်မၼ်းယူၼၼ်ႉၵူၼ်းဢၼ်ေမုဢၢင်းၵိတ်ႉဢမ်ႇမီးေသၵေႃႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီးေသပပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်ဢၢင်းၵိတ်ႉ။
ေပုးၼၼ်ၸႅတ်ႉၼႆႉႁဵတ်းသင်လုႇၼႆ မၼ်းလုၵ်ႉၸဝ်ႉၸဝ်ႉေသ ၼုႈၽွင်းပႆႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၶီႇလႅင်ေသ ၵႂုႇတီႈၵၢင်ဝဵင်းႁၢၼ််ႇၸူဝ်း တီႈဢၼ် ၸဝ်းၶိူဝ်းဢၢင်းၵိတ်ႉမုးလႄႇမိူင်းၶေႇေသ တီႈၶဝ်လိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၸႅတ်ႉၼႆႉၶႂ်ႈေမုလိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉၼုႇဢုးလုးလႄႈ မၼ်းၸၢႆးဢွၼ်ၵူၼ်းဢၢင်းၵိတ်းၶဝ်ႉ သူင်ႇလႄႇတီႈဢၼ်ႁၢင်ႈလီၼႆးဝဵင်းႁၢၼ်ႇၸူဝ်းေသ ဢမ်ႇဢဝ်ငိုၼ်းၵုႈသူင်ႇလႄႇ ၵူၺ်းၵုႈေတလႆႈၶိုၼ်းသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉ ဝုႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ၵႂုႇသွၼ်းၮိၵ်ႈတီႈၵူၼ်းလႄႇမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၢင်းၵိတ်ႉမီးမွၵ်ႈ 9ပီ။
ၸႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝုႇရီႉယုႉတႄႉတႄႉ။ၸိုဝ်ႉမၼ်းၵူၼ်းလႄႇမိူဝ်းၵူၼ်းဢိင်းၵိတ်ႉပၼ်ဝႆႉၸိုဝ်ႈဢိင်းၵိတ်ႉမၼ်းၸၢႆးဝုႈ jack (ၸႅတ်ႉ)ၼႆယဝ်ႉ။မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းဢဝ် ၸိုဝ်းမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉတူဝ်တၢင်းၼုး မုး ၼၼ်ႉေသ ၶိုၼ်း ပဵၼ်မုး jack ma( ၸႅတ်ႉမုး) ယဝ်ႉ
မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၼႆးမိူင်းၶေႇၼႆႉၵူၼ်းဢၼ်ေမုလၢတ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ မီးဢႄႇတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၸႅတ်ႉၼႆႉၶႂ်ႈေမုဢၢင်းၵိတ်ႉၼုႇၼုႇၼႆ ၵွပ်ႈဝုႈၸိမ်မိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးၵေႃႉလဵၵ်ႉ မၼ်းမီးယိူင်းဢၢၼ်း ၼိုင်ႈဢၼ် မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉမိူင်းၶေႇၶဝ် ပဵၼ် ၵုၼ်ႇမျယူႇၼိတ်ႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႆးၵႄႈၵမ်ႇၽုႇ ၵွပ်ႈၼၼ်ဝၼ်းၼိုင်ႈမုး ၽၵ်ႉတူေတပိုတ်ႇေသေတၵပ်ႉသိပ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်းယူႇၼႄလႄႈေပုးဝၼ်းၼၼ်ႉမုးလိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉဢၼ်မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ေတမီးၽွၼ်းလီယူႇ ၼႆမၼ်းၸၢႆးယုမ်ႇယမ်ေသၸင်လႆႈၶတ်းၸႂ်သွၼ်လိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းလႄႈ ပိင်ႇၺုႇၼႆႉ ေတဢဝ်မၼ်းၸၢံးပူၼ်ႉလွတ်ႈတၢင်းၽၢၼ်ယူႇၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸႅတ်ႉၼႆႉ ၶဵၼ်ႇဢၢင်းၵိတ်ႉေသတုႉ ၽၢႆႇပၢႆးၼပ်ႉၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးၺၢမ်ႉေတႉေတႉ ၊ တုႇေသလႆႈတွပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးတူၵ်းၸၼ်ႉၵွပ်ႈပၢႆးၼပ်ႉသွင်ပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းတွပ်ႇၵမ်းထီႉသၢမ်ယဝ်ႉၸွင်ႇၵွႆႈ ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ။ 1988 ၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးလႆႈၸုမ်ႈ ပွႆႉပဵၼ်ၶူႈ ေသ
ဝၢႆးလႆႈပွႆႉယဝ်ႉ မၼ်းၸၢႆး ၵႂုႇၶဝ်ႈၵၢၼ် company 30 ပၢႆဢမ်ႇႁပ်ႉမၼ်းၸၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် ၊ ဢၼ်လၢၼ်ႉၶၢႆၼိူဝ်ႉၵႆႇ ၶွမ်ႇပၼီ KFC ဢၼ်မုးပိုတ်ႇမိူင်းၶေႇၼၼ်ႉ ၵႂုႇတွပ်ႇ interview 24 ၵေႃႉ ႁပ်ႉၵၢၼ် 23 ၵေႃႉ လိူဝ်ေသ ၸႅတ်ႉမုးၵေႃႉလဵဝ် ၽႂ်ဢမ်ႇႁပ်ႉ။
ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမုး လႆႈၵၢၼ်တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပဵၼ်ၶူးဢၢင်းၵိတ်ႉ လႆႈၼိုင်ႈလိူၼ် ေတုႇလုႇ 12 ေတုႇလုႇ (ငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 10000 ပျူး) ၸႅတ်းၼႆႉသွၼ်လိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉၶႅမ်ႉပွင်ႇၸႂ်လီၼုႇလႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄႈၵေႃႈႁၵ်ႉမၼ်းၸၢႆးေတႉ ။ ဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈမုးပိုၼ်းမၼ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝုႈ ေပုႈမႄႈမၼ်းၸၢႆးသေထးလႄႈပုၼ်ႈဢဝ်ဢမွၺ်ႇေပုႈမႄႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၢ ၸႅတ်ံၼႆႉတူဝ်လဵၵ်ႉေသတုႉ လွင်းတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းၼႆႉ ယႂ်ႇမိူၼ်လွႆလူင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ မိူၼ်မွတ်ႉတူဝ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉယိူင်းဢၢၼ်းယုႉလွႆလူင်ယဝ်ႉ မၼ်းၸၢႆးပႆႉၶၢဝ်းယၢမ်း ၽၵ်းတူမိူင်းၶေႇၶဝ် ပိုတ်ႇၸူးၵူႈမိူင်းမိူင်းးးးးးးးးး။။ >>>>>>>>> သိုပ်ႇမၢႆ (2)
- Tai Strategy Tai Management
- Post >>> ShanStateDefenceArmy


text:
ၼမ်ႉၸၢင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် (IPA: [na᷇m ʦɑ̌ŋ]), (မၢၼ်ႈ: နမ့်စန်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Namsang), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Namzaang]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပွတ်းဢွၵ်ႇၽၢႆၵၢင် မိူင်းတႆးဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး သေ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် ႗႒ လၵ်းၶႃႈဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 25 June 2020 (ပ−လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင်ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် လၢႆလၢႆၸူဝ်ႈမူင်းထပ်းၵၼ်လႄႈ ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈ တီႈမိူင်းၵုတ်ႈသေ လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်းပႃးလႄႈ မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း (2) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
ၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင် တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မွၵ်ႈ (6) မူင်း တေႃႇထိုင် ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈလႄႈ ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တီႈပွၵ်ႉမျဵဝ်ႉမ ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၼမ်ႉၼႂ်းၼမ်ႉႁွင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ လူၼ်ႉသေ ထူမ်ႈထိုင်သဵၼ်ႈတၢင်းၸွမ်းၼႂ်းဝဵင်း၊ လၵ်းၾူၼ်း၊ လၵ်းသဝ်ၾႆး မၢင်တီႈၵေႃႈလူမ်ႉပႃး၊ တီႈပွၵ်ႉမျဵဝ်ႉမၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉလိၼ်ၵူၼ်ႇပင်းထူမ်သႂ်ႇႁိူၼ်းယေးလႄႈ ၸၢႆး (1) ၵေႃႉ၊ ယိင်း (1) ၵေႃႉ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၵႂႃႇသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵူႉၵွႆ၊ တူၼ်ႈမႆႉလူမ်ႉတဵင်သဵၼ်ႈတၢင်း၊ လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်းလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈသေ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းလၢႆလၢႆၸူဝ်ႈမူင်း တႃႇၽဵဝ်ႈသိမ်း ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းၶုတ်းသႅင်ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸွမ်းႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်လႄႈ သင်ဝႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းလူင်းမႃးထႅင်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ လီလႆႈမႆႈၸႂ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ မီးသၼ်လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ ဝဵင်းသမ်ႉယူႇၼႂ်းႁူၺ်ႈဝႆႉလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ ပီႊၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းလူင်းမႃးထပ်းၵၼ်ပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ် ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆ လႆႈလူင်းမႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 June 2020 (ပ−လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) မိူင်းတႆးၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၾူၼ်တေတူၵ်းသေ တႃႇၾူၼ်တေတူၵ်းၼၼ်ႉယူႇၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ်၊ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းၶၢင်ပွတ်းႁွင်ႇ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ တိူင်းမၢၼ်းတလေးၸိူဝ်းၼႆႉ ၾူၼ်တေတူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ (IPA: [mɤ́n sʰɑ̀t]), (မၢၼ်ႈ: မိုင်းဆတ်ခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mong Hsat District), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengsaat]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ႒႔႓,႑႓႗ ၵေႃႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[2]
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသၢတ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပဵင်း
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းတူၼ်
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2015-03-23။


text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation
Jump to search
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD A7 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၼႄလႆႈလွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ
{{db-inc}}
- ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းꩪမ်မတႃယဝ်ႉ။
{{db-a7|TypeOfEntity}}
- တီႈ TypeOfEntity ၼၼ်ႉ ထႅမ်သႂ်ႇ မဵဝ်းမၼ်း (band, company, website, etc) လႄႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈမၵ်းမၢႆ CSDၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပပ်ႉ၊ ဢႄႇလ်ပမ်ႇ၊ သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉ။
လွင်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ (Author)
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉသေ တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸႂ်ႉၶူတ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇၵႂႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တႄႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃးလႄႈ။ တီႈ PageName ၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈသေ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇလဝ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
{{subst:Db-disambig-notice|PageName|header=1}}
ပေႃးႁဵတ်းၼႆၼႆ မၼ်းတေၼႄပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပၼ်ၽၢင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ယဝ်ႉ။
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:


text:
ပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၶၢႆႉလၢႆႈပဵၼ်မႃး တေႃႇပေႃးပဵၼ် ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီႈ ဢေႇတီႇ (1244) ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝေႃးႁၢၼ် ပဵင်ႇတုၵျီး (မၢၼ်ႈ: ပိန်သုကြီး ) ၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸူးပဵၼ်မႃး ပတဵင်ႇၵျီး ၼႆယဝ်ႉ။
မိၼ်းသျိၼ်ႇၸေႃး ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ပေႃးတေၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းလင်မၼ်းၼႆသေ မၼ်းႁႂ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇလိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထတ်းတမ်းလွၵ်းလိၼ်ၼႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽၢႆႇလိၼ်ၶဝၵေႃႈ ႁဵတ်းသုမ်ႈတီႈလွၵ်းလိၼ်ပဝ်ႇတီႈၼိုင်ႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းသေၵေႃႈ ထတ်းတမ်း လွၵ်းလိၼ်ၼႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်ထတ်းတမ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပဵင်ႇတုၵျီး ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ တီႈဢၼ် ပဵင်ႇတုၵျီးယူႇၼၼ်ႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ပတဵင်ႇၵျီး" ၼႆယဝ်ႉ။[2]
ပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပိူင်ႇၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢိၵ်ႇပႃး ၼွင်ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈ ၼွင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼွင်လူင်ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈသွမ်ႈၼႃး လွၵ်းသွင်မိုၼ်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1959 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသၢင်ႈ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶိုၼ်ႈသၢင်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႃးသေတႃႉ တိုၵ်ႉမီးၸၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈလူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း မီးပွၵ်ႉ ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဢိူင်ႇ မီး ၄၂ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ၁၄၀ ဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီး ၃၆၆၆၉ ႁူဝ်ႁိူၼ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး ၁၈၃၃၅၁ ၵေႃႉယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ (၂၈၄၈၇) ဢေႇၵယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ ၂၆၃,၇၂၅ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ လွႆယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊ ၵွင်းမူးမျႃႉၵျွၵ်ႉ ဢၼ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉၼၵႃး၊ လွႆယေႇတၶုၼ်ႇ၊ မူင်ႇလႄႇတေႃးယ၊ ၵျွင်းတိတ်ႉၸဝေႇတၵူႇ၊ မႁႃႇၽေႃးတိ ႁႃႈႁဵင်၊ လွႆၸဵင်ႇၶၼွၵ်ႉ၊ လွႆမျႃႉၶၼွၵ်ႉ၊ လွႆတၶိၼ်ႇမ၊ ပႃႇထၢၼ်ဢဵင်ႇသျေႉမိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ လႄႈ ဝၢၼ်ႈပူၵ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၵႂၢမ်းသူၺ်ႇမိၼ်းၵၢၼ်ႇ ဢၼ် ၼၢၼ်းတေႃႇသျေႉသြႃႇတိၼ်ႇ တႅမ်ႈမႃးၼၼ်ႉ၊ လွႆၽယွင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇၶမ်း၊ ၽၢႆ သႄႇတေႃႇၵျီး၊ ၼွင်ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[3]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Myanmar Area Codes. Archived from the original on 2009-12-01။ Retrieved on 2018-03-25။
- ↑ နဂါးဗိုလ် မောင်မောင်သက် ရေး သမိုင်းပုံရိပ်၊ ၁၃၁-စာ၊ ၂၀၁၆-ခုနှစ်
- ↑ အတွဲ (၁၈) အမှတ် (၄၂) Mandalay နေ့စဉ် သတင်းစာ (၁၀/ ၁/ ၂၀၁၅)


text:
ၶျွင်းဢူး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶျွင်းဢူး (မၢၼ်ႈ: ချောင်းဦးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Chaung-U ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Chaung-U]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၶျွင်းဢူးၼႆႉ ပဵၼ်မႃးဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ (ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း၊ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ထုင်ႉမျိၼ်းမူႇ၊ တီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသိုၵ်းယဝ်ႉသေ ယွၼ်ႉၵႆဝဵဝ်းၼႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆသေ ၸူးဢဝ်ယဵတ်ႈသႂ်ႇၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ ဢၼ်မီးၸမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်းဢၼ်ၵႂႃႇယေႇဢူးလႄႈ တင်းဝဵင်းမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 22 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆ ၵႆၵၼ် 14 လၵ်းယဝ်ႉ။[1]
ဢွင်ႈတီႈပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၶျွင်းဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 231.46 ထတ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 22° 45' လႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 95° 8' တေႃႇ 95° 25' ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ဝဵင်းၶျွင်းဢူးၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမျွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼႆႉ လႆလူင်း တၢင်းၽၢႆႇတူၵ်းယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တိူၵ်ႈသူင်လိၵ်ႈ၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ လႄႈ ယူင်ႉသၢင်ႈၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ၶၢမ်ႇတၢမ်ႇသိုၵ်းသေဢိတ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးဢၼ်လူႉဢၼ်လဵဝ်သေ တိုၼ်းမီးၼင်ႇ ပိူင်ၵဝ်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
တင်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းသေ ၵႆယၢၼ် 6 လၵ်းသေ ယွၼ်ႉမီးတီႈ ဢမ်ႇတူၵ်းၽၢႆႇၼမ်ႉ ဢမ်ႇတူၵ်းၽၢႆႇၵွင်းလႄႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်း ဢၼ်ၵၢၼ်ၼႃး၊ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး၊ ၵုၺ် လႄႈ ၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 6442 ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၽြႃးမိူဝ်ႈၵွၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၶျွင်းဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူး 200 ပၢႆသေ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ မီးယူႇ (60) ပၢႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိမႁႃႇထမ်ႇမႃႇရူင်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတတီႇပမႃႇလႃႇ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1265 ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီမိူင်း 1365၊ လိူၼ်သၢမ် (လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ၊ 2004) ၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပၢၵ်ႇပီတဵမ်မႃးယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႆလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတတီႇပမႃႇလႃႇၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢၢပ်ႈၼွပ်ႇပၼ် ၸုမ်ႈၶူးဢၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ထူၼ်ႈသွင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတမႃႇၼိတိ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႃႈယၵထူၼ်ႈသၢမ် (ယၢမ်းလဵဝ်) ၽတ်ႉတၼ်ႇတဝရသမ်ႇပေႃးတိ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူႈတူၼ်တူၼ်ႈၵူႈၸဝ်ႈၸဝ်ႈ ထုၵ်ႇဢၢပ်ႈၼွပ်ႇ ၸုမ်ႈၶူး ဢၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်တဵင်ႇတေႃႇ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၸေႇယသုၶ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိမႁႃႇထမ်ႇမႃႇရူင်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ၵျွင်းတဵင်ႇတေႃႇ၊ ၵျွင်းၸေႇယသုၶ၊ ၵျွင်းၺွင်ႇပိၼ်ႇပၸ်ႉၸေႃးတႃႇရူင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၶူဝ်သိၼ်ၽျူႇသျိၼ်ႇ
- ၽြႃးသူၺ်ႇၵူႇၵျီး
- ၽြႃးထီးလႅင်ႇသျိၼ်ႇ
- ႁူင်းၽိမၢၼ်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႃႇလိမႁႃႇထမ်ႇမႃႇရူင်ႇ တဵမ်ပၢၵ်ႇပီ
- ၽၢႆၼွႆႇၶူၺ်ႇ
- ၽြႃး ၸၢၵ်ႈမိုဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈတေႃးၶျွင်းလေး၊ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး
- ၼႃႈလိၼ်သႃႇသၼႃႇ လွႆႇၵျွၵ်ႉမျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး
- ၽြႃးသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၶိၼ်ႇမုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး
ၵူႈမိုဝ်းၼႄတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢဝ်တၢင်း ရူတ်ႉလဵၼ်း မူင်ႇယႂႃႇ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇ လႄႈ ရူတ်ႉလဵၼ်း ၶျွင်းဢူး-ပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ၸၢင်ႈၽႅဝ်ထိုင်လႆႈ ၶျွင်းဢူးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ရူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ လႄႈ ရူတ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) မူင်ႇယႂႃႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ ဝဵင်းၶျွင်းဢူးၼႆႉ တင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 84 လၵ်းသေ၊ တင်းဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 14 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃႈ လုၵ်ႉၶျွင်းဢူး ၵႂႃႇၸူး ပၶူၵ်ႉၵူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလီဝႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၶျွင်းဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းလူင်သွင်ဢၼ် မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ တီႈၼႂ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉလိၼ်ၼႃး ဢေႇၵတင်းၼမ်လႄႈ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶႅမ်ႉလီသေ ၼမ်ႉတဝ်ႈၶဝ်ႈမၢၵ်ႇ လိူင်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယူႇသိူဝ်း ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉတီႈပွတ်းၵၢင် မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ၾိင်ႈၾႃႉၽဵင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၾိင်ႈၾႃႉ ပွတ်းမႆႈႁႅင်ႈႁွင်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆၼွႆႇၶူၺ်ႇ ဢၼ်ယၢဝ်းယၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼင်ႇ လွႆႁိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတႄႉ မီးတီႈ ပၢင်ႇၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းတႄႉ မီးဝႆႉတူင်ႈၼႃးၶဵဝ် ဢၼ်ၼမ်ႉ တီႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၶဝ်ႈၽႅဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူင်ႈၼႃးၸိူဝ်းမီးတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ၼမ်ႉတီႈ ၽၢႆၼွႆႇၶူၺ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၼွႆႇၶူၺ်ႇၼၼ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ပၢႆးၸၢၵ်ႈ/ပၢႆးၸၢင်ႈ T.H.S


text:
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ထိင်းသိမ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းတေႃႇမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ယူႇဢႅၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉ ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုမ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မီးဝႆႉတီႈ ၵျၼီႇဝႃႇ၊ ၼၢႆႇရူဝ်းပီႇ၊ ဝီႇယိၼ်ႇၼႃႇ ၸႄႈ ႁဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၵင်ႈသိုၵ်းမိူဝ်းၼႃႈ လႄႈ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်းပဵၼ် ၸုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတိူဝ်ႉယမ်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။[3] မိူဝ်ႈပီ 1945 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 50 လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈ ပၢင်ၵုမ်သၼ်ႇၽရၢၼ်ႇသိတ်ႇသၵူဝ်ႇသေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႄႇတႅမ်ႈ charter ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လႆႈတႄႇၸိူဝ်ႉၽၼ်းမၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1945 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 25 သေ ထိုင်မၢး 1945 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 24 မႃး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈတႄႇသၢင်ႈၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။[4] ၸွမ်းလူၺ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇသေ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵမ် လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶေႁႄႉၵင်ႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃ ပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွင်းတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း မီးၵႂႃႇ 51 မိူင်းယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2011 ဝၢႆးသေ လႆႈဢဝ် မိူင်းသူႇတၼ်ႇၸၢၼ်း သႂ်ႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်း မီးၵႂႃႇ 193 မိူင်းသေ မၼ်းတၢင်တူဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းပီႁူဝ်သိပ်းပွတ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ သိုၵ်းယဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်း သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉယူႇၼီႇယႅၼ်ႇ ဢိၵ်ႇ ဢူၺ်းလီၶဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ လႆႈသုၵ်ႉယုင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵွင်ႈၵၢင် လႄႈ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢၼ်မဝ်ဢၼ်မၢင်ဢွၼ်ၵူၺ်းသေ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးတီႈထၢၼ်ႈ လွင်ႈပႂ်ႉတူၺ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ လွင်ႈလၢႆးငၢၼ်း လႄႈ တီႈၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5] တႄႇဢဝ် ပီ 1960 တဵမ်မႃး ဝၢႆးသေ လႆႈလွတ်ႈတႂ်းမိုဝ်း ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်တိူဝ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉသေ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်တူၵ်းတႂ်ႈၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ် (80) တီႈၼႆႉ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးသေ ဢိၵ်ႇပႃး ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ် (11) တီႈ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Trusteeship Council လႆႈပႂ်ႉတူၺ်းမႃးပၼ်ယဝ်ႉ။[6] ဝၢႆးသေ ပီ 1970 ၼႆႉ ငိုၼ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူၼ်း ႁင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိူဝ်းၼမ်လိူဝ်သေ ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵၢၼ်ထိင်းသိမ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသိုၵ်းယဵၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းယုင်ႈယၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[7]
တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မီးဢင်ႇၵႃႇႁူၵ်းဢၼ်ယဝ်ႉ - ပၢင်ၵုမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၶွင်ႈၸီႇလွင်ႈၵူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈ၊ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇထိင်းသိမ်းၼႃႈလိၼ်၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လုမ်းၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။ တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၶပ်ႉမၢႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ၊ ယူႇၼႅတ်ႇသၵူဝ်ႇ လႄႈ ယူႇၼီႇသႅတ်ႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်မူႇၸုမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၼႃႈၵၢၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ECOSOC လႄႈ တင်း ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်သေ မၵ်းမၢႆပၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ႇထူဝ်ႇၼီႇယူဝ်ႇၵူႇတႃႇရႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း လႄႈ ၽွင်းတၢင် ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ ၼႆႉ လႆႈတႄႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢႃႇယု 5 ပီ မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2017 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼႆႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ပႂ်ႉတူၺ်းထတ်းသၢင်ႈသေ ၸင်ႇဢဝ်ၸေႇတၼႃႇသေ သႂ်ႇငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် လႄႈ ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁပ်ႉလႆႈ သူးငမ်းယဵၼ်ၼူဝ်ႇပႄႇလ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၽူႈထတ်းသၢင်ၶဝ်ဝႃႈတႄႉ ၶဝ်ယုမ်ယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၼႆႉမၼ်းတေပဵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းလမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိူဝ်းၵူၼ်း။
ပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်ႉလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ မိူဝ်ႈပႆႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸွႆႈထႅမ်၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၽူႈၸိူဝ်းလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လွင်ႈတိုၵ်းတေႃး လႄႈ လုင်ႈယုင်ႈၸၢင်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၼႆသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၶႂၢႆႇၶႃပေလႅင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[8] မိူဝ်ႈပီ 1914 ၼၼ်ႉ တီႈ သႃႇရႃႇယေပူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇတႄႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇသူင်ႇၸူး တီးၼႂ်းၶူးတပ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်ႁႅင်းလႆႈ ၼင်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လႆႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ႁၼ်ထင်းသိမ်းပၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ Woodrow Wilson ၼႆႉ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1918 ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆသေ မၼ်းဢဝ်တင်း ၶေႃႈတၢင်ႇလဝ်ႈ 14 ၶေႃႈသေ တၢင်ႇပဵၼ် ပိူင်လိူင်း ၸုမ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1918 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽွမ်ႉလွင်ႈလႆႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵိုတ်းလွင်ႈၶႃႈၶႅမ်ၵၼ်တၢႆ တီႈၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးႁိုင်သွင်လိူၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းဢူၺ်းလီပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၶဝ် တွၼ်ႈတႃႇတႄႇသၢင်ႈ ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉလႆႈထူပ်းတင်း ၵျႃႇမၼီႇ၊ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး တင်း ႁင်ႇၵေႇရီႇ ၵႃႈတီႈ ဝႃႇသၢႆးယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ Wilson တႄႉ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယူႇၼၢႆႉတႅၵ်ႉၶိင်းတမ်း လႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း။ ၶဝ်ႈႁႂ်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸူးတေႃႇ ၽူႈၶဵၼ်ၵဝ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ထိုဝ်ၶၢဝ်မႆႈ မိူဝ်ႈပီ 1919 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆဝႃႇသၢႆး လႄႈ ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်ႇထိုင် သၽႃးသီးၼဵတ်ႉဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1920 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းမႃးဢၼ်ပဵၼ် ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ် မိူင်း 42 မိူင်းလႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1919 ၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇလႆႈမၼ်မႃးၼႆ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။[9] မိူဝ်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပူၼ်ႉပႅၼ် မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃးၼၼ်ႉ မိူင်း 40 မိူင်း ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵျႃႇပၢၼ်ႇထွႆဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၵႃႈတီႈ မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃးၼၼ်ႉသေတႃႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇလႆႈပင်ၶႅၵ်းၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်း League ၼၼ်ႉလႄႈ ၸုမ်းၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇတိူဝ်ႉယမ်မႃး။[10] ထႅင်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈၸမ်ႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းၶတ်းၸႂ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း ပႅၼ်ႇၼီႇမူႇသူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်း ဢီႇတလီႇ-ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆသေတႃႉ ပႅၼ်ႇၼီႇတူဝ်ႇ မူႇသူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼႆႉ လႆႈပွၵ်ႉသိုၵ်းမၼ်းၵႂႃႇၸူးတီႈ ဢႃႇၾရိၵ။ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်း မီးၶပ်ႉမၢႆတွၼ်ႈတႃႇ မူႇသူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁင်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇထွမ်ႇ လွင်ႈၸုမ်းလၢတ်ႈသေ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မူႇၸုမ်းၼႆႉ ၶတ်းၸႂ် တႃႇပၼ်တၢမ်ႇၼိူဝ် ဢီႇတႃႇလီၼႆသေတႃႉ ဢီႇတႃႇလီၼႆႉ ပေႃးဢွင်ႇပႄႉဢဝ် ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတုၵ်းသူမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။[11] ဝၢႆးလွင်ႈသိမ်းဢဝ် ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးယဝ်ႉသေ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး၊ ဢီႇတႃႇလီႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢင်ႇမိူင်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၸုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၶဝ်တၢင်းသဵင်ႈလႆႈလူႉႁၢမ်းမႃးၼႆ ၶဝ်ၶိုၼ်းသႂ်ႇၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၶဝ် ၽႂ်းၽႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်း ပီ 1938 ပရိတ်ႉတဵင်ႇ လႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ၶတ်းၸႂ် ဢၢၼ်းငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း ႁိတ်ႇတလႃႇ ယွၼ်ႉ ႁိတ်ႉတလႃႇ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၶျႅၵ်ႇၵူဝ်ႇသလူဝ်ႇဝႃးၵီးယႃး မိူဝ်ႈပီ 1939 ၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈငူပ်ႉငိၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈလူႉႁၢမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းတႄႇပဵၼ်သိုၵ်း မိူဝ်ႈပီ 1939 ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢိုတ်းဝႆႉသေ ငဝ်ႈငုၼ်းဢၼ်မီးတီႈ ၵျၼီႈဝႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈပဝ်ႇဝႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။[12] ယူႇၼၢႆႉတႅၵ်ႉသတဵၵ်ႉၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၸုမ်းသေပွၵ်ႉၼႆသေတႃႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းပွႆႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတ လႄႈ ၽွင်းတၢင်တူဝ်သ ပၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်မႃးယူႇ။
1942 "ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ" ႁင်း ဢူၺ်းလီသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶပ်ႉမၢႆမၼ်ႈၵႅၼ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႉသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းၵမ်ႇၽႃႇမႂ်ႇၼႆႉ လႆႈတႄႇမႃး တႂ်ႈမိုဝ်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1939 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထႅဝ်လိၵ်ႈ "လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၾရၢၼ်ႉၵလိၼ်ႇတီႇ ရုၸပႅတ်ႉ၊ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဝိၼ်ႇၸတၼ်ႇၶျႃႇၶျီႇ၊ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵႅမ် ရုၸပႅတ်ႉ Harry Hopkins ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸၼ်တႅမ်ႈမႃး တီႈ ႁိူၼ်းၽိူၵ်ႇၵႅဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1941 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 29 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး တၢင်းၶႆႈၸႂ် သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ႈပႃးသင်ဝႆႉ။ ယိူင်းၸူး ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း၊ သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉယူႇၼီႇယႅၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်လႆႈပဵၼ် မိူင်းဢူၺ်းလီ ယွၼ်ႉ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈ ႁဵတ်း "ႁၢၼ်သီႇၵေႃႉ" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[13] ရုၸပႅတ်ႉၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ မၼ်းတေလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၶူင်သၢင်ႈ ဝေႃးႁၢၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (United Nations) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ် ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆသေ ၽူႈတၢင်တူဝ် မိူင်း 22 မိူင်း လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ။[14] လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်လူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵႃႈတီႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇဢၵ်ႉတလၢၼ်ႇတိၵ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် ထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1945 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း 21 ဢၼ် လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမႃးယဝ်ႉ။[15][16] By 1 March 1945, 21 additional states had signed.[17]
လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ႁင်း
A JOINT DECLARATION BY မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး၊ မိူင်းပႄႇၵျီႇယမ်ႇ၊ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ , မိူင်းၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ၊ မိူင်းၵူးပႃး၊ မိူင်းၶျႅၵ်ႇၵူဝ်ႇသလူဝ်ႇဝႃးၵီးယႃး၊ မိူင်းတူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ၊ မိူင်းဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ၊ မိူင်းၵရိတ်ႈ၊ မိူင်းၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ၊ မိူင်းႁေးတီႇ၊ မိူင်းႁွၼ်ႇတူးရႅတ်ႈ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ မိူင်းလၢၵ်ႈၸိမ်ႇပၢၵ်ႈ၊ မိူင်းၼႄႇတႃႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းၼီႇၵႃႇရႃႇၵႂႃႇ၊ မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း၊ မိူင်းပႃႈၼႃးမႃး၊ မိူင်းပူဝ်ႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း၊ မိူင်းယူႇၵူဝ်ႇသလႃးဝီးယႃး
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလူင်းမိုဝ်း -
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Official Languages Archived 12 July 2015 at the Wayback Machine., www.un.org. Retrieved 22 May 2015.
- ↑ Charter of UN Chapter I (in en) (17 June 2015).
- ↑ Nat Geo UN (23 December 2012).
- ↑ UN Objectives (in en).
- ↑ UN Early years of the Cold War.
- ↑ UN Decolonization (10 February 2016).
- ↑ Post Cold War UN.
- ↑ "Red Cross-History-Objective" (11 September 2017). International Committee of the Red Cross.
- ↑ League of Nations instituted.
- ↑ League of Nations and Manchuria invasion.
- ↑ League of Nations and Italo-Ethiopian War.
- ↑ Why the League failed.
- ↑ Urquhart၊ Brian။ "Looking for the Sheriff"၊ New York Review of Books၊ 16 July 1998။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 14 February 2007။။
- ↑ 1942: Declaration of The United Nations. United Nations. Retrieved on 1 July 2015။
- ↑ Roll, David (4 January 2013). The Hopkins Touch: Harry Hopkins and the Forging of the Alliance to Defeat Hitler, 172–175. ISBN 978-0199891955.
- ↑ Sherwood 1948, pp. 447–453.
- ↑ Osmańczyk 2004, p. 2445.


text:
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယဝ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈထူပ်းပႃးၽေးသၽႃႇဝ မူၺ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈသုင်ထိုင် 1 မီႇတိူဝ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 December 2020 (လိူဝ်ၸဵင်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ မူၺ်တူၵ်းႁႅင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်း မႅတ်ႉသ်သႃၶျူသႅတ်ႉသ် (Massachusetts)၊ ၸႄႈမိူင်းၼိဝ်းယွၵ်ႇ (New York) လႄႈ ၸႄႈမိူင်းၽႅၼ်ႇသိလ်ဝဵၼ်ႇၼီးယႃး (Pennsylvania) တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇယွမ်း 60 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈယႂ်ႇၸမ်ပဵၼ် ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး ယွၼ်ႉဝႃႈ မူၺ်တူၵ်းတဵမ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉမူၺ်တူၵ်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၼႆႉသေ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်းၼႃမီးထိုင် 60 သႅၼ်ႇတီႇမီႇတိူဝ်ႇ တေႃႇပေႃးထိုင်တၢင်းၼႃ 1 မီႇတိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇလုမ်းလႃး သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်ပႂ်ႉပၢၵ်ႈပႅတ်ႈမူၺ် ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁေႃႈလူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇမႃးလႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်းလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လူတ်ႉၵႃးၽႃႇၵၼ် ဢမ်ႇယွမ်း 60 လမ်း လႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆယဝ်ႉ 2 ၵေႃႉ၊ ၾႆးၾႃႉမွတ်ႇ ဢမ်ႇယွမ်း 9,000 ဢွင်ႈတီႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ ႁိူဝ်းမိၼ်ၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 1,500 သၢႆၵၢၼ်မိၼ်၊ ယွၼ်ႉမူၺ်တူၵ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းမိုၼ်ႈလႄႈ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 18 December 2020 ၼႆႉ ႁိူဝ်းမိၼ် Spirit Airlines ဢၼ်မီးၵူၼ်းၶီႇ ၼႂ်းႁိူဝ်းမိၼ် 111 ၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈလႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း မိူဝ်ႈၽွင်းလူင်းသိူၵ်ႈ တီႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း Baltimore/ Washington International Thurgood Marshall Airport ၼႂ်းၸႄႈမိူင်း မႄႇရီႇလႅၼ်ႇ (Maryland) ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၼိဝ်းယွၵ်ႇ မီးၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လူတ်ႉၵႃးၽႃႇၵၼ် ၼမ်ထိုင် 27 လမ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီး ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းယဝ်ႉ 6 ၵေႃႉ မိူၼ်ၵၼ်၊ ယူႇတီႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၼိဝ်းယွၵ်ႇၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တိတ်းတၢမ်းၸွမ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းဝႆႉယူႇ ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈမူၺ်တူၵ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်းတိူဝ်ႉ လွင်ႈတေႃႉတၢင်ႇ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူင်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 December 2020 (လိူဝ်ၸဵင်မႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမီး 17,626,770 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉ သဵင်ႈတၢႆမီး 317,928 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 10,291,057 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:Substitution
Substitution (လွၵ်းလၢႆးတႅၼ်းတၢင်) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းမီးတီႈၼိူဝ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ် transcluded သေ ပေႃးဝႃႈ ႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တီႈ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၸႂ်ႉဝႆႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ တေမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၵမ်ႉၼမ် ၸႂ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ လွၵ်းလၢႆးတႅၼ်းတၢင် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉသေတႃႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ တေဢမ်ႇလႅၵ်ႈၸွမ်းသေ တေၼႄဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉမၢင်ဢၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ လွၵ်းလၢႆးတႅၼ်းတၢင်ၼႆႉယူႇ။
တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉ လွၵ်းလၢႆးတႅၼ်းတၢင်ၼႆႉ တီႈၶူတ်ႉ
subst: တီႈၽၢႆႇလင် ၶွပ်ႇပိုတ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇတႅမ်ႈတၼင်ႇ ပိူင်
{{subst:page name}} ၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
လွင်ႈၸဝ်ႈသၢင်ႇ လၵ်ႉဢဝ်ၽႃႉၽၼ်းၵွင်ႇၵေႃႈ (တၢင်းလင်ၶေႃး) ၸဝ်ႈသြႃႇ တီႈၼိူဝ်ၵျွင်း ဝၢၼ်ႈပၢင်ၶႃး ဢိူင်ႇဢုမ်မူႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ Social media (ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ) ၶိုၼ်းၽႄႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်း RCSS/SSA ၵေႃႉလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်း ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ လႃးလႃး။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 06:00 မူင်းပၢႆ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺၢၼ်ႇတေႃးပႃႇတ ဢႃႇယု 58 ပီႊ ဝႃႇတေႃႇၸဝ်ႈ 38 ဝႃႇ တၢင်ႇသွမ်းတေႃႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ 5 ပႃး ပတ်းယူးၼႂ်းၵျွင်းသေ မေႃးပၼ်းယူႇလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလႆႈၵႂႃႇတူၵ်ႇလၢတ်ႈ ယႃႇပေမေႃးပၼ်း ဝႃႈၼႆသေ ၵမ်းၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈသင်ႇပႃးၼိုင်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လႄႈ လႆႈဢဝ်ၽႃႉၵႂႃႇလၵ်ႉၽၼ်း ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽွင်းဝႆႈၽြႃး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 November 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ပိူင်ပဵၼ်တႄႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ လႄႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈဝႆႉပၼ် ပွၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ Social media (ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ) ၽႄႈမိူဝ် ၵၢဝ်ႇၼႄး RCSS/SSA ၵႂႃႇၼိူဝ် Online ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်တင်ႈၸႂ် ယႃႉၵဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင် မုၵ်ႉၸုမ်း RCSS/SSA ၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး တင်ႈၸႂ်သၢင်ႈပၼ်ႁႃ ၼႂ်းၵႄႈ တႆး လႄႈ ပလွင်ႈ (ၸၢဝ်းလွႆ) ႁႂ်ႈႁၼ်ၽိတ်း တႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၵၼ် ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ − ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႄးဝႃႈ RCSS/SSA ၽၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ သၢၵ်ႇသေႇသင်သေ တင်ႈၸႂ်ၵၢဝ်ႇၼႄး မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၵူၺ်း ၊ လိူဝ်ႈၼၼ်ႉတင်ႈၸႂ် ၶႂ်ႈယႃႉၵဝ်း တႆး တင်း ပလွင်ႈ ႁႂ်ႈႁၼ်ၽိတ်းၵၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈမီးပၼ်ႁႃၵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ၊ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လီမႆႈၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ − ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ၶႃး ဢိူင်ႇဢုမ်မူႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ လႄႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးပၼ်ႁႃၵၼ်သေပွၵ်ႈ လႄႈ မီးသင်မႃးၵေႃႈ တူၺ်းထိုင်လူလွမ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ ၊ ပၼ်ႁႃ ၸဝ်ႈသြႃႇ လႄႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၾႆးၼႂ်း ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ သေ ယူႇတီႈ သင်ႇၶၸဝ်ႈ တင်း ၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ ၶဝ် တေဢုပ်ႇၵၼ် ၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇၵူၺ်း လႄႈ ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း RCSS/SSA တေဢမ်ႇၶဝ်ႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းသင်။
ၼႂ်းဝၼ်းပိူင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈဢဝ်တူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺၢၼ်ႇတေႃးပႃႇတ သူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ် December 2020 (ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ လႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ ႁႂ်ႈသိုဝ်ႉ/ၶၢႆ/ၵိၼ် ၼိူဝ်ႉၵႆႇဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇ (Lab) ၼၼ်ႉ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (Eat Just) လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼိူဝ်ႉၵႆႇ ၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇ (Lab) တီႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ လႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ တႃႇသိုဝ်ႉ/ၶၢႆ/ၵိၼ် ၼိူဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇ (Lab-grown) ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၼိူဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ လွတ်ႈၽေး လႄႈ မူတ်းသႂ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်ႇမဵဝ်း မိူဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႃႇတေလႆႈမႃး ၼိူဝ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶႃႈသၢႆၸႂ် တူဝ်သတ်းတၢင်ႇမဵဝ်း၊ ဢမ်ႇလူဝ်ႇတီႈလိၼ် ပိုၼ်ႉတီႈၼမ် ၵူၺ်းလႆႈဢဝ်သႄးလ်(Cell) တီႈၵႆႇမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉမႃးၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ Josh Tetrick လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဝႃႈ ၼိူဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ပွတ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉသေ ၼႂ်းႁူဝ်ပီႊ 2021 ၼႆႉ တေတမ်းၶၢႆၼႂ်းလၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်း မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးယူႇၼိူဝ်ၵုၼ်သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းမီးယူႇ မွၵ်ႈ 5.7 လၢၼ်ႉ ၽူႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ မိူၼ်မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈပိူင်ႈဢိင်ၼွၵ်ႈမိူင်း သူင်ႇၶဝ်ႈၵုၼ်ႇမႃးၵူၺ်းလႄႈ လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိင်ႇၵပူဝ်ႇ ပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈသိုဝ်ႉ/ၶၢႆ/ၵိၼ် ၼိူဝ်ႉၵႆႇဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ ပိူင်းႁႂ်ႈႁၼ်ဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ မီးလွင်ႈလႆႈမႆႈၸႂ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇၼႂ်းမိူင်းလႄႈ လႆႈဝၢင်းၽႅၼ်ၸိူင်ႉၼႆယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇသဝ်းပီႊၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဝူၼ်ႉတႃႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ တႃႇလွင်ႈၵၢၼ်ၶႃႈသၢႆၸႂ်တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတေယွမ်းလူင်းမႃးၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼႆသေ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉ/ၶၢႆ/ၵိၼ် ၼိူဝ်ႉဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇၼႆႉ တေၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇသေ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ East Just ၵေႃႈ ယင်းလႆႈဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉပႃးဝႃႈ တေဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပႃး ၼိူဝ်ႉဝူဝ်း (ၼိူဝ်ႉလႅင်) ထႅင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၼိူဝ်ႉဢၼ်တေလႆႈမႃးၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း ႁိုင်လိူဝ်ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်ၵႆႇၼႂ်းၶွၵ်ႈမၼ်းယူႇလႄႈ ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်လႆႈၸိူင်ႉထိူင်းႁိုင်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉႁႅင်းငိုၼ်းသေ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼိူဝ်ႉၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈၸႂ်ႉၶူဝ်းၵုၼ်ၵျၢမ်း ထႅင်ႈတၢင်ႇမဵဝ်းတင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ လႆႈတူၺ်းၸွမ်း ၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Eat Just လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆသေ ၽၢႆႇၶွမ်ႇပၼီႇ Eat Just ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ယူးရူပ်ႇၵေႃႈ တေပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း ၵၢၼ်သိုဝ်ႉ/ၶၢႆ/ၵိၼ် တီႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇၼႆႉသေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေပၼ်ၶႂၢင်ႉသိုဝ်ႉၶၢႆ ၼိူဝ်ႉၵႆႇၼႆႉမႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၶွမ်ႇပၼီႇ Eat Just ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2011 သေ မီးငိုၼ်းၶဝ်ႈယူႇ 300 လၢၼ်ႉတေႃႇ လႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၵႃႈၶၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇတင်းမူတ်းမီးယူႇ 1.2 ပီႇလီႇယၼ်ႇတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မီးၶွမ်ႇပၼီႇ 24 ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ၸၢမ်းတူၺ်းဝႆႉ တႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼိူဝ်ႉပႃ ၼိူဝ်ႉဝူဝ်း ၼိူဝ်ႉၵႆႇ ၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇသေ ယိူင်းဢၢၼ်းတေၶတ်းၸႂ်တႅၼ်းတၢင်ၼိူဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈတူဝ်သတ်းတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပီႊ 2029 တၢင်းၼႃႈၼႆႉ ၼႂ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ ၵႃႈၶၼ်ၼိူဝ်ႉဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈလႅပ်ႇၼႆႉ တေမီးထိုင် 140 ပီႇလီႇယၼ်ႇ တေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ တေမီးလွင်ႈၶေႉၶဵင်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယူႇၵျုပ်ႉ
ယူႇၵျုပ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Youtube) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ဢဝ် ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉပွတ်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လူတ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်းၸူး တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈတူၺ်းလႆႈ လၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႈ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉ ၼႂ်းၵႄႈပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ငဝ်းတူင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵမ်ႉၼမ်သေ၊ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉလႆႈတင်းၼမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇသၢႆငၢႆယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယူႇၵျုပ်ႉ ၼႆႉ Google ၵေႃႉပိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယူႇၵျုပ်ႉၼႆႉ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ငဝ်ႈငႃႇ တီႈပေႇပႄႇ ၶဝ် လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2005 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2006 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵူႇၵႄႇ လႆႈသိုဝ်ႉဢဝ်တင်း 1.65 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။[4] တီႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ယူႇၵျုပ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈ ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ၊ ၸၢင်ဢဝ် ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၸူးပၼ် ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း၊ ပၼ်မၢႆ၊ တၢင်ႇမၢႆတွင်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်း၊ ၸၢင်ႈပၼ် တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၶေႃႈႁၼ်ထိုင် တီႈ ၾၢႆႇငဝ်းတူင်ႉ ၸၵႂႃႇ ယွၼ်ႉ ပၢႆးၸၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈလူတ်းပႅတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူႇၵျုပ်ႉၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႄႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ လွင်ႈလူတ်းပႅတ်ႈ ယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Lextrait, Vincent (July 2010). YouTube runs on Python. Archived from the original on May 30, 2012။ Retrieved on September 5, 2010။
- ↑ Youtube.com Site Info. Alexa Internet. Retrieved on July 26, 2015။
- ↑ YouTube language versions. Retrieved on June 2, 2015။
- ↑ Hopkins, Jim။ "Surprise! There's a third YouTube co-founder"၊ USA Today၊ October 11, 2006။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - November 29, 2008။။


text:
ၽႃႇသႃႇၶရိသျၢၼ်ႇ
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ၶရိတ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Christianity) မီးပိုၼ်ႉထၢၼ်မႃးတီႈ ၸူဝ်ႊပၢၼ်လႄႈၵၢၼ်သွၼ်ၶွင်ၸဝ်ႈယေႇသုၸွမ်ႇၼင်ႇဢၼ်ၼႂ်းပပ်ႉထမ်းပၢႆႇပႂ်ႇ (canonical gospel)။ ၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၸၢဝ်းၶရိတ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၶရိသျၢၼ်ႇ
ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ လႄႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၽြႃး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉပျႃတိတ်မႃးပဵၼ်ၵူၼ်းလႄႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၽြႃးၽူႈၾူတ်ႈဢဝ် ၵွပ်ႈလွင်ႈၼႆသေ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉယေႇသုဝႃႈ "ၸဝ်ႈၽြႃးၶရိတ်ႉ" ဢမ်ႇၼၼ် "ၸဝ်ႈမသၢႆႇယႃႇ"[1] သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ ယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ၵိူင်းလူင်သၢမ်ၸုမ်း - ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း ရူဝ်ႇမႅတ်ႉၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ဢိတ်ႉသထိူၼ်းဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ လႄႈပြူဝ်ႇတႅတ်ႉသတႅၼ်ႉ သေယဝ်ႉ ယင်းၸႅၵ်ႇၽႄၵႂႃႇထႅင်ႈ လၢႆလၢႆၵိူင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ လႄႈ ဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း သႃႇသၼႃႇပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ-ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း (East–West Schism) မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊၶရိတ်ႉ 1054 လႄႈ ၵိူင်းပြူဝ်ႇတိတ်ႉသတႅၼ်ႉ တႄႇမီးမႃး ဝၢႆးသေၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး ပူၵ်းတင်ႈသႃႇသၼႃႇ မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇ 16 သေ ယႅၵ်ႈတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၵိူင်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ [2]
မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼႆႉ သွၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵိူင်ၼိုင်ႈၶွင်သႃႇသႃႇၼႃႇၵျိဝ်းမိူဝ်ႈၵၢင်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊၶရိတ်ႉ 1[3][4] လႆႈပေႃးမီးမႃးတီႈပွတ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမႅတ်ႉတီႈတႂ်ႇရေးၼီးယၼ်း တၢင်းပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶွင် တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် ဢိတ်ႉၸရေးလႄႈပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆးလ်) ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၵေႃႈ မႄႇၾႃႈၵႂႃႇပွတ်းတၢင်းသီးရီးယႂ်း မႄႇသူဝ်ႇပူဝ်ႇတေးမီးယႂ်း ဢေးသီးယႂ်းမၢႆႇၼိူဝ်ႇ လႄႈ ဢီႇၵျိပ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ မီးတၢင်းယႂ်ႇလႄႈႁႅင်ႁူမ်ႇငမ်းၸွတ်ႈတူဝ် ၼမ်လိူဝ်းမႃးတေႉတေႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႊယၢမ်းဢွၼ်ႇလၢႆပၢၵ်ႇပီႊ လႄႈတေႃႇပေႃးထိုင်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊၶရိတ်ႉထီႈ 4 လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိုင်ႈဝူင်ႉရူဝ်ႇမႅၼ်ႇ[5] ၼႂ်းၵႄႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင် လိၼ်လႅၼ်ႊၼႂ်းယူးရူပ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁပ်ႉသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၢင်ႊလႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ၸိူင်ႉၼင်ႇတွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢႃႇၾရီးၵႂ်းႁွင်ႇ ဢီႇႀီႇယူဝ်းပီးယႃး လႄႈ မၢင်ႊပွတ်းမၢင်ႊတွၼ်ႊၶွင်ဢိၼ်းတီးယႂ်း တႄႉ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းဢေႇဝႆႉယူႇ။[6][7] ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမိတ်ႉသျိၼ်ႇၼရီႇလႄႈ ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ(မိူင်းႁၢႆး) သေ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၽႄႈၵႂႃႇပွတ်းတၢင်း လိုမ်လိၼ်ဢမႄးရီးၵႂ်း ဢေႃးသတေးရီးယႃး ဢႃႇၾရီးၵႂ်းသပ်ႉသႁႃႇရႃး လႄႈ လၢႆလၢႆတီႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်ၸဝ်ႈမသၢႆႇယႃႇ ဢၼ်ပျႃတိတ်ဝႆႉၼႂ်း ပပ်ႉထမ်းႁီးပြူး ဢၼ်ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ပပ်ႉထမ်းဢၼ်ၵဝ်ႇ" ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပၢႆးၾိင်ႈတႅတ်ႈသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼႄဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းလၵ်းပိူင်ယုမ်ႇယမ် (ecumenical creed) ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉပၢၼ်ႁႅၵ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တင်းလၢႆ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉ။ မီးၵၢၼ်ပိုၼ်ႊလၢတ်ႈၶေႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသုလႆႈႁပ်ႉပျႃတိတ် သဵင်ႈၸူဝ်ႊ လႄႈထုၵ်ႇၽင်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇၶီးၸႂ်ၶိုၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇပၼ် ၸူဝ်ႊပၢၼ်ထႃႇဝရ ၸိူဝ်းၽူႈယုမ်ႇယမ်ၸဝ်ႈယေႇသုလႄႈ ၸိူဝ်းၽူႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသုပဵၼ်ၽူႈၾူတ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း [8] ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ၶိုၼ်းမိူင်းၽီ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႄႈၵႅတ်ႇၶႄ ၸဝ်ႈၽြႃး ပေႃလူင်ပဵၼ်ၸဝ် ၵိူင်းၶရိတ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်သွၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု တေပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း တွၼ်ႇၽိင်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊၵေႃႉ တင်းၵူၼ်းၶီးလႄႈၵူၼ်းတၢႆ တေမႃးပၼ်ၸူဝ်ႊသၢၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ เ[9] ပိူၼ်ႈတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်တူဝ်ႈယၢင်ႇၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ႁၢင်ႊလီငၢမ်း လႄႈ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၽႄၵႂၢမး်သွၼ် လႄႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၽြႃး လူင်းမႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း[10]
မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉ ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊၶရိတ်ႉ 21ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉမွၵ်ႉ 2.2 ႁဵင်လၢၼ်ႉၵေႃႉၼႂ်းလူၵ်ႈ [11][12] ပဵၼ်ၼိူင်ႈၼႂ်းသၢမ်ပုၼ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၾႃႇ လႄႈ ပဵၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ် ၼမ်တီႈသုတ်းၼႂ်းလူၵ်ႈ [13][14] ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်း လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းပႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၵိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် ၽူႈတႅၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ 266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႈလူင် လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈတင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ๆ
- โปรเตสแตนต์ แปลว่าคัดค้าน แยกตัวมาจากนิกายโรมันคาทอลิกในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นนิกายที่ถือว่าศรัทธาของแต่ละคนที่มีต่อพระเจ้าสำคัญกว่าพิธีกรรม ซึ่งยังแตกย่อยออกเป็นหลายร้อยคณะ เนื่องจากมีความเห็นแตกต่างเกี่ยวกับคัมภีร์ไบเบิล และการปฏิบัติในพิธีกรรม นิกายนี้ไม่มีนักบวชเชื่อว่าทุกคนสามารถเข้าถึงพระเจ้าได้โดยมิต้องอาศัยบาทหลวง มีเพียงศิษยาภิบาล ที่คอยให้คำปรึกษากับผู้เชื่อ และถือว่าพระเยซูได้ทรงไถ่บาปแก่ศาสนิกทุกคนไปเมื่อถูกตรึงกางเขนแล้ว นิกายนี้มีเพียงไม้กางเขนเป็นเครื่องหมายแห่งศาสนาเท่านั้น มีผู้นับถือรวมกันทุกนิกายย่อยประมาณ 500 ล้านคน
- อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ แปลว่าถูกต้อง นับถือในประเทศทางฝั่งยุโรปตะวันออก เช่น กรีซ รัสเซีย โดยแยกตัวออกไปจากศาสนาคริสต์ตะวันตก เพราะไม่อยากอยู่ภายใต้อำนาจของสันตะปาปาซึ่งมีอำนาจมากสูงกว่ากษัตริย์ (คือมีอำนาจแต่งตั้งและถอดถอนกษัตริย์ได้) ในสมัยนั้น โดยที่มิได้เปลี่ยนแปลงข้อความเชื่อ ข้อความเชื่อของนิกายออทอดอกซ์เหมือนกับข้อความเชื่อของนิกายโรมันคาทอลิก แต่ละประเทศมีอัครบิดรเป็นประมุขของคริสตจักร นิกายออทอดอกซ์ยังมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าศาสนาคริสต์ตะวันออก มีศาสนิกชนรวมกันประมาณ 500 ล้านคน
พิธีกรรมสำคัญในศาสนาคริสต์[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
พิธีกรรมสำคัญในศาสนานี้เรียกว่า "พิธีศักดิ์สิทธิ์" มีดังนี้
- พิธีบัพติศมาหรือศีลล้างบาป เป็นพิธีแรกที่คริสตชนต้องรับ ในนิกายโปรแตสแตนต์ต้องลงน้ำทั้งตัวเป็นสัญลักษณ์ว่าได้ตายจากชีวิตเก่าและถือกำเนิดในพระคริสต์แล้ว ส่วนในนิกายโรมันคาทอลิกบาทหลวงจะใช้น้ำศักดิ์สิทธิ์เทลงบนศีรษะพร้อมเจิมน้ำมันคริสมาที่หน้าผาก
- พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์ หรือศีลมหาสนิท เป็นพิธีกรรมรับศีลโดยรับขนมปังและเหล้าองุ่นมารับประทาน โดยความเชื่อว่าพระกายและพระโลหิตของพระเยซู ซึ่งเป็นพิธีสืบเนื่องมาจากพิธีปัสคาของศาสนายิว
- ศีลอภัยบาป เป็นการสารภาพบาปกับพระเจ้าโดยผ่านบาทหลวง บาทหลวงจะเป็นผู้ตักเตือนสั่งสอนไม่ให้ทำบาปนั้นอีก และทำการอภัยบาปให้ในนามพระเจ้า
- ศีลกำลัง เป็นพิธีรับศีลโดยการเจิมหน้าผาก เพื่อยืนยันความเชื่อว่าจะนับถือศาสนาคริสต์ตลอดไปและได้รับพระพรของพระจิต ทำให้เข้มแข็งในความเชื่อมากขึ้น กระทำเฉพาะในนิกายโรมันคาทอลิกเท่านั้น
- ศีลสมรส เป็นพิธีประกอบการแต่งงาน โดยบาทหลวงเป็นพยาน เป็นการแสดงความสัมพันธ์ว่าจะรักกันจนกว่าชีวิตจะหาไม่ ส่วนในนิกายโปรเตสแตนต์ จะเป็นพิธีสาบานตน
- ศีลอนุกรม เป็นพิธีสำหรับการบวชเป็นนักบวช ได้แก่ มุขนายก บาทหลวง และพันธบริกร
- ศีลเจิมคนไข้ เป็นพิธีเจิมคนไข้โดยบาทหลวงจะเจิมน้ำมันลงบนหน้าผากและมือทั้งสองข้างของผู้ป่วย ให้ระลึกว่าพระเจ้าจะอยู่กับตนและให้พลังบรรเทาอาการเจ็บป่วย
สำหรับนิกายโรมันคาทอลิกและนิกายออร์ทอดอกซ์ จะมีพิธีกรรมทั้ง 7 พิธี แต่สำหรับนิกายโปรเตสแตนต์ จะมีเพียง 2 พิธี คือ พิธีบัพติศมาและพิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์
ၵိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် ၽူႈတႅၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ 266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႈလူင် လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ
ၵိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် ၽူႈတႅၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ 266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႈလူင် လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Briggs, Charles A. The fundamental Christian faith: the origin, history and interpretation of the Apostles' and Nicene creeds. C. Scribner's sons, 1913. Books.Google.com
- ↑ (2005) in S. T. Kimbrough: Orthodox and Wesleyan Scriptural understanding and practice. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 9780881413014.
- ↑ Robinson, Essential Judaism: A Complete Guide to Beliefs, Customs and Rituals, p. 229.
- ↑ Esler. The Early Christian World. p. 157f.
- ↑ Religion in the Roman Empire, Wiley-Blackwell, by James B. Rives, page 196
- ↑ Catholic encyclopedia New Advent
- ↑ McManners, Oxford Illustrated History of Christianity, pp. 301–03.
- ↑ Sheed, Frank. Theology and Sanity. (Ignatius Press: San Francisco, 1993), pp. 276.
- ↑ Christianity. Knowledge Resources. Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 2013-03-15။ Retrieved on 2011-11-22။
- ↑ McGrath, Christianity: An Introduction, pp. 4–6.
- ↑ The List: The World’s Fastest-Growing Religions. foreignpolicy.com (2007-03). Retrieved on 2010-01-04။
- ↑ Major Religions Ranked by Size. Adherents.com. Archived from the original on 2008-06-15။ Retrieved on 2009-05-05။
- ↑ Hinnells, The Routledge Companion to the Study of Religion, p. 441.
- ↑ Zoll, Rachel။ "Study: Christian population shifts from Europe"၊ December 19, 2011။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 19 December 2011။။