text:
ယွၼ်ႉဝႃႈမီးလူမ်းလႅင်ႉလူင် ၼူဝ်ႇလ် (Tropical Storm Noul) လုၵ်ႉတီႈပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃး တၢင်းတူၵ်း လတ်းၽၢၼ်ႇမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း (Vietnam) သေ တေၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃးထိုင် တင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ တေတုမ်ႉယွၼ်ႈၸွမ်းၽွင်ႈယူႇသေ ၾူၼ်တေၸၢင်ႈ တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇ ထိုင်တီႈၼမ်ႉၼွင်းလူၵ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉလူင် ၼူဝ်ႇလ် တေၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃးတၢင်းတူၵ်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈၾူၼ်လူမ်းတီႈပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးပွတ်းၸၢၼ်း ၵေႃႈၸၢင်ႈတေႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈၼႆသေ တႄႇဢဝ်ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 19 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တေႃႇပေႃးထိုင်ဝၼ်းထီႉ 22 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (4) ဝၼ်း ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင် တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမွၼ်း၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ တိူင်းမၵူၺ်း လႄႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လီလႆႈမႆႈၸႂ်တႄႉ တေပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမွၼ်း၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (24) ၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်း ၾူၼ်တေတူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇ ႁႃႇလူင် တူၵ်းထပ်းၵၼ်လၢႆလၢႆၸူဝ်ႈမူင်းဝႃႈၼႆ။
လူမ်းလႅင်ႉလူင် ၼူဝ်ႇလ်ၼႆႉ တေၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃးတၢင်းတူၵ်းၼႆလႄႈ မိူင်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇၵမ်ႈပႃႈၼမ် လႆႈထုၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉ လူမ်းလႅင်ႉဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ထႆး၊ လၢဝ်း၊ ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ မလေးသျႃး လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈတေမီးလူမ်းလႅင်ႉၼႆလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း လႆႈသင်ႇၶၢႆႉၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေးတႃႇ 500,000 (ႁႃႈသႅၼ်) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 17 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) လူမ်းလႅင်ႉတႄႇၽတ်ႉၶဝ်ႈတီႈၵုၼ် ႁႂၢင်ႇသႃး (ပႃႇရႃႇသႄးလ်) Hoang Sa (Paracel) မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႆႉယူႇသေ ႁႅင်းလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ 100 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉၼွင်းလူၵ်ႈ၊ လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ဢၼ်တေၺႃးၽေးၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ပွတ်းၵၢင် ဝႃႈၼႆ။
တီႈမိူင်းထႆးၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၽၢႆႇလူလွမ်ၵုမ်းထိင်းၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းထႆး လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၼ်ၾၢင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းထႆးဝႃႈ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈဝၼ်းထီႉ 18−20 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ထိုင် လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၾူၼ်တေတူၵ်းလႄႈ တေၸၢင်ႈမီးၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
ၽွင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇၼႆႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) ၵုမ်ၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ သွင်ၽၢႆႇ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈတႄးၶပၢတ်ႇ ဢိူင်ႇပူဝ်ႇၵူင်း ၸႄႈဝဵင်းႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း တိူင်းၸႄႈၵႅင်း။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Voice of Shan-Ni ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 27 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈ 12:00 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 222 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းဝႆႉတီႈ ႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈ ၵတႃႇ ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈႁႅင်းသိုၵ်းၵၼ်သေ ထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) ယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပွင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်း 2−3 ၵေႃႉ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း − ဝႃႈၼႆ ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) လႄႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁၼ်တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸုမ်းလႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 September 2020 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုပ်ႇတေႃႇဢႃႇယု လွင်ႈ တူင်ႉၼိုင်သိုၵ်း/ၵိုတ်းတိုၵ်း တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 30 September 2020 (လိူၼ်သဵင်ႈ) သေ မိူဝ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သိုၵ်း/ၵိုတ်းတိုၵ်း ၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸမ်သဵင်ႈ လူဝ်ႇထႅင်ႈ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17−18 April 2020 သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၶလယ 222 ၽႄႁဵတ်းလၢႆငႃးသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်း တပ်ႉၸုမ်း 753 တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) ဢၼ်မီးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶျွင်းၵျီး ၸႄႈဝဵင်းႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း၊ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းႁူမ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း၊ ၽွင်းပိၼ်ႇ၊ မိူင်းမွၵ်ႇ (ဗန်းမောက်)၊ ၶမ်းတီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃ ၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈတီႈ တပ်ႉၸုမ်း 753 တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် (SNA) တင်းၼမ်။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပေႃႉထုပ်ႉႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႅင် ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီး တၢင်းၽိတ်းသင်တင်းၼမ်သေ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမီးတပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၶိုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႅင်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႅင် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႅင် Shanni National Army – SNA (ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်) ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ − SNA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မၢၼ်ႈ: ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw, တူဝ်ယေႃႈ CRPH) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသၢင်ႈမၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်တၢင်တူဝ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် လိူၵ်ႈတၢင်ႇမိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2020 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵေႃႇမတီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 17 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
တီႈပၢင်ၵုမ်ၸုမ်း(Zoom) တႅၼ်းၽွင်း 300 ပၢႆ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2020 ၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း 15 ၵေႃႉသေ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2][3][4]
မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ CRPH လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လွင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ ယႃႉပႅတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈၾိင်ႈမိူင်း ၵၼ် (6) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽိတ်းၽိင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းၽိင်ႈၼႆသေ[5][6] လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇတြႃး ဝႃးၼႆယဝ်ႉ။[5] ၶဝ်လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းတၢင်တူဝ်ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ် ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆ ႁႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်ႈႁူမ်ႈတုမ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[5]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ် မၢႆမီႈၾိင်ႈမိူင်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းသိုပ်ႇဢႃႇယုထႅင်ႈ 5 ပီ တေႃႇထိုင် ပီ 2026 ဢေႇပရႄႇ 1 ဝၼ်းယဝ်ႉ။[6] ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း ယိပ်းၵမ်ႁုၵ်းႁၢႆႉၼိူဝ် လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယႃႇပေႁႂ်ႈယိပ်းၵမ်ႁုၵ်းႁၢႆႉၼႆသေ ၶဝ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ် သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။[7]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် တႅၼ်းၽွင်းသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တဢၢင်း(ပလွင်ႈ) လႄႈ ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၵရႅၵ်ႉတိတ်ႉၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉ ထႅမ်သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃႇမတီႇယူႇယဝ်ႉ။[8]
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း
ၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸူဝ်ၵႅပ်ႉ
မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢႆႇ မၢႆ (11/2021) သေ လႆႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်တႅၼ်းတၢင် ၽွင်းလူင် ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[9]
တႃႇလူထႅင်ႈ တၢင်ႇဢၼ်
ၽိုၼ်ဢိင်
- ↑ "NLD အမတ် ၁၅ ဦးပါ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီဖွဲ့စည်း" (in my)၊ VOA၊ 5 February 2021။
- ↑ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီဖွဲ့စည်း၊ သမ္မတဦးဝင်းမြင့် ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရသာလျှင် တရားဝင်အစိုးရဖြစ်ကြောင်း ကမ္ဘာကိုကြေညာ. Archived from the original on 2021-02-05။ Retrieved on 2021-02-05။
- ↑ NLD အမတ် ၁၅ ဦးပါ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီဖွဲ့စည်း. Archived from the original on 2021-02-06။ Retrieved on 2021-02-06။
- ↑ 4.0 4.1 ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်ကိုယ်စားပြု ကော်မတီကို ကိုယ်စားလှယ် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း NLD ပါတီ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ထုတ်ပြန်. Retrieved on 2021-02-06။
- ↑ 5.0 5.1 5.2 Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament (in en-US) (2021-02-08).
- ↑ 6.0 6.1 "ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက အစိုးရဖွဲ့ဖို့ပြင်" (in my)၊ BBC News မြန်မာ။
- ↑ ဆန္ဒပြသူများကို အကြမ်းဖက်မဖြိုခွင်းရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ ထုတ်ပြန် (in my).
- ↑ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အမှတ်( ၂ ) (in my) (2021-02-10).
- ↑ "CRPH က အစိုးရသစ်ဖွဲ့တာမဟုတ်၊ ကြားကာလ ကိုယ်စားပြုသူတွေ ခန့်ထားတာလို့ဆို"။


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၽၢႆၼမ်ႉတူႈ/သီႇပေႃႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇမႄႈၼမ်ႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး
ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈၽၢႆၼမ်ႉတူႈ/သီႇပေႃႉၼၼ်ႉပိူင်းၼႄလွင်ႈႁိပ်ႈလူဝ်ႇၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ
ဝၼ်းထိ 14/3/2020
ဢၼ်လူင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဢမ်ႇဢဝ်လိူင်ႈလၢဝ်းသင်ၸွမ်းလွင်ႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈဢွင်ႈတီႈၵၢၼ်သၢင်ႈ ၽၢႆၼမ်ႉတူႈ (သီႇပေႃႉ) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉပိူင်းၼႄလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈႁိပ်ႈၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ် သၢင်ႈ ၽၢႆတေႃႇပေႃးမီးပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်းၾႅတ်ႊၻိူဝ်ႊရိူဝ်ႊမႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီး ၶႂၢင်ႉႁူမ်ႈ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝႁင်းၶဝ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇသၢင်ႈၽၢႆၼမ်ႉတူႈၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈႁႅင်းၾႆး 210 မေႊၵႃႊဝတ်ႊယူႇတၢင်းႁွင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉမွၵ်ႈ 25 ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊ။ၶွမ်ႊပၼီႊဢၼ်ၶိုင်သၢင်ႈၽၢႆၼႆႉပဵၼ် Current Energy Hydropower Co. Ltd. (NCEH) ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) မိူဝ်ႈပီ 2013။
ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႆႉလူင်းလၢႆးမိုဝ်း MOU ၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတႃႇၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ၊ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်တိုၵ်ႉႁဵတ်း ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတေသၢင်ႈလႆႈဢမ်ႇသၢင်ႈလႆႈသေတိုၵ်ႉထတ်းတူၺ်းၶိုၼ်း။ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႆႉပႆႇလႆႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၽႃဝလႄႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (EIA/SIA) ဢၼ်ၸမ်ပဵၼ်တႃႇၶူင်း ၵၢၼ်သေတႃႇႁႂ်ႈပၵ်းပိူင်ၽၢႆႇထိင်းသိမ်းၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယိုၼ်ႁပ်ႉႁွင်းပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။သင်ဝႃႈၶူင်း ၵၢၼ် ဢၼ်ၼႆႉပႆႇလႆႈႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈႁဵတ်းလႆႈယဝ်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (ၶဝ်ႈတြႃး)ၸိုင်ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႆႉတိုၼ်းဢမ်ႇမီး ၶႂၢင်ႉ တႃႇတေတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈသင်တႃႇၶူင်းၵၢၼ်လႃးလႃး။
ၵူၺ်းၵႃႈတင်ႈတႄႇပီ 2017 မႃးၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႆႉလူင်းတီႈတီႇၽဵဝ်ႈပိုၼ်ႉတီႈယႃႉထိူၼ်ႇၶိူဝ်းပႃႇမႆႉဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးဢွင်ႈတီႈတေသၢင်ႈၽၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈၵေႃႇသၢင်ႈပိုၼ်ႉ/ၸၼ်ႉထၢပ်ႈတီႈယူႇ တီႈသဝ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ၶူဝ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈသႂ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉသေဢဝ်ပုၼ်တႄႇႁၢၵ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၸွမ်းၸဵင်ႇၾင်ႇမႄႈၼမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24/2/2020 ၼၼ်ႉၼၢင်းၶမ်းဢေးတႅၼ်းၽွင်းၼမ်ႉတူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ထိုင်တီႈလုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢဝ်လိူင်ႈဢဝ်လၢဝ်းၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ဢၼ် လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်ပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မၼ်းၼၢင်းယင်းလုၵ်ႉတွင်ႈထၢမ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းသၽႃးတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇပဵၼ် သွင်ပွၵ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈတၢင်းသင်မႃး။
ၼွၵ်ႈသေပၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႂ်းပီ 2017 ယွၼ်ႉ တႅပ်းမႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉ (ၼိုင်ႈတူၼ်ႈလႂ် 5,000 ၵျၢပ်ႈ) ယဝ်ႉႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ(MOEE)ၵူၺ်းပၼ်ၾၢင်ႉၶွမ်ႊ ပၼီႊဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ပူၼ်ႉ ပႅၼ် ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼႆၵူၺ်း။ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၼႂ်း ပိုၼ်ႉ တီႈ ၵေႃႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇ တိုဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈဢဝ်ၵူၼ်း ဢၼ်လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းၶႄႇမႃးႁဵတ်းလၢႆလၢႆ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 7/8/2019 ၼၼ်ႉယွၼ်ႉလိၼ်ၵူၼ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်တၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽႆၢၼမ်ႉတူႈၼႆႉႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းယူႇ။ဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉၽၢႆၼႆႉတေ ယိုင်ႈ ၶိုၼ်ႈတွၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ် 15 ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊပၢႆသေတေထူမ်ႈပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈတႆးဝၢၼ်ႈလီလုဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း 47 လင်လႄႈႁူဝ်ၵူၼ်း 212 ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်းလႂ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉႁဵင်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၸိူဝ်းယူႇတွၼ်ႈတၢင်းတႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉလွမ်ၵူဝ်လွင်ႈၼမ်ႉတေယူပ်ႈ/ႁႅင်ႈ၊ၼမ်ႉတေၶိုၼ်ႈတေလူင်း၊လႄႈတေဢိုတ်းတၼ်ပႅတ်ႈပိုၼ်ႉတီႈငႂ်ႈလိၼ်လီၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေလွမ်ၵူဝ် ပႃးလွင်ႈၼမ်ႉတေၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼွင်းထူမ်ႈသင်ဝႃႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉပွႆႇၼမ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၽၢႆတႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
လွင်ႈၶိုၼ်းပၼ်ၶႂၢင်ႉဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇၶိုၼ်းတႄႇၶုတ်းႁႃငိုၼ်းလႄႈၸိုၼ်းတီႈထၢင်ၶုတ်းငိုၼ်း-ၸိုၼ်းထၢင်ၶုတ်းၼမ်ႉ တူႈ (ပေႃႇတုၺ်း-ၼမ်ႉတူႈ) ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဢၼ်ယူႇတွၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ်ဢွင်ႈတီႈၽၢႆၼမ်ႉတူႈမွၵ်ႈ 40 ၵီႇလူဝ်ႇမေႇတိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈတိုၼ်းပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉၽၢႆတေၶုၼ်ႇတေဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်လႄႈတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း ယူႇတွၼ်ႈတၢင်းတႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၸိုၼ်းပဵၼ်ၵွင်ႉၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၽေးႁၢႆႉၼႃႇပိူင်လူင်မၼ်းတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတေႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉထိုၵ်းထိူင်းလူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၶွမ်ႊပၼီႊ Myanmar Metals ဢွတ်ႊသ တြေး ယႃးပၵ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေလႆႈပုၼ်ႈဝႆႉ 51% ၼႂ်းၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်ႁႄႈၼၼ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁႂ်ႈမီးၸိုၼ်း 2 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႊတေႃႇပီသေႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးမိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၸိုၼ်းယႂ်ႇသုတ်းမၢႆသၢမ်ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆယဝ်ႉ။ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈတေၶုတ်းမိူင်ႁႄႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႄႇပျီႇတေႃႇပၼ် ၶႂၢင်ႉၶုတ်း ၼႆႉ သင်။
ၽၢႆၼမ်ႉတူႈၼႆႉယင်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးသိုၵ်းသိူဝ်ယိုဝ်းၵၼ်၊တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းၸုမ်းမႅၵ်ႇ ၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇ။လၢႆပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလီလုလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးလၢႆလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 26/11/2019 ၼၼ်ႉၵူၼ်းလႄႇမိူင်းၸၢဝ်းၵျိူဝ်ႊမၼ်ႊၵေႃႉၼိုင်ႈၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇတၢင်းဢွင်ႈတီႈတေသၢင်ႈၽၢႆမွၵ်ႈၸဵတ်းၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊ ၼႆႉသေၺႃးမၢၵ်ႇၾင်လိၼ်တႅၵ်ႇလႄႈလႆႈတၢႆပႅတ်ႈ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2016 ၼၼ်ႉၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဢၼ်ဝႃႈ “လီဢွၼ်ၵႅတ်ႇၶႄမႄႈၼမ်ႉတူႈ” ၼႆသေတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈတင်းမူတ်းတေႃႇထိုင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းပေႃးမီးလွၵ်းပိူင်ၽွင်းငမ်းၾႅတ်ႊတရိူဝ်ႊဢၼ်ၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းသေပိုတ်ႇပၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ်မီးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းၼိူဝ်ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်တေယႃႉၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႈၶေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇပိုၼ်ႉပႅတ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃးၽၢႆဢၼ်ၶိုင်ၵေႃႇသၢင်ႈယူႇၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈယင်းထုၵ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊငိုၼ်းၵွင်တိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ (IFC) ႁူၺ်းသူၼ်းပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ “ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉဢၼ်ယိုၼ်းယၢဝ်း” တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆထႅင်ႈ။ၼွၵ်ႈသေၽၢႆၼမ်ႉတူႈ/သီႇပေႃႉယဝ်ႉယင်းမီးထႅင်ႈၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆသၢမ်ဢၼ်ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ၊ၵူၼ်းလူင်းတိုၼ်းမၼ်းပဵၼ်မိူင်းဢွတ်ႊသထရီးယႃႊ (မိူင်းၼႂ်းၵုၼ်ယူႊရူပ်ႊ)၊ၼေႃႇဝူၺ်း၊သဝိတ်ႊၸိူဝ်ႊလႅၼ်ႊ၊ၾရင်ႊသဵတ်ႊၶႄႇလႄႈၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တီႈတႄႉမၼ်းဢမ်ႇမီးသင် “ယိုၼ်းယၢဝ်း” လႆႈၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ။ၵူၼ်းႁဵတ်းၽၢႆၶဝ်ၵေႃႈတိုၼ်းယႃႉမႄႈၼမ်ႉတႃႇႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇသေဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝဢမ်ႇၼၼ်ပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းသင်။
တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝလႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းႁႂ်ႈၶႅင်ႁႅင်း၊လွတ်ႈၽေးလႄႈတင်းၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉႁဝ်းၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈႁႂ်ႈၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ လႄႈမႄႈၼမ်ႉ ၵူႈ မႄႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတေႃႇပေႃးမီးၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဢၢမ်းၼၢတ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) ပႃႈတႂ်ႈပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်းၾႅတ်ႊ တိူဝ်ႊရိူဝ်ႊမႂ်ႇသေႁႂ်ႈၵူၼ်းလူင်းတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်လႄႈၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်လူင်းတိုၼ်းၶဝ်ၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈသၢင်ႈၽၢႆၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၽၢႆၼမ်ႉတူႈ (သီႇပေႃႉ) တီႈၵႅပ်ႈမၼ်း (တင်ႈတႄႇလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2018 ၶွမ်ႊပၼီႊ MyAsia Consult ၶဝ်ဢွၵ်ႇၽိုၼ်ထတ်းသၢင်ႈ EIA/SIA ၽိုၼ်ၵႄႈၶႆႁၢႆးငၢၼ်း)
လွင်ႈဢၼ်လီၼၵ်းၸႂ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း EIA/SIA ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ MyAsia ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ
ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလိူၵ်ႈဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၶွင် IFC ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ထတ်းသၢင်ႈၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (IFC’s 2018 Strategic Environmental Assessment of the Hydropower Sector in Burma) သေလၢတ်ႈဝႃႈၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း IFC လၢတ်ႈဝႆႉယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝၼၼ်ႉမၼ်းတႅမ်ႇ (ပၼ်ဝႆႉ1 ၼႂ်း 5 တႃႇၸၼ်ႉတူၼ်ႈမီးၸႂ်လႄႈလိၼ်ပိၼ်ႇပႆႇပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်သေ2 ၼႂ်း5 တႃႇယူင်ႉသၢင်ႈၼမ်ႉ) တႃႇၽၢႆၼမ်ႉတူႈသေ ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃးလွင်ႈၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း IFC ဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် (5 ၼႂ်း5) ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇဢွင်ႈတီႈၽၢႆ ၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉသင်။
ၼႂ်းတွၼ်ႈႁုပ်ႈတီႈဝႃႈ “ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးလႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ” ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈၽိတ်းၽိတ်းၾူၼ်ၾူၼ်။ၼႂ်းၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ “တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး” တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA လႄႈပဵၼ်ဝႆႉပႃးလုၵ်ႈၸုမ်းၸုမ်းဢူၺ်းလီးပွတ်းႁွင်ႇ။ၵူၼ်းတႅမ်ႈၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းမၼ်းယင်းၵႂၢင်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးလွႆတႆးလႅင်း RCSS/SSA ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈလုၵ်ႈၸုမ်းၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇတင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးဝၢၼ်ႈႁႆး SSPP/SSA ဢၼ်ပႆႇလူင်း NCA သေပဵၼ်ဝႆႉလုၵ်ႈၸုမ်းၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းတွၼ်ႈၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဢၼ်ဝႃႈ “ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈၵၢၼ်ပိုတ်ႇၽိူၺ်” ၼၼ်ႉလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသေလၢတ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈၶွင်ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉမီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၸွမ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း NGOs လႄႈၸုမ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးသေပိုတ်ႇၽိူၺ်ၼႄ ႁူဝ် ယွႆႈၶူင်းၵၢၼ်လႄႈၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ပႃး” ၼႆႁိမ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၢင်းၶမ်းဢေးတႅၼ်းၽွင်းၼမ်ႉတူႈၽွင်းၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈ ၸႂ်တႃႇၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်တိုၵ်ႉတွင်ႈထၢမ်မၼ်းၼၢင်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။လွင်ႈၼႆႉတိုၼ်းၽိတ်းၽူၼ်တင်းမူတ်းၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈ ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢႆးၶဝ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 2018 ၼၼ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH သမ်ႉပေႃးပၢၵ်ႈပႅတ်ႈတၢင်းမႆႈၸႂ်ဢၼ် ၼၢင်းၶမ်းဢေးတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄၼႂ်းသၽႃးၼႂ်းလိူၼ်ၾေႊၾေႃႊဝႃႊရီႊ 2018 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈပူၼ်ႉပႅၼ်ပၵ်းပိူင်
မိူဝ်ႈၸဝ်ႉပီ 2017ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်တႄႇတီႇၽဵဝ်ႈထိူၼ်ႇၶိူဝ်းပႃႇမႆႉႁိမ်းဢွင်ႈတေသၢင်ႈၽၢႆ။
ဝၼ်းထိ 18/7/2017ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်ၺႃးတၢမ်ႇႁႂ်ႈသၢႆႈငိုၼ်း (တႅမ်ႉမႆႉတူၼ်ႈလႂ် 5,000 ၵျၢပ်ႈ) ယွၼ်ႉတႅပ်းမႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထိူၼ်ႇဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈဝႆႉပူၼ်ႉပႅၼ်ပၵ်းပိူင်ၽၢႆႇပႃႇမႆႉတွၼ်ႈ 40.။
ဝၼ်းထိ 26/2/2018ၼၢင်းၶမ်းဢေးတႅၼ်းၽွင်းၼမ်ႉတူႈတၢင်ႇလၢတ်ႈတင်ႈၵႂၢမ်းထၢမ်ၼႂ်းသၽႃးတီႈၼႄႇပျီႇတေႃႇထၢမ်ထိုင်တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉလႄႈႁႅင်းထၢတ်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၵေႃႇ သၢင်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶူင်းၵၢၼ်ပဵၵ်ႉသမ်ႉၶဝ်ယင်းပႆႇလႆႈလူင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်လႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ESIA။
ဝၼ်းထိ 26/3/2018 ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉလႄႈႁႅင်းထၢတ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ပႂ်ႉတေႃႇပေႃးလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉလႄႈႁႅင်းထၢတ်ႈသေၸင်ႇၵွႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ။ NCEH လၢတ်ႈဝႃႈတေႁဵတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်။
ဝၼ်းထိ 13/6/2019 NCEH လႆႈၶႂၢင်ႉတႃႇၶုတ်း 30,000 ႁူး (မွၵ်ႈ 85,000 မေႊတူဝ်ႊႁိၼ်) ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶျွင်းသႃႇဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၵႅတ်ႇၵင်ႈဝႆႉ၊ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း။သင်ဝႃႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၸိုင်ဢၼ် လႆႈၶႂၢင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈတေထွၼ်ၶိုၼ်း။ၵူၺ်းၵႃႈၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်ႁဵတ်းဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်ပူၼ်ႉ ပႅၼ်လွင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထိ 16/12/2019 ၼၢင်းၶမ်းဢေးတႅၼ်းၽွင်းၼမ်ႉတူႈတၢင်ႇလၢတ်ႈတင်ႈၵႂၢမ်းထၢမ်ၼႂ်းသၽႃးဝႃႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊလူင်းတိုၼ်းလၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (MIC) ပၼ်ၶႂၢင်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH မိူဝ်ႈလႂ်တႃႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၼမ်ႉတူႈၼႆႉ။
ဝၼ်းထိ 21/1/2020ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉလႄႈႁႅင်းထၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈပႆႇလႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉၶွမ်ႊ ပၼီႊ NCEH တႃႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ်။ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်တၢင်ႇၽိုၼ်ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇၶူင်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 14/6/2019 သေႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉလႄႈႁႅင်းထၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉထတ်းတူၺ်းဝႃႈၸွင်ႇၶူင်း ၵၢၼ် ၼႆႉမီးငိုၼ်းပဵင်းပေႃးတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ။တႃႇၵၢၼ်သၢင်ႈပေႃးတေၸၢင်ႈလူင်းႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉမီးၶၵ်ႉတွၼ်ႈလၢႆလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈ- ပႃးၸဵမ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလူင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်လႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ESIA ဢွၼ်တၢင်းၶူင်းၵၢၼ်တေလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊလူင်းတိုၼ်းလၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (MIC) လႆႈ။
ဝၼ်းထိ 24/2/2020 ၼၢင်းၶမ်းဢေးတႅၼ်းၽွင်းၼမ်ႉတူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ထိုင်လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဵတ်းပႃးသၢႆမၢႆၶေႃႈမုၼ်းပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉသေတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈဢဝ်လိူင်ႈလၢဝ်းပၼ်တၢမ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ဢၼ်ၵမ်းၵမ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ။
ပိုၼ်းလင်ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH
ၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႆႉလူင်းမၢႆၾၢင်ၸွမ်းၾၢႆႇၼႄးၼမ်းၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမၢၼ်ႈ Directorate of Investment and Company Administration (DICA) မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 7/11/2013။ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈမီးလုမ်းငဝ်ႈငုၼ်းပၵ်းဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) သေမီးလုမ်းၵိင်ႇၽႄဝႆႉတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ။ၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်မၼ်းပဵၼ်ဢူးၵျေႃႇၸဵင်ႇသေမၼ်းပဵၼ်ပႃးၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊသူၺ်ႇဢူၵ်ႉၶၢႆႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉၶေႃႈမုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ (ဢမ်ႇပႃးႁူဝ်ယွႆႈ) လွင်ႈဝႃႈမၼ်းမီးၶႂၢင်ႉတႃႇသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉသႅၼ်းၵၢင်လႄႈသႅၼ်းယႂ်ႇပႃး။မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၶူင်းၵၢၼ်လႂ်လၢႆလၢႆၼႆတႄႉဢမ်ႇႁၼ်သႂ်ႇဝႆႉပႃး။ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉၶဝ်ဢွင်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉမီးပႃးၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်တေပဵၼ်ၽၢႆၶူင်းၵၢၼ်တီႈၼမ်ႉတူႈ၊ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးၶေႃႈသပ်းလႅင်းမၼ်းပႃး။
လႅင်ႇၶေႃႈမုၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈၶွမ်ႊပၼီႊ NCEH ၼႆႉယင်းႁဵတ်းၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉႁူၺ်ႇဢွၼ်ႇမၼ်းထႅင်ႈ 4 ဢၼ် (ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်းၾႆး 15 မေႊၵႃႊဝတ်ႊ၊ 18 မေႊၵႃႊဝတ်ႊ၊ 20 မေႊၵႃႊဝတ်ႊ၊ 22 မေႊၵႃႊဝတ်ႊ) ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၼိမ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်လႆၼႂ်းၵႄႈၵူတ်ႉၶၢႆလႄႈသႅၼ်ဝီသေသိုပ်ႇလူင်းၸူးမႄႈၼမ်ႉၶူင်းႁိမ်းၵုၼ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးထမ်းဢၢႆး (ၽူႈႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ယွၼ်းသူး) +95 (0)9-453-132-755
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း (ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်) +95 (0)9-262-108-062
Press release PDF files: >> Shan| Burmese| English
Namtu/Hipaw dam PDF files: >> Shan| Burmese| English
[1] https://shan.shanhumanrights.org/wp-content/uploads/2021/03/03-30-2016-Namtu-English-1.pdf
[2] https://www.ifc.org/wps/wcm/connect/industry_ext_content/ifc_external_corporate_site/hydro+advisory/resources/sea+of+the+hydropower+sector+in+myanmar+resources+page
[3] http://www.myasiaconsulting.com/pdf/Hsipaw_Scoping_Report.pdf
[4] https://ncehydropower.com/index.php


text:
Wednesday, August 1, 2012
Dictionary Thai to Tai ပပ်ႉသပ်း ထႆး+တႆး ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ
ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ပီၵွၼ်းၶမ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ လႄႈ သင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ မိူင်းထႆး ၸင်ႇလႆႈၶပ်းၶိုင်ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပပ်ႉၼႆႉတေမီးၽွၼ်းလီ ဢိတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ တႃႇၽူႈသူၼ်ၸႂ်ႁဝ်းၶဝ်လႆႈယူႇၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းလူဝ်ႇမီးၼႃႇၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ပိူၼ်ႈပေႃးမီးၵၼ် ၵူႈမိူင်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ၸွင်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၶႃႈယဝ်ႉ။ တႃႇပီႈၼွင်ႉၽူႈသူၼ်ၸႂ်ႁဝ်းၶဝ်တေလႆႈႁၼ်ပပ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆး ထမ်မသႃမိ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေလႆႈႁၼ်ၵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇၶၢႆ ၽွင်းၶၢဝ်းပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် တီႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၶၢႆလၢၼ်ႉၵူႈတီႈယူႇ၊ မုင်ႈမွင်းပႂ်ႉပၼ်ႁႅင်းၵၼ်ၵူႈၵေႃႉသေၵမ်း မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
သင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး
မိူင်းထႆး
Posted by (တုိꨓ္းလꨰင္း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, February 7, 2017
သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆႈ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ်
ဢိင်ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီတဵမ်ၼႆႉသေ ၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ (Academic Writing ) ၵႂႃႇတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ ၸိုင်ႈထႆးၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထိ 07.02.2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 03.30 မူင်းၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶူး Dr. သႅင်ႁိူင်း ၼႃရိၼ်တ လၢႆးၶႃႈ (ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃး) လႆႈမႃးပူင်သွၼ် လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ Academic Writing လႄႈလၢႆးလူဢၢၼ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈတႄႇၵႂႃႇလၢႆလၢႆလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 04.45 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇသႅင်ႁိူင်း ၼႃရိၼ်တ (ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃး)ႁဝ်း လႆႈမႃးပူင်သွၼ်ပၼ် လွၵ်း လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 70 ပီၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈ သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ် ပေႃးတေမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆး ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးပိုၼ်ၽႄပၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႇသႅင်ႁိူင်း ၼႃရိၼ်တႁဝ်း မီးဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈသင်ႇၶတႆးႁဝ်း မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆး ၼင်ႇဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈ ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၵွပ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈႁူႉပႃးဝႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် လႄႈ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းယၢပ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ၊ သင်ႁဝ်းႁူႉလၢႆးမၼ်းလီလီၼႆ တေလႆႈတွပ်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇယၢပ်ႇၼႆယူႇ။ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီ တႃႇယုၵ်ႉယွင်ႈႁွင်ႈသုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တႅမ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ႁဝ်းမီးၽူႈမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်၊ ၵၢၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးႁဝ်း ၵေႃႈတေၼမ်မႃးမွၵ်ႈၵႃႈၼၢၼ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈ ယိုင်ႈႁဝ်းမီး ၽူႈမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼမ်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼမ်၊ ယိုင်ႈႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼမ်၊ ယိုင်ႈၽူႈၶဵၼ်တႆးႁဝ်း ယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
Posted by တႆးၼုမ်ႇ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ေပႃးမႃးလၢတ်ႈ ၶိူဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်မိူဝ်ႈလ်ႂေၵႃႈ မၼ်းလီၸဵပ်းၸ်ႂ ႁႅင်းမႃးၵမ်းလဵဝ် ၵွပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ် ၵွပ်ႈ ပဵၼ်ၵဝ်ပဵၼ်မ်ႂး ၵွပ်ႈၶ်ႂႈၸူးငၢႆႈလိူဝ်ေသ လွင်ႈယၢပ်ႇႄလႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်း ၸင်ႇတူၵ်းလွၵ်းပဵၼ်ၶီႈၶႃႈ မၢၼ်ႈယူႇ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် 1947 ၼႆႉမၼ်း ပဵၼ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ၊ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉေၵႃႈၸဝ်ႈ ၾႃႉတႆး ၶျၢင်း ၊ ၶၢင်ႇ ၶဝ်လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် မိူဝ်ႈပီ 1946 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ။
ေပႃးေတမႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼႆ ၶႃႈႁဝ်းၶ်ႂႈၶိုၼ်း တူၵ်ႇလၢတ်ႈၶိုၼ်းလွင်ႈပိုၼ်းဝၼ်းလင်ပႃးၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢင် (19) ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈလႆႈထုၵ်ႇတင်းၶုၼ်ေႁႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပၢၼ်မၼ်းတေလး လႆႈၶီႇ ၼဵၵ်းတဵင်းတဵင်တီႈၼိူဝ် မိူင်းတႆးၵဝ်ႈႁႆးေႁႃေသ ၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉ ၶုၼ်သၢင်ႇ တူၼ်ႈႁူင်း ( ၶုၼ်ဢိူင်ႇတင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီ ) ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇေသယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်မိူင်းတႆးၵဝ်ႈႁႆးေႁႃလွတ်ႈလႅဝ်း ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလွတ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၶုၼ်ေႁႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပၢၼ်မၼ်းတေလး (ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းယတၼႃႇပုင်ႇ) မိူဝ်ႈပီ (1881)ၼီႈ ယူႇပဵၼ် မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းေၶႃမႃး ေတႃႇထိုင်ပၢၼ်ၶုၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်မႃးယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆး မိူဝ်ႈပီ (1887) ၼၼ်ႉယူႇ။
ထိုင်မႃးပီ 1890 ၶုၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ၸႅၵ်ႇမိူင်းတႆးၵဝ်ႈႁႆးေႁႃ ပဵၼ်ၵႂႃႇ (33) မိူင်းေသ ၽွင်းငမ်း ၸွမ်းမၢႆမီႈ (10) ေၶႃႈ မႃးၼ်ႂးပီ 1897 ၶုၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢဝ်မိူင်းတႆး (33) မိူင်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်းၼ်ႂး ၸိုင်ႈေၸႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပမႃႇပျီႇႄၼႇၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉပႃႈတ်ႂႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ၼၼ်ႉထႅင်ႈ ၊ ဝၢႆးေသၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းႄလႈ ထိုင်မႃးပီ (1937) ၸင်ႇ ဢဝ်မိူင်းတႆး (33) မိူင်း ဢွၵ်ႇၼ်ႂးေၸႈမိူင်းမၢၼ်ႈေသ မႃးဝႆႉ တ်ႂႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶုၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ၵမ်းသိုပ်ႇယူႇ။
ထိုင်မႃး 1947 လိူၼ်ေၽႇေၽႃႇဝႃႇရီႇ ဝၼ်းထီႉ 8 ဝၼ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း 06:30 တဵမ်တဵမ်ၼၼ်ႉ ပူဝ်ႇၶျႃၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း ႁွတ်ႈထိုင်တီႈပၢင်လူင်ေသ ႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ် ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ ဢဝ် ၶုၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ မိတ်ႉသ်တိူဝ်ႇပွတ်ႉထွမ်း AG.Bottomiey တင်း ၸဝ်ႈသိုၵ်း ရီးသ်ဝိလ်းလိယမ်း Ltco.D.R. Ress.Williams.mp ႁဵတ်းပဵၼ်သၢၵ်ႈေသႇ လၵ်းထၢၼ်ေသႇယဝ်ႉ လႆႈတူၵ်းလူင်းႁူမ်ႈၵၼ်ေသ ေၵႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႄလႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁူမ်ႈၵၼ် (9) ေၶႃ ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး လႆႈႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် Written Agreement ဢၼ်ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ ၼိူဝ် ၼမ်ႉၸ်ႂၽွမ်ႉႁူမ်ႈ Un - Written Agreement (4) ႁူဝ်ေၶႃႈ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ေပႃးမႃးထၢမ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းဝႃႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် မီလၢႆေၶႃ ၼႆ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁူႉမၼ်းေတႉေတႉသမ်ႉႄဢႇ ယဝ်ႉဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်မီးလၢႆႁူဝ်ေၶႃႈ ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ တႅမ်ႈၼ်ႂးေၶႃလႆႈၸ်ႂလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ေသ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈေတတႅမ်ႈၼ်ႂးပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်းဢမ်ႇၼၼ် မၢႆမီၸိုင်ႈမိူင်း မီးလၢႆႁူဝ်ေၶႃၼႆ ဢၼ်ႁူႉတႅၵ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းလႅင်းမၼ်းေၵႃႈေဢႇ။ ေပႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၸ်ႂၵၼ်တႅမ်ႈၽႃႇသ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈႄလႈ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈပႃးလိၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသင်၊ ၼ်ႂးေၶႃလႆႈၸ်ႂၵၼ်ၼၼ်ႉေၵႃ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၸ်ႂဝႃႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင် လူင်ၼႆႉ ေတၸ်ႂႉ ၽႃႇသလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉႄလႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵူၺ်းၼႆဝႆႉပႃးယူႇ။ ၵွပ်ႈဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၸ်ႂၵၼ်ဝႃႈ ၸ်ႂႉၼ်ႂးေၶႃႈလႆႈၸ်ႂလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼႆႉ ေတၸ်ႂႉတိုဝ်ႉလိၵ်ႈမၢၼ်ႈႄလႈ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၵူၺ်းႄလႈ ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်း ၸဝ်ႈႁၢႆႈၸဝ်ႈၼႃးႁဝ်းၶဝ် ၵွပ်ႈ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်ႁူႉသင်လႆႈႄလႈ ဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉ ပိုၼ်း ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉေၶႃလႆႈၸ်ႂသင်ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။
လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ (9) ေၶႃႈ
ေၶႃႈမုၼ်း - ႄမႈၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်
ၼ်ႂး (9) ေၶႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၸုမ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းၸွမ်းေသႁူဝ်ေၶႃႈ။ ၵွပ်ႈ တႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုဝ်ႈယူဝ်းၼႃႇပူၼ်ႉတီႈႄလႈ ၸင်ႇလႆႈထုၵ်ႇမၢၼ်ႈဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈလၢႆလၢႆယဝ်ႉ ႁိုဝ်။ ၶ်ႂႈႁ်ႂႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶဝ် လူဢၢၼ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပုိၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၼမ်ၼမ် ယႃႇေပၶၢၼ်ႉ လူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈေသၵမ်း ဝၼ်းၼိုင်ႈဢမ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ မၼ်းေတမီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးယူႇ သင်ႁဝ်းၵႆႉလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ၼမ်။
- ၼမ်ႉၸ်ႂပၢင်လူင် ( Panglong Spirit )
ေၶႃႈမုၼ်း _ ႄမႈၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်
လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼ်ႂးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈပႃးၼ်ႂး လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင် လူင် မၼ်းယူႇပႃးၸွမ်းၼ်ႂး ၼမ်ႉၸ်ႂပၢင်လူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ သင်ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ဢွၼ် ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉၸ်ႂပၢင်လူင်ၼႆၸိုင်ႈ မၼ်းၶ်ႂႈမၢႆထိုင်သင် ႄတႉႄတႉ ၼႆၼႆႉ ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ ၽူႈလူ လိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် ေတဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉပွင်ၸ်ႂလီယူႇ။ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ ......
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ဝၼ်းထိ 08/03/2018
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်သၢၼ်ၶတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းတႃႇသၢင်ႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသၢၼ်ၶတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၸုမ်းသၽႃဝမၢၼ်ႈ (Myanmar Environment Institute) ၶဝ်ၸတ်းတႃႇၶိုင်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်တင်းမူတ်း။
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉၸုမ်း MEI ၶဝ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈလုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉမိူဝ်ႈၼႆႉ။ပဵၵ်ႉသမ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢၼ်ၶတ်းမႃးႁၢဝ်ႉႁႅင်းလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇ သေတႃႉၸုမ်း MEI ၼႆႉႁႃသူၼ်းတုမ်ပၼ်ႁႅင်းတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ယူႇ။သင် ဝႃႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်သၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၸိုင်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈ တႃႈ လူင်ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်း 653 ၵေႃႉတင်းမူတ်း။ပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇဢူဝ်း၊မၢၵ်ႇဝၢၼ် 637 ဢေႇၵႃႉ၊ပိုၼ်ႉတီႈႁႆႈၼႃး 140 ဢေႇၵႃႉလႄႈသူၼ်ႁႆႈတင်းၼမ်ပႃးၸဵမ်ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ၊ႁူင်း ႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတေတူၵ်းယူႇတႂ်ႈၼမ်ႉတင်းသဵင်ႈ။
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၵွပ်ႈသင်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းသဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ် ၼႆႉ ၵိုတ်းပႅတ်ႈမႃးလၢႆလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ပေႃးသိုပ်ႇႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၼႆႉယူႇၵေႃႈမိူၼ်တင်းဢဝ် ႁဝ်းၶႃႈ ထိမ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းၽေးႁုၵ်းႁၢႆႉလူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထုၵ်ႇလႆႈ ထွမ်ႇသဵင် ႁဝ်း ၶႃႈသေၵႅတ်ႇၶႄပၼ်မူႇဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလႆႈလုၵွႆ။ႁဝ်းၶႃႈတိုၼ်းသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈ ပၼ်ႁႅင်းတိုၵ်းသူၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆၼႆႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၼႆႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းတင်ႈတႄႇႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းလႄႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ယွၼ်ႉၽၢႆၸၢင်ႈတႅၵ်ႇၵွပ်ႈ ဝႃႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမၼ်းဢမ်ႇၶႅမ်ႉ။မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်ၼႆႉလိၼ်ၵူၼ်ႇတီႈၾင်ႇ ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်းသီႇၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆ ၼိူဝ် မႄႈတူႈၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးသိုၵ်းသိူဝ်လၢႆၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ။ၶူင်းၵၢၼ် ၽၢႆၼႆႉၶွမ်ႇပၼီႇၶႄႇ၊ၵျပၢၼ်ႇ၊သဝိတ်ႉသလႅၼ်ႇလႄႈၵျိူဝ်ႇမၼီႇၶဝ်ႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်းဝႆႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးထမ်းဢၢႆး +95 (0) 9-453-132-755
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း +95 (0) 9-262-108-062
ၸၢႆးၵွၼ်ႈသႅင် +66 (0) 62-941-9600
PDF files:>>>


text:
Tuesday, March 17, 2020
ပၢင်ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိ ၸဝ်ႈ "ရတၼသုတ်ႈ"
သင်ၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိ ၸဝ်ႈ "ရတၼသုတ်ႈ" တႃႇလွတ်ႈရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈၵတ်းယဵၼ်
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ 17/03/2020 သင်ၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိၸဝ်ႈ ရတၼသုတ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈပူၼ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ဝၢႆးရတ်ႉသ် ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ 2019 ဢမ်ႇၼၼ်(Covid-19) ဢၼ်ၸၢင်ႈၽႄႈတိူၼ်းငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈ ၸၼ်ႉတႂ်ႈ တိူၵ်ႈ A၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယႃး၊ မိူင်းထႆး ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိၸဝ်ႈ ရတၼသုတ်ႈ လွတ်ႈၵၢင်းတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးပၼ်ႇတိတ ပိုၼ်းၼုမ်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸုပ်ႈ (16) ဢွၼ်ႁူဝ် သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ထႆး လၢႆတူၼ်လၢႆပႃးသေလႄႈ လွတ်ႈႁေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈလွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိၸဝ်ႈရတၼသုတ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဝၢႆးရတ်ႉသ် ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼႃႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ-2019၊ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ (Covid-19) ဢၼ်တႄႇပဵၼ်မႃးတီႈဝဵင်းဝူႇႁၼ်ႉ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ လႆႈၽႄႈတိူၼ်းၵႂႃႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ၵေႃႈလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တၢင်းပဵၼ်ပေႃးတေႁၢႆ ဢမ်ႇမႃးၵၢႆလႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၵတ်းယဵၼ်တၢင်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးပရိတ်တ ၶေႃႈယမ်ၵႂၢမ်းထမ်း ပုတ်ႉထၸဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ရတၼသုတ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်းသူးပၼ် ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉဢၼ်မီးၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈလွတ်ႈၵၢင်းတၢင်းပဵၼ် ပူၼ်ႉၽေးၶဵၼ် ဢၼ်ႁၢင်ႉႁၢႆႉလူင်ၼႆႉသေၵမ်း။
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:FAQ
ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၵၵမ်းၵမ်း ၵႆႉထုၵ်ႇထၢမ် (FAQ) တီႈ လွင်ႈၶဝ်ႈတႅမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃၶေႃႈထၢမ် လႄႈ ၶေႃႈတွပ်ႇတေမႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈထၢမ်ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ FAQ ၼၼ်ႉၼႆ တူၺ်းတီႈ Wikipedia:Questions ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈႄ
ၶေႃႈထၢမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တေႁဵတ်းႁိုဝ်မႄးထတ်း ၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လွင်ႈမႄးထတ်း ၼႃႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းလူဝ်ႇၵႂႃႇၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ "မူၼ်ႉမႄး" ဢၼ်မီးဝႆႉပွတ်းၼိူဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉ (ဢမ်ႇၼၼ် မူၼ်ႉမႄး တွၼ်ႈၵၼ်)။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၼႆ တေၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် text box ဢၼ်ၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄး လိၵ်ႈ တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတူၺ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း box ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈသႂ်ႇ လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉ wiki markup သေၵေႃႈ တႅမ်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႅမ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ edit-box ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လွၵ်းႁူဝ်ႁုပ်ႈသေ ထုၵ်ႇလီတႅမ်ႈသႂ်ႇပၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တီႈၵႅပ်ႈမၼ်းပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈမႂ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပေႃးဝႃႈတေသၢင်ႈ မူႇလိၵ်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ၼိုင်ႈႁူဝ်ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလူဝ်ႇလႆႈမီး ဢၶွင်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼိုင်ႈဢၼ်လႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ဢၶွင်ႉၼိုင်ႈဢၼ် ၵႃႈတီႈၼႆႈ လႆႈယူႇၶႃႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ ၽွၼ်းလီ လွင်ႈသၢင်ႈဢၶွင်ႉၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸိုင် ၵႂႃႇလူတူၺ်းလႆႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ လႆႈသၢင်ႈဢၶွင်ႉၼိုင်ႈဢၼ်?ၼႆႉလႆႈယူႇၶႃႈ။
- တွၼ်ႈတႃႇသၢင်ႈ မူႇလိၵ်ႈဢၼ်မႂ်ႇၼိုင်ႈႁူဝ်ၼၼ်ႉ လူတူၺ်းတီႈ Wikipedia:ပွင်ႈလိၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉတူၺ်း Article Wizard ဢၼ်သၢင်ႈလႆႈမူႇလိၵ်ႈႁင်းတူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလုၵ်ႉတီႈယူႇၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ တေသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈမႂ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸိုင် လူတူၺ်းတီႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်သၢင်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၽႄၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼိုင်ႈဢၼ်?ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉ Article Wizardသေၵေႃႈ သၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းလူဝ်ႇလႆႈၽၢင်ႉဝႆႉ ႁႂ်ႈပႃးထႅဝ်လိၵ်ႈ ၵုမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈ ထၢင်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈၸႅင်ႈၼၼ်ႉၶႃႈ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႄႈ မူႇလိၵ်ႈၶႃႈ ထုၵ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇတူၺ်းႁဵင်းလိၵ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၼႃႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးမႃးၼၼ်ႉသေ တီႈၼႂ်းလွၵ်းလႅင် ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼိူဝ်သုတ်းတီႈၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄဝႆႉဝႃႈၽႂ်မွတ်ႇပႅတ်ႈ (ၼင်ႇ "ၸိုဝ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း (တွၼ်ႈဢုပ်ႇ၊ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ)")ၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လႆႈမွတ်ႇပႅတ်ႈ (ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်းသေၼႄ) တေလႆႈႁၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်မၼ်းပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆၸိုင် ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈႁဵင်းၵွင်ႉ "တွၼ်ႈဢုပ်ႇ"ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ သူင်ႇလိၵ်ႈၸူးမၼ်းသေ တွင်ႈထၢမ်လႆႈယူႇ
တေႁဵတ်းႁိုဝ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈ မူႇလိၵ်ႈၼိုင်ႈႁူဝ်?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေ"ၶၢႆႉ"ၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈၼႃႈၼႆ ၸႂ်ႉၼဵၼ် ၶၢႆႉ (ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ "မူၼ်ႉမႄး") ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇၶၢႆႉလႆႈၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ ဢၶွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တေလႆႈမီးသၢႆငၢႆ ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းဝႆႉ ႁဝ်းတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ တေလႆႈမီးဢႃႇယုတီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း သီႇဝၼ်းလႄႈ တေလႆႈမီးလွင်ႈမႄးထတ်း တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း သိပ်းပွၵ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းဝႆႉ ႁင်းတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢႆႉဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၶၢႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇႁႄႉၵင်ႈၼႆၸိုင် ၶဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း Wikipedia:Requested movesဢၼ်ၼႆႉၶႃႈလႄႈ။
တွၼ်ႈတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈဢၶွင်ႉၶႃႈ/တွၼ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ဢၶွင်ၶႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိုဝ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လူတူၺ်း Wikipedia:Changing username ၼႆႉၶႃႈလႄႈ။
- ၸိုဝ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈလႆႈၶႃႈ။ ပေႃးမွတ်ႇပႅတ်ႈဢၶွင်ႉၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆ ဢၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမႃးဝႆႉတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈၵႂႃႇသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈလႆႈယူႇႇၶႃႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈပွတ်းၼိူဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ
{{db-user}}ၼႆႉသေၵေႃႈ မွတ်ႇပႅတ်ႈလႆႈယူႇ။ Right to vanish ၼႆႉၵေႃႈၸၢင်ႈလူတူၺ်းယူႇၶႃႈ။
တေႁဵတ်းႁိုဝ် ဢိင်ဢဝ်တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇၶေႃႈမုၼ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း လူတူၺ်းလႆႈ တီႈ Wikipedia:Citing Wikipedia ၼႆႉလႆႈယူႇၶႃႈ။
ၽူႈလႂ်ၽႂ် တႅမ်ႈမူႇလိၵ်ႈ တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မူႇလိၵ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၽူႈမႄးထတ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေ တႅမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတူၺ်းတီႈၼဵၼ် "တူၺ်းပိုၼ်း"ၼၼ်ႉၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၽူႈလႂ်ၽႂ်တႄႇတႅမ်ႈမႃး ၽူႈလႂ်ၽႂ် မႄးထတ်းသင် ၶၢဝ်းလႂ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေဢၢၼ်းၸႂ်ႉဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး တွၼ်ႈတႃႇပဵၼ်ၽိုၼ်ဢိင်ၼႆ ၶိုၼ်းတူၺ်းၶေႃႈထၢမ်ၸိူဝ်းပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၶေႃႈမုၼ်းတၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ လူတူၺ်း ၽူႈလႂ်ၽႂ်တႅမ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
လုၵ်ႉတီႈၶႃႈသေ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈပိုင်ႈဢိင်လႆႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈတၢင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပေႃးဝႃႈတေလႆႈလၢတ်ႈ ၶေႃႈလဵဝ်ၵူၺ်းၼႆတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတၢင်းၶႆႈၸႂ်ၶိုၵ်းတွၼ်း (တူဝ်ယၢင်ႇ၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးၽိင်ႈမိူင်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လွင်ႈတႅပ်းတတ်း ၸိူဝ်းဢၼ်တေလႆႈၸုၼ်ႉႁတ်းႁတ်းသေတႅပ်းတတ်း ၸၸိူဝ်းၼႆႉ) ထုၵ်ႇလီတိူင်ႇပၢင်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးလႂ်ပၢႆးၼၼ်ႉ ဢၼ်မီးမႂ်ၶႂၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်၊ ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းၼႆတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈႁၼ်တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ မၼ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ဢိူဝ်ႈ၊ ၼႄႉၼွၼ်းလီဢိူဝ်ႈၼႆတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၸႂ်လႆႈ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း မူႇလိၵ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈႁူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈတင်း တူဝ်ႇဝိူင်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမႄးလၢႆႈမႄးတႅမ်ႈဝႆႉလႄႈသင်၊ ထုၵ်ႇတိၼ်လူၼ်းမိုဝ်းၶၼ်းဝႆႉလႄႈသင်၊ ထုၵ်ႇမူၼ်ႉမႄးဝႆႉလႄႈသင်ၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်တိူဝ်းၼႄႉၼွၼ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ လူတူၺ်းတီႈ Wikipedia:General disclaimer ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
ၽူႈလႂ်ၵေႃႉပိူင်ႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇၶေႃႈမုၼ်း တီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း လူတူၺ်းတီႈ ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႉပိူင်ႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႈ မိူဝ်ႈၶဝ်ႈ log in ၼၼ်ႉဢေႃႈ?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇ လႆႈႁူႉတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း လူတူၺ်းတီႈ Help:Logging in ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇၶေႃႈမုၼ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း တူၺ်းတီႈ Wikipedia:Contact us ၼႆႈၶႃႈလႄႈ။


text:
ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ်
ဢီႇလွၼ်ႇ ရိၾ်ႉ မသ်ႉၵ် (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Elon Reeve Musk)ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၶူင်ႊသၢင်ႈ၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း၊ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇလႄႈ ၽူႈၵုမ်းၵႂၢၼ်းၶမ်ႇပၼီႇယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမေႇရိၵႃႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။[7][8][9] မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း၊ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇလႄႈ ဢမႄႇရိၵၼ်ႇသေ ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵမ် ၶမ်ႇပၼီႇ SpaceX လႄႈ ၽူႈၼမ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတီႇၸၢႆးၶမ်ႇပၼီႇ[10]။ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇ Tesla [11]လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ Paypal လႄႈ Neuralink ၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2016ၼၼ်ႉ မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Forbes မၵ်းမၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸၢႆး ၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈၵေႃႉမီးဢေႃးၸႃႇယိုင်ႈယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈ 21[12]။ ၼႂ်းပီႊ 2018 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၶပ်ႉသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Forbes ပိုတ်ႇၼႄၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၸုၵ်းၸင်ႈဝႆႉယူႇတီႈ ၸၼ်ႉထီႉ 54 ။ ထိုင်ပီႊ 2020 ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇမႃး မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Forbes ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇဝႃႈ ငိုၼ်းပိူင်ႇငမ်းမၼ်းၸၢႆး မီးဝႆႉထိုင် 74.2 ႁဵင်လၢၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၼ်ႇတေႃႇလႃႇ ၼႆသေ ပဵၼ်ၵႂႃႇၽူႈမၢၵ်ႈမီးသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 5 ယူႇယဝ်ႉ။[13][5]
ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ် ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 ၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ ပီႊၶရိတ်ႉ 1971 ။ မၼ်းၸၢႆးမီးပေႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း လႄႈမႄႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ။ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၸႂ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ယူႇတီႈမိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း။ တေႃႇဢသၢၵ်ႈလႆႈ 17 ပီႊၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ သေ တႄႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၶႂိၼ်းသ် (Queen's University) လႆႈထိုင် 2 ပီႊယဝ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ပႅၼ်ႇသိၼ်ႇဝေးၼီးယႃး (Pennsylvania university) ။ ၸင်ၶိုၼ်းႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈထႅင်ႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်သတႅၼ်းၾွတ်ႉသေ ႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးရူႇပ လႄႈပၢႆးသၢႆႊပႆႇႁိုင်သင် မၼ်းၸၢႆးတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် ဢွၵ်ႇႁဵၼ်း ယွၼ်ႉၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ မၼ်းၸၢႆးၸင်ႇတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈ ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇ ယေးငိုၼ်းဢွၼ်ႇလၢႆးၼ် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ X.com ၼႆသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 2002 ၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇ eBay ၸင်ႇသိုဝ်ႉဢဝ်ၼႂ်းၵႃႊၶၼ် 1.5 ႁဵင်လၢၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၼ်ႇတေႃႇလႃႇ။ တေႃႈလဵဝ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸိုဝ်ႈ PayPal ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ယေးငိုၼ်းဢွၼ်ႇလၢႆးၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 2002 ၊ လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵေႃႇတင်ႈ SpaceX ဢၼ်ပဵၼ်ၶမ်ႇပၼီႇသၢႆၵၢၼ်မိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈမိၼ်တေႃႉသူင်ႇ သူႇလႅင်ႊလၢဝ်။ မမၼ်းၸၢႆးဢွၼ်ႁူဝ်ဝ် ၶူင်ႊသၢင်ႈဢွၵ်ႇ ၵႃးၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ Tesla ထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2004 ၼၼ်ႉယွၼ်ႉလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၾၢႆႇထုတ်ႇဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်းၼမ်လၢႆ ၼႂ်းၶမ်ႇပၼီႇလႄႈ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်းပီႊ 2008 ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် CEOမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊ 2006 ၼၼ်ႉ ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ် ၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇထုတ်ႇဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်း ဢၼ်ပိုင်ႈဢိင် ႁႅင်းသၢႆလႅတ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ SolarCity ။ ၼႂ်းပီႊ 2005 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇဢၢၼ်းဢဝ် ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသင်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇယုၵ်ႉမုၼ်းဢွၵ်းဢေႃပွမ် ဢၼ်လႅတ်းၽၢႆ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ OpenAI ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2006 ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈၶမ်ႇပၼီႇ Neuralink ဢၼ်ထုတ်ႇဢွၵ်ႇ ဢွၵ်းဢေႃပွမ် ဢၼ်လႅတ်းၽၢႆလိူဝ်ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းထမ်ႇမတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2016 ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မၼ်းၸၢႆးသိုပ်ႇၵေႃႇတင်ႈၶမ်ႇပၼီႇ ၿူဝ်းရိင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇၵေႃႇၵၢႆႇလႄႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁူးထမ်ႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢီႇလွၼ်ႇမသ်ႉၵ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွၺ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၶမ်ႇပၼီႇသုၼ်ႇလဵဝ်၊ မၼ်းၸၢႆးယင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်းႁႂ်ႈဝႆးတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇမႃးလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမူၵ်ႇလွတ်ႇယၢဝ်းလူင်ၵပ်းသိုပ်ႇဢွင်ႈတီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈသေ တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်း လႄႈၵူၼ်း ႁႂ်ႈၶၼ်ဝႆးတိူဝ်း ၼႂ်းဢၼႃႇၵၢတ်ႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈၶမ်ႇပၼီႇ Hyperloop ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် မီးယိူင်းဢၢၼ်း ၶႂ်ႈၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလူင် ၵမ်ႇၽႃႇႁွၼ်ႉမႆႈလႄႈ ထိမ်းသိမ်းလွင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်တေၸၢင်ႊမူၺ်ႉႁၢႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ။ မၼ်းၸၢႆးမီးပႃးယိူင်းဢၢၼ်းယိုင်ႈယႂ်ႇ တႃႇၵႂႃႇၵေႃႇတင်ႈဢၼႃႇၸၢၵ်ႇၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ လုမ်ႈၾႃႉမႂ်ႇ တီႈၼိူဝ်လႅင်ႊလၢဝ်ဢင်းၵၢၼ်း (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mars) ႁႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။[14]
ဢိင်ဢၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Billionaire Tesla CEO Elon Musk Buys Neighbor's Home in Bel Air For Million"၊ Forbes။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - November 1, 2013။။
- ↑ "Inside Elon Musk's M Bel Air Mansion"၊ Bloomberg News။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - August 21, 2013။။ Archived from the original on February 7, 2015။
- ↑ Hull၊ Dana။ "Timeline: Elon Musk's accomplishments"၊ April 11, 2014။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - June 11, 2015။။
- ↑ Zanerhaft, Jaron (2013). Elon Musk: Patriarchs and Prodigies. C-Suite Quarterly. Retrieved on June 11, 2015။
- ↑ 5.0 5.1 Elon Musk. Forbes. Retrieved on July 14, 2020။
- ↑ "Actor Talulah Riley files to divorce billionaire Elon Musk, again"၊ The Guardian၊ March 21, 2016။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - April 20, 2016။။ ""The pair first married in 2010 and divorced in 2012. They remarried 18 months later.""
- ↑ Curtis၊ Sophie။ "Elon Musk 'to launch fleet of internet satellites'"၊ The Daily Telegraph၊ November 10, 2014။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - June 23, 2015။။ ""Elon Musk, inventor and business magnate""
- ↑ Vance, Ashlee (September 13, 2012). Elon Musk, the 21st Century Industrialist. Archived from the original on April 26, 2017။ Retrieved on June 23, 2015။
- ↑ Engineer in Focus: Elon Musk. asme.org. Retrieved on November 4, 2015။
- ↑ Elon Musk (in en) (March 27, 2017). Archived from the original on March 31, 2017။ Retrieved on June 17, 2017။
- ↑ Elon Musk | Tesla.
- ↑ "The World's Most Powerful People"၊ December 2016။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - December 14, 2016။။
- ↑ Real Time Billionaires. Retrieved on July 20, 2020။
- ↑ Ross Andersen (September 30, 2014). Elon Musk puts his case for a multi-planet civilisation. Retrieved on February 21, 2016။


text:
ၸလုၼ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၸလုၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဇလွန်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Zalun) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈသေ မီးဝႆႉ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ ယၢၼ် မွၵ်ႈ 16 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၸလုၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ မႃး မိူဝ်ႈပီ 1886 ၼၼ်ႉသေ ဝၢၼ်းမႃး ၶိုၼ်းသႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇ၊ လၢၵ်ႈထၢၵ်ႈၶုၼ်သႃႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းၸလုၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၸႄႈဝဵင်း (32) ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ ၵျႅၵ်ႉတေႃႇ သမ်ႇမၢၼ်ႇတပူႇရ ၸရုၼ်ႇ၊ ၸလုၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇမႃး ယွၼ်ႉၼမ်ႉၵဵဝ် သေးၵိၼ်လႄႈ ၶိုင်ႈဝဵင်းၼႆႉ လႆႈပႃးၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၽၢႆၼမ်ႉသေ လႆႈၶၢႆႉဢဝ်ဝဵင်းယူႇၽၢႆႇၼႂ်း ၽၢႆႇၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉလႆလူင်ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉသွင်ၽၢၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႃးပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃး ၵၢၼ်သူၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးၼွင်သေလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼွင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းပႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႉၼမ်သေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်ယူႇ။
တီႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇၼႆ့ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးမၢၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးလူင်ပွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1838 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢူးသူၺ်ႇပႂိၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေလႆႈ ဝႆႈသႃၵိူဝ်းယမ်ၼႆသေ လႆႈလေႃႇလွင်း ၽြႃးတွင်းသူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1852 ၽွင်းသိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ တပ်ႉၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသေ တၢင်ႇဢဝ် ၽြႃးတွင်းလူင်ၼၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် 1893 မႃး ၶိုၼ်းဢဝ် ၽြႃးတွင်းလူင်ၼၼ်ႉ သူင်ႇၶိုၼ်းထိုင် ဝဵင်းၸလုၼ်ႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉမႃးသေ ၸူးလိုဝ်းလင် ဝႃႈ ၽြႃးလူင်ပွၵ်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းထႅင်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇယိၼ်ႇဢေးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၸလုၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ႁိူဝ်း ၸိူဝ်းလုၵ်ႉ ႁိၼ်းတတႃႉမႃး လႄႈ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈမႃးၼၼ်ႉ မႃးၵိုတ်းယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈၶၢမ်ႇၺႃးတၢမ်ႇ ၼမ်ႉထွင်း ၽင်ႇႁိုၵ်းၵူၼ်ႇသေ ဝဵင်းၸလုၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉၶဝ်ႈၼႂ်း ၽၢႆႇၵွင်း လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၶႃႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 276 လွၵ်းလၵ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီး 898 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆ့ ပွၵ်ႉ (5) ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ
- ပွၵ်ႉလၢၼ်းမတေႃႇၸၢၼ်း
- ပွၵ်ႉလၢၼ်းမတေႃႇႁွင်ႇ
- ပွၵ်ႉၵၢၼ်းၼႃး
- ပွၵ်ႉသၢၼ်ႇတၢၼ်း
- ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇၸေး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ဢၼ်လီလႄႇလၢဝ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
- ၽြႃးလူင်ပွၵ်ႈမိူင်း မၢၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႇ
- ၶဵဝ်ႈငႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ
- ၵွင်းမူးဢူးသီႇလ
- ၽြႃးသူၺ်ႇၺဵင်းဢေး
တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီးၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ -
- ထူဝ်ႇၶူဝ်ႈမပေႇတႃႇ
- ၶိင်ၵူဝ်ႈၸိၼ်ႇမိၼ်း
- ၵူၺ်ႈၶူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၶဝ်ႈသၢၼ်
- ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း
- ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ
- မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ
- သၢၼ်ႇၽိဝ်
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
ၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း (မၢၼ်ႈ: ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukpadaung Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထိလႃႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း)၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်ႇး (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း)၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၶျွၵ်ႉ (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း) ႄလႈ ၸဵင်ႈႁွင်ႇပွတ်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်း ပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး) ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လွႆပူၵ်ႉပႃး လႄႈ ၽၢႆၵျႅတ်ႉမွၵ်ႉတွင်ႇ ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 26, 2015
- ↑ ညောင်ဦးခရိုင်. မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. Archived from the original on 2017-10-09။ Retrieved on ၁၁ မေ ၂၀၁၅။


text:
မိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမိူၵ်းၽျၢၵ်ႈ (IPA: [mɤ́ŋ pʰyɑ᷆k]); (မၢၼ်ႈ: မိုင်းဖြတ်ခရိုင်) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Monghpyak District), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengphyaak]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းၽျၢၵ်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ 110,160 ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2015-03-24။


text:
မိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး (မၢၼ်ႈ: မင်းဘူးခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minbu District) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼႆႉ မီးဝႆႉႁိမ်းၸမ် ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပေႃးဢဝ်လႅၼ်လိၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်ႈတတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းပူးယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ထတ်း
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးယူႇ 3,594 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ မီး 346 တီႈ လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 686,999 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ထုင်ႉမိၼ်းပူး၊ ထုင်ႉၸလိၼ်း သွင်ထုင်ႉသေ တီႈထုင်ႉမိၼ်းပူးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸၵု၊ ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈ ထုင်ႉၸလိၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၸေႇတူၵ်ႉတရႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်ထတ်း
ပေႃးႁုပ်ႈသေတူၺ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးတင်းဢၼ်ၼႆႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၸွမ်းသၢပ်ႇၶူင်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ မီးပၢင်ႇပဵင်းသေ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ မီးၼႃႈလိၼ် ဢၼ်သုင်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇလွႆးလွႆး တေႃႇပေႃးထိုင် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ လႄႈ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ သၼ်လွႆ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ တေႃႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶပ်ႉယႆၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွႆၼႂႃးမ(သၼ်လွႆဝူဝ်းမႄႈ) ၼႆႉယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉမူင်း၊ ႁွင်ႈမၢၼ်း လႄႈ ႁွင်ႈသလိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးၸမ်တီႈႁိမ်း ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး မွၵ်ႈ 3 လၵ်းၼႆႉသေ တီႈၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးသေ လႆလူင်းဝႆႉယူႇ ၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၼွင်လွင်သွင်လုၵ်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ် ၼွင်ၽွင်းလိၼ်း လႄႈ ၼွင်ဝႅတ်ႉထီး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼွင်ၽွင်းလိၼ်းသေ ပႃ ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထတ်း
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ ဢၼ်ၼမ်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၽၢႆ ႁဵတ်းႁွင်ႈသေၵေႃႈ သႂၢင်းၼမ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼမ်ႉၶုတ်းဢဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဝႆႉ သၢမ်ႇမူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းၸလိၼ်း၊ တီႈၼႂ်းၵၢင်ႇၸမ်ႉ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းမူင်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းမၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းမူႇႁွင်ႈၶုတ်း သၢမ်မူႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1940-41 ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၼမ်ႉ တႃႇၼႃး ဢေႇၵ 145,762 ယဝ်ႉ။
ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈတႅင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း လႄႈ မႆယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းႁေႈၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းမိၼ်းပူးလႄႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈသႃႇယႃႇၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်မိၼ်းပူးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇယႂ်ႇထၢၼ်ႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ၼၼ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပီႇဢူဝ်ႇၸီႇ (1954) သေ ၸၢမ်းၶုတ်းတူၺ်း ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်သေ မိူဝ်ႈပီ 1961 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တီႈ ၽလၢၼ်ႇယူင်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိၼ်းပူး ယၢၼ် 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ တီႈလိၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ၽလၢၼ်ႇယူင်ႇ ၼၼ်ႉ ထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢၼ်ပီႇဢူဝ်ႇၸီႇၶဝ်ပိူင်ႇဝႆႉၼႆႉ မီးယူႇ 30 ထၢၼ်သေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ထၢင်တိုၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ၵူၺ်းဢွၵ်ႇမွၵ်ႈ ပီႇပႃႇ ပၢၵ်ႇပၢႆၵူၺ်း။ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇႁုင်လႄႈ ၵူၺ်းလႆႈဢဝ်ၶၢႆၼင်ႇ ၼမ်ႉမဵၼ်တႃးႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တီႈၽလၢၼ်ႇယူင်ႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၶုတ်းတူၺ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယူႇယဝ်ႉ။
ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈ ၸေႇတူၵ်ႉတရႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးယဝ်ႉ။ ပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႈၵုမ်းၵမ်ဝႆႉသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ တူင်ႇပႃႇထိူၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မႆႉၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၼင်ႇ မႆႉသၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉထတ်း
ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၽူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၵိၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မႆႈႁွၼ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃးၼႆႉ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ မီးထိုင် 100 တီႇၵရီႇ ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉလိူဝ်သေ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်း မွၵ်ႈ လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼႆႉ လူင်းထိုင် 49 တီႇၵရီႇယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉပဵင်း ဢၼ်ၸမ်ႈ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၽူၼ်မႃးဢေႇသေ တီႈပွတ်းတူၵ်း ဢၼ်မီးလွႆၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၽူၼ်မႃးၼမ်ယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းထတ်း
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼိုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တၢင်းယၢင်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း မိၼ်းပူး-ငၽႄးၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝၢၼ်ႈပတၢၼ်း ထုင်ႉငၽႄးၼၼ်ႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သေ လုၵ်ႉဢဝ် ပတၢၼ်း တေႃႇ ငၽႄးၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းလိၼ် ဢၼ်မႄးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမိၼ်းပူး တေႃႇပေႃးထိုင် ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး လႄႈ တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မိၼ်းပူး-ဢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမိၼ်းပူး တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးၵွင်းမူးထတ်း
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးၵွင်းမူးတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၼႂ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ၽြႃးသူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸၵု၊ ၵွင်းမူးၵျွင်းတေႃႇယႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉဝူင်း တီႈဝဵင်းလႄႇၵႅင်း၊ ၵွင်းမူးၽွင်ႇတေႃႇဢူး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးသူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇၼႆႉ ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇသေ ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃး [ၽြႃးၸၼ်ႇတၵူးၵျွင်းတေႃႇယႃႇ|လႄႇၵႅင်းၵျွင်းတေႃႇယႃႇ]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်သီႇ ၵူႈပီၵူႈပီယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၁၈, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 10, 2015
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)


text:
“ၼႆႉႁွင်ႈၶူးသွၼ်လူင် သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းဢိူဝ်ႈ” – ၼႆ ဢူၺ်းၵေႃႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸီႉၼႄ၊ ၽိူဝ်ႇႁႅၼ် ႁူဝ်တူၺ်း ႁၼ်ပၢႆႉ တိတ်းဝႆႉ တင်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဝႃႈ – “မျၢၼ်ႇမႃႉ တမၢႆးဢၽွႆႉ တုတိယ ဢုၵ်ႉၵထ” – ၼႆဝႃႈ။
ၸိုဝ်ႈ – ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း
ပေႃႈ/မႄႈ – ပူႇလွႆၸၢမ်ႇမူဝ်း၊ ၼၢႆးလွႆထုၼ်း(သဵင်ႈမုၼ်တင်းသွင်ၸဝ်ႈ)
ၼႃႈၵၢၼ်ပေႃႈမႄႈ – ပေႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈမႆႉ၊ မႄႈၶၢႆၶဝ်ႈပုၵ်း၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇ (လဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း)
ပီၵိူတ်ႇ – 1932/7/3 (ၶွပ်ႈတဵမ် 86 ပီ)
တီႈၵိူတ်ႇ – တႃႈမိူင်းၶမ်း (ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈတႃႈပူၵ်ႇ) ၊ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ သီႇပေႃႉ၊ ႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈတႆး။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းသီႇပေႃႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢုင်ႇၵျႃႇ (1928-1938)
ပီႈၼွင်ႉ – (1) ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း(ပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလူင်)၊ (2)ၸၢႆးၵျႃႇပုၼ်ႉ ႁွင်ႉ ၵေႃႇသႅင် ၊ (3) ၸၢႆးၵျႃႇထုၼ်း (ၸၢႆးၵေႃႇၶမ်း)၊ (4) ၼၢင်းငူၺ်ႇၵျႃႇ ႁွင်ႉ ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း။
ၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း – 1938 ၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသီႇပေႃႉ။
– 1942 လႆႈပၢႆႈသိုၵ်း (ၶႄႇ တင်း ၵျႃႇပၼ်ႇတိုၵ်းၵၼ်) ၵႂႃႇယူႇၾၢႆႇႁွင်ႇသီႇပေႃႉ။
– ၽွင်းၵျႃႇပၼ်ႇၶဝ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈယူႇႁိူၼ်း လႆႈပၢႆႈသိုၵ်းသေ ၸွႆႈၵၢၼ်ငၢၼ်းပေႃႈ မႄႈ၊ ႁွၼ်းၽိုၼ်း၊ ပၢတ်ႇယိူဝ်ႈ ၶၢႆ- ၶၢႆၸွမ်း ဝၢၼ်ႈပဵတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵျွင်းပဵင်း၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆၵႂႃႇၶၢႆယိူဝ်ႈပေႃးၸွတ်ႇ ။ ပေႃႈ တင်း မႄႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈလဵင်ႉ လုင်းၸၢႆးထုၼ်းလူႇ။ ( လုင်းထုၼ်းလူႇ ပဵၼ်ပေႃႈ လုင်းထုၼ်းဢေး ၵေႃႉပဵၼ် မႃးႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ တႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ) ၊ လႆႈပၢႆႈၵျႃႇပၼ်ႇၸွမ်း လုင်းၸၢႆးထုၼ်းဢေးၶဝ်။
– 1945 ၵျႃႇပၼ်ႇပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ႈမိူင်းၶိုၼ်း – လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း Modern English School တေႃႇ ၸၼ်ႉ ၸဵတ်း။ (ၽွင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈပၢႆႈသိုၵ်း လႄႈ ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်းယေး လႆႈမိူဝ်းယူႇၸွမ်း ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း ၽူႈၵွၼ်းၶွၵ်ႈ (ထွင်ႇပႅင်ႇ) လုင်းၶမ်းပၢင်ႇ)
– 1951 လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း SLC School Leaving Certificate Examination
– 1952 ပူၼ်ႉၸၼ်ႉ 10 (ၽွင်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ matric ) ယဝ်ႉၵႂႃႇ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၸွမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈ။ ပေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ၵႂႃႇ ၸႂ်ႉႁဵတ်းၽူႈမၢႆ (ၸလေးလုမ်း သမဝႃႇယႃႇ မ) လုမ်းတမႃႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းၶတ်းၸ်ႂ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၵဵပ်းငိုၼ်းၵၼ် လႆႈ 600 ပျႃး(kyats) သေ ယွၼ်းႁဵတ်း ၵူၼ်းၸွမ်းၵႃးၶၢႆၼဵင်ႈ လူင်းၵႂႃႇ တႃႈၵုင်ႈ။ လႆႈငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၼိုင်ႈလိူၼ် ႁူၵ်းၶၼ်( 60 kyats)
– 1957/3/23 လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး B.A Honours ။ ႁပ်ႉၸၼ်ႉၶူးသွၼ်လူင် (Prophesier) ၶူးပႃႉၺၢၼ်ႇ ႁွင်ႉထၢမ် ၸႂ်ႉႁဵတ်းၶူးသွၼ်ၶိုၼ်း။ လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းလိူၼ် ၼိုင်ႈလိူၼ် သၢမ်ၸွႆႉ( 300 kyats) တႃႇ ၼိုင်ႈၸွႆႉ သူင်ႇပၼ်ပေႃႈတင်းမႄႈ။
– 1958 လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈမိူင်း ဢမေႊရီႊၶိူဝ်ႊ၊ ႞လိူၼ်လႆႈငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ 100 $ ။
– 1960 လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး M.A ၾၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း (International Relation -ships) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် DENVER University, USA.
ၼႃႈႁိူၼ်း – ၶူးသွၼ်ၼၢင်းၼုမ်ႇ (ၵူပ်ႉၵူႈ 1962/3/2 ဝၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼေႇဝိၼ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ)
လုၵ်ႈလၢင်း – 1) ၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်း ၊ 2) ၸၢႆးသႅင်ဝၼ်း။
ၼႃႈၵၢၼ် – 1961 ၶဝ်ႈႁဵတ်းၶူးသွၼ်ၾၢႆႇပၢႆးပိုၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီး(ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆး)
– တေႃႇ ထိုင် ပီ 1970 ႁဵတ်းၶူးသွၼ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ် – တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ မၵူၺ်း — ၸိူဝ်းၼႆႉ။
– 1970-80 ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၸႄႈၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃးၶူဝ်းလဵၵ်ႉ)
– 1980-85 ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၽႃသႃပၢႆးသၢႆႊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း (ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း – ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ)
– 1985-1988 ၶဝ်ႈႁၢပ်ႈၵၢၼ်ၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈမိူင်း။
– 1992-2004 ႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢႆးပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (မျၢၼ်ႇမႃႉတ မၢႆးဢၽွႆႉ)
– 2005 မၵ်းမၼ်ႈပၼ် ပပ်ႉပိုၼ်း 39 ပပ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။
– 1993-2008 ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း တိုတ်ႉတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း(မၢႆမီႈလၵ်းမိူင်း)
ထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈ – 2003 ၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းမူႇၸႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈမွပ်ႈယိုၼ်ႈ ၸုမ်ႈ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ (ပီမႂ်ႇတႆး 2097 ၼီႈ)
– 2015 ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈၸုမ်ႈၶူး D.Litt (Doctor of Letters)
ၽွင်း 1995-96 ၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်လူင် တႃႈၵုင်ႈ။ တင်ႈတႄႇ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉ 10 ၊ ဢမ်ႇမီးဢူၺ်းၵေႃႉတႆး ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ဢမ်ႇသူႈလႆႈႁၼ်တႆး ၼႂ်းၸ်ႂမိူၼ် – “မိုၼ်းတႃ ဢမ်ႇႁၼ်ပီႈ မီႇတႃ ဢမ်ႇႁၼ်ၼွင်ႉ” ဝႆႉ။ ၽိူဝ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ မီးၶူးသွၼ်လူင် ဢၼ်ပဵၼ်တႆး ၼႆလႄႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၶူးသွၼ်ၾၢႆႇၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁဵၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈသေတႃႉ ပဵၼ်ဢၼ် ဢုၼ်ႇဢူၵ်းဢုၼ်ႇၸႂ်လူင်ဝႆႉ၊ ၼႂ်းၸႂ် ၶႂ်ႈႁၼ် ၶႂ်ႈႁူပ်ႉ ၊ ၵႆႉၵႆႉလွမ်လွမ် ၵႂႃႇ ငွၵ်ႈတူၺ်း မၼ်းၸဝ်ႈ။
တႆး လႆႈမႃး ပဵၼ်ယႂ်ႇပဵၼ်လူင် တီႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၸႂ်ၼႂ်းၶေႃးဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်း သေဢမ်ႇ ၵႃး သူၼ်ၸႂ် ပႃး ၸႂ် ၶႂ်ႈႁူႉ ပိုၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽႂ် လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး — ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်တႆး ၶွၼ်ႈၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ဝႆႈဝၢၼ်းယေႃး မုၼ်ငဝ်း ၶူးသွၼ် ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈမႃး။ ဢမ်ႇလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းလၢတ်ႈတေႃႇမၼ်းၸဝ်ႈသေတႃႉ – ပိုၼ်း မၼ်း ၸဝ်ႈတႄႉ တေႇႁူႉမႃးၽွင်ႈ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ – လိၵ်ႈတႆး တူၼ်းသဵင် 6 သဵင်၊ လိၵ်ႈတႆး မ ႁႃႈတူဝ် ၊ ၸလွပ်ႈလူင် ၵမ်ႇပေႃးၸႃႉတႆး( ႁိမ်းၵွင်းလွႆ ၵွင်းမူးၶမ်း တႃႈၵုင်ႈ)– ၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေမီး၊ တႃႇတေပဵၼ်မႃး လႆႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်မႃး တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။
ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ယၢမ်ႈႁၢပ်ႇမႃးၵေႃႈ လိူဝ်သေႁဵတ်းၶူးသွၼ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸၼ်ႉၸွမ် တၢင်းလူင်တႃႇလိူဝ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီး၊ မၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉယင်းယၢမ်ႈ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၶူဝ်ႊလဵၵ်ႉ ၸၼ်ႉ ၸွမ် ၸႄႈၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး)၊ ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း (ယၢမ်းလဵဝ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၽႃသႃၼွၵ်ႈမိူင်း /တႃႈၵုင်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ႁဵတ်းၼႆ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸွႆႈၵၢၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ ၸုမ်းတႆးတႃႈၵုင်ႈ လႄႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းႁူႉၸၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈမႃး။ မိူဝ်ႈတႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ၵပ်းၾူၼ်းလၢတ်ႈ တေႃႇ မၼ်းၸဝ်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉတွင်းၽူႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းမၼ်းၸဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ၊ ဢၼ်ပဵၼ် တိူဝ်ႊရႅၵ်ႉထိူဝ်ႊ လုမ်းပျီႇ ထွင်ႇၸုဢိၼ်ႊသတီၵျုတ်ႉ ၾၢႆႇၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵေႃႉယၢမ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈမႃး ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
“ပေႃးႁဝ်းၶႃႈတေၶႆႈ ၼႄလွင်ႈသြႃႇလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ တင်း ႁဝ်းၼႆ – လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႄႈသင် ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈသင် မၼ်းၵေႃႈတေ လႆႈၸီႉ ၼႄပႃး မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းတေလႆႈ ၼႄးၼႆႉတႄႉပဵၼ် ပေႃႊလသီႊ ၶွင်မိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်၊ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပေႃႇလသီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇသိုဝ်ႈ တေႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းမီး လွင်ႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း၊ ႁဝ်းႁဵတ်းတႃႇႁႂ်ႈ ပေႃးလီၵၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်သမ်ႉၸွမ်းယႃႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် လႄႈလႆႈမႃး တိုဝ်းၵမ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ လႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပႃးႁဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၵေႃႉထီႉသွင် တႄႉပဵၼ်ဢူးထုၼ်းမိၼ်ႉတွင်ႇၵျီး၊ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈပပ်ႉၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢင်လူင်လႄႈသင်၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း တႆးႁဝ်း လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်း မၢၼ်ႈသေ လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၾၢႆႇသုမ်းမႃး ၸိူဝ်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆ မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်း သူၼ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။
ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်သြႃႇလူင် ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆ ၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈ။
သြႃႇလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းၺႃးၵၼ်တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ 1966 ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉ ၸွမ်တူၼ်ႈတီး။ မၼ်းၸဝ်ႈသမ်ႉပဵၼ်ၶူးသွၼ်လူင်ၾၢႆႇပၢႆးပိုၼ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈႁႃ သူၼ်း တုမ် သူၼ်းႁူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ်မႃးႁဵၼ်းလိၵ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ႁူၺ်းသူၼ်းဝႃႈ – ပဵၼ်တႆး လူဝ်ႇမေႃလိၵ်ႈတႆးၼႆ ႁူၺ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁဝ်းမႃး။ ၼိုင်ႈဝူင်ႈ သွၼ်ပၼ် ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း ၼႂ်းဝၼ်းသဝ်။ မၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်ၶၢဝ်း ယၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈသေ သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း။
ႁဝ်းၼႆႉ လႆႈႁဵၼ်းတီႈမၼ်းၸဝ်ႈ သွင်ဝူင်ႈ ၊ သွင်ဝူင်ႈၵေႃႈ သွင်ၸူဝ်ႈမူင်း ၼၼ်ႉၼႃႇ။ ပေႃး သွင်ၸူဝ်ႈမူင်း ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ မႂ်းၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈမႃးလူး လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ မႂ်းၶႂ်ႈတႅမ်ႈသင်တႅမ်ႈ၊ ႁဝ်းၵေႃႈ တႅမ်ႈသေ ပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵေႃႈ မႄးပၼ်ႁႄ တူၺ်းပၼ်ႁႄ ယဝ်ႉၵေႃႈ ထိုင်မႃး ထႅင်ႈပၢတ်ႈ ၵေႃႈ ထၢမ်ယဝ်ႉၼႃႇ – “ဢၢႆႈၸွင်ႇမႂ်းၶႂ်ႈမေႃထႅင်ႈႁႃႉ” – ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈ “ၶႂ်ႈမေႃဢေႃႈ” ၼႆ။
ပေႃးၼၼ် မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈ – “ပေႃးၶႂ်ႈမေႃ လူဝ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၵဝ်” – “ဢေႃႈ….ထွမ်ႇၶႃႈဢေႃႈ” “ပေႃးၸိူင်ႉ ၼၼ် မႂ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၶူးသွၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈလူး” – ဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၶွင် ဢႃႊ— “ပႆၸႂ်ႈၶႃႈယူဝ်ႉ သြႃႇႁဝ်း ၶႃႈပႆႇမေႃ ၶႂ်ႈမေႃ သမ်ႉတေ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈၶႃႈလႃႇ” – ဝႃႈၼႆ။ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ “ပေႃးမႂ်းၵႂႃႇႁဵတ်းသြႃႇပိူၼ်ႈၼႆ မႂ်းတေၶႅၼ်းမေႃမႃးဢိူဝ်ဢၢႆႈ” – ႁဵတ်းၼႆသေႁဝ်းၵေႃႈလႆႈထွမ်ႇ ၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ။
ပေႃးထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး ႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈလုၵ်ႉတီႈႁိူၼ်းႁဝ်းသေ ပႆၵႂႃႇဝၢၼ်ႈပႃႇမႆႉ (ပွၵ်ႉဝႃးပျႃးယၢမ်းလဵဝ်) သေ ၵႂႃႇသွၼ်ပၼ် ၼိုင်ႈၶမ်ႈၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ တႃႇၵႂႃႇသွၼ်တႄႉ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်း ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ တူၺ်း လိၵ်ႈ သေႁၢင်ႈႁႅၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇ ယွမ်း သွင်ၸူဝ်ႈမူင်း။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃ ဢမ်ႇယူႇလႆႈ ယဝ်ႉၼႃႇ။ မၼ်းၵႃႈလႆႈမေႃမႃးတိၵ်း တိၵ်းၸိူင်ႉၼင်ႇ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈတႄႉယဝ်ႉၼႃႇ။ ပဵၼ်ၵုင်ႇမုၼ်ၵေးၸူး မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေႁဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃး မႃး ၼႂ်းၵၢၼ် လိၵ်ႈၵၢၼ်လၢႆး လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၾၢႆႇလိၵ်ႈၾၢႆႇလၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈ ပႃးမႃး။
ပီ 1969 ႁဝ်းၵေႃႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈၶဝ်ႈပႃး၊ ပေႃးၶဝ်ႈပႃးမႃးၵေႃႈ ႁဝ်းႁၼ်ၸိူဝ်ႉႁိုဝ်လႃႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ – ယူႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ ယႃႇဝႃႈ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းလႃႈ ၵၢၼ်လိၵ်ႈၵၢၼ်လၢႆး ၵေႃႈ ယင်းႁဵတ်းယၢပ်ႇလူင်ၼႆႉ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆ ဢမ်ႇတၢပ်ႈယူႇယဝ်ႈယူဝ်ႉၼႆသေ ႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉတီႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢီႈသင် သေ ႁဝ်းၵေႃႈ တိုၼ်းဝႃႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1969 တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉယဝ်ႉ။
တေလႆႈဝႃႈ ယူႇတီႈမၼ်းၸဝ်ႈသေ ၸႂ်ႉၶဝ်ႈထိူၼ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈသေတႃႉ ၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁဵတ်း လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး မၼ်းၸဝ်ႈသေ တူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈၵၢၼ်လၢႆးႁေ ႁဝ်းၵေႃႈလႆႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇမႃး။ ၵုင်ႇၵေးၸူးမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ယႂ်ႇတႄႉ ယဝ်ႉ ၵႂႃႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁၢႆဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆႈ ပေႃးႁဝ်းတေၵႂႃႇယွင်ႈယေႃး ၵူၼ်းလူင်တၢင်ႇၵေႃႉၵူၺ်းၼႆ မၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်တႄႇငဝ်ႈသေ တိုၵ်းသူၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၵမ်းလဵဝ်။ တီႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇယုၵ်ႉယွၼ်ႈ ဝႆႉ တႃႇသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တေႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇပေႃးတူင်ႉၼိုင်၊ ဢမ်ႇပေႃးတူင်ႉၼိုင်ၼမ်ၼႆ သေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ် မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈမီးယူႇ။
ဢၼ်လီမၢႆလီတွင်း လီသႂ်ႇၸႂ် လီဝူၼ်ႉၸွမ်းၼႆႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ – တင်းၾၢႆႇ — ၶဝ်ၼႄးဝႃႈ -“တႆးသူ ၼႆႉမိူဝ်ႈလႂ်ဢမ်ႇမိူဝ်ႈ လႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵူၺ်းလူင်” ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃးႁႃး ၊ ႁႃးၼႆႉ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉတႃႇ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵူၺ်း။ ႁႃးၼႆႉ ဝူၼ်ႉတႃႇ – – – ႁဵတ်းၶုၼ်ၼိူဝ်ၶဝ် ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈသင်လႃႇၼႆ ပူႇမွၼ်ႇ ႁဝ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈ ပွၵ်ႈၼႆႉ ပိူၼ်ႈၵေႃႈႁဵတ်းၶုၼ် ၼိူဝ်ၶဝ်မႃး ႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းဢိူဝ်ႈ! ။ တႃႇတေလႆႈႁဵတ်းၵေႃႈ ႁဝ်းတေလႆႈၶိုင်ပွင်ဢိူဝ်ႈ!- မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈလီလႆႈဢဝ်သႂ်ႇၸႂ် သေဝူၼ်ႉတူၺ်း၊ ဢၼ်ႁပ်ႉဢမ်ႇႁပ်ႉၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းလီဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်သေ ဝူၼ်ႉတူၺ်း ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႈႁႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁႃႉ ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ လိၵ်ႈၵေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တႅမ်ႈၼမ် ပပ်ႉလူင်ၾၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ တႅမ်ႈလွင်ႈပိုၼ်း မိူင်း တႆး တေႃႇထိုင် 1962 ၼႆႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီၵျႃႉ။ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈလႂ်လႃႇၼႆ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ပဵၼ်မႃး မူႇပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊ ၊ ၼႂ်းပပ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸေးလီၼႃႇ။ ဢၼ်ၸေးမိူၼ်မၼ်း ၸဝ်ႈတႅမ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီး။ ပေႃးတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ တၢင်ႇပိူင်မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ တႆးႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၶႄႇလူင်းမႃးဢိူဝ်ႈ၊ တႆးႁဝ်းၼႆႉ မီးၸဝ်ႈဝူင်ႉ ႁေႃသႅင်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈၵွၼ်းၼႃႈလိၼ် မိူင်းၵႆထၢၼ်ႇၼႆႉဢိူဝ်ႈ ပႃးၸဵမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းလၢဝ်းပွတ်းတူၵ်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းၶႄႇတေႃႈလဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ပိူၼ်ႈၵေႃႈႁူႉယဝ်ႉၵႂႃႈ။
ၵူၺ်းၼႃႇၽွင်း 1960-62 ဢၼ်ၵူၼ်းလူင်တႆးႁဝ်းၶတ်းၸ်ႂတူင်ႉၼိုင် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ၵေႃႇတင်ႈလႆႈၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်တႅမ်ႈၸေးမိူၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉဢမ်ႇမီး။ မၼ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇဝႆႉ လႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းလီၶတ်းၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း။
မေႃသွၼ်လူင် ၼၢင်းၼုမ်ႇ
ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၶူးသွၼ်လူင်သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း
– “ႁူပ်ႉၵၼ်တင်းသြႃႇလူင် ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁဝ်းလုၵ်ႉသႅၼ်ဝီ ၶၢႆႉမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်းတီႈသီႇပေႃႉ။ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ႈတီႈ တႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ ၺႃးၵၼ်ထႅင်ႈ။ ႁဝ်းပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉၵၼ် ႁိုင် 10 ပီ ၊ မၼ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းမႃး သေ ၸင်ႇမႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်။ မိူဝ်ႈ ဢဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ဝၼ်း သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၼၼ်ႉၼႃႇ (ၶူဝ်သေလၢတ်ႈ) ။ ဢၼ် ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼိူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသင်။ မၼ်းၵေႃႈၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉၼႃႇ။ မၼ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်း၊ ႁဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁဝ်း။ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇတၼ်း ။ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ် ၸွႆႈၵၼ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၵၢၼ်မူႇၸုမ်းတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၵႂႃႇလူႇၵႂႃႇတၢၼ်းၸွမ်းၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ”
ၶူးသွၼ်လူင်ၼၢင်းၼုမ်ႇ (ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇဢၼ် ၼၢင်းၵျီႇၵျီႇၼု တင်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇတၼ်းၸပ်း) ၼႆႉ ၸႃႇတီႉတီႈၵိူတ်ႇ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ် ဝီႁွင်ႇ။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ ပေႃႈပူႇလွႆပႃႉၵျွႆႇ ၼၢႆးလွႆသူၺ်ႇပူႉ ၊ မိူဝ်ႈပီ 1933 လိူၼ်ၵျၼ်ႊၼ ဝရီႊ 26 ဝၼ်း။ ဢႃႇယု 6 ၶူပ်ႇၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း တီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ 7 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇ ၶဝ်ႈ ႁူင်း ႁဵၼ်း တီႈ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ။ ပီ 1953 ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ 10 တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း SLC School Leaving Certificate Examination ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ လႆႈငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးသေ ၵႂႃႇႁဵၼ်း လိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈႁပ်ႉ ၸုမ်ႈၶူး ၾၢႆႇၶူးသွၼ် B.Eds. မိူဝ်ႈပီ 1958 ။
ထိုင်မႃး ပီ 1959 လႆႈပွၵ်ႈႁဵတ်း ၶူးသွၼ်ၶိုၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ 2 ပီသေ လႆႈၶိုၼ်ႈ ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်း ထႅင်ႈ 3 ပီ။ 1964 လႆၶၢႆႉၵႂႃႇ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် (ဢထၵ) မၢႆ 5 (ၵျွင်းၵြႃး) ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ 1975- 1980 ၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် မၢႆ3 ဝဵင်းၸႄႈၼႃး(မျိတ်ႉၵျီးၼႃး)။ 1980-81 လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဝဵင်း တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ သေ ႁဵတ်းၶူးသွၼ် ၸၼ်ႉသုင် မၢႆ 4 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း St. Augustine ဝဵင်းၵမႃႇ ယုတ်ႉ တေႃႇ ထိုင် 1986။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၶၢႆႉၵႂႃႇႁဵတ်းၶူးသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၼၢင်းယိင်း ဢထၵ 2 လႃႉတႃႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 8 ပီ (1981-1993) တေႃႇပေႃးလိုဝ်ႈၵၢၼ်။
ယၢမ်းလဵဝ် ၶူးသွၼ်လူင်သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း လႄႈ မေႃသွၼ်လူင် သြႃႇမ ၼၢင်းၼုမ်ႇ ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈ သၢင်ႇလုၵ်ႈၸၢင်း ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈမီးလၢႆၸဝ်ႈ။ ၸိူဝ်းၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃ သၼႃ ထိုင်မိူင်းဢမေရီႊၵၼ် ၵေႃႈမီး။ ၵွင်းမူးလူင် တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ဝဵင်းၸေႈၼႃးၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵုမ်းၵေႃႇတၢင်ႇထီး ၽွင်းၵႂႃႇတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈၼၼ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် တင်းသွင်ၸဝ်ႈ မီးဢႃယု 86 ပၢႆမႃး သေ ယူႇႁူမ်ႈၵိုၵ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်း တီႈ မၢႆႁိူၼ်း 33 ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းဢိၼ်ႇၵျိၼ်းမျႅင်ႇ ၵိဝ်ႇမၢႆ 5 ၊ ပွၵ်ႉ သုဝၼ်ၼ ၊ ၸႄႈဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ပပ်ႉ/ပွၵ်ႈၵႂၢမ်း
(1) History of the Shan State from its origins to 1962 (ပပ်ႉ)
(2) ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး (ပပ်ႉ)
(3) ၸိမ်းတူၺ်းလႄႈဝၢၼ်ဢိူဝ်ႈ (ပပ်ႉ) ပၢႆၵမ်ၶႂၢၼ်သႅင်
(4) ပိုၼ်းပွတ်းဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ပိင်ႇၺႃၽေႃးၵ (ပွင်ႈၵႂၢမ်း)
(5) ပုတ်ႉထမႃးမိူင်းလႂ် (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(6) Selected writings of U Sai Aung Tun (ပပ်ႉ) ဢိၵ်ႇၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႇ လွင်ႈတႆး ပိုၼ်းတႆး ဢမ်ႇ ယွမ်း 40 ၽိုၼ် သေ ဢဝ်ၵႂႃႇဢုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈၸၼ်ႉၸွမ် ၼွၵ်ႈမိူင်း လၢႆလၢႆတီႈ။
———————————————-
(7) Tracing the Footstepis of Ai Lao Long (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(8) A Magnificient Journey of Buddha Image from Ava to Sip Hsaung Panna (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(9) Hsu Taung Pyi Bamboo Strip Mieshwork. Image of the Buddha, Many Nung Village, Many Khat Township, Eastern Shan State (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းမိူင်း)
(10) The Multi- Ethnic Myanmar and the Challenge of the 21st Country (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းမိူင်း)
(11) The British Administration in Shan State (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းမိူင်း)
(12) The Japanese Conquest of Myanmar and the occupation and partition of the Shan State (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းမိူင်း)
(13) The Tai Ethnic Migration and Settlement in Myanmar (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(14) Hkamti Shan and their Traditional Laws (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းမိူင်း)
(15) The Founding of Mong Kaung or Mo-gaung (ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းမိူင်း)
(16) The village life of the Tai People in the Olden Days in Northern Shan State (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(17) Tai As a walking and working people (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(18) The Shan People and Their Encounter with Buddhism (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(19) The Ancestor Worship of the Shan Ethnic group in Myanmar (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(20) The Shan in Myanmar, Their Culture and Traditions (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(21) The cultural Affiliation of the Zhuang-Tai-Lao Ethnic groups (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(22) The Practical Technique of Vipassana Meditation (ၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ)
(23) Shan Legends – ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းတေမီးထႅင်ႈၼမ်လိူဝ်ၼႆႉလူးၵွၼ်ႇ။ (ၶေႃမုလ်းပိုၼ်း ၶူးသွၼ်လူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆႉ ဢိင်မႃးတီႈ ပပ်ႉ Professor Dr.Sai Aung Tun, Who We Know တင်း ၵျုၼ်ႇတေႃႇ ၵျမ တီႉတေႃး သယႃႇၵျီး ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း)
ၶုၼ်သၢင်ႇမူး (14/6/2018)
ၶေႃႈမုလ်း – ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 006 July, 2018


text:
– ပႃႇတီႇရၶႅင်ႇ ALP ႁူပ်ႉထူပ်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။
– ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ပဢူဝ်း PNO ၵဵပ်းသိုၵ်း၊ ၶဝ်ႈ၊ ငိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ၊ ႁူဝ်ပူင်း၊ ပၢင်လွင်း ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇ တႃႇယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။
– ၵူၼ်းလၵ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉလိူင်ႇၼမ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။
– တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပႆႇတဵမ်ဢသၢၵ်ႈ 18 ၶူပ်ႇၼႆ့ မီးဝႆ့ ၼိုင်ႈလၢၼ့်လိူဝ်ၼႆ ၸုမ်းတူင့်ၼိုင် ၽၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းILO လၢတ်ႈ ။
– သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၼိုင်ႈပီပၢႆၼႆ့ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ့် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း သွင်မိုၼ်ႇၸမ်ၼႆ ၸုမ်းၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (Data For Myanmar) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆ့။
– PNO ၶိုၼ်းသင်ႇတီႈၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတေၶဝ်ႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈထတ်းထၢမ် 9 ၶေႃႈ ၸင်ႇပၼ်ၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းတီႈ 3/6/2022 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်း ဢူးသၢၼ်းပိူဝ်ႇ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃႇမတီႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် NDAA ၸုမ်းမိူင်းလႃး ဢွၼ်ႁူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းတၢင်တူဝ်သေ လုၵ်ႉၵဵင်းတုင် ၶိုၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵႂႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇ တႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။
ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ဢူးၵျီႇမျိၼ်ႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၊ ဢူးဢႃးလူႇ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 2 လႄႈ လုင်းၸၢႆးမွၵ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈႁူမ်ႈပႃးၵႂႃႇၸွမ်း ။
ၵူၼ်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်လႆႈႁူႉႁၼ်ၸွမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မွၵ်ႈ 2 မူင်းၶိုင်ႈၼႆႉ ႁွတ်ႈထိုင်ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵဵင်းတုင် ဢေႃႈ။ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသၢမ်ၸဵင်ႇၵဵင်းတုင် မႃးႁူပ်ႉသေ သူင်ႇၶိုၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်။ တင်းၾၢႆႇၽွင်းငမ်း လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိၵ်ႇၸုမ်းၾိင်ႈငႄႈ ၾိင်ႈထုင်း လႆႈသႂ်ႇၶူဝ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းသေ မႃးပႂ်ႉတီႈၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ပေႃးတဵမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈဢေႃႈ။ ” ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈတႃႇဢုပ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇမႃးတီႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ NDAA သူင်ႇၸုမ်းဢုပ်ႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 13 ၵေႃႉ။
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇႁူပ်ႉၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉမီး 10 ၸုမ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်ဢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်းယဝ်ႉပဵၼ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း KNU/KNLA-PC ပႃႇတီႇမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA/UWSP ပႃႇတီႇမိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ NMSP ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ် NDAA သူင်ႇတူဝ်တႅၼ်းၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း။


text:
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီႈ ပီ 1401 တေႃႇထိုင် ပီ 1500 ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း Constantinople ႁင်း ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇပၼ်ၸိၼ်ႇတၢႆးၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၸူး ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇ Ottoman သေ ပဵၼ်ၶၢဝ်းဝၼ်းၸၢႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢၼ်ၵၢင်ပၼ်ႇၸိၼ်ႇတၢႆးယဝ်ႉ။[1] ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်သွၵ်ႈႁၼ်လွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇတႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတင်းသၢႆတၢင်းပၢင်ႇလၢႆႇသေ ဝၢႆႇႁူဝ်ၸူး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶူၼ်ႉႁႃသေ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ပေႃႇထူႇၵီႇ လႄႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇသပဵင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉ သုတ်းတူဝ်ႈတီႈ ပွႆးတိုၵ်း Castillon ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Crowley, Roger (2006). Constantinople: The Last Great Siege, 1453. Faber. ISBN 0-571-22185-8. (reviewed by Foster, Charles (22 September 2006). The Conquestof Constantinople and the end of empire. Contemporary Review. Archived from the original on 22 August 2009။ “It is the end of the Middle Ages”


text:
တႃႇႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းပေႃးတေႁူႉမေႃလိၵ်ႈပိူၼ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈႁႂ်ႈယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလိုမ်း လိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၵဵင်းမႆႇ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး လၢႆလၢႆၽႃသႃ။
ဝၼ်းတီႈ 26/6/2022 ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇတႃႇပီ 2022 တီႈဝတ်ႉသူၼ်ၻွၵ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶူးသွၼ်ဢိၵ်ႇ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ200 ပၢႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်လႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းလူႇတၢၼ်းၽႃႉပႃႇ သိုပ်ႇၸႃႇတႃႇ ၵၢပ်ႈသွမ်းသင်ၶ ၸဝ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၶူးမႁႃႇသႅင်ၾႃႉ၊သင်ၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃး ဝဵင်းလမ်းပုၼ်း၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၵဵင်းမႆႇ၊ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ၊ၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ်ဢေႃးဝႃႇတလႄႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း သိုပ်ႇၼၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၵႃႈလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်။
ၸဝ်ႈၸၼ်ႇတႃႇသႃႇရ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – “ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ တႃႇႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁွတ်ႈမိူင်းထႆးပေႃးတေႁူႉမေႃလိၵ်ႈပိူၼ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈသေမေႃဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ ယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈလႄႈၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလိုမ်းလိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်သွၼ်ၼႆႉမီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇတႆး၊ ယၢင်းလႅင်၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ပဢူဝ်း၊ လၢဝ်း၊မၢၼ်ႈ၊ထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸၢႆးၼွင်ႉ ၵူၼ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ “ ၸူမ်းသိူဝ်းတႄႉဢေႃႈ ဢၼ်မီးပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ပေႃး ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ ၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၼႆႉမၼ်းယၢပ်ႇၼႃႇၶႃႈ တေဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းလႄႈ ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး တီႈဝတ်ႉသူၼ်ၻွၵ်ႇၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 15 ပီ (15) ၸုပ်ႈယဝ်ႉ ၼိုင်ႈပီ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 100 ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းပူင်သွၼ်တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 7-8 လိူၼ် သွၼ်ပၼ်လၢႆလၢႆ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈသွၼ်ႁဵၼ်းသင် ။


text:
ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၶူးသွၼ် တႃႇၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်း လၵ်းသုတ်ႉမႂ်ႇ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 3 တေၸတ်းႁဵတ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်း။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 3-13/6/2022 ယူႇတီႈၸုမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သင်ၶၸဝ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်ၶူး သွၼ်/ သင်ၶၸဝ်ႈ လၵ်းသုတ်ႇမႂ်ႇ တႃႇပူင်သွၼ်ႁဵၼ်း ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး တီႈဝတ်ႉလွႆသႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶူး သုၼ်တရ ၽူႈမၢႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸုမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈယဝ်ႉတၵ်ႉၵႃႇ ပီၼႆႉ ၶူးသွၼ် သင် ၶၸဝ်ႈ တေမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ 50 တူၼ်ၼႆႉ။ တင်းမူတ်း တေပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 11 ဝၼ်း ပႃးဝၼ်းလူင်းပၢင်။ လၵ်း သုတ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်မႃးပူင်သွၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼႆႉ မီးမႃး 2 ပီၼႆႉယဝ်ႉ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပီၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ် တေမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း သွၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇ ၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီယူႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉ တေပူင်သွၼ်ပၼ်ၵႂႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ထိုင် 4 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်သွၼ်ႁဵၼ်း လၵ်းသုတ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်ယူႇတီႈ ၸုမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးသေ ႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်ႉၽွၼ်ႉ ပၼ် ၽူႈတၢင်တူဝ် ၵူႈတူင်ႇဝဵင်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 4 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇၸဝ်ႈၶူး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး ပေႃးတေလႆႈႁပ်ႉႁူႉ လၢႆးပူင်သွၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉတီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႃးၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄ ၼႄပၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၸဝ်ႈၶူးၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸဵမ်ၼႂ်းဝဵင်း/ ၼွၵ်ႈဝဵင်း တင်းမူတ်းမီး တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ 10 ဝတ်ႉ/ ၵျွင်းပၢႆ။ ၼိုင်ႈပီလႂ် မီးသင်ၶၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ မွၵ်ႈ 300 တူၼ်။ မိူဝ်ႈပီၵၢႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းလႄႈ သင်ၶၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ မီး 180 ပၢႆ တင်းမူတ်း 11 ဝတ်ႉ/ ၵျွင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး တင်းမူတ်းမီး 45 ဝတ်ႉ/ ၵျွင်းသင်ၶၸဝ်ႈ တင်းမူတ်းမီး 700 ပၢႆ ၸဝ်ႈၶူး သုၼ်တရ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။


text:
ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇ ဝတ်ႉၼွင်ၶမ်း ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၵူၼ်ႇပင်းလူႉလႅဝ်ၼမ် ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယၢမ်းလဵဝ် လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်း။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 22/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 7:30 မူင်း 8:00 မူင်း ၾူၼ်လူင် တူၵ်းမႃးႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၾူၼ် လေႃႈ လႆၶဝ်ႈၸွမ်းတိၼ်ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇ ဝၢင်းဝတ်ႉၼွင်ၶမ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ဢိူင်ႇၼွင်ၶမ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈ သဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇၵူၼ်ႇပင်း လူႉလႅဝ်ၼမ်။
ၵူၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁူတ်ႉဢုတ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်ႇပင်း ၵွႆသွင်ၼႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၢင်တီႈသမ်ႉ ပေႃးလႆႈ ဢဝ် မႆႉၵမ်ႉဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ။ ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးႁိုင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼမ်ႉလႆ မႃးထွင်းၸွမ်းတိၼ်ႁူဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်ႇပင်းလူႉၵွႆ မိူဝ်ႈ ၶမ်ႈဝႃး ၵၢင်ၶမ်ႈၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ႇဢုတ်ႇၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပီပၢႆယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၶိုၼ်း ၊ လႄႈလူဝ်ႇဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တႃႇႁၵ်ႉသႃထိင်းသိမ်းၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပီၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းၼမ် လိူဝ်ၵူႈပီလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈလွႆ လႆလုပ်ႇထူမ်ႈ တူင်ႈႁႆႈၼႃးသူၼ်လႄႈ ႁိူၼ်း ယေး ၸိူဝ်းၼႆႉ လူႉသုမ်းၼမ်။ ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းတီႈသုတ်းသမ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ၼႆယဝ်ႉ။


text:
သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ
သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ၶမ်ႇပၼီႇၽႄ ႁင်း ဢေႃႇရၶႄး ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ပဵၼ် ၶမ်ႇပၼီႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ဢၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ IT (Information Technology) လႄႈ ၶၢႆပႃး ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၶိူင်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ IT (Information Technology) သေလႄႈ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ၶူင်သၢင်ႈမႃး Java Programming, Solaris operating system လႄႈ Network File System (NFS) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် Unix, RISC processors, thin client computer လႄႈ virualized computer ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် key computing technologies ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ (Sun Microsystems) ၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1982 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ SEC Filing. SEC. Retrieved on 2010-02-01။
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Financial Tables. Sun Microsystems Investor Relations. Retrieved on 2010-02-18။
- ↑ Company Info. Sun employee database. Retrieved on 2010-02-18။
- ↑ The Network is the Computer (YouTube video uploaded by Sun Microsystems). YouTube. Retrieved on 2007-12-23။


text:
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ထိင်းသိမ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းတေႃႇမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ယူႇဢႅၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉ ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုမ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မီးဝႆႉတီႈ ၵျၼီႇဝႃႇ၊ ၼၢႆႇရူဝ်းပီႇ၊ ဝီႇယိၼ်ႇၼႃႇ ၸႄႈ ႁဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၵင်ႈသိုၵ်းမိူဝ်းၼႃႈ လႄႈ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်းပဵၼ် ၸုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတိူဝ်ႉယမ်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။[3] မိူဝ်ႈပီ 1945 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 50 လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈ ပၢင်ၵုမ်သၼ်ႇၽရၢၼ်ႇသိတ်ႇသၵူဝ်ႇသေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႄႇတႅမ်ႈ charter ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လႆႈတႄႇၸိူဝ်ႉၽၼ်းမၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1945 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 25 သေ ထိုင်မၢး 1945 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 24 မႃး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈတႄႇသၢင်ႈၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။[4] ၸွမ်းလူၺ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇသေ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵမ် လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶေႁႄႉၵင်ႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃ ပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွင်းတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း မီးၵႂႃႇ 51 မိူင်းယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2011 ဝၢႆးသေ လႆႈဢဝ် မိူင်းသူႇတၼ်ႇၸၢၼ်း သႂ်ႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်း မီးၵႂႃႇ 193 မိူင်းသေ မၼ်းတၢင်တူဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းပီႁူဝ်သိပ်းပွတ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ သိုၵ်းယဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်း သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉယူႇၼီႇယႅၼ်ႇ ဢိၵ်ႇ ဢူၺ်းလီၶဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉ လႆႈသုၵ်ႉယုင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵွင်ႈၵၢင် လႄႈ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇဢၼ်မဝ်ဢၼ်မၢင်ဢွၼ်ၵူၺ်းသေ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးတီႈထၢၼ်ႈ လွင်ႈပႂ်ႉတူၺ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ လွင်ႈလၢႆးငၢၼ်း လႄႈ တီႈၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5] တႄႇဢဝ် ပီ 1960 တဵမ်မႃး ဝၢႆးသေ လႆႈလွတ်ႈတႂ်းမိုဝ်း ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်တိူဝ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉသေ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်တူၵ်းတႂ်ႈၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ် (80) တီႈၼႆႉ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးသေ ဢိၵ်ႇပႃး ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ် (11) တီႈ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Trusteeship Council လႆႈပႂ်ႉတူၺ်းမႃးပၼ်ယဝ်ႉ။[6] ဝၢႆးသေ ပီ 1970 ၼႆႉ ငိုၼ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵူၼ်း ႁင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိူဝ်းၼမ်လိူဝ်သေ ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵၢၼ်ထိင်းသိမ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသိုၵ်းယဵၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းယုင်ႈယၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[7]
တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မီးဢင်ႇၵႃႇႁူၵ်းဢၼ်ယဝ်ႉ - ပၢင်ၵုမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၶွင်ႈၸီႇလွင်ႈၵူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈ၊ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇထိင်းသိမ်းၼႃႈလိၼ်၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လုမ်းၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။ တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၶပ်ႉမၢႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ၊ ယူႇၼႅတ်ႇသၵူဝ်ႇ လႄႈ ယူႇၼီႇသႅတ်ႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်မူႇၸုမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၼႃႈၵၢၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ECOSOC လႄႈ တင်း ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်သေ မၵ်းမၢႆပၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ႇထူဝ်ႇၼီႇယူဝ်ႇၵူႇတႃႇရႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း လႄႈ ၽွင်းတၢင် ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ ၼႆႉ လႆႈတႄႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢႃႇယု 5 ပီ မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2017 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼႆႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ပႂ်ႉတူၺ်းထတ်းသၢင်ႈသေ ၸင်ႇဢဝ်ၸေႇတၼႃႇသေ သႂ်ႇငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် လႄႈ ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁပ်ႉလႆႈ သူးငမ်းယဵၼ်ၼူဝ်ႇပႄႇလ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၽူႈထတ်းသၢင်ၶဝ်ဝႃႈတႄႉ ၶဝ်ယုမ်ယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၼႆႉမၼ်းတေပဵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းလမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိူဝ်းၵူၼ်း။
ပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်ႉလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ မိူဝ်ႈပႆႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸွႆႈထႅမ်၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၽူႈၸိူဝ်းလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လွင်ႈတိုၵ်းတေႃး လႄႈ လုင်ႈယုင်ႈၸၢင်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၼႆသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၶႂၢႆႇၶႃပေလႅင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[8] မိူဝ်ႈပီ 1914 ၼၼ်ႉ တီႈ သႃႇရႃႇယေပူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇတႄႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇသူင်ႇၸူး တီးၼႂ်းၶူးတပ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်ႁႅင်းလႆႈ ၼင်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လႆႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ႁၼ်ထင်းသိမ်းပၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ Woodrow Wilson ၼႆႉ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1918 ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆသေ မၼ်းဢဝ်တင်း ၶေႃႈတၢင်ႇလဝ်ႈ 14 ၶေႃႈသေ တၢင်ႇပဵၼ် ပိူင်လိူင်း ၸုမ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1918 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽွမ်ႉလွင်ႈလႆႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵိုတ်းလွင်ႈၶႃႈၶႅမ်ၵၼ်တၢႆ တီႈၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးႁိုင်သွင်လိူၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းဢူၺ်းလီပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၶဝ် တွၼ်ႈတႃႇတႄႇသၢင်ႈ ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉလႆႈထူပ်းတင်း ၵျႃႇမၼီႇ၊ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး တင်း ႁင်ႇၵေႇရီႇ ၵႃႈတီႈ ဝႃႇသၢႆးယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ Wilson တႄႉ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယူႇၼၢႆႉတႅၵ်ႉၶိင်းတမ်း လႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း။ ၶဝ်ႈႁႂ်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸူးတေႃႇ ၽူႈၶဵၼ်ၵဝ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ထိုဝ်ၶၢဝ်မႆႈ မိူဝ်ႈပီ 1919 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆဝႃႇသၢႆး လႄႈ ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်ႇထိုင် သၽႃးသီးၼဵတ်ႉဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1920 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းမႃးဢၼ်ပဵၼ် ပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ် မိူင်း 42 မိူင်းလႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1919 ၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇလႆႈမၼ်မႃးၼႆ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။[9] မိူဝ်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပူၼ်ႉပႅၼ် မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃးၼၼ်ႉ မိူင်း 40 မိူင်း ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵျႃႇပၢၼ်ႇထွႆဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၵႃႈတီႈ မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃးၼၼ်ႉသေတႃႉ ၵျႃႇပၢၼ်ႇလႆႈပင်ၶႅၵ်းၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်း League ၼၼ်ႉလႄႈ ၸုမ်းၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇတိူဝ်ႉယမ်မႃး။[10] ထႅင်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈၸမ်ႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းၶတ်းၸႂ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း ပႅၼ်ႇၼီႇမူႇသူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်း ဢီႇတလီႇ-ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆသေတႃႉ ပႅၼ်ႇၼီႇတူဝ်ႇ မူႇသူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼႆႉ လႆႈပွၵ်ႉသိုၵ်းမၼ်းၵႂႃႇၸူးတီႈ ဢႃႇၾရိၵ။ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်း မီးၶပ်ႉမၢႆတွၼ်ႈတႃႇ မူႇသူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁင်း ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇထွမ်ႇ လွင်ႈၸုမ်းလၢတ်ႈသေ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မူႇၸုမ်းၼႆႉ ၶတ်းၸႂ် တႃႇပၼ်တၢမ်ႇၼိူဝ် ဢီႇတႃႇလီၼႆသေတႃႉ ဢီႇတႃႇလီၼႆႉ ပေႃးဢွင်ႇပႄႉဢဝ် ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတုၵ်းသူမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။[11] ဝၢႆးလွင်ႈသိမ်းဢဝ် ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးယဝ်ႉသေ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး၊ ဢီႇတႃႇလီႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢင်ႇမိူင်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၸုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၶဝ်တၢင်းသဵင်ႈလႆႈလူႉႁၢမ်းမႃးၼႆ ၶဝ်ၶိုၼ်းသႂ်ႇၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၶဝ် ၽႂ်းၽႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်း ပီ 1938 ပရိတ်ႉတဵင်ႇ လႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ၶတ်းၸႂ် ဢၢၼ်းငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း ႁိတ်ႇတလႃႇ ယွၼ်ႉ ႁိတ်ႉတလႃႇ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၶျႅၵ်ႇၵူဝ်ႇသလူဝ်ႇဝႃးၵီးယႃး မိူဝ်ႈပီ 1939 ၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈငူပ်ႉငိၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈလူႉႁၢမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းတႄႇပဵၼ်သိုၵ်း မိူဝ်ႈပီ 1939 ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢိုတ်းဝႆႉသေ ငဝ်ႈငုၼ်းဢၼ်မီးတီႈ ၵျၼီႈဝႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈပဝ်ႇဝႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။[12] ယူႇၼၢႆႉတႅၵ်ႉသတဵၵ်ႉၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၸုမ်းသေပွၵ်ႉၼႆသေတႃႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းပွႆႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတ လႄႈ ၽွင်းတၢင်တူဝ်သ ပၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်မႃးယူႇ။
1942 "ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ" ႁင်း ဢူၺ်းလီသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶပ်ႉမၢႆမၼ်ႈၵႅၼ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႉသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းၵမ်ႇၽႃႇမႂ်ႇၼႆႉ လႆႈတႄႇမႃး တႂ်ႈမိုဝ်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1939 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထႅဝ်လိၵ်ႈ "လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၾရၢၼ်ႉၵလိၼ်ႇတီႇ ရုၸပႅတ်ႉ၊ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဝိၼ်ႇၸတၼ်ႇၶျႃႇၶျီႇ၊ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵႅမ် ရုၸပႅတ်ႉ Harry Hopkins ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸၼ်တႅမ်ႈမႃး တီႈ ႁိူၼ်းၽိူၵ်ႇၵႅဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1941 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 29 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး တၢင်းၶႆႈၸႂ် သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ႈပႃးသင်ဝႆႉ။ ယိူင်းၸူး ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း၊ သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉယူႇၼီႇယႅၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်လႆႈပဵၼ် မိူင်းဢူၺ်းလီ ယွၼ်ႉ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈ ႁဵတ်း "ႁၢၼ်သီႇၵေႃႉ" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[13] ရုၸပႅတ်ႉၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ မၼ်းတေလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၶူင်သၢင်ႈ ဝေႃးႁၢၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (United Nations) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ် ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆသေ ၽူႈတၢင်တူဝ် မိူင်း 22 မိူင်း လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ။[14] လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်လူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵႃႈတီႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပတိၼ်ႇၺၢၼ်ႇဢၵ်ႉတလၢၼ်ႇတိၵ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် ထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1945 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း 21 ဢၼ် လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမႃးယဝ်ႉ။[15][16] By 1 March 1945, 21 additional states had signed.[17]
လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ႁင်း
A JOINT DECLARATION BY မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး၊ မိူင်းပႄႇၵျီႇယမ်ႇ၊ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ , မိူင်းၵေႃးသတႃႇရိၵႃႇ၊ မိူင်းၵူးပႃး၊ မိူင်းၶျႅၵ်ႇၵူဝ်ႇသလူဝ်ႇဝႃးၵီးယႃး၊ မိူင်းတူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ၊ မိူင်းဢႄႇသႃႇဝႃႇတေႃႇ၊ မိူင်းၵရိတ်ႈ၊ မိူင်းၵႂႃႇတမႃႇလႃႇ၊ မိူင်းႁေးတီႇ၊ မိူင်းႁွၼ်ႇတူးရႅတ်ႈ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ မိူင်းလၢၵ်ႈၸိမ်ႇပၢၵ်ႈ၊ မိူင်းၼႄႇတႃႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းၼီႇၵႃႇရႃႇၵႂႃႇ၊ မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း၊ မိူင်းပႃႈၼႃးမႃး၊ မိူင်းပူဝ်ႇလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း၊ မိူင်းယူႇၵူဝ်ႇသလႃးဝီးယႃး
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလူင်းမိုဝ်း -
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Official Languages Archived 12 July 2015 at the Wayback Machine., www.un.org. Retrieved 22 May 2015.
- ↑ Charter of UN Chapter I (in en) (17 June 2015).
- ↑ Nat Geo UN (23 December 2012).
- ↑ UN Objectives (in en).
- ↑ UN Early years of the Cold War.
- ↑ UN Decolonization (10 February 2016).
- ↑ Post Cold War UN.
- ↑ "Red Cross-History-Objective" (11 September 2017). International Committee of the Red Cross.
- ↑ League of Nations instituted.
- ↑ League of Nations and Manchuria invasion.
- ↑ League of Nations and Italo-Ethiopian War.
- ↑ Why the League failed.
- ↑ Urquhart၊ Brian။ "Looking for the Sheriff"၊ New York Review of Books၊ 16 July 1998။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 14 February 2007။။
- ↑ 1942: Declaration of The United Nations. United Nations. Retrieved on 1 July 2015။
- ↑ Roll, David (4 January 2013). The Hopkins Touch: Harry Hopkins and the Forging of the Alliance to Defeat Hitler, 172–175. ISBN 978-0199891955.
- ↑ Sherwood 1948, pp. 447–453.
- ↑ Osmańczyk 2004, p. 2445.


text:
Tuesday, June 26, 2012
တေမီးပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇလႄႈ မွပ်ႇလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းထုၼ်း
ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပေႃးမၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵွၼ်ႇ ပိူၼ်ႈၸင်ႇႁွင်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ "ၵူၼ်းလီ" ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝၼ်းထိ (01.07.2012) မႃး ႁဝ်းႁႃးသြုႇတၵႃႇ ၽူႈသၻ်ထႃႇတၢင်းလၢႆတေ မီးပၢင်ပွႆးႁပ်ႉ တွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇလႄႈ မွပ်ႈလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းထုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ပၢင်ပွႆးပၢင်ၼႆႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်းဝႆႉပုၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၵူၼ်းလီႁဝ်းၶဝ်တေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လီသေ လၢင်ႉမွတ်ႇပႅတ်ႈလွင်ႈတၢင်းၶီတေလႆႈ မီးႁၢင်ႈမီးသီၽုင်းငဝ်း တေလႆႈမီးသုၼ်ႇမီးလၢပ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းလဝ်း ၸႂ်လဝ်းၼၼ်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇႁဝ်းၶႃးပီၼႆႉ ၼမ်မႃးလိူဝ်သေၵူႈပီ တၵႃႇသၻ်ထႃးႁဝ်းၶႃႈၼႆၵေႃႈ တေႃႈႁၼ်တိူဝ်းမႃးလိူဝ်သေၵူႈပီၸွမ်းၵၼ်၊ ပေႃးလႆႈႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႃႈလီၸႂ်ယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း သႃႇထုႁွမ်းတေႉတေႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် လၢၼ်သိုပ်ႇလိၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁႃးသြုႇလႄႈတၵႃႇၼႆၵေႃႈ မီးတၢင်းၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇ ႁူမ်ႈၶေႃႈၵၼ်လီသေလႄႈ ၽွၼ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၽွၼ်းလီၸိူင်ႉၼႆၶႃႈယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းႁႃးသြုႇလႄႈတၵႃႇ လူဝ်ႇဝႆႉၸႂ်သၻ်ထႃ ၵိရိယႃ သုမ်ႇငဝ်း လူဝ်ႇႁႂ်ႈမီးတူဝ်လဝ်းၸႂ်လဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈသဝ်းၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီၵႂုႇ ဝၼ်းတႃမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းပွႆးမႃးၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈမွၵ်ႇတေႃႇႁွတ်ႈထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်း ၵူႈသေႃႇၵူႈသူၼ်းသေၵမ်းၼႆ မုင်ႈမွင်းႁပ်ႉတွၼ်ႈထိုင်သေ ႁႂ်ႈလႆႈသူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇတွၼ်ႈပၼ် ထိုင်ၵေႃႉတေမႃးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈသေၵမ်း ''ၵေႃႉတေမႃးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈလႂ် ၵူႈဝၼ်းၼႂ် တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ သေၵမ်းၶႃႈ'' မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း
ၸႄႈ[Mon(Zawgyi) 1]တိူင်းပႃႇၵိူဝ် (မၢၼ်ႈ: ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bago Division), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetoeng Paakoe]) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼ[း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉဢေႃႈ။ ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် (ဍုၚ်ဗဂေါ) ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ဢိင်လူၺ်ႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ မီးၵႂႃႇ ၄,၈၆၇,၃၇၃ ဦး[1] ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်း (႒႘) ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း (႕႑) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ (႓႒႕) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (႑႔႑႐)၊ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ (႖႔႔႑) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ လႄႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ သမ်ႉ မီး ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီး ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ႑႖ တီႇၵရီႇ ႔႗ မိတ်ႉၼိတ်ႉတေႃႇ ႑႙ တီႇၵရီႇ ႒႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉဢွၵ်ႇ ႙႔ တီႇၵရီႇ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉတေႃႇ ႙႗ တီႇၵရီႇ ႑႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉ ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢေႇရိယႃႇမၼ်းဝႃႈ မီးဝႆႉ ႙႗႓႗႐႔႓ ဢေႇၵ၊ ပေႃးဢဝ်လွၵ်းလၵ်းဝႃႈ မီး ႑႕႒႑႔.႑႐ လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေသိုၵ်းလူမ်ႇမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ ပီ ႑႘႕႓၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (႒႐)ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်းလၼီႇဢင်းၵိတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶူဝ်းလၼီႇသေလႄႈ တႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇၼႆႉ ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇၵဝ်ႇ ဢၼ်လိုဝ်းလင်မႃးၼႂ်း ပိုၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸဵင်ႇႁွင်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႃႈ ၵေႇတုမတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇၵဝ်ႇ ဝဵင်းတွင်ႇငူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵင်ႇႁွင်ႉဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝဵင်းၵဝ်ႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်းပျူႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းလူင် သရေႇၶတ်ႉတရႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ဢၼ်ၶုၼ်မွၼ်းၶဝ် ပၵ်းႁၢင်ႈပၵ်းႁေႃမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိင်ႈၽႃႉယႃႇသီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွတ်းၸၢၼ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမီးၽိင်ႈၽႃႉမူၵ်ႉတူင်ႇယမ်းလီသေ ပွတ်းႁွင်ႇတႄႉ မီးၽိင်ႈၽႃႉႁႅင်ႈႁွင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈ ပႃႇၵိူဝ်၊ တွင်ႇငူႇ လႄႈ ပျီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈသုတ်းၼႆ မီး ႘႘ တီႇၵရီႇ တေႃႇ ႙႐ တီႇၵရီႇ ၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် တင်းၸႄႈတိူင်းၼႆ တၢင်ႉမႆႈၼႆႉ မီး ႗႕ တီႇၵရီႇ ၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ တီႈ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး ၼႆႉယၢမ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ႑႓႒.႓႖ ၼိဝ်ႉသေ တီႈတႅမ်သုတ်း ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းပျီႇၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ ႔႕.႔႙ ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ
- ၵျွၵ်ႉတၶႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၸီးၵူင်း
- ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ
- တွင်ႇငူႇ
- ၼတ်ႉတလိၼ်း
- ပႃႇၵိူဝ်
- ၵဝ
- ပျီႇ
- ပွင်းတီႇ
- ၽျူး
- မိၼ်းလႃႉ
- ယေႇတႃႇသျေႇ
- လႅတ်ႉပၢၼ်ႇတၢၼ်း
- ဝေႃး
- သႃႇယႃႇဝတီႇ
- တူင်းသႄႇ
- တႄးၵူင်း
- ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ
- မူဝ်းၺူဝ်ႇ
- ပွၵ်ႉၶွင်း
- တႅၵ်ႉဢူး
- တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ
- ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ
- ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း
- ၵျွၵ်ႉၵျီး
- သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ
- ပႄးၼွႆႇၵူင်း
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ႁၢင်ႈႁေႃ ၵမ်ႇပေႃးၸတႃႇတီႇ (မၢၼ်ႈ: ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်)
- ၽြႃးၵျႅၵ်ႉပုၼ် (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်ပွန်ဘုရား)
- ၽြႃးသူၺ်ႇမေႃတေႃး (ပႃႇၵိူဝ်) (မၢၼ်ႈ: ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး))
- ၽြႃးသူၺ်ႇတႃႇလွင်း (မၢၼ်ႈ: ရွှေသာလျောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီး)
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၈.
မီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ :
tags exist for a group named "Mon(Zawgyi)", but no corresponding
tag was found


text:
ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 5000 လႄႈ ၼမ်လိူဝ်။ ၵေႃႉ UNFPA Myanmar.[1] ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈ ၼႃသေ ၼႄဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈဝဵင်းထတ်း
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈဝဵင်ထတ်း
Galleryထတ်း
တႃႈၵုင်ႈ (Rangoon)
မေႃႇလမႅင်ႇ (Moulmein)
ပတဵင်ႇ (Bassein)
ပျီႇ (Prome)
ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (Akyab)
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ UNFPA Myanmar - Census. Archived from the original on 6 September 2018။ Retrieved on 5 February 2019။


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 12 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇႁိၼ် ဢိူင်ႇႁၢတ်ႇႁိၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽွမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ၵႂႃႇယႃႉပႅတ်ႈလၵ်းႁူဝ်ႉ ဢၼ်ၶႄႇၽိုတ်ႉၶဝ်ႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉၶဝ်ႈဢဝ်လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇၶႄႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉပၵ်းလၵ်းၶဝ်ႈမႃးၽင်ႇမိူင်းတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ မီးလၢႆလၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉမၢဝ်း ဢမ်ႇယွမ်းပၼ်ၶႄႇၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးသေ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇထွၼ်ယႃႉပႅတ်ႈ ႁူဝ်ႉၶႄႇ ဢၼ်ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၼင်လိၼ်မိူင်းတႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈမိူင်းၶႄႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ၶႄႇၶဝ်ၵႆႉၵႆႉၽိုတ်ႉၶဝ်ႈ ႁိမ်ဢဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းတႆး လႆႈသွၵ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်သွၵ်ႇၼိုင်ႈ၊ လႆႈဝႃးၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ဝႃးၼိုင်ႈႁဵတ်းၼၼ်သေ ၸိမ်ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈမႃး မၢင်ပွၵ်ႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉပႃး ဝႃႈၼႆ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉမၢဝ်း တိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းလႃးလႃးသေ သၢၼ်ၶတ်းမႃးယူႇတႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဝၼ်းထီႉ 9 October 2019 မိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ၵႃးၶုတ်းလိၼ်သေ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးၶုတ်းႁွင်ႈ ႁိမ်းၶၢင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ်ဝဵင်းၼွင်တဝ်း မိူင်းၶႄႇ ၼႂ်းၵႄႈလႅၼ်လိၼ် BP-57 လႄႈ BP-58 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ယၢမ်ႈသၢၼ်ၶတ်းမႃးယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈမိူၼ်ၵၼ်။
ၽွင်းတၢင်းပဵၼ်ၵၢပ်ႈၵႃႇလလူင် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်း တႄႇဢဝ်လိူၼ် November 2020 မႃးၼႆႉ မိူင်းၶႄႇဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈသေ လွမ်ႉႁူဝ်ႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်တီႈ မိူင်းတႆး−မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းၶၢင်−မိူင်းၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ၽွင်းၶဝ်လွမ်ႉႁူဝ်ႉၼႆႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်လွမ်ႉႁူဝ်ႉၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး မီးယူႇ (8) တီႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈလၵ်းသဝ်ႁိၼ် ၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် BP 121−122 လႅၼ်လိၼ်ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ လႄႈ ၸွမ်းလၵ်းသဝ်ႁိၼ် BP-125 ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Saturday, January 24, 2015
မႂ်ႇသုင် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေမႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်
ငဝ်းႁၢင်ႈပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းPhotoshop Cs 3 ၼႆယဝ်ႉ
ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း Jao Tai Num Facebook Page ၼႆႉ Like တဵမ် သွင်ႁဵင် ၼႆယဝ်ႉ
ငဝ်းႁၢင်ႈပူင်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းPhotoshop Cs 3 ၼႆႉ သႅၼ်းမီး ပဵၼ် (1.58 GB ) ၵမ်းလဵဝ်
တေလႆႈဝႃႈ သဵၼ်းမၼ်းယႂ်ႇဝႆႉၼႆယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉႄလႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၸၼ်လႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ
ၸင်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇႁဵတ်းၾႆၢႇမၼ်းဝႆႉ ပႅတ်ႇဢၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်မီး (150 MB ) ၼႆယဝ်ႉ
ပေႃးလႅင်းၼႅတ်ႉဢမ်ႇၶႅမ်ႉႄတႉ တႃႇတေၸၼ်ႄတႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ သူၼ်ၸႂ်ယူႇၼႆၸိုင် ၸၼ်ဢဝ်တီႈလိင်ႉတႂ်ႈၼႆႉတႃႉ လၢႆးလိတ်ႈၾႆၢႇမၼ်းၵေႃႈ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉယူႇ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸၼ်ဢဝ်မူတ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် တင်းသဵင်ႈ တေမီးယူႇ ပႅတ်ႇၾႆၢႇ
တႃႇတေလိတ်ႈၽႆၢႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၼဵၵ်းတီႈ Photoshop Cs3 Part 01 ၼၼ်ႉသေ ၼဵၵ်းၼူၶႂၼ်ၶႂႃ သိုပ်ႇၼဵၵ်ႇၼဵၵ်းတီႈExtract file တႃႉ။
သိုပ်ႇၼဵၵ်းOK တႃႉ
ၽွင်းတိုၵ်ႉလိတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ
ပေႃးလိတ်ႈယဝ်ႉၸိုင် ၾႆၢႇမၼ်းလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ ၼဵၵ်းသွင်ၵမ်းသေၽုၺ်ႇတူၺ်းလႆႈယဝ်ႉ။
ၼဵၵ်းတီႈAutorunၼၼ်ႉ သွင်ၵမ်းသေ တေလႆႈႁၼ်တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းPhotoshop Cs3 ယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ (ဝၢၼ်ႈလဝ်း)
ၵုၼ်ႁဵင်
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ပိုၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု
|ၵႃႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိူဝ်းတႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈတၢင်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယုၼၼ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈမႄးထတ်းၶဝ် တေလႆႈဝႆႉၽၢင်ႉလီလီ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ တေလူဝ်ႇလႆႈ ၼႄႉၼွၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလီလီသေ တေလႆႈငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ငဝ်ႈပိူင်ၵၢၼ် သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
- လွင်ႈတႅမ်ႈ ဢမ်ႇပႄႉပႃႉၽၢႆႇလႂ်
- လွင်ႈ ထုၵ်ႇထတ်းသၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၼႄႉၼွၼ်းလႆႈ
- လွင်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅမ်ႈ'
ငဝ်ႈငႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်းပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမၼ်း တေလႆႈသုင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈဢိင်ဢၢင်ႈဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉ ငဝ်ႈငႃႇၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ တမ်းၸႂ်၊ ငဝ်ႈငႃႇပပ်ႉဢိတ်ႇဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈထုၵ်ႇ ၶဵင်ႇတလႆႈယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်း (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း လွင်ႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပႆႇပေႃးႁိုင် ၸၵႂႃႇ) ၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇ ၽၢႆလီလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇၸႃႉလႄႈသင် တေထုၵ်ႇဢဝ်ပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈမႄးထတ်း ၵေႃႉဢၼ် ၵမ်းၵမ်းပူၼ်ႉပႅၼ် ပိူင်ၵၢၼ်ၼႆႉၸိုင် တေထုၵ်ႇၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းယဝ်ႉ။
ပွင်ႈၵႂၢမႂ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယုၼႆႉ တေလႆႈတႅမ်ႈတင်း လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႄႉၼွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵျၢမ်းသႅၼ်ႇသမ်ႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵျႃႇၼႄႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈလွင်ႈၶႃႉၶၢႆၸိုဝ်ႈၵၼ်။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢွင်ႈတီႈ တႃႇဢဝ် ပိုၼ်းတူဝ်၊ လွင်ႈတၢင်း ၵူၼ်းသေလႄႇႁႃၶႃႉၶၢႆ။ ပိူင်ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပိူင်မၼ်းတင်း လွင်ႈတၢင်းပွင်ႈၵႂၢမ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု လႄႈ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႉၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: အုတ်ဖိုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Okpho) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း လိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 102 လၵ်းသေ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 103 လၵ်းယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇတႄႉ ပေႃးဢဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း ၵႆယၢၼ် 34 လၵ်းသေ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၵႃးတႄႉ ၵႆယၢၼ် 35 လၵ်းယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆ့ မီး 1395 ဢေႇၵသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်းမီး 1400 လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 7,414 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းတႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼွၵ်ႇ ၼင်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢိၼ်းတီးယႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းၽူႈၼၢမ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ လုမ်းၽူႈၼၢမ်း ၵၢၼ်ၶွၼ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်ႈ၊ ဢွင်ႈတပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးသေ မိူဝ်ႈပီ 1955 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ ၶွင်ႇၸီႇဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼိူဝ်ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇတႄႉ ၵွင်းမူး လေႃးၵမႃႇရၸိင်ႇ (ၵျွင်းသၢမ်ထၢပ်ႈ)၊ ၽြႃးၸုၵ်း လႄႈ ၽြႃးဢတုမသျိသူးတွင်းပျေႉ (ၵျွင်းလႄႇပျိၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ထိုင်ပီ 1877 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်ဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ သၢႆငၢႆဝဵင်းလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပိုတ်ႇတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸွမ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တူင်းသႄႇ၊ မိၼ်းလႃႉ လႄႈ ၸီးၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းပဵၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆ့ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းပွတ်းတူၵ်းမိၼ်းလႃႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ပၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1949-50 တဵ႞်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းသေ လႆႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆႉ မီး 128371 ဢေႇၵသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1973 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 90978 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းတီႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ် ဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်လီ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ မီးဝႆႉ 13 ဢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၸၢၵ်ႈမႆႉမီးဝႆႉ 3 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးတင်းၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း လႄႈ တၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ မႆႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼႆႉ ဢဝ်တၢင်ႇတင်း ရူတ်ႉရဵၼ်း တင်းၵႃးသေၵေႃႈ သူင်ႇၸူးထိုင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ဢ
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ၽူႈလိုဝ်းလင် လႆႈမီးမႃး သၢမ်ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပၢႆးမိူင်း ၵလူင်ႇဢူးၸေႃး၊ ၽူႈတႅမ်လိၵ်ႈ ၵျႃႇၼႄႇၵျေႃႇဢူးၶျိတ်ႉမွင်ႇ၊ လႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းၽဵင်း ၸွင်းဢူးပတၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (15)