text:
မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈ SARS-CoV-2 ဢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19။
- မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸပ်းငၢႆႈသေ ၽႄႈၸွတ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉ။
- ပိူင်ၾၢင်တၢင်းပဵၼ်မၼ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈငၢႆးၵၼ်တင်း ပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႊပဵၼ်မႃး ပၼ်ႁႃ ၼႂ်းၵၢၼ်ထူၺ်ႈၸႂ် ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
- ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၼႆႉ
- ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင် တီႈပၵ်းပိူင်သဵၼ်ႈတၢင်းလွတ်ႇလူမ်း ၵူၼ်းႁဝ်း သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
- မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၸၢင်ႊပဵၼ်မႃး ပၼ်ႁႃ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးယူလီႁူဝ်ၸႂ်
- ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႊၸပ်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ယူႇယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ တႄႉ တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်
- ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ တေႃႉတႄႉမီးပိူင်ၾၢင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်ၼၼ်ႉသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၸၢႆႇႁၢႆၵႂႃႇၶိုၼ်း ငၢႆႈငၢႆႈယူႇ
- ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ လႆႈၶၢမ်ႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈသေ ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ် ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယူႇယဝ်ႉ
- ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ ယင်ၸၢင်ႊတၢႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ
- ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႄဝႆႉ တႂ်ႈၼႆႉ တၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ
- ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ
- ၵူၼ်းႁႅင်းဢူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇတူဝ်ၶိင်း ဢမ်ႇလီ
- ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ် လႆႈထုၵ်ႇယူတ်းယႃဝႆႉ
- ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈယူတ်းယႃ ၸဵမ်ၸဝ်ႉ
- ၵူၼ်းၽၢၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတႃႇၵိၼ်တႃႇယႅမ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈသေ ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇတီႈသဝ်း
- ၵူၼ်းၽၢၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်း၊ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတွင်း တႃႇၵႂႃႇယူတ်းယႃလႆႈ တီႈလီတီႈငၢမ်း
- ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႄဝႆႉ တႂ်ႈၼႆႉ တၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ
- ပိူင်ၾၢင်ၵူၼ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႈဝိတ်ႈ-19 ၼႆႉ တေၼႄပိူင်ၾၢင်မိူၼ် ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ဝတ်း၊ ဢႆ၊ ၶီၸၢမ်၊ ၶေႃးၸဵပ်း၊ ပဵၼ်တွင်ႉၵႂႃႇ၊ ႁူဝ်ၶႆႈ၊ တူဝ်ၶိင်းၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇလႆႈဢၢႆႊသႅဝ်။
- ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၼႆႉ တေၸၢင်ႈၼေပိူင်ၾၢင်တၢင်းပဵၼ် တင်းသဵင်ႈ ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် သေဢၼ်ဢၼ်
- ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19 ၼႆႉ တေဢမ်ႇၼႄ ပိူင်ၾၢင် ဢမ်ႇလႆႈ ဢၢႆသႅဝ် ၵူႊၵေႃႉ
- ၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ် ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈ ဢၢႆသႅဝ် ၼႆႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း ၸၢင်ႊႁူႉလႆႈ
- ပေႃးၸပ်းပဵၼ်ၶူဝ်ႈဝိတ်း -19 ယဝ်ႉသေတႃႉ တေၸၢင်ႊလႆႈ ဢၢႆသႅဝ်သေ ဢမ်ႇၵႃႈ တေၸၢင်ႊၽႄၸွတ်ႇလႆႈထိုင် ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉယူႇ
တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၼႆႉ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 2 ဝၼ်းတေႃႇ 14 ဝၼ်းသေ တႃႇတင်ႈတူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃး။
- “ၶၢဝ်းယၢမ်းတင်ႈတူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃး” ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ် မႅင်းဝၢႆးရႅတ်ႈ တႄႇၶဝ်ႈမႃး တေႃႇထိုင် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ပိူင်ၾၢင် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ
- ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊၶႆႈၸၢင်ႊၼၢဝ်၊ ၸၢင်ႊၶႅၼ်းႁၢႆၶိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႊႁူႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီး တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-
- ၵွပ်ႈၼႆ ၸင်ႇၼႄႉၼမ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇယူႇၶေႃၶေႃ ၊ယူႇၵေႃႉလဵဝ် ႁိုင် 14 ဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ
- တီႈၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ ၼႄပိူင်ၾၢင်တၢင်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်သၢမ်ဝၼ်း
- တီႈၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ ၼႄပိူင်ၾၢင်တၢင်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် 12 ဝၼ်း
- ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇၼႄပိူင်ၾၢင်သင်သေဢိတ်း
ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးဝႃႈ မီးႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း တႃႇတေႃႇသူႈ မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈ ႁိုဝ် ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19
- ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19 ယဝ်ႉသေတႃႉ သမ်ႉဢမ်ႇၼႄပိူင်ၾၢင်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃး မီးႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း
- မၼ်းတိုၼ်းတေၸၢင်ႊၽႄၸွတ်ႇလႆႈ တၢင်းပဵၼ် တေႃႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉယူ
- ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း၊ ပီႊၼွင်ႉဢူၺ်းၵေႃႉ၊ ၵူၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵမ် ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃဝၢႆးရႅတ်းသေ ပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်ၼႆႉယူႇ
- ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19 သေ ယူတ်ႉယႃႇႁၢႆၶႅၼ်းၶိုၼ်းမႃးသေတႃႉ ၸၢင်ႊၸပ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈယူႇ
- တီၸိူင်ႈမိူင်းမၢင်ႈတီၼႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းပဵၼ်ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19 သေ ယူတ်ႉယႃႇႁၢႆၶႅၼ်းယဝ်ႉသေ ၶိုတ်ၸပ်းပဵၼ်ထႅင် ၼႆႉ မီးတင်းၼမ်
- ယွၼ်ႉၶဝ်ဢမ်မီး ႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇတူဝ်ၶိင်းလီ
မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီးမႅင်းၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၽူင်ႉဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈဢႆ မိူဝ်ႈၶီႇၸၢမ်ၼၼ်ႉ။
တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ပႃးဝႆႉ မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈသေ ၸၢင်ႊၽႅဝ်မႃးထိုင် တီႈၶူႈၼင်၊ သူပ်း ႄလႈမၢၵ်ႇတႃ ႁဝ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႅင်းၸပ်းတီႈႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
- ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 2 မီႇတႃႇၼႆႉ တေၸၢင်ႊလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၼႆႉယူႇ
- ပေႃးတေဢႆ ၶီႇၸၢမ်ၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ငွၵ်းသွၵ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူမ်းသေႁေႉၵင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် တေဢမ်ႇၽူင်ႉပိဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းလူမ်း ႁိမ်းႁွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ
- ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈသႂ်ႇၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း မိူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈပႆ တၢင်းၼွၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိူဝ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ
- ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်းၼႆႉ တေႁေႉၵင်ႈပၼ် တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် တေဢမ်ႇၶဝ်ႈမႃးထိုင် သူပ်းႁဝ်း ၶူႈၼင်ႁဝ်း
- ႁဝ်းတေၸၢင်ႊၸႂ်ႉ ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ဢၼ်ဢဝ်ၽႅၼ်ႇယူဝ်းယူဝ်း ႄလႈ ၶူဝ်းၶွင် တၢင်ႇမဵဝ်း ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း
- ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်းၼႆႉ တေလႆႈမီး သၢမ်ၸၼ်ႉ ၸင်ႇတေႁေႉၵင်ႈလႆႈ ထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း-
- ၸၼ်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ တေႁေႉလႆႈ တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၽႅဝ်မႃးထိုင် သူပ်းႁဝ်း ၶူႈၼင်ႁဝ်း
- ၸၼ်ႉၽၢႆႇၼႂ်းတႄႉ တေႁေႉလႆႈ တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် ဢၼ်တေလုၵ်ႉၼႂ်းသူပ်းႁဝ်း ၶူင်ႈၼင်ႁဝ်း ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းလူမ်း
- ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇမီး ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ဢၼ်မီးသၢမ်ၸၼ်ႉ ၸင်ႇတေထိုင်တီႈ
- ဢၼ်ႁဵတ်းလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း သွင်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ထွင်းဢွၼ်ႇသေ ဢဝ်ၸေႈၸဵတ်ႉ ၸႂ်ႉပွၵ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇလႆႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ
- ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း မီးၸၼ်ႉလဵဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈသင်၊ တွမ်ႇၼမ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊၸပ်းဝႆႉ တီႈၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႊၸိုမ်းၶဝ်ႈမႃးထိုင် တၢင်းၼႂ်းလႄႈ မႅင်းၸၢင်ႊၸပ်းယူႇယဝ်ႉ
- ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်းၼႆႉ တေလႆႈမီး သၢမ်ၸၼ်ႉ ၸင်ႇတေႁေႉၵင်ႈလႆႈ ထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း-
- ႁဝ်းတေၸၢင်ႊၸႂ်ႉ ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ဢၼ်ဢဝ်ၽႅၼ်ႇယူဝ်းယူဝ်း ႄလႈ ၶူဝ်းၶွင် တၢင်ႇမဵဝ်း ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း
- ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်းၼႆႉ တေႁေႉၵင်ႈပၼ် တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် တေဢမ်ႇၶဝ်ႈမႃးထိုင် သူပ်းႁဝ်း ၶူႈၼင်ႁဝ်း
- မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈၼႆႉ ယူႇဝႆႉ ၼႂ်းတွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇသေ ပိဝ်ယူႇဝႆႉၼႂ်းလူမ်း ႁိုင် 30 မီႉၼိတ်ႉ တေႃႇထိုင် 3 ၸူဝ်ႈမူင်း
- မိူၼ်ၵၼ်တင်း တဝ်ႈသိတ်းၼႂ်းလူမ်း (ၸိူင်ႉၼင်ႇ၊ တဝ်ႈသိတ်းႁႂ်ႈလူမ်းသႅၼ်ႈသႂ်၊ ၼမ်ႉႁွမ်၊ ယႃႈသိတ်းယုင်း)၊ တွမ်ႇၼမ်ႉဢွၼ်ႇၽွင်ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် တေပိဝ်ယူႇဝႆႉ ၼႂ်းလူမ်းသေ တေႃႉဢဝ် မႅင်းၵူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈ ပိဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းလူမ်းယူႇယဝ်ႉ
- ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်သႂ်ႇၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ
- တွမ်ႇၼမ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တူၵ်းၵႂႃႇၼိူဝ်ပိုၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်ၶူဝ်းၶွင်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်ပဵင်းဝႆႉၼၼ်ႉ
- ပေႃႈဝႃႈ မီးယူၼႂ်းႁွင်ႈတင်း ၵူၼ်းတၢင်ၵေႃႉၸိုင် တေလႆႈသႂ်ႇၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ၵူႊၶၢဝ်းယၢမ်း
- ယႃႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼမ်ၼမ် မီးၼႂ်းႁွင်ႈဢၼ်လဵဝ်သေ တေလႆႈယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ်ဝႆႉ
- တေလႆႈမီး လူမ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီ တႃႇတေႁေႉပၼ် တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းတေဢွၵ်ႇမႃႈမိူဝ်ႈဢႆ၊ မိူဝ်ႈၶီႈၸၢမ် သေ ၽႄႈၸွတ်ႇၵႂႃႇၸွမ်းလူမ်း
ၵူၼ်းၼႆႉ ၵႆႉမီးတၢင်းယၢမ်ႈ ဢဝ်မိုဝ်း ယိပ်းၵမ်တိူဝ်ႉ ၶူႈၼင် ႄလႈ သူပ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း မိူဝ်ႈၶႆႈမိူဝ်ႈၼၢဝ်။ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းမီး မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈၼႆၸိုင် တွမ်ႇၼမ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းပႃး မႅင်းၼၼ်ႉ တေၸပ်းၵႂႃႇၼိူဝ် မိုဝ်းႁဝ်း။
- ၼႆႄလႈ မိုဝ်းဢၼ်ၸပ်းမႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ မႅင်းၽႄႈလူင်ၵႂႃႇ ၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ
- သင်ႁဝ်းတိူဝ်ႉမိုဝ်း၊ တိူဝ်ႉၶူင်ႈၼင်၊ သူပ်း ႄလႈ မၢၵ်ႇတႃႁဝ်း ၼႆၸိုင် မႅင်းၸၢင်ႊၸပ်း
- ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵွၼ်ႈသီ ႄလႈ ၼမ်ႉသေ ၵႆႉသုၵ်ႈသီမိုဝ်းလၢင်ႉမိုဝ်း၊ သုၵ်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တီႈဢေႇသုတ်း ႁႂ်ႈႁိုင် 20 သႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ
- သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၵွၼ်ႈသီ တင်း ၼမ်ႉၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼမ်ႉယႃႈလၢင်ႉမိုဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈဢယႅတ်ႈပျၢၼ်ႇႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ
- ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵွၼ်ႈသီ ႄလႈ ၼမ်ႉသေ ၵႆႉသုၵ်ႈသီမိုဝ်းလၢင်ႉမိုဝ်း၊ သုၵ်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တီႈဢေႇသုတ်း ႁႂ်ႈႁိုင် 20 သႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ
- သင်ႁဝ်းတိူဝ်ႉမိုဝ်း၊ တိူဝ်ႉၶူင်ႈၼင်၊ သူပ်း ႄလႈ မၢၵ်ႇတႃႁဝ်း ၼႆၸိုင် မႅင်းၸၢင်ႊၸပ်း
- သင်ဝႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းႁဝ်းတိူဝ်ႉၺႃး ၶူႈၼင် ဢမ်ႇၼၼ် သူပ်းယဝ်ႉ သမ်ႉၵႂႃႇယိပ်းၺႃး တီႈပိုတ်ႇၾၵ်းတူ ႄလႈ တၢင်ႇတီႈ ၼႆၸိုင် မႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႊၸပ်းဝႆႉ တီႈၼၼ်ႉ
- သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ မႃးယိပ်းၺႃး တီႈပိုတ်ႇၾၵ်းတူ လႄႈ တၢင်ႇတီႈ ၸိူဝ်းမီးမႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ တိူဝ်ႉယိပ်း ၶူင်ႈလင် သူပ်း မၢၵ်ႇတႃ ၼႆၸိုင် မႅင်းတေၸပ်း တီႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ
- မႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸီးၶဝ်ႈလႆႈ တီႈၽိဝ်ၼင်ႁဝ်း
- မႅင်းၼႆႉ ၶီးၸိုၼ်ႈမီးၸႂ်လႆႈ ႁိုင်လႆႈထိုင် သၢမ်ဝၼ်း ၼိူဝ်ၶူဝ်းၶွင်သေဢၼ်ဢၼ် ဢမ်ၼၼ် ႁိုင်သေၼၼ်ႉ တီႈဢၼ်ႉၵတ်းၼၼ်ႉ
- ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ၵွၼ်ႈသီ တင်း ၼမ်ႉသေ ၵႆႉသုၵ်ႈမိုဝ်း တီႈဢေႇသုတ်း ႁိုင် 20 သႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ
- သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၵွၼ်ႈသီ တင်း ၼမ်ႉၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼမ်ႉယႃႈလၢင်ႉမိုဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈဢယႅတ်ႈပျၢၼ်ႇႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ
- ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ၵွၼ်ႈသီ တင်း ၼမ်ႉသေ ၵႆႉသုၵ်ႈမိုဝ်း တီႈဢေႇသုတ်း ႁိုင် 20 သႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ
- လူဝ်ႇလႆႈၶႃႈမႅင်းပႅတ်ႈ တီႈပိုတ်ႇၾၵ်းတူ လႄႈ ၼႃႈပဵင်း တၢင်ႇဢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇ
- သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ မႃးယိပ်းၺႃး တီႈပိုတ်ႇၾၵ်းတူ လႄႈ တၢင်ႇတီႈ ၸိူဝ်းမီးမႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ တိူဝ်ႉယိပ်း ၶူင်ႈလင် သူပ်း မၢၵ်ႇတႃ ၼႆၸိုင် မႅင်းတေၸပ်း တီႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ
ၼင်ႇလၢတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ သင်ႁဝ်း ဢႆ ၶီႇၸၢမ် ၼႆၸိုင် တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းပႃးဝႆႉ မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈၼၼ်ႉ တေပိဝ်ၵႂႃႇယူႇဝႆႉ ၼႂ်းလူမ်း တီႈဢေႇသုတ်း 30 မီႉၼိတ်ႉ တေႃႇထိုင် 3 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- တွမ်ႇၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေတူၵ်းမႃးထိုင် တီႈၼႃႈပဵင်း
- မႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႊယူႇလႆႈ ၼိူဝ်ၼႃႈပဵင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁိုင်ထိုင်သၢမ်ဝၼ်း
- သင်ဝႃႈ ႁဝ်းတိူဝ်ႉၺႃး ၼႃႈပဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ တိူဝ်ႉထႅင်ႈ ၶူႈၼင် သူပ်း မၢၵ်ႇတႃ ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် မႅင်းၸၢင်ႊၸပ်း တီႈႁဝ်းယဝ်ႉ
- ၼႆႄလႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ၵွၼ်ႈသီ တင်း ၼမ်ႉသေ ၵႆႉသုၵ်ႈမိုဝ်း တီႈဢေႇသုတ်း ႁိုင် 20 သႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ
- သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၵွၼ်ႈသီ တင်း ၼမ်ႉၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼမ်ႉယႃႈလၢင်ႉမိုဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈဢယႅတ်ႈပျၢၼ်ႇႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ
- ႁဝ်းတေလႆႈ ၶႃႈမႅင်းပႅတ်ႈ တီႈၼိူဝ်ၼႃႈပဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇ
ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈတွင်းမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ-
- တေလႆႈသႂ်ႇၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ၵူႊၶၢဝ်း မိူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈပႆ တၢင်းၼွၵ်ႈ
- တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵွၼ်ႈသီ ႄလႈ ၼမ်ႉသေ ၵႆႉသုၵ်ႈသီမိုဝ်းလၢင်ႉမိုဝ်း
- ပေႃးဝႃႈမီႈပိူင်ၾၢင်တၢင်းပဵၼ် ႁိုင် ယူႇၸမ်တင်းၵူၼ်း ၵူတ်ႇထတ်းႁူႉဝႃႈ ၸပ်းပဵၼ်ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19 ၸိုင် တေလႆႈၸႅၵ်ႇယူႇႁင်းၶေႃၶေႃ ယူၵေႃႉလဵဝ်
- ထုၵ်ႇလီ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႈဝိတ်း-19
- ယူႇၵေႃႉလဵဝ်၊ ၸႅၵ်ႇယူႇတီႈႁိူၼ်းႁင်းၵွႆးၶေႃၶေႃ၊ ၸႅၵ်ႇယူႇႁင်းၵွႆးၶေႃၶေႃ တီႈပိူၼ်ႈၶပ်ႉၶိုင်ဝႆႉပၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်း ဢၼ်ၵႅတ်ႇၶေႁေႉၵင်ႈလႆႈ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ဢၼ်တေၽႄႈတိူၼ်းၸွတ်ႇၸႅတ်ႇမႃးၼၼ်ႉ
- ပေႃးႁဝ်းယူႇၵေႃႉလဵဝ်ၶေႃၶေႃ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၼႆၸိုင် တိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇမႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈ တေၽႄႈၸွတ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢေႇၵႂႃႇတေႉတေႉယဝ်ႉ
- ယူႇၵေႃႉလဵဝ်၊ ၸႅၵ်ႇယူႇႁင်းၵွႆးၶေႃၶေႃ၊ ယူႇႁၢင်ႇၵႆယၢၼ်ၵူၼ်းၼမ်၊ ၼင်ႇၵႃႊပဵၼ်လႆႈ ယူႇတီႈႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ်လႆႈ ႁႂ်ႈတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇမႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈ တေၽႄႈၸပ်း ၵူၼ်းၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢေႇၵႂႃႇတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ
- မႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးတီႈၵႂႃႇလႂ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ!
- မိူဝ်ႈမႅင်းၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ ဝၢႆးရႅတ်ႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇၸပ်း ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ယဝ်ႉ ၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႊၵုမ်းၵမ်လႆႈ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ၊ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း တေႁၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
တႃႇတွင်းၼႆႉၸမ်း- ႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်တေႃႇသူႈ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႈ-19 ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းတေႃႇသူႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးမႅင်း ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႈ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
သိုၵ်း TNLA ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း (10) ၵေႃႉ ဢၼ်ယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်လႅင် ဢိူင်ႇပၢင်လႅင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 1 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 11 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်း TNLA ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းမိူင်းဝၢၼ်ႈပၢင်လႅင် ၸၢႆး 6 ၵေႃႉ ယိင်း 4 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 10 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသင်လႄႈ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်း ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လႆႈႁပ်ႉႁူႉသၢႆမၢႆတႅတ်ႈတေႃးၼၼ်ႉ သိုၵ်း TNLA တီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်လႅင် 1) ၸၢႆးပီး 2) ၸၢႆးဢွင်ႇမိၼ်ႉ 3) ၸၢႆးၼေႇထုၼ်း 4) ၼၢႆးမႄႈၼူၼ်း 5) ၼၢႆးၸိင်ႇဢေး လႄႈ 6) ၸၢႆးမၢဝ်း (ၸႃႇတိဝၢၼ်ႈၵဵင်ၵၢႆႇ) လႄႈ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် 4 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်လႂ်လၢႆလၢႆၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းထီႉ 10 September 2021 ၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ဢဝ်ၸိူၵ်ႈ မတ်ႉမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းပေႈလင် ဢဝ်ထူင်ၽိူၵ်ႇသုပ်းႁူဝ် ႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ၽင်လိၼ်ပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ႁႅမ်တၢႆၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉသင် ယူႇတီႈလႂ် ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသင်လႄႈ ထုၵ်ႇၺႃးၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ႁႅမ်တၢႆ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ
"မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ"ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိူင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီႊ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ There is no authorised version of the national anthem as the words are a matter of tradition; only the first verse is usually sung.[1] No law was passed making "God Save the Queen" the official anthem. In the English tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the national anthem. "God Save the Queen" also serves as the Royal anthem for certain Commonwealth realms. The words Queen, she, her, used at present (in the reign of Elizabeth II), are replaced by King, he, him, his when the monarch is male.
- ↑ "This category could include Polish responses from the country specific question for Scotland which would have been outputted to ‘Other White’ and then included under ‘White’ for UK ‘White Africans’ may also have been recorded under ‘Other White’ and then included under ‘White’ for UK."
- ↑ Some of the devolved countries, Crown dependencies and British Overseas Territories issue their own sterling banknotes or currencies, or use another nation's currency. See List of British currencies for more information
- ↑ Also in observed by the Crown dependencies, and in the two British Overseas Territories of Gibraltar and Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha (though in the latter, without daylight saving time). For further information see Time in the United Kingdom#British territories
- ↑ Except two overseas territories: Gibraltar and the British Indian Ocean Territory.
- ↑ Excludes most overseas territories
- ↑ The .gb domain is also reserved for the UK, but has been little used.
- ↑ National Anthem (15 January 2016). Retrieved on 4 June 2016။
- ↑ World Population Prospects - Population Division - United Nations.
- ↑ 2011 UK censuses. Office for National Statistics. Retrieved on 17 December 2012။
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 World Economic Outlook Database, October 2019. International Monetary Fund. Retrieved on 30 October 2019။
- ↑ Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey. Eurostat.
- ↑ Human Development Report 2019. United Nations Development Programme (2019). Retrieved on 9 December 2019။


text:
ၼတ်ႉတလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၼတ်ႉတလိၼ်း (မၢၼ်ႈ: နတ်တလင်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nattalin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၼတ်ႉတလိၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 56.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၼမ်း ၼႂ်းပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ (ANP) ထုၵ်ႇၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထွၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းသေဢမ်ႇၵႃး ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းထႅင်ႈ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 May 2020 လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ယွၼ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းလူႉလႅဝ်သေ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၼမ်း ၼႂ်းပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ (ANP) ထုၵ်ႇၺႃးတၢင်းၽိတ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉ (20) ပီႊ ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ လွင်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း သေဢမ်ႇၵႃး ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းထႅင်ႈ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ၶႄႉၶဵင်ႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢူးၽေႇတၢၼ်း ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမေႇပူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ (ANP) လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ သဵင်ႈၸႂ်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းသၽႃးသေ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၶဵင်ႈၶႅင် ဢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼမ်မႃးထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးသီႇႁႃႉၵျေႃႇ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း တွၵ်ႇတႃႇဢေးမွင်ႇ ပေႃးၼႆၸိုင် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ တႃႇတေၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်းၼႃႈ လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း လႆႈယဝ်ႉ၊ လွင်ႈဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈတွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇၼႆႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 လိူၼ် April ပီႊ 2017 ၼၼ်ႉ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဢမ်း မိူင်းရၶႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈလိူၼ် January ပီႊ 2018 ပၢင်ပွႆးတၢၼ်ႈၶႆႈ မၢႆတွင်းလွင်ႈ ဢႃႇၼႃႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ တၢၼ်ႈၶႆႈၵႂႃႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ဝႃႈၼႆ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီး လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၸိုင်ႈမိူင်းလူႉလႅဝ် ၼႆသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 March 2019 လုမ်းတြႃးၸႄႈတွၼ်ႈၸဵတ်ႉတူၺ်ႇ တႅပ်းတပ်းပၼ်တၢမ်ႇ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ တူၵ်းၶွၵ်ႈ (20) ပီႊ ၼႆယဝ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၽွင်းပီႊမႂ်ႇသၢင်းၵျၼ်ႇ (ပီႊမႂ်ႇမၢၼ်ႈ) ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ တႃႇ (24,896) ၵေႃႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၶွၵ်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်မႃးတူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉယူႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ် တႃႇ (87) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ (24,983) ၵေႃႉ သေတႃႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၺႃးတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈ (40) ပီႊလူင်းတႂ်ႈ တေလူတ်းယွမ်းပၼ် ၼႂ်းတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ တႃႇ (4) ပုၼ်ႈ (1) ပုၼ် ၼႆလႄႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢေးမွင်ႇ ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈ တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈ (20) ပီႊသေ ၶိုၼ်းလႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ တႃႇ (15) ပီႊၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – RFA


text:
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈမၢၼ်ႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ ၸွမ်းတီႈၼႂ်းပွၵ်ႉ ဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၼႆႉ ၽႂ်လႂ်တေဢမ်ႇလႆႈၸုတ်ႇ ယၢမ်း/မူၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၊ ၼူၾႆး ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တူၵ်းၸႂ် တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 02 October 2019 ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလူၺ်ႈ ၶေႃႈပူင်မၢႆ (2’2019) သေ တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၽွင်းၸမ်ထိုင် ဢွၵ်ႇဝႃႈ / ၽွင်းဢွၵ်ႇဝႃႇ / လင်ဢွၵ်ႇဝႃႇ ၼႆႉ ၽႂ်လႂ်တေဢမ်ႇလႆႈၸုတ်ႇ ယၢမ်း/မူၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၊ ၼူၾႆး ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တူၵ်းၸႂ် တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ လႄႈ ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းပွၵ်ႉ/ဝၢၼ်ႈ လူႉၵွႆ ဢိၵ်ႇတင်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးပၼ်ႁႃ ၼၼ်ႉယူႇ ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၽူႈလႂ်ၽႂ်လႂ် တေဢမ်ႇလႆႈၸုတ်ႇ လႄႈ ၶၢႆယၢမ်း/မူၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၊ ၼူၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၽႂ်လႂ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼႆၸိုင် တေဢဝ်တင်းၽိတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းပွၵ်ႉ ဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ပေႃးတေလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်း လွင်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈမၢၼ်ႈ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈဝႆႉပႃး တီႈၽူႈၵွၼ်း ပွၵ်ႉ ဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သုမ်ႇပရႃႇပုမ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသုမ်ႇပရႃႇပုမ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Sumprabum) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄး ပၢႆႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း လႄႈ မႄႈၼမ်ႉမလိၶ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ် မွၵ်ႈ ၈၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်သၼ်လွႆ ဢၼ်လႆႈၸႂ် လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၵမ်းၵမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢူၼ်မေႃလႄႈ လႆႈဝႆႉတပ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၽႄ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လႆႈဢဝ်ၶုၼ်ၽွင်းလႅၼ်လိၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈဢုပ်ႉပိူင်မႃးသေ ပဵၼ်ဝဵင်းသိုၵ်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵတ်းႁႅင်းသေ မီးပႃႇထိူၼ်ႇလူင်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်တၢင်းၼၢဝ်ၼမ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေတပ်ႉသိုၵ်းယဝ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင်ၶဝ်ၵူၺ်း ယူႇသဝ်းတီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ။[2]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သုမ်ႇပရႃႇပုမ်ႇ ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၶၢင်ဝႃႈ သုမ်ႇပရႃႇ = ၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈယိူဝ်ႈယၢဝ်း၊ ပုမ်ႇ = လွႆ ၼႆလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ လွႆဢၼ်မီး တူၼ်ႈယိူဝ်ႈယၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။[3] မိူဝ်ႈပႆႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် သုမ်ႇပရႃႇပုမ်ႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် မရူႇ (လေႃႇဝေႃႇ)၊ ရဝၢၼ်ႇ လႄႈ တႆးၶမ်းတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇသဝ်းမႃးသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် တူဝႃသလၢၼ်ဝႃ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ဢဝ်ပိူင်ၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ်ၽႂ်မၼ်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 1905 ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးသေ 1913 လႆႈမႃးပၵ်းထင်ယူႇသဝ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈလၸ လႄႈ ဝၢၼ်ႈဝႃၸတ်ႉၶူးၼႆႉ တင်ႈဝၢၼ်ႈယူႇမႃးတီႈၼိူဝ် ၸိၵ်းလွႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈတၢမ်ႇလူမ်းလႄႈ ပီ 1962 ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉလူင်းမႃး တီႈတႅမ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈယၢမ်းလဵဝ်သေ ပၵ်းထင်ယူႇသဝ်းမႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၀.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(၄)
- ↑ ဒေါ်ခင်သိန်း(မြန်မာစာပါမောက္ခ) မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်. ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အမည်များ လေ့လာချက်.


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ EU ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထႅင်ႈ 10 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ Myanmar Economic Holdings Ltd (MEHL) လႄႈ Myanmar Economic Corporation (MEC) ဢၼ်ပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 10 ၵေႃႉ ဢၼ်ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ EU ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မၢၼ်းၺဵင်းမွင်ႇ၊ တဵင်းၺုၼ်ႉ၊ ၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ဢေးၼူႉၸိင်ႇ၊ Jeng Phang ၼေႃႇထွင်ႇ၊ မွင်းႁႃႇ၊ လုင်းၸၢႆးလူင်းသႅင်၊ ၸေႃးတၼ်ႇၼီႇယႄႇ၊ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ပၺႃးဢွင်ႇမူဝ်း လႄႈ ၶျိတ်ႉၼၢႆႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇပၼီႇ 2 ဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယႃႉလူႉ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း လူၺ်ႈလၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ သေဢမ်ႇၵႃး ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ EU ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီးၵႂႃႇ 35 ၵေႃႉယဝ်ႉသေ ယူႇတီႈ EU လႆႈႁုပ်ႈယိုတ်းပႅတ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းၸိူဝ်းၶဝ် လႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈပႃး လွင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ EU ၊ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၶွမ်ႇပၼီႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ ပေႃးတေဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထႅင်ႈ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းတေႃႈလဵဝ်ယဝ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ EU ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေသိုပ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵႃႉၶၢႆ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈယိပ်း ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ၶိူင်ႈၵုမ်းထိင်း တႃႇပႂ်ႉတူၺ်းလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ၊ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်း ႁႄႉႁၢမ်ႈပႃး လွင်ႈတေဢမ်ႇၽိုၵ်းသိုၵ်းၸွမ်းၵၼ် တင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း AAPP ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၼ်းဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 19 April 2021 ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မီးထိုင် 738 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းသမ်ႉ မီးထိုင် 4,285 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶျႄႇရီႇထႅတ်ႉ ၽူႈၵႅမ်တူဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၺႃးတီႉ
ၶျႄႇရီႇထႅတ်ႉ လႄႈ ပျေႉၽဵဝ်းၼၢႆႇ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21/9/2021 သေထုၵ်ႇဢဝ်လိူင်ႈလူၺ်ႈမၢႆမီႈ 505။ ဝၢႆးလင်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၺႃးတီႉယဝ်ႉလႆႈ 8 လိူၼ် ၽူႈၵႅမ်တူဝ်မၼ်းတင်းသွင်ၵေႃႉ ၸင်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးတီႉ...
တႆးႁွတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း ၵၢင်ၸႂ် တႃႇၵႄႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်မိူင်းတႆးပဵၼ်ယူႇ
တႆးႁွတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် သိုၵ်း RCSS , SSPP လႄႈ ပႃႇတီႇ SNLD, SNDP ...
ၽဵတ်ႇႁၢႆႉလူင်လွၵ်ႇ လပ်ႉလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 7 - 8 လိူၼ်ၼႆႉ လွင်ႈယူႇ လွင်ႈၵိၼ် လွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈပၢႆ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶၼ်ငိုၼ်း ၶၼ်ၶမ်း ပဵၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈမူတ်း။...
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵၢၼ်မိူင်း ပဵၼ်ယွၼ်ႉမီးလၢႆမူႇလၢႆၵိူင်း ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵၼ်လႆႈ
ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးၼပ့်သၢင်ႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် မီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵႃႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် မီးလွင်ႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပေႃးမႃးၸင်ႈၵၼ်တူၺ်းၵေႃႈ လွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇပေႃးမီးသေ လွင်ႈယွမ်းလူင်း...
တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်းတွၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းတီႈပၢင်ၵုမ် UN ဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆ 1000 ပၢႆ
Tom Andrews ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လၢႆးငၢၼ်းတီႈပၢင်ၵုမ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 8000 ပၢႆ၊ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 1000 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ...
ၶၼ်ငိုၼ်းတေႃႊလႃႊပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင် ၶၼ်ၶမ်း ႞ ၵျၢပ်ႈထိုင် 19 သႅၼ်ပျႃး
ၶၢဝ်းတၢင်း7 လိူၼ်ပၢႆ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃး ၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 24/9/2021 ၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶၼ်ငိုၼ်းတေႃႊလႃႊလႄႈ ၶၼ်ၶမ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းသုတ်း ၼႂ်းပိုၼ်း။ ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းတေႃႊလႃႊၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၼႆႉ 1 တေႃႊလႃႊ ထိုင်...
ၶၢဝ်ႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၶျၢင်း ၵူၼ်းမိူင်းပၢႆႈၸူးလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၵြႃး 24/9/2021ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းဝဵင်းထၢၼ်ႊတလၢၼ်ႊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၾႆးမႆႈႁိူၼ်းၵူၼ်း 20လင်၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 10000 ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵႂႃႇယူႇသဝ်းတီႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယႃႊ။ သိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း CAN/ CDF ပိုတ်းယိုဝ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်း ထၢၼ်ႊတလၢၼ်ႊ...
ဝဵင်းပၢင်လူင် တႄႇၵူတ်ႇထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ
ႁွင်ႈၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် လူင်းၵူတ်ႇထတ်း သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်း မိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21/9/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 9...
ၶွမ်ႊမတီႊၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈမိူင်းၵိုင် မႆႈၸႂ် ၵူဝ် ၶူဝ်ႊဝိတ့် လၢမ်းၸပ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်မီးထိုင် 2 ႁဵင်ပၢႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၵၢင်းယၢၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလႄႈ ၶွမ်ႊမတီႊ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မႆႈၸႂ် ၵူဝ်တၢင်းပဵၼ် ၽႄႈလၢမ်းတိတ်းၸပ်း ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။ သိုၵ်း RCSS တင်း...
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မဢလ ဝႃႈ ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၵ်ႈမီး ပဵၼ်တႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵွၺ်း
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မဢလ လၢတ်ႈတီႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမသျိၼ်ႊလွင်ႈၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/9/2021 ဝႃႈ - ယူတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းလႄႈတိူင်း တၵ်းတေလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဢၼ်တမ်းဝၢင်းပၼ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵွၺ်း။ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၼ်မိူင်းသေတႃႉ တမ်းဝၢင်းၸႂ်မႃႇၼ...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၵ်းပၵ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ 3 ပႃး တီးဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈပူၵ်းပၵ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ဢၼေႃႇယထႃႇ၊ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ လႄႈ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး 3 ပႃး ဝႆႉတီႈၵွင်းလွႆ တၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ လၢဝ်ႇၵၢႆး လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ။ ပူၼ်ႉမႃး 2-3...
ၸၢႆးသႅင်တိပ်ႉလူင် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ NLD မိူင်းတႆး ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢဝ်လိူင်ႈလူၺ်ႈမၢႆမီႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ
လုင်းၸၢႆးသႅင်တိပ်ႉလူင် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းထၢတ်ႈလႄႈၾႆးၾႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢဝ်လိူင်ႈလူၺ်ႈမၢႆမီႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ 52(ၵ) ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20/9/2021 ဝႃႈ လုင်းၸၢႆးသႅင်တိပ်ႉလူင် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵၢင် NUG လႄႈ...
သိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းပၢႆႈတၢင်းၽိတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၽႂ်တိတ်းတေႃႇယွမ်းၼွမ်းမႃးၶိုၼ်း တေပူတ်းပွႆႇပၼ်တၢင်းၽိတ်း
ၸုမ်းသိုၵ်း မဢလ ယိုတ်းမိူင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉ 5 ႁဵင်ပၢႆလႄႈ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈလွင်ႈဢဝ်လိူင်ႈတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း 700 ပၢႆယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 22/9/2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မဢလ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈလုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇဝႃႉ WNP မိူင်းတူၼ် မၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ CRPH
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း Dr.M Zaw Latt (သမ်ႊမႃးၵူတ်ႉသ်) ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းပႃႇတီႇ WNP ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်းမၢႆ 2 ၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈလူၺ်ႈတၢင်းၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ...
တူဝ်တႅၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တေၵႂႃႇမီးတီႈ UN တေပဵၼ်ၽႂ် တေမီးၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းၸႃႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်
ၼႂ်းၸူဝ်ႈၸႃႈၼႆ့ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမီးမိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸႂ် ႁၵ့်ပႅင်းၶႂ်ႈလႆႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊ သီႊၼၼ့် ဢွၼ်သူၼ်ၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈတူဝ်တႅၼ်း ၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵႂႃႇမီးတီႈ UN ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃ့ၼၼ့် တေပဵၼ်ၽူႈလႂ်ၽႂ်၊ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၾၢႆႇ...


text:
တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မန္တလေးခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mandalay District) ၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၵႅၼ်ၵၢင် မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇမၼ်း မီး ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး မိူင်းတႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး မိူင်းတႆး သေ ၽၢႆတၢင်းတူၵ်းမၼ်း မီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီး 2115 လွၵ်းပၼ်မူၼ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇပိူင်ႇ မီး 300 ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းမၼ်း ၵႂၢင်ႈသေ လဵမ်ၵႂႃႇၸူး ၽၢႆႇတၢင်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈ တႃႇ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းၼိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃႈၸေးၼႃႇ။ မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်လၢမ်းဝႆႉ မီးၵႂႃႇ 477,100 ၵေႃႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊ ဝဵင်းမတယႃႇ၊ ဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉငႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပျီႇၵျီးတၶုၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢမရပူႇရ
- ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸွမ်းၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈလိူဝ်သေ ပွတ်းႁွင်ႇသေ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ႈပဵင်း။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼႆႉ မီး 700 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ၶႆႈဝႃႈ မီး သၢမ်ပုၼ်ႈ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း တႄႇဢဝ်ပွတ်းဢွၵ်ႇၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် တေႃႇပေႃးထိုင် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးလွႆ ၸိူဝ်းတၢင်းသုင်မီး 4000 ထတ်း ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ပွတ်းၼၼ်ႉၼႆ တူၼ်ႈမႆႈ ဢွၵ်ႇၼႃဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းတႄႉ ယွၼ်ႉၾူၼ်ဢမ်ႇပေႃးမႃးမၢၼ်ႇလႄႈ လႆႈႁဵတ်း ႁွင်ႈၶုတ်းသေ လႆႈဢဝ်ၼမ်ႉတီႈ ၼွင်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် မတယႃႇၼၼ်ႉ မီး လွႆမွင်းတေႃးသေ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ မီး 3638 ထတ်းသေ ၽၢႆတၢင်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်လွႆ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ပၢင်ႇဢူးၼၼ်ႉ သုင်ၸမ်မွၵ်ႈ 4000 ထတ်း 5000 ထတ်းယဝ်ႉ။ လွႆၸိူဝ်းမီးၸိုဝ်ႈလင်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ်လွႆႁိၼ်ၶၢဝ် ဢၼ်မီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် မတယႃႇ တၢင်းသုင်မီး 1000 ထတ်းပၢႆ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ လွႆသူၺ်ႇတွင်ႇဢူး၊ လွႆမၢၼ်းတလေး၊ လွႆယၢၼ်ႇၵိၼ်း တၢင်းသုင် 700 ထတ်းပၢႆ ဢၼ်မီးတီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆလတ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၸိုဝ်းပဵၼ် ၵဵင်ႇမၼ်း မျိတ်ႉငႄႇ၊ ၶျွင်းမၵျီး မတယႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ လႆႈလူင်းၵႂႃႇၸွမ်း သၢပ်ႇလႅၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸူး ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်းမီးမွၵ်ႈ 75 လၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်း ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်လိၼ်ၼုမ်ႇသေ ၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမၼ်း ၼမ်ႉတူႈ (မႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ) ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်မိူင်းတႆး လႆလူင်းမႃးသေ မႃးၶဝ်ၸူးတီႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉမတယႃႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶျွင်းမၵျီး (တီႈမိူင်းတႆးႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉပႄ) ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ မိူင်းတႆး တႄႇငဝ်ႈသေလႆလူင်းမႃးသေ မႃးလႆၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၽၢႆႇၼိူဝ် တႃႈလိူဝ်ႇ တၢင်းၵႆ 25 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် (ဢေႇယႃႇဝတီႇ) လႄႈ ၸၵႃးပိၼ်ႇ မွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼႆႉ ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃး လႆႈၶုတ်းႁွင်ႈသေ ဢဝ်ၼမ်ႉတီႈႁွင်ႈလူင်ၼႆႉယူႇ။ ႁွင်ႈၶုတ်း ၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇလွင်း၊ ႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇတၶျွင်း၊ ႁွင်ႈၶုတ်းတိင်းၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁွင်ႈၶုတ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မင်းတုင်းပၽုၼ်ႈလႄႈ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်းမီး 30၊ 26၊ 13 လၵ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ် သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် မျိတ်ႉတဵင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈတိင်ႇၵၸႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃးၶၢဝ်းၾူၼ်မႃး တွၼ်ႈတႃႇႁွမ်ၼမ်ႉဝႆႉၼႆ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼွင် ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ 21 လၵ်းၼၼ်ႉမီးၼွင်ၼၼ်ႇတႃႇ လႄႈ တီႈႁိမ်း ဢမရပူႇရ ၼႆႉ မီး ၼွင်တွင်ႇတမၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉၶုတ်းဝႆႉ ႁွင်ႈၶုတ်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်း ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ လႄႈ ၼွင်ၼၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် သွမ်ႈၶဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈၾႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မႆႈႁႅင်ႈႁွင်သေ ၾူၼ်ဢေႇယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇဢူးတႄႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၼ်ႇလွႆမိူင်းတႆးဝႆႉလႄႈ လူမ်းမႆႈယွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈလွႆၼႆႉ ၾူၼ်ႁၢမ်ႉၼမ်သေ တီႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၾူင် မီး 30 ၼိဝ်ႉ တေႃႇ 40 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ၼမ်ၸေးဝႆႉ။ ဢဝ်ႁွင်ႈၶုတ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ မတယႃႇသေဢွၵ်ႇ မၢၵ်ႇမူင်ႈ၊ မၢၵ်ႇၵဵင်၊ မၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈ၊ မၢၵ်ႇမူႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ႇဢူးသမ်ႉ မွၵ်ႇ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ၊ မုင်ႇလႃႇပၢၼ်း၊ မုင်ႇလႃႇထုၵ်ႈ၊ သတေႃႇပႄႇရီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်၊ လုၵ်ႉတီႈ ဢမရပူႇရသေဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းတေႃး၊ မွင်းတွင်း၊ ႁူၼ်ႈႁၢင်ႈတွင်း၊ ႁူၼ်ႈႁၢင်ႈၽြႃးၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ လွႆႁိၼ်ၶၢဝ် မတယႃႇသေ ဢွၵ်ႇႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးႁိၼ်ၶၢဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ၵူႈတီႈတီႈ ၼႆႉ ပေႃးၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼႆ လႆႈသင်ႇဢဝ်ၵႃႈတီႈ တႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈဢၼ် ၾိင်ႈငႄႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၸူႉတုမ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီဝႆႉ။ ၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉမႄႈၵဵဝ်သေ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးၶဝ် ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်းသေ၊ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉ။ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇၸူး ၼႂ်းမိူင်းၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႄႉယၢပ်ႇယဵၼ်းသင်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဝႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် တီႈဢၼ်ၶုၼ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၽုင်းယႂ်ႇမႃးလႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽြႃးၵွင်းမူးသေဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉ ႁိူၼ်းဝႃးဢၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈ ၽြႃးယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ် ဢၼေႃႇယထႃႇ တႄႇတင်ႈမႃး ၵႃႈတီႈ တွင်ႇပျူင်း၊ တီႈၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇၼၼ်ႉ ႁၢၼ်တေႃႇယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉတေလႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁၢမ်းဝႆႉ တႃႇသွင်လုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးယွၼ်းသူးလႆႈ ဢၼ် ၶုၼ်မင်းတုင်း တႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈမီး။
တီႈဢမရပူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးသူၺ်ႇၵျႅတ်ႉယႅတ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉတူႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈမွၼ်းလႃႊ တႄႇမႃးၼၼ်ႉသေ ပေႃးထိုင်လိူၼ်သီႇမႃး ႁဵတ်းပွႆးၽြႃးမႃးယူႇ ၵူႈပီယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းပွႆးမႃး ပႃးၸိူဝ်းယူႇၼႂ်း ၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ မႃးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉသေ မႃးၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် တီႈမိုဝ်း ၵူၼ်းဝႆႉၽြႃးသေ မၢင်းၸိူဝ်းပၢႆႁပ်ႉဢဝ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈတဵၵ်းၶမ်းပၼ်တီႈႁူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈသွမ်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇလူႇတီႈ ၽြႃးသူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ မူတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇၸီး ၵႃၵေႃႈဢမ်ႇၵိၼ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီးၼႂ်းၶႂင်ဝၢၼ်းၽြႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် မူတ်ႉလႄႈၵႃႈလမ်။
ၼႃႈလိၼ် တႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ၶုၼ်မင်းတုင်း မၵ်းမၼ်ႈမႃးပၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်သူၺ်ႇၵျူဝ်းတတ်ႉ မၢၼ်ႈ: ရွှေကြိုးသတ်နယ်မြေ ၼႆႉသေ ပေႃးၵႂႃႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼတ်ႉထဵပ်ႉတွင်ႇယူဝ်း မၢၼ်ႈ: နတ်ထိပ်တောင်ရိုး၊ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼမ်ႉတူႈ (မႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ)၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မႄႈၼမ်ႉမတယႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇတႃႈလိူဝ်ႇ (ၼႃႈလိၼ်ပတဵင်ႇၵျီး)၊ မတယႃႇ လႄႈ ပၢင်ႇဢူး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ [2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Myanmar Area Codes. Archived from the original on 2009-12-01။ Retrieved on 2018-10-27။
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)


text:
လွၵ်းလၢႆးၽႅမ်ႉ လၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ် ( japan) ၵျႃႇပၢၼ်ႇ 5 S ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈသူင်ယိပ်းၸႂ်ႉ (5S)မၼ်းမီး ၽွၼ်းလီတုႇေတၶူင်သင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇ
ၼၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်။ၽွၼ်းလီ(5S)ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းပွတ်းေသ
& ႁဝ်းေတႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း / ၽႅၼ်ၵၢၼ် ယဝ်ႉ ေပုးမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉၸိုင် လူဝ်မီး systemလွၵ်ႈလၢႆးမၼ်း တွၼ်ႈတုႇၶၢဝ်းယၢမ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းၸိုင် ဢဝ် sustain လွင်ဝႆႉ ထိင်းၵႂုႇေသ တီႈၽႅၼ်ၵၢၼ်သုင်သုင် ၼၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း5Sေသၶူင်သၢင်ႈၵႂုႇၸိုင် လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်
ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းယဝ်ႉလႆႈၼမ်ၼမ်၊ေတထိင်းပၼ်ယုႇႁႂ်ႈလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၼမ်၊မၼ်းေတထိင်းပၼ်
လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶၢဝ်းယၢဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉေတယိုၼ်းယၢဝ်းယူႇ။
1)Sort/Separate - ၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉပဵၼ်တွၼ်း
---------------------------------------------------
Use(ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ေတၸႂ်ႉသုင်းၵူႈၶၢဝ်း) Unused(ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉသုင်း) ၊ ၸေႈလုမ်း ၊ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵဵမ် ၸုႉၵုႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉ။ေပုးဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၊ လွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ၸုႇၵႂုႇေတမီးလွင်ႈၵိုတ်ႇၶိုၼ်ႈမုးၵွပ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ် ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈသင်ေသၸၢင်ႈပဵၼ်မုးလွင်ႈသုၵ်းသၵ်ႉမိူဝ်ႈယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပွတ်းပွတ်းၸၢင်ႈယိုၼ်းယၢဝ်း။ (2)Set in order - ၶဵပ်ႉဝႆႉသိမ်းဝႆႉႁႂ်ႈတဵတ်ႈၼဵတ်ႈ
---------------------------------------------------------
လွင်ႈၼုႈၵၢၼ်သင်ေသဢမ်ႇဝုႈ လုမ်းပွင်ၵၢၼ်ဢၼ်လႆေသဢမ်ႇဝုႈ တိုၼ်းမီးၶူဝ်းၶွင်ယိပ်းတိုူဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၼုႈၵၢၼ်ဢၼ်လႆဢၼ်ၼၼ်ႉ Label (တုႇေတသႂ်ႇၶိူင်ႈတိူဝ်းၶိူင်ႈမၢႆ)လႄႈ လွင်ႈဢၼ်ေတလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်တွၼ်ႈပဵၼ်တွၼ်ႈ Arrange(ၶပ်ႉမၢႆၸႅၼ်ႇဝႆႉ)ေသေပုးလူဝ်ေတဢဝ်ငၢႆႈ။
မိူဝ်ႈၽွင်းႁဝ်းႁဵတ်း Data Management ၼၼ်ႉမၼ်းေတဝႆးေသယဝ်ႉ ၊ ၶိုၼ်းႁုငၢႆႈ ၊ မိူဝ်ႈၺုႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢမ်ႇတၼ်း ၸႂ်ႉၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ Reference power မုးၸွႆႈထဵမ်ၼၼ်ႉ မၼ်းေတပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈေသ ၼုႈၵၢၼ်ဢမ်ႇတူၵ်းသုမ်း။
(3) Shine - သိမ်းဝႆႉႁႂ်ႈၸဵင်ႈလႅင်း
-------------------------------------
ၸေႈလုမ်း(A-4 paper) ဢၼ်လိူဝ်၊ၶူဝ်းၶွင်ယိပ်းတိုဝ်း၊ဢၼ်မီးၼႂ်းၼုႈၵၢၼ်ဢမ်ႇၼၼ်ၼႂ်းလုမ်းၼၼ်ႉ Cleaning(လိူမ်ႈလႆႇ)ယဝ်ႉ ဢဝ်သိမ်ႈႁႂ်ႈမီးSmarting (မီးၽၢင်ႁၢင်ႈ)ၸိုင် ပိူၼ်ႈမုးႁၼ်ႁွင်ႈလုမ်းႁဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်ယင်ႇလီပိူၼ်ႈ။လွင်ႈ ၽိူၼ် ၊ တင်ႇ ၊ ၶွမ်း ၊ ႁွင်ႈ ၵူၼ်းႁဵၼ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈလုမ်း မုတ်းသႂ်ယူႇၸိုင် မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉဝုႈ ပၵ်းပိူင် ႁဝ်းၶဵမ်ႉ ယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸုမ်းႁဝ်း ၼႆႉ မၼ်းၼဝႄုႈႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၸလိူဝ်ႈၸလုႈ၊ ႁဝ်းမီးလွင်ႈၶဵမ်ႉလႅပ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။။။။။။။။။။။။။။။
(4)Standard - ႁဵတ်းပိူင်တႅၵ်ႈတူဝ်ယင်ႇဝႆႉ
--------------------------------------------------
မုၵႉၸုမ်းလႆေသဢမ်ႇဝုႈ ၼုႈၵၢၼ်ဢၼ်လႆေသဢမ်ႇဝုႈ ၶဝ်းေတမီးပၵ်ႉပိူင် ထုၵ်ႇလီမီးၼၼ်ႉေသ တုႇေတၵၢၼ်ငၢၼ်းယဝ်ႉဝႆႉေသ ၶဵမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးGuiding(ၵူၼ်းၸီႉသဵၼ်ႈတၢင်း)။ပိူင်တဵၵ်ႈ-
ႁၼ်တီႈလႆဢဝ်တီႈၼၼ်ႈ ၊ ၶႆႈဝႆႉတီႈလႆဝႆႉေသဝၢႆးမုး
Re-placing (ၶိုၼ်းတမ်းဝၢင်းတီႈယူႇ)ၼႆၸိုင် ေတၶဵၼ်ႇတဵမ်ႈပၵ်းပိူင်ယပ်ႇယဝ်ႉ။ၸႂ်ႉ 5S ေသ ၵုမ်းထိင်းလွင်ႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵဵမ်ႁဝ်ၵႂုႇၸွမ်း Rule (ပိူင်တမ်းဝၢင်းဝႆႉ)ၼၼ်ႉ ၼုႈၵၢၼ်ေတၶိုၼ်ႈယူႇ။။။။။။။။။
(5)Sustain - ထိင်းသိမ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶၢဝ်းယၢဝ်း
----------------------------------------------------------
လပ်ႉလင်လွင်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈယၢပ်ႇၸွမ်းမုးလႄႈလူဝ် ထိင်းသိမ်းလွင်ႈၶိုၼ်းယႂ်ႇႁႂ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်း ၼၼ်ႉ Housekeeping(လႅၵ်ႈလၢႆႈ)ေသ ၊ ၼိုင်ႈဢၼ်ၵွႆၵေႃႈမႄးၼိုင်ႈဢၼ် Maintaining (ထိင်းသိမ်း) ယဝ်ႉ တီႈၼုႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ငိုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းေသမုတ်းၵႂုႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယွမ်းလူင်းၼမ်ၼမ်။ လွင်ႈဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉမၼ်းၸၢင်ႈၵဝ်ႇၵႂုႇယူႇ ပဵၼ်သၾုႇဝုႉေသတုႉ ၵူၼ်းယိပ်းတိုဝ်းလူဝ် လႄးမဵတ်ႈ ႁၵ်ႉပႅင်း ေသ ထိင်းသိမ်း ယဝ်ႉ ၵႆႉၵႆႉFollow-up (တူၺ်းထိုင်ပၼ်) ၸိုင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉဢမ်ႇယွမ်းေသေတသိုပ်ႇၽေမုးထႅင်ႈယူႇ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် မုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃႈၼမ် ၼုႈၵၢၼ်ၵေႃႈၼမ် တုႇေတႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၶုႈ ၼုႈၵၢၼ်ႁဝ်းၶုႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတုႇ Internal management (ၽႅၼ်ၵၢၼ်တၢင်းၼႂ်း) ႁဝ်း တုႇေတၸတ်းၵၢၼ်ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် 5Sၼႆႉ ေတပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထဵမ်ေသ ၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းပွတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းေတမီးၽွၼ်းလီၼမ်ၼမ်တုႇမုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၼုႈၵၢၼ်ႁဝ်းလႆႈယူႆၶုႈ။ဢဝ် 5Sၼႆႉေသ ၵေႃႇသင်ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵၢၼ်လုမ်းၸိုင် ေတတိူဝ်းတွၼ်းမုးၼမ်ယူႇၼႆႉၸွင်ႇလႆႈပိၼ်ႇတဵမ်ႈမုးၼေပီႈၼွင်ႉတႆးၶုႈဢေုႈ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢမ်ႇပဵင်းယုႇေပႁႂ်ႈဝုႈ ပဵၼ်ၶႅၼ်ႇၸိုင်ႉႁိူဝ်ႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းၶႅၼ်ႇၸိုင်ႉၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁူႉသင်ႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းႁူႉဢၼ်ၼၼ်ႉ ယုႇၸႂ်လဵၵ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး
ဢဝ်ႁႅင်းၸႂ်ဝုႈ I Can Do it.ေသ ႁႂ်ႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂုႇ
>>>>>You Can Do It <<<<<<<
Tai Management Tai Strategy
Post >>> ShanStateDefenceArmy


text:
ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈလူင် မိူင်းၼွင် ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးလူတူၺ်းၶႃႈ။
- ၸိုဝ်ႈ – ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈလူင်မိူင်းၼွင်။
- ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ – ၸၢႆးသႃႇဢွင်ႇ။
- ၸိုဝ်ႈဢူႈ – လုင်းမၢၼ်ႇၸီႇ။
- ၸိုဝ်ႈမႄႈ – ပႃႈမၢၼ်ႇၸီႇ။
- ပီႊၵိူတ်ႇ – ပီႊတႆး-1949 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ1855)၊ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ(4) ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း။
- တီႈၵိူတ်ႇ – ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၸူင်ယၢဝ်း၊ ဝဵင်းမိူင်းၼွင်၊၊
ဢယုလႆႈ (7) ၶူပ်ႇ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း) သူၺ်ႇပုတ်ႉထေႃး ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ ဝႃႇၼိုင်ႈ၊ ၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈ သေႃးၽိင်ႉၼ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇ ဝတ်ႉ(ၵျွင်း) ႁူဝ်ဢုင်၊ ဢိူင်ႇႁႃႈဝၢၼ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵေႇသီႇ(ဝၢၼ်ႈၸၢမ်)၊ မိူဝ်ႈဢယုသိပ်းဢဵတ်းၶူပ်ႇ၊ ယူႇတီႈ ၼႆႈပီႊၼိုင်ႈသေ ၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇထႅင်ႈတီႈဝတ်ႉ(ၵျွင်း)မိူင်းၼိမ် လႆႈႁူၵ်းပီႊ ၸင်ႇထႂၢၵ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်း ႁိူၼ်းမိူဝ်ႈဢယုလႆႈ (18)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼွင် ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း ႁွင်ႉမိူဝ်းယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသႃႇ ဝဵင်းမိူင်းၼွင်မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈ (19)ၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၾူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ ၸဝ်ႈၾႃႉဢမ်ႇႁၼ်ၸႂ်လႄႈ ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇမူိင်း မႃးတၢင်း လၢႆးၶႃႈ၊ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆတၢင်းသေ၊ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းယူၼ်း၊ မိူင်းထႆး၊ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးတၢင်းၵဵင်းတုင်၊မိူင်းလိူၼ်း၊ၽႅဝ်ႁွတ်ႈမႃးၶိုၼ်းမိူဝ်ႈပီႊတႆး-1982 ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ1888) ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1991 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ-1901)၊ ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းၵိုင် ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈပဵၼ်ၽွင်းမိူင်းလူင်(ဢမၢတ်ႈလူင်) ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1995 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ-1905)၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈ ဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းမႃးပၢင်းလႄႈ ၸွမ်းၶိုၼ်ႈမိူဝ်းယူႇ မိူင်းသႅၼ်ဝီလူင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1996 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ1906)၊ လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလႆႈမိူဝ်းသိုဝ်ႉဢဝ် ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈ တီႈတိူင်းတႃလိူဝ်ႇ(မၢၼ်းတလေး) သေမႃးတင်ႈဝႆႉတီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၼင်ႇၸႂ်လႄႈၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၵိုင် မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1996 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ1906)၊ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ ႁႃၶၢႆပပ်ႉလိၵ်ႈ တၢင်းၵွင်းႁိၼ်လမ်(ၵျွၵ်ႉမႄး) ယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1996 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ1906)၊ လိူၼ်(10)လွင်ႈ (4) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်၊ ၵၢင်ၼႂ် (9)မူင်း၊ ၽွင်းဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (51) ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးပုတ်း၊ ဢိူင်ႇၵွင်းႁိၼ်လမ်(ၵျွၵ်ႉမႄး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉသမ်ႉ မီးၽိုၼ်မၼ် (200)ပၢႆပၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင် ¶ ပပ်ႉၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး # “လုင်းၶုၼ်မႃႇႁႃႇတႅမ်ႈ”
(ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉမိူဝ်ႈ)12/October/2014


text:
ႁူင်းၵၢၼ်တီႈၼိုင်ႈ လၵ်ႉႁဵတ်းၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉသွႆ ဢၼ်ပွမ်မၼ်းသေ သူင်ႇဢွၵ်ႇၶၢႆ ၼႂ်းလၢႆလၢႆၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းထႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ပီႊပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းထႆး လၢႆလၢႆသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ယႃႈယႃ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵူတ်ႇထတ်း ႁူင်းၵၢၼ်တီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လမ်းလုၵ်ႈၵႃး ၸႄႈတွၼ်ႈပထုမ်းထႃးၼီးသေ ထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ႁူင်းၵၢၼ်လင်ၼႆႉ လၵ်ႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇသူင်ႇၶၢႆ ၽွင်ဝၢၼ် လႄႈ ၵွၼ်ႈသီ ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ ၼမ်ႉယႃလၢင်ႉဝၢၼ်ႇ ဢၼ်ပွမ်မၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ပီႊပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ႁူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းမီးဝႂ်ၶႂၢင်ႉ ပိုတ်ႇၶွမ်ႇပၼီႇဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉသေ တၢင်းၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇသမ်ႉ ပိုတ်ႇႁူင်းၵၢၼ်လၵ်ႉပွမ်ႁဵတ်း ၽွင်ဝၢၼ် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင် လိုဝ်းလင် ၶၢႆလီသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽွင်ဝၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ Ajinomoto ၼႆယဝ်ႉ။ ယူႇတီႈႁူင်းၵၢၼ်ၼႆႉသေ တေသူင်ႇဢွၵ်ႇၶၢႆ ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇလိူဝ်သေ ၶွင်တႄႉမၼ်းၼိုင်ႈၶိုင်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈၶၢႆပၼ် ၸွမ်းၵၢတ်ႇၼတ်း (ၵၢတ်ႇၸဵတ်းဝၼ်း) လၢၼ်ႉၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇယွႆႈယႅမ်း ၼႂ်းသၢမ်ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းထႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ လၵ်ႉပွမ်ႁဵတ်းၽွင်ဝၢၼ်ယဝ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ယင်းလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵွၼ်ႈသီဢၼ်ပွမ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ထႅင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵွၼ်ႈသီ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Papinyo Group Co. Ltd. ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵွၼ်ႈသီ BENNETT ၶၢႆလီသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉယႃလၢင်ႉဝၢၼ်ႇ Sunlight ၼႆႉၵေႃႈ ပွမ်ႁဵတ်းၶၢႆမိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁူႉ တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၽွင်ဝၢၼ်မဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ယိုတ်းဝႆႉလႆႈၼမ်ႉၼၵ်း 22 တၢၼ်ႇယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၵၢၼ်တႄႉ ဢမ်ႇလႆႈယူႇတီႈႁူင်းၵၢၼ် ၵူၺ်းယူႇတၢင်ႇတီႈသေ ႁႃဢေႃႇတႃႇလႆႈယဝ်ႉၵေႃႈ သင်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉ ဢၼ်ယူႇတီႈႁူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉသွႆ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလီမိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လႄႈ ယူႇတီႈၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်တႄႉမၼ်း ၸင်ႇလႆႈသိုပ်ႇၶႆႈ လမ်းၸွမ်းတူၺ်းဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ပွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈလႂ်မႃးၼႆသေ တေႃႇပေႃးႁႃႁၼ် တီႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ပွမ် ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ၶူဝ်းၶွင်ပွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽႄၶၢႆဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ပီႊပၢႆယဝ်ႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသိုဝ်ႉၵိၼ်ၺႃး၊ သိုဝ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၺႃး ၶူဝ်းၶွင်ပွမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ၼႄႉၼမ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းလၢၼ်ႉဢၼ်ဝႆႉဝၢင်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ပွမ်ၶဝ် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၶၢႆသူင်ႇပၼ်လႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ယႃႈယႃ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉပွမ်၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉသွႆဢၼ်ပွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းမီးၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉ တေႃႇတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းယူႇႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇႁူႉလႆႈ တိုၵ်ႉတေဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ (122) လွင်ႈႁၵ်းလင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇသေ ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈႁႂ်ႈတီႉၺွပ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မျႃႉဝတီႇ MWD ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ (122) လွင်ႈႁၵ်းလင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶွမ်ႇမတီႇ ၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်းသၽႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw – CRPH) မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈႁႂ်ႈတီႉၺွပ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉသေႃႇသူၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႃးတေၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် CDM သေ သၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈၼွၵ်ႈမိူင်းသေ လွင်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူပ်ႉထူပ်းတင်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ လၢတ်ႈႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပေႃးႁူႉထိုင်သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း ယူႇယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇမတီႇတူဝ်တႅၼ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (CRPH) ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉမိူၼ်ၵၼ်။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ CRPH ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထိုင် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈၸီႉသင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း UN ဢၼ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းၼမ်ယူႇ တႃႇၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
ၶရိတ်ႉသ်တိၼ်း သႃႇရႃႇၼႃႇ ပိူဝ်ႇၵိၼ်ႇၼႃႇ (Christine Schraner Burgener) ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း UN ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယူႇတီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်း Online မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 24 May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းၼမ်ယူႇ တွၼ်ႈတႃႇတေလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
Burgener လၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇၵဝ်ႈၶႃႈ ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း တေၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸူဝ်ႈၽွင်းၼႆႉၼႆၵူၺ်း ၵွပ်ႈၼၼ် ၵဝ်ႈၶႃႈတေဢမ်ႇၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈတႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်” ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးထိုင်မႃး မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 May 2021 Burgener မီးလွင်ႈတေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵႂႃႇတီႈမိူင်း ၵျုႇပၢၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇတေၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်တူၺ်း လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇ တင်း ၶႄႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်းယူႇၽၢႆႇလင် ပၼ်ႁႅင်းဢီးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ Burgener လၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်ႈတၼ်း တႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းၶႄႇ လႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ယွၼ်ႉၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇၸုမ်းၸၢတ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) တေဢၢၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁၢမ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 18 May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇၶၢႆႉဝၼ်းမၼ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇပႆႇမၵ်းမၼ်ႈလႆႈဝႃႈ တေပဵၼ်မၵ်းမၼ်ႈမိူဝ်ႈလႂ် လွင်ႈၼႆႉ Burgener လၢတ်ႈဝႃႈ “ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈ လႄႈ လွင်ႈၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ် ၼႂ်းၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းလူလွမ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (AAPP) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 25 May 2021 ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီး တၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 827 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း မီးၼမ်ထိုင် 5,421 ၵေႃႉ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင်) ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်မီး မီးၼမ်ထိုင် 125,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းမိူင်းဢိူင်ႇႁၢမ်းငၢႆး ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးသေ ၶိုၼ်းမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇတီႈၼႂ်းသူၼ်မၢၵ်ႇၸွၵ်း မၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉသေ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 October 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ယူႇဝႆႉတီႈ ၵျွင်းၵုင်းၸူင် ဢိူင်ႇႁၢမ်းငၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း မိူဝ်းဢွႆႇမူ မိူဝ်းတူၺ်းသတ်းလဵင်ႉဝူဝ်းၵႂၢႆး၊ တီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ၶႅမ် လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼေႃႇသႅင်၊ ၽွင်းပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈဢွင်ႈပၢႆႈၽေး ထိုင်ပွတ်းတၢင်း တီႈသူၼ်မၢၵ်ႇၸွၵ်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆၼၼ်ႉ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁၢင်ႈၵၢင်ဝႆႉ တႅၵ်ႇတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးသႅင်ႁၢၼ် ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မိူင်းၵိုင်လၢတ်ႈၼႄတီႈ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ − ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ 2 ၵေႃႉ၊ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် လုင်းသၢင်ႇၺၢၼ်ႇၼႆႉ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃး တီႈတိၼ်ႁေ ၶႂ်ႈၼႃႇႁႅင်းဝႆႉ၊ မိူဝ်ႈဝႃးၵၢင်ၼႂ် ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇဢဝ်ၵႃးၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ် မႃးသူင်ႇယူတ်းယႃတီႈ ႁူင်းယႃမိူင်းၵိုင်၊ တေႃႈလဵဝ်ၵေႃႈ လွတ်ႈၽေးလီယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵေႃႉဢၼ်ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုင်းသၢင်ႇၺၢၼ်ႇ ဢႃႇယု 50 ပီႊ ယူႇဝၢၼ်ႈၼေႃႇသႅင် ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃးတီႈတိၼ် မၢတ်ႇၸဵပ်းႁႅင်း လႄႈ လုင်းဢွင်ႇ ဢႃႇယု 52 ပီႊ ယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၶႅမ် ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃး ၸွမ်းတိၼ်လႄႈ တီႈၵွင်းလင် ဝႃႈၼႆ။
မၢၵ်ႇၽင်လိၼ် ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးၶဝ် ယဵပ်ႇၺႃးပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၸုမ်းလႂ်ႁၢင်ႈၵၢင်ဝႆႉ ၼႆၼၼ်ႉ ပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်း၊ လွင်ႈယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တီႈမိူင်းၵိုင် ပႆႇယၢမ်ႈမီးမႃးသေပွၵ်ႈလႄႈ ပွၵ်ႈၼႆႉလႆႈဝႃႈပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 06 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် ၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး၊ ဢိူင်ႇ ပၢင်ႇၵေႇတု၊ ဢိူင်ႇႁၢမ်းငၢႆး လၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ယူႇသဝ်းၸွမ်း ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွင်း ယူႇၸွမ်းႁူၺ်ႈႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်းၵေႃႈမီးတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လႆႈႁပ်ႉႁူႉၼၼ်ႉ တီႈပၢင်ႇၵေႇတု မီး 3,000 ပၢႆ၊ တီႈဢိူင်ႇႁၢမ်းငၢႆး မီး 1,000 ပၢႆ ၽႄၵၼ်ယူႇ 3 တီႈ ၵျွင်းၵုင်းၸူင် 900 ပၢႆ၊ ၵျွင်းလွႆၸၢၵ်ႈမွၵ်ႈ 300 ၊ ၵျွင်းၵွင်းမူးမွၵ်ႈ 100 ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး
ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈတႄႉမၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းမၢၵ်ႈမီးတင်းလၢႆ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး (Commonweath Australia) ၼႆသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵမ်ႇၽႃႇလုမ်ႈၾႃႉလူင်ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုၼ်ဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၵေႃႈၶဝ်ႈပႃး၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵုၼ်ငဝ်ႈလူင် တႅတ်ႉသမေးၼီးယႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်ဢိတ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းသမ်ႇမုတ်ႉတြႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ လႄႈ ပၸိၽိတ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸမ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ တီႇမေႃးဢွၵ်ႇလႄႈ မိူင်းပႃႇပူႇဢႃႇၼိဝ်းၵီႇၼီႇ။ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ မီးၵုၼ်ၶွၼ်ႈသေႃႇလမုၼ်ႇ၊ ဝၼ်ႇၼႃႇတုလႄႈ ၼိဝ်းၵႄႇလီႇတူဝ်းၼီးယႃး၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်း မီးဝႆႉ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလၢၼ်ႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မိူင်းလဵဝ် သမ်ႉဢဝ်ဝႆႉ ၵုၼ်လဵဝ် (တိူၵ်ႈလဵဝ်)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆႉယဝ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Australian Bureau of Statistics (27 June 2017). Australia. 2016 Census QuickStats. Retrieved on 27 June 2017။
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Australia. International Monetary Fund (15 October 2019). Retrieved on 30 March 2019။
- ↑ Inequality in Australia. University of New South Wales. Archived from the original on 22 March 2020။ Retrieved on 18 March 2020။
- ↑ Human Development Report 2019. United Nations Development Programme (2019). Retrieved on 9 December 2019။


text:
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈႁပ်ႉတင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 April 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁႃႈမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉတႆး ပီႈၼွင်ႉတႆး ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လၢႆလၢႆၸုမ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၸူႉတုမ်ငိုၼ်းတွင်း ၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၽႂ်မၼ်းသေ ဢဝ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းထႆး 21,500 (သွင်မိုၼ်ႇၼိုင်ႈႁဵင်ႁႃႈ ပၢၵ်ႇဝၢတ်ႇ)၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထီႉ 1 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သမ်ႉသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ်ထႅင်ႈ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်း 78,000 (ၸဵတ်းမိုၼ်ႇပႅတ်ႇႁဵင်) ဝၢတ်ႇ ႁူမ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းတင်းမူတ်း 99,500 ဝၢတ်ႇ (ၵဝ်ႈမိုၼ်ႇၵဝ်ႈႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇဝၢတ်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ၊ ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း RCSS/SSA ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်သေလႄႈ လႆႈႁဵတ်းဝႂ်ယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ်ပၼ် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 တႃႇႁဵတ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ၽွင်းယၢမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵႅတ်ႇၶႄဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယူႇယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈၶုၼ်ၵၢင် ဢိူင်ႇလွႆဢိၼ်းထၼူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၸွမ်တွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈပူင်ႇၺဵင်းၼွၵ်ႈ လႄႈ ဝၢၼ်ႈႁူင်ႉၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈရိမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈမႄႈဢေႃး လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးဝၢႆ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းလၢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၼွင်လွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလမ်းပုၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလမ်းပုၼ်း၊ ၸဝ်ႈၸၢင်းလၢဝ် လႄႈ သတ်ႉထႃး ဝတ်ႉမႄႈၶၸၢၼ်း ဝဵင်းမႄႈတႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၸုမ်းသင်ႇၶတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး ဢိၵ်ႇတင်း ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်မိူၼ်ၵၼ်။
ၸၢႆးၸွမ် ၽူႈၸတ်းလၢႆးၵၢၼ် “တူင်ႉတိုၼ်ႇၵၼ်တႃႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး” လၢတ်ႈတီႈတႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ − ၶႃႈႁဝ်းလႆႈဢွၵ်ႇတိုၵ်းသူၼ်း ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း တီႈၼႂ်း Facebook သေ မီးမႃးၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇတင်းၼမ် ၸိူဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်း တင်းဢူၺ်းၵေႃႉ ၸိုဝ်ႈၸၢႆးလၢဝ် လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸၢႆးၼုမ်ႇတႆး မိူင်းၵိုင် ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈၸူးၵၼ်သေ ႁပ်ႉဢဝ်ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ၶႃႈဢေႃႈ − လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 ၸုမ်းၼၢင်းလဝ်း ထုင်ႉမၢဝ်း မီးၸႂ်ႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ် တပ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ 701 RCSS/SSA သေ ဢဝ်ငိုၼ်းၶႄႇ 1,060 (ၼိုင်ႈႁဵင်ႁူၵ်းသိပ်း) ယွၼ်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵေႃႉသိုၵ်းလႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼႂ်းလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သင်ႇၶၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တီႈၸမ်တီႈၵႆ မီးၼမ်ႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ၸွႆႈထႅမ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း RCSS/SSA ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ထႅမ်ႁႅင်းမုင်ႈၸူး တၢင်းဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်းထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 16/9/2021 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆ့ တီႈၵၢင်းမၢၵ်ႇ ၼင် ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်။
ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ မိူင်းၵူဝ်းၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ့် ၶဝ်မႃးၵိုတ်းလိုဝ်းတီႈပၢင်ႇမၢၵ်ႇၼင် မိူဝ်ႈဝႃး ႁူဝ်ၶမ်ႈ ပဵၼ်ၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း၊ ၵႃးသိုၵ်း တင်းၼမ် ယဝ့်ၵေႃႈ ၵႃး Vego ၸိူဝ်းၼႆ့ထႅင်ႈ တၢင်ႇႁႅင်းသိုၵ်းမႃး။ ယဝ့်ၵေႃႈ မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆ့တီႈၼၼ်ႈ ၶိုၼ်းၼိုင်ႈသေ ၵိၼ်လဝ်ႈမဝ်း၊ ပွင်ႉလႃႇသဵင်ႁႅင်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၼပ့်ယမ်သင်ၶႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ့်”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း တၢင်းပၢင်ႇသၢႆး၊ ၵိဝ်ႇၵူၵ့် ၸိူဝ်းၼႆ့ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင့် MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်မႃး တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းတီႈ 3 လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼၼ့်သေ ႁၢၼ့်တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၵူႈဝၼ်း ၼႆ ယဝ့်။
ဢိင်ၼိူဝ် သွင်ၾၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၼႆ့သေ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ့်တီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢမ်ႇယွမ်းသွင်ႁဵင်ယဝ့် ယၢမ်းလဵဝ် ဢွၼ် ၵၼ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈၶဝ်ႈၼမ့်တၢင်းၵိၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
“ပၢင်တိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇၼႆ့ ပဵၼ်မႃးႁိုင်ယဝ့်။ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မၢင်ၵေႃ့ ဢၼ်ပၢႆႈမႃးၵမ့်ဢွၼ်တၢင်းၼၼ့် ဢမ်ႇလႆႈသင်မႃး ၵေႃႈ မီး။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ့် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈ တိူဝ်းၼမ်မႃးထႅင်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈၶဝ်ႈၼမ်တၢင်းၵိၼ် ၵၼ်။ ယဝ့်ၵေႃႈ ယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆ့ လူဝ်ႇတင်းၼမ်”- ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ မိူင်းၵူဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းၼႆ့ ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်း တပ့်ပၢင်သဝ်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင့် တီႈလွႆၽွင်းသႅင် ဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းၽွင်းသႅင် ၼၼ့် မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၵူၺ်းဢမ်ႇပေ့ ယၢမ်းလဵဝ် ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း မုင်ႈၸူး တီႈၼၼ်ႈထႅင်ႈတင်းၼမ် ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈမိူင်းၵူဝ်းလၢတ်ႈ။
ဢွင်ႈတီႈပၢင်သဝ်းသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင့် တီႈၽွင်းသႅင်ၼၼ့် ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း မီး ၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်ပၢႆယဝ့်။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းလူ့တၢႆၼမ် ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ့် ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ့်တီႈ 2 ႁဵင်ပၢႆ လႆႈ ဢွၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႆယဝ့်။


text:
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လွင်ႈၼွၼ်းလိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈယၢမ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈတေႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွင်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၊ လဵၼ်ႈၵဵမ်း၊ တူၺ်းၸိူင်း ထိုင်တီႈပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၼွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်တေဝူၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၼွၼ်းလိုၵ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းသင် ၼွၼ်းလိုၵ်းယူႇၵူႈၶိုၼ်းသေ ဢဝ်ယၢမ်ႈၵႂႃႇပႅတ်ႈၼႆၵေႃႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼွၼ်းလိုၵ်းႁိုင်ႁိုင်မႃးၸိုင် ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ်ပႃးၸွမ်းယဝ်ႉ။
ၶူင်ႉသၢင်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼႆႉ ၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း လႆႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း။ ယွၼ်ႉၶူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီမိူဝ်ႈႁဝ်းၼွၼ်းလပ်း။ လွင်ႈၼွၼ်းလိုၵ်း၊ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇမႃးလႄႈ သူင်ႇၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလီမႃး ဢိၵ်ႇတင်း တုမ်ႉယွၼ်ႈပႃး လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိုၼ်ႈ။
တေဢွၼ်ၵၼ်ၵႆႉယၢမ်ႈငိၼ်းယူႇဝႃႈ ပေႃးၼွၼ်းလိုၵ်းၼႆ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပီးမႃးၼႆယူႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ထိုင်ၶၢဝ်းဢၼ်တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းတေလႆႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈသေ တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းတိုၵ်ႉလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႆလႄႈ ၶဝ်ႈၶမ်ႈဢၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈပဵင်းပေႃးတႃႇတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉမႆႈၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ တေၸၢင်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈ တေၵႆႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးၶႆမၼ်းၼမ်၊ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်။
တူဝ်ၶိင်းႁဝ်း လူဝ်ႇဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇ (Insulin) တွၼ်ႈတႃႇတေၸုပ်ႇထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်း ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၼွၼ်းလိုၵ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇ (Insulin) မႃးလႆႈဢေႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈသူင်ၶိုၼ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။
- ၶူင်ႉၶိုတ်ႈယိူဝ်ႇဢမ်ႇလီ။
ယွၼ်ႉၼွၼ်းလိုၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူင်ႉသၢင်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလီမႃး လႄႈ ၸၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၼႆႉ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈထူင်ၼမ်ႉလီ ဢၼ်သူင်ႇၼမ်ႉမႃးလဵင်ႉတီႈသႆႈဢွၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၸွႆႈယွႆႈပၼ်ဢႁႃႇရလႄႈ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၸုပ်ႇဢဝ်ဢႁႃႇရလႆႈလီမႃး ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ထူင်ၼမ်ႉလီမီးပၼ်ႁႃမႃးၸိုင် တႃႇတေၸွႆႈယွႆႈဢႁႃႇရၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ပေႃးမၼ်းပဵၼ်မႃးႁိုင်ၼႆ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူင်ႉၶိုတ်ႈယိူဝ်ႇႁဝ်းမီးပၼ်ႁႃမႃးယူႇယဝ်ႉ။
- ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၶႆႈႁူဝ်ၸီး။
ၵူၼ်းဢၼ်ၵႆႉပဵၼ်ႁူဝ်ၶိုၼ်ႈႁူဝ်ၶႆႈၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၼွၼ်းဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈလိူတ်ႈဢၼ်ၵႂႃႇလဵင်ႉတီႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ႁူဝ်ၶႆႈႁူဝ်ၸီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸီးၽၢႆႇလဵဝ်ၼႆ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႇပဵၼ်မႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂ်။
ၵူၼ်းၼွၼ်းလိုၵ်းလုၵ်ႉလႃႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶီႈၶၢၼ်ႉၶီႈဢိူၼ်မႃးသေ သမ်ႉဝႃႈၼွၼ်းၼမ်ယူႇသေတႃႉ မိူၼ်ဝႃႈ ၶၢၼ်ႉတူင်ႉ၊ ၶၢၼ်ႉၼိုင်၊ ၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉ လႄႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵေႃႈထိူင်းမႃး။ တိုၼ်ႇမႃးလုၵ်ႉမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸႂ်ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂ်လႆႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼွၼ်းတင်းဝၼ်းတင်းဝၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢၼ်ႉတူင်ႉၶၢၼ်ႉၼိုင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
- ဢမ်ႇမီးသမႃႇထိ။
ၼွၼ်းလိုၵ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသမႃႇထိဢမ်ႇၼိမ်လႄႈ တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇတူင်ႉတိုၼ်ႇလႅတ်းသႅဝ်း၊ တေဢမ်ႇတင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီ၊ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼွၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မႃး သဵၼ်ႈလိူတ်ႈလႅင်ၶႅင်လႆႈၼမ်လိူဝ်သေ ၵူၼ်းၼွၼ်းဢွၼ်တၢင်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်ႈဝႃႈ ၼွၼ်းလိုၵ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်မႃးတေႉတေႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ယွၼ်ႉၼွၼ်းလိုၵ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတၢင်ႇမဵဝ်းၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ၊ ၵိၼ်ၶိူင်ႈမဝ်းမိင်းၼမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- လိုမ်းငၢႆႈ။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၶီႈလူင်ၶီႈလိုမ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၼွၼ်းဢေႇ လႄႈတေၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉ Amyloid beta ၼမ်မႃးသေ သႄးလ် (Cell) တီႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၼႃမႃးထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃလူႉမႃးယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယင်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး ၶူင်ႉသၢင်ႈဢွၵ်းဢေႃႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢွၵ်းဢေႃတွင်းသင်ဢမ်ႇလႆႈႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ဢေႇ။
ယွၼ်ပိူဝ်ႈ လႆႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉဢေႇသေ ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ၵေႃႈဢေႇလူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ဝတ်းပဵၼ်ဢႆမႃးငၢႆႈလႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ဢေႇလူင်းတိၵ်းတိၵ်းၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၵႅၼ်ႇသႃႇ၊ လိူတ်ႈသုင်၊ ၶႆမၼ်းၵေႃႈၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- သၢႆတႃလူႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼွၼ်းလိုၵ်းသေ တူၺ်းၾူၼ်း၊ တူၺ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇ၊ တူၺ်းထီႇဝီႇ တီႈၼႂ်းလပ်းသိင်ႇၼႆၸိုင် မီးၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်သၢႆတႃႁဝ်း ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆတႃလူႉၵွႆငၢႆႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉႁႅင်ႈ ၶွပ်ႇတႂ်ႈတႃလမ်။
ယိုင်ႈၼွၼ်းလိုၵ်းၵႃႈႁိုဝ် လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁေႃႇမူၼ်းၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလၢႆလၢႆတီႈၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီ လွင်ႈၼွၼ်းလိုဝ်ႈဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၽိဝ်ၼင်ႁဝ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈသေ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးသိဝ်မႃး ယွၼ်ႉႁေႃးမူၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးလႆႈမိူၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဢွၵ်းဢေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ထိူင်း။
မိူဝ်ႈၼွၼ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႂ်ႈၼွၼ်းမႃးလႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ထိူင်းမႃးသေ တေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈထိူင်း ၸၢင်ႈႁဵတ်းၽိတ်းလႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇပေႃးႁူႉလွင်ႈႁူႉတၢင်းမႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ဝူၼ်ႉၼၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃးလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ဢွၵ်းဢေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ထိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၼ်းဢၼ်လီတေႃႇပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈၼွၼ်း ဢွၼ်တၢင်းတဵင်ႈၶိုၼ်းသေ ပေႃးႁႂ်ႈလီၼႆ ၶဝ်ႈၼွၼ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈ 22:00 မူင်း လႄႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁႂ်ႈမၼ်းပူၼ်ႉထိုင် 23:00 မူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၼ်း ဢၼ်ပၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႄႇၵိူတ်ႇ တေႃႇထိုင် 3 လိူၼ် ၼွၼ်း 14-17 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 4 – 11 လိူၼ် ၼွၼ်း 12 – 15 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- ဢႃႇယု 1 – 2 ပီႊ ၼွၼ်း 11 – 14 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- ဢႃႇယု 3 – 5 ပီႊ ၼွၼ်း 10 – 13 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- ဢႃႇယု 6 – 13 ပီႊ ၼွၼ်း 9 – 11 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- ဢႃႇယု 14 – 17 ပီႊ ၼွၼ်း 8 – 10 ၸူဝ်ႈမူင်း။
- ဢႃႇယု 18 ပီႊၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ ၼွၼ်းပၼ် 7 – 9 ၸူဝ်ႈမူင်း။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ်ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်းၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်လူတ်းယွမ်းလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၶမ်ၸႂ်၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၼ်း၊ ႁႂ်ႈၼွၼ်းပၼ်ၸဵမ်ၸဝ်ႉၵူႈဝၼ်း၊ ဢမ်ႇတူၺ်းၾူၼ်း လႄႈ ဢမ်ႇလဵၼ်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇ မိူဝ်ႈတေၼွၼ်း၊ လူတ်းယွမ်းလွင်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးသၢၼ် ၵႃၾေးဢိၼ်း (Caffeine) မိူၼ်ၼင်ႇ ၵေႃႇၾီႇ၊ ၼဵင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ သင်ဝႃႈမီးပၼ်ႁႃၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်းမႃးတႃႇသေႇၼႆ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇၸူးမေႃယႃယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ – ထိူၼ်လိုၵ်ႉ
ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ


text:
ယွၼ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်မၼ်းသေ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၵေႃႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်းၵၼ်လႆႈ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 22 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းပွၵ်ႈၵမ်း 2 တီႈၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း လိူဝ်သေၸိူဝ်ႉမႅင်း ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ 315,802 ၵေႃႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းသေ ပဵၼ်တူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉသေ ၼႂ်းႁူင်းယႃၵေႃႈ ၵူႇၼွၼ်းၵူၼ်းပဵၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၵူႇၼွၼ်းၼိုင်ႈဢၼ် ၵူၼ်းပဵၼ် လႆႈၼွၼ်းၸွမ်းၵၼ် 2 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃမၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်တဵမ်မူတ်းယဝ်ႉသေ ထိုင်တီႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးမႂ်ႇလႄႈ လၢႆလၢႆၽၢႆႇဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ယူႇၼႂ်းငဝ်းလၢႆး သၢႆငၢႆတေၸၢင်ႈလူမ်ႉပင်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ ၶိူင်ႈၸွႆႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ (Oxygen) တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉသေ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းပဵၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇႁိမ်ဢဝ် တဝ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇၵၼ် မိူဝ်ႈၽွင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တေႃႉတၢင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတဝ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၸွမ်းႁူင်းယႃၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 မူင်း ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼမ်ထိုင် 2,102 ၵေႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွင်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ လႄႈ တီႈၽင်ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်းလႆႈ လူတ်ႉတေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ လႆႈမႃးၵိုတ်းပႂ်ႉႁိုင် တီႈဢေႇသုတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 6 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွင်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ တီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်း မႁႃႇရတ်ႉထရႃႇ (Maharashtra) ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တေႃႉသူင်ႇၶဝ်ႈမႃး ဢွင်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆၼႆႉ ယူႇတႃႇသေႇလႄႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵဝ်ၶႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်း 8 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၺ်းၵႃႈ ၸူဝ်ႈၽွင်းၼႆႉ လႆႈတိူဝ်းၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၸူဝ်ႈမူင်းယူႇ။
“ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ်ဢမ်ႇယွမ်း 50-60 ၵေႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ တဝ်ၾႆးတႃႇၽဝ် ၵူၼ်းတၢႆႁဝ်းၶႃသမ်ႉ မီးဝႆႉ 6 တဝ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းတၢႆၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်းပီႈၼွင်ႉၶဝ် လႆႈပႂ်ႉဝႆႉတၢင်းၼွၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ” ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉဢွင်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈၼႆႉသေ ႁူင်းယႃမၢင်ၸႄႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လွင်ႈတႃႇတေမွပ်ႈဢၢပ်ႈ တူဝ်ၵူၼ်းတၢႆပၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉၶဝ်၊ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်း ၵူႇၵျႃႇရတ်ႉ (Gujarat) ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ တၢင်းႁူင်းယႃ လႆႈပွင်ႇလႅင်းပၼ် ႁႂ်ႈမႃးႁပ်ႉတူဝ်တၢႆ ပီႈဢၢႆႈၵဝ်ၶႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႃႇပေႃးထိုင်ႁူင်းယႃ တေမွပ်ႈဢၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ ပီႈဢၢႆႈၵဝ်ၶႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈပႂ်ႉႁိုင်ထိုင် 12 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တင်းမူတ်းမီး 15,924,806 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 184,672 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 13,449,406 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 32,602,051 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 583,330 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 25,177,434 ၵေႃႉ၊ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 14,122,795 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 381,687 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 12,646,132 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 22 April 2021 ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 219 မိူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 144,455,684 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 3,071,798 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 122,640,995 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 22 April 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 12:00 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီ 16 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မူင်း ၼၼ်ႉ ၸုမ်း သိုၵ်းၶၢင် KIA ၵၢင်မၢၵ်ႇမူၵ်းတိုၵ်း လူတ်ႉၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတၼၢႆးသေ တေၵႂႃႇတၢင်းဝၢၼ်ႈတယူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸေႈဝဵင်းတၼၢႆး မိူင်းၶၢင် ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼေတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The 74 Media ဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇၺႃး သိုၵ်းၶၢင် KIA ၵၢင်မၢၵ်ႇမူၵ်းတိုၵ်း တီႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၶူဝ်တဝၢၼ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈပၼႅတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈတယူင်ႇသေ ၽႄႁဵတ်းသွင်ၸုမ်း ၵႂႃႇတၢင်းဝၢၼ်ႈလႃႉၵျႃးပွမ်ႇ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလမ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတၢင်း ဝဵင်းတၼၢႆးသေ တေမႃးႁပ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈလႃႉၵျႃးပွမ်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၺႃးၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင် KIA တပ်ႉၵွင် 45 ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇမူၵ်းတိုၵ်းလႄႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ 3 ၵမ်း ယဝ်ႉ သိုပ်ႇမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၼႆႉ ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်သေ တႄႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 08 September 2021လႄႈ ၵမ်းၵမ်းမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းၸေႈဝဵင်းတၼၢႆး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 September 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင် KIA ၵၢင်မၢၵ်ႇမူၵ်းတိုၵ်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းသျိၼ်ႇပျူၺ်ႇယၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးႁိမ်း တၢင်းတေဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈတယူင်ႇၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ လႆႈတႄႇပဵၼ် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06:00 မူင်း ထိုင် 08:00 မူင်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉတၢႆ 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢၢင်ႈဢိင် – The 74 media / kachinwaaves


text:
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး (မၢၼ်ႈ: ဘိုကလေးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bogale Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဝ်ႇထွင်းမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 2008 ၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းႁၢႆလၢႆ မီးမႃး 36,325 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.
- ↑ "Bogale Township Profile"[permanent dead link] Myanmar Information Management Unit (MIMU) March 2009
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Bogale Township, Ayeyarwady Division"[permanent dead link] map ID: MIMU154v02, created: 1 July 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- "Bogale Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- Coordinates on Wikidata
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ
- ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ


text:
ပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ (မၢၼ်ႈ: ပခုက္ကူမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pakokku Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉယေႃးယဝ်ႉ။[1]
လႅၼ်လိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ လႅၼ်လိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
- ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ
- ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ
- ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
- ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ
- ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ""[permanent dead link] UNJLC Map Num:UNJLC-MM08a-002-A1, Myanmar Information Management Unit (MIMU), 8 May 2008
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Pakokku Google Satellite Map" map of administrative area with listing of principal settlements, from Maplandia
- "Pakokku Township - Magway Division" Archived 2010-11-17 at the Wayback Machine. Myanmar Information Management Unit (MIMU), 2010
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- Coordinates on Wikidata
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ


text:
သိုၵ်းၶၢင် KIA ၵႂႃႇပိုတ်းယိုဝ်း တပ်ႉႁူင်းပလိၵ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼိူဝ် ဝၢၼ်ႈမေႃႇလၵိၼ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ မိူင်းၶၢင်။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶၢင် Kachin News Group ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 18 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မိူင်းပႆႇလႅင်း 01:-00 ထိုင် 02:00 မူင်းၼၼ်ႉ တပ်ႉၵွင် 6 ၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် တပ်ႉၸုမ်း 9 သိုၵ်းၶၢင် KIA ၵႂႃႇပိုတ်ႇယိုဝ်း ႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ (မၢႆ−30) သေ ၽၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ မီးၵူၼ်းတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ (ဢမ်ႇႁူႉပဵၼ်ၶွင်ၽႂ်) ၵႂႃႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးၵူၼ်းမိူင်း ၸိုဝ်ႈ ဢူးၵျေႃႇပၸၢၼ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမေႃႇလၵိၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 March 2021 တပ်ႉၸုမ်း 9 KIA ပၼ်ၾၢင်ႉထိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉဝႃႈ ၸဵမ်ၵၢင်ဝၼ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ယႃႇပေပၼ်ၶႂၢင်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈသဝ်း/ၼွၼ်း ၸွမ်းႁိူၼ်း (ပူၵ်ႉၵူဝ်ႇသုၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႈလီ)၊ ၸွမ်းဢၢင်ႇၶႂၢင်ႇ ဢွင်ႈတီႈသႃႇသၼႃႇ၊ ၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ လွင်ႈဢဝ် ၵႃးသုၼ်ႇတူဝ်၊ ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းဢွၵ်ႇတၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႃးဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်း ၶွမ်ႇမၼီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေတၢင်ႇ ၵူၼ်း၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတင်းၵိၼ် ဢိၵ်ႇတင်း မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ယႃႇပေဢဝ်ၽႃႈယၢင်ႁူမ်ႈၵႃးသေ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 March 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႇထေႃႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်ႇၵျၢၼ်းယၢင် သေ မီးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇၸမ်ပၢင်တိုၵ်း လႆႈပၢႆႈၽေး 200 ပၢႆ။
မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်း KIA, AA, MNDAA, TNLA 4 ၸုမ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႃႇတေ ပဵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ BCA ၼႆႉယဝ်ႉ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA ဢမ်ႇလႆႈႁူမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ၸွမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် လႆႈတၢင်တူဝ်ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ၵူႈတီႈတီႈသေ ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ၸွႆႈလူႇတၢၼ်းငိုၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 July 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉမၢဝ်း ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 5,000,000 ပျႃး (ႁႃႈလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဢၼ်တုင်းလူႇၶၢမ်ႇမႃးတီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ၵူႈတီႈတီႈၼၼ်ႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်း ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ တၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းၶဝ် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈလႄႈ လႆႈတႅမ်ႈတၢင်ႇၽိုၼ်ဝႂ်ယွင်ႈယေႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ၵိုတ်းပိုၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 23 July 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ဢဝ်ငိုၼ်းၸွႆႈလူႇတၢၼ်းတီႈ ၶုမ်သၢင်းၶႅင်း ၸဝ်ႈပေႃႈသိၼ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉထၢတ်ႈလွၼ်းလိူင်း မိူင်းၽူင်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,000,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 July 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် လူႇတၢၼ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇ တီႈထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ထမ်ႈ ၸဝ်ႈပေႃႈသိၼ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉႁဝ်းၶႃႈ ၵမ်သိၼ်ၽႃႇဝၼႃႇ ၼၼ်ႉ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 4,060,000 ပျႃး (သီႇလၢၼ်ႉႁူၵ်းမိုၼ်ႇပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် မီးလွင်ႈၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်းလႄႈသင်၊ ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းတီႈ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီ ပေႃးၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ယိင်းဢွၼ်ႇ မၢႆၾူၼ်းၶႄႇ 137 6329 7106 ၊ ၸၢႆးႁၵ်ႉၶိူဝ်း မၢႆၾူၼ်းၶႄႇ 175 8711 3100 ၊ ၸၢႆးၶိူဝ်းႁၢၼ် ၾူၼ်းမၢၼ်ႈ 09 960 217 636 ၼႆႉလႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်း တႃႇသိုဝ်ႉၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ယႃႈယႃ ၼႆသေ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းယူင်ႉၵၢၼ်ငွၵ်ႈလူင် ၼႂ်းပိူင်တုမ်းတူၼ်ႈတႆး လႆႈသူင်ႇငိုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် တီႈၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉတႆးၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး လႆႈဢဝ်ငိုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် တီႈၼိုင်ႈ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 500,000 ပျႃး (ႁႃႈသႅၼ်ပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA လႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၸုမ်းယူင်ႉၵၢၼ်ငွၵ်ႈလူင်ၼႂ်းပိူင်တုမ်းတူၼ်ႈတႆး တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈသေ ယွၼ်းသူးပၼ် ႁႂ်ႈၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉ ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်သေၵမ်း ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 July 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 22:00 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ (58) ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈမတဵင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈလပၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမႂ်ႇ (ဝိုင်းမော်) ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ တႄႇပိုတ်းယိုဝ်းၶိူင်ႈလူင် ၶိူင်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇတူၵ်းတႅၵ်ႇ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးၵူၼ်းမိူင်း လူႉသဵင်ႈတၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမတဵင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈငိၼ်းတႄႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ တႅၵ်ႇတီႈႁိမ်း တပ်ႉမၢၼ်ႈ ၶလယ (58) တင်ႈတႄႇယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း မွၵ်ႈ 22:30 မူင်းၼၼ်ႉဢေႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ မၢၵ်ႇလူင်ႇၵႂႃႇတူၵ်းတႅၵ်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢင်းၶွမ်ႇပၼီႇလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈလပၼ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၽူႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉသေ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၵူဝ်ႇဢႃးလီႇ ဢႃႇယု 30 ပီႊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်းလွင်ႈ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ တႅၵ်ႇတီႈႁိမ်း တပ်ႉမၢၼ်ႈ ၶလယ (58) ၼႆႉသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင် (KIA) ၶဝ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ (58) ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 July 2021 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းၶူဝ်ပလႃႉမိၼ်းထိၼ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမႂ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇၵွင်ႈၵႂႃႇ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၽူႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶၢႆမၢၵ်ႇမႆႉယူႇတီႈႁိမ်းၶူဝ်ၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မတယႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမတယႃႇ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Madaya), (မၢၼ်ႈ: မတ္တရာမြို့) ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇဢေႃႈ။ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် 15 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈတၢင်းလူတ်ႉလဵင့် တႃႈလိူဝ်ႇ - မတယႃႇ သုတ်းၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းမတယႃႇၼႆႉ မီးတီႈသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 330 ထတ်းသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း သူပ်းပၢၵ်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး 275 လၵ်း၊ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵူတ်ႉမူၵ်ႉတမ 415 လၵ်းပၢႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ် မတယႃႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၽၼ်ၼမ်ႉသေ မီးႁူၺ်ႈလွႆၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၼ်မတယႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးႁွင်ႈၶုတ်း ဢၼ်သိုပ်ႇ မတယႃႇ တင်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ဝႆႉလႄႈ ၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတႄႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇ။ တီႈမတယႃႇၼႆႉ ၵူၼ်း 5 ပုၼ်ႈ 3 ပုၼ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ၵူၼ်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းလွင်ႈႁႃပႃသေ လဵင်ႉတွင်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမတယႃႇၼႆႉ မၼ်းမီးသုၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ မၢၵ်ႇမူင်ႈ၊ ၵူၺ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၽႃႈ၊ မၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၵဵင်၊ တူၼ်ႈပု ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇမတယႃႇၼႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယူႇ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း၊ တၢင်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ယူႇ။ လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းမတယႃႇ သေႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဝႆႉယူႇ။ ၸွမ်းၽင်ႇၶၢင်ႈ ႁွင်ႈသူၺ်ႇတၶျွင်းၵေႃႈ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ထိုင် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးတၢင်းထိုင် မိူင်းတႆး ၵွၼ်ႇ။ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းႁွင်ႈသူၺ်ႇတၶျွင်း၊ မႄႈၼမ်ႉမတယႃႇ (ၶျွင်းမၵျီး)သေ ႁိူဝ်း၊ ပႄးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးယူႇ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈထုင်ႉမတယႃႇၼႆႉ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၵူႇၵျီး ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၵွင်းမူးပႅတ်ႇၼႃႈ လႄႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၺွင်ႇတေႃႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမုၼေႃး လႄႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈလုၼ်းတွင်း၊ ၵွင်းမီး ယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃး လိူၼ်ၵဝ်ႈ မႃး ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၽီတွင်ႇပျူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးႁွတ်ႈထိုင် ပၢင်ပွႆးယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မတယႃႇၼႆ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပီသၵ်ႈၵရိတ်ႉ 395 ပၢၼ် ဢၼေႃႇယထႃႇမိၼ်းၸေႃးၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၵမ်ႇပေႃးၸ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ယႃႇပေႁႂ် ၸၢပ်ႈလေႃးၵၼ်တင်း တႆးယူၼ်းသေ ၸင်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ် ၽွင်းမိူင်းၶဝ်သေ တႄႇတင်ႈမႃး ဝဵင်း 43 ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပႃးဝဵင်း မတယႃႇ ၼႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈတႄႇတင်ႈမႃးလႆႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မတယႃႇ (မၢတ်ႈတယႃႇ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ၽွင်းမိူင်းဢမၢတ်ႈ 100 ၵေႃႉတင်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မၢတ်ႈတယႃႇ (ဢမၢတ်ႈပၢၵ်ႇၵေႃႉ) ၼႆၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈၼၼ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၈.


text:
ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် (KNDF) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ 12:00 မူင်း တေႃႇထိုင် ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 17:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄႇၵူၼ်းမိူင်း PDF+KNDF လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် (ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး-ယၢင်းလႅင်) ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်းမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ၊ ၽၢႆႇၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF+KNDF တူၵ်းသုမ်း 5 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
သွင်ၽၢႆႇ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း၊ ၽၢႆႇၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF+KNDF ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈ လူတ်ႉၵႃးတေႃႉတၢင်ႇၶိူင်ႈယိပ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼိုင်ႈလမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF+KNDF ၶဝ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈ လွႆၶွင်းမိူင်း လႄႈ လွႆသၢႆးမိူင်းပၢႆး ဢၼ်မီးႁိမ်းတပ်ႉ ၶလယ (422) မိူင်းပၢႆးၼၼ်ႉလႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၼ်ႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉတိုၵ်းလႆႈသေ ထိုင်တီႈလႆႈထွႆတပ်ႉလႅၼ်ႈပၢႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇသေ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇလူင် တိူဝ်ႉသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တပ်ႉသိုၵ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ထူပ်းႁၼ်ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၶၢတ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇသေ ၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလွတ်ႈသၢႆၸႂ်သေၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 25 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AP ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ တပ်ႉၼမ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ဢွၵ်ႇမႃးသပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ထူပ်းႁၼ်ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ KRI Nanggala-402 တႂ်ႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ လႄႈ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈလွင်ႈၶူၼ်ႉႁႃ လုၵ်ႈသိုၵ်းၼႂ်းႁိူဝ်းလမ်းၼႆႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ တေဢမ်ႇမီးၵူၼ်း လွတ်ႈသၢႆၸႂ်သေၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
Yudo Margono ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မီးသၢၵ်ႇသေႇ လၵ်းထၢၼ် တႅၵ်ႇလႅင်းလီယဝ်ႉ ဢၼ်ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၽေးၼမ်ႉၶဝ် ၶူၼ်ႉထူပ်းႁၼ် ႁိူဝ်းလႆႈတႅၵ်ႇႁၵ်းပဵၼ် 3 တွၼ်ႈ၊ ယူႇယူႇသေ ႁိူဝ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁိူဝ်းလႆႈမီးႁွႆးၸတ်ႉတႅၵ်ႇသေ ၸူမ်လူင်းၼမ်ႉ ၵမ်းဢိတ်းဢိတ်း လုၵ်ႉတီႈတၢင်းလိုၵ်ႉ 300 မီႇတိူဝ်ႇ ၸူမ်လူင်းၵႂႃႇထိုင် 500 မီႇတိူဝ်ႇသေ တေႃႇပေႃးထိုင်ၵႂႃႇ တႂ်ႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်တၢင်းလိုၵ်ႉမီး 850 မီႇတိူဝ်ႇ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းလိုၵ်ႉ တီႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလွတ်ႈသၢႆၸႂ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ႁႃၵဵပ်းလႆႈၶိုၼ်း ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးၼိူဝ်ၼမ်ႉလႆႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉသေ တေသိုပ်ႇၵူတ်ႇထတ်းႁႃ လၵ်းထၢၼ်လွင်ႈလႆႈ ပဵၼ်ၽေးပွၵ်းၵမ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉလႆႈ လွင်ႈယွႆႈယႅမ်းမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ KRI Nanggala-402 လႆႈၶၢတ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်းလမ်လူင်း ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ႁိမ်းၵုၼ်ပႃႇလီႇ တႃႇၵႂႃႇၽိုၵ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ထေႃႇရ်ပီႇတူဝ်ႇ (Torpedo) ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈၶၢတ်ႇလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 April 2021 မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ လူမ်းဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၸႂ်ႉထူၺ်ႈၸႂ် တိုၵ်ႉၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းသိုၵ်း 53 ၵေႃႉ တႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 72 ၸူဝ်ႈမူင်းယူႇၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ဢၢၼ်းၸွႆႈထႅမ်သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းသိုၵ်း တင်း 53 ၵေႃႉ ၶိုတ်းတၼ်းယူႇၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးၽႂ် လွတ်ႈသၢႆၸႂ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ KRI Nanggala-402 ၼႆႉ တၢင်းယၢဝ်းႁိူဝ်းမီး 60 မီႇတိူဝ်ႇ ၼမ်ႉၼၵ်းႁိူဝ်း မီး 1,395 တၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းၵျႃႇမၼီႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈၼႂ်းႁၢင်ပီႊ 1970 ဢဝ်ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 1981 ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်း SSPP/SSA လႄႈ TNLA တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူးၵွတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇလူင် တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူႉၵွႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06:00 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA လႄႈ TNLA ႁူမ်ႈၵၼ် ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ႁူးၵွတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးသေ ၽၢႆႇသိုၵ်း SSPP/SSA လႄႈ TNLA တင်ႈၸႂ် ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူးၵွတ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇလူင် တိူဝ်ႉသႂ်ႇၺႃး ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူႉၵွႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA တင်း TNLA တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူးၵွတ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသင်ႇၶၸဝ်ႈ 2 တူၼ် လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ယွၼ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇၺႃးၾႆးမႆႈ 3 လင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၶမ်းၸၢမ်ႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တႄႇပဵၼ်ပွတ်းၼႂ် တေႃႇထိုင် ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈသေ ၽၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA လႄႈ TNLA ဢဝ်ၶိူင်ႈလူင် ယိုဝ်းၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း၊ ၽၢႆႇ RCSS/SSA တႄႉ ယူႇၸွမ်းသၼ်လွႆ ၸွမ်းတၢပ်ႈလွႆ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝၢၼ်ႈႁူးၵွတ်ႈယူႇ မွၵ်ႈသွင်လၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၽၢႆႇ RCSS/SSA ယူႇၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈႁူးၵွတ်ႈ၊ ၽၢႆႇသိုၵ်း SSPP/SSA လႄႈ TNLA သမ်ႉ ယူႇၼႃႈတၢင်းတူၵ်းသေ ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းယိုဝ်း RCSS/SSA ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၶမ်းၸၢမ်ႇ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပၢင်တိုၵ်းပေႃးတေယဵၼ် ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆႉ လီတီႈသုတ်းယဝ်ႉ၊ ၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇၶၢမ်ႇဢုပ်ႇသေ တိုၵ်းယိုဝ်းတိၵ်းတိၵ်းၼႆလႄႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ၊ ၽၢႆႇႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၵႂႃႇတိုၵ်းယိုဝ်းၶဝ်သေပွၵ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉယူႇၽၢႆႇ ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA လႄႈ TNLA ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈ ႁူင်းယႃဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၶၢႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ပူၵ်းပွင်ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Credit Photo


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်ဢဝ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ တီႉၺွပ်းၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ယဝ်ႉၶႃႈႁႅမ်တၢႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶႅတ်ႉတီႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢႃႇယု 45 ပီႊ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းသေ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ ဝၢႆးသေၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼိုင်ႈဝၼ်း ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁပ်ႉတူဝ်တၢႆၶိုၼ်းသမ်ႉ ၶိူင်ႈဢင်ႇၵႃႇတၢင်းၼႂ်းတူဝ်ၶိင်း ဢမ်ႇၵိုတ်းလိူဝ်သင် ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း ၶႅတ်ႉတီႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ “မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 May 2021 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈသွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးႁွင်ႉၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ် တီႈၼႂ်းဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းသေ တူဝ်ၶႃႈၼၢင်းတႄႉ ၶဝ်ပွႆႇပၼ်ႁႂ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူဝ်ၶႃႈၼၢင်းတႄႉ ၶဝ်ဢမ်ႇပွႆႇပၼ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း” ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ဝၼ်းထီႉ 9 May 2021 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈပွင်ႇလႅင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇႁႃ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ် တီႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆသေ ၽိူဝ်ႇၵႂႃႇထိုင်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ် ယူႇၼႂ်းႁွင်ႈ ၵဵပ်းၵူၼ်းတၢႆ လႄႈ ၶိူင်ႈဢင်ႇၵႃႇတၢင်းၼႂ်းတူဝ်ၶိင်း လႆႈထုၵ်ႇၽႃႇတတ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁူင်းယႃ ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႅတ်ႉတီႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ် မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၼႆၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇယွမ်းၼႄသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်သင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈထုၵ်ႇၽႃႇတတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈဢင်ႇၵႃႇတူဝ်ၶိင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈသင်ပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်းတီႉၺွပ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး လႄႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 9 May 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼမ်ထိုင် 780 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 တီႈဝဵင်းလူင်ၵျုႇၵႃႇတႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဝႆႉဝႃႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တေသူင်ႇၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈၽွင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇတွၼ်ႈႁပ်ႉ တူဝ်တႅၼ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တေႃႇထိုင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼိမ်သဝ်းယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း TV ဝႆႉဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈလွင်ႈယႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈၼိဝ်သဝ်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁဝ်းတေပၼ်တၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ႁပ်ႉတွၼ်ႈတူဝ်တႅၼ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဝၢႆးသေၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼိဝ်းသဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆး မီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ်ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ၸူႉတုမ်ၵၼ်လႆႈငိုၼ်းထႆး 1,000,000 (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉ) ပျႃးသေ ဢဝ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵေႃႉသိုၵ်း ဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ ၼႂ်းလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 March 2021 ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႈ လႆႈသိုဝ်ႉပႃဢႅပ်ႇ၊ ၽၵ်းသူမ်ႈၽဵတ်း၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈဢုတ်ႉ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈၶေႃႈ၊ ႁူဝ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉသူမ်ႈ လႄႈ ၽၵ်းၵပ်းၶဝ်ႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆလွင်ႈ တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈ 1,550,000 (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉႁႃႈသႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇ) ပျႃးသေ ဢဝ်သူင်ႇပၼ်ထိုင်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵေႃႉသိုၵ်းမိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA လႆႈဢဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်ၵၼ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းလုၵ်ႈလိူၼ် January 2020 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ယဵပ်ႇ/ၽႃႇ ၺႃးမၢၵ်ႇ ၶွင်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ႁၢင်ႈၵၢင်ဝႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး သေ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်း ၵူၼ်းမိူင်း မီးၵႂႃႇ 10 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူဝ်ႇတမၢႆး (အိုမ်တမာဝ် လူမှုကူညီရေးအသင်း) လၢတ်ႈဝႃႈ “တင်ႇတႄႇဝၼ်းထီႉ 06 ထိုင် 30 January ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ 10 ၵေႃႉ ဢၼ်ယဵပ်ႇ/ၽႃႇ ၺႃးမၢၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းဝၢတ်ႇ ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းဝႆႉ ၊ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇယဵပ်ႇသေ ထိုင်တီႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတႅပ်း ၶႃ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႅတ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ 2 ၵေႃႉ” ဝႃႈၼႆ။
လႆႈႁူႉၸွမ်းထႅင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း 10 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈ မၢႆးဢၢႆႈလိၼ်း ဢႃႇယု 49 ပီႊ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းႁွင်ႉၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၸီႉၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ မၼ်းၸၢႆးလႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵႂႃႇ ယဵပ်ႇၺႃး ဢမ်ႇၼၼ် ၽႃႇၺႃးမၢၵ်ႇ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 28 January ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ယဵပ်ႇ/ၽႃႇ မၢၵ်ႇၼႆႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လၢႆလၢႆၸုမ်း တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးဝႆႉၼႆ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်ႇ Irrawaddy ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကလေးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kale Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)