text:
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021 ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃး ဝၢႆးသေ တပ်ႉမတေႃႇ သိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] လုၵ်ႉတီႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ၊ တုၺ်ႉတႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်၊ တွႆႇပုင်းလဵၵ်းၵူႈဝၼ်း၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ ဢဝ်မိုဝ်းသၢမ်ၼိဝ်ႉပူၵ်းသေ ၶပ်ႉယႆပႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉသီလႅင် ဢၼ်ပဵၼ်သီ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3]
ပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဝႃႈ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မီးလွင်ႈဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼႆသေ လႆႈတိၶင် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်း၊ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇ လႄႈ ၽူႈၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိၺွပ်းပႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႉဢဝ် ပွတ်းၼႂ်ၸဝ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် လၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ ၾူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေ ထိုင် ၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်ႉသၢၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃသေ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ၼႂ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မျႃႉဝတီႇ ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ လႆႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်းႁိုင် ၼိုင်ႈပီ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် တၢမ်းၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသေၵေႃႈ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၵူၼ်းမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇသၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်း ပွတ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၵွင်ႉသၢၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵႅမ်မေႃယႃ ၵႃႈတီႈႁူင်းယႃ ၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းတႃႇဢမ်ႇလူင်းၵၢၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွၼ်ႇၵၼ်လူင်းၵၢၼ်သေ ယူႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၼ်းဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူတ်းယႃ ၵႃႇတီႈႁူင်းယႃတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မေႃယႃၶဝ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႂ်းၵႃႈ 13 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 6 ၵေႃႉ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ဝဵင်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ ဢူးယႄးမုၼ်ႇ လႆႈလုၵ်ႉတီႈ ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး သမ်ႉပေႃးထိုင်တီႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈ လုမ်းၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇမိူင် တီႈၼႄႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႆႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇယဝ်ႉ။[4] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်းသဵင်း တီႈ ရူတ်ႉလဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းရူတ်ႉလဵၼ်းလႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈလိုၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူင်ႇ ၵျေးမူင်ႇ လႄႈ မျၢၼ်မႃႉဢလိၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႆသေ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ [5] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ [6] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်လိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်း သႂ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၸိုင်ႈမိူင်း တီႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်မႃႉဢလိၼ်းသေ မွၵ်ႇထိုင်ၸူး တႃႇႁႂ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ် တႃႇႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸူးၼႃႈၵၢၼ်ၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။[7] ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆလိုၼ်းသုတ်း တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဢွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 858 ဢၼ် ၵႃႈတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် 22 ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ။[8]
လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတပ်ႉမတေႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းမႃး ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းတိုၵ်းသူၼ်း ယႃႇႁႂ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[9]ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ မၢႆႇတႄးလ်၊ ပီႇယႃႇ မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ တၵူင်ႇ လႄႈ မၢၼ်းတလေႈ ၊ ၵေႃႇၾီႇ၊ ဢႃႇရူင်ႇထူၼ်ႈၸဵတ်း (7th Sense Creation) လုၵ်ႈယိင်း ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၶိၼ်ႇသီႇရိတႅတ်ႉမုၼ်ႇ ၵေႃႉပိူင်ႇ[10]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးတွႆႇပုင်းလဵၵ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇဢဝ်ၶမ်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူၼ်း၊ ဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တွႆႇပုင်းလဵၵ်း တႄႇဢဝ် ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းတေႃႇ 8 မူင်း 15 တႃယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၽိင်ႈထုင်ႈ တွႆႇပုင်းလဵၵ်း လိုပ်ႈၽိူဝ်ႉလိုပ်ႈၽီၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတီႈ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈတၢင်ႇဝၼ်းမႃး ၵွၼ်ၵၼ်တွႆႇပုင်းလဵၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ။ တင်းတွႆႇပုင်းလဵၵ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ကမ္ဘာမကြေဘူး လႄႈ အရေးကြီးပြီ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၽၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတွႆႇပုၵ်းလဵၵ်း မွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။
ပွႆးၼႄၵၢင်ၸႂ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 15 တႃၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈပွႆႇပၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။[11] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းတႃႈလိူဝ်ႇ တႃႇ 6 ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။[12] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းမွၵ်ႇ 30 ၼႆႉ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းယဝ်ႉ။[13][14] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႆႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉဝၼ်းၼိုင် ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လႆႈပူင်ဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈ 144 ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈၸုတုမ်ၵူၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလိူဝ် ၵူၼ်း 5 ၵေႃႉၼႆသေတႃႉ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်တႄႉ ႁႅင်းဢမ်ႇဢူၼ်ႈၵႂႃႇ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းၼုမ်ၶဝ် ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ယဝ်ႉ။ ပလိၵ်ႈတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃ တႃႇ 40 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ပလိၵ်ႈ 9 ၵေႃႉ ဢပွႆႇ တႃႇၵႂႃႇတိၺွပ်းပလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း ၵူၼ်းမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၽွၼ်း ပၢင်လိၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2020[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႇတၢင်ႇ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2021 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉယိုၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လွင်ႈၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇတြႃးႁင်း လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ။ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ သေ လိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃး မွၵ်ႈ 70 ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းမၼ်ႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢမ်ႇၵျၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွၼ်းသၽႃး တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။[15] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ မွၵ်ႈ 300 ၵေႃႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၽွတ်းႁႅၼ်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ် တၢင်တူဝ် သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႁင်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈလုၵ်ႉတီႈဢွၼ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။[16][17] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ SNLD ၊ DPNS၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း လႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်းဢသျူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်လႆႈထဵင်ၸူး လွင်ႈၵၢႆႇၵႂၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၽွင်းငမ်းၸႄႈမိူင်း ႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[18] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ my:ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ(KNPP) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈဝႃႈသႄႉသွမ်းၼိူဝ် လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈထိုင် ပၢင်ပွႆးဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ [19]
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်တူင်ႉၼိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[20] သီသၢႆၽေးၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း သီပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃး တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼီႇၼီႇၶိၼ်ႇၸေႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် သေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူးပၢႆးမေႃယႃၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ၵမ်ႉထႅမ်ႁၼ်ထိုင်ၸွမ်းဝႃႈ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း တီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢႆၽေးလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၸိူင်ႉၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄဝႃႈ သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ ဢမ်လႆႈၸႂ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ်တွင်း တီႈၵျေးၸိၼ်ႇတွင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးသေ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယဵပ်ႉၶူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတႃႇၵေႇတၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်း ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉပလိၵ်ႈၸႄႈဝဵင်း လႆႈတိၺွပ်း တွၵ်ႇတႃႇၶျူဝ်ႇယုမုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၼ်ႉသုင် ပၢႆးထႅၵ်ႉၽႃဢၢင်ႇ တီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်လႄႈ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈဝဵင်း ဢူးၸေႇထႅတ်ႉဢွင်ႇ လႆႈမၢပ်ႇမႂ်တြႃးတင်း ၾိင်ႈမိူင်း တွၼ်ႈ 505 ၶ သေ ဢမ်ႇပၼ် လွင်ႈမၼ်ႈၸႂ် (ဢႃႇမၶၢမ်ႇ) သေ ႁွင်ႉ ၶူးသွၼ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတီႈ ၶွၵ်ႈၽႃဢၢင်ႇၼႆယဝ်ႉ။[21] ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယေးငိုၼ်း လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈၼႂ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ယူႇယဝ်ႉ။[22]
ၵွင်ႉသၢႆတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ် သႄႇလီႇပရိတ်ႇတီႇမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼင်ႇ ပၢႆႇတၶုၼ်ႇ လႄႈ တွင်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်တၢင်ႇ ၽူတ်ႉ လွင်ႈဝႃႈၶဝ်ႈၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းၼႆယဝ်ႉ။[23][24] ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈ #SayNototheCoup၊ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar၊ လႄႈ #CivilDisobedience ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[23] ဝၢႆးသေသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ႁိုင် 1 ဝၼ်း ၵူၺ်း ၵူၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈ "#SaveMyanmar" တီႈၼိူဝ်ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၼႆႉ မီးမႃး 325,000 ပၢႆယဝ်ႉ။[25] ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း သူဝ်ႇသျႄႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်တၢင်း သီလမ် လႄႈ သီလႅင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ပရူဝ်ႇၾၢႆႇၶဝ်ယဝ်ႉ။[25] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းမၼ်း ၼေႇၸူဝ်းမွင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၶူၺ် ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈတၢင်ႇၽူတ်ႉတီႈၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဝႃႈ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[26] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉ တၢင်းသုင် မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လွင်ႈဝႃႈ မီး 4 ထတ်း 8 ၼိဝ်ႉၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[27]
ၶပ်ႉမၢႆ လူင်ပွင်သိုၵ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ "ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်း"ၼႆသေ လႆႈသင်ၶေႃႈပူင် ၽူႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ႁႂ်ႈဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။[28] ဢၼ်ပဵၼ် MTP ၼႆႉ လႆႈဢိုတ်းမႃး Facebook messenger၊ Instragram လႄႈ WhatsApp ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇလီၼေႃး တႄႉ ဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။[29][28] ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ႉ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[28] ဝၢႆးသေ ထုၵ်ႇဢိုတ်းၾဵတ်ႉပုၵ်ႉယဝ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၸူးၽၢႆႇ တုၺ်ႉတႃႇ သေ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[30] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢိုတ်းပႃး တုၺ်ႉတႃႇ ထႅင်ႈယဝ်ႉ။[31][32] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢိုတ်း ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ လွင်ႈပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယဝ်ႉ။[33] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ လႆႈတုၵ်းွယၼ်း တႃႇပိုၼ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၼႆလႄႈ ဝၢႆးဝၼ်းမႃး လႆႈၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွၼ်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ဢိုတ်းဝႆႉယူႇ။[34]
ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႈလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇ (Cyber Security Law)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်တေ ဢိုတ်းႁႄႉ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်လႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ မၵ်းၶၢၼ်းၵူၼ်းပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ လတ်းၶဝ် ၶေႃႈမုၼ်းလႄႈသင် ၶဝ်လႆႈတၢင်ႇ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇ ဢၼ်တၢင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ ဢၼ်မီး ၼႃႈလိၵ်ႈ 36 ၼႃႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၸူး ဢေႃႇပရေႇတႃႇၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်းမူဝ်ႇပၢႆးတင်းသဵင်ႈ လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၸိူဝ်းလႆႈဝႆႉဝႂ်တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွင်ႉၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇရၢႆႇတႃႇဝႃႈတႄႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈဝႆႉ ၽိုၼ်မိူၼ်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉပၢႆးမေႃဢီႇလႅတ်ႇထရေႃႈၼိတ်ႉသေ ၵဝ်းယုင်ႈလွင်ႈၼိမ်သဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တေလႆႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လိၵ်ႈ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ မဵဝ်းလိူင်းမဵဝ်းဢမ်ႇငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ၾိင်ႈငႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂၢမ်းၵၢင်လၢႆ လႄႈ ၶၢဝ်ႇၽၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းၽွမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႈယၢႆႈသေ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းၸင်းၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်လၢတ်ႈမိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈတႄႉ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေပဵၼ် လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇၼႆႉ မ်းပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ၽၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် ႁူၺ်းၵူၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[35] ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်းပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းမူၼ်ႉမႄးႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းလႄႈသင်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇၸႂ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇ မၵ်းမၼ်ႈၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼႆႉၼႆလႄႈသင်၊ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶၢမ်ႈၸၼ်ႉၼႂ်းၵႄႈမၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉသေ သင်ၸဵဝ်းၼႅတ်ႈမၵ်းမၼ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းၶွမ်ႇပျူႇတႃႇမိူင်းမျၢၼ်ႇ လႄႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇပျူႇတႃႇၶဝ် တေသၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းၼႆလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းလီဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ ပေႃးတေမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ လူ်ဝႇလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းမူၼ်ႉမႄးၼႆလႄႈသင်၊ လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းဢၼ်တေလႆႈ ၵမ်ႉထႅမ်၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈႁဵတ်းဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇပျူႇတႃႇ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ဢွၼ်ၵၼ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶေႃႈၸုၵ်းယၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[36]
လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆၶၢဝ်ႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် သုၼ်ႇတူဝ် သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မိတ်ႉၸိမ၊ သဵင်တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ (DVB) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ဢိၵ်ႇပႃး သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 202႑ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႆႈတတ်းႁႄႉဝႆႉသေ ၵူၺ်းပိုတ်ႇဝႆႉပၼ် သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူင်ႇ၊ သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇ လႄႈ ၶွင်ႉသၢႆလွင်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶွင်ႉသၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ၸိူဝ်းပိုတ်ႇဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၺ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈပိုၼ်ၽႄႈဝႃႇတ လႄႈ လွင်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶၢဝ်ႇဢၼ်တႄႉမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇ။[37] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ႁိမ်ဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ လႆႈဢိုတ်း ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွင် ၼိဝ်းယွၵ်ႉၶ်ထၢႆးမ်၊ ဝေႃးသထရိ၊ တီႇဢီႇၵူဝ်ၼေႃးမိတ်ႉ၊ ရၢႆႇတႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇဢေႇပီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[38]
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်ႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈလႆႈၵိုတ်း လွင်ႈသုၼ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် မျၢၼ်ႇမႃႇၼၢဝ်း၊ တီႇဝီႇပီႇ၊ မိတ်ႉၸိမ၊ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶိတ်ႉတိတ်ႉ လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 7 Day News ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[39]ဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶဝ်လႆႈၶဝ်ႈတဝ်ႈ ယႃႉလႅဝ် ဢွင်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိတ်ႉၸိမ လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇၼၢဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတိၺွပ်းသေမၢပ်ႇမႂ်တြႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လႆႈတိၺွပ်း ၵၼ်း 152 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈသေ လႆႈတႄႇမၢပ်ႇမႂ်တြႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိၺွပ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈ တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆသေ ဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 19 ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၸုတုမ်ၵူၼ်းၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈၶပ်ႉထႅဝ်ပၼ်ႇလဵပ်ႈသေ လႆႈမၢပ်ႇမႂ် ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်သၢမ်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸူးၸူးၸၢၼ်ႇ၊ ဢွင်ႇမျူဝ်းၵူဝ်ႇ လႄႈ ထူးၶွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 505(ၶ) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ လႆႈတိၺွပ်း ဢူးမွင်ႇၵျီး ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၵရႅတ်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းသေ လႆႈမၢပ်ႇမႂ်တြႃး၊ လႆႈပၼ် တၢမ်ႇၶွၵ်ႈသွင်ပီၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူၼ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးမေႃၽႃဢၢၼ် ၶူးသွၼ် တွၵ်ႇတႃႇတေႃႇၶျူဝ်ႇယုမုၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် "သၢႆၽေးလႅင်" ၼႆသေ ဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 505 (ၶ) သေၵေႃႈ လႆႈတိၺွပ်းမၢပ်ႇမႂ်တြႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢူးဝိၼ်းထဵင်ႇၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 124 (ၵ) တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းၼႆသေ လႆႈမၢပ်ႇမႂ်တြႃးယဝ်ႉ။[40] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းမႃး လႆႈတိၺွပ်း Sean Turnell ဢၼ်ပဵၼ် ၶူးသွၼ်လူင် ၸၼ်ႉၸွမ် Macquarie ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢေႃးသထရေးလီးယႃး ႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[41] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ မၼ်းလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းမႃး ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းတိၺွပ်း ၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမိၼ်ႉ လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း တွၵ်ႇတႃႇမျိၼ်ႉၼႅင်ႇယဝ်ႉ။ [42] ၼၢင်းၶိၼ်ႇမျိၼ်ႉထူၺ်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးဝႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆသေ မၼ်းလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဢဝ် ၶွၼ်ႇ လႄႈ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢၼ်ၸႄႈမိူင်းသေ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတႃႇမျိၼ်ႉၼႅင်ႇၵေႃႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်း ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း ဢူးယႄးလႂိၼ်ႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 100 ၵေႃႉ။[43] မိူဝ်ႈ ပႅ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ဝၼ်း တီႈ ဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢူးၵျေႃႇၵျေႃႇလိၼ်း တီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈယိပ်းဝီႇၼၢႆး "ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃး ပိူင်ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်း" ၼႆသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢူးၵျေႃႇၵျေႃႇလိၼ်း လႄႈ ၵူဝ်ႇတႃးၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် တိၺွပ်းတီႈႁိမ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼင်မျူဝ်ႉမၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [44]
လွင်ႈၶဝ်ႈပႃး ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ဝၢႆးသေသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈ ၵၢႆႇၵႂၢမ်းၸူး ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇသေလႆႈၽွၼ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽတူဝ်ႇၺဵင်းမွင်ႇ (ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ KNU)၊ ဢူးတဵင်းၺုၼ်ႉ လႄႈ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ (ၽူႈႁူမ်ႈၵၼ်တႄႇတင်ႈ ပႃႇတီႇ NDF ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ NLD)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[45] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်း မႃး ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ်ႈပႃးမႃးထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးမႃး တေႃႇဢေးၼုၸဵင်ႇ (ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[46] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းမႃး ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈမွၼ်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵၢႆႇၵႂၢမ်းတပ်ႉမတေႃႇ တႃႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၼႆယဝ်ႉ။[47]
လွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၽႄႈၸွတ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶမ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်း ၽွင်းထုၵ်ႇဢိုတ်း ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း [[ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း SMS|SMS}} သေ ၶၢဝ်ႇပွမ်ၽႄႈၸွတ်ႇမႃးဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလွတ်ႈယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၸိူဝ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် NLD တၢႆ၊ လွင်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇထုၵ်ႇတိၺွပ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[48][49] ဢၼ်ပဵၼ် ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မျႃႉဝတီႇဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးသေ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၼိူဝ်တၢင်းသေ ပွႆႇမွၵ်ႇၽႆးၶိုၼ်ႈၾႃႉသေ ၸူမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[50] ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢိုတ်းဝႆႉ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇလႆႈၶၢဝ်ႇဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈတိူဝ်းၽႄႈၸွတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၶေႃႈပူင်လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တိူဝ်းႁုတ်ႉမႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈ 144 ဢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႃႈ ၵူၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၸုတုမ်ၵၼ် လိူဝ် 5 ၵေႃႉ၊ တေဢမ်ႇလႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇ ၶိုၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၶဵင်ႇၵၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉထဵမ်တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵမ်ႉထႅမ်ယဝ်ႉ။[51] ဝေႇဝေႇၼု တီႈ Women's Peace Network ဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်တေၸၢင်ႈၶဝ်ႈၵဝ်းတီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[52] မိူဝ်ႈတီႇသႅမ်ႇပႃႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈၸွမ်းဝၼ်း မွၵ်ႈ 400 ၵေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈၽၢႆႇၼႃႈ ႁူင်းႁေႃဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။။[53] မိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်း မွၵ်ႈ 1000 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ။[54]
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇသိုင်းသႂ်ႇ လူတ်ႉၵႃးပလိၵ်ႈလမ်းၼိုင်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇတိၺွပ်းသေၵေႃႉ။[51] ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ မွၵ်ႈ 500 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တီႈႁိမ်း ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[55] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ ယဝ်ႉ။[56] မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆး ၵမ်ႉထႅမ် တီႈႁိမ်း ၽြႃးသူးလေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[57]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်းလူတ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶႅပ်းမၢႆလူတ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉမႃးယဝ်ႉ။[58]ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ သိူင်ႇပႃးမႃးၶွၼ်ႉမႆႉသေ ၶဝ်ႈလေႃးၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇယဝ်ႉ။[58]
ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း ပူၼ်ႉလိူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈသေ ၸႅၵ်ႇယၢႆႈၵူၼ်း တီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈတူင်ႇမူၼ်းတပျေႇၵူင်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းႁႃႈၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ဢွၼ်ႇယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇႁႅင်းသေ လႆႈႁိမ်သၢႆၸႂ်ဝႆႉယူႇ တီႈ ႁူင်းယႃ ၵူႇၶဝ်ႈ 1000 ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝေႇ ဢႃႇယု 23 ၶူပ်ႇသေ ဢွၼ်ႇယိင်းတႄႉ ပဵၼ် မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇ ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝေႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၵွင်ႈသေ ၼႃႈဢူၵ်းမၼ်း ပွင်ႇပိဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇၸမ်ႉ ယွၼ်ႉထုၵ်ႇဢဝ် ၵွင်ႈယိုဝ်းၺႃးသႂ်ႇ ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸမ်တေတၢႆ (brain death) သေ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် တၢင်းယူတ်းယႃႇယူႇတီႈ ႁွင်ႈယႃၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[59]
မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်း (ဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) ၼၼ်ႉ တီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းယၢႆႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၶဝ် ၶဝ်ႈတဝ်တီႈၼႂ်း ႁူင်းပၼ်ၾႆးၾႃႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ဝႃႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ထုၵ်ႇဢဝ်တင်းၵွင်ႈ၊ မၢၵ်ႇၵွၼ်းၾႆးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယိုဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ 5 ၵေႃႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။[60] ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 20 ဝၼ်း တီႈလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႈႁိူဝ်းတီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ လႄႈ တပ်ႉ ပိုတ်ႇယိုဝ်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆ သွင်ၵေႃႉသေ ၵူၼ်း 25 ၵေႃႉလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူဝ်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈလုမ်း)ၼၼ်ႉသေ လႆႈတႄႇပဵၼ် ယွၼ်ႉပလိၵ်ႈၶဝ်ႈ တဵၵ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပေႃႉႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ပလိၵ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ဢၼ်ၵွင်ႈ၊ ၵၢင်ႇ၊ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽၢတ်ႇယိုဝ်းသေ ဢဝ်ႁႅင်းၼ်ႉသေ မီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[61][62] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈမီးလွင်ႈသႄႉသွမ်းၸွမ်းသေတႃႉ တီႈ လွင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈတႄႉ လွင်ႈပဵၼ် ဢၼ်ပေႃးလႆႈထိုင်တီႈတၢႆၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်း ၼမ်ႉၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈသေႃႇသူၼ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၢႆႇတပ်ႉၸုမ်းႁူမ်ႈလူမ်ႈ ၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းဢၼ်ဢေႇသုတ်း၊ ဢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသုတ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ[63]ၼႆသေ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၼ်ႈၽူၼ် ၼင်ႇပိူင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[64][65][66]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်း၊ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႂၼ်းတႃသႅပ်ႇပွႆႇသႂ်ႇ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ၵွင်ႇၸီႇသိုၵ်းၶဝ် တၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[67] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 27 ဝၼ်း တီးဝဵင်းလူင် ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႈၵုင်ႈ၊ တႃႈလိူဝ်ႇ လႄႈ မူင်ႇယႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၶဝ်ႈၸႅၵ်ႇၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵွင်ႈသေယိုဝ်း၊ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႂၼ်းတႃသႅပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸႂ်ႉလႄႈ တီႈၼႂ်းလွင်ႈၸႅၵ်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢဝ်ၶၢဝ်ႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇပႃးၵူၼ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း ထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉ လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းသေ မီးလွင်ႈ တိၺွပ်း၊ ပေႃႉႁႅမ်တိၼ်ပိတ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉဢဝ်ၵွင်ႈဢဝ်ၵၢင်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢဝ် ၾူင်းသေ ထႆႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉ၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸိူဝ်းတွႆႇႁွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိုတ်းယိုဝ်းသေ တိၺွပ်းမႃး (100) ပၢႆယဝ်ႉ။[68]
မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 3 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၸွမ်းလူၺ်ႈၸေႇတၼႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်လူတ်ႉ "မွန်မြတ်စိတ်ထား လူမှုကူညီရေးအသင်း" ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် တိၺွပ်းထုပ်ႉႁႅမ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၵွင်ႈ၊ ဢဝ်ၶွၼ်ႉသေ ႁႅမ် ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉသေၵေႃႈ တိၺွပ်းၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်လူတ်ႉၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈၵူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။[69]
ပၵ်းတီႈယူႇ တီႈ ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ပိူင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်ႇၸီႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းသေ လႆႈၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇတီႈ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ပိူင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ႁူင်းယႃ၊ ၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်လႆႈလူႉတၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလူႉတၢႆ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ AAPP - ဝၢႆးသေ တႄႇလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်[70]
ယွၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ လွင်ႈၼင်ႈသေၼႄၵၢင်ၸႂ်သေတႃႉ ၽၢႆႇဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼမ်သေၵေႃႈ ၶဝ်ႈယႃႉၸႅၵ်ႇၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼၼ်ႉသေ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇ ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်လူႉတၢႆ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႂႃႇၵူၼ်းမႃးၸွမ်းတၢင်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင် ဢၼ်တႄႉမၼ်းသေ ယိုဝ်းလႄႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉလိူတ်ႈၵူဝ်ႈ ၼႆသေ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိၵ်ႇပႃးၵူၼ်းၵႂႃႇၵူၼ်းမႃး တင်းသဵင်ႈ လႆႈလူႉတၢႆ (18) ၵေႃႉယဝ်ႉ။ [71] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ဝၼ်း မွၵ်ႈ ၵၢင်ၼႂ် 8 မူ်ငးၼႆႉ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇတႂ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸုတုမ်ႈတီႈ ၼႃႈ လုမ်းၽူႈၵွၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇၸႄႈတိူင်းသေ တႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်းၶဝ် ဢဝ် မၢၵ်ႇၵႂၼ်းသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်းလႄႈ မေႃသွၼ်ၸၼ်ႉၵၢင် တေႃႇတိၼ်ႇၼွႆႉယီႇ ဢၼ်ဢႃႇယုလႆႈ 59 ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉတၢႆမႃးယဝ်ႉ။ မေႃသွၼ်ၸိူဝ်းၸုတုမ် မီးမွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပၼ်ၽၢင်ႉသင်ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉၸႅၵ်ႇၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[72] မိူဝ်ႈဝၼ်း လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပလိၵ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ပိုတ်ႇယိုဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈလူႉတၢႆ မီးမႃး မွၵ်ႈ (38) ၵေႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။[73] မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူဝ်မိၼ်းၼႅင်ႇ ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈတိၺွပ်းတီႈ ၽွင်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်း ထႅဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်မျႃႉတွင်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် တူဝ်တၢႆမၼ်းသေၵေႃႈ ၵူၼ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်း လႆႈႁႅၼ်းသွမ်းပၼ်မႃးယဝ်ႉ။[74]လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇ မီးယူႇ 423 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ရႁၢၼ်းၽူပ်ႉ ၾရၢၼ်ႇၸိတ်ႉၼႆႉ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ႁႂ်ႈသၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တိူဝ်းၶႅမ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။[76] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 0ၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇလႆႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ "တင်းၵမ်ႇၽႃႇ ပႂ်ႉတူၺ်းဝႆႉယူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။[77]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢႅၼ်ႇထူဝ်းၼီႇယူဝ်ႇ ၵူႇထႃႇရႅတ်ႉ (António Guterres) ၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈသၢႆငၢႆဢၼ်ပဵၼ်ယူႇတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ လႆႈမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းသေ မၼ်းလႆႈတိူဝ်းလၢတ်ႈ လွင်ႈဢဝ်ရူတ်ႉၵႃးတႅင်ႉ တိူဝ်းတမ်းဝႆႉ လႄႈ လွင်ႈတိူဝ်းၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[78] ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈတိုၵ်းသူၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်သေ ယႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် လႆႈပဵၼ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတွပ်ႇတႅၼ်းၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။[78] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႂ်ႉယၢမ်းတႃႇႁူမ်ႈလူမ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်းႁဵတ်းႁၢႆႉ၊ လွၵ်ႇငိူတ်ႈ လႄႈ ၵဝ်းဢူၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇလႆႈ ၼႆၵေႃႈ မၼ်းလႆႈသိုပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[78] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ဝိတ်ႇဝီႇယႅၼ်ႇ ပႃႇရႃႇၶရိတ်ႉသျၢၼ်ႇ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈတီႈ သၽႃးသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇဝႃႈ မၼ်းလႆႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈယုၵ်ႈယၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တီႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈတိၺွပ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းလႄႈသင်၊ လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈဢဝ် ရူတ်ႉၵႃးတႅင်ႉ တမ်းဝၢင်းဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈတိုၵ်းသူမ်း ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈၶဝ် ပဵၼ်လႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈယွၼ်ႇယၢၼ်း လွင်ႈမၢၵ်းၶၢၼ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။[79] ၸွမ်ၽွင်းလူင် ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း ပေႃးရိတ်ႉ ၵျွၼ်ႇသိၼ်ႇ ၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈသႄႉသွမ်းၸွမ်းသေ မၼ်းတႅမ်ႈတၢင်ႇတီႈ တုၺ်ႉတႃႇမၼ်းဝႃႈ "လႆႈၸုၵ်းယၼ်ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယူႇ" ၼႆသေ မၼ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။[80]
မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း သေ လႆႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်ဢိုတ်းၽၵ်းတူ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၶွင် ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ် တွၵ်ႇတႃႇသႃႇသႃႇ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ပႃးဝႆႉ ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းသီႇၶေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်လိူင်ႈပၼ်ၽႂ်းၽႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶေႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႃႈ တႃႇႁွင်ႉ "လွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ" (Responsibility to Protect - R2P) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[81]
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Anti-Coup Protest on Streets of Myanmar's Second City (၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁).
- ↑ Myanmar adopts nonviolent approach to resist army coup (in en) (2021-02-03).
- ↑ CNN, Carly Walsh and Akanksha Sharma. Protests break out in Myanmar in defiance of military coup.
- ↑ စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ (in my). Radio Free Asia.
- ↑ Media group worries over press freedom in Myanmar under military rule (2021-02-08). Archived from the original on 2021-02-08။ Retrieved on 2021-02-19။ Archived 2021-02-08 at the Wayback Machine.
- ↑ Central Bank of Myanmar Staff Join Anti-Coup Protests (in en-US) (2021-02-10).
- ↑ Request To Health Workers (in en-US) (2021-02-09).
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2021-04-14။ Retrieved on 2021-02-19။ Archived 2021-04-14 at the Wayback Machine.
- ↑ Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services (2021-02-03). Archived from the original on 2021-02-21။ Retrieved on 2021-02-13။ Archived 2021-02-21 at the Wayback Machine.
- ↑ Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants.
- ↑ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း (in my).
- ↑ Mandalay vice mayor, MCDC members resign (2021-02-03). Archived from the original on 2021-02-08။ Retrieved on 2021-02-13။ Archived 2021-02-08 at the Wayback Machine.
- ↑ Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule (2021-02-04). Archived from the original on 2021-02-04။ Retrieved on 2021-02-13။ Archived 2021-02-04 at the Wayback Machine.
- ↑ Four arrested in Mandalay after street protest against military coup (in en).
- ↑ NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office | Frontier Myanmar
- ↑ Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament
- ↑ https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c
- ↑ SNLD, DPNS reject offer to participate in new government | Eleven Media Group Co., Ltd
- ↑ Karenni National Progressive Party urges NLD and Tatmadaw to negotiate | The Myanmar Times. Archived from the original on 2021-08-19။ Retrieved on 2021-02-20။ Archived 2021-08-19 at the Wayback Machine.
- ↑ https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/02/03/237569.html
- ↑ https://www.rfa.org/burmese/news/university-headmistress-aressted-for-participating-anti-military-activities-02052021192149.html
- ↑ https://www.bbc.com/burmese/burma-55953458
- ↑ 23.0 23.1 Here's who is standing up against Myanmar's coup | Coconuts Yangon. Coconuts (2021-02-03).
- ↑ Myanmar celebs and artists stand against the military coup (2021-02-03). Archived from the original on 2021-11-14။ Retrieved on 2021-02-13။ Archived 2021-11-14 at the Wayback Machine.
- ↑ 25.0 25.1 Coup sparks outcry on Myanmar social media as West ponders next step (2021-02-02).
- ↑ Anti-coup mass protests take place in cities across Myanmar (in en).
- ↑ Myanmar army chief mocked online for short stature in doctored photo (in en) (2021-02-05).
- ↑ 28.0 28.1 28.2 Staff၊ Reuters။ "Myanmar internet providers block Facebook services after government order" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-03။
- ↑ Directive to block social media service (in en) (2021-02-03).
- ↑ Potkin၊ Fanny။ "After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-05။
- ↑ Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram (in en-US).
- ↑ Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar (in en) (2021-02-05).
- ↑ Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand (2021-02-06).
- ↑ Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup (in en).
- ↑ http://www.mizzimaburmese.com/article/78151
- ↑ https://burmese.voanews.com/a/cyber-security-law-computer-associtations/5775863.html
- ↑ https://cpj.org/2021/02/myanmars-military-should-lift-facebook-whatsapp-censorship-enable-news-broadcasts-following-coup/
- ↑ https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-ambassador-calls-myanmar-military-restore-power-elected-government.html
- ↑ MAC revoked licenses of 5 media
- ↑ https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup-news-updated-on-5-feb-2021/
- ↑ https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558
- ↑ https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-military-re-arrests-two-chief-ministers.html
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2021-11-09။ Retrieved on 2021-02-15။ Archived 2021-11-09 at the Wayback Machine.
- ↑ တောင်ကုတ် ALD ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၁ ဦးနှင့် မြို့ခံ ၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ (in my) (2021-02-28).
- ↑ မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး (in my). Radio Free Asia.
- ↑ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၄ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက် (in my). Tatmadaw Information Team. Archived from the original on 7 March 2021။ Retrieved on 16 February 2021။
- ↑ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ (in en).
- ↑ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်ပြီဆိုသည့်သတင်းမှား ပျံ့နှံ့နေ (in en).
- ↑ "After a decade of change in Myanmar, fear of the past drives anti-coup protests" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-07။
- ↑ Myanmar coup: Tens of thousands protest and call for Aung San Suu Kyi's release despite internet being cut off (in en).
- ↑ 51.0 51.1 Pro-military protesters hurl bricks at police car while rallying against the Union Election Commission (in en).
- ↑ Kirby, Jen (2021-02-08). Tens of thousands rise up against the coup in Myanmar (in en).
- ↑ Hundreds attend pro-military protest in defiance of Covid-19 restrictions (in en).
- ↑ Over a thousand protesters defy ban on large gatherings, army-related slogans at Mandalay rally (in en).
- ↑ Pro-Tatmadaw protesters spark riot in Yangon (2021-01-31). Archived from the original on 2021-10-27။ Retrieved on 2021-02-16။ Archived 2021-10-27 at the Wayback Machine.
- ↑ "Myanmar Army Rallies Supporters, Bans Flights Through April" (in en)၊ Bloomberg.com၊ 2021-02-02။
- ↑ MYANMAR PROTESTS LIVE: Tens of thousands gathering in Yangon, demonstrations in other major cities (in en-US) (2021-02-08).
- ↑ 58.0 58.1 Pro-military groups tried to disrupt anti-coup protests (in en).
- ↑ နေပြည်တော်ဆန္ဒပြပွဲ ရဲကပစ်ခတ်လို့ လူငယ်နှစ်ယောက် အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရ — မြန်မာဌာန
- ↑ မြစ်ကြီးနားမြို့ မန်ခိန်ရပ်ကွက်ရှိ ဘူးဂါးမလိလျှပ်စစ်ဓာတ်အားခွဲရုံတွင် တပ်မတော်သားများ ဝင်ရောက် နေရာယူမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြရာမှ လူစုလူဝေးဖြစ်ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖြိုခွင်းခဲ့ (in my).
- ↑ Two Civilians Killed by Myanmar Security Forces in Mandalay (in en-US) (2021-02-20).
- ↑ "2 Myanmar protesters killed by police fire, reports say"၊ Associated Press၊ 20 February 2021။
- ↑ "သတင်းထုတ်ပြန်ချက်"၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ- ၁-၃။
- ↑ "ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုတွေရှိ"၊ ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း)၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။ ""ဒါပေမဲ့ လက်ရှိလူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ တွေမှာသာမက ... လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ပြည်သူတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်မှုမြင့်တက်နေပါတယ်။""
- ↑ "မန္တလေးဘူတာကြီးတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုမှုကူညီရေးအသင်းကိုပစ်ခတ်မှု မေးခွန်းထုတ်စရာ"၊ Myanmar Times၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။ Archived 2021-02-21 at the Wayback Machine.
- ↑ Myanmar junta warns of lethal force as crowds gather for 'five twos revolution' (in en) (22 February 2021).
- ↑ "တာမွေမှာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအသစ် ဆန္ဒပြသူတွေကို ဖမ်းဆီးထား"၊ RFA၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ "ရန်ကုန်နဲ့မန္တလေး အပါအဝင် တစ်ပြည်လုံးမှာ ဆန္ဒပြသူတွေ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခံရ"၊ RFA၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ ကျန်းမာရေး စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ အကြမ်းဖက် ရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးခံရ
- ↑ Crackdown Injury & Death List. ၸုမ်းလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း (29 March 2021).
- ↑ In pictures: A bloody day in Myanmar's protests, BBC News
- ↑ မတတ်မြောက်သည့် ပညာရေးစနစ်မှ လွတ်မြောက်လိုသူ ဆရာမ၏ နောက်ဆုံးခရီး (in my) (2021-02-28).
- ↑ Myanmar sees deadliest day as 38 protesters killed
- ↑ ရုပ်အလောင်းထုတ်မပေး၍ သင်္ဂြိုလ်ခွင့်မရဘဲ ရက်လည်ဆွမ်းသွပ်ခဲ့ရ (in my) (2021-03-11).
- ↑ 75.0 75.1 Deathlist as on 4th March 6 p.m. MMT - DVB
- ↑ Pope appeals to Myanmar leaders to serve the common good - Vatican News (in en) (2021-02-07).
- ↑ Remarks by President Biden on the Administration's Response to the Coup in Burma (in en-US) (2021-02-10).
- ↑ 78.0 78.1 78.2 Violence, Intimidation, Harassment by Myanmar Security Personnel Unacceptable, Secretary General Says, Also Expressing Concern over Restrictions on Internet | Meetings Coverage and Press Releases.
- ↑ Staff၊ Reuters။ "Singapore says Myanmar situation 'alarming', but no need for broad sanctions" (in en)၊ Reuters၊ 16 February 2021။
- ↑ Boris Johnson says charges against Aung San Suu Kyi are ‘fabricated’ (in en) (16 February 2021).
- ↑ Dr. SaSa letter to UNSC
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ Civil Disobedience Movement


c: text/html

text:
ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်း တႃႇ ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ။
တႄႇဢဝ် လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉမႃး ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် မွၵ်ႈ 5 ဢၼ် ဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ၵႃးၶုတ်း၊ ၵႃးထႆ၊ ၵႃးတေႃႉသူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတမ်းဝႆႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈသူၼ်မွၼ်း ဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်း ၸၢၼ်း ။
ၵူၼ်းဝဵင်းၵေးသီး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸၢၵ်ႈ ဢဝ်ၵႃးၶဝ် မႃးႁၢင်ႈ ႁႅၼ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ တႃႇတေၶုတ်း။ ၶဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေႃႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ်မႃးၼႆႉ ၸမ်လိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်တေမႃး ၶုတ်းၼႆႉ တေမီး 4-5 ဢၼ်ၼႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ တိုၵ်ႉၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ မၼ်းဝႆႉယူႇ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၸိုဝ်ႈသင်လၢႆလၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶုတ်းတႄႉ ၶဝ်တေၶုတ်းတႄႉဢေႃႈ တေလူင်းမိုဝ်းၶုတ်းမိူဝ်ႈလႂ်တႄႉ ပႆႇႁူႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈတေၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႆႉ တေၶုတ်းမိူဝ်ႈလႂ်၊ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၽႂ်၊ လႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းလၢႆပီ၊ တေၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈႁိုဝ် ၸိူဝ်း ၼႆႉ ပႆႇလႆႈႁူႉႁူဝ်ယွႆႈ တႅတ်ႈတေႃး ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
“တေႃႈလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ တိုၵ်ႉၸွပ်ႇထၢမ်တူၺ်း လၢႆးႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းမူတ်းယဝ်ႉၼႆၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ၶုတ်းတႄႉၸိုင် တေၵႂႃႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမၼ်းယဝ်ႉ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၼမ်ႉလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလူႉၵွႆမူတ်းၶႃႈဢေႃႈ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေး သီး သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ဢွင်ႈတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီးၼႆႉ တေမီးၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈသူၼ်မွၼ်း ၾၢႆႇတူၵ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် တေယၢၼ်ဝဵင်းၵေးသီးမွၵ်ႈ 5 လၵ်း။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢိူင်ႇမိူင်းယေႃ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတူၵ်းၸႂ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/11/2022 ပူၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉတၢင်းထုင်ႉမိူင်းယေႃ ယိုဝ်းၵၼ်ပွတ်းဝၢၼ်ႈလွႆဝဵင်း ၊ ယိုဝ်းၵၼ်ႁိုင် 2 ဝၼ်း။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – ” ၶဝ်တိုၵ်းၵၼ် ၾၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်လွင်းဢေႃႈ မၼ်းပဵၼ်သၼ်လွႆဝႆႉ ဢေႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ်ႁေ ထွႆၵၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယိုဝ်းၵၼ် တၢင်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇဝၢတ်ႇဢမ်ႇၸဵပ်းသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉယူႇၾၢႆႇဝၢၼ်ႈၶူဝ်လွင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသမ်ႉယူႇၾၢႆႇဝၢၼ်ႈလွႆဝဵင်းသေ ၶဵင်ႈၶႅင် ၶဵင်ႇတႃႉၵၼ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တူၵ်းၸႂ်သေ မိူဝ်းၶွၼ်ႈၵၼ်တီႈႁိူၼ်းၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ထႅင်ႈဝႃႈ – “မွၵ်ႈဝၼ်းထိ 2 ၼႆႉၵႂႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် ပွႆႇၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 6 ႁူၺ်ႇ ၼႆႉ။ ဢမ်ႇၵႂႃႇတူၵ်းသႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ဝၢတ်ႇၸဵပ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းယေႃၼႆႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တူင်ႉၼိုင်ႈဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်း SSPP/ TNLA /MNDAA/ KIA ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ AA ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းတီႈ 23/3/2021 ၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းမိူၺ်း ဢၼ်ယူႇႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၶူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မႄႈသရဵင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ် မိူင်းထႆး လူင်းၵႂႃႇတူၺ်းၵွင်ၶဝ်ႈသၢၼ် တီႈႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၶူင်း(ၾၢႆႇထႆး) ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်မီးၾၢႆႇတူၵ်းၶူင်း ယိုဝ်း ၵွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ် တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ ႁႃတၢင်းပၢႆႈ။
မိူဝ်ႈၼႆႉၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းသူပ်းမိူၺ်းလူင်းၵႂႃႇတူၺ်းၵွင်ထူင်ၶဝ်ႈသၢၼ် 700 ထူင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီၸဝ်ႈၶွင် ႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်မီးတီႈတပ်ႉပၢင်သဝ်း ၾၢႆႇတူၵ်းၶူင်း ယိုဝ်းၵွင်ႈ 5 ၵမ်းလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်သေ ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၶိုၼ်ႈမိူဝ်းပိၵ်းဢိုတ်းၽၵ်းတူ လၢၼ်ႉ/ႁိူၼ်း ၶိုင်ႁႃတၢင်းပၢႆႈ ၶၢဝ်ႇ The Reporter လူင်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
Photo The Reporter- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသူပ်းမိူၺ်း ႁၢင်ႈႁႅတ်းတႃႇပၢႆႈၶဝ်ႈဝဵင်း ယွၼ်ႉတူၵ်းၸႂ်သဵင်ၵွင်ႈၾင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ Photo The Reporter- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသူပ်းမိူၺ်း ႁၢင်ႈႁႅတ်းတႃႇပၢႆႈၶဝ်ႈဝဵင်း ယွၼ်ႉတူၵ်းၸႂ်သဵင်ၵွင်ႈၾင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ
ၵူၼ်းမိူင်းသူပ်းမိူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ – ၵွင်ထူင်ၶဝ်ႈသၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးႁိမ်းတၢင်းလူင်းတႃႈႁိူဝ်း၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉတႃႇသေႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵူၼ်းမိူင်းလတ်းၵႂႃႇႁိမ်းၵွင်ၶဝ်ႈသၢၼ်ၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃးယိုဝ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈယူႇယဝ်ႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇထႆး မႃးၽဵဝ်ႈ၊ ၶၢႆႉပၼ်ၵွင်ၶဝ်ႈသၢၼ်ၽႂ်းၽႂ်း- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးလင်သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇ မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းၶိုင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းသူပ်းမိူၺ်း လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႆႉယူႇ The Reporter လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။
ၶဝ်ႈသၢၼ် 700 ထူင်ၼႆႉ မီးရူတ်ႉၵႃးမႃးဝၢင်းဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃး။ မီးၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၾင်ႇသုၼ်ၵၢင် လူင် ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇ ၸွႆႈထႅမ်တီႈပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ဢၼ်မီးၾင်ႇၾၢႆႇ တူၵ်းၶူင်း တေႃႇၼႃႈတင်းဝဵင်းသူပ်းမိူၺ်းၼၼ်ႉ ၼႆလႄႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းယၢင်း KNU ၾင်ႇတူၵ်းၶူင်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇ ဝႃႈ – ထူင်ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢၼ်တေၵမ်ႉၸွႆႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ၶၢမ်ႈ ၶူင်း မႃးၸိုင် ဢမ်ႇႁပ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းတေႃႉသူင်ႇပၼ် ဝႃႈၼႆလႄႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ထူင်ၶဝ်ႈသၢၼ် 700 ထူင်ၼၼ်ႉ လႆႈဝၢင်းဝႆႉႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၶူင်း။
ၵူၺ်းၵႃႈဝၼ်းတိတ်ႉပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸီႉသင်ႇ တႃႇဢဝ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈၼႆဝႆႉ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၢၼ်းလၵ်ႉလွမ်ဢဝ်ၵႂႃႇ ၶၢႆၾင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 တႄႇလၢမ်းၽႄႈမႃး ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႆႈပီပၢႆယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ထူင်ၶဝ်ႈသၢၼ် 700 ထူင် ယဵၼ်းပဵၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၶွင်ပႅတ်ႈ – ပဵၼ်ၶွင်ၽႂ် ၽႂ်ယင်းပႆႇႁူႉ။


text:
ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး Lockdown ဝဵင်းယွၼ်ႉၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလၢမ်းၽႄႈ မီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်ပၢႆၽၢၵ်ႇယဝ်ႉ ပႆႇပိုတ်ႇၶိုၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ထူပ်း တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း လွင်ႈၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 16/9/2022 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 31/10/2022 ၼႆႉ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႃႈလိၼ် ၶိုၵ်ႉ တွၼ်းမၢႆ 4 (NDAA ) ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown မႃး ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်း ၊ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း။
ၵူၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းလႃး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉ ဢမ်ႇ လူဝ်ႇလၢတ်ႈ ယဝ်ႉ။ ၵႃႈႁွင်ႈလူဝ်ႇပၼ်၊ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်၊ ငိုၼ်းဢွၵ်ႇၵူႈဝၼ်း တႃႇသိုဝ်ႉၵိၼ်သိုဝ်ႉ ယႅမ်ႉ ၵႃႈၶဝ်ႈၽၵ်းၵေႃႈၶိုၼ်ႈ။ မၢင်ၵေႃႉ ၶႂ်ႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းၶႃႈဢေႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵေးလၢင်း တႃႇတေပွၵ်ႈမိူဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်းလႄႈ ၵႃႈလႆႈဢူတ်းယူႇၵၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၸူဝ်ႈဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်ႉ မၢႆ 4 ပိၵ်ႉဢိုတ်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ပၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မီးၵူၼ်းပဵၼ်လၢႆၵေႃႉ တၢႆလၢႆၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉတႅတ်ႈတေႃး ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းလႃးလၢတ်ႈ။
“ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းပဵၼ်တႄႉ လူတ်းယွမ်းလူင်းၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ပႆႇပိုတ်ႇပၼ် မိူင်းၶိုၼ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီး ႁိူၼ်းယေးတႄႉ ၶႅၼ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ။ ၽုၵ်ႇၽၵ်းႁဵတ်းသူၼ် လႆႈၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း ယေး ယူႇ။ ဢၼ်လိူဝ်ႁႅင်းတႄႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်း လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢတ်ႇႁွင်ႈယူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းပဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လႂ်ၵေႃႉ တၢႆလႂ် ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 4 (NDAA) ၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းမိူင်းလႃး၊ သိူဝ်လိုဝ်း၊ ၼမ်ႉပၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းလႃး သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – “လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၶဝ်တေပိုတ်ႇလိူၼ်ၼႆႉသဵင်ႈ။ တေႃႈလဵဝ် ၶဝ်ၶတ်းၸႂ် ၵူတ်ႇ ထတ်း ၵႂႃႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယူႇ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၼႃ ႁဵတ်းသင်လႄႈ တီႈမိူင်းလႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉပိၵ်ႉဢိုတ်းယူႇ။ တၢင်ႇ ဝဵင်းတၢင်ႇတီႈ ပိူၼ်ႈပေႃးပိုတ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ ပိူၼ်ႈပေႃးဝႆႉပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူင်ႉၼၼ် ၵႂႃႇယဝ်ႉ ႁဵတ်းသင်တီႈမိူင်းလႃးသမ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၼႆယူႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပီၼႆႉ ဝဵင်းမိူင်းလႃး လႆႈလွၵ်ႊတၢဝ်ႊဝဵင်း ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၽႄႈလၢမ်းၼႆႉ 3 ပွၵ်ႈပႃးၼႆႉယဝ်ႉ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။


text:
ယေႇၽျူႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေႇၽျူႇ (မၢၼ်ႈ: ရေဖြူမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yebyu) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းထဝႄႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉသေ မီးတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၼမ်ႉထဝႄႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 1582 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ မီးၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ 35 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ယေႇၽျူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1901 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ဢၼ်မီးၵူၼ်း 269 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 4,744 ၵေႃႉ [1]ယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၼပူးလႄႇ ဢၼ်မီးႁိမ်း ဝဵင်းယေႇၽျူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈတေႃႇပုတ်ႉထ သူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉလင်တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းထဝႄႇ ထုင်ႉၼိုင်ႈသေ ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်၊ မႆႉသၵ်း လႄႈ ၶူဝ်းႁေႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈထုင်ႉၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈထၢင်ၶုတ်းၶူဝ်းႁေႈ တီႈထုင်ႉယေႇၽျူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၶူဝ်းႁေႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၃၇၄.


text:
RCSS ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေယိုၼ်းမိုဝ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2022 တေႃႇထိုင် ႁူဝ်လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ 2023 ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 10/10/2022 ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယိုၼ်းမိုဝ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်သေ ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈႁႃဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇၵၼ်၊ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းလႆႈ၊ လွင်ႈထၢင်ႇၽိတ်းၵၼ်၊ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်၊ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၵေႃႇ သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်တေႃႇၵၼ်၊ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ တႃႇပုၼ်ႈပၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ပုၼ်ႈပၢင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် တင်းၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တူဝ်ႈ တၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေယိုၼ်းမိုဝ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၽိုၼ်ႉတင်းမူတ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸုမ်းၼမ်ဝႆႉလႄႈ တေယိုၼ်း မိုဝ်း ဢုပ်ႇၸုမ်းလႂ် ဢွၼ်တၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈငဝ်းလၢႆးၸုမ်းၽႂ်မၼ်းသေ တႄႇႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတႄႉ တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းတီႈ 10/10/2022 တေႃႇထိုင် ဝၼ်း တီႈ 10/2/2023 ယူႇတီႈ RCSS ယိုၼ်းမိုဝ်း တေၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးဢုပ်ႇဢူဝ်း တင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်း တႆး – မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
“ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼႆႉတႄႉ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်တၢႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆး ၵူႈၾၢႆႇၵူႈၸုမ်း သေ သင်ဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ဢမ်ႇပေႃးၼႆ တေသိုပ်ႇတိူဝ်းထႅင်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ။ ၸုမ်းလႂ်တူဝ်ႈတၼ်းၵေႃႈ တေယိုၼ်းမိုဝ်းသေဢုပ်ႇၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ။ ပႃးၸဵမ် SSPP ယဝ်ႉၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈတႆးၼင်ႇၵၼ်တႄႉၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵၼ်၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵၼ်သေ ပေႃးမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ၵေႃႈ ပၼ်ႁႃတေၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇယူႇ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတင်း သွင်ၸုမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၽႂ်မၼ်းၶႃႈလူး။ ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ၵဝ်ႇ၊ တႃႇၸႄႈမိူင်းႁဝ်းတေႁုၼ်ႈမုၼ်းမႂ်ႇသုင်၊ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတေလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆလႄႈ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတိုၼ်းတေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃးယူႇ ႁဝ်းၶႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ”- ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈၶိူဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ RCSS ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း တင်းၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၼႆႉသေ တေပဵၼ်မႃး ဢူၺ်းလီၵၼ်၊ တေပဵၼ်မႃးၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ တေၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊၵႂႃႇယူႇ ၼႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃး လွင်ႈယိုၼ်းမိုဝ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းသေ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ထိုင်တီႈၵူၼ်းမိူင်းပေႃးလႆႈပၢႆႈ လႆႈတၢႆၼႆႉမီးဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ သိုၵ်းၶၢင် KIA, သိုၵ်းတ ဢၢင်း TNLA, သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA, မိူင်းလႃး NDAA ၊ သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၊ သိုၵ်းပဢူဝ်း PNLO ၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉ သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/ SSA , ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/ SSA လႄႈ ႁူမ်ႈ တုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႃးႁူႇ LDU ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းတူၼ် တီႉၺွပ်းၼၢင်းယိင်း ဢႃယု 40 ပီ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ ၼၼ်ႉၵႂႃၵုမ်းၶင်ၶွၵ်ႈ ၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ၺႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉလူၺ်ႈမတ်ႉတႃ 505 (ၵ) ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢမ်ႇမီးၽႂ်တူၺ်းလူ။
မိူဝ်းဝႃးဝၼ်းတီႈ 21/10/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်း ၼၢင်းယိင်းမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးတိၺွပ်း ၶင်ၶွၵ်ႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်။ လုၵ်ႈၸၢႆး 3 ၵေႃႉယင်းပႆႇပေႉတူဝ်လႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်။ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းႁိူၼ်းလႆႈၸွႆႈၵၼ်တူၺ်းလူဝႆႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၺူဝ်ႇမီႇဢွင်ႇ ၼႆဢေႃႈ။ မၼ်းၺႃး ၸွႆးတြႃးမႃး လၢႆပွၵ်ႈယဝ်ႉဢေႃႈၼၼ်ႉ။ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈ မၼ်းတႅမ်ႈတၢင်ႇၼိူဝ်ၾဵတ်ႊပုၵ်ႊမၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း လွင်ႈသႄႉသွမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်ၼႃႇ ၼႆသေၵမ်းၵမ်းဢဝ်လိူင်ႈမၼ်းဢေႃႈ။ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးမႃး 3-4 ပွၵ်ႈသေ ပိူၼ်ႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ မၼ်းၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈၼႆသေမႃးတီႉမၼ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝႃး ။ ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ထုၵ်ႇပိုတ်ႇလိူင်ႈၸွႆးတြႃးသေ ၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈ ၼၢင်းၺူဝ်ႇမီႇဢွင်ႇ ဢႃယု 40 ပၢႆ ယူႇပွၵ်ႉမဵဝ်ႉမ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်။ လုၵ်ႈၸၢႆး 3 ၵေႃႉယင်းပႆႇပေႉတူဝ်၊ သမ်ႉပဵၼ်ၽွင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးၸၼ်ႉဢွၼ်။ ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသမ်ႉၼႃႈႁိူၼ်းလူႉ သေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉတၢင်ႇတီႈ၊ လုၵ်ႈလၢင်းဢမ်ႇမီးၽႂ်တူၺ်းလူ- ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 4 လိူၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် 5 ၵေႃႉ ၺႃးပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း ၵုမ်းၶင်ဝႆႉ(အကျယ်ချူပ်)။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်တိုၵ်ႉလႆႈတေႃႇသူႈ ၶၻီႊယူႇ။ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄးဝႃႈ ႁႃငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈၸုမ်း PDF ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးတင်းမေႃသွၼ် CDM ဝႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပေႃးမၼ်းၼၢင်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ။


text:
မိူင်းပဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း (IPA: [mɤ́ŋ péŋ] ; မၢၼ်ႈ: မိုင်းပြင်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mဝngping Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ wéŋ mɤ́ŋ péŋ]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းပဵင်းယဝ်ႉ။[3]
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 65.
- ↑ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ - မိူင်းတႆး (ပွတ်းဢွၵ်ႇ). ယူႇၼိတ်ႉၸတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2016 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ). Retrieved on 2017 မၢတ်ႉၶျ် 17။[permanent dead link]
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- Coordinates on Wikidata
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်း ပထဝီႇ ၸႄႈမိူင်းတႆး
- ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်
- ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး
- မိူင်းတႆး


text:
တွၼ်ႈ ( 4 )
ပၵ်းပိူင်ၶူးလႄႈ ပိူင်တိုဝ်းၵမ်ၶူး
- ၶူးသွၼ်ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်း ( 11 )ၶေႃႈ
- လွင်ႈယူႇၵိၼ်လၢတ်ႈၸႃႁဵတ်းသၢင်ႈၼုင်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပိူင်တႅၵ်ႈလီ ၸူးလုၵ်ႈႁဵၼ်း။
- တေလႆႈမီး ၼမ်ႉၸႂ်ၽဵင်ပဵင်းလႄႈ မဵတ်ႉတႃႇဢီးလူ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး။
- တေလႆႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ် လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်သွၼ်ႁႂ်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။
- ၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶဝ်တေလႆႈမီႈပပ်ႉလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶိုၼ်ႈၵၢၼ်လူင်းၵၢၼ် ၵူႈဝၼ်း။ၽႅဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႂ် ႁႂ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း။
- တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း။ သင်ဝႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းထိုင်ႉ ယွၼ်ႉသင် ႁႂ်ႈထတ်းတူၺ်းလီလီသေ တေလႆႈထႅမ်ၽိူမ်ႉပၼ် တီႈယူပ်ႈယွမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။
- တေလႆႈမေႃဢဝ်တၢင်းႁူႉႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႇသေထႅမ်သွၼ်ပၼ် လုၵ်ႁဵၼ်းလႄႈ သႂ်ႇၸႂ်ပၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈၶဝ်မီးၶေႃႈယိူင်း ၶႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈ။
- ပေႃးၶူးသွၼ် ၶဝ်ႈႁွင်ႈႁဵၼ်း တေလႆႈထတ်း သၢႆမၢႆလုၵ်ႈႁဵၼ်ႈ။ ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈသွၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇတေလႆႈသွၼ်။
- ၼႂ်းႁွင်ႈသွၼ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶူးၵုမ်ႉၸၼ်ႉ တေလႆႈၸတ်းပၼ် ႁူဝ်ၼႃႈႁွင်ႈ (1)ၵေႃႉ၊ ၵႅမ်(1)ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ၼႃႈသီ(5)ၵေႃႉ ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ႁွင်ႈႁဵၼ်းသေ ဢဝ်သၢႆမၢႆလႄႈၵုမ်းၸွႆႈၶူးၵႂႃႇ။
- သင်ၸိူဝ်ႉၶူးသေၵေႃႉၵေႃႉ လုတ်ႈႁူင်းႁဵၼ် ၊ဢဝ်ၶႂၢင်ႉၼႆၸိုင်ႈ ၶူးတၢင်ႇၵေႃႉတေလႆႈၶဝ်ႈတႅၼ်း သေသွၼ်ပၼ်။ တေဢမ်ႇလႆႈပွႆႇၽႃႈဝႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁင်းၵူၺ်း။
- ၶၢဝ်းယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ် တေလႆႈၶဝ်ႈသွၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းမီးဝႆႉ။
- ပေႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁဵတ်းၽိတ်း ထိုင် (2) ပွၵ်ႈလႄႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၽိတ်းယူႇၼႆၸိုင်တေႁွင်ႉပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသေ ထတ်းသၢင်မူၼ်ႉမႄး။ မူၼ်ႉမႄးလီလီယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၼႆၸိုင် ၶူးသွၼ် ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း ၵုမ်ၵၼ်သေ ပၼ်တၢမ်ႇၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းၽိတ်းႁႂ်ႈၵိုင်ႇ။
- ၶူးသွၼ်ဢၼ်တေဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်း ( 16 ) ၶေႃႈ


text:
သျၢၼ်းယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသျၢၼ်းယႂႃႇတိတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ရှမ်းရွာသစ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shanywathit Town) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ တၢင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 21,735 ၵေႃႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 531 ယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.


text:
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ် ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းပၢင်တေႃႇလွင်း ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်း။
ၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆ 6 လိူၼ်မႃးၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ႁႅင်းသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်လႄႈ တၢင်းထုင်ႉမၢၼ်ႈပဵင်း ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်လႆၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃ လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း လိၼ်လႅၼ်တႆး – ထႆး ၼမ်။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၵူၼ်းၼုမ်ႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ မီးၵူႈၸၢဝ်း ၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႈ – ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ၼႃႇ။ ဢၼ်မႃးၶၢတ်ႈႁူင်းႁႅမ်း၊ ႁွင်ႈထႅဝ်သေ ပိုတ်ႇပၢင်တေႃႇလွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ဝႃႈၼမ်။ ပၢင်တေႃႇလွင်းၼႆႉ မီးၸွတ်ႇယူႇၵူႈတီႈယဝ်ႉ ။ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတႄႉ ယႃႇပေထၢမ်ယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသင်သေဢိတ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ႁူင်းႁႅမ်း၊ ႁွင်ႈထႅဝ်/ ႁွင်ႈသဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉ ပၢင်တေႃႇ လွင်း၊ ပၢင်တေႃႇၵႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။
“ပၢင်ၽၢႆႉ၊ ပၢင်တေႃႇၵႆႇ၊ ၵဵမ်း၊ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊလႄႈ ၵၢၼ်လႅၼ်ၵိၼ်ၵၼ် ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ၊ ႁၢၼ်ႉ KTV ၊ Bar ၊ Night Club ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုတ်ႇတင်းဝၼ်းတင်းၶိုၼ်း ။ ယေး/ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင် ယွၼ်ႉၶဝ်လႆႈၵိၼ် ၸွမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶဝ်ပေႃးဢမ်ႇၶၢမ်ႇပိုတ်ႇၶူဝ်မႄႈသၢႆၼၼ်ႉၼႃႇ။ ဢွင်ႈတီႈပၢင်တေႃႇလွင်းယႂ်ႇ မၢင်တီႈၼႆႈ ပၢႆမီးၸုမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ယိပ်းၵွင်ႈပႂ်ႉယၢမ်းပၼ်ပႃးထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ပေႃးပဵၼ်ပၢင်တေႃႇလွင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပိုတ်ႇၼႆ တူဝ်ပျီႇတူႉ ၸိတ်ႉၶဝ် မႃးပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵမ်းလဵဝ်။ ပၢင်တေႃႇလွင်းမၢင်တီႈ ယေးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈၵွၼ်ႇ”- ၵူၼ်းတႃႈ ၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈၼႄ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ၸွမ်းတၢင်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းယွင်ႇမႃႈ ၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈပႅၵ်ႇတႃ လိူင်ႇၼမ်။ ပလိၵ်ႈ/ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ ဢမ်ႇတီႉၺွပ်း ပွႆႇႁႂ်ႈၵႂႃႇမႃးလွတ်ႈလႅဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ။ မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇသုမ်ႇငမ်းပၼ်လႆႈၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢုၼ်ႇၸႂ် ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းဝဵင်းမိူင်းလႃး၊ ပၢင်သၢင်း၊ လဝ်ႉၵႆႇ(လၢဝ်ႇၵၢႆး)၊ မူႇၸေႊ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ၶႄႇလႄႈ မျႃႉဝတီႇ လႅၼ်လိၼ်ယၢင်း – ထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်လႆၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းပၢင်တေႃႇလွင်းၼမ်မိူၼ်ၵၼ်။


text:
ယေး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေး (မွၼ်း: ဍုၚ်ရေဝ် ; မၢၼ်ႈ: ရေးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ye) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်းသုတ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈထတ်း
ဝဵင်းယေးၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပေႃးဢဝ်ၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ ယၢၼ်ၵႆႇ 284 လၵ်း၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 98 လၵ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆ ယၢၼ်ၵႆ 100 လၵ်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်းသုတ်းတီႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသုတ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းယေးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ တီႈၸႄႈမိူင်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇတမၢၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး ၸႄႈမိူင်းယၢင်း လႄႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းယေး တေႃႇပေႃးထိုင် တီႈ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသေ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈဢဝ်ရူတ်ႉရဵၼ်းသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆရူတ်ႉၵႃး သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ ကားလိုင်းများဖြင့် မှန်လုံယာဉ်ပေါ်တွင် သက်တောင့်သက်သာ လိုက်ပါကာခရီးသွားလာနိုင်ပြီး ဖြစ်သည်။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ယၢမ်ႈမီးမႃး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉထတ်း
မီးဝႆႉတီႈၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆ 70 ထတ်းၼၼ်ႉသေ မီးပႃးသၼ်လွႆလူင် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 1000 ထတ်းတေႃႇ 3000 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉမႃး ၽူၼ်မႃးၼမ်သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉၽဵင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵေးၼမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉယေးယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်းမီးမွၵ်ႈ 70 လၵ်းၼႆႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီးမွၵ်ႈ 500 ထတ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယေးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈသၼ်လွႆတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်မီးတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းယေးၼၼ်ႉသေ လႆလူင်းၸမ် တီႈႁိမ်းဝဵင်းယေးယဝ်ႉ လႆၶဝ်ႈၸူးပၢင်ႇလၢႆႇဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယေး ၼၼ်ႉ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းယေး ယၢၼ်မွၵ်ႈ 25 လၵ်း ဢၼ်မီးၸမ် တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ထႆးမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်လွႆသေး (တၢင်းသုင် 4252 ထတ်း) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေးၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းလီလီၸိုင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း လႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းထတ်း
ဝဵင်းယေးၼႆႉ ၼၢင်းမႃႇရႃႇတေႇဝီႇ တီႈထုင်ႉထဝႄႇ ၼၼ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 1200 ပီၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇမွၼ်း ဢၼ် ၶုၼ်ထမ်ႇမၸေႇတီႇ ၵေႃႈလႆႈမူၼ်ႉမႄးမႃးၼႆ ဢွၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း လိၵ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ႉဝဵင်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်ဝႆႉသေ ၶူးဝဵင်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶူးဝဵင်းၵဝ်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉၼင်ႇၼွင် ဢၼ်မီးလၵ်းပၢႆၶိုင်ႈၼၼ်ႉသေ တီႈဢၼ်လဵပ်ႈပဵၼ်မႃး ၶူးဝဵင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးပဵၼ်ပွၵ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႈ ၶူးဝဵင်းဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉ ၶိုၼ်းမႄးၶုတ်းမူၼ်ႉမႄး မိူဝ်ႈပီ 1986 ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ 2010 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေးၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႆႉ “ဍုင်ရေဝ်” (သဵင်ဢွၵ်ႇ:တဵင်းယီ) ၼႆသေ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶိုၼ်းပိၼ်ႇတူၺ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ ပဵꧣ် "ဝဵင်းၵႂၢမ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်မွၼ်း ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆးၶဝ်၊ ႁူဝ်သိုၵ်းၶဝ်၊ ၽွင်းမိူင်း ဢမၢတ်ႈၶဝ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မျူဝ်ႉၸႃး ၼႄႇၸႃး တီႈ တၼိၼ်းတႃႇယီႇလႄႈ မွၼ်း ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မႃးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႅပ်ႈတေၸပ်းၸိုဝ်ႈမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေးမိူဝ်ႈၵွၼ်ၼႆႉ သႃႇသၼႃႇ လႆႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်မႃးသေ ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ်ၵေႃႈ လႅပ်ႈၵိူဝ်းယမ်ၽႃႇသႃႇတြႃးမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ၽြႃး ၵွင်းမူး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵွင်းမူးသၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ ဢၼ်မီးတင်းသုင် 108 ထတ်း လႄႈ ၵွင်းမူးလွႆၸၵႃး (တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်း သူႇၼိုင်ႈလႄႈသူႇၼိုင်ႈ ယၢၼ်ၵၼ် သွင်ၽႃႇလူင်ႇ)၊ ၵွင်းမူးမျူဝ်ႇတေႃႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း ၵိတ်ႉၶဝ်ႈဝဵင်း၊ ၵွင်းမူးပလိၼ်ႇၼသူႇ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းတၢင်းၽႄ မေႃႇလမႅင်ႇ ထဝႄႇ၊ ၽြႃးၵွင်းမူးၵၢင်ၼမ်ႉ သႃႇသၼႃႇ 2500 ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၵျူင်းတေႃႇၵျီး၊ ၵွင်းမူးထၢၼ်းၶျွၵ်းပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပွၵ်ႉဢွင်ႇသုၶ၊ သၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇၵေႃလႃသ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄလမႅင်း ၼၼ်ႉလႄႈ ၵျွၵ်ႉငပျေႃးတွင်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇ ဢၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းမွၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇဢူးၸိၼ်းလေး ၵေႃႉမႄးၵုမႂ်းဝႆႉ ဢၼ်မီးတီႈတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇ မေႃႇလမႅင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ် တင်းဝဵင်း 6 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးၼင်ႈလူင်သီႇသူ ဢၼ်လင်ဢိူမ်ႈၼင်ၸပ်းၵၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 129 ထတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးၵွင်းမူး ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း လွႆမင်းပလေႃႉ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 3000 ထတ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈႁၢၼ်ႇၵၢၼ်ႇ (ယၢၼ်ၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႈသၢမ်လၵ်း) ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းယေး ဢၼ်ယၢၼ် 6 လၵ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးသၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇ ၵျႅၵ်ႉမိၼ်းပလေႃႉ၊ ၵွင်းမူးလွႆၽႃလိၼ် ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်လွႆ ဝၢၼ်ႈဢၸိၼ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပိၼ်ႇလႄႇဝ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်လွႆၽြႃးပိၼ်ႇလႄႇဝ၊ ၽြႃးၵၢင်ၼမ်ႉၵေႃႉတုတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ဢွင်ႈသူပ်းပၢင်ႇလၢႆၵေႃႉတုတ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းယေးၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း လႄႈ မၢၼ်ႈ ယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ မုတ်ႇသလိမ်ႇ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ လႄႈ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းယေးၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပွၵ်ႉဝႃႈ မီး 10 ပွၵ်ႉသေ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၵူၼ်းၵိုၼ်းၼႆႉ ပဵꧣ် ပွၵ်ႉယၢၼ်ႇၵျီးဢွင်ႇ၊ ပွၵ်ႉယၢၼ်ႇမျူဝ်းဢွင်ႇ လႄႈ ပွၵ်ႉဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1969 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၽႆးမႆႈဝဵင်းယေးတင်းဝဵင်းသေ ပေႃးပဵၼ်ၵွင်တဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1972 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶႂၢၵ်ႈတၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်း တိူဝ်းၵႂၢင်ႈ ႁႃႈပုၼ်ႈလိူဝ် ဢၼ်ၵဝ်ႇသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇတင်ႈ ႁႂ်ႈမိူၼ်းတူၵ်းပိူင်မၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုၵ်းၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ (19) ပၵ်းသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းယေးၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ႇမျႃႉတီႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ သိုဝ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် ၵၢတ်ႇယႂႃႇၵလေး (ယမၢ်းလဵဝ်ပဵၼ် ၵၢတ်ႇဢွင်ႇသီႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပွၵ်ႉဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ) လႄႈ ၵၢတ်ႇပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢတ်ႇၽႃလ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၽႃလၸေႇတဝုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵၢတ်ႇၶမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်ၶမ်းသုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ် တီႈဝဵင်းယေးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်တင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈဝဵင်းယေးၼႆႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်းၼႃးလၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇပုၼ်ႉတၢင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၼမ်ႉယေးသေ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵၢၼ်ႇမျႃႉသီႇတႃႇ၊ ၵၢတ်ႇၶမ်းဝိၼ်းသုၶ၊ လႄႈ လၢၼ်ႉတႅဝ်းၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈလီလႄႇတႄႉ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၸႂ်လွႆၽြႃးပိၼ်ႇလႄႇဝ ဢၼ်မီးယၢၼ်ၵႆတင်းဝဵင်းယေး မွၵ်ႈ 6 လၵ်း၊ ဢွင်ႈတီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်ယၢၼ်ႇတင်းဝဵင်းယေး မွၵ်ႈ 20 လၵ်း၊ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၸႂ်ပိၼ်ႇလႄႇဝၵေႃႉတုတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းဝဵင်းလမႅင်း၊ ၵျွင်းၸဝ်ႈသြႃႇဢူးၸိၼ်းလေး (ကျိုက်ဒေးတမော့ဗရတ်) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထတ်း
တီႈဝဵင်းယေးၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတူၼ်ႈယၢင်၊ ၵၢၼ်တိၺွပ်းပႃလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼမ်ႉ၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႇမု၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ၊ ၵၢၼ်ၵိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢွင်ႇမၢၼ်သေ ၵၢၼ်ႇငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၵိူဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်လိုဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈဝဵင်းယေး၊ မၢၵ်ႈလၢင်းလိၼ်၊ မၢၵ်ႇလၢင်းလိၼ်ယႅၼ်ႈ၊ မၢၵ်ႇတူတ်းမူ၊ မၢၵ်ႇၽႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸမ်ၵၼ်တင်း သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵၢင်ၵႅၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈတင်း ၶူဝ်းၵုၼ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၵႃႉၶၢႆလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2005 ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပိုၼ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵႃႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၼမ်သေပိူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၶႅမ်းႁၢင်ႈထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Ye Climate Normals 1961-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved on January 12, 2013။


text:
သဵၼ်ႈတၢင်း ရူတ်ႉၾႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႈလႅၼ်လိၼ်တႆးၶေႇ ဢၼ်တေႃႇၼႃႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၽႃႈ (ၶျိၼ်ႊသူၺ်ႊႁေႃႇ) သေလႅၼ်ႈထိုင်ဝဵင်းလၢင်ႊၶျၢၼ်ႊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယုၼ်ႊၼၼ်ႊမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၶႄႇတႄႇပိုတ်ႇလႅၼ်ႈ တေႃႉၶူဝ်းၵႂႃႇမႃး။
သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးၼႆႉ ပႃးၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းႁွပ်ႈလူၵ်ႈ BRI ၶွင်ၶႄႇ။ တႄႇပိုတ်ႇလႅၼ်ႈတူၺ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/8/2021 ။ တေဢၢၼ်းတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်ၶႄႇသင်သိုဝ်ႉတီႈတၢင်ႇမိူင်းသေ သူင်ႇမႃးသိူၵ်ႈတီႈပၢၵ်ႇၼမ်ႉတႃႈႁိူဝ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ လုၵ်ႉတႃႈၵုင်ႈသေ တၢင်ႇရူတ်ႉၵႃးၶိုၼ်ႈထိုင်ဝဵင်းၼမ်ႉၽႃႈ ၊ ၸင်ႇဢဝ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်လႄႇ မႃးတၢင်ႇရူတ်ႉၾႆးၼႆႉသေ တေသူင်ႇၸႅၵ်ႇၸၢႆႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယုၼ်ႊၼၼ်ႊ လႄႈတၢင်ႇၸႄႈဝဵင်း ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းၶႄႇ။
ဝဵင်းလူင်လၢင်ႊၶျၢၼ်ႊ ၸႄႈမိူင်းယုၼ်ႊၼၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ မီးတေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်း မိူင်းတိင် လႅၼ်လိၼ် တႆးၶႄႇ- ဝဵင်းၼမ်ႉၽႃႈ။ ဢၼ်တေၸတ်းၵၢၼ်လွင်ႈသိူဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း BRI ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၊ ဢၼ်တေၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆႉ ယူႇတီႈဝဵင်းလၢင်ႊၶျၢၼ်ႊသေ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးလိူၼ်ပၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈတေပိုတ်ႇလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး တီႈမၢႆလၢၵ်း 124-125 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆလႄႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မဢလ ယင်းၸူဝ်းဢဝ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်မၼ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈထိုင်တီႈ လူးၵွၼ်ႇ။
လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ၶႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 28/9/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶႄႇ တႄႇလႅၼ်ႈ ရူတ်ႉၾႆးတၢင်ႇၵုၼ်ႇတၢင်ႇၶူဝ်းလုၵ်ႉဝဵင်း သျႅၼ်ႉႁၢႆ ၵႂႃႇမိူင်းႁၢမ်ႊပၢၵ်ႉ – ၵျိူဝ်ႊမၼီႊ ။ ပဵၼ်ရူတ်ႉၾႆးသၢႆႁႅၵ်ႈ ဢၼ်လႅၼ်ႈ မိူင်းၶႄႇလႄႈ ယူႊရူပ်ႊ ဝႃႈၼႆ။ (ၶေႃႈမုၼ်းဢိင်ဢဝ်တီႈ သျိၼ်ႊႁႂႃႊ)


text:
ၸွမ်းၼင်ပိူင်ၵၢၼ်ႁူင်းသဝ်းႁဝ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းႁဝ်းၶႃႈမီးဝႆႉ ၼၼ်ႉေသ သွင်ဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ မီးပၢင်ၵုမ် ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တၢင်းႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း ႄလႈ ၶူးၵုမ်းမၼ်းၵူႈလိူၼ်လိူၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း ႄတႇၶဝ်ႈမႃးႁၢပ်ႈထၢမ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ၶူးသွၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီႊ 2015 ေတႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် 2020 မီးၵႂႃႇ ၶၢဝ်း တၢင်း (5)ပီႊယဝ်ႉ။ ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈႄတႉ ပိူၼ်ႈေတဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢသွင်ႇ ၼႆယူႇ ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ေတမီးႁူဝ်ၵူၼ်းၸၢႆး (292) ေၵႃႉ ႁူဝ်းၵူၼ်းယိင်း (110)ေၵႃႉ ႁူမ်ႈ ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းမီး (402)ေၵႃႉ ၵႃႈၸ်ႂႉ ၸၢႆႇငိုၼ်းတွင်း လွင်ႈယူႇ လွင်ႈၵိၼ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈႄတႉ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇမူတ်းဝႆႉယူႇ။
တႃႇေတထတ်းႁူႉလွင်ႈၶိုၼ်ႈၼႃႈ ၵၢၼ်ယဝ်ႉဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင် လၢႆလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈၼ်ႂးပၢင်ၵုမ်ႇၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ။ တီႈလူဝ်ႇႄမးတီႈလူဝ်ႇ ပူၵ်းပွင်ၵူႈတီႈတီႈၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈပႃး။ ၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း လႆႈပဵၼ်ၶူးၵုမ်းႁူင်းသဝ်း ၸၢႆးယိင်း ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (2)ပီႊပၢႆ (6)လိူၼ် ၊ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူးၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း မိူဝ်ႈပီႊ 2015 ၼ်ႂးလိူၼ် (7) ဝၼ်းထီႉ 06 ေတႃႇထိုင် ၼ်ႂးပီႊ 2017 ၵႂႃႇယူႇ ေတလႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လႆႈလဵပ်ႈႁူႉလွင်ႈၵူၼ်းလွင်ႈလုၵ်ႈ ဢွၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈတၢင်းၼမ်ယူႇ။
ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ေတပဵၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇၶဝ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼ်ႂးမိူင်းလီလီႄလႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ် ေပႃႈႄမႈတၢႆဝႆႉၵမ်ႉပႃႇၼမ် ေတလႆႈဝႃႈ ၶူးသွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ေပႃႈႄမႈၶဝ်ၼိုင်ႈေၵႃႉဝႆႉယဝ်ႉ။
တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ေၼႃႇတႅၼ်းႁဝ်း လုၵ်ႈလၢင်းေပႃႈႄမႈၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ေပႃး ေတဢမ်ႇႁၢမ်းသုၼ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်လၢႆးၼၼ်ႉေၵႃႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်းေၵႃႈ လႆႈၶတ်းၸ်ႂပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ေၵႃႇ သၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီးတီႈ ၸွမ်းၸိူဝ်းလႅၼ်ႈလိၼ်ႄလႈ ၼ်ႂးမိူင်းလူင် ၵႂႃႇၵူႈတီႈတီႈဝႆႉယူႇ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႈၶိူဝ်းၵဝ်ၶိူဝ်းမ်ႂး ဢမ်ႇလႆႈသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ ႁ်ႂႈမီးၸ်ႂၸင်းပႅင်းေတႃႇၽ်ႂ သွၼ်ပၼ်ၶဝ် ႁ်ႂႈႁူႉလွင်ႈၽိတ်းလွင်ႈထုၵ်ႇ လွင်ႈၸ်ႂႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉႁၵ်ႉၶိူဝ်းႄလႈ ႁူႉပိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ ၸၢင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆယူႇ။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ေတပဵၼ်ႁႅင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈ ယႃႇေပလၢတ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်း ႁဝ်း ေတလႆႈႁူႉ ေတလႆႈမုင်ႈႁၼ်ပႃးတၢင်းၼႃႈ ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းပႃးၸွမ်း ၵၼ်ယူႇ။ ( တီႈမၢႆတွင်း လွင်ႈလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်မႃး ပွတ်းပွတ်း ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈႁဵတ်း သၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းမႃးၸွမ်းၵၼ် ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (2)ပီႊ ပၢႆ (8) လိူၼ် )။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ၵျွၵ်ႉၽျူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ (မၢၼ်ႈ: ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukphyu District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇရၶႅင်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇႁၢၼ်းတႃး တေႃႇထိုင် ႁွင်ႈမဢီႇၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းသၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵုၼ်ယၢၼ်းပျႄး၊ ၵုၼ်မၢၼ်ႇဢွင်ႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇပႃးၵုၼ်ဢွၼ်ၵုၼ်ဢိတ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ထတ်း
ပေႃးဢဝ်လႅၼ်လိၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ သွၼ်လွႆရၶႅင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီးဝႆႉ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးယဝ်ႉ။ ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ထိူၼ်ႇလွႆၼမ်သေ ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႄႉၵေႃႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးၼမ်ႉ တင်းၼမ်ၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢိူမ်ႈၸမ်ၵၼ်သေ လႆလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ လႄႈ ၵုၼ်ယၢၼ်းပျႄးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၵုၼ်ဢွၼ်ႇတင်းၼမ်လႄႈ တႃႈတႃႇ တႃႈႁိူဝ်းၵျွၵ်ႉၽျူႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ဢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလီဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ သၼ်လွႆလူင်ရၶႅင်ႇ ၶၼ်ႈဝႆႉလႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်တၢင်းၵႄႈလွႆ ဢၼ်လတ်းသၼ်လွႆၼႆႉ မီးယူႇ 2 သဵၼ်ႈၵူၺ်းသေ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆ တလႅတ်ႉ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆဢၢမ်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆ တလႅတ်ႉလႄႈ ဢၢမ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ လတ်းၶၢမ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆဢၢမ်းၼႆႉ သုင်ထိုင်တီႈၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 4664 ထတ်းသေတႃႉ တေႃႈလေႃႉဝူဝ်းၵေႃႈ ၶၢမ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈၼမ်ႉတလႅတ်ႉၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝၢၼ်ႈတလႅတ်ႉ၊ တီႈၼမ်ႉဢၢမ်းၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢၢမ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁိူဝ်းသေၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီး ႁွင်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ သၢႆတၢင်းၵုင်းတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဝႆႉလီလီ။ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းလွႆ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပႃႇထိူၼ်ႇလူင်သေ မႆႉ၊ မႆႉမွင်၊ ဝၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထတ်း
မိူဝ်ႈတႄႇပိုတ်ႇပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ထိူၼ်ႇလွႆၼႃၼႃႇလႄႈ ဢွင်ႈတီႈတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ ၸိူဝ်းၽူႈမီးဝိရယႁႅင်းယႂ်ႇတႄႉၵေႃႈ ၽၼ်းၽဵဝ်ႈပႃႇထိူၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၵုၼ်ႁဵတ်းၽၢႆယဝ်ႉ ၽုၵ်ႈသွမ်ႈတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ ၽၼ်းၽဵဝ်ႈသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် မႄးႁဵတ်းၼႃးသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမႃးလႄႈ တီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၼႃးမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၸႃႇဢဝ် တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် လႅၼ်လိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈသေၼႆ ၼႃးတိုၵ်ႉဢေႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်မၢၼ်ႇဢွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီသေ ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇဝႃႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉ တီႈမႄႈၼမ်ႉၼႆႉ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင်တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇလႄႈ ၽၼ်းၽဵဝ်ႈၸွမ်း သၢပ်ႇၼမ်ႉသေ ႁဵတ်းၽၢႆယဝ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပျီႇတေႃႇသႃႇသေ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၽၢႆသေၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈသေ ၶဝ်ႈၵေႃႈ တေတိူဝ်းဢွၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း မေႃႈလိၼ်ဢၢင်ႇလိၼ်၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၺွပ်းပႃ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်ႈၸေႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်တေႃးမၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁုင်ၼမ်ႉဢွႆႈ၊ ၵၢၼ်ႁုင်ၵိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင် ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈ၊ ဢွႆႈ၊ ၵုၺ်၊ တူၼ်ႈသူဝ်၊ ယႃႈ၊ မၢၵ်ႇမု၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၽၵ်းမီႇ လႄႈ မၢၵ်ႇဢုၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယႃႈမၢၼ်ႇဢွင်ႇ၊ ၵိူဝ်ၵၢၼ်ႉၵႃႇ လႄႈ ၽၵ်းမီႇယႄးၵျုၼ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေ လႆႈတၢင်ႇၶၢႆႇတီႈ မိူင်းရၶႅင်ႇပတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်မၢၼ်ႇဢွင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တွင်ႇၼီႇ (လွႆလႅင်) ဢမ်ႇၼၼ် လွႆလိၼ်လႅၼ် လွႆၼၵႃးၽူတ်ႉ လုၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈလွႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပုၼ်းမႆႈသေ ဢွၵ်ႇဢူၼ်လိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢွၵ်ႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။
ပွႆးထတ်း
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၽိင်ႈထုင်းရၶႅင်ႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ မီးဝႆႉပွႆးရထႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးရထႃးၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပွႆးၸၼ်ၸိူၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈမိူင်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈႁဵတ်းပွႆးရထႃးၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူၼ်လီ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈၼမ်ႉမၢၵ်ႇတႅင် ဢွၵ်ႇလီၼႆယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းပွႆးၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉ ရထႃးဢွၼ်ႇလမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉ မၢၵ်ႇသီႇလုၵ်ႈသေ ၽၢႆတၢင်းဢွၵ်ႇ တၢင်းတူၵ်းရထႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸိူၵ်ႈမတ်ႉဝႆႉ ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈသဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွႆးလေႃႉ ပွႆးၸၼ်ၸိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၼိုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် တိုတ်ႉၸၼ်လၢၵ်ႈ ႁႂ်ႈပႄႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸၼ်လၢၵ်ႈရထႃးၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈႁႆႇလွင်ႈတိုင်ႈ လွင်ႈလဵင်ႉလွင်ႈလူသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွႆးရထႃးၼႆႉ ၵႆႉၸတ်းႁဵတ်း လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ တဵင်ႈၶိုၼ်း တေႃႇ လိူၼ်လွင်ႈၼိုင်ႈၶမ်ႈတဵင်ႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင် တဵင်ႈၶိုၼ်းထူၼ်ႈသၢမ် ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽႆးၸုတ်ႇရထႃးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ သိမ်းပၢင်ပွႆးယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽျူႇတႄႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းပွႆးရထႃးၼႆႉယဝ်ႉသေတႃႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းထတ်း
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်းပျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းဢၢမ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႇဢွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ပျီႇတေႃႇသႃႇသေ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပႃႇမၢၵ်ႇဢုၼ်ပျီႇတေႃႇသႃႇ၊ ႁဵတ်းၽၢႆ၊ ၶုတ်းသၢႆးတီႈၼမ်ႉၵႅပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1] ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 4793 လွၵ်းလၵ်းသေ ဢိင်လူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ 439,674 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(2)
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၃၀, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 25, 2015


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2022 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 15:00 မူင်း ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမၢၵ်ႇလူင် ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်လႄႈ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇ ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လင်ၼိုင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 55 ပီႊ လူႉသဵင်ႈတၢႆ 1 ၵေႃႉ သေဢမ်ႇၵႃး ၽူႈယိင်း ဢႃႇယုမွၵ်ႈ 50 ပီႊ လႄႈ ၽူႈၸၢႆး ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းယၢင်းလႅင် လၢတ်ႈၼႄတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇသေ ၽူႈၸၢႆးၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းၼၼ်ႉ လီမႆႈၸႂ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
“သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ ၶလယ 250 ဢၼ်မီးတီႈလွႆတမူး ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ်လႄႈ မၢၵ်ႇလူင်တိူဝ်ႉသႂ်ႇႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ပွၵ်ႉ 3 ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 55 ပီႊ လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇထင်တီႈ” ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2022 တပ်ႉႁူမ်ႈပွင်း KNDF ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈတိုၵ်းယိုဝ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈသဵၼ်ႈတၢင်းၽႄၵယၼ်းတႃႇယႃႇ ၸႄႈဝဵင်း လွႆၵေႃႇသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်း 6 ၵေႃႉ၊ ပၢင်တိုၵ်း တႄႇပဵၼ်ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10:00 မူင်း တေႃႇထိုင် ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:00 မူင်းသေ ထိုင်မႃး 15:00 မူင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းယၢင်းလႅင် လႄႈ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆႉသေ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃး တုမ်ႉတွပ်ႇလၢတ်ႈသင် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 13:00 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢၵ်ႇလူင် တူၵ်းသႂ်ႇၺႃးႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈသွင်ၵၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢႃႇယု 60 ပီႊ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 28 September 2022 သမ်ႉ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇၺႃး ၵျွင်းၶရိတ်ႉသျၢၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း 1 ၵေႃႉ မိူၼ်ၵၼ်။
တီႈၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထီႉ 9 September 2022 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 28 September 2022 ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လူႉသဵင်ႈတၢႆ 7 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ 3 ၵေႃႉ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းမွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မွၵ်ႇမူဝ်ႁဵဝ်းၶမ်း (12/12/2019)
ပေႃးတေထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” မႃးပဵၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈတႄႇ မႃးၶဝ်ႈၵၢၼ် တွပ်ႇယၢပ်ႇတႄႉတႄႉၶႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်ႈတႄႉ “ႁဵဝ်းၶမ်း” တွပ်ႇလႆႈတဵမ် သူပ်းတဵမ်ပၢၵ်ႇ ယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဝႃသၼႃ တၢင်းသူင် ၼႃႈၵၢၼ် ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈသေ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉသိပ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးယဝ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်တိုၼ်းတေ တွပ်ႇယၢပ်ႇယူႇ ၼႆ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ယုမ်ႇယမ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” တိုၵ်ႉယဝ်ႉႁဵၼ်း ပိူၼ်ႈထၢမ်ဝႃႈ ပေႃး “ႁဵဝ်းၶမ်း” ယဝ်ႉၸၼ်ႉ ၸွမ်ယဝ်ႉ ၶႂ်ႈပဵၼ်သင်ၼႆ “ႁဵဝ်းၶမ်း” တွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ယုမ်ႉသေ မိတ်းၼႃႈ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး ယၢႆးႁူဝ်ၶူတ်ႉၶူတ်ႉ ယဝ်ႉၵႂႃႇလၢႆလၢႆၵူၺ်း။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၽိတ်းႁဝ်းၶႃႈ တိုၼ်းတေပဵၼ်ၵွပ်ႈ ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇမိူင်းႁဝ်း၊ ၵၢပ်ႇပၢၼ် မိူင်းႁဝ်း၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၽုၵ်ႇၾင်ပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တင်ႈတႄႇလဵၵ်ႉ ဝႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်၊ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇ တႄႇသူၼ်းဢီးတၢင်ႇတၢင်းပၼ် တင်ႈတႄႇပၢၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ ။ ပၢႆးပၢႆးပိင်ႇၺႃႈ မိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႈမီးတႃႈမုင်ႈ တႃႇဝႃသၼႃႇ ဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး မႃးၵေႃႈ ႁႃၵၢၼ်ဢၼ်မႅၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢပ်ႇ။ လိၵ်ႈၵေႃႈ ဢၢၼ်ႇဢူမ်သူပ်းမႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႃးၸႂ်ဢၼ်လႂ်တႄႉတႄႉ၊ မေႃႁဵတ်းၵၢၼ်သင်တႄႉတႄႉ ထၢမ်တူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းၵေႃႈ ႁူႉတိုၼ်း တွပ်ႇယၢပ်ႇ၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈၶတ်းႁၢင်ႁိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈၼႅၼ်ႉတႃႈတၢင်း ၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈပဵၼ်မႃး။
လွင်ႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” လႆႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတႄႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ႁဵၼ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ် လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႃးယဝ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉဝူၼ်ႉၶိုၼ်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈ –
- တေၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းထႅင်ႈႁႃႉ?
- တေႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃႉ?
- ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သမ်ႉတေႁဵတ်းၵၢၼ်သင်?
ပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်း။ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ“ႁဵဝ်းၶမ်း” ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း ယူႇလၢႆလၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃႉၶႅပ်းႁၢင်ႈလဵၼ်ႈ၊ ပေႃႉvideo လဵၼ်ႈ၊ တတ်းတေႃႇလဵၼ်ႈ၊ တၢင်ႇလဵၼ်ႈ၊ ၸႂ်ဢမ်ႇႁူႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၶႂ်ႈႁဵၼ်း ၶႂ်ႈပေႃႉ ၶႂ်ႈထၢႆႇ Documentary ၾိင်ႈ တိုၼ်းသၽႃဝ လႄႈ ႁဵတ်းလဵၼ်ႈ ႁဵတ်းလေႃႈ ယူႇတွၵ်ႉတွၵ်ႉတႅၵ်ႉတႅၵ်ႉ ႁဵတ်းၼၼ်။
ယူႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်သေ ဝၼ်းၼိုင်ႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” လႆႈႁၼ် ၼႂ်း Facebook ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႃႈတီႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇႁၢင်ႈတူင်ႉ (Video Reporter) ၼႆ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ယင်းပႆႇပွင်ႇၸႂ် လီလီလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ (သတၢင်းထႃႇၼ) ။ ဢၼ်လႆႈႁူႉ တႄႉ လူဝ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃထၢႆႇႁၢင်ႈ၊ ႁၢင်ႈတူင်ႉ၊ မေႃတတ်းတေႃႇ Video ၊ တီႈတေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး – ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝူၼ်ႉဝႃႈ လႅပ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇတင်း “ႁဵဝ်းၶမ်း” လႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇၸၢမ်း တၢင်ႇတူၺ်း၊ ယွၼ်းတူၺ်းၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉမႃး။
ၵူၼ်းမႃးယွၼ်းၵၢၼ် ၵူႈၶႅင်ႇ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ၵေႃႈ သမ်ႉလႅပ်ႈဢမ်ႇပေႃးၼမ်လႄႈႁိုဝ် ၾၢႆႇလုမ်း ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ် “ႁဵဝ်းၶမ်း” ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းမႃး ပၼ်ၼႃႈတီႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁၢင်ႈတူင်ႉမႃး ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။
တီႈတႄႉ မိူဝ်ႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁွင်ႉၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ လူဝ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမေႃလိၵ်ႈတႆး/လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ။ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မေႃလိၵ်ႈတႆးယူႇ ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈႁဵၼ်း ယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈတႆးမႃးယူႇၼႆ။ ၽိူဝ်ႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် လႆႈႁူႉဝႃႈတူဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႅင်းဢႄႈ ၾၢႆႇတႅမ်ႈ ၾၢႆႇလၢတ်ႈ လိၵ်ႈတႆး ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈတႄႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ဢၢၼ်းၼႃႇၵဵင်ၸႂ် ၽူႈႁပ်ႉၶႃႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တႄႉတႄႉ သေဢမ်ႇၵႃး ဢၢၼ်းၼႃႇပႃး ၽူႈၵုမ်းထတ်းၵၢၼ်ဢၼ် “ႁဵဝ်းၶမ်း” ႁပ်ႉတႄႉတႄႉၶႃႈ ။
ၵူၺ်းၵႃႈယိၼ်းၸူမ်းတီႈပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ လႆႈတူဝ်ထူပ်းမႂ်ႇမႂ်ႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သင်ၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ ၽိူဝ်ႇ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ၶဝ်ႈၵၢၼ်၊ လူင်းၵၢၼ်မႃးတႄႉတႄႉ ၶွင်သမ်ႉလႆႈ ႁူႉဝႃႈတူဝ်ၵဝ်တေလႆႈပဵၼ် (သတၢင်းထွၵ်ႈ) ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တေလႆႈလူင်းပိူၼ်ႉတီႈၼႆလႄႈ တုၵ်းၸႂ် လူင်လၢင်ၵႂႃႇဝႆႉယူႇဢိတ်းဢိတ်း။
မိူဝ်ႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ပႆႇမႃးထိုင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ တူဝ် “ႁဵဝ်းၶမ်း” ၵေႃႈ မိူၼ်ႁၢင်ႈၸင်းၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈသေ တူၺ်းၵူၺ်း ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ႁၼ်ဝႃႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁႃၶၢဝ်ႇ ၸွပ်ႇႁူႉၸွပ်ႇႁၼ် ၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇ၊ တင်ႈၸႂ်ထၢမ် ဢၼ် ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈတွပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လွမ်မိူၼ်ႁၢင်ႈပႅင်းၸင်းၼႃႈၵၢၼ် ၼႆႉဝႆႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇ “ႁဵဝ်းၶမ်း” လႆႈမႃးပဵၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယဝ်ႉ “ႁဵဝ်းၶမ်း” မေႃႁၼ်ၸႂ် ၽဝ ၵူၼ်းႁႃၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈ ၶၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၶၢဝ်ႇမႃး။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဢၼ်လူႉ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပေႃး ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢမ်ႇႁူႉလီလီ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅမ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶႂ်ႈၼႄပိူၼ်ႈလႆႈလီလီ။ မၼ်းပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇ၊ ပဵၼ်ပိူင်သိုဝ်ႇ၊ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းထုၵ်ႇႁူႉထုၵ်ႇႁၼ် တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈထၢမ်။
တလဵဝ် ယင်းမေႃၸႂ်လဵၵ်ႉ မႃးဝႃႈ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇထၢမ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁၢတ်ႈႁၢႆး သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ယိင်းၸၢႆးႁဝ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈတွပ်ႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈ ၵူဝ်ၵူဝ် ဢၢႆဢၢႆ ၵွင်ႈထၢႆႇ မၢႆႊၶရူဝ်ႊၾူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇ လီၸွမ်း၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸိူဝ်းၶဝ် ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ် မေႃတွပ်ႇမေႃလၢတ်ႈ လူၺ်ႈ ပိူင်ပဵၼ် ပိူင်မီး။
ၽဝ ႁဝ်းၶႃႈ ပၢၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶႃႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၢင်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈၺႃးပိူၼ်ႈပၢႆႈ ၊ မၢင်ႇ ပွၵ်ႈၵေႃႈၺႃးလႃႇ၊ မၢင်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈၺႃးလိုပ်ႈဢွၵ်ႇပၢင်၊ မၢင်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈ ႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး၊ ၸႂ်လဵၵ်ႉယူႇ ၸႂ်တူၵ်းယူႇ ပဵၼ်ၵမ်းပဵၼ်ၵမ်း ၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၽူႈၼမ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၽူႈၼမ်း မူႇၸုမ်း ယင်းပႆႇပွင်ႇ ၸႂ်ၼိူဝ် ၼႃႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ။
မီးယူႇဝၼ်းၼိုင်ႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” လႆႈၵႂႃႇဢဝ်ၶၢဝ်ႇ တႃႇတေႁဵတ်း Documentary ၶဝ်ႈတမ်ငႃး (ၶဝ်ႈပုၵ်း) ပဵၼ်ဢၼ်မူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ၊ ပဵၼ်လိူင်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈမႃးႁဵတ်း။
တႄႇၼၼ်ႉမႃး “ႁဵဝ်းၶမ်း” ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ် “ႁဵဝ်းၶမ်း” ႁဵတ်းယူႇၼႆႉ တႃႇတူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ၊ ယူႇလၢႆဢမ်ႇလႆႈ လႆႈႁဵၼ်းႁႃ တၢင်းႁူႉ ယူႇၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်တၢင်ႇၽိုၼ် လွင်ႈတႆး ၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆး ၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆး ႁဝ်း ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇဢေႇ မၼ်ႈၸႂ်မႃးၼင်ႇၼႆ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးမႃးထၢမ် “ႁဵဝ်းၶမ်း” ယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ ‘ ႁဵတ်းသင်မႃးပဵၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈ တွႆႇႁွၵ်ႈ ? ၼႆ “ႁဵဝ်းၶမ်း” တွပ်ႇလႆႈတဵမ်သူပ်း တဵမ်ပၢၵ်ႇဝႃႈ – “ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈပဵၼ်ယူႇ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ “ႁဵဝ်းၶမ်း” တေႁဵတ်းႁိုဝ်ပၼ်တၢင်းႁူႉၸိူဝ်းၶဝ်၊ ၶဝ်ထုၵ်ႇလီႁူႉသင် ၊ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းမိူင်းပိုတ်ႇလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ် တႃႇလႆႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း ယႃႇႁႂ်ႈၽႂ်လႆႈယဵပ်ႇယမ်ႈလူလၢႆ ” – ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ၵျေႃႇၸႂ်မိူဝ်ႈလႆႈဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇ လႆႈႁပ်ႉႁူႉလွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်းတေႃႇလဵဝ် ပဵၼ်ၸိူင်ႉ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ် – ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုတ်းတၼ်းၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ “ႁဵဝ်းၶမ်း” ၵေႃႈ မၼ်ႈၸႂ်ၸွမ်း ဢဝ်ၵုင် မုၼ်ၸွမ်း၊ ပဵင်းပေႃးၸႂ်ၸွမ်း တီႈလႆႈပဵၼ်ႇ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ လႆႈထႅမ်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃ မိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းမႃး။ ႁႃၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ တတ်းတေႃႇၶၢဝ်ႇ မႃး ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း သေ ၶၢဝ်းယၢမ်း “ႁဵဝ်းၶမ်း” ႁပ်ႉၼႃႈၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈမႃး ပေႃးၸမ်မႃး သွင်ပီယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
“ႁဵဝ်းၶမ်း” လႆႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၶိုၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၼမ်၊ မေႃႁၵ်ႉၾိင်ႈတိုၼ်းသၽႃဝမႃး၊ ပေႃးမီးလွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း ပိူၼ်ႈပေႉၵိၼ်လူလၢႆ ၼိူဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႇ ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း လႆႈႁပ်ႉပူၺ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း မႃး။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိၼ်းၸူမ်းထိုင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ယိၼ်းၸုမ်းထိုင် ၶူးၵူႈၵေႃႉၵေႃႉ ဢၼ် ဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်းသေ သွၼ်ပၼ်ၵၢၼ် “ႁဵဝ်းၶမ်း” မႃး။
ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ယိၼ်းၸူမ်းတႄႉၸူမ်းဝႃႈ ထိုင်ၽူႈႁပ်ႉပၼ်ႁႅင်း ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ႁပ်ႉပၼ်ႁႅင်း “ႁဵဝ်းၶမ်း” မႃး။ သင်မီးတီႈၽိတ်း တီႈပိူင်ႈၵေႃႈ ဝႆႉ “ႁဵဝ်းၶမ်း” မိူၼ်ၼွင်ႉမိူၼ်ၼုင်ႈ မိူၼ်လုၵ်ႈ မိူၼ်လၢၼ် သေ ၸွႆႈထႅမ်မူၼ်ႉမႄး ပၼ်ၶၢဝ်ႇ ပၼ်ငၢဝ်း ႁႂ်ႈ “ႁဵဝ်းၶမ်း” လႆႈႁပ်ႉႁူႉ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵႂႃႇလႆႈ ထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းသေ ၵမ်းၶႃႈ။
ၼပ်ႉယမ်ယႂ်ႇၼမ်သေ
ၼၢင်းမွၵ်ႇမူဝ် ႁဵဝ်းၶမ်း
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ


text:
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 19,October,2015 မႃး ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢွၼ်ႇႁူဝ်တၵႃႇတႆးလႆၢ မူႇလႆၢလၢႆၸုမ်းသေ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်တၵႃႇသတ်ႉထႃး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးလၢႆလၢႆတီႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈေၽးသိုၵ်း ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင် မိူၼ်ၼင်ႇေၵးသီး၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းသူႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸဵမ်ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇႄလႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈႁၼ်ဢၼ်ပီပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်း ဢၼ်လၢႆႈပႆၢႈၽၢတ်ႇဝၢၼ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉႄလႈ တင်းၼမ်တင်းေဢႇ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇမႃးေၵႃႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈပၢင်တိုၵ်းေၵႃႈဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝႆၢးသေ သိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းႄလႈ ငိုၼ်းၸႆွႈထႅမ်ႁဝ်းၵေႃႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇၼမ်မႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၵူႈၸဝ်ႈ၊ ၵူႈေၵႃႉ၊ ၵူႈၵူၼ်းယူႇေဢႃႈ။


text:
လွင်ႈ ရတ်ႈသျႃး ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ယူႇၶရဵၼ်း (ပီ 2022)
ပီ 2022 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ၼၼ်ႉ မိူင်းရတ်ႈသျႃး လႆႈတႄႇပူၼ်ႉပႅၼ် ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းယူႇၶရဵၼ်းယဝ်ႉ။ ပၢင်သိုၵ်း ရတ်ႈသျႃး-ယူႇၶရဵၼ်း ဢၼ်တႄႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင်မႃး သၢႆငၢႆးဢၼ်သုင်သုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းရတ်ႈသျႃး ဝလႃႇတီႇမီႇယႃႇ ပူႇတိၼ်ႇဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေႁႂ်ႈ မိူင်းယူႇၶရဵၼ်း ၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၸုမ်းၼေႇထူဝ်း ၼႆႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းရတ်ႈသျႃးၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈတုၵ်းယွၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸုမ်းၼႄႇထူဝ်း ယႃႇႁႂ်ႈပၼ် ယူႇၶရဵꧣ်းၶဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းမၼ်း လႆႈထုၵ်ႇပၢၵ်ႈပႅတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2021 သေ တပ်ႉရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လႆႈၶျႃးပၢင်တပ်ႉဝႆႉတီႈ လႅၼ်လိၼ်ယူႇၶရဵၼ်း လႄႈ တီႈ ထုင်ႉၶရၢႆးမီးယႃး ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပူၼ်ႉပႅၼ်ယူႇၶရဵၼ်းမွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ မိူင်းရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် တီႈဢၼ် ၽူႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇယူႇၶရဵၼ်းၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်းၺႅတ်ႉၶ် (Donetsk) လႄႈ လုႁၢၼ်ႉၶ် (Luhansk) ဢၼ်မီးတီႈ တွၼ်းပတ်ႉသ် (Donbas) ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်းမႃး တပ်ႉရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈ ထုင်ႉတွၼ်းပၢတ်ႉသ်သေ ၶွင်ႇၸီႇၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢၼ်ပဵၼ် သၽႃးတႂ်ႈရတ်ႈသျႃး ၼႆႉ လႆႈပၼ်သုၼ်ႇပူႇထိၼ်ႇ တႃႇၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း တီႈၼွၵ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။


text:
မျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: မြိတ်ခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myeik District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းတိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး (ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇ)၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မိူင်းမလေးသျႃး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းထႆး၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၷၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ ၸွမ်းသၢႆၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်ဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းတုမ်ၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃး ၵုၼ်တုမ်မျဵၵ်ႉ ၼႆသေ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 800 ပၢႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ 11,325 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉသၼ်လွႆသွင်ဢၼ် ဢၼ် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ ၶၢင်းၵၼ်ၸူး ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ၼႆႉ လႆၼႂ်းၵႄႈသၼ်လွင်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ပွတ်းၸၢၼ်းမႃး လႆလတ်းၶဝ်ႈၼႂ်း ၵႄႈလွႆမၢၵ်ႇႁိၼ်သေၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ လႆႈဝႃႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇၼႃသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် တူၼ်ႈမႆႉသၵ်း လႄႈ တူၼ်ႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ဢွၵ်ႇဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီး ၼမ်ႉၶိုၼ်ႈၼမ်ႉတူၵ်းလႄႈ ႁွင်ႈဢွၼ်ႇမီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပွတ်းၸၢၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉလွၵ်းလိၼ် ဢၼ်ၽုၼ်ႇၶႅမ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတင်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉလွႆသုင်သေ သွမ်ႈၶဝ်ႈလႆႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ၼမ်ႉလေႇၺႃႇ၊ ၼမ်ႉပတ်ႉၶျၢၼ်ႇ]] ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းသေၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈမႄႈၼမ်ႉ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ လႄႈ ၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ ၵိင်ႇမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ထၢၼ်ႇႁိၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈထၢင်ၶူဝ်းႁေႈၼၼ်ႉ ႁၼ်လႆႈ ၶမ်း၊ တွင်းလႅင် လႄႈ ႁဵၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃး ႁႂ်ႈပေႃးဢွၵ်ႇၼမ်လမ်ႇလွင်ႈထၢၼ်ႇ ထၢင်ႈၶူဝ်းႁေႈထဝႄႇတႄႉၵေႃး ဢမ်ႇမီးၼင်ႇၵဝ်ႇ။
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆ့ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ် မိူင်းထႆး ပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ဢလွင်းၽယႃး လႄႈ သိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်း ထႆး-မၢၼ်ႈသေ မၢၼ်ႈၶဝ် ၸူးသိမ်းဢဝ် တၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထႆးၶဝ် ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈမႃး။ ထိုင် ပီ 1824-25 မႃး ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈ သိမ်းဢဝ် တၼိၼ်းတႃႇယီႇ ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တိူင်းရၶႅင်ႇသေ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆ့ ႁဵတ်းၵၼ်တူၼ်ႈယၢင် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶုတ်းမေႃႇႁေႈ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပႃႁႅင်ႈ ပႃၼဝ်ႈ၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇမု၊ လွင်ႈၵၢၼ်ႁႃ ႁၢင်းၼူၵ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ လႄႈ ၶႆႇမူၵ်ႉ(ပလႄး) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ တင်းဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ မီးသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉသေ တၢင်ႇၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ မႆႉသၵ်း၊ ယၢင်၊ ၶူဝ်းႁေႈလိူင်း၊ ဝၢႆ၊ ပႃႁႅင်ႈ၊ ပႃၼဝ်ႈ၊ ႁၢင်းၼူၵ်ႉ၊ မၢၵ်ႇမု ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽႅၼ်ႇမူင်ႈၵေႃႈ သူင်ႇၶၢႆယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းတႄႉႁဵတ်းဝႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ထုင်ႉၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၽူၼ်ၼမ်သေတႃႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီယူႇဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆ့ ပဵၼ် မွၼ်း၊ ယၢင်း၊ မၢၼ်ႈ (ၵူၼ်းၶိူဝ်းမျဵၵ်ႉ) လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းသလူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ မႃးယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸေႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆ့ ႁူမ်ႈဝႃႈၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေတႃႉ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း မၢၼ်ႈယူဝ်းယူဝ်း ပေႃးဢမ်ႇပွင်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆ့ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းႁႃႈဢၼ်သေ ၽွင်းငမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပုလေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆႉ မီးယူႇ 693,087 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉၼႆ့ ဢမ်ႇမီး သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းသေ ၸၢင်ႈဢဝ် ၵႃးသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ထုင်ႉၽင်ႇဝွင်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ်တင်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၵႂႃႇမႃးၸူးတင်း ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်း တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မီးသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်ယဝ်ႉ။[2]


text:
ၸၢႆးထုၼ်း ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁဵင်း (ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ) တီႈၶႃလူင်သေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပႆလႆႈၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈယဝ်ႉ တေပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ဝၼ်းတီႈ 6/10/2022 ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 4/10/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 4 မူင်း ၸၢႆးထုၼ်း ဢႃယု 20 ပၢႆ ၵေႃႉပဵၼ် ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊဝႆႉ တီႈၶႃလူင် ၾၢႆႇသၢႆႉသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပႆမႃးၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ တီႈႁိူၼ်းဢႃ (ၼွင်ႉၸၢႆးပေႃႈ) တီႈဝၢၼ်ႈလူဝ်ႉ ဢိူင်ႇသၼ်တူၼ်ႈမိုဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
ၸၢႆးလႅင်း ၵေႃႉပဵၼ်ဢႃၸၢႆးထုၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“လႆႈလူႉၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 4 မူင်း မၼ်းၸၢႆးၶၢင်း ႁူဝ်ၸဵပ်းၼႃႇၼႆသေ လူႉၵႂႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵွၼ်ႇၼႃႈၼၼ်ႉမၼ်း ဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၵိၼ်သင် လႆႈၵႃႈႁိုဝ်။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၸၢႆး ဢဝ် ဝႆႉတီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈလူဝ်ႉ။ ဢၼ်ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈမႃးၵႃႈယူတ်းယႃ မၼ်းၸၢႆးၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈမႃးယူတ်းယႃ မၼ်းၸၢႆးသေ ၵိုတ်းဝႆႉ ငိုၼ်း 1 မိုၼ်ႇဝၢတ်ႇ။ ငိုၼ်းဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼႆႉ တေဢဝ်လဵင်ႉလူ ၼႂ်းဝၼ်းပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် မၼ်းၸၢႆး။ ႁႂ်ႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇၶႃႈ။ တိုၵ်ႉတေ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉဢိတ်းဢိတ်းၶႃႈဢေႃႈ တႃႇၵႃႈလဵင်ႉလူၸႃႇၵ လူႇတၢၼ်းတႃႇမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၼႆႉ။ ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ ၸၢႆးထုၼ်းၼႆႉ ဝႆႉတီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈလူဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈဝၼ်းတီႈ 6/10/2022 ၼႆႉ တေပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
“ပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈပီပၢႆၼႆႉ မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈလၢၼ်ႉဢႃးႁၢရ် (ႁၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်) တီႈၵုင်းထဵပ်ႈ။ မၼ်း လူမ်ႉၼႂ်းႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၶႃမၼ်းၵႂ်ႈသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ မၼ်းၵေႃႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃး။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးၵႂ်ႈထၢၼ်ႇၼႆႉ။ ဢွၼ်ၵႂႃႇၼႄ မေႃယႃ တီႈမိူင်းၾၢင်ၼႆႉ ၊ မေႃၶဝ်ဝႃႈ တီႈၼႆႈ ၽႃႇတတ်းဢမ်ႇလႆႈ တေလႆႈမိူဝ်းၽႃႇတတ်းတီႈႁူင်းယႃပႃႇငႄႉ။ ၵမ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇၼႄတီႈႁူင်းယႃပႃႇငႄႉ မေႃၶဝ် တေၵူတ်ႇထတ်းသေ တႅပ်းၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉပၢၵ်ႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးငိုၼ်း တႃႇတေယူတ်းယႃ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေတေႃႇပေႃးလူႉသဵင်ႈၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။ ယူႇႁိူၼ်းၵေႃႈၵႂႃႇၼႄသြႃႇတႆးဢေႃႈ။ ၶႃမၼ်းတႄႉ ဝႅပ်ႈၵႂႃႇဢိတ်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈဝႃးၵေႃႈ လႆႈလူႉၵႂႃႇယဝ်ႉ”- ၸၢႆးလႅင်း ၵေႃႉပဵၼ်ဢႃ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇ။
ၸၢႆးထုၼ်း (ႁွင်ႉ) ၸၢႆးၶူၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၸၢႆးဢုင်းလႄႈ ၼၢင်းဢိင်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလီႈ ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်း သီႇပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။


text:
ထဝႄႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွင် ၸႄႈတိူင်း တၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွင်ႇၸႂ်[မႄးထတ်း]
ထဝႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၽင်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃးတႄႉ ၼမ်ႉမေႃထူမ်ႈသေ၊ ၸိုဝ်ႈ ထဝႄႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႂႃႇၸူး[မႄးထတ်း]
တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးတၢင်းၵႂႃႇၸူး မေႃႇလမႅင်ႇသေ တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ မီးတၢင်းၵႂႃႇၸူး မျဵၵ်ႉ၊ ပူၵ်ႉပျိၼ်း လႄႈ ၵေႃႉတွင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆတၢင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတႃႇၵႂႃႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႂႃႇၸွမ်းတင်း ႁိူဝ်းမိၼ်[မႄးထတ်း]
Myanmar National Airlines မီး သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၵူႈဝၼ်း၊ Asian Wing Airways ၼိုင်ႈဝူင်ႈ မီးသၢႆၵၢၼ်မိၼ် 3 ပွၵ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈၵႂႃႇ။ မျၢၼ်မႃႉဢႄးဝေး ၼႆႉ မိၼ်ၸူး (ၵမ်ႉၼမ် ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ) မေႃႇလမႅင်ႇ၊ မျဵၵ်ႉ၊ ပူၵ်ႉပျိၼ်း လႄႈ ၵေႃႉတွင်း ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈ မီးယူႇ။
ဢိင်ၼိူဝ် သၢႆငၢႆ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလၢမ်းလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၢႆငၢႆၽူၼ်လူမ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁၢမ်းဝႆႉ လွင်ႈသင်ႇမၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်မိၼ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မိူင်းမူဝ်းလႄႈ လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ႁိူဝ်းမိၼ်သေ ဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈသင်။ ပေႃးဝၢႆးသေ ၶၢဝ်းၽူၼ်ယဝ်ႉတႄႉ တွင်ႉၾႃႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုၼ်ႈသႂ်လီ ၽွင်း ၼႂ်းလိူၼ် ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ-ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ။
ၵႂႃႇၸွမ်းတင်း ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်[မႄးထတ်း]
ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၸိူဝ်း ၵႂႃႇ/မႃး မေႃႇလမႅင်ႇ၊ မျဵၵ်ႉ၊ (6-8 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ 12,000 ၵျၢပ်ႈ)၊ ပူၵ်ႉပျိၼ်း (လုၵ်ႉတီႈတီႈ မျဵၵ်ႉ)၊ ၵေႃႉတွင်း (လုၵ်ႉတီႈ မျဵၵ်ႉ - 20 ၸူဝ်ႈမူင်း) လႄႈ ယႄး (ဢွၵ်ႇတီႈ ယႄး ၶၢဝ်း 07:00 လႄႈ 09:00)။
ၵႂႃႇၸွမ်းတင်း ရူတ်ႉလဵၼ်း[မႄးထတ်း]
လုၵ်ႉတီႈ ယႄး သေ ရူတ်ႉလဵၼ်း ဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်း 10:30 (တင်းႁိုင် 12 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ထၢၼ်ႈယူဝ်းယူဝ်း 1,300 ၵျၢပ်ႈ၊ ထၢၼ်ႈသုင်ႈ 3,750 ၵျၢပ်ႈ)။
ၸွၼ်ႇ[မႄးထတ်း]
တူၺ်း[မႄးထတ်း]
- ၽြႃး သျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီးၼႆႉ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း မွၵ်ႈလၢႆ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ မီးတီႈဝၢၼ်ႈ သျိၼ်ႇမူၵ်ႉတီး။
- ၽြႃး သျိၼ်ႇꩪတ်ႉဝႄးၼႆႉ မီးတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈမွင်ႇမႄႇသျွင်ႇ။
- ၽြႃး သျိၼ်ႇမေႃႇတွင်ႇ ၼႆႉ မီးတီႈ ၵွင်းသုင်ၵုၼ်ပႅၼ် ဢၼ်မီးၽၢႆႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉလႄႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉလုတ်ႉ။
- ၽြႃး လေႃးၵသရၽူႇ ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ မီးႁုၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးၵိင်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 75 မီႇတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 1 ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မွင်းမၵၢၼ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်တီႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ မီးတႅဝ်းတူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ်သေ မီးပႃး လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၵေႃႉပိုတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 2 ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ သၼ်ႇမႃႇရီႇယႃႇ လႄႈ ၽြႃးၵွင်းမူးမျေႃႇယိတ်ႉ (San Maria Bay and Myawyik Pagoda)။ ပဵၼ်ၽြႃးၵွင်းမူး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ႁၢင်ႈလီဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း မွင်းမၵၢၼ်ႇ ယၢၼ် 14 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ။
- 3 ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တီႇၸိတ်ႉ။ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တီႇၸိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈ ဢၼ်ၵတ်းယဵၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၽႅဝ်ႁွတ်ႈတီႈၼၼ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ၶၢႆးၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶႂ်ႈၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၼႆ ဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉယိုင်ႈၶိုၼ်ႈသေ ၶၢႆးၼႆႉ တေၸၢင်ႈၼမ်ႉၼွင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတီႈၼိူဝ်ႁိူဝ်း ၼၼ်ႉ တေတူၺ်းထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈလႅၼ်ႇ တီႈၼိူဝ်တၢင်းဢၼ်ၼႆႉတႄႉ တေယၢပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၽၢႆႇၶႂႃၼႃႈႁွင်ႇ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတီႇၸိတ်ႉၼႆႉ တိူဝ်းႁၢင်ႈလီယဝ်ႉ။ တီႈမၢႆဢၼ်ၼႆႉ မၵ်းသႂ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ။
- 4 ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ꧡိၼ်ႇထွၵ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ꧡိၼ်ႇထွၵ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈထဝႄႇသေ လႆႈၵႂႃႇ သွင်ၸူဝ်ႈမူင်းယဝ်ႉ။ တီႈတၢင်းယၢဝ်း 1500 မီႇတႃႇ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ 50 မီႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပဝ်ႇ ဢၼ်မီး သၢႆးၶၢဝ်၊ ၼမ်ႉသႅၼ်သႂ် သေ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် မီးပႃး ၶွၼ်ၼမ်ႉဢၼ်လီဢၢမ်းသေၵွၼ်ႇ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ် ၼႂ်းၵႄႈ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ လႄႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼႆႉတႄႉ တႃႇႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေယၢပ်ႇယဵၼ်းသေ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႇ တႃႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ။
- ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ပႃႇရႃႇတၢႆႉ။ ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဢၼ်ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈသေ မီးပႃး ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း လႄႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် တွၼ်ႈတႃႇၶႅၵ်ႇၸိူဝ်းမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇၼၼ်ႉ။ ပေႃးၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၼႆႉ တေႁိုင် 15 တႃၵူၺ်းသေ ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးပႆၸွမ်းတၢင်းထိူၼ်ႇတႄႉ တေႁိုင်ယူႇ မွၵ်ႈ 45 တႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ။ တီႈသၢပ်ႇဝဵင်းထဝႄႇ၊ ပေႃးဢဝ်ထႅၵ်ႇၸီႇသေၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈၼႆ တေႁိုင်ယူႇမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းသေ မၼ်းၸမ်ၵၼ်တင်း ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မွင်းမၵၢၼ်ႇ (မီးတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလုၵ်ႉထဝႄႇၵႂႃႇ မွင်းမၵၢၼ်ႇ)။
ႁဵတ်း[မႄးထတ်း]
- Enjoy South Myanmar Dawei - ✉ enjoysouthmyanmar@gmail.com။ 07:30-19:00။ ပဵၼ်ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇ ပိုၼ်ႉတီႈသေ မီးပႃး ၽူႈၸိၼမ်း ဢၼ်မေႃမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸွႆႈထႅမ်။ ၶဝ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ၊ ၸိၼမ်းပၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၶၢဝ်းတၢင်း ၵမ်ႉလႆႈၸႂ်၊ လွင်ႈလမ်ၼမ်ႉ၊ မႂ်တိုတ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
သိုဝ်ႉ[မႄးထတ်း]
- ၽႃႈတူင်ႇ ပဵၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ။
- မဵတ်ႉသီႇႁူဝ်ႇ လႄႈ မဵတ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ သူင်ႇဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈပႃး မၢၵ်ႇလၢင်းမဵၼ်ယဝ်ႉ။
- ၸိၼ်ႇတီႇ (ပဵၼ်ၵႂၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ) မၢၵ်ႇမႆႉ ဢၼ်လႆႈႁၼ်တီႈ ထဝႄႇ လႄႈ ဢွင်ႈတီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မၼ်းမီး သၢႆဝၢၼ်သေ သူမ်ႈဢိတ်းဢိတ်း။
- ယေးငိုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီးဢေႇထီႇဢႅမ်ႇ ဢၼ်ႁပ်ႉၵၢတ်ႉ Visa လႄႈ MasterCard ဢၼ်ထုၵ်ႈဢဝ်ငိုၼ်းလႆႈ။
ၵိၼ်[မႄးထတ်း]
- 1 လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ꧡိၼ်ႇထွၵ်ႉ။ ဢဝ်မႆႉႁၢင်ႈလီလီသေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉတင်းသဵင်ႈ။ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉတႃႇတူၺ်း လႅတ်ႇၸူမ်။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးသေ မီးပႃးဢွင်ႈတီႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ဢၼ်မီးႁူမ်ႈလီ။ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၵေႃႈ ဝၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၵေႃႈ ၶႅမ်ႉ။
ဢွၵ်ႉ[မႄးထတ်း]
တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်တင်းၼမ်။ မျၢၼ်ႇမႃႇပီႇယႃႇ ၼိုင်ႈတဝ်ႈမီး 1,800 ၵျၢပ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မီးပႃး ၼမ်ႉမၢၵ်ႇမႆႉ (မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၺ်ႈ၊ မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃး၊ မၢၵ်ႇၵဵင်၊ မၢၵ်ႇမူင်ႈ ၸၵႂႃႇ)။
ၼွၼ်း[မႄးထတ်း]
- 1 ႁူင်းႁႅမ်း ၼိဝ်းလၢႆႉ (New Light) - ☏ +95 59 23 951။ ႁူင်းႁႅမ်း ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းၶႆႈၸႂ် လွင်ႈႁၼ်လီ တီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆး
- 2 ၸေႇယႃႇထႅတ်ႉၸၢၼ်ႇ - ☏ +95 59 23 902။ ပဵၼ်ႁူင်းႁႅမ်း ဢၼ်ထုၵ်ပၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၶႅမ်ႉ တီႈၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး ၼိုင်ႈၶိုၼ်း တေလႆႈပၼ် မွၵ်ႈ 40$။
- 3 ႁူင်းႁႅမ်း ၷူဝ်းတႅၼ်းၵၢတ်ႉ (Golden Guest Hotel) - ☏ +95 9 564 5227။ ႁူင်းႁႅမ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2014 လႆႈတင်း လွင်ႈႁၼ်ထိုင် ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ။ ဢွင်ႈလၵ်းၸဵင် ၼိုင်ႈဢွင်ႈ US$55။
- Shwe Moung Than Hotel မၢႆ - 665၊ သဵၼ်ႈတၢင်း ၵျွင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ - ☏ +95 59 23763။ Check-out: 12:00။ ၵိုင်ႇၵၼ်တင်း ငိုၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈပၼ်ယူႇ။ သႅၼ်ႈၸႂ်၊ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် မေႃၸွႆႈထႅမ်၊ မီးဢွင်ႈပဝ်ႇဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ တီႈၼိူဝ်ၸွမ်။ ဢွင်ႈလၵ်းၸဵင် ၼိုင်ႈဢွၵ်ႈ 25,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ပင်ႇၵလူဝ်ႇ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မျၢၼ်ႇမႃႇ ပႃႇရႃႇတၢႆႉ (Myanmar Paradise Beach Bungalows) ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ Zat Sar Aw ။ မီးတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ထဝႄႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ တၢင်းၵႂႃႇ 2 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ၶီႇမီႇၼီႇပၢတ်ႉသ် သေၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈသေ တႃႇတေဢဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉ လူတ်ႇၶိူင်ႈထႅၵ်ႇၸီႇယူႇ။ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁေႃႈရူတ်ႉၶိူင်ႈသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈၸူး ပႃႇရႃႇတၢႆႉယူႇ။ ပေႃးၶၢဝ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း (ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 1 - ဢေႇပရႄႇ 30)ဢွင်ႈၵူႈၼိုင်ႈၵေႃႉ 32,000 ၵျၢပ်ႈ၊ ၵူႇသွင်ၵေႃႉ 42,000 ၵျၢပ်ႈ ၶဝ်ႈပႃး တၢင်းၵိၼ်ၵၢင်ၼႂ်။ ပေႃးၶၢဝ်းၵူၼ်းႁၢင်ႇတႄႉ တိူဝ်းၶၼ်ႇထုၵ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉ။
- 4 ပင်ႇၵလူဝ်ႇ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ꧡိၼ်ႇထွၵ်ႉ (Sinhtauk Beach Bungalows) - ✉ sinhtauk@gmail.com။ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ပင်ႇၵလူဝ်ႇသိပ်းဢၼ် ဢၼ်မီးၽၵ်းတူၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ၊ ၸၢၼ်း လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ၶွင်ႉဢၢပ်ႇၼမ်ႉ။ ၶၢမ်ႇလူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်သေ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်လီဢၼ်ဝၢၼ် တီႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆ။ မီးတီႈ ထႅမ်ၼမ်ႉ ဢၼ်လႆႈလၢႆ။
ၵႂႃႇထႅင်ႈ[မႄးထတ်း]
လုၵ်ႉတီႈ ထဝႄႇသေ တႃႇၵႂႃႇထႅင်ႈ ဝဵင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်း ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢမ်ႇၼၼ် ရူတ်ႉဝႅၼ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈ မီးတၢင်းလိူၵ်ႈယူႇတႄႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း ရူတ်ႉဝႅၼ်ႇၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်။ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈဝဵင်း ယၢၼ် 4 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။
- ဝဵင်းဢၼ်ၸမ်သေပိူၼ်ႈ တင်း ထဝႄႇၼႆႉ ပဵၼ် ယေႇၽျူႇယဝ်ႉ။
- မျဵၵ်ႉ
- ၽႃဢၢင်ႇ
- ပူၵ်ႉပျိၼ်း
- မေႃႇလမႅင်ႇ
- ၵေႃႉတွင်း (လုၵ်ႉတီႈ မျဵၵ်ႉသေၵႂႃႇ)
- ယေး
- တႃႈၵုင်ႈ – ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်ယူဝ်းယူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်း 17:00 သေ တေတူၵ်းၸူဝ်ႈ 15,500 ၵျၢပ်ႈ။ ရူတ်ႉ VIP ၼႆႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်း 18:00 သေ တူၵ်းၸူဝ်ႈ 25,500 ၵျၢပ်ႈ။
- Has custom banner
- Has mapframe
- Maps with non-default size
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ see
- ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈမၢႆ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်
- See listing with no coordinates
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ do
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ eat
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ sleep
- Sleep listing with no coordinates
- Usable ဝဵင်းလူင်
- Usable articles
- City articles
- မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
- ပွင်ႈလိၵ်ႈ ပၢႆတၢင်း တင်းသဵင်ႈ
- Has Geo parameter
- Pages with maps


text:
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၸမ်သွင်ပီၼႆႉ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လိူင်ႇၼမ်ႁႅင်း ၸွမ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၶဝ်ႈၽၵ်း ႁွင်ႈသဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႆႉ ၶဝ်ႈလၵ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ႁၢႆတႄႉ ပဵၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 17/11/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 7:30 မူင်းပၢႆ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၢႆလမ်းၼိုင်ႈ တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း ပွၵ်ႉဝဵင်း ၵႅဝ်ႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်းၼႆႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၢႆၵႂႃႇ 4 လမ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လိူင်ႇၼမ်ႁႅင်း တိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ် ၸွႆႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် သင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်း ၼႂ်းၵွင်ႈ CCTV မီးၵူၼ်းလၵ်ႉ သွင်ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ပႂ်ႉတူၺ်းတၢင်းပၼ်။ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇယႃႉရူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ႁေႃႈပၢႆႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်ယႃႉရူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉ 1 ၼႃးထီးၵူၺ်းၶႃႈ။ ၵူၼ်းလၵ်ႉၼႆႉ ဝႆးတႄႉၶႃႈ ၶဝ်လၵ်ႉၼႆႉ။ တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်းၼႆႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈႁၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 4 လမ်း ပႃးလမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶဝ်မႃးလၵ်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်မႃးၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် 15 ဝၼ်း ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း ပွၵ်ႉဝဵင်းၵႅဝ်ႈၼႆႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈႁၢႆမႃး 4 လမ်းယဝ်ႉ ၼႂ်း 4 လမ်းၼၼ်ႉ ႁၼ်ၶိုၼ်း လမ်းၼိုင်ႈ ။ ထူပ်းႁၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းတီႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၵႃႈၼမ်ႉၼဵင်ႈၸဵမ်း/ ၼမ်ႉ ဝၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ သဵင်ႈၸွမ်းထႅင်ႈတင်းၼမ်။
“ရူတ်ႉၶိူင်ႈဢၼ်ႁၢႆၵႂႃႇ 4 လမ်းၼႆႉ။ တႃႇ 2 လမ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်း။ တႃႇ 2 လမ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၶႅၵ်ႇမႃး ၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းၼႂ်းႁၢၼ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈရူတ်ႉၶိူင်ႈ 4 လမ်း ဢၼ်ႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ တႃႇလမ်းၼိုင်ႈ တိုၵ်ႉသိုဝ်ႉမႃး ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈလိူၼ်ၶႃႈ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၺႃးလၵ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ်ၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈ ယူႇတီႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉတီႉၺွပ်းလႆႈ တူဝ်ၵူၼ်းႁၢႆႉမႃးလႆႈသေပွၵ်ႈ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈၼႆႉ ၼမ်လိူင်ႇႁႅင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသင်။ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၼႆႉ ပေႃးလၵ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇ ၶိုၼ်းႁၼ်သေလမ်း။ ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ဝႃႈတိုၵ်ႉႁႃယူႇ ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ႇ လႆႈဝႆႉသတိၵၼ် ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈႁၢႆၼႆႉ တေပဵၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးမိူင်းထႆး ၵမ်ႈၼမ်။ ပေႃး ပဵၼ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မႃးတၢင်းမိူင်းၶႄႇသမ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလၵ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆးၼႆႉ မီးၵူၼ်းလုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ် မႃးယူႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်ႁႅင်း ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း ၼႂ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈ ဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင် ပႃးမိတ်ႈပႃးလႅဝ်း ဢႅဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ် ၸွမ်းၵွင်ယုၵ်းယၵ်း ၼွၼ်းၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၼမ် ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၵၢင်ဝၼ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း တေၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ၵေႃႉသွင်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈႁတ်း ၵႂႃႇၵၼ် သင်ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၼမ်။ တေႃႈၼင်ႇ ၽူႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်း ယင်းဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇမႃး။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵႆႉမီးၵူၼ်းႁၢႆႉ ပႂ်ႉ ၸူၼ် ႁိမ်လိပ်းဢဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸွမ်းတၢင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းမီးမႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။


text:
သၽႃးၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇရီႇ
လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ (မၢၼ်ႈ: တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Taninthayi Region Hluttaw), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Lumtenphaung Zetaoeng Danindaayi]) ၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မဵဝ်းမီးလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼိုင်ႈဢၼ်သေ ႁူမ်ၼမ် တႅၼ်းၽွဝ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႆႉ မီး ယူႇ 29 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 21 ၵေႃႉလႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 7 ၵေႃႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
တီႈ [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅]ၼၼ်ႉ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၼႆႉ ဢွင်ႇပႄႉၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။[2][3]
ၽွၼ်းလႆႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ (၂၀၁၅ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Nixon, Hamish (September 2013). State and Region Governments in Myanmar, Myanmar Development Resource Institute, 92.
- ↑ Myanmar Times - Election Winners
- ↑ Myanmar Times - State/Region Hluttaw Results: Graphics. Archived from the original on 2017-08-05။ Retrieved on 2018-09-30။