text:
ၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ ဝဵင်း
ၼေႇပျီႇတေႃႇ (မၢၼ်ႈ: နေပြည်တော်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Naypyitaw) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2005 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉဢဝ် ဝဵင်းဢုပ်ႉပိူင်ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး ပၢင်ႇသီၶဵဝ် ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ 2 လၵ်း (3.2 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈလူင်ၵဝ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 200 လၵ်း (320 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ၼႆႉယဝ်ႉ။[3] ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၼႂ်းၶႂၢင်ႇမၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႉတပ်ႉမတေႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2006, လိူၼ်မၢၶျ်ႉ 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၵေႃႇသၢင်ႈ ၸႄႈလူင်ယူႇ။ တေဢၢၼ်းႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႂ်းပီ 2012 ဝႃႈၼႆမႃးယဝ်ႉ။[4] မိူဝ်ႈပီ 2009 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 925,000 သေ ပေႃး တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းထီႉသၢမ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇဝေႃးႁၢၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၼေႇပျီႇတေႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးလႆႈပိၼ်ၽႃႇသႃႇတူၺ်း ၽၢႆႇမၢၼ်ႊၼႆ ဝႃႈပဵၼ် "ဝဵင်းပၵ်းႁၢင်ႈႁေႃ"၊ "ဝဵင်းၸၢဝ်းၶုၼ်"၊ "တီႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[5] ပေႃးဢဝ်ၾိင်ႈထုင်းဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၵိုၵ်းတူဝ်ပႃႈလင် ဝဵင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ႁွင်ႉမႃးဝႃႈ ယတၼႃႇပူင်ႇၼေႇပျီႇတေႃႇ (မၢၼ်ႈ: ရတနာပုံနေပြည်တော်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yadanabon Naypyidaw) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တီႈပွင်ႇၼင်ႇလိၵ်ႈဝႃႈတႄႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းႁေႃလႅတ်ႇ (မၢၼ်ႈ: နေ၏နန်းမြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေပဵၼ်မႃး ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆယဝ်ႉသေ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပိုၼ်းၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ပွတ်းဢေႇဝႆႉၼႆသေတႃႉၵေႃႈ တီႈဢၼ်တင်ႈဝႆႉဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈတပ်ႉငဝ်ႈၸိုဝ်ႈ (BIA) ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ဢၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်မႃးၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈပိုၼ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၼင်ႇလိၼ်ၼႆႉတႄႉ လႆႈဝႃႈမီးပိုၼ်းယၢဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်မိူင်းထႆးသေ ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းမႃး မႃးတင်ႈၽုၺ်ႇငဝ်ႈၸိုဝ်ႈသိုၵ်းတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ-လႄႇဝေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ငဝ်ႈတႄႇ တႃႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးသေ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် လိၼ်ဢွင်ႇပႄႉ (အောင်မြေ)ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈတင်ႈတႄႇၼေႇပျီႇတေႃႇဝႆႉ တီႈ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ ၵႆယၢၼ် ႒ လၵ်း (႓.႒ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈဝႃႈ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇသေ ယၢၼ်ၵႆမွၵ်ႈ ႒႐႐ လၵ်း (႓႒႐ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းတႄႇ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း လႆႈၶၢတ်ႇႁူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ မွၵ်ႈ ႒႕ ဢၼ်ဢိၵ်ႇပႃး ဢေးသျႃးဝေႃး လႄႈ ထူးလိမိတႅတ်ႉ သေၵေႃႈ တႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈတင်းမူတ်းသေတႃႉ ထိုင်ပီ ၂၀၀၅ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၆ ဝၼ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇၸုမ်းသေ ၶၢႆႉမႃးတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇယူႇယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉၼၼ်ႈႁိုင်ထႅင်ႈႁႃႈဝဵင်း လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ႑႑ ဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း ပွတ်းၼႂ်း ႑႑ မူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်လူတ်ႉတၢင်ႇၵုၼ်တပ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ႑႑႐႐ လမ်းၼႆႉတၢင်ႇဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႑႑ ဢၼ်သေ ဢွၵ်ႇမႃးတႅႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈမုင်ႈမွင်းမႃးဝႃႈ ပေႃးလိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇသဵင်ႈ ၼႂ်းပီ 2006 ၼၼ်ႉ တေဢၢင်းတမ်းတီႈယူႇ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်တင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈၶၢႆႉ ႁိပ်ႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၼႅတ်ႈလႄႈ လွင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းဢမ်ႇပႆႇမီးတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈသင် ယွၼ်ႉတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလဵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈသင်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ လႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်မႃးယူႇ တႃႇၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼႆႉ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ႁၢမ်ႈႁႄႉလွင်ႈ ဢဝ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶၢႆ့မႃးၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။။[6] ဢၼ်ပဵၼ်တီႈငဝ်ႈၸိုဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ တီႈထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉတီႈႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထုၵ်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈၶဝ်ႈၸူး ဢွင်ႈတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၶၢႆႇၶူဝ်းၶၢႆၵုၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းတူဝ်ယေႃႈ ၼပတ "နပတ" သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ ၂၀၀၆ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ၂၇ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၁၂,၀၀၀ ၼႆႉဢၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်းပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႈၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းတပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ပီ ၁၉၄၅ ဢၼ်ဝၼ်းတႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လွင်ႈၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ၶဝ်ႈသိမ်းမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၼႄႁၢင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝၢင်းၼႄႁၢင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႈပေႃႉ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမႃးသေ တီႈၼႂ်းဝၢင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢၼေႃႇယထႃႇ၊ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ လႄႈ ဢလွင်ႈၽယႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်မၢႆထိုင်ဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း တႄႇႁွင်ႉတီႈ ပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼႂ်းၶႂၢင်ႇမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ [7]
လွင်ႈတၢင်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇၸူးၼေႇပျီႇတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၵႅၼ်ၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်တီႈလီ တွၼ်ႈတႃႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ လႄႈ သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းတႆး၊ မိူင်းယၢင်းလႅင် လႄႈ မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႆႉမီးႁိမ်းၸမ်လႄႈ ပိုၼ့်တီႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇပေႃးတေၼိမ်သဝ်းမႃး တေၸၢင်ႈပၼ်တၢင်းၵမ်ႉတၢင်းၸွႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။[8] လွင်ႈတၢင်းလႆႈၶၢႆႉၸႄႈလူင်ၸူး ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပိူင်လူင်ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတႃႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵေႃႈၼမ်လႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပွၵ်ႉယွမ်ၸိူဝ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမီးဝႆႉယူႇ တီႈၼႂ်းဝဵင်းလႄႈဢမ်ႇၵႃး ၽွင်းတိုၵ်ႉတေပႆယၢင်ႈၸူး သဵၼ်ႈတၢင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉ ယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇမီးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးတႅတ်ႈတေႃးလီ ၵႃႈတီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉၸူး ၸႄႈလူင်မႂ်ႇသေ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင်မိူဝ်းၼႃႈမႃးၼႆ ပေႃးတီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈမီးမႃး ပၢင်ဢုပ်ႉဢူဝ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းလႄႈသင်၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်း တႃႇပၢင်ႇၶႄႉၶဵင်ပၢႆးလဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်ၼႆ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉၸူး ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မီးႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းလူင်ပွင်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉၵူႈမိူင်းမိူင်းလႄႈသင်၊ မီးႁူင်းလႅမ်းဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ဢၼ်ၵိုင်ႇမီး ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ၵူႈမိူင်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈသၽႃး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းယဝ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်ပေႃးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃး မီးမႃး သွင်ၸုပ်ႈယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်ႇလႄႈ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆၼႂ်းၶႂၢင်ႇမၼ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈလူင်ၼႆႉ မီး ၇၀၅၄.၃၇ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းဝႃႈၼႆသေ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီး ၉၂၄,၆၀၈ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆၶျွင်းမၵျီႈၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇၼေႇပျီႇတေၢႆ ယၢၼ်မွၵ်ႈလၢႆၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉသေ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆငလၢႆႉၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း ယၢၼ်ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇဢိတ်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝင်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆယေႇသိၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁၢမ်ႉၵႆဝႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ၁၉° ၁၈' လႄႈ ၂၀° ၂၅'၊ ၼႂ်းၵႄႈလွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ၉၅° ၄၅' လႄႈ ၉၆° ၄၅' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ယၢၼ်ႇၵႆတင်းတႃႈၵုင်ႈ ၃၂၀ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (၁၉၈ လၵ်း)သေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၁၃၈ လၵ်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၵ်းတီႈတွၼ်ႈတႃႇႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇၼႆႉ ၽွတ်းႁႅၼ်းဝႆႉလီငၢမ်းသေ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွင်ႉတီႈယူႇၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈၼိူဝ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလႄႈ ဢိင်လူၺ်ႈၼိူဝ် မီးၼႃႈႁိူၼ်းဢမ်ႇမီးၼႃႈႁိူၼ်းသေၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇသေ ပၼ်တီႈယူႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီးၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈသီႇၸၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ႑႒႐႐ လင်ယဝ်ႉ။[9] ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈဢုတ်ႇဢၼ်ယႂ်ႇဢၼ်လူင်ၼႆႉ ဢၼ်မုင်းမၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ သီလႅင်၊ သီၶဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် သီႇသွမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၵူၼ်းယူႇ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈၼိူဝ် ထၢၼ်ႈၽွင်းသေၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇသီမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း ပေႃးဝႃႈပဵၼ် တီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ထၢၼ်ႈၽွင်းပၢႆးယူႇလီၶဝ်ယူႇၼႆ ၸွမ်ႁိူၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ သီသွမ်ႇသေ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ထၢၼ်ႈၽွင်းၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ၸွမ်းႁိူၼ်းပဵၼ် သီၶဵဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၶဝ်တႄႉ လႆႈယူႇႁိူၼ်းလင်လဵဝ် ႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈတပ်ႉမတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇ လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသိုၵ်း ၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ် တီႈၼႂ်းဝၢင်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇ ႑႑ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ တင်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တီႈၼႂ်းဝၢင်းလူင်ၼၼ်ႉ မီးလုၵ်းပၢႆႈမၢၵ်ႇ၊ မီးလွတ်ႇတၢင်းတႂ်းလိၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထုၵ်ႇႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈတပ်ႉမတေႃႇၼႆ ႁင်းၶေႃသေ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈပူင်ၶႂၢင်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၶဝ်လႆႈ။
ဢွင်ႈတီႈထၢၼ်ၽွင်းလူင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူင်ႉသၢင်ႈပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ လႄႈ ႁိူၼ်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်ၼႆႉ မိူၼ်ယူင်ႉႁၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉသေ ႁၢင်ႈၽၢင်ၸွမ်မၼ်းတႄႉပဵၼ် လၢႆးမိုဝ်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇလင်ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပၢင်ႇလဵၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ မီးပႃးၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇပွမ်သေ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးပွႆးၼႄၾႆးၾႃႉႁိူဝ်ႈလႅင်း ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်း မိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။[10]
ဢွင်ႈတီႈႁူင်းလႅမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ႁူင်းလႅမ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းလႅမ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈလိုဝ်ႈသဝ်းၼင်ႇႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးဢေႇတႄႉတႄႉသေ၊ ၵူၺ်းမီးၸွမ်းၵုင်းဢွၼ်ႇ တီႈၼၼ်ႈတီႈၼႆႈႁၢင်ႇႁၢင်ႇၵူၺ်း။ ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ တေပဵၼ်မႃးၼႂ်းၵႅၼ်ၵၢင်ဝဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၼေႇပျီႇတေႃႇလႄႈ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းလႅမ်း ႑႒ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ပႅတ်ႇဢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ႁူင်းလႅမ်းၼေႇပျီႇတေႃႇသေ တႃႇသွင်ဢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ လႄႇဝေး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[11]
တီႈဢွၵ်ႇသိုဝ်ႉၵၢတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵုၼ်ႇပႁူဝ်ႇလၢၼ်းသူင်ႇ ၵၢတ်ႇလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တွၼ်ႈတႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈတၢင်ႇၸိူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇဢွၵ်ႇႁႃသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်တႄႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇသပျႄႇၵူင်း လႄႈ တိူၵ်ႈၵုၼ်ႇ ပႁူဝ်ႇလၢၼ်းသူင်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တိူၵ်ႇၵုၼ်ႇပႁူဝ်ႇလၢၼ်းသူင်ႇၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇသူၺ်ႇတွင်ႇၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေး ၵေႃႉၵေႃႇသၢင်ႈမႃးပၼ်သေ ၼႂ်းၵႃႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵၢတ်ႇ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ပဵၼ်တိူၵ်ႈၵုၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ တိူၵ်ႈၵုၼ်ႇၼၼ်ႉပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ၂၀၀၉ လိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵၢတ်ႇမျူဝ်ႉမ ၼၼ်ႉ မီးလၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈလႄႈ မီးတႅဝ်းၵၢတ်ႇတၢင်းၵိၼ် ၸွမ်းၽင်ႇတၢင်းသေ တီႈႁိမ်းၵၢတ်ႇသပေႇၵူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇထႅင်ႈမွၵ်ႈလၢႆလၵ်းၼႆ တေမီးလၢၼ်ႉၵိၼ်ႁူဝ်ၶမ်ႈ ၵႃႈတီႈ လႄႇဝေးလႄႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- သူၼ်မွၵ်ႇငလၢႆႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်သူၼ်မွၵ်ႇဢွၼ်ႇတီႈလဵၼ်ႈၼမ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွႆးသျိၼ်း တီႈႁိမ်းၶၢင်ႈၽၢႆငလၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (လႆႈလၢမ်းတူၺ်း တေၵႆယၢၼ်တင်း ၼေႇပျီႇတေၢႆ မွၵ်ႈၸဵတ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။ လႆႈပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉသေ တီႈသူၼ်မွၵ်ႇငလၢႆႉၼၼ်ႉ မီးတီႈ ၶီႇၽိဝ်ၼမ်ႉ၊ တီႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၼင်ႇသၽႃႇဝ၊ မီးဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈ လႄႈ မီးၽင်ႇၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ သူၼ်မွၵ်ႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝၼ်းဢိုတ်းလုမ်း ၶၢဝ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
- သူၼ်သတ်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼႆႉ လႆႈပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ ၂၀၀၈ ၼၼ်ႉသေ တူဝ်သတ်းမီး ၄၂၀ လႄႈ မီးႁိူၼ်းၼူၵ်ႉၽႅၼ်ႇၵႂိၼ်း ဢၼ်ထိင်းပၼ်ၾိင်ႈၾႃႉတႃႇၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[12] သူၼ်သတ်းၼႆႉ ပဵၼ်သူၼ်သတ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆယဝ်ႉ။ သူၼ်သတ်းၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ (႑႘) လၵ်းသေ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ လႄႈ ဝဵင်းတၢတ်ႉၵူင်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး (၆၁၂) ဢေႇၵသေ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ၂၀၀၇ လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (၁၈) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ထိုင် ပီ ၂၀၀၈ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ (၂၆) လႆႈပိုတ်ႇသူၼ်သတ်းၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တီႈသူၼ်သတ်းၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ-
- တူဝ်သတ်းတိုၵ်းၼူမ်း (၃၂)မဵဝ်း - (၂၈၀) တူဝ်
- တူဝ်ၵၢၼ်းလိၼ် (၁၂) မဵဝ်း - (၆၂) တူဝ်
- ၸၢဝ်းၼူၵ်ႉ (၄၃) မဵဝ်း - (၂၇၄) တူဝ်
- သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆဢမ်ႇလိူင်ႇ လႄႈ
- ၽႅၼ်ႇၵႂိၼ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လဵင်ႉလူၼႄဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ဝၼ်းၸၼ် ပိုတ်ႇၼႄဝႆႉပၼ် ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။
- ဢၼ်ပဵၼ်သူၼ်မွၵ်ႇတူၼ်ႈၽၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ယႃႈယႃၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး 200 ဢေႇၵ (0.81 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)ယဝ်ႉ။ ၼႄဝႆႉ တူၼ်ႈၽၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်မီးၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသူၼ်တူၼ်ႈယႃႈယႃ ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉတူၼ်ႈၽၼ်းယႃႈယႃ (500) ပၢႆယဝ်ႉ။
- တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ မီးပၢင်ႇၵွပ်ႉၾ် သွင်ပၢင်ႇ (ပၢင်ႇၵွပ်ႉၾ်ၸႄႈလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇလႄႈ ပၢင်ႇၵွပ်ႉၾ်ယေႇပျႃႇ)
- မီးႁူင်းၼႄၵႅဝ်ႈသႅင် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
- ႁူင်းၼႄၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈ (ၼေႇပျီႇတေႃႇ)
- သူၼ်သႃႇၽႃႇရီႇ (ၼေႇပျီႇတေႃႇ)
- ၵွင်းမူး ဢုပႃတတၼ်တိ
ဢွင်ႈတီႈၵူႈမိူင်းမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈပၼ်ဝႆႉ ၼင်လိၼ် တၢင်းၵႂၢင်ႈသွင်ႁႅတ်ႇတႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ လုမ်းတၢင်တူဝ်ၸုမ်းၸၢတ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ လုမ်းၽွင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈငႄႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽၢႆႇလဝ်ႇမူၼ်ႈ
ပၢင်ပွႆးပၼ် သူးလူင်ႉလႅၼ်ႇ ငဝ်းတူင်ႉ မျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၶတ်းၸႂ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၽၢႆႇငဝ်းတူင်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။ တီႈတိူၵ်ႈၵုၼ် ပႁူဝ်ႇလၢၼ်းၸူင်ႇ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ မီးဢွင်ႈတီႈငဝ်းတူင်ႉတီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉတင်း တၢတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႄငဝ်းတူင်ႉ ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈဢိင်ၼိူဝ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ
တီႈထုင်ႉၼႄႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ မီး ဝဵင်း (ၵၢင်ဝဵင်း) လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်း ပႅတ်ႇၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵၼ်သေ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ပွၵ်ႉသီႇပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ၊ လႄႇဝေး လႄႈ တတ်ႉၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း မႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢုတ်ႉတရသီႇရိ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇသီႇရိ၊ ၸႄႈဝဵင်းပုပ်ႉပသီႇရိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸမ်ႇပူႇသီႇရိ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸေႇယႃႇသီႇရိ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ႒႐႐႙ လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်တင်းသဵင်ႈ လႆႈၶၢႆႉၸူးဝဵင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုမ်းၽၢႆႇၸီႉသင် ၶွင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ၶဝ်ၵူၺ်း တေၵိုတ်းဝႆႉ တႃႈၵုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼေႇပျီႇတေႃႇ
- ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ ႑
ယေႇသိၼ်း
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ၽၢႆတူဝ်ႇသတ်း(ယေႇသိၼ်း)
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈယေႇသိၼ်း
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးထိူၼ်ႇမႆႉယေႇသိၼ်း
ၽၢႆႇၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽၢႆႇတေႃႇသူင်ႇတႃႇ ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ႁိမ်းႁွမ်းတႄႉ မီးလွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈၼေႇပျီႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပႅတ်ႇသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း ႓႒႓.႓ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸူးတႃႈၵုင်ႈသေ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ - ၼေႇပျီႇတေႃႇ - တႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း ႕႖႓ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ယဵၵ်ႉတႃႇ ၼႆႉမီး ႒႐ သဵၼ်ႈသေ မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းၼႂ်းဝဵင်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းတွၼ်ႈတႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉလႄႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႇဝေးၶဝ် ၵေႃႉၸတ်းၵၢၼ်ပၼ်ဝႆႉယူႇ။ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်မီးဝႆႉၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ - တႃႈလိူဝ်ႇ။ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႇဝေးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉလႄႈ ၵျွၵ်ႉပတွင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈၵႂႃႇပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ ၸွမ်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆ တၢင်းႁိုင် ႁိုင် ႙ ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ။ လူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵၢင်ဝၼ်း ႑႒ မူင်းသေ ႁွတ်ႈၽႅဝ် ၵၢင်ၶမ်ႈ ႗:႓႐ မူင်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၽၢႆႇၵၢၼ်တေႃႉသူင် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႇဝဵင်းမႂ်ႇ ပေႃးတေတဵမ်ထူၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈတႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၽၢႆႇပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းသၢႆလူမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ႁူႉဝႆႉဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ဢေႇလႃႇ ၼႆႉ မီးၵႆယၢၼ်ဝဵင်း ၁၀ လၵ်း (၁၆ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ ဢေႇလႃႇ လႄႈ ဝဵင်းလႄႇဝေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်းပၵၢၼ်ႇ၊ သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်မၢၼ်းတလေး၊ သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်မျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်တႃႈၵုင်ႈၸိူဝ်းၼႆ တႃႇၸၼ်လႅၼ်ႈပၼ် တႃႈၵုင်ႈတင်း ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်းမိူင်း ၵူႈတီႈတီႈၼၼ်ႉၼႆ လႆႈၸႂ်ႉတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ၂၀၀၉ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉသေ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ၃.၅ လၢၼ်ႉ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းလူတ်ႉၵႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶမ်ႈႁူဝ်ၼႂ်ၼႆ ၶဝ်ဢဝ်လူတ်ႉပၢတ်ႉၸ်သေ ၸၼ်လႅၼ်ႈပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လုမ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီးတႃႈလူတ်ႉၵႃးငဝ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၶၢတ်ႇလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ပိူင်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၽၢႆတူၺ်းထိုင်ပၢႆးယူႇလီ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူင်းယႃၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ ၂၀၀၆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်း တီႈ လႄႇဝေး၊ ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ (ပျိၼ်းမၼႃး) လႄႈ တတ်ႉၵူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉႁူင်းယႃ ဝဵင်းလင်လင်ယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇပီ ၂၀၀၉ ၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ၾူင်းၸီႇတီႇဢႅမ်ႇဢေႇႁၢမ်းသၢႆ တင်းဝဵင်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ႁွင်ႈယူႇလူင်ပွင်ၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ သႂ်ႇသၢႆၾူင်းသုၼ်ႇတူဝ်။ လႆႈၸႂ်ႉၾူင်းဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၸႂ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်လႆႈၾႆးၾႃႉ ၂၄ ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Department of Population, Myanmar.
- ↑ News Briefs. The Myanmar Times. Myanmar Consolidated Media (20 March 2006). Archived from the original on 26 December 2018။ Retrieved on 1 April 2006။
- ↑ Naypyidaw: Burma. Geographical Names. Retrieved on 2011-12-06။
- ↑ Marshall Cavendish Corporation (2007). World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia. Marshall Cavendish. p. 650.
- ↑ "An Introduction to the Toponymy of Burma (October 2007) – Annex A"p. 8, The Permanent Committee on Geographic Names (PCGN), United Kingdom Archived 2008-10-31 at the Wayback Machine.
- ↑ Ntay, Hla Hla (23 February 2007). Myanmar's new capital offers little in the way of luxuries. Agence France-Presse.
- ↑ "Burma's new capital stages parade"၊ BBC News၊ BBC၊ 27 March 2006။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 6 April 2006။။
- ↑ McGeown, Kate (8 November 2005). Burma's confusing capital move. BBC News.
- ↑ Peck၊ Grant။ "Myanmar's Remote Capital Is Still a Work in Progress"၊ The New York Times၊ 5 October 2007။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 20 May 2010။။
- ↑ The Australian. "A monument to junta's fear". 16 October 2007
- ↑ Myanmar Yellow Pages: Nay Pyi Taw Listings. Archived from the original on 2012-03-02။ Retrieved on 2018-05-28။
- ↑ "Built to Order: Myanmar’s New Capital Isolates and Insulates Junta"၊ The New York Times၊ 24 June 2008။


c: text/html

text:
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ် တေဢမ်ႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႆႈ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်း မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇသေ ၸိူဝ်ႉမႅင်းသမ်ႉမီးလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃး လိူဝ်သေၵဝ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 July 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) Rochelle Walensky ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းၵုမ်းထိင်းႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) လၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ ၼႂ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ လၢႆၵမ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် တေဢမ်ႇတိူဝ်ႉယမ် တွၼ်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
Rochelle Walensky လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႈယႃဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် မၼ်းၵေႃႈယင်းႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၽွင်းတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းသင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆႉၸိုင် ၸိူင်ႉမႅင်းတေၸၢင်ႈမီးႁႅင်း ၵႅၼ်ႇၶႅင်လိူဝ်သေ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈၶဝ် မႆႈၸႂ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉလွင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ၊ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယင်းတိုၵ်ႉၵၢမ်ႇလီ တီႈႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇပႆႇထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃလွင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ထိုင်တီႈယႃႈယႃ တေဢမ်ႇႁႄႉၵင်ႈလႆႈၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းပေႃးတေဢမ်ႇမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း မႃးႁွင်းႁပ်ႉ တႃႇတတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းႁႂ်ႈလႆႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁၼ်တႅၵ်ႇလႅင်းလီဝႃႈ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈတၢႆယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇလႆႈသမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၵဝ်ႈ 99.5% ဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၸဵတ်း 97% ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလူမ်ႈၾႃႉမီး 196,717,202 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ 4,203,769 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 178,128,185 ၸွမ်းၼင်ႇ www.worldometers.info/coronavirus/ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီ့ 29 July 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:15 မူင်း ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကြို့ပင်ကောက်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Gyobingauk) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈတိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 109 လၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေ မိူဝ်ႈပီ 1934 ၊ 1935 ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ဝဵင်းၸီးၵူင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉသေၼၼ်ႉ ထိုင်ပီ 1951 မႃး ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉၼႆႉ လႆႈတႄႇ မိူဝ်ႈပီ 1894 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း၊ ၵၢတ်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ လႄႈ ၸုမ်းၶႄၾႆး ဢၼ်ဢဝ်ၼပ်ႉၸႂ်သေ ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉၼႆႉ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉ မီးယူႇ 52 တွၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 117,143 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ လႆႈၶုတ်း ၼွင်ၼမ်ႉလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးတိၼ်သၼ်လွႆႁႄႉသေ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 7 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉတႂိၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉတႂိၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃမႃး ဝႃႈၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူးဝဵင်း၊ ႁူဝ်ႉဝဵင်း၊ ၶဵင်ႇမုင်ႈ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်းမူးႁၢမ်းၼၢၼ်းဢူးၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ယူႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ တေႃႇ မျူဝ်ႉတႂိၼ်းၼၼ်ႉ မီး တၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၼႆ မီးဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးၼႃႈလိၼ် ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈမျူဝ်ႉလႄႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵဝေႇၸု (ႁွင်ႉ) ႁွင်ႈၵမူင်း လႆလတ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးမႁႃႇၸၼ်ႇတႃႇသီႇႁ လႄႈ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီႈဝႆႉ ၽြႃးမႁႃႇလေႃးၵသီႇရိသေဢမ်ႇၵႃး တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ယၢၼ်ၵႆဝဵင်း မွၵ်ႈ 12 လၵ်းသေ မီးဝႆႉ ၽြႃးလူင် ၵျႃႉၸႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ၵျႃႉၸႂႃႇ ပူးၵမ်ႇ တႄႇမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၵျႃႉၸႂႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇသေ ပဵၼ်ပွႆးၵိုၼ်းပွႆးၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅရ်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 10, 2015
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (2)


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း
ၵူႈမိုဝ်းတသၢႆး ၼႃႈလိၵ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ပိူင်ၵၢၼ် ၸိုဝ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁဝ်းၶႃႈ လႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉလႄႈ။
ၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် တီႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိုဝ်ႈဢိင်ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၸုတုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်၊ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၽႄၸႂ်ႉ ၵႃႈတီႈၼိူဝ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်၊ ပၼ်ၶေႃႈၽၢင်ႉၸူးၵၼ်၊ လွင်ႈၵူတ်ႇၸၢမ်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပိူင်လိူင်း (Sandboxes) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးဝႃႈလူဝ်ႇမႃးၼႆ ပဵၼ်ပႃး တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတၢင်း ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၽူႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃး ငမ်ႇမႅၼ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁပ်ႉလႆႈသေၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၶဝ် ၸၢင်ႈလႆႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပလွၵ်ႉၼိုင်ႈဢၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈပိုတ်ႇတၢင်ႇပၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၼႃႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉယမ်ၼိူဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်သေ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉၸွမ်းၽဵၼ်ႈ ပိူင်ၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ပိူင်ၵၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ဢၼ် ပႆႇလူဝ်ႇဢဝ်လိူင်ႈၵမ်းလဵဝ်ၼႆ ၵႂႃႇပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈ
{{subst:uw-userpage}} ၼႃႈလိၵ်ႈတွၼ်ႈဢုပ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ။
လိၵ်ႈမၢႆတွင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ်ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း
- {{User info}}
- {{User page}}
- {{Userpage blue border}}
- {{Userpage Blue}}
- {{User page rounded}}
- {{Userpageblue%26round}}, i.e., Userpageblue&round
- {{User page mini}}
- {{Userpage (no table)}}
- {{Userpage otheruse}} for a cross-reference to an article
- {{Userpage bar}} for not mentioning a mirror
- တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း
- {{User info talk}}
- {{Usertalkpage}}
- {{Usertalkpage blue border}}
- {{Usertalkpage2}}
- {{Usertalk bar}} for not mentioning a mirror
- တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်လိူင်းၵႃႈတီႈ ၸိုဝ်ႈဢိင် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း
- {{Userspace draft}}


text:
Wednesday, January 18, 2012
တူင်ႉၼိုင်ပွၼ်ႈသွၼ် ဢွၼ်ႁၼ်လႅင်းပိူင်း
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး ႁဝ်းၶႃႈ ထုင်ႉမိူင်းထႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢမ်ႇဢၢၼ်းမွၵ်ႇၼေၽႂ် ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၸႂ်မုတိတႃႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸူမ်းၸွမ်း ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈယွင်ႈဢၢမ်းဢွၼ်ႇ ၽုတ်းဢွၵ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇယူႇလႆႈ ဢမ်ႇၶႆႈၼေၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁူႉၵၼ် ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈၼႆႉႁဝ်းၶႃႈ ယွၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈထိုင် လွင်ႈတၢင်းတူင်ႉၼိုင် ဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈၶႃႈ။ ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် မုၵ်ႉၸုမ်း သင်ၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၵၢတ်ႈဢမ်ႇၵိူင်းသေ ပိူင်းပၼ်သၢႆလႅင်း ႁၢင်ႈလီၵႂုႇၼၼ်ႉ လွင်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမိၵ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမိၵ ၼႆႉ မီးတင်းၸႂ်လီ- ယဵၼ်ႉ - ယၢဝ်း ၊ မွင်းထိုင်ပုၼ်ႈၶၢဝ်းၼႃႈသေ ၶတ်းၸႂ်သွၼ် လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်းပၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ယူႇတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ သႃႇထုပရႃႇတိတ်ႇ မီးမႃးၶၢဝ်းယၢမ်းၵႂုႇ သွင်ပီၸမ်ၸမ် တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇသွၼ်ပၼ် ယူႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈ ယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင် ၼႆသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢၼ်ၽဝလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူၵ်းမိူင်းၵႆၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇငၢႆႈဝႃႈဢမ်ႇငၢႆႈၶႃႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ် လႆႈသွၼ်ပၼ် သမ်ႉပဵၼ်ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ဝၼ်းလိုဝ်ႈ၊ ဝၼ်းၵႂုႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ သမ်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈတင်း သီႇဝၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်း ၵေႃႈမီးၵူၺ်းသၢမ်ဝၼ်း ဢမ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်ၼႆၵေႃႈ တႃႇတေသိူဝ်းတႄႉ ၵမ်ႉဢေႇၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမိၵ ႁဝ်းၶႃႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇယေႃႈဢမ်ႇႁူၼ်သေ သိုပ်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈတွၼ်ႈပၼ်ၵႂုႇယူႇတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ သႃႇထုပရႃႇတိတ်ႇ ယူႇၼႆယဝ်ႉဢေႃႈ။
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tom Andrews ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လၢႆးငၢၼ်းတီႈပၢင်ၵုမ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 8000 ပၢႆ၊ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 1000 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
ငဝ်းလၢႆးဝၢႆးလင်သိုၵ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တူၵ်းတႅမ်ႇယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈလိူဝ်ႁႅင်း၊ ဢၼ်လူႉတၢႆၵေႃႈမီးတင်းၼမ်။ ၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈ 3 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်။ ၸုမ်းၸဝ်ႈတႃႇၼ ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢမ်ႈႁႄႉ ။ ၵွပ်ႈၼႆ ထုၵ်ႇလီႁႃလၢႆးတၢင်းမႂ်ႇ တႃႇၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ်လႆႈၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း Thomas H.Andrews ၼၼ်ႉယင်းပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ လိူၼ်လဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်လၢႆးႁုၵ်ႉႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းသေ ႁဵတ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃယုပႃႈတႂ်ႈ 18 လူႉတၢႆ 75 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တီႉၺွပ်း ဢဝ်လိူင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈဢမ်ႇတီႉလႆႈ/ ဢမ်ႇမႃးမွပ်ႈတူဝ်ႈ/ ပၢႆႈဝႆႉ ၸိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉဢဝ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းမၼ်းၵႂႃႇ၊ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇႁိမ်းၸမ် 200 ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးတင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင်လႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃယု ပႃႈတႂ်ႈၶူပ်ႇလူးၵွၼ်ႇ – ဝႃႈၼႆ။
မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇတဵၵ်းတဵင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်မိူင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ သုၼ်ႇလႆႈၶွၼ်ႈတုမ်၊ သေဢမ်ႇၵႃးတဵၵ်းတဵင်ဝႆႉပႃးသုၼ်ႇလႆႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ တဵၵ်းတဵင်သုၼ်ႇလႆႈယူတ်းယႃတူဝ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ယင်းတိုၵ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းတီႉၺွပ်းတဵၵ်းတဵင်ယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်လႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းသေဢိတ်းယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းတီႈ 14 တေႃႇထိုင် 24/9/2021 တီႈဝဵင်းလူင် ၼိဝ်ႊယွၵ်ႊ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းတၢင်ၸိုင်ႈမိူင်း 193မိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
တီႈပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈပႃးၶွမ်ႊမတီႊ (Credentials Committee) ၶွမ်ႊမတီႊ ဢၼ်တေလိူၵ်ႈၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵေႃႉမႂ်ႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးဝႆႉ 9 မိူင်း။ ပဵၼ်မိူင်း ပႁႃႊမႃႊသ် ၊ ပူႊတၼ်ႊ၊ ၶျီႊလီႊ၊ ၶႄႇ၊ ရတ်ႉသျႃႊ၊ သီႊရႃႊလၼ်ႊ၊ ၼမ်ႊမီႊပီႊယႃႊ၊ သုၺ်ႊတိၼ်ႊလႄႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ။
ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ပႃး။ မၼ်းၸၢႆးတေလႆႈယူႇတီႈၼင်ႈၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉထႅင်ႈၼိုင်ႈပီ ၊ တေႃႇထိုင်ပီတေမႃး 2022 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ။


text:
ၵျွၵ်ႉမျွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်း (မၢၼ်ႈ: ကျောက်မြောင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukmyaung ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [kyɔ᷇k myɔ́ŋ]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီး ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.


text:
တီႈၶင်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတီႈၶင်ႉ (မၢၼ်ႈ: ထီးချိုင့်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Htigyaing Township ; Shan pronunciation: [Zewaeng Tikang]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ၸႄႈဝဵင်းတီႈၶင်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉႁိမ်းၸမ် လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆးသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတီႈၶင်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ထိူၼ်တူဝ်သတ်းလွတ်ႈၽေး ဢိၼ်းတွင်ႇ လႄႈ ထိူၼ်ႇတူဝ်သတ်းလွတ်ႈၽေး ၵျွၵ်ႉတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၸၢဝ်းၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ မီးမႃးႁိုင်ႁီးသေပိူၼ်ႈ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မႃးဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင် ဢိင်ပိုင်ႈၵိူဝ်းလီ ၼပ်ႉယမ်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၿီႇၸီႇ 3000 ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ် ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၼပ်ႉယမ် ၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၶိုၼ်းႁွင်ႉၽႃႇသႃႇၶဝ်ဝႃႈ သၼႃႇတၼထမ်မ सनातन धर्म၊ (ၽႃႇသႃႇတြႃးထႃႇဝရ) ၼႆယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉၵေႃႇတင်ႈ = သျီႇဝ
- တီႈၵေႃႇတင်ႈ = မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ
- ၽူႈယိုင်ႈယႂ်ႇ = ၶုၼ်သၢင်၊ ဝိသၼု၊ သျီႇဝ
- ၽိုၼ်ထမ်း = ဝေႇၻ၊ ဢုပၼိသ်သျ၊ ရႃႇမႃႇယၼ၊ မႁႃႇၽႃရတ၊ ၽၷဝၻ်ၷီတ
ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်မႄးထတ်း
ၶူင်းၵၢင်လေႃးၵလႄႈ သတ်ႉတဝႃႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶုၼ်သၢင်လူင် ၽၢၼ်ႇပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝိသၼု သမ်ႉၵေႃႉ လူႁၼ်ပႂ်ႉပႃး။ သျီႇဝသမ်ႉ ၵေႃႉယႃႉလူႉလႅဝ်။ မေးၼၢင်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်လူင် သမ်ႉပဵၼ် သူရသ်သတီ။ မေးၼၢင်း ဝိသၼုသမ်ႉပဵၼ် လၵ်ႉၶျမီး၊ မေးၼၢင်း သျီႇဝသမ်ႉပဵၼ် ပၿ်ႉၿပ်ႉတီႇ။ ၶုၼ်သၢင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၿြႁ်မႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ပရမ်မဢတ်ႉတယဝ်ႉ။ ပရမ်မဢတ်ႉတၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ လေႃးၵလူင်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢတ်ႉတၼႆႉ မီးၵႂႃႇၵူႈတီႈ။ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ်ဢတ်ႉတ၊ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ်ၿြႁ်မႃႇ၊ သတ်ႉတဝႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢတ်ႉတ၊ ဢတ်ႉတၼႆႉပဵၼ် ၿြႁ်မႃႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢတ်ႉတ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၿြႁ်မႃႇ။
ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႇတ ဢၼ်ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈပဵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝႃႇတပုတ်ႉထလႄႈ ဝႃႇတၶရိယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ။ ပေႃးမႃးၶႆႈတူၺ်း ငဝ်ႈငႃႇ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၸႅင်ႈဢမ်ႇလႅင်းလီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝႃႇတၿြမၼ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႃႇရိယၢၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်မႃးထိုင် တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉပႆႇတႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပိုၼ်းသင်ပႆႇတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ႁဵင်ပီ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ မီးမႃး ၸဝ်ႈရသေႉၶဝ်၊ ၸဝ်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်ၶဝ်၊ ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိင်ႈထုင်းလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ႁိၼ်ႇတူႇ ႁႂ်ႈၽႄႈတိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးဝူၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၼမ်လၢႆတႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉၻသ်သၼ မီးႁူၵ်းပိူင်သေ ႁွင်ႉဝႃႈ သၻသ်သၼၼႆသေ မီးမႃး မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ႁႃႈၿီႇၸီႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၺႃႇယ၊ ဝိသေသိၵ၊ သံၶယႃႇ၊ ယေႃးၵ၊ ပုၿ်ၿမီႇမံသႃႇ (မီႇမံသႃႇ)၊ ဝေၻၼ်တ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၺႃႇယၻသ်သၼႆႉ ပဵၼ်မႁႃႇရသေႉၵေႃးတမယဝ်ႉ။ ၺႃႇယၻသ်ၼၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸွမ်းၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေ ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဝိသေသိၵၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ် မႁႃႇရသေႉၵꧣႃၻယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ဝိသေသိၵ ၻသ်သၼၼႆႉတႄႉ ပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ သတ်ႉတဝႃႇ တင်းသဵင်ႈ ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႈလွတ်ႈယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ သံၶယႃႇၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ်မႁႃႇရသေႉ ၵပိလယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ သံၶယႃႇၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးထႃႇဝရၽြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ယေႃးၵၻသ်သၼၼႆႉ ပဵၼ် မႁႃႇရသေႉ ၸေမိၼီႇ ယဝ်ႉ။
- မီႇမံသႃႇ ၼႆႉ ပုၿ်ၿမီႇမံသႃႇၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ မီႇမံသႃႇၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်း ပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၵမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းပၼ် ဝႃႇတလႄႈ ၾိင်ႈထုင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဝေၻၼ်တၻသ်သၼၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢုပၼိသ်သယသေ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဢုပၼိသ်သယၼႆႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဝေၻ ပဵၼ်ဢၼ် ႁွတ်ႈထိုင် ၸိၵ်းၸွမ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဢုပၼိသ်သယၼႆႉ ပဵၼ်ၶွတ်ႇယွတ်ႈ ၸိၵ်းၸွမ် ဝေႇၻၼႆယူႇ။
ဝႃႇတဢတ်ႉတမႄးထတ်း
ပေႃးဢဝ် ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇဝႃႈၸိုင် ၽီ၊ ၵူၼ်း၊ ထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ ၼမ်ႉ၊ လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႇပဵၼ်ၽိတ်ႇ ပရမတ်ႉမႃႇ (ၽြႃးၸဝ်ႈ) ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ လေႃးၵ ဢၼ်တႃႁၼ်ယူႇၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် လွင်ႈမႃႇယႃႇ (ဢၼ်မၢႆတွင်းၽိတ်း) ဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ တေလူႉလႅဝ် ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ပရမတ်ႉမႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ပရမတ်ႉမႃႇၼႆႉ တိုၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉ တႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ် ဢတ်ႉတမႃႇ (ဝိၺၢၺ်) ယဝ်ႉ။ ဢတ်ႉတမႃႇၼႆႉ သင်ဝႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵၢမ်ႇ ပႆႇမူတ်းသေ ပႆႇလႆႈၵႂႃႇ ႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်း မရမတ်ႉတမႃႇၸိုင် တိုၵ်ႉတေလႆႈ သိုပ်ႇတႄႇသၼ်ႇထေႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၼႂ်းၽဝႃႉထႅင်ႈ တင်းၼမ် ဢမ်ႇသုတ်း ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈယူႇ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ ႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁွတ်ႈထိုင်တီႈၸၼ်ႉသုင်ယူႇ၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်း တူၵ်းတီႈတႅမ်ႇၵေႃႈ လႆႈယူႇ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပေႃႈႁဵတ်း လွင်ႈဢမ်ႇလီသေ ပေႃးတၢႆမႃးၸိုင် တေလႆႈထူပ်း တၢင်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေလႆႈ ၶၢမ်ႇငရၢႆးယဝ်ႉ။
ပေႃးႁဵတ်း ၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁွတ်ႈ မိူင်းၽီယဝ်ႉ။ တၢင်းတုၵ်ႉၶ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတီႈ ငရၢႆးၼၼ်ႉလႄႈသင် တၢင်းသုၶ ဢၼ်လႆႈၸၢမ်ႇ တီႈမိူင်းၽီၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း။ ၸူဝ်ႈၵႃႈ ဢတ်ႉတမႃႇ (ဝိၺၢၺ်) ပႆႇလႆႈ လွင်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ (မေၢၵ်ၶ = မွၵ်ႉၶ)၊ ၸူဝ်ႈၵႃႈ ပႆႇၶိုၼ်းႁွတ်ႈထိုင် ငဝ်ႈတိုၼ်း ႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ပႆႇၵႂႃႇ ႁူမ်ႈၶိုၼ်းၿြႁမ (ၶုၼ်သၢင်)ၼၼ်ႉ ၽဝႃႉၼႆႉ တေသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ၵိူတ်ႇတၢႆ ၵိူတ်ႇတၢႇယူႇ တိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။ တႃႇတေလႆႈ မွၵ်ႉၶ လွင်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈၼၼ်ႉ ယုမ်ႇဢဝ်လၢႆလၢႆဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈ။ တေလႆႈ ၵျၢင်ႉၵမ်ဢဝ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈယဝ်ႉ။
ၽီဢၼ်ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၼပ်ႉယမ်မႄးထတ်း
ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ် ၽီယဝ်ႉ။ ၽီလူင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢိၼ်ၻရ၊ ဢၷ်ၷၼိ၊ သူရိယ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းထမ်ႇၵီႇတ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်းဝေၻၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၶဝ် ဢမ်ႇလေႉၵၼ် သူင်ၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၿြႁမ (ၶုၼ်သၢင်)တႄႉ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းၼၼ်ႉ။ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ဢိသ်သရ (လွင်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ) ၿြႁမဝႃႇတသေ ပဵၼ်မႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိသ်သရ (ပရမတ်ႉတမႃႇ) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိၸ်ၸထႃႇဝရ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းလူင်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းမီး မူႇလၽူႇတ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈသတ်ႉတဝႃႇၶဝ် ၶွတ်ႇယွတ်ႈသုတ်းပၢႆၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၶိုၼ်းၵႂႃႇႁူမ်ႈၶိုၼ်း ၶုၼ်သၢင်လူင် (ၿြႁမ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပရမတ်ႉတမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢိသ်သရၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵိုၵ်းလူၺ်ႈ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈ (တရိမူႇရတိ)လႄႈသင်၊ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸတ်းၼႃႈၵၢၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉၽၢၼ်သၢင်ႈ လေႃးၵယဝ်ႉ။ ဝိသၼုၼႆႉ ပဵၼ် ၵေႃႉၵုမ်းထိင်း လေႃးၵယဝ်ႉ။ သျီႇဝၼႆႉ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ် ယႃႉလႅဝ်လေႃးၵ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ၶိုၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ပၼ် လေႃးၵမႂ်ႇ ၽဝႃႉမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်း လွင်ႈပူႇၸေႃႇ မူးၸႃးၶုၼ်သၢင် ၿြႁမၼၼ်ႉ လဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်တႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်း ၶဵင်ႇသၢင်သေ ပူႇၸေႃႇၼၼ်ႉ မီးဢေႇတႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ ဝိသၼုလႄႈ သျီႇဝၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပူႇၸေႃႇမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ၽီသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၽီတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ တၢင်ႇပိူင်ၵေႃႈ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ပိုင်ႈဢိင်ယဝ်ႉ။ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ တမ်ႈတီႈ ဝူဝ်းမႄႈၵေႃႈ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ်ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၸိူဝ်း ဢၼ်ပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ သျီႇဝ (သျၢႆႉဝ) လႄႈ ၸုမ်းပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ ဝိသၼု (ဝၢႆႉသၼု)ၼႆသေ တႅၵ်ႇၵၼ် မီးသွင်ၸုမ်း။ သျၢၼ်ႇၵရ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သျီႇဝသေ ရႃႇမၼုၸ သမ်ႉပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် ဝိသၼုယဝ်ႉ။ သျၢၼ်ႇၵရ (ဢေႇတီႇ 19) ၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပိုတ်ႇၼႄတီႈပွင်ႇ ၽိုၼ်ထမ်းဝေႇၻၼ်ႇၼ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်သျီႇဝ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သျီႇဝၼၼ်ႉ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သျၢၼ်ႇၵရၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းတူဝ်ၽႄ ၽြႃးၽီၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ သျၢၼ်ႇၵရ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉပၼ် ပၺ်ႇၺႃႇထၢၼ်ႈတႂ်ႈ လႄႈ ထၢၼ်ႈၼိူဝ်သွင်ပိူင်။ ပၺ်ႇၺႃႇ ထၢၼ်ႈတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ လေႃးၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၺ်ႇၺႃႇ ထၢၼ်ႈသုင်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် မႃႇယႃႇ လေႃးၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေ ႁွတ်ႈထိုင် ပၺ်ႇၺႃႇ ထၢၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း သွၼ်ဢၢၼ်ႇဝေႇတ၊ တေလႆးၵျၢင်ႉၵမ် ၽႃႇဝၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။ သျၢၼ်ႇၵရၼႆႉ မၼ်းယိူင်ႈဢဝ် လွၵ်းလၢႆးပုတ်ႉထၸဝ်ႈသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈ ဝတ်ႉၵျွင်းႁိၼ်ႇတူႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇ မုၼ်ၸဝ်ႈႁိၼ်ႇတူႇၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းသျၢၼ်ႇၵရၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် သျီႇဝယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၵိူဝ်းယမ် ဝိသၼု။ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃး ၶရိသျၼၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၽႄ ဝိသၼုသေ လူင်းမႃးမိူင်းၵူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းပၼ် ဝႃႇတဝိသၼုၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ရႃႇမၼုၸ (ဢေႇတီႇ 13) ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ သိုပ်ႇပုတ်ႈ ရႃႇမၸုၼၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် မႃႇထဝ (ဢေႇတီႇ 13)၊ ရႃႇမၼၼ်ႇတ (ဢေႇတီႇ 14) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းသျီႇဝလႄႈ ၸုမ်းဝိသၼုၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပိူင်လူင် သွင်ၸုမ်းယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပွႆးပၢင်ၵႅဝ်ႈဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပုၼ်ႇၼႃး (ၿြႁမၼ)ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “သမ်ႇသၵႃးရ်” ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယၶဝ်ၵူၺ်းသေ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇတင်းမူတ်းယူႇ။ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉယူႇသၼ်ႇထေႇ ၼႂ်းတွင်ႉ တေႃႇထိုင်ပေႃးတၢႆၼၼ်ႉ မီးမဵဝ်းမၼ်း တင်းၼမ်။ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ပၢင်ၵႅဝ်ႈပၼ်ၸိုဝ်ႈ၊ ပၢင်ၵႅဝ်ႈသႂ်ႇလေႃးပႄး၊ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၵူပ်ႉၵူႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပၢင်ပွႆးၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵိူဝ်းလီၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၵူႈပီယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ပွႆးတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ပွႆးၻီႇဝႃႇလီ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးတႆႈၾႆး ပူႇၸေႃႇ ၼၢင်းၽီလၵ်ႉၶျမီး မိူဝ်ႈၶမ်ႈလိူၼ်သိပ်းသွင်လပ်းၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းလႄႈသင် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵျွင်းၽြႃးႁိၼ်ႇတူႇ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၽြႃးဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵျွင်းၽီၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ပူႇၸေႃႇပၢႆႈၽီတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇ လႄႈ မွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ တေႃႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ တူဝ်သတ်းသေ ပူႇၸေႃႇၵေႃႈ မီးယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ႁေႃၽီၵႃႇလီႇၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၵႆႉ ႁႅမ်တၢႆပႄႉသေ ပူႇၸေႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်ထမ်းမႄးထတ်း
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်ထမ်း ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတသေ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ။ ၽိုၼ်ထမ်းဝေႇၻၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈသဵင်သူပ်းၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၽြႃးၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝေႇၻၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ရိၵ်ႉဝေႇၻ၊ ယၸုဝေႇၻ၊ သႃႇမဝေႇၻ၊ ဢထၿ်ႉၿဝေႇတ ၼႆသေ မီးသီႇပိူင်။ ၼႂ်းသီႇပိူင်ၼၼ်ႉ ရိၵ်ႉဝေႇၻၼႆႉ ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၵဝ်ႇႁိုင်သေပိူၼ်ႈ၊ လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈ။ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဝေႇၻၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉထႅင်ႈ သံႁိတႃ၊ ၿြႁမၼ၊ ဢႃႇရၺ်ၺၵ၊ ဢုပၼိသျၢတ်ႉၼႆ မီးသီႇပိူင်။ လိူဝ်သေ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းဝေႇၻၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၽိုၼ်ထမ်းပုရၢၼ်ႇ၊ ၽိုၼ်ထမ်း မႁႃႇၵပျႃႇၵွၼ်ႇ။ ရႃႇမယၼ လႄႈ မႁႃႇၽႃႇရတၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းၵပျႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ သွင်ၽိုၼ်ယဝ်ႉ။
ၵေႃႉၽူႈဢၼ်တႅမ်ႈ ရႃႇမယၼတႄႉ ပဵၼ် ရသေႉဝႃႇလမိၵိ (ဝမ်ႇမိၵိ) ၵေႃႉတႅမ်ႈသေ မႁႃႇၽႃႇရတတႄႉ ပဵၼ်ရသေႉ ၿျႃႇသ ၵေႃႉတႅမ်ႈဝႆႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ရႃႇမႃႇယၼၼၼ်ႉ ဢဝ်လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတ တႅမ်ႈဝႆႉပဵၼ်ဝွၵ်း တႅမ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈၶုၼ်ရႃႇမ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းဢယုတ်ထယၼၼ်.ယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း မႁႃႇၽႃႇရတႄႉ တႅမ်ႈဝႆႉ လုၵ်ႈၸၢႆးထတရတ်ႉထ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၶုၼ်ၸၢႆးတရႃႇ လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ပၼ်ႇတု ႁႃႈၸၢႆးတိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႁႃႇၽႃႇရတၼႆႉ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ဝႆႉပဵၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းထွတ်ႈမျၢတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပိတၵၢတ်ႈၽိုၼ်ၼိုင်ႈသေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽၷဝတ်ႉၵီႇတႃႇယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈထုင်းမႄးထတ်း
ၵလႃးႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇၵႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်တတ်းတွၼ်ႈၽဝႃႉၶဝ်ဝႆႉ သီႇတွၼ်ႈသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဢႃႇသျရမ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၿြႁမၵျရ” ၼႆသေ ပဵၼ်ပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် လႆႈၵႂႃႇတီႈ ၵျွင်းသၢင်ႇၶၢမ်း ၿြႁမၸႃႇရီႇသေ လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းတၢင်းမေႃ။ ပေႃးဝႃႈ ဢႃႇယု လႆႈမႃး 24 ၸိုင် ၸင်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ တႄႇတင်ႈၽဝႃႉ တွၼ်ႈမၢႆသွင်ၵႂႃႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၵရိႁတ်ႉသတ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ပိူင်လူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တႃႇႁၢပ်ႇႁၢမ် ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢႃႇယု လႆႈမႃး 50 ၸိုင် ဢဝ်ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း ဢၢပ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးယဝ်ႉသေ ပၢႆႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ၵႂႃႇၵျၢင်ႉၵမ်ယဝ်ႉ။ ပၢၼ်တွၼ်ႈသၢမ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဝၼပရသထ” ၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၽူဝ်ၶဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးဢႃႇယု လႆႈမႃး 75 ၸိုင် ႁွတ်ႈထိုင် ပၢၼ်တွၼ်ႈသီႇ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်ႇၼျႃႇသသေ လႆႈၼုင်ႈမႆ သၢင်ၵၢၼ်း ႁဵတ်းရသေႉ ရႁၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၼုင်ႈၽႃႈလိူင်ယဝ်ႉၼၼ်. ဢမ်ႇယူႇသဝ်း တီႈလဵဝ်ယဝ်ႉသေ လႆႈၵႂႃႇႁႃတုင်းသွမ်းၵိၼ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈ၊ လႆႈၵႂႃႇ ဢဝ်တြႃးႁေႃးပၼ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်မီးဝႆႉ ၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း သီႇၸၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယ၊ ဝဵတ်ႉသ (ဝေသ်သ)လႄႈ သုၻ်ၻယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသီႇၸၢဝ်းၼၼ်ႉ ၿြႁမၼၼႆႉ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၶဝ် သုင်သေပိူၼ်ႈသေ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုၻ့်ၻၼၼ်ႉ တႅမ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ၸၢဝ်းၸၢဝ်ႈၿြႁမၼၼႆႉတႄႉ ဢွၼ်ပိူၼ်ႈ တၢင်ႇၽီပူႇၸေႃႇၽီလႄႈ ႁေႃးတြႃးၶႆႈထမ်းပၼ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ၶတ်ႉတိယၼႆႉတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈ ပွင်မိူင်း။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ဝဵတ်ႉသၼၼ်ႉတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုၻ်ၻၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁဵတ်ႈပၼ် ၵၢၼ်ၸိူဝ်းသၢမ်ၸၢဝ်း ၸႂ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းမႁတ်ႉတမၷၼ်ႇတီႇၶဝ် ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၶဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်မႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅၼ်းမႃး ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇသေတႃႉ လွင်ႈဝႆႉဝၢင်း ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ တႅမ်ႇသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉယင်ႇႁၢၵ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ယူႇ။
ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ႁိၼ်ႇတူႇမႄးထတ်း
ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ် ၽၢင်ႇသၢင်ႈပဵၼ် ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလႄႈ သတ်ႉတဝႃႇ တင်းလၢႆ။ ဝိသၼုၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်။ သျီ,ဝၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉယႃႉၵဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သၢင်လူင်ၼႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ပဵၼ် ၼၢင်းသူႇရတ်ႉသတီႇ (သူရသ်ႉသတီႇ)။ ဝိသၼုၼႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ပဵၼ် ၼၢင်းလၵ်ႉၶျမီး၊ သျီႇဝၼႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်း ပဵၼ် ပပ်ႉပတီႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ပရမဢတ်ႉတယဝ်ႉ။ ပရမဢတ်ႉတၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉ ၽၢင်ႇသၢင်ႈပဵၼ် ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလႄႈ သတ်ႉတဝႃႇတင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢတ်ႉတၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽႄႈဝႆႉ ၵူႈတီႈ။ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ် ဢတ်ႉတ။ လေႃးၵၼႆႉ ပဵၼ် ၿြႁမႃႇ။ သတ်ႉတဝႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၿြႁမႃႇ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ် ဢတ်ႉတ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ် ၿြႁမႃႇ။ ဢတ်ႉတ ၸဝ်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပရမဢတ်ႉတ၊ ဢတ်ႉတ ဢၼ်မီးတီႈ သတ်ႉတဝႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸီႇဝဢတ်ႉတၼႆသေ ၸႅၵ်ႇၵၼ်ဝႆႉ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ (ဝိၺၢၺ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၸီႇဝဢတ်ႉတၼၼ်ႉယဝ်ႉ) ဢတ်ႉတၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မျၢတ်ႈသေပိူၼ်ႈ။ ဢမ်ႇမေႃလူႉလႅဝ်သေ မၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉ တႃႇသေႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သတ်ႉတဝႃႇ တၢႆၵႂႃႇသေတ ဢတ်ႉတၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်။ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ တူဝ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅင်ႈ ၼႂ်းၶၼ်ႇထႃႇတၢင်ႇဢၼ် တၢင်ႇၽဝႃႉယဝ်ႉ။ ဢတ်ႉတၼႆႉ ႁဵတ်းၼႆ လၢႆႈၸူး ၸၢတ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၼိုင်ႈသေ ဝၢႆႈပၼ်ႇ ၼႂ်းသမ်ႇသရႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈသမ်ႇသရႃႇ ပၼ်ႇဝၢႆႈယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵိလေႇသႃႇ ၸပ်းတိတ်းဝႆႉ တီႈဢတ်ႉတသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇ ဢၵုသူဝ်ႇယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းႁၢႆႉ ၵုသူဝ်ႇ ဢၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢတ်ႉတ လႆႈၶိုၼ်းၶၢမ်ႇဢဝ် ၸၢတ်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵိလေႇသႃႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈဢတ်ႉတ တေမူတ်းၵဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉၵင်းၵႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵင်းၵႃႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိၵ်းလွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇၵေႇလႃႇသ တီႈဢၼ် ၶုၼ်ၽီလူင်သိဝၼင်ႈၵၢၼ်တြႃးသေ ပဵၼ်ၼမ်ႉထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ဢၼ်ယွႆႉဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၸွၵ်းႁူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဢၢပ်ႇ ၼမ်ႉၵင်းၵႃႇၸိုင် ၵိလေႇသႃႇ မူတ်းၵဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၵျၢင်ႉၵမ်ယေႃးၵၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈ ၵိလေႇသႃႇ မူတ်းၵဵင်ႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵျၢင်ႉၵမ် ယေႃးၵသေ ပေႃးဝႃႈ ၵိလေႇသႃႇ တီႈဢတ်ႉတၼၼ်ႉ မူတ်းၵဵင်ႈ ၸိုၼ်ႈသႂ်ၵႂႃႇၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵုသူဝ်ႇ ဢၵုသူဝ်ႇၵေႃႈ တေႃႈတေ ဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉလႄႈ တေဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလွတ်ႈ သမ်ႇသရႃႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်း ပရမဢတ်ႉတၼၼ်ႉသေ ႁွတ်ႈထိုင် မွၵ်ႉၶ (ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ) ယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇမိူၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇမႄးထတ်း
ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇ ဢၼ်ဢိင်ပိုင်ႈၼိူဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဝေႇၻၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈလတ်းမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၶဝ် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝေႇၻ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈႁေႃးလွတ်ႈၵႃႇထႃႇ ပူႇၸေႃႇ ၸိူဝ်းၽီဢိၼ်ၻြ၊ ဢၷ်ၷၼိ၊ ဝရုၼၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းယူႇသေတႃႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးလင်ၼႆႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈပူႇၸေႃႇၽီ လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇတေတူၺ်းႁၼ်လႆႈ ၶုၼ်သင်ဢၼ်ပဵၼ် ဢတ်ႉတၼၼ်ႉၵူၺ်း လမ်ႇလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈပူႇၸေႃႇၽီ၊ လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇထူပ်းႁၼ်လႆႈ ဢတ်ႉတၼႆယဝ်ႉ။
ၽၵဝတ်ႉၵီတမႄးထတ်း
ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ၽၵဝတ်ႉၵီႇတ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ မႁႃႇၽႃႇရတၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ သပ်းလႅင်းၼႄပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉသၽေႃး ဢတ်ႉတၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽၵဝတ်ႉၵီႇတၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈလူင် ပုၼ်ႈတႃႇၶဝ် ၸိူဝ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢမ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလဵဝ်မႄးထတ်း
တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ဝေႇၻၼၼ်ႉ ဝိသၼု၊ သျီႇဝ လႄႈ ၿြႁမႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး တီႈလမ်ႇလွင်ႈၵႃႈႁိုဝ်။ ပဵၼ်ၽႂ်ႇပဵၼ်မၼ်း ၶေႃၶေႃဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆႈသေ ၸဝ်ႈၶရိတ်ႉပေႃႇမီးမႃးယဝ်ႉ ပီပွင်းသီႇပၢၵ်ႇ တႄႉဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵုတ်ႉတၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇဢဝ်ဝိသၼု၊ သျီႇဝ၊ ၿြႁမႃႇ သၢမ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵိူဝ်းယမ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ သူႇလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ် ဢဝ်ၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇ ႁဵတ်ပဵၼ် ပိူင်လူင် ၵိူဝ်းယမ်မႃးသေတႃႉ ဝၢႆးမၼ်းမႃး ဝွတ်ႈဝွႆး ၸုတ်ႈယွမ်းၵႂႃႇသေ ၶိုၼ်းလႄႉၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် ဝိသၼုမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ရႃႇမႃႇၼယ ဢွၵ်ႇမႃး ဢွၼ်ၵၼ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝိသၼုၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၽၢင်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလေႃးၵၵူၼ်းသေ ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီ လေႃးၵၼႆယဝ်ႉ။
ဢဝတႃႇရ ဢၼ်မႃးၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမႄးထတ်း
ဢဝတႃႇရ ဢၼ်ဝိသၼု မႃးၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်း (မႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း)ၼၼ်ႉ မီး 9 ၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼိုင်ၼႆႉ ပဵၼ် ရႃႇမသေ ၸဝ်ႈၵေႃးတမပုတ်ႉထၼႆႉၵေႃႈ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတူၼ်မၢႆၵဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႄးထတ်း
တႄႇဢဝ် ပၢၼ်ဝေႇၻမႃး တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ်ၽႃႇသႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ၵူႈပိူင်ပိူင် တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ် ၸႅၵ်ႇၽႄၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ၸၢတ်ႈသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇ တီႈၵိူဝ်းယမ် တၢင်ႇၸိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ တႅမ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။ ၵူၺ်းမီး တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉၵူၺ်းလႄႈ လွင်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် လၵ်ႉၶၼႃႇၶဝ်ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဝေႇၻၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယ၊ ဝဵတ်ႉသ၊ သုၻ်ႉၻၼႆသေ မီးသီႇမဵဝ်း။ ၿြႁမၼ ပုၼ်ႇၼႃးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ သူပ်းၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇလႄႈ မျၢတ်ႈတွၼ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ၶတ်ႉတိယ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶႅၼ်ၶုၼ်သၢင်။ ဝဵတ်ႉသ ၵူၼ်းၵႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶႃၶုၼ်သၢင်။ သုၻ်ႉၻ ၵူၼ်းၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ၵူၼ်းယဵပ်ႉၶႅပ်းတိၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၽႃႇတိၼ်ၶုၼ်သၢင်လႄႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉတဵၵ်းတဵင် ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇ ၵၢၼ်လီၵၢၼ်ၸႃႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ၸွမ်းၵၼ်။ ပေႃးလႆႈႁၼ် ၵၼ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇၸိုင် မၢႆထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ဢမင်ႇၵလႃႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃးသီႇမဵဝ်းသေ မီးၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 2000 ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ Outcasts, Untouchables ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီထီႉတိူဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းမီးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃး ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈသုင် ၵႂႃႇထိတိူဝ်ႉၺႃး ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇလီထိတိူဝ်ႉၼၼ်ႉၸိုင် ဢၼ်လႆႈထိတိူဝ်ႉၺႃးၼၼ်ႉ ယုမ်ယမ်ဝႃႈ ဢီးလူၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ Kurien, Prema (2006). "Multiculturalism and American Religion: The Case of Hindu Indian Americans". Social Forces 85 (2): 723–741. Johns Hopkins University Press. doi:10.1353/sof.2007.0015.
- ↑ FL Bakker (1997). "Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments". Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde Deel 153, 1ste Afl.: 15–41. Brill.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)


text:
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ (မၢၼ်ႈ: ပျော်ဘွယ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pyawpwe) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ၊ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 208 လၵ်းသေ ပေႃးဝႃႈ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ယၢၼ်ၵႆ 213 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းတိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉ။ မီးသၼ်လွႆၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆၸလူင်း၊ လွႆထူင်း၊ လွႆမူဝ်းၵွင်း၊ လွႆၶုၼ်ၼၢင်း၊ လွႆၵျႅတ်ႉတႄး၊ လွႆသပေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတီႈ တိၼ် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇမွၵ်ႈ 14 လၵ်း 15 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း တီႈဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ မွၵ်ႈ 8 လၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီး လွႆၵျီႇၸွင်း၊ လွႆသျၢၼ်းၸၶၢၼ်း၊ လွႆဝႅတ်ႉဢဵၵ်ႉ (လွႆမူၼွၼ်း)၊ လွႆပသူဝ်းၽျူႇ၊ လွႆငၵႃႇ၊ တွင်ႇၽီႇလႃႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶပ်ႉယႆၵၼ်ဝႆႉသေ မီးသၼ်လွႆ ဢၼ်တၢင်းယၢဝ်း မီးႁူၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆမိၼ်းလူဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွႆမိၼ်းၽူၺ်ႇ ႁွင်ႉ သၼ်လွႆမိၼ်းတေႇ ၼႆႉ မီးယၢၼ်ၵႆသၢမ်လၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇသေ တီႈမုင်ႈတီႈယဵမ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်သႃႇယႃႇလီဝႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၶႅၼ်ႈ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး တိၼ်သၼ်လွႆမိူင်းတႆး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းတေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထိလႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ တၢင်းသဵင်ႈမီးၵႂႃႇ 260 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ဢိူင်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 29 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1959 ၼၼ်ႉ ၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတိူဝ်းမၢး ၸႄႈဝဵင်းတၢတ်ႉၵူင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းဢဝ် ဝၢၼ်ႈ 15 ဝၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၸႄႈဝဵင်း (သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1949) ၼၼ်ႉဝႃႈ မီးမႃး 104,881 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953) ၼၼ်ႉဝႃႈ မီး 9503 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပေႃးလိူဝ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇယဝ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မူႇသလိမ်ႇမၢၼ်ႈၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်သေ ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉမီးယူႇႁင်းၶေႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်း ယိၼ်းတေႃႇၵျီးသေ ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ် ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း မူႇသလိမ်ႇမၢၼ်ႈ မီးယူႇ 1500 ၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉတူၺ်း ပိုၼ်းလင်ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ 140 ၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇမီး ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၵွၼ်ႇ။ တီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈဢၼ်ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းႁႃႈဝဵင်း ဝရီး၊ ပတ်ႉတ၊ ပွၵ်ႉဢၢႆႇ၊ မျူဝ်ႉလႃႉ ရမႄးတိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၽူႈၸိူဝ်းၺႃးတၢမ်ႇၶုၼ်၊ ၽူႈၸိူဝ်းၵူဝ်တၢမ်ႇၶုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပၢႆႈမႅပ်းဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵႆႉႁဵတ်း လွင်ႈဢမ်ႇလီ ၼမ်တိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီမိူင်း မျႅၼ်ႇမႃႇ 1186 (ပီၶရိတ်ႉ 1825) ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇၽယႃး ၼၼ်ႉ ၺွင်ႇယၢၼ်းမိၼ်းၵလေးၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇမၵ်းမၼ်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်လိၼ်ၼႆ ၽႅဝ်မႃးတီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၺွင်ႇယၢၼ်းသေ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်တီႈၼၼ်ႈ ယိူင်းၸူးတွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလွင်ႈဢမ်ႇလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးတေလႆႈႁၢႆလၢႆၼႆသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢွင်ႈတီႈလီသိူဝ်းၸႂ် (မၢၼ်ႈ: ပျော်ဘွယ်ကောင်းသောဒေသ)သေ ပူင်ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈတႃႇ တင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပျေႃႇပွႆႇ (မၢၼ်ႈ: ပျော်ဘွယ်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈတႄႇတင်ႈဝဵင်းၼႆႉပဵၼ် ဢူးမူင်ႇ ဢၼ်ၵေႃႉလႆႈၸုမ်ႈ သီႇရိဝုတ်ႉတပလ ၵေႃႉဢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းၺွင်ႇယၢၼ်း မိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၺွင်ႇယၢၼ်း ဢႃႇယုပႆႇတဵမ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် မီးလင်ႇၵႃႇဝႃႈဝႆႉဝႃႈ (ဥ-ဩ-ရာ-သီ၊ ပျော်ဘယ်တည်၊ လူမည်ဦးမှုံ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇမီးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးသၢႆသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈတၢင်း မိူင်းတႆးသေ ပဵၼ်တီႈဢၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၵုၼ်ႇ ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမိူင်းတႆးတႆးလႄႈ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတူၵ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၵၢင်ၵႅၼ် ဝဵင်းၵိုၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တၢင်းလူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတၢင်း မိူင်းတႆး လႆႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉၸၢင်ႈၵႃႉၶၢႆၵႂႃႇမႃးလႆႈတင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈ ပွတ်းၼိူဝ် ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ တူၵ်းၽၢႆႇထုင်ႉၾူၼ်ဢေႇလႄႈ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁိူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈမၢၵ်ႇၼမ်ႉ မဵဝ်းဢွၵ်ႇတီႈၼႃႈလိၼ်ၾူၼ်ဢေႇၵမ်ႉၼမ်ၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ႈ၊ ၵုၺ် ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၾူၼ်ဢေႇလႄႈ လႆႈဢဝ်ၼမ်ႉတီႈၼွင် တီႈၽၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ သႂၢင်းသႂ်ႇသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆႇဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ 8 လၵ်းၼၼ်ႉ မီး ၽၢႆၵူင်ႇမိၼ်း၊ တီႈႁိမ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ မီး ၽၢႆယႃႇမ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽၢႆပျေႃႇပွႆႇ လႄႈ ၽၢႆၼွင်ဝတီး၊ သႂၢင်းဢဝ်ၼမ်ႉ ၵႃႈတီႈၽၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵုၺ်တႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈ ထုင်ႉယၼွင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်း ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထူဝ်ႇလိူင် တႄႉသွမ်ႈတီႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈၼမ်ႉၽၢႆ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သွမ်ႈၸွမ်းၶဝ်ႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သွမ်ႈႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ထူဝ်ႇႁႄႉ တႄႉ သွမ်ႈတီႈထုင်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉၽၢႆ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ဢၼ်လိုဝ်းလင်ၼႂ်းမိူင်းတႄႉ ပဵၼ် ၵိမ်းႁိပ်ႇမၢၵ်ႇဢုၼ်၊ ၵိမ်းၽႆး၊ ၸေႃႉ၊ မၢၵ်ႈထႆ၊ မိတ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူဝ်းတွင်း ၶူဝ်းလဵၵ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ဝ မိၼ်းတမ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇ ႑ လိၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ၼၼ်ႉလႄႈ တီႈဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းၸု ဢၼ်မီးၽၢႆတူၵ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိတ်ႈမိၼ်းတမ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်တႄႉ။ ယႃႇပု ဢၼ်ၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတႃး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇသၢမ်လၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တေႃႇယၢမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတႄႉ လိူဝ်သေတၢင်း တႃႈၵုင်ႈ၊ တႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ ယၢၼ်ၵႆ 40 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ သူၺ်ႇလွင်ႇပူး၊ ၵျွၵ်ႉၶျႅတ်ႉ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 12 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ဝၢၼ်ႈၵႂိၼ်း ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 13 လၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၵွင်းမူး ၵေႇတုမတီႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးမိၼ်းယႃႇမ ဢၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵေႃႈတင်ႈမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ ဢၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပႆႇတင်ႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽင်ႇၶၢင်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇမဵၵ်ႉထိလႃႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးၶုၼ်ၼၢင်းၵျူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈတိၼ်သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႇတင်း ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ မွၵ်ႈ 14 - ႑5 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵွင်းမူးလွႆသပေႇ၊ ၵွင်းမူးၵျႅတ့်တႄးတွင်ႇ၊ ၵွင်းမူးတွင်ႇတေႃႇ၊ ၵွင်းမူးၸလူင်းတွင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပွႆးလၢမ်းယႂ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးၵႃႈတီႈ ၵွင်းမူး ၸိူဝ်းမီးႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ပၢင်ပွႆး ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင် ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ပွႆးၵထိၼ်ႇၽုင်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပေႃး လိူၼ်သိပ်းသွင်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မီး ၽြႃးၵွင်းမူး၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ လုမ်း၊ ၵၢတ်ႇၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁူင်းယႃလဵင်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၢႆမိၼ်းတႃးၵျီး လႄႈ ၽၢႆမူဝ်းၵွင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇၵုမ်းပၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁေႃၽုင်းဢူဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ႁူင်းထမ်းၸႄႈလူင်သေ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ၼၢႆးထိမ်း ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လိၼ် ဢူးမူင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆသိုၵ်းၶေႃၶေႃ မႃးဝႆႉတီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈလဵင်ႉမႃႉၸိူဝ်ႉလီ တွၼ်ႈတႃႇ တပ်ႉၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆႇသိုၵ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ ႁိမ်းၸမ်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလင်းလင်ၸွမ်း ၵၢတ်ႇဝူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း ၸိူဝ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈပွတ်းၼိူဝ်လႄႈသင်ၼႆယဝ်ႉ။။ [1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၉၅)


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉႁၢၼ် ၼၢင်းႁၢၼ် ၶဝ်ၼႆသေ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်း ၸွႆႈထႅမ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 July 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ လၢႆလၢႆၵေႃႉ လၢႆလၢႆၸဝ်ႈ မီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 5,300,000 ပျႃး (ႁႃႈလၢၼ်ႉသၢမ်သႅၼ်ပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ဢၢပ်ႈဝႆႉပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းၵပ်းသၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ဝဵင်းမူႇၸေႊ ပုၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇသူင်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ဝႃႈၼႆလႄႈ ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းၵပ်းသၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး RCSS ဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်း ဢၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ၸွႆႈထႅမ်မႃးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇသူင်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 5,300,000 ပျႃး ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ လႆႈၸွႆႈထႅမ်တႃႇ 5,000,000 ပျႃး (ႁႃႈလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး လႆႈၸွႆႈထႅမ် 300,000 ပျႃး (သၢမ်သႅၼ်ပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ တၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် ၼၢင်းႁၢၼ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈမႃးသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႄႈလူင်တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2006 လိူၼ်မၢၶျ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ မၵ်းပၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် မိူင်း မႃးသေတႃႉ[2] ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးယူႇ 7 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ၸႄႈလူင်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵႅၼ်ၵၢင် တႃႇသိုဝ်ႉၶၢႆ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းယူႇ။
ပိုၼ်ႉထၢၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးၸႃႇဢဝ်တင်း ၸႄႈလူင်တၢင်ႇဢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇတီႈ ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵွၼ်ႇ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယူင်ႇသၢင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။[3] မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႁူဝ်သိပ်းပီ သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းလႄႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ၊ ယူင်ႉသၢင်ႉယူႇသဝ်းၸိူဝ်းပဵၼ်သုင် မႃးသေတႃႉ ၸိူဝ်းၿဵၼ် ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်လွမ်ႉဝဵင်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈထၢၼ်ႈပၢႆးယူႇသဝ်းၵူၼ်း တိုၵ်ႉတူၵ်းတႅမ်ႇဝႆႉယူႇ။
ငဝ်ႈငႃႇဝေႃးႁၢၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ ယၢၼ်ႇၵုင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တၵူင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဒဂုံ) ၼႆယဝ်ႉ။ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၼႆႉဢဝ်တီႈပွင်ႇဝႃႈ ၶဵၼ် (ရန်) မူတ်းသဵင်ႈ (ကုန်) ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႃႈပဵၼ် ယၢၼ်ႇၵူင်ႇ (ရန်ကုန်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း တၵူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝေႃးႁၢၼ် မွၼ်း ဒဂုင်၊ လွုင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဵၼ်းပဵၼ်မႃး တၵူင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ပၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢင်းႁေႃၶမ်းမွၼ်း သျိၼ်ႇၸေႃးပု ၼႆႉ ၵေႃႇၵုမ်းတင်းသုင် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇယဝ်ႉ ပၼ်ၸိုဝ်ႈမႃးဝႃႈ က်ျာဒဂုင် (ကျိုက်ဒဂုံ-ဒဂုံဘုရား) ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈဝေႃးႁၢၼ် ဢၼ်ပွင်ႇဝႃး လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ (တိကုမ္ဘနဂရ) ပႃႇလိ ၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈ တိကုမ္ဘ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တိကုမ်၊ တကုမ်၊ ဒဂုံ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဝေႃးႁၢၼ်မွၼ်းဝႃႈၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵွင်းမူးတီႈၼိူဝ်ၵွင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[4]
ဢွင်ႈတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈၼႂ်း လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 46 မဵတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 1ဝ မဵတ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ ႁွင်ႉ မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ၊ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးပၢင်ႇလၢႆလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇထိုင်လႆႈ တႃႈႁိူဝ်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တၢင်းလိၼ်၊ တၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းလူမ်း ဝႆႉၸူး ထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇ ၽၵ်းတူလူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလႄႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ (ၶရိတ်ႉတေႃႇ ပႆႇပေႃႇပွၵ်ႈမႃး ပီႇၸီႇ (588)) မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 260ဝ ပီၼၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လႆႈထၢတ်ႈသဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပိုၼ်းမၼ်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်မႃးၼႆသေတႃႉ လုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဝႆႉၽြႃးယဝ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ပၵ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ဝဵင်းလိုဝ်းလင်မႃး တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။[5]
တႃႈၵုင်ႈ ပီ 1824[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈမႃး တၵူင်ႇ မိူဝ်ႈဢေႇတီႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 6 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၵူင်ႇ ၼႆႉ ဢဝ် ၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ထိုင်မႃး ပီ 1755 ၶုၼ်မၢၼ်ႊဢလွင်းၽယႃး ၵႂႃႇတိုၵ်းပႄႉလႆႈ ဝဵင်းတၵူင်ႇသေ ၸင်ႇမၵ်းပၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ (ရန်ကုန်)သေ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ႁိမ်းႁွမ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ) (1824 - 26) သေ သိမ်းဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၼ်ၶိုၼ်းၼႂ်းမိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 1841 ၼၼ်ႉ ၾႆးလႆႈမႆႈၸႄႈလူင်လႄႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တႃႈၵုင်ႈ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1852 ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈသွင် ဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉသေ သိမ်းၵမ်လႆႈ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ပွတ်းတႂ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇတင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ပရိတ်ႉတိတ်ႉပႃးမႃး မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၸၢႆး ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇသိုၵ်း ၶုၼ်သိုၵ်းဢလႅတ်ႉၸၼ်းတႃး ၽရေႇၸႃႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇႁၢင်ႈၵၢၼ်ၵရိတ်ႉသေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ထုင်ႉၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈဢွၼ်ႇပၸုၼ်ႇတွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉ ဢဝ် မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ မၵ်းပဵၼ်လႅၼ်လီၶႅၼ်ႈၵၼ်သေ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈမႃးၸႄႈလူင်ဢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 1885 ပၢင်သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇပွၵ်ႈသၢမ်မႃး ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ႈၼႆ့ သိုပ်ႇသိမ်းဢဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ပရိတ်ႉတိတ်ႉပႃးမႃး တွၼ်ႈတႃႇတင်းမူတ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1890 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းမႃးလႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်မႃး လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ၵႃႈတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တိၼ်ၼွင်ဢိၼ်းယႃး လႄႈ ၼွင်တေႃႇဝိၼ်ႇ (ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တႄႇတင်ႈမႃးပၼ် ႁူင်းယႃယူတ်းယႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ(တႃႈၵုင်ႈ) လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ဢိၵ်ႈပႃး ႁူင်းယႃ လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ မီးသူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်၊ ၼွင်ၼမ်ႉ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၸဵမ်ပၢၼ်မႂ်ႇပၢၼ်ၵဝ်ႇ မီးလေႃးလႄးၵၼ်သေ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉမႃး "သူၼ်ၸႄႈလူင် တိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸဝ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 20 ၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈတႃႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်းၵၼ်တင်း ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ 500000 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 55 ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃးလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းသေ သၢမ်ပုၼ်ႈ ပုၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မၢၼ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ)၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၶႄႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵႅၼ်ၵၢင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈ တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢၼ်ၸိူဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1920၊ 1936 လႄႈ 1938 ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းၵူႈတီႈတီႈ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပရိတ်ႉတိတ်ႉမႃး သၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ (1942 - 45) ၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်သေ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1948 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီ 4 ဝၼ်းၼႆႉ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈ ဢႅမ်ႇၽႃႇရႃႇပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်သေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၶွင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယဝ်ႉ။
တႃႈၵုင်ႈ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ သူၼ်မွၵ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၶဝ်ပၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးၵိုၵ်းၸပ်းၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1989 ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈၸႄႈလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ၼၼ်ႉ လၢႆးႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "Yangon" ၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ (လူင်ပွင်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆ့ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉႁၼ်ၸွမ်း၊ ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈပေႃႉဢိတ်ႇလိၵ်ႈၶဝ်လႄႈသင်၊ ၸုမ်းၽၢႆႇၶၢဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပီႇပီႇၸီႇၶဝ်လႄႈသင်၊ ယူႇၶေႇ (ပရိတ်ႉတဵင်ႇ) လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်း ဢိၵ်ႈပႃး မိူင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉမႃး။)
ဝၢႆးသေ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၶိုၼ်းခႂၢၵ်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢွၵ်ႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈမႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် မိူဝ်ႈပီ 1950 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႇၵေႇတ၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပႁွင်ႇ (မျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ)၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပၸၢၼ်း (တွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ပီ 1980 ၼၼ်ႉ လၢႆႇတႃႇယႃႇ၊ သူၺ်ႇပျီႇတႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတၵူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီးမႃး 600 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၼေႇဝိၼ်း လွင်ႈတေဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႅဝ်းၸွမ်းမိူင်းတၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းပီ (1962 - 1988) ၼၼ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တူၵ်းတႅမ်မႃး၊ တွၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉသုင်ၸွမ်းလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်တိူဝ်းၼမ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လူႉလႅဝ်ယၢတ်ႇယွမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1990 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိုတ်ႇၽၵ်းတူလွၵ်းၵၢတ်ႇ မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ လႆႈမီးလွင်ႈၸၼ်ၸႂ် ၽူႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမႃးသေ ယူင်ႉႁၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ တဵၵ်းထုၵ်ႇၶၢႆႉႁႂ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၶွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇတင်းၼမ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈယႃႉလဵဝ်ပႅတ်ႈသေ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ႁူင်းလႅမ်းသုင်သုင်၊ ယူင်ႉသၢင်ႈလုမ်း၊ လၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းတၢင် ပၼ်တီႈယူႇမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈလူင်ၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် မွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းမႃးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၶူဝ်ႁူၵ်းၵၼ်း တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈတင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၽၢႆႇပုၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇလူင် ႁႃႈသဵၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၼ်ၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းလႄႈ လွင်ႈၵဵပ်းသိမ်းပၼ် ယုၵ်းယၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇပႆႇလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ။
တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၼၼ်ႉတူၺ်းၸိုင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၼမ်မႃးယူႇယ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း ၶဝ် လႄႈ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇပႃးမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပီ 1960 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၼေႇဝိၼ်း ဢၼ်ၵူဝ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပၼ်ႁႅင်းတဵၵ်းၼႃႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ် ၸင်ႇလွႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ သိုပ်ႇယူႇဝႆႉယူႇတီႈ တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ မဵဝ်းၸၢဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းဢင်ႇၵလူဝ်ႇ-ပႃးမႃး ၼႆႉ လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းပီ 1974၊ 1988 လႄႈ 2007 ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈၵႅၼ်ၵၢင် တွၼ်ႈတႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶိုၼ်းယိုတ်းပိုတ်း ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်လႄႈ လိူတ်ႈယၢင်လႆႈၵူဝ်ႈမႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2008 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင်သၢႆၵလူင်း ၼႃႇၵိတ်ႉ ၼႆႉ လႆႈၽတ်ႉပဝ်ႇသႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈလူင်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းလူႉႁၢႆတၢႆမႃးၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ်သီႇပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈလႄႈ ပေႃးၼပ်ႉသွၼ်တူၺ်းၵႃႈၶၼ်မၼ်း လႆႈသုမ်းၵႂႃႇမွၵ်ႈ တေႃႇလႃႇ 800 လၢၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီ 2005၊ ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ပဵဝ်းၸႄႈလူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ပွတ်းႁွင်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ 200 လၵ်း (322 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)သေယဝ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈဢဝ်ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶၢႆႉၸူး ဝဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီး သိုပ်ႇပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းၵႅၼ်ၵၢင်တႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းယူႇ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵူတ်ႉမူတ်ႉတမ ႓႐ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ or ႑႙ လၵ်း ဢၼ်မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႆၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင် ၸႅၵ်ႇၽႄမၵ်းမၼ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶွင်ၵူဝ်ႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းမီးၾိင်ႈၾႃႉသႃႇသီႇ ပွတ်းမႆႈၽူၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။[6] တီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶၢဝ်းၽူၼ်ၵႆႉယၢဝ်းလႄႈ တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႇ တေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈ ၼမ်ႉၽူၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇတေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်သေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈမဵတ်ႉၽူၼ်ဢွၼ်ႇၵႆႉတူၵ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၽူၼ်ၵႆႉတူၵ်းႁႅင်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ ပီၼိုင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ တၢင်ႉမႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်မႃး သုင်မႃးသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်တႄႉ မီး တေႃႇထိုင် [convert: bug, ask for help] သေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် မီးတႃႇ [convert: bug, ask for help] ယဝ်ႉ။
ၽၢင်ယဵမ်ႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ၵၢင်ပီ 1990 ၼႆ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉပိုၼ်ႉၵဝ်ႇ ၼင်ႇတင်း တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈပႃႇၵိူဝ်၊ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ မႄႈၼမ်ႉလၢႆႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၶဝ်ႈမႃးသေတႃႉ ၸႄႈလူင်ၼႆႉတႄႉ တေႃႉတႄႉဝႃႈ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ပေႃးႁဝ် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈ ပီ 1944 ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼွင်ဢိၼ်းယႃးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးဢိတ်းဢွတ်းသေ တီႈဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢဝ်ဢုတ်ႇဢဝ်သၢႆးသိုဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ယုမ်းပဵၼ်ထိူၼ်ႇမႃးၵူၺ်း။ ဝၢႆးလင် ပီ 1980 မႃး ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈလူင် တီႈဢၼ်မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးတေထတ်းတူၺ်း ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉ ဢဝ်ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၼႃႈပွတ်းတူၵ်းလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၶၢႆႉဢဝ် ၵၢင်ဝဵင်း ႁႂ်ႈၽဵင်ႇၵၼ်ၸွမ်း ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1901 ၼၼ်ႉ မီး ရ2.52 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ သေ ထိုင်မႃး ပီ 1940 မီးမႃး 86.2 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ထိုင်မႃး ပီ 1974 မီးမႃး 208.51 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ပီ 1985 မီးမႃး 346.13 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ လႄႈ ပီ 2008 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 598.75 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇလႄႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး လွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ (Yangon City Development Committee) (YCDC) ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်ယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈဝဵင်းလူင် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႉၵုမ်းထိင်းဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။။[11] ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸႄႈဝဵင်း 33 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်းယဝ်ႉ။ ၵူႈၸႄႈဝဵင်းႁင်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ မီးၶုၼ်ၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်းပေႃးတေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႄႈ လႆႈပၼ်ႇလဵပ်ႈတူၺ်း လွင်ႈယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈသေ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ။
- ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵွၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း
- ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီႈၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတလ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
- ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႃႉတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတ
- ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 31.
- ↑ "Burma's new capital stages parade"၊ BBC News၊ 27 March 2006။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 3 August 2006။။
- ↑ Martin၊ Steven။ "Burma maintains bygone buildings"၊ BBC News၊ 30 March 2004။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 22 May 2006။။
- ↑ မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(11)
- ↑ Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. (2007). "Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification". Hydrol. Earth Syst. Sci. 11: 1633–1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. ISSN 1027-5606.
- ↑ World Weather Information Service – Yangon. World Meteorological Organization. Retrieved on 8 May 2012။
- ↑ Burma (Myanmar) - Rangun (in Spanish). Centro de Investigaciones Fitosociológicas. Retrieved on February 23, 2013။
- ↑ Myanmar - Rangoon (in Danish). Climate Data for Selected Stations (1931-1960). Danish Meteorological Institute. Archived from the original on April 27, 2013။ Retrieved on February 23, 2013။
- ↑ http://www.news-eleven.com
- ↑ Yangon. Asian Network of Major Cities 21. Archived from the original on 20 June 2006။ Retrieved on 13 August 2006။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် 2 မိူင်း မိူင်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး (Armenia) လႄႈ မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ (Azerbaijan) ဢၼ်မီးလႅၼ်လိၼ် တိတ်းၸပ်းၵၼ် လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း မီးၵူၼ်း မၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆၼမ်။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 27 – 28 September 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈႁၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး (Armenia) လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်း ဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ (Azerbaijan) လႆႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈလူင် ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇၵၼ် ဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇဝၢႆး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်းထပ်းၵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႃႇၵူဝ်ႇၼူဝ်ႇ-ၶႃႇလႃႇပၢၵ်ႉ (Nagorno-Karabakh) ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၽိတ်းပိူင်ႈၵၼ်မႃး ႁိုင်လၢႆသိပ်းပီႊၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၵၼ် မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 September 2020 ၼႆႉ ၽၢႆႇၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႃႇၵူဝ်ႇၼူဝ်ႇ-ၶႃႇလႃႇပၢၵ်ႉ (Nagorno-Karabakh) ဢၼ်မီးႁႅင်းသိုၵ်း မိူင်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းပၼ်ၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆထႅင်ႈ 28 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2020 ၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆယဝ်ႉ 16 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇယွမ်းထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 100 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး ယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းသိုၵ်း မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ လႄႈ ယိုတ်းလႆႈတပ်ႉၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင် 30 ဢွင်ႈတီႈ ဢိၵ်ႇတင်း ႁိူဝ်းမိၼ်တရူၼ်းထႅင်ႈ 20 လမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AP ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းၸၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 2 ၵေႃႉ လႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတိတ်ႉပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 5 ၵေႃႉ လႄႈ ႁူမ်ႈတင်းၵူၼ်းသိုၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆဢမ်ႇယွမ်း 67 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇယွမ်းထႅင်ႈ 50 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ယူႇတီႈလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇ၊ မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ၊ မိူင်းဢီႇတလီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းပၢင်တိုၵ်းသေ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ လူၺ်ႈလၢႆး ၵတ်းယဵၼ် ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈၵၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်းတိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ်မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး (မၢၼ်ႈ: ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyainseikgyi Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်းၽယႃးတူင်းသူႇ လႄႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉတူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျႅၵ်ႉၶမီႇ ဢၼ်လႆႈပၼ် ဢင်းၵိတ်ႉ ဝၢႆးသေ ပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1991 မႃး ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းထုင်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ၼင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၽႄၵေႃႉၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇတၼ်ၼႃသေ ၼိုင်ႈလွၵ်းလၵ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵူၺ်းယူႇ မွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ထိုင်ပီ 1955 ၵျူႇလၢႆႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင် ပီ 1962 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈလုၵ်ႉဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇသေ ၶၢႆႉသႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႆႈႁွင်ႉၵိုၵ်း တႃႈမႆႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇ ၼမ်ႉၸမိ ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်း၊ သၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၼႂ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ သဵၵ်ႉၵျီး ၼႆသေ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸူးႁွင်ႉၸွမ်းၵၼ်တင်း ဝၢၼ်ႈၵျႃႇဢိၼ်းၵျီး ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ်ႇ 1 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ တင်း တႃႈမႆႉၽင်ႇၼမ်ႉၸမိၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးမႃးယဝ်ႉ။[1]
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ၊ ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 15 တီႇၵရီႇ 13 မိတ်ႉၼိတ်ႉ 15 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ လႄႈ 16 တီႇၵရီႇ 02 မိတ်ႉၼိတ်ႉ 00 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉ ၊ လွင်ႈၵျီႇတုတ်ႉ 97 တီႇၵရီႇ 45 မိတ်ႉၼိတ်ႉ 30 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉလႄႈ 98 တီႇၵရီႇ 07 မိတ်ႉၼိတ်ႉ 00 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ပဵၼ် ႓႗ ထတ်း (႑႑ မီႇတႃႇ) သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး ႓,႐႓႑.႐႑ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း (႑,႙႓႙,႘႕႐ ဢေႇၵ) ယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇ တၢင်းတူၵ်း မီး 50 လၵ်းသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်း တေႃႇ တၢင်းႁွင်ႇ မီးတၢင်းယၢဝ်း 82 လၵ်းယဝ်ႉ။[1]
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ထိူၼ်ႇလွႆၼမ်ၼိုင်ႇသေ တီႈထုင်ႉၵျႅၵ်ႉတူင်ႇ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆတေႃးၼ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 3700 ထတ်း လႄႈ မီးဝႆႉ လွႆပႅၼ်လွႆငေႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် [မၼ်ႉၸမိ]]၊ ၼမ်ႉဝိၼ်းယေႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉႁွင်တယေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် တၢင်းၸၢၼ်း လႆၸူးတၢင်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၸမိ လႄႈ ၼမ်ႉဝိၼ်းယေႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၼၶႂႃႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမယေႃး၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းသေ ပဵၼ်မႃး မႄႈၼမ်ႉဢတ်ႉတရၢၼ်ႇ သေၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမူၵ်ႉတမယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးး. ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း (မၢတ်ႉၶျ် 2017). Retrieved on 2018 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 31။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Kya-In Seikkyi Township Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer


text:
သဵၼ်ႈမၢႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆၽူႈၼၢမ်း မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ ပီ 1962-88၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၄၈-တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(Dates in italics indicate de facto continuation of office)
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၇၄-၁၉၈၈)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Status
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၈၈-၂၀၁၁)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၂၀၁၁-ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈၼၢမ်း မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ (၁၉၆၂-၁၉၈၈)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ၁၉၆၂ ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေ ထုၵ်ႇၶၢႆႉပီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ
- ↑ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ၽွင်းပဵၼ် ၈၈၈၈ (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)
- ↑ 4.0 4.1 ၶၢဝ်း၈၈၈၈ (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ
- ↑ ယွၼ်ႉပၢႆးယူႇလီလႄႈ ထုၵ်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်
- ↑ ဝၢႆးသေယဝ်ႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ၂၀၁၀ယိုၼ်ႈလၢႆႈပၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း


text:
တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်း
ၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း (႑႔) ဢၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈတိူင်း ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ လႄႈ ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမူၵ်ႉတမ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထုင်ႉသၢပ်ႇလႅၼ်ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၼႂ်းထုင်ႉၼိူဝ်ၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း တီႈဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီး ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸမ်ႉမီး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း််ၸၼ်ႉ မီးပၢင်ႇလၢႆၵပ်ႉပလီႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး ၁ဝ၁၇၁ လွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ပေႃးဢဝ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႃႈ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း ၄၅ ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဢေႇရိယႃႇၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတိူင်းဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉသေတႃႉ ပေႃးတူၺ်း သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၁၄ ၼၼ်ႉၼႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး ၇,၃၆၀,၇၀၃ ၵေႃႉ[1]လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈလွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼႆႉ မီးၵူၼ်း ၅၈၆ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၆၇% ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလူဝ် ၃၃% ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဝဵင်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉပွတ်းၸၢၼ်း တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ မီးထုင်ႉဢွင်ႈတီႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတီႇလဝႃႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဢွင်ႈတီႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းမိူင်း သၢမ်တီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုတေႃႇ ၉၆ တီႇၵရီႇ ၄၆ မဵတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇပႃး ၵုၼ်ၵူဝ်ႇၵူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးၼၼ်ႉသေႄလႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းသဵင်ႈ မီးၵႂႃႇ လွၵ်းလၵ်း ၃,၉၂၇.၁၅ ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၸမ်ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ယွၼ်ႉၽူၼ်ၼမ်လႄႈ မီးၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ယမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ်မႆႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉ မီး 95 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉမႆႈၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆႉ မီး 100 တီႇၵရီႇတေႃႇ 104 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉတႄႉ တၢင်ႉမႆႈ မီး 77 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉသေ တၢင်ႉမႆႈၵၢင်ၶမ်ႈ ပီႈ 69 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႉတႄႉ မီး 103 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းၾူၼ်တႄႉ ၵႆႉပဵၼ် လိူၼ်မေႇတေႃႇ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇလႄႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ လႄႈ ဢေႃးၵၢသ်ႉၼႆႉ ၽူၼ်မႃးၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိူင်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူတ်းၵႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵူႈဝၼ်းၵူႈဝၼ်း မီးသၢႆလူတ်ႉၵႃး ပၢၵ်ႇပၢႆလႅၼ်ႈပၼ်သေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ တႄႇဢဝ်တီႈႁိမ်းႁွမ်းသူးလေႇၼၼ်ႉသေ လႅၼ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ သူးလေႇ၊ မျေႇၼီႇၵူင်း၊ လႄးတၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈပိူင်လူင်မၼ်းသေ လူတ်ႉၵႃးၵမ်ႉပႃႈၼမ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇ တႃႈၵုင်ႈတႄႉ လူတ်ႉသၢႆၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃး ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်တေႃႇသူင်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ လူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ တႄႉဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈလူတ်ႈလဵၼ်းလူင် တႃႈၵုင်ႈသေ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ် ပၼ်ႁွပ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးသုတ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်း ဢၼ်မႃးသုတ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်မႃးသုတ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇၸူး လေႃႇၵႃး၊ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇၽၢႆႇ တူဝ်းၵျွင်ႇၵလေး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလူတ်ႉလဵၼ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ ၂၀၁၇ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၁၆ မႃးသေ ယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈ မ.ထ.တ (မၢၼ်ႈ: မ.ထ.သ) ပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းတႄႉ ပိူင်လူတ်ႉသၢႆတႃႈၵုင်ႈ YBS မႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ (႑႔) ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇသဵၵ်ႉၵၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ပွတ်းႁွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
- ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတ
- ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ (႑႓) ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႃႉတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း
- ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ (႘) ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး
- ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်ႈတပိၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ (႑႐) ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းတလ
- ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီးၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵူဝ်ႇၵူဝ်းၵျုၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး
- ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ
- ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ (ၶဝ်ႈပႃးဢၼ်လီဢၢမ်းဢေႃးဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းလူၵ်ႈ) (မၢၼ်ႈ: ရွှေတိဂုံစေတီ)
- သူၼ်သတ်း (တႃႈၵုင်ႈ) (မၢၼ်ႈ: ရန်ကုန်မြို့ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်)
- ၽြႃးၵၢင်ၼမ်ႉ ၵျႅၵ်ႉမေႃႇဝုၼ်း (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်မှော်ဝန်းရေလယ်ဘုရား)
- သူၼ်သၽႃႇဝလေႃႇၵႃး (မၢၼ်ႈ: လှော်ကားသဘာဝဥယျာဉ်)
- ၵၢတ်ႇပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း (မၢၼ်ႈ: ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး)
- ႁွင်ႈၼႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (မၢၼ်ႈ: အမျိုးသားပြတိုက်)[2]
ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇပိုၼ့်တီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၀.
- ↑ D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.
ႁဵင်းၵွင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
Sunday, September 20, 2015
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ ေတဢဝ် DriverPack Solution v15.9 ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ
မႃးၽၢၵ်ႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် DriverPack Solution ၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉတႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ပေႃးၼႆၸိုင်
ပဵၼ် Driver ႁူမ်ႈတုမ်ၵၼ်၊ ၸႂ်ႉလႆႈတႃႇၶွမ်းၵူႈလုၵ်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈၵႆႉလႆႈတၢင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းၼႆၸိုင်
ထုၵ်ႇလီမီးဝႆႉယူႇ၊ ၶွမ်းလုၵ်ႈလႂ် ဢမ်ႇမီး Driver မၼ်းၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်
ၽုၺ်ႇ DriverPack Solution v15.9 ၼႆႉေသ မၼ်းတေသွၵ်ႈႁႃ Driver ႁင်းၵူၺ်း လူဝ်ႇဢၼ်လႂ်
ၼႆၵေႃႈ ၶွမ်းမၢင်လုၵ်ႈ Driver မၼ်းပဵၼ်တႃႇဝိၼ်းတူဝ်း ၸဵတ်း၊ ပႅတ်ႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း
ပေႃးဝႃႈႁဝ်းတၢင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းသိပ်းၼႆ Driver မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ၊ ပေႃးၼၼ် ႁဝ်းၸႂ်ႉ DriverPack Solution v15.9 ၼႆသေ သႂၢင်း Driver မၼ်းၼႆ ေတၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးသူၼ်ၸႂ် ၸၼ်ဢဝ်လႆႈတီႈၼႆႈ သႅၼ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆးႁေး
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
မ်ႂႇသုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉၶႃႈ မူိဝ်ႈလဵဝ် ၶႃႈၶႆႈ တႅမ်ႈလူင်းႄၼ လၢတ်ႈႄၼႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁဝ်း လွင်ႈ ၵွပ်ႈသင် မူိင်းပိူၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ ႄလႈ ၵူၼ်းမူိင်းပိူၼ်ႈ ၶိုတ်းၸၼ်ႉ ၊ ေပႃးမႃးတူၺ်း
မူိင်းၼုိင်ႈမူိင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶႆႈႁ်ႂႈ မူိင်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ ၼႆၸိုင် ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် ေတလႆႈ သၢၼ်ၶတ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ( Corruption ) ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ၼိူဝ်ၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉ ဢၼ်ၶႃႈလႆႈၸ်ႂေသ ၵႆႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းေသႇေသႇၼႆႉ ပဵၼ်မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ( Singapore ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ၼႆႉ လႆႈလွင်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်း တ်ႂႈမုိဝ်း ဢိင်းၵိတ်ႉ ( English ) ၶဝ် မူိဝ်ႈပီ 1952 ၼၼ်ႉေသတႃႉ သမ်ႉယူႇပႃႈတ်ႂႈ ၵုမ်းၵမ် လူင်ပွင်ၸုိင်ႈ မူိင်းမေလးသျႃး ( Malaysia ) ေသ ယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼုိင်ႈ ႄလႈ ၶိူဝ်းၼုိင်ႈေပႉၵိၼ်ၵၼ် ( Pubic War ) ႄလႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ( Singapore ) လီၵွၼ်းယု ( Lee Kuan Yew ) ၸွင်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ
ေတဢဝ် မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ၼႆႉ လွတ်ႈလႅဝ်း သဝ်းေၶႃ ။
ဝၢႆးဢဝ်လွင်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်း ယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸုိင်ႈ ထီႉၼုိင်ႈေၵႃႈ ပဵၼ်မႃး လီၵွၼ်းယု ( Lee Kuan Yew ) ယူႇယဝ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် လူင်ပွင်ၸုိင်ႈ မိူင်းသိင်ႇၵပူႇ ယဝ်ႉ ထီႉၼုိင်ႈ ဢၼ်မၼ်း
ၶတ်းၸ်ႂ သၢၼ်ၶတ်း ႁဵတ်းေသပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ၼူိဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၊ မူိင်းသိင်ႇၵပူႇၼႆႉ လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ဢွၼ်ႇၵူၺ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈ ေတမီးတၢၼ်ႇ တၢၼ်ႇမူိင်းပၼ်ႇ ၵူၺ်း ၊ ၵူၺ်းဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ မူိင်းမၼ်းၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ လိူဝ်ေသပိူၼ်ႈ ၼ်ႂး ဢႃႇသျႃႉ ( Asia ) ၊ လီၵွၼ်းယု ၼႆႉ မၼ်းႁူႉဝႃႈ ေပႃး ၼ်ႂးမူိင်းမၼ်း မီးလွင်ႈ ၵိၼ်ၸိၵ်းၵိၼ်ၸွၵ်း ေတႃႇၵၼ် ၼွၵ်ႈမူိင်း ၶဝ်ေတဢမ်ႇမႃး
ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼ်ႂးမူိင်းမၼ်း ယဝ်ႉေၵႃႈ မူိင်းမၼ်းေတဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယ်ႂႇၼႆ မၼ်းႁူႉဝႆႉ လီလီ။ လွင်ႈၵိၼ်
ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းၼူိဝ် ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ပဵၼ်လၵ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼ်ႂးၵၢၼ်မူိင်း ၼုိင်ႈဢၼ်ေသ ၶတ်းၸ်ႂ
ေတႃႇသူႈ မႃး ဢၼ်ၵိၼ်သူး ဢၼ်ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းေတႃႇၵၼ် ေဢႇေသပိူၼ်ႈ ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း ေတမူိဝ်ႈပီ 1965 ထိုင် 2014 ၼႆႉ ၼိူဝ် ၵမ်ႇၾႃႇ ၊ ၼ်ႂးမူိင်း 176 မူိင်းၼႆႉ မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ
လႆႈၵႂႃႇ ထီႉ 3 ယူႇ။ ဢၼ်ၵိၼ်သူး ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ေဢႇေသပိူၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇထီႉၼုိင်ႈ ပဵၼ်
မူိင်းတဵၼ်းမၢတ်ႉ ( Denmark ) ထီႉသွင် မူိင်းၼိဝ်းသီႇလႅၼ်ႇ ( New Zealand ) ႄလႈ ထီႉသၢမ်သမ်ႉပဵၼ် မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ( Singapore )။ ဢၼ်ၵိၼ်
သူးၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ေတႃႇၵၼ်ၼမ်ေသပိူၼ်ႈ ၼိူဝ်ၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉ ထီႉၼုိင်ႈပဵၼ်မူိင်း သူဝ်ႇမႃလီ ( Somali ) ထီႉသွင် ပဵၼ် မူိင်းဢၽိၵႃႉ ( Africa ) ႄလႈ မူိင်းမၢၼ်ႈ ( Myanmar ) ။
ၵွပ်ႈၼႆ ၶႃႈေတႉ ေတထတ်းႄၼတူၺ်းဝႃႈ မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ၼႆႉၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈၵႂႃႇထီႉသၢမ် ၼူိဝ်ၵမ်ႇၾႃႇ ဢၼ်ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းၼူိဝ်ၵၼ်ေဢႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ၼႆႉတႃႇေတ
ၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ( Corruption ) ၼၼ်ႉ မၼ်းဝႆႉ ႁူဝ်ေၶႃႈၵၢၼ် မီးယူႇ 5 ၵၢၼ်ဝႆႉယူႇ
1. ၸုမ်း CPIB ( Corrupt Practices Inverstigation Bureau ) ၼႆႉ မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈထတ်း လုမ်းလူင်ပွင်ၸုိင်ႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း လႆႈ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်။
2. သင်ႁူႉဝႃႈ ၼ်ႂးၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းၼ်ႂးလုမ်း ေသေၵႃႉေၵႃႉ ၵိၼ်ဝႆႉသူးၼႆ ေတလႆႈႁႌ
သၢၵ်ႈေသႇ ႁ်ႂႈမၼ်း ၸဵတ်ႈၸဵတ်ႈေသ ေတလႆႈၺႃးတၢမ်ႇ တူၵ်းၶွၵ်ႈ။
3. ၵူၼ်းၵိၼ်သူးၼၼ်ႉ သင်မၼ်းၵိၼ်သူးယဝ်ႉ ႁဵတ်းၸွမ်းၵူၼ်းပၼ်ေၵႃႈလီ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း
ၸွမ်းၵူၼ်းပၼ်ေၵႃႈလီ ၵူၼ်းေၵႃႉပၼ်မၼ်းေၵႃႈ ေတလႆႈၺႃးတၢမ်ႇ တူၵ်းၶွၵ်ႈ။
4. သင်ပဵၼ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸုိင်ႈ ၵူၼ်းၼ်ႂးလုမ်းၸူိဝ်းၼၼ်ႉ ေတဢမ်ႇလႆႈပၼ် ၶူဝ်းတွၼ်ႈ
သင် ႄလႈ ၵူၼ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸုိင်ႈေၵႃႈေတဢမ်ႇလႆႈဢဝ်။
5 ၼ်ႂးၸုမ်းၵူၼ်းလူင်ပွင်ၸုိင်ႈ ၼုိင်ႈေၵႃႉေၵႃႉ သင်လႆႈၵိၼ်သူး လႆႈဢဝ်ငုိၼ်းၸူိဝ်း ပိူၼ်ႈပၼ်
ၼႆၸုိင် ေတလႆႈၺႃး တၢမ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈ ႄလႈ တၢမ်ႇငိုၼ်း ၊ ဝႆၢးဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ မႃးယဝ်ႉ ေတလႆႈ
ဢဝ်ငိုၼ်း ဢၼ်ဢဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢၢပ်ႈပၼ် ပဵၼ်ငိုၼ်းၼ်ႂးလူင်ပွင်ၸုိင်ႈပႅတ်ႈ။
မူိင်းသိင်ႇၵပူႇ ၵွပ်ႈသင်ႄလႈ ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇၵွပ်ႈသင်ႄလႈ ၵူၼ်းမူိင်းၶဝ်မီးပူိင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉေၵႃႈ
ေပႃးမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းလီလီၼႆၸုိင် ယွၼ်ႉၶဝ်ဢဝ် ၵူၼ်းမူိင်းပဵၼ်ယ်ႂႇ ယွၼ်ႉၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ၼပ်ႉ
ထုိင်ၵၼ် ႄလႈ မီးပိင်ႇၺႃႇ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ၼ်ႂးမူိင်း ႁဝ်းႄလႈ ၶဝ်ၼႆႉ ၵႂႃႇၵၼ်ေတႉေတႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း လူယဝ်ႉ တူၺ်းယဝ်ႉ ယႃႇေပႁ်ႂႈမၼ်းပႅတ်ႈလၢႆ ႁ်ႂႈေမႃဢဝ် တွင်းၵိုမ်းဝႆႉေသၵမ်း မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ။
- ၸၢႆးသႅင်သိုၵ်း
- Post >>> ShanStateDefenceArmy


text:
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢွၵ်ႇၼႂ်းၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉလႄႈ ႁုပ်ႈသိမ်းပၼ် ဢမူႉၶတီးပွႆႇပၼ်တူဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ယဝ်ႉၼၼ်ႉ AA ၵေႃႈ ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်တူဝ် ႁၢႆးသိုၵ်း 23 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 17 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပွႆႇပၼ်တူဝ်ႁၢႆးသိုၵ်း 17 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉႁူဝ်သိုၵ်းလူင်၊ ႁူဝ်သိုၵ်း ဢၼ်ပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ (3) ၵေႃႉ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင် 14 ၵေႃႉ ဢၼ်တီႉၺွပ်းလႆႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 October 2019 တီႈၼိူဝ်ႁိူဝ်း သူၺ်ႇၼတီႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၵႂႃႇ ပူးတီးတွင်ႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပွႆႇပၼ်တူဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (6) ၵေႃႉ ဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵႅမ်ၶုၼ်ႁၢၼ် 1 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် 2 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်သိုၵ်း 2 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ႁၢၼ် 1 ၵေႃႉ ၵႂႃႇလွႆးဢၢပ်ႈပွႆႇပၼ်တီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵျႅတ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (6) ၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ ပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA, Myanmar Now လႄႈ Irrawaddy ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပွႆႇပၼ်တူဝ် ႁၢႆးသိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးၸၼ်ႉၸဝ်ႈႁၢၼ် ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်တူဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် လႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ပွႆႇပၼ်တူဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ မီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၶႅင်ႇသုၶ လၢတ်ႈဝႃႈ − ႁၼ်ထိုင်ၽွၼ်းလီၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇသေ ၸင်ႇလႆႈပွႆႇပၼ်တူဝ်ႁၢႆးသိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 March 2021 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢွၵ်ႇၼႂ်းၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ဢိၵ်ႇ ၼွင်ႉၸၢႆး၊ ၼွင်ႉယိင်း လႄႈ ၼွင်ႉၶူၺ် ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁုပ်ႈသိမ်းဢမူႉၶတီး ပွႆႇပၼ်တူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ်တင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊ 2018 ထိုင် 2020 တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီႊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉမႃးတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA မီးလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ 2 ပွၵ်ႈ၊ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇၵေႃႈ ယဵၼ်ဝႆႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈလူႉတၢႆ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေး သွၼ်ႈသဝ်းယူႇတီႈႁူင်းပၢႆႈၽေး တေႃႇထိုင်ၼႂ်းပီႊ 2021 ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Thursday, December 15, 2011
ၶၢဝ်းတၢင်းၼင်ႈတြႃးသိပ်းဝၼ်း
ၼင်ႇႁိုဝ် ၼႃႈၵၢၼ်လူင်သၢမ်ပိူင်မိူၼ်ၼင်ႇပရိယတ်ႈတိ၊ ပတိပတ်ႈတိ၊ ပရိဝေထ တေတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ် ထမ်းတြႃးၸဝ်ႈ (ပရိယတ်ႈ) ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃႈလႆႈၸတ်း ပၢင်ၼင်ႈတြႃး (ပတိပတ်ႈ) တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းတင်းသဵင်ႈ တေလႆႈဢွၵ်ႇပတိပတ် (ၼင်ႈတြႃး) ၼႂ်း ထိူၼ်ႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းဝၼ်း ၵူႈပီပီၶႃႈဢေႃႈ။ ပီၼႆႉၵေႃႈပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 18 /12/ (ၼင်ႈတြႃး) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းဝၼ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ပီၼႆႉယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃ ၼမ်ႉထူမ်ႈသေၸၼ်ႉၸွမ်ၵေႃႈ လႆႈမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈလႄႈ တေဢမ်ႇၸတ်းပၼ်လႆႈ တႃႇသင်ၶ ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇပတ်တိပတ် (ၼင်ႈတြႃး) ၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ တေၸတ်းပၢင်ၼင်ႈတြႃး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵူၺ်း ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
- ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် တွၼ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05.12.2020 ၶူးသွၼ် ၊ ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၵဵမ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းႄလႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ တၢင်းမူတ်း လႆႈဢွၼ် ၵၼ်ႁူမ်ႈတူဝ်ႁူမ်ႈၸ်ႂႁူမ်ႈႁႅင်းေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸွမ်းၵၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁႃမႆႉႁူၵ်း တွၼ်ႈတႃႇ ေတမႃးႄႁႉ ၊ ၵၢင်ၽႃ ႁွင်ႈလိုဝ်ႈၶူး တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း။ ၶူးသွၼ် (12)ေၵႃႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း (23)ေၵႃႉ ႁူမ်ႈ (35)ေၵႃႉ။
ၸွမ်းၼင်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပီႊႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႅမ်ႈၸၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (1)ပီႊ ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း လူဝ်ႇႄမး လူဝ်ႇေၵႃႇသၢင်ႈ လူဝ်ႇၸတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်း ၼင်ပိူင်ၵၢၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။
ၽွင်းယၢမ်းလိုဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်း
ၽွင်းယၢမ်းလိုဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်း
ၽွင်းယၢမ်းလိုဝ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်း
ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႄလႈၶူး ဢွၼ်ၵၼ်ပူၵ်းပွင် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ႄလႈ ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းလူဝ်ႇသၢင်ႈၼၼ်ႉၵမ်ႉပႃႇၼမ် ၽႅၼ် ၵၢၼ်ေၵႃႈ ယူႇတီႈၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၵဵမ်ၽူႈၵွၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸၼ်တႅမ်ႈေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃး။ တီႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်ႈသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸႃႉႁူမ်ႈၶီလီႁူမ်ႈ ၽ်ႂၽ်ႂေၵႃႈေတလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈ ဢမ်ႇၸ်ႂႈဝႃႈ ႁဵတ်းေၵႃႉလဵဝ် ဢဝ်လွင်ႈဢွင်ႇမႅၼ်ႈေၵႃႉလဵဝ် ေတလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ၊ ၼ်ႂးႄၵႈၵၢင်လုၵ်ႈႁဵၼ်းႄလႈၶူး ၶူးႄလႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁ်ႂႈမီးလွင်ႈမိုၼ်ၵိူင်းၸမ်ၸ်ႂၵၼ်ႄလႈ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼွၵ်ႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း။ ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း ၼ်ႂးပီႊ 2020 - 2021 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႄလႈၶူး ၵူႈေၵႃႉႁ်ႂႈမီးတီႈမၢႆ တွင်းၵိုတ်းပိုၼ်းၵႂႃႇၵၼ်ၵူႈေၵႃႉၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်ႄလႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈၵူႈေၵႃႉေတလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ၵၼ်ၵူႈေၵႃႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႇသမ်ႉေတ ပဵၼ်ပိုၼ်းလင်ႁဝ်း ၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽ်ႂၽ်ႂေၵႃႈႁူႉႁၼ်ၵၼ်ၵူႈေၵႃႉ ယူႇ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇမီးၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼမ်ၼမ် လူဝ်ႇဢွၼ်ႁဵတ်ႈသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၼမ်ၼမ် ေပႃးမီးပၼ်ႁႃမႃး ထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ် မႃးယႃႇေပႁ်ႂႈၶဝ်မီးၸ်ႂ ၶ်ႂႈယွမ်းၵၢၼ်ႉၵႂႃႇငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၽိုၵ်းဝႆႉၸဵမ်မူိဝ်ႈလဵၵ်ႉ သႂၢင်းသ်ႂႇၵႂႃႇ ၼ်ႂးတူဝ်ၼ်ႂးၸ်ႂၶဝ်ၵမ်းလဵဝ်။ ၵၢၼ်ၵူဝ်တုၵ်ႉ ၵူဝ်ယၢပ်ႇ ၵူဝ်လႆႈႁိုဝ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပၼ် ၽွၼ်းလီၽ်ႂ သင်မၼ်းေတႁဵတ်းႁ်ႂႈႁဝ်းယဵၼ်းပဵၼ် ၶႃၸ်ႂႉပိူၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။
ၽွင်းေတႃႇမႆႉၶိုၼ်ႈမႃး
ၵၢၼ်ယၢပ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈမိူဝ်းၼႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၶ်ႂႈၶူဝ်ႄလႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁႅင်းၸ်ႂႁဝ်း မိူဝ်းၼႃႈၵူၺ်း ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယႃႇေပၵူဝ်ယၢပ်ႇ ယႃႇေပၵူဝ်တုၵ်ႉၶ ၵၢၼ်ယၢပ်ႇ ၵၢၼ်တုၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇယူႇၸွမ်းလႆႈ ၵူၼ်းၵႆႉႄလႈ ၽူႈဢမ်ႇယွမ်းၵၢၼ်ႉၶဝ်။ ႁိုဝ်ႉမိူဝ်ႈ ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇေတသႃ ယူႇယဵၼ်သဝ်းလႆႈ ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈၵူၺ်း ၵၢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၵၢၼ်ႁဝ်းႁႃး ၸိူဝ်းမႃးယူႇၸွမ်းၵၼ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းေပႃးႁဝ်းဢမ်ႇပူၵ်းပွင် ဢမ်ႇမီးၽ်ႂေတမႃးဢွၼ်ႁဝ်းႁဵတ်း ႁဝ်းသၢင်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းႁႃးတၢင်းမူတ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၶူးသွၼ်ႁဝ်းဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉေတလႆႈ ၽိုၵ်းယၢပ်ႇတုၵ်ႉၶၼမ်ၼမ် ေပႃးဢမ်ႇတုၵ်ႉၶ ဢမ်ႇယၢပ်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမီးလႆႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သေထးလႆႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယ်ႂႇလႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇေပဢွၼ်ၵၼ်လူင် လိုမ်းေသၵမ်း။
တီႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁႃ မႆႉမႃးတႃႇေၵႃႇသၢင်ႈ ႁဵတ်းႁွင်ႈလိုဝ်ႈၶူးၼၼ်ႉ ၽူးၵွၼ်း ၊ ၵဵမ်ႈၽူႈၵွၼ်း ၊ ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႄလႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ၸိူဝ်းတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈေၵႃႉ ၼၼ်ႉလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ႁွင်ႈလိုဝ်ႈၶူး ၶူးမၼ်းသင်သွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်လၢႆးယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇေတလႆႈလိုဝ်ႈ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၶိုတ်းတၼ်းၸွမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းေသ ၼင်လႆႈလိုဝ်ႈသဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်လီလီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးတီႈမၼ်း ႄလႈ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶူး ၸၢင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈေၵႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းႁွင်ႈလိုဝ်ႈၶူး ႄမးပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်းဢၼ်ၵဝ်ႇတီးၵဝ်ႇၼၼ်ႉၶိုၼ်းယူႇ။ သၢင်ႈဢဝ် သၽႃႇဝ ယူႇၸွမ်းသၽႃႇဝ လွင်ႈၵတ်ႉ ယဵၼ်ၼႆေသႄလႈ ၸၢင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢဝ်မႆႉႁူၵ်းၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းေၵႃႈလီၼႆၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ။
မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉေၵႃႇသၢင်ႈ
ၶိုၼ်းႄမးေၵႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်း ၼ်ႂးဝၼ်းထီႉ 07.12.2020 ၵႂႃႇ။ ၽၢႆႇေၵႃႇသၢင်ႈႄလႈ ၵၢၼ် ပူၵ်းပွင် ၶူးလၢဝ်သႅင် ေၵႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တၢင်းႁႅင်းၵူၼ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၽိုၵ်းသွၼ်ပၼ်ပႃး ၶဝ်လုၵ်ႈ ၵၢၼ်ေၵႃႇသၢင်ႈႄလႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပႃးၸွမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်း။
မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉေၵႃႇသၢင်ႈ
ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႇၸ်ႂထိုင်ၵူႈေၵႃႉ
ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းေၵႃႉလဵဝ် ဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢဝ်မိူင်းေၵႃႉလဵဝ် ဝူၼ်ႉေၵႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈ ေတလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဝူၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တႅပ်းတတ်း လွင်ႈယုၵ်ႈ ယွမ်းလွင်ႈၽိတ်းၾူၼ်ေၵႃႈ ေတဢမ်ႇေပႃးမီးၼမ် ယွၼ်ႉၼၼ် ၶႃႈေတၵႆႉဢဝ် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၼ်ႁူမ်ႈၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇၸွမ်းၵၼ် လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၸွမ်းၵၼ် ဢွင်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၵၼ် ႁူမ်ႈႁႅင်း ႁူမ်ႈၶိုၼ်ႈသုင်ၸွမ်းၵၼ်။
သႅင်သိုၵ်း
www.saisengserk.com


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ တီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 21 May 2021 (လိူၼ်ထူၼ်ႈႁႃႈ) ၼႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း Moon Jae-in တေမႃးသူႇၸႂ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Joe Biden တီႈဝဵင်းလူင် ဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ (Washington DC) ဝႃႈၼႆ။
Jen Psaki ၽူႈၶၢၼ်ႇပၢၵ်ႇ တီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ် လၢတ်ႈဝႆႉၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ ယူႇတီႈတူဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Joe Biden သေ မုင်ႈမွင်းတႃႇတေလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း Moon Jae-inn ထႅင်ႈယူႇ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ် လႄႈ လွင်ႈၸမ်ၸႂ်သွင်မိူင်း ပေႃးတေၵႅၼ်ၶႅင်ၼႅၼ်ႈၼႃတိူဝ်းလိူဝ် ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
Jen Psaki သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ လွင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း မႃးသူႇၸႂ်းၼႆႉၵေႃႈ တေပဵၼ်ၾႆးဢၼ်ပိူင်းၼႄ လွင်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ဢမ်ႇဝႃႈ တၢင်းၵူၼ်းမိူင်း တၢင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
Moon Jae-inn တေပဵၼ်ၵေႃႉထီႉသွင် ဢၼ်ၵႂႃႇသူႇၸႂ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ Joe Biden လႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈ January 2021 (လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ) ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈသူႇၸႂ်း Joe Biden ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းယင်းလၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ လွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လႄႈ လွင်ႈ Joe Biden ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်တင်းမိူင်းၼႂ်းဢေးသျႃးၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ Joe Biden ဝႆႉပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၶႄႉၶဵင်ႇၵၢၼ်တင်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2021) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ Antony Blinken ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ Lloyd Austin ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၵႂႃႇမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လႄႈ ၼႄၾၢင်ႇႁၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၵေႃႈ ယင်းလႆႈတွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The New York Times မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်ၼႆႉဝႃႈ ယူႇတီႈတူဝ် Moon Jae-inn သေ လႆႈလၢတ်ႈႁႂ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုတ်ႇၽၵ်းတူ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၶိုၼ်းထႅင်ႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇၼိဝ်းၶလီးယႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပႂ်ႉယၢမ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းၶၢင် KIA ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိုၵ်း တီႈဢၼ်ၸမ်ႁွတ်ႈဝၢၼ်ႈၼမ်ၸိၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၸေႊၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး) မိူင်းၶၢင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးၸၼ်ႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈယိုၼ်ယၼ်ၵႂႃႇတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB ဝႃႈ − မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 April 2021 တပ်ႉၵွင် 11 ၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် တပ်ႉၸုမ်း 2 KIA ၼၼ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ (မၢၵ်ႇႁၢင်ႈ) တိုၵ်းၵႃး ၸုမ်းၵေႃႈၵၢၼ်ႁၢႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်တေႁွတ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ၸိၼ်ႇ သေ မိူဝ်ႈလဵဝ်တိုၵ်ႉထတ်းတူၺ်းယူႇ လွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၸုမ်းၶဝ် − ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း လၢႆလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်သေ ၽၢႆႇသိုၵ်းၶၢင် KIA သိမ်းလႆႈတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 7 တပ်ႉၼႆႉၼႆ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်ႇ DVB ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸွမ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းယၢင်း လႄႈ မိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉသေ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းယၢင်း မီး 30,000 ပၢႆယဝ်ႉ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 May 2021 ၼၼ်ႉမႃး ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (People Defence Force) လႄႈ ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈ 70,000 (ၸဵတ်းမိုၼ်ႇ) ဢၼ်ယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ဝဵင်းၽလူသူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပၢႆႈ ၽေးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ယူႇ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတႃႇမွၵ်ႈ 40,000 (သီႇမိုၼ်ႇ)ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွင်းသေ ယူႇၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွႆ တုၵ်ႉတုၵ်ႉယၢၵ်ႈယၢၵ်ႈ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ မွၵ်ႈ 8 လၵ်းၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ဢူးပလၼ် ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး လႆႈယူႇၵိၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်းသေ ၼမ်ႉတႃႇၵိၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ႁွင်ႈၽၢႆႈ (ႁွင်ႈသူမ်ႈ) တႃႇၸႂ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉၸဵပ်းတွင်ႉၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီး ႁွင်ႈၽၢႆႈ (ႁွင်ႈသူမ်ႈ) လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵေႃႈ ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈ တီႈလႂ်ၵေႃႈဢဝ်ၵမ်ႉမၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇဝႃႈသေဢွၵ်ႇလႄႈ လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်တီႈတႄႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃးလွင်ႈတွင်ႉၸဵပ်းတွင်ႉၵႂႃႇ ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ဢူးပလၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းပၢႆႇၽေးယင်း တိုၵ်ႉႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ဢွင်ႇတီႈဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွင်းသေ ယူႇဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈလႄႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ လႅပ်ႈတေဢွၵ်ႇဝဵင်းမူတ်း ယဝ်ႉ ၵူၼ်းတင်းဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ဢၼ်ပၢႆႈမႃးဢွင်ႇတီႈပၢႆႈၽေးၼႆႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈမီးၼမ်ဝႆႉ ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၶုၼ်ၸႄႇၼီႇ ၽူႈၵုမ်းထိင်း ဢွင်ႇတီႈပၢႆႈၽေးၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈ ၶၢဝ်းၾူၼ်ယဝ်ႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉၸဵပ်းတွင်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ပႃး တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈလႄႈ တေလူဝ်ႇမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ဢွင်ႈတီႈယူႇတီႈသဝ်း ႁူမ်ႈပႃး ႁွင်ႈၽၢႆႈ (ႁွင်ႈသူမ်ႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်ယူႇၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉတေလူဝ်ႇၽႃႈယၢင် တႃႇႁႄႉၾူၼ် လႄႈ လူဝ်ႇပႃးသုတ်းမုင်းႁႄႉၵင်ႈယုင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၵုမ်းထိင်း လူတ်ႉၵႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ တႃႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးၵေႃႈ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇ တႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တေလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၵေႃႈ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇၶဝ်ႈထိုင်ၶဝ်လႆႈဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸုမ်းငူပ်ႉငီႉ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ OCHA ဢွၵ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 May 2021 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်သေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈ ပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ယူႇဝႆႉမီးၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Wednesday, March 14, 2012
ၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၽရၢမ်းၵဝ်ႈ
ၸွမ်းၼင်ႇပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃး ပဵၼ်ၾိင်ႈပုတ်ႉထ သႃသၼႃ ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈထိုဝ်မႃးၵေႃႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၸဝ်ႈၶူးၵေႃလိၼ်တလႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈဢႃဝၢသ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉၽရၢမ်းၵဝ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13.03.2012 ၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈ 2း00 မူင်းပၢႆ̓̓̓̓̓̓̓ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၾိင်ႈထုင်း လႄႈတင်းၼပ်ႉထိုဝ်လိူဝ်ၼိူဝ် ၽူႈယႂ်ၵူၼ်းလူင်သေ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်တင်းမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်တႅၵ်ႇသေ လႆႈၵႂုႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြုႇႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊
ၸွမ်းၼင်ႇပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃး ပဵၼ်ၾိင်ႈပုတ်ႉထ သႃသၼႃ ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈထိုဝ်မႃးၵေႃႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၸဝ်ႈၶူးၵေႃလိၼ်တလႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈဢႃဝၢသ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉၽရၢမ်းၵဝ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13.03.2012 ၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈ 2း00 မူင်းပၢႆ̓̓̓̓̓̓̓ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၾိင်ႈထုင်း လႄႈတင်းၼပ်ႉထိုဝ်လိူဝ်ၼိူဝ် ၽူႈယႂ်ၵူၼ်းလူင်သေ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်တၸဝ်ႈသြုႇႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးတၢင်းၼမ်ႉၸႂ်မဵတ်ႉတႃႇယႂ်ႇႁႅင်း မေုႁၵ်ႉပႅင်းၼိူဝ်ၵူၼ်းမီးတုၵ်ႉသေ မေုၸွႆႈထႅမ်လိူဝ် ၼိူဝ်ပုၼ်ႈၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇ ဢေႇမၢင်မႃးယူႇတႃႇသေႇ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ၊ ႁွမ်းလူၺ်ႈၸႂ်ၼပ်ႉထိုဝ်လႄႈ ႁွမ်းလူၺ်ႈၸွမ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈလီငၢမ်း ၸဝ်ႈသြုႇႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉသ ႁဝ်းၶႃႈမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး ႁႂ်ႈလႆႈယွၼ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ႁႂ်ႈလႆႈမီးတင်းၵုမ်းၶွင်း ႁူမ်ႈလူမ်ႈလူၺ်ႈ တႂ်ႈငဝ်းမဵတ်ႉတႃႇၸဝ်ႈသြုႇႁဝ်းၶႃႈသေၵမ်းၼႆ ĳ ၼပ်ႉထိုဝ်ဝႆႈသုထိုင်ၸဝ်ႈသြုႇႁဝ်းၶႃႈသေ ĳ
ၽူႈပွင်ၵၢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ)င်းမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်တႅၵ်ႇသေ လႆႈၵႂုႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြုႇႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊
Posted by Saonando(ꨅဝ္ꨳဝꨓ္းသဝ္)
Subscribe to: Post Comments (Atom)