text:
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႆႉၵႆႉယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႂ်ႉႁိူၼ်း မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 33 ပီႊ ဝၼ်းလိူတ်ႈၼွင်း ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းပီႊ 1988။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 8 August 2021 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇမႃးပႆတၢင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ပႃးပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶုၵ်းထူပ်း ၼႂ်းဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 33 ပီႊ ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းသိုၵ်း ၼေႇဝိၼ်း ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ လုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ မေႃယႃ လႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းမိူင်း ထိုင်တီႈမီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 3,000 ၵေႃႉ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶုၵ်းထူပ်း ၼႂ်းဝၼ်းၶွပ်ႇၶူပ်ႇ 33 ပီႊ 8888 မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ 6 ပိုၼ်ႉတီႈ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၼႂ်းတိူင်း မၢၼ်းတလေး၊ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇဝႃႈ ၼီႈၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈပၢၼ် 8888 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆလႄႈ ၼႂ်းပၢႆႉလိၵ်ႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေဢမ်ႇမီးဝၼ်းလိုမ်း ဝၼ်းလိူတ်ႈၼွင်း 8 August 1988 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃတႂ်ႈဢင်းၵိတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 January 1948 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယွင်ႁူၺ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (1948–1952) ၵေႃႉဢွၼ် တၢင်းသုတ်း လႄႈ ဢူးၼူႉ သမ်ႉပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ ပီႊ 1949 ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၶဝ်ႈမႃးၵုမ်းၵမ် ယိပ်းသိုၵ်းတင်းမူတ်းသေ မႄးတမ်းပိူင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႂ်ႇ ဝၼ်းထီႉ 28 October 1958 ဢူးၼူႉ မွပ်ႈဢၢပ်ႈဢႃႇၼႃႇပၼ် ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း သေ တင်ႈပဵၼ်မႃး “လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႂ်ႉႁိူၼ်း”။
ဝၼ်းထီႉ 29 April 1959 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႂ်ႉႁိူၼ်း ၸုမ်းသိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆး လူင်းလၢႆးမိုဝ်း မွပ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူဝ်းယူဝ်း တီႈတူၼ်ႈတီး။ ဝၼ်းထီႉ 6 February 1960 ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇပွၵ်ႈ (3) ဢူးၼူႉ (ပႃႇတီႇတၢၼ်ႉသျိၼ်း ၽသပလ) ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူင်ႈတင်ႈသေ ယုၵ်ႉဢဝ် မၢၼ်းဝိၼ်းမွင်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တင်ႈၸိုဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပဵၼ် “မုၵ်ႉၸုမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပထၸ)”။ ဢူးၼူႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် လႄႈ ယိပ်းပႃးၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ၊ ၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း။ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၼ်းထီႉ 2 March 1962 ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မၢၼ်းဝိၼ်းမွင်ႇသေ တီႉမတ်ႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ပွၵ်ႈထီႉ (1)။ ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ တင်ႈၸိုဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဝႃႈ “လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇသီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (Revolutionary Council)” ၸွမ်သိုၵ်း ၼေႇဝိၼ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း 16 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 17 ၵေႃႉ။
ဝၼ်းထီႉ 30 April 1962 ၼေႇဝိၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ “သဵၼ်ႈတၢင်း သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉမၢၼ်ႈ”။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 4 July 1962 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ “မၢႆမီႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ပႃႇတီႇသဵၼ်ႈတၢင်း သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉမၢၼ်ႈ” သေ ပူၵ်းတင်ႈလွၼ်ႉၵႅၼ်ပႃႇတီႇ။ ဝၼ်းထီႉ 7 July 1962 လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ၸုမ်းၼေႇဝိၼ်း ယိုၼ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ တီႈၼၼ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆတင်းၼမ်။ ဝၼ်းထီႉ 8 July 1962 ဢဝ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ ႁူင်းႁေႃလူင် သမႅၵ်ႉၵ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်တူဝ်ႈတင်းမိူင်း ထုၵ်ႇသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 2 ပီႊ။
ဝၼ်းထီႉ 9 August 1963 ၶွင်ႇသီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တီႉၺွပ်းၵုမ်းထိင်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵၢၼ်မိူင်း၊ မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၢင်ႈဝႃႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ဝၼ်းထီႉ 17 May 1964 ၼေႇဝိၼ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈငိုၼ်းၸေႈ မၢင်ႁႃႈၶၼ် (50 Kyats) လႄႈ မၢင်ပၢၵ်ႇ (100 Kyats) သေ ဝၼ်းထီႉ 20 April 1972 ၼေႇဝိၼ်းၵိုတ်းယင်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း။ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸၢၼ်းယူႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းၵေႃႉမႂ်ႇ။ ၼႂ်းပီႊလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼေႇဝိၼ်း ၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ဢဝ်တူဝ်မၼ်း ယုၵ်ႉပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသေ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸၢၼ်းယူႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။
ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလူၺ်ႈ မၢႆမီႈ(ပၵ်းပိူင်)ၼေႇဝိၼ်း လၢႆးသူဝ်ႇသျေႇလိတ်ႉ ပိူင်ၸုမ်းလဵဝ် ပႃႇတီႇလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း မီးၼီႈ 3.5 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ ၼႂ်းလိူၼ် March 1985 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မသလ ဢၼ်ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် ယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈထႅင်ႈငိုၼ်းၸေႈ မၢင် 100 / 50 / 20 Kyats သေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 5 September 1987 သမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယႃႉသိမ်း ပႅတ်ႈထႅင်ႈ ငိုၼ်းၸေႈ မၢင် 75 / 35 / 25 Kyats ဢၼ်တိုၵ်ႉပိုၼ်ၽႄႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇပႆႇႁိုင်သင် ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်တိုၵ်ႉၸႂ်ႉလႆႈယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငိုၼ်းၸေႈ မၢင် 45 လႄႈ 90 ၵျၢပ်ႈၵူၺ်း၊ ယွၼ်ႉဝႃႈပဵၼ်ငိုၼ်းၸေႈဢၼ် ဢဝ်တူဝ် 9 ၸႅၵ်ႇ ယဝ်ႉ တူၵ်းထုၵ်ႇလႄႈ ယင်းပဵၼ်တူဝ်ၼပ်ႉ ထွၵ်ႈၼၢမ်ႇၼေႇဝိၼ်း ဝႃႈၼႆ။
လိူၼ် March – November 1985 လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၶွမ်ႈၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈယႂ်ႇသုတ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈမၢၼ်းတလေး။ လိူဝ်သေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ ယင်းမီးပႃး သင်ႇၶၸဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပလိပေႃးၵ ဢိၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႂ်းတႃႈၵုင်ႈ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း မသလ ဢၼ်ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ႁူၺ်းၸၼ်သူၼ်းလႆႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူႈထႃႇၼ မႃးႁူမ်ႈၸွမ်းသေ မီးၵူၼ်းတၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်း တင်းၼမ် လႄႈ ၼေႇဝိၼ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽႃႈဝၢင်းဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 23 June 1988 ဝၢႆးသေ ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈ 26 ပီႊ။
ၼေႇဝိၼ်းမွပ်ႈဢႃႇၼႃႇၼႃႇပၼ် ၸွမ်ႁၢၼ် ၸဵင်ႇလုၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇသေတႃႉ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈလႄႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လူၺ်ႈလၢႆးၶိၼ်းၵၼ်ၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 August 1988 (ငဝ်ႈတႄႇၸိုဝ်ႈႁွင်ႉပၢင်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် 8888 ဢမ်ႇၼၼ် 8 သီႇတူဝ်) တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸဵင်ႇဝိၼ်း လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မသလ ယၢႆႈၸုမ်းၶဝ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မသလ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈသေ ဢွၵ်ႇၶေႃႈသင်ႇ ႁႂ်ႈယႃႉလူႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဝၼ်းထီႉ 10 August 1988 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မေႃယႃလူင် မေႃယႃဢွၼ်ႇ တီႈတႃႈၵုင်ႈ ထိုင်ၼႂ်းႁူင်းယႃ ယွၼ်ႉမေႃယႃၶဝ် ယူတ်းယႃပၼ် ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁူင်းပွႆႇသဵင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ မီးၵူၼ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း 1,451 ၵေႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ မီးၵူၼ်းတၢႆ 95 ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း 240 ၵေႃႉၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် September 1988 ၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 3,000ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇႁူႉထႅင်ႈတင်းၼမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈၵူၺ်း မီးၵူၼ်းတၢႆ မွၵ်ႈ 1,000 ၵေႃႉ။ ဝၼ်းထီႉ 21 September 1988 တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸေႃးမွင်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ယိုၼ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၶဝ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၸုမ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇၼႂ်းလိူၼ် October 1988 ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်တင်းသဵင်ႈ ယွၼ်ႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 10,000 ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းႁၢႆလၢႆထႅင်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆယူႇ။
ဝၼ်းထီႉ 23 April 1992 ၸွမ်သိုၵ်း တၢၼ်းသူၺ်ႇ ၶိုၼ်းယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တီႈၸေႃးမွင်ႇ။ လိူၼ် September 2007 ပဵၼ် “လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသီၶမ်းလိူင်” သင်ႇၶၸဝ်ႈၶဝ် ၶွမ်ႈသပိတ်ႈ တင်းမိူင်း လႄႈ ၸွမ်သိုၵ်းတဵင်းၸဵင်ႇ ထုၵ်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇၼႂ်းသိုၵ်းသေ ယုၵ်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇ သၢင်ႇသီႈ (USDP) ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းမိူင်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 24 October 2007။ ဝၼ်းထီႉ 7 November 2010 ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပႃႇတီႇဢၼ်လူင်းၶႄႉၶဵင်ႇလိူၵ်ႈ တင်ႈ မီး 37 ပႃႇတီႇ။ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢၵ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်း တဵင်းၸဵင်ႇ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတေႃႇပေႃးထိုင် ပီႊ 2015 ယဝ်ႉ။
ပၢင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းပီႊ 20215 ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ဢွၼ်ႁူဝ် ၶိုၼ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (2016–2018) ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉထီႉ (2) ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း NLD (2018–2020)။
ထိုင်မႃးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 November 2020 ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ၶိုၼ်းဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈထႅင်ႈ ပၢၼ်ထီႉ 2 လႄႈ လွင်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၼ်ဝႃႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းပီႊ 2020 မီးလွင်ႈပႅတ်ႉလႅၼ်ၼႆသေ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၶိုၼ်းယိုၼ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတႃႉ ၵူၺ်းလႆႈထုၵ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၸမ်ထိုင် 1,000 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၼမ်ထိုင် 5,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 August 2021 ၼႆႉသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႂ်ႉႁိူၼ်းၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးထိုင်လိူၼ် August 2023 တႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီႊယဝ်ႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်းၸတ်းႁဵတ်းပၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
- Prachachat.net
- ပပ်ႉၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 20 ပီႊ လီဢိၵ်ႇၸႃႉ ဢမ်ႇၽႃႈဝၢင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation
Jump to search
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD G7 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
{{db-g7}}
- ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းꩪမ်မတႃယဝ်ႉ။
{{db-g7|rationale=DeletionRationale}}
- DeletionRationale ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ တႅမ်ႈလွင်ႈသပ်းလႅင်းဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင် တေလႆႈမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆသေ တေဢဝ် တူဝ်လိၵ်ႈလႅင်သေ ၼႄဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ႁင်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇတႅမ်ႈပၼ် ဢမ်ႇတႅမ်ႈဢမ်ႇပဵၼ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၵ်ႈ CSS လႄႈ Javascript[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃးလိၵ်ႈ CSS
ဢမ်ႇၼၼ် JavaScript
- ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်း ၼႃႈလိၵ်ႈလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢၼ်ဢဝ် .css
ဢမ်ႇၼၼ် .js
သေသုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆ ၸႂ်ႉပိူင်ၼင်ႇ ၽၢႆႇလင်ၼႆႉလႄႈ။
ႁူမ်ႈဝႃး တေဢမ်ႇၼႄပၼ် ထႅဝ်လိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉသေတႃႉ မၼ်းတေဢဝ်သႂ်ႇပၼ် တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ Category:ၸွမ်းလူၺ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ်
ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ သင်ႇၶၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်တင်းၼမ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶႅၼ်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း သိုၵ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP တင်း သိုၵ်း TNLA ႁူမ်ႈၵၼ်ပိုတ်ႇ ၼႃႈသိုၵ်းၸူး RCSS/SSA ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 23 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊ 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06:00 မူင်း သိုၵ်း TNLA လႄႈ သိုၵ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ႁူမ်ႈၵၼ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇမိုဝ်း ဢိူင်ႇတေႃႉသၢင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး လႄႈ ၽၢႆႇၸုမ်းဢူၺ်းလီ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေ မၢၵ်ႇၵႂႃႇတူၵ်းတႅၵ်ႇ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၵူၼ်းမိူင်း 4 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉလႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ် 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်း 4 ၵေႃႉ ဢၼ်တိူဝ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇၸုမ်းဢူၺ်းလီၼၼ်ႉ ပဵၼ် (1) ၸၢႆးဢွင်ႇၵျေႃႇ လႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်တီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵမ်းလဵဝ်၊ (2) ၼၢင်းၵျီး (ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း ၸၢႆးဢွင်ႇၵျေႃႇ) တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၶႃၽၢႆႇၶႂႃပုတ်းၵႂႃႇ လႄႈ ၶႃၽၢႆႇသၢႆႉၵေႃႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁႅင်း၊ (3) ပႃႈၽူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႅၼ်ၽၢႆႇၶႂႃ၊ (4) ပႃႈၵမ်ႇ ၵေႃႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်းတူဝ်ႁႅင်းဝႆႉၼႆ လႅင်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပွင်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − မိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းလွႆလႄႈသိုၵ်းၶူဝ်းၶဵဝ် ဢၼ်ယူႇတီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈၵွင်းဝွင်းၼၼ်ႉ ပေႃးၶဝ်ႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ပႆတင်းလႄႈႁၼ်လူတ်ႉ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈ ၵၢမ်ႇလီသေမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ဢမ်ႇတၼ်းတိူဝ်ႉ ၸပ်းၺႃးၽႂ်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇပႆႇႁတ်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵၼ်ၶႃႈ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3 March 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်း SSPP, TNLA ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လႄႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး တီႈၼႃႈၽၢၵ်ႇ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ သေ မၼ်းၼၢင်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 March 2021 တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ သင်ႇၶၸဝ်ႈ၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈ ယႃႈမႃႉ 6 သႅၼ်မဵတ်ႉ၊ ယႃႈၽိၼ်ႇၽိူၵ်ႇ 10 ၵီႇလူဝ်ႇ၊ ယႃႈလမ်တင်းၼမ် တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၼိမ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ − လႆႈဢဝ်မႃးတီႈတၢင်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် ထုင်ႉၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႄႈ ပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၶွင်ၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ − လၢတ်ႈဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢမ်ႇပႆႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇၵႂႃႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်တၢင်း လႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈတူဝ်ဝႆႉၵူၺ်းသေ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ RCSS/SSA လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်တေႃႇ သိုၵ်း TNLA တႄႇဝၼ်းထီႉ 7 February – 21 May 2021 ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ (74) ပီႊတဵမ်။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 7 February 2021 ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ မၢႆတွင်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ (74) ပီႊ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း 13:00 မူင်း ဝၢႆးဝၼ်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ 17:00 မူင်းၼၼ်ႉ မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းတင်းသဵင်ႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈႁပ်ႉထွမ်ႇတင်းၼမ် ၼႆၶႃႈ။
ၼႂ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉဝႃႈ – “ တႆးႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵူဝ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးထႅင်ႈတင်းၼမ် တႆးႁဝ်းၸင်ႇတုၵ်ႉၶယူႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်မၢင်ၵေႃႉ ယင်းဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်တႆးလူးၵွၼ်ႇ ” ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈလၢတ်ႈပႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း တီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်တူဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇ (NLD) ၼၼ်ႉဝႃႈ – “မိူဝ်ႈလဵဝ် တၢင်းယၢမ်ႈၵဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်းပေႃႇပဵၼ်မႃးသေ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢမ်ႇတြႃးၼႆသေ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉပႅတ်ႈ။ တီႈတႄႉ ဢၼ်ၶဝ်သိမ်းဢႃႇၼႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ 1. ၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇ။ 2. ၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈပွႆႇၽႃႈဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈယိပ်းၵမ်ဝႆႉ မႃးၶၢဝ်းႁိုင် ယွၼ်ႉၵူဝ်ဢမ်ႇမီးဢေႃးၸႃႇ ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇၶူဝ်းၶွင်တီႈလိၼ် ဢၼ်ၶဝ်သိမ်းဢဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးၶဝ်ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတေၸၢင်ႈဢဝ်ၶိုၼ်း။ 3. ၶဝ်ၵူဝ်မိူင်းတႆးၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ယွၼ်ႉၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ ၼိူဝ်လိၼ် တႂ်ႈလိၼ်ၼမ် ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈလႆႈ” ဝႃႈၼႆ ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ – ၽွင်းမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈပေႉၵိၼ်ယူႇၼႆႉ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း သမ်ႉဢမ်ႇလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းသင်ၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၽိတ်းၵူၼ်းမိူၵ်ႈ။ တၢင်းယၢမ်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ ပေႃးတုၵ်ႉၶမႃး၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်မႃးၵေႃႈ ၵႂႃႇၸူးၽူႈၶဵၼ်၊ ဝၢင်းၶိူင်ႈယိပ်း ပၼ်ၽူႈၶဵၼ်။ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈတိုၵ်း ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈတုၵ်ႉၶၸွမ်းၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်း ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၽူႈၶဵၼ် ႁဵတ်းဢမ်ႇလီတေႃႇႁဝ်းလႄႈ ၵႃႈလႆႈတိုၵ်း တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်း လူဝ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉ မီးတၢင်းႁူႉ လႄႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ 2. လူဝ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ၊ ဢၵျၢင်ႉတၢင်းယၢမ်ႈလီ။ 3. လူဝ်ႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်း တႃႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်း လူဝ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ 4. လူဝ်ႇမေႃႁႃငိုၼ်း။ 5. လူဝ်ႇမီးၶိူင်ႈယိပ်း မၢၵ်ႇမိုဝ်းၸိုၼ်းယၢမ်းၶိုတ်းၸၼ်ႉၶိုတ်းပၢၼ်” ယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်လႄႈ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈ “မၢႆတွင်း ပီႊၵွၼ်းငိုၼ်း ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ (25) ပီႊ ဢမ်ႇယွမ်းၼွမ်းတေႃႇၽူႈၶဵၼ် (1996 – 2021)” သေထႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၵိုၵ်းၵၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ် တႃႇၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ၊ ယူႇတီႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်လႄႈ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈမီးပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်သေ ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးပႃးတၢင်းၵႃႈ ၾိင်ႈငႄႈ ၾိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်း လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈ တင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်းပေႃးတေၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵူႈမိူင်းမိူင်း မီးၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵိုၼ်းၶွၼ်ႈယႂ်ႇလူင် မိူၼ်ၵူႈပီႊပီႊ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်း ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႇၶူပ်ႇ (74) ပီႊၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ တီႈၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သထူင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသထူင်ႇ (မွၼ်း: သဓီု ; မၢၼ်ႈ: သထုံမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thaton) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသထူင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသထူင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသထူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသထူင်ႇၼႆႉ ဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇတင်း ၵူတ်ႉမူၵ်ႉတမသေ ဢဝ် သၼ်လွႆသထူင်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၽြႃးမျႃႉတပဵၵ်ႉ လႄႈ ၽြႃးလွႆလဝ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လၢႆးဝဵင်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၵွင်းလွႆ လႄႈ လိၼ်ပဵင်း ဢၼ်ဢဝ် ပႃႇထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉၶဵဝ်ၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီယဵမ်ႈလီတူၺ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ တႄႇပႂၢင်ႉတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ တူၼ်ႈမႆႉယႂ်ႇလဵၵ်ႉမီးၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆႉ သၼ်လွႆလူင် ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ မီးလွၵ်းၼႃးဝႆႉလႄႈ ပေႃး ၶၢဝ်းၵတ်းလႄႈ ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇလူမ်းတၢမ်ႇၽူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ၾိင်ႈၾႃႉၽဵင်ႇပဵင်းလီယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၽူၼ်ၼမ်သေတႃႉ ၵေးၼမ်လႆလူင်းလီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈဝႆႉ ၼိူဝ်လိၼ်ႁိၼ်းၵဝုၼ်ႇလႄႈ လွင်ႈၼမ်ႉယိုင်ႈဢမ်ႇပေႃးမီးသေ ၼမ်ႉၸၢင်ႈလႆလူင်းၵႂႃႇ ငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈၼႆႉ ၽွင်းပူၼ်ႉ 95 တီႇၵရီႇၵေႃႈပူၼ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉလႆႈလူမ်းပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ လွင်ႈမႆႈၶႅၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ တင်းပၢင်ႇလၢႆႇသေ ယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 16 လၵ်းၵူၺ်း။
ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 7 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 55,047 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင် တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မွၼ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ ပဢူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းတင်းၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 75 ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1887 သေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1923 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႃႉ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးယူႇသဝ်းၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ လုမ်းၽူႈတတ်းသိၼ်၊ လုမ်းပလိၵ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးဝႆႉ 4 ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ် တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵႃႉလွင်ႈၶၢႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ - မေႃႇလမႅင်ႇ ၼႆႉ လႆႈလတ်းဝဵင်းသထူင်ႇၵႂႃႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈလူမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉ ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈဢွၼ် ဢၼ်ထၢင်ႇဢမ်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဝၶဝ်ယူႇသဝ်းမႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်းၶဝ် ၸင်ႇၽႅဝ်မႃးသေ ယူႇသဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမီးလွင်ႈတင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇတင်း မိူင်းပွတ်းၸၢၼ်းဢိၼ်ႇတိယလႄႈ သထူင်ႇၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၸင်ႇလႆႈၼမ်မႃးသေ ၸင်ႇပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉဝႃႈ သထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်ႈၶဝ် တေးတႄႇမႃးဢွၼ်တၢင်းသေ တႄႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီသၢၵ်ႈၵရဵတ်ႉ 94 ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းၼၼ်သေ သထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ၶုၼ် 59 ၵေႃႉ လႆႈၸၢမ်ႇမႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃ သထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် သီႇႁႃႉရႃႇၸႃႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်သထူင်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႈ သမ်ႉပေႃးပဵၼ်ထိုင် ဝဵင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမႃးၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉလွင်ႈၵမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လွႆဢၼ်မီးတီႈ ပိုၼ်ႉလင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၽႅဝ်ထိုင် ၼမ်ႉၶူင်း လႄႈ ၼမ်ႉတူင်ႇသမိၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီး တူင်ႇဝုၼ်း၊ ၵိၼ်ႇပုၼ်းၶျူင်ႇ၊ တဵင်ႇသဵၵ်ႉယႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆပိၼ်ႇလႅင်ႇ ဢၼ်ၽႅဝ်ထိုင် တႃႈၼမ်ႉတူးရိၼ်း လႄႈ ၸေးမတွႆႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သထူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈဝိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်သၼ်လွႆၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းလတ်းၼိူဝ်လွႆ ဢၼ်ၵူၼ်းတႆႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈသထူင်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ထုင်ႉဝူဝ်ၼမ်ႉၶူင်းလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉလႆႈပိုင်ႈဢိင် ၶဝ်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉဝူဝ်ၼမ်ႉၶူင်းလႄႈသင်၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉပဵၼ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉလႆႈၶဝ်ႈသၢၼ် တီႈ ထုင်ႉပဵင်းဝိၼ်းၸဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇၸူး ပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈတၢင်းၵႃႉၶၢႆၸူးတင်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း (ပိူင်လူင်မၼ်း မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၽင်ႇပၢႆႇလၢႆပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢိၼ်ႇတိယ) လႄႈ ၸင်ႇဝႃႈလႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈလၵ်းထၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းသထူင်ႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းသထူင်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇတႅၵ်ႉၵလႃး ဢၼ်ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈဢယႅတ်ႇတႄႇမ ဢၼ်မီးတီႈ တိၼ်လွႆၵေႇလႃႇသၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းသထူင်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီသၢၵ်ႇရဵၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ 137 ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈမိူင်းသထူင်ႇသေ မိူင်းလုမႃးလႄႈ ထိုင်ပီသၢၵ်ႇၵရဵၵ်ႈ 144 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇ တီႈႁိမ်းလွႆၵေႇလႃႇသ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵဝ်ႇသထူင်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸၢမ်ႇပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶၢႆႉမႃးၸူးတီႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇၼႆၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ သထူင်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သထူင်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ႁူမ်ႇထိုင် ထုင်ႉပဵၼ်တဵမ်ႇ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း သၼ်လွႆမူၵ်ႉတမယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ၽဵဝ်ထိုင် တိၼ်လွႆၵေႇလႃႇသ ဢၼ်မီးဝၢၼ်ႈဢယႅတ်ႉတႄႇမၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ တီႈ ဝၢၼ်ႈဢယႅတ်ႉတႄႇမ လႄႈ တီႈၼႂ်းလိၼ် ဝဵင်းသထူင်ႇၼႆႉ ၶုတ်းလႆႈ ၶိူင်ႈၶူဝ်းပိတ်းပွတ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃႈမိူင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးသေ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ႁူၼ်လင်ၵႂႃႇၵမ်းလွႆးလွႆးသေ ဝၢၼ်ႈဢယႅတ်ႉတႄႇမၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းသထူင်ႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢၼေႃႇယထႃႇမႃးတိုၵ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ တီႈသူပ်းၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵုၼ်သၢႆးဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးသေ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵေႃႈ လႆႈႁူၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတႃႇ တႃႈႁိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်လိုၼ်းသုတ်းမိူင်းသထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶုၼ်မၼုႁႃယဝ်ႉ။ တီႈၶႅပ်းလိၵ်ႈႁိၼ်မွၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၶုၼ်မၵုꩪ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ပႃးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇမႃးတိုၵ်းသေ ၶုၼ်မၼုႁႃၵေႃႈ လႆႈပႃးၵႂႃႇၸွမ်း မိူင်းပူးၵမ်ႇသေ မိူင်းသထူင်ႇၵေႃႈ လႆႈလုႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်း ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်း မိူင်းသထူင်ႇၼၼ်ႉ သထူင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ၶႅမ်ႉဝႆႉလႄႈ ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် ပေႃးဢမ်ႇၶဝ်ႈတိုၵ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶေႃႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၵဝ်ႇသထူင်ႇၼႆႉ သၼ်လွႆ ဢၼ်သုင်ၸၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 700 ထတ်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ မီးပႃႇဢုင် ဢၼ်ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၸၢင်ႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႈၵေႃႈ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ႉဝဵင်းသီႇၸၼ်ႉ သေ ဢဝ်တပ်ႉဝဵင်းႁႄႉဝႆႉ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ႉဝဵင်းသွင်ၸၼ်ႉသေ မီးတပ်ႉႁႄႉၵင်ႈၼိုင်ႈဢၼ်၊ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆပိၼ်ႇလႅင်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တပ်ႉႁႄႉၵၼ် ၽၢႆႇၸၢၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈဝႃႈ မီးတပ်ႉႁႄႉၵင်ႈသွင်ဢၼ်သေ ထိင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လႆႈလၢမ်းတူၺ်းဝႃႈ မၢၼ်ႈၶဝ် သိမ်းဢဝ်လႆႈ ထုင်ႉဝူဝ်ၼမ်ႉၶူင်းလႄႈ ထုင်ႉပဵၼ်းဝိၼ်းၸဵင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လိူင်ႇၼၼ်ႉသေ သထူင်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်မူတ်းသဵင်ႈလႄႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆပိၼ်ႇလႅင်ႇသေၵေႃႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းသထူင်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇသိမ်းဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းယဝ်ႉ။ လၢႆးတင်ႈဝဵင်းၵဝ်ႇသထူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်သီႇၸဵင်ႇဝႆႉသေတႃႉ ဢၼ်မၼ်းတူၵ်းသီႇၸဵင်ႇတႄႉတႄႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸွမ်းလူၺ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼင်ႇ သၼ်ႇလွႆ ဢၼ်မီးၽၢႆႇလင်ဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇသၼ်လွႆၼၼ်ႉသေ လႆႈၸိူၼ်းလူင်းၽၢႆႇတူၵ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်းယဝ်ႉသေ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်းပွတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ [2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 59.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (12)


text:
ပၢင်ပိုတ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 06.12.2018 ၶႃႈႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပိၵ်ႉပထၢမ်းႄလႈ လႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃးလွင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၼ်ႉသုင်ပႃးယူႇ။ လႆႈဝႃႈၽႅၼ်ၵၢၼ် ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ သုင်ႄတႉႄတႉ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ေတမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃႈႄလႈ ေတမီးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဢမ်ႇတွၼ်ႉၶၢင်း ယၢပ်ႇ၊ တုၵ်ႉၶ၊ ႁိုဝ်ႉသင်ေသပွၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈလၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈေတလႆႈမီးတၢင်းႁူႉၶိုတ်းတၢၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်း။ ပၢၼ်သုိပ်ႇပၢၼ် ၼ်ႂးၼႃႈတီႈ လုၵ်ႉၽိုၵ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶႃႈႁဝ်းယၢမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉႁၼ်မႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးႁူင်းႁဵၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ေၼႃႇတဵၼ်းၶိူဝ်းႄလႈ လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးႁဝ်းေသတီႈ လႆးဝႃႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁူႉပွင်ၸ်ႂလီ ပၢံးပၺ်ႇၺႃႇဝႆႉၼိုင်ႈေၵႃႉယူႇ။
- ၽူႈႁူႉပွင်ႇၸႂ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
ပၢင်ပိုတ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း
တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇေတမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ ၶိုတ်းတၼ်းၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉေၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ မီးတၢင်းႁူႉသင် မီးလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆသင်ၸိူင်ႉၼႆႉေၵႃႈ ၵႆႉၵႆႉလႆးႁၼ်မၼ်းၸဝ်ႈမႃး လၢတ်ႈႄၼ ၶိုၼ်းမႃးပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းမၼ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၶိုၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းဝႆႉၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇ။ တႃႇေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး မီး ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၶ်ႂႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵႆႉၵႆႉ ၶဝ်ႈမႃးႁႃ ႁူပ်းထူပ်း ပၼ်ႁႅင်းၸ်ႂ ၶူးသွၼ် ႁဝ်းႄလႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼ်ႂးႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၵူႈၶၢဝ်းယူႇ။
ၸုမ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး
- ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS - Education) ၼႆႉ ေတမီးလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၊ ပွတ်းၸၢၼ်းႄလႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ႁူမ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈတင်ႈဝႆႉမီးယူႇ (523) ႁူင်းႁဵၼ်း ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလူင်မၼ်း ေတတမ်းမီးဝႆႉတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ပဵၼ်လၵ်းလူင်မၼ်း ပဵၼ်ငဝ်ႈလူင်မၼ်း။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆး ပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်ၶုၼ်သိုၵ်ႈလူင် လၢၼ်ႇတႆး ၵဵမ်ႇၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် ၵွၼ်ဝၼ်း ( ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ပတ်ႉပိုၼ်ႉ ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵႂႃႇယူႇ။ တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၽူႈ ၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းႄလႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၵဵမ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁႃ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၵူႈတီႈတီႈယူႇ။ ၼႂ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ေတမႃးၸႅၵ်ႇႄၽဝႆႉလၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၼ် လၢႆလၢႆၶူင်းၵၢၼ်ထႅင်ႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ -
- ၶူင်းၵၢၼ်သီး (SEA_ Sustainable Education Aid )
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇေမႃတိင်ေမႃမိုဝ်း
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇယိမ်ႉၶူဝ်း
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇေၵႃႇသၢင်ႈ
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇႁႃငိုၼ်းတွင်း
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇဢၢႆႇထီႇ (IT)
- ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇေမးလူတ်ႉၶိူင်ႈ
ယူႇတီႈၼႂ်း (8) ႁူဝ်ေၶႃႈၼႆႉေသ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ယိပ်း ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၵမ်းသိုဝ်ႇယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၽႂ်မၼ်းၵႂႃႇယူႇ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း
- ႁူင်းႁဵၼ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း မီးလၢႆလင်
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇတူၺ်းၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇဝႃႈၶိူဝ်းၵဝ်ၶိူဝ်းမႂ်းသင်ေသ ငိၼ်းလီႁပ်ႉတွၼ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႈ တီႈတီႈ ၵူႈဝဵင်းဝဵင်ႈယူႇ ၊ ယၢမ်းလဵဝ် တႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းေပႃႈေတမီး ပိုၼ်ႉႁူႉ ပၢႆးႁၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉေသ ယူႇတီႈၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်းေၵႃႈ ပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႆးႁဝ်းေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈမႃးၶႃႈႄလႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်ႈၸိုင်ႈတႆး (RCSS - Education ) ႁဝ်းၶႃႈေၵႃႈ ၸၢင်ႇလႆႈ ၶိုၼ်းေမးေၵႃႇတင်ႈထႅင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းမီးၵႂႃႇထႅင်ႈ (4)လင် ယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း (4) လင်ၼႆႉ ေတပဵၼ် -
- ႁူင်းႁဵၼ်း တၢင်းလၢတ်း
- ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ
- ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင်
- ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် မီးဝႆႉ (4) ႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉၶႃႈ။
ႁူင်းႁဵၼ်း (4) လင်မႃးႁူမ်ႈၵၼ် ႁူဝ်ၵူၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းမီးယူႇ (1150)ေၵႃႉယူႇ ေတလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ၵူႈၶၢဝ်းႄလႈ မီးၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၽႂ်မၼ်း ႁင်း ၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ >>> ( ပႂ်ႉပၼ်ႁႅင်းထႅင်ႈ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၶႃႈ ) <<<
>>
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉပဝ်ႇႁႅင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလင်ၶႃးႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း 91 လင် ပိဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းလူမ်းၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 23 April 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 3:30 ၼၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉၽတ်ႉပဝ်ႇၶဝ်ႈမႃးႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလင်ၶႃးႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ပိဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းလူမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉပဝ်ႇသေလႄႈ ဝၢၼ်ႈမႄႈၸၼ်း ဢိူင်ႇမႄႈပူႇလူင် လႆႈလူႉၵွႆၵႂႃႇ 11 လင်၊ ဢိူင်ႇမိူင်းတွမ်း လူႉၵွႆၵႂႃႇ (18) လင်လႄႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ လႆႈလူႉၵွႆၵႂႃႇႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး (91) လင်ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉပဝ်ႇသေယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ တူဝ်သတ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းသေတႃႉၵေႃႈ လင်ႁိူၼ်း (91) လင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ (7) ဝၢၼ်ႈ ၊ ဢိူင်ႇ (5) ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ လႆႈလူႉၵွႆၵႂႃႇသေ လွင်ႈလူႉသုမ်းမီးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇသႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ႁိူၼ်းလူႉၵွႆၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇၸွမ်း ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယေႇတႃႇသျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ (မၢၼ်ႈ: ရေတာရှည်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yedashe Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 55.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၽွင်းယၢမ်းမိူင်းထႆး ပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅၼ်လိၼ် တႃႇၵုမ်းထိင်းလွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇၽိတ်းမၢႆမီႈၶဝ်ႈသမ်ႉ ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉသေ လၵ်ႉတေႃႉတၢင်ႇယႃႈမတင်းၼမ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆး။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 16 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 03:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈထႆး လႆႈမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်း ၵူၼ်းတေႃႉတၢင်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ၶီႇမႃးၼႂ်းလူတ်ႉ 3 ၵေႃႉ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းမၢႆ 1314 ၼႂ်းဢိူင်ႇမလိၵႃ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းတေႃႉတၢင်ႇယႃႈမဝ်းၵမ်လႆႈ 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် ၵူၼ်းတေႃႉတၢင်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် မီးၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶိုၼ်းသေ ၼႂ်းၵူၼ်းတေႃႉတၢင်ႇ ယႃႈမဝ်းၵမ်း 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးယိုဝ်း လူႉတၢႆထင်တီႈ တႃႇထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉတႄႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် တီႉၺွပ်းဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉလႄႈ ၼႂ်းလူတ်ႉၵႃႉၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ထူင်ၸၢၼ်ႈ 27 ထူင် မိူဝ်ႈပိုတ်ႇတူၺ်းတင်းၼႂ်း လႆႈႁူႉဝႃႈပဵၼ်ယႃႈမ တင်းၼမ်ဢမ်ႇယွမ်း 5 လၢၼ်ႉမဵတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Bangkok Post ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 June 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး မီးလွင်ႈတိူဝ်းဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၶတ်းၸႂ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉတိုၵ်းတေႃး ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်−ထႆး ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ သၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး လႄႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတီႉၺွပ်းလႆႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ယႃႈမႃႉလႄႈ ယႃႈၽိၼ်ႇၽိူၵ်ႇတင်းၼမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းထႆး ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢၼ်ႇသေ သိုပ်ႇသူင်ႇၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 June 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၽၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈရႃႇၸဝတ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNODC) လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈထူပ်းၽေးၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus 2019 ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း ယူႇၼႆႉ ဢၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၽႄႈလၢမ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်း ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ယႃႈဢၢႆႉသ် ဢမ်ႇၼၼ် Methamphetamine ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း လၢႆးငၢၼ်းၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈရႃႇၸဝတ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNODC) တီႉၺွပ်းလႆႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် (ယႃႈမ) ၼမ်ႉၼၵ်းမွၵ်ႈ 170 တၢၼ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တီႉၺွပ်းလႆႈၼမ်သုတ်း ပဵၼ်ၼႂ်းဢေးသျုး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ဢေးသျုးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်းၵဝ်ႈ (19%) တေတူၵ်းမႅၼ်ႈၵႃႈၶၼ်ငိုၼ်းမွၵ်ႈ 30,000-61,000 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေလတ်းၽၢၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း လႄႈ ၵုၼ်ႁွင်ႇၵွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼမ့်ၸၢဝ်းငၢဝ်း ၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇ ထူမ်ႈ ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မွၵ်ႈ 400 လင် ။
မိူဝ်ႈၼႆ့ ဝၼ်းတီႈ 20/9/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မႄႈၼမ့်ၸၢဝ်းငၢဝ်း ဢၼ်လႆလတ်း ၵၢင်ဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ့်မႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ႁွင်ႇၼၼ့် လူၼ်ႉၾင်ႇ လုပ့်ၼွင်းထူမ်ႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းမႄႈၼမ့်လႄႈ တီႈပွၵ့် 6 တင်းၼမ် ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 400 လၢႆ ထုၵ်ႇၼွင်းထူမ်ႈ ၼႆယဝ့်။
ၽူႈတူင့်ၼိုင်ၼႂ်းၸုမ်း ပရႁိတ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ့်မႄး ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝႃး ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ မိူဝ်ႈၼႆ့ ၵၢင်ၼႂ် ၼမ့်ႁူၺ်ႈၼမ့်ပႃႇ လႆၼွင်း။ ၼမ့်ၸၢဝ်းငၢဝ်းၵေႃႈၼွင်းလုပ်ႇထူမ်ႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တီႈၶူင်ႈတီႈ ယၢၼ်း မွၵ်ႈလင်ႁိူၼ်း 400 လင်ၼႆ့ ။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်တီႈပွၵ့် 6 လႄႈ ႁိူၼ်းယေး ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ၾင်ႇ ၼမ့် ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းပရႁိတ ႁူမ်ႈၵၼ် ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ ၸိူဝ်းထူပ်းၽႄးၼမ့်ထူမ်ႈ ယူႇ ၵူၺ်း ၵႃႈ လွင်ႈလူ့သုမ်း ပႆႇလႆႈႁူ့ၶေႃႈမုလ်းတႅတ်ႈတေႃး ။
“မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ့်ၸွႆႈၵၼ် ဢဝ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ့်ထူမ်ႈၼၼ့် ဢွၵ်ႇမႃးယူႇၶႃႈ။ ၼမ့်ထူမ်ႈ ပွၵ်ႈၼႆ့ တေလႆႈဝႃႈ ထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ် ၵူႈပီၶႃႈ ဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈ 4 ပီပူၼ့်မႃးၼၼ့်ၵေႃႈ ယၢမ်ႈထူမ်ႈ ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆယဝ့်ၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၵမ်းၼႆ့ၵေႃႈ ထူမ်ႈႁႅင်းထႅင်ႈၶႃႈ။ လွင်ႈၵူၼ်းလူ့တၢႆ မၢတ်ႇ ၸဵပ်းတႄ့ ဢမ်ႇမီး”- ၽူႈတူင့်ၼိုင်ၼႂ်းၸုမ်းပႁိတ ၵျွၵ့်မႄး သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မႄႈၼမ့်ၸၢဝ်းငၢဝ်းၼႆ့ ၵႆ့လုပ်ႇၼွင်းထူမ်ႈယူႇၵူႈပီ မိူဝ်ႈပီပူၼ့်မႃးၵေႃႈ လုပ်ႇထူမ်ႈယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ့်မႄး ၵူၺ်းဢမ်ႇပေႃးထူမ်ႈႁႅင်း ၵူၼ်းၵျွၵ့်မႄးလၢတ်ႈ။


text:
ဢိင်ႇၵပူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ (မၢၼ်ႈ: အင်္ဂပူမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ingapu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 68.


text:
ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈလၢၼ်ၸိူဝ်းမႃးၽၢႆႇလင် ပေႃးတေလႆႈႁူႉ ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင် ပႃးထီႉ 32 လႄႈ တႃႇပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႆသေ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ပူၵ်းပၵ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ်။
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် ႁိုဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ႁဵတ်းတီႈဝဵင်းမၢၼ်းတလေး တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈလိူၼ် June 2020 သေ လႆႈႁဵတ်းၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇမတီႇ ႁဵတ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢဝ်လူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇတေႃႉတၢင်ႇႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် တီႈဝဵင်းမၢၼ်းတလေးသေ ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 September 2020 မႃးၼွၼ်းတီႈပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 20 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09 : 00 မူင်း သမ်ႉ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၶွမ်ႇမတီႇ ႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵႄႇၵိုၵ်းပိုၼ်း၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၵႃး ၶိုၼ်းၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် တီႈပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်သေ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉသွင်ဢၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸုၵ်း တူဝ်တဵမ်တဵမ် ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၶိုင်ႈတူဝ်၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၶိုင်ႈတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်မႃးသေ ပူၵ်းပၵ်းဝႆႉတီႈ ၽၵ်းတူဝဵင်းပႃႇလႅင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸုၵ်းသမ်ႉ တေပူၵ်းပၵ်းတီႈ ဝၢင်းႁူဝ်ၵၢတ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆသေတႃႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်တေဝႆႉႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ႁဵတ်းပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈပႆႇလႆႈပူၵ်းတင်ႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸုၵ်းၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် တိုၵ်ႉဢဝ်ဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၵဵင်းၸၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် ႁိုဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸုၵ်း ဢၼ်တေပူၵ်းပၵ်းတီႈ ဝၢင်းႁူဝ်ၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တွင်းလမ်လေႃႇႁဵတ်းဝႆႉ၊ တၢင်းသုင်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈမီး 9 ထတ်းပၢႆ၊ ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇတီႈတမ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ တၢင်းသုင်မီး 8 ထတ်းပၢႆ၊ ႁဵတ်းပႃးသူၼ်မွၵ်ႇ လွမ်ႉႁွပ်ႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ လႄႈ ၼႂ်းဝၢင်းသူၼ်မွၵ်ႇ သိူဝ်ႇၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ဢိၵ်ႇတင်း လွမ်ႉႁူဝ်ႉဝႆႉ တင်းသီႇၼႃႈ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 120,000,000 (ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇသၢဝ်းလၢၼ်ႉပျႃး) ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်လူႇႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ၸဝ်ႈမႁႃႇၶၼၢၼ် ႁိုဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပဵၼ်လုင်းၸၢႆးတိပ်ႉဢွၼ်ႇ (ၶွမ်ႇပၼီႇၼွင်တုင်) 20,000,000 (သၢဝ်းလၢၼ်ႉပျႃး)၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်လူႇတၢၼ်း တႅၼ်ႈၵႅဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်ႇ ၶဵင်ႇပူးၸႃး ပီႈၸၢႆးၸၢႆး (မိုးသောက်ကြယ်) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း 10,000,000 (သိပ်းလၢၼ်ႉပျႃး)၊ ပီႈၸၢႆးသႂ် (KM) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 10,000,000 (သိပ်းလၢၼ်ႉပျႃး) ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽူႈႁွင်ႉ - ၸၢႆးၽွမ်ႉသင်မိူင်းၽူႈတႅမ်ႈ - ၸၢႆးၽွမ်ႉသင်မိူင်းၽူႈတႅမ်ႈတၢင်ႇ ၸၢႆးမူၼ်းဢွၼ်ႇ တေယၢၼ်မိူဝ်းယဝ်ႉ မၼ်းမႃးသင် သဵင်ဢွၼ်ႇမၼ်းၵေႃႈပႃးတင်းၶေႃးၶူမ် ယူ......
ၽူႈႁွင်ႉ - ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉၽူႈတႅမ်ႈ - ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းမွၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေမွၵ်ႇဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ထုင်းမိူင်းၵူၼ်းယဝ်ႉ ၵေႃႉဢူၺ်…မၢၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေမၢၵ်ႇဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ထုင်......
တႅမ်ႈ / ႁွင်ႉ - ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉV1: ၵွပ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉၼႆႉလႆႈယၢပ်ႇၸႂ် ယႃႇပေႁၵ်ႉၼႆၵေႃႈႁၢမ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ၵႆႉၵႆႉမႃးလႅမ်းသွၵ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၺႃး ဢီႈသင်မႃးႁႄႉဝူင်ႈၵၢင်သ......
တႅမ်ႈ - ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းႁွင်ႉ - ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉၼွင်ႉယိင်းၶဝ် ၼွင်ႉၸၢႆးၶဝ် ပိူၼ်ႈမီးၸူႉၵူႊၵေႃႉ …ၵူႊၵေႃႉၵူႊၵေႃႉၼွင်ႉယိင်းၶဝ် ၼွင်ႉၸၢႆးၶဝ် ပိူၼ်ႈမီးၸူႉၵ......
ၼၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ်ႈ ပွႆး(郎恩豪摆)赶摆的小姑娘သဵင်လမ် - ၸၢႆးၶမ်းလႅင်ႊၶေႃႈၵႂၢမ်း - ၸၢႆးၶမ်းလႅင်ႊ၊ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉ(ၵႂၢမ်းသိူဝ်ႇ )* ၼၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ်ႈ ပွႆး …ပိူၼ်ႈၸွႆး ..ၶႂ်......
- « 前一页
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 后一页 »


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေၼႄတၢင်းပၼ် လွင်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးလႄႈ လၢႆးတႅမ်ႈမၼ်းၼႆသေ တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄပၼ် လွင်ႈမူႇၸုမ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးလႄႈ လွင်ႈလၢႆးငၢၼ်းပိူင်ၵၢၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မၼ်းတေပဵၼ် ၵၼ်ႁဵၼ်း ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းသေ မၼ်းတေဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽိုၼ်ၼႄတၢင်း ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႇၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁူႉႁၼ်ထႅင်ႈ ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉပၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေလႆႈပိုင်ႈဢိင် ၽွင်းႁဵတ်းၵၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉယူႇၶႃႈ။
ပေႃးပဵၼ်ၵေႃႉမႄးထတ်းၵေႃႉမႂ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈ သႅၼ်း ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး လႄႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၶွပ်ႇၶႅပ်ႇတူင်ႇဝူင်းသေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈၸႂ် တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇပေႃးပွင်ႇၸႂ်လွင်ႈလႂ်လီလီၼႆသေတႃႉ ယႃႇပေမႆႈၸႂ်။ လွင်ႈမႄးထတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉဢဝ်ၺၢၼ်ႇသမတႃႇသေ မႄးထတ်းဝႆႉၼႆ ယွမ်းႁပ်ႉပၼ်ဝႆႉယူႇ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးဝႃႈႁဵတ်းဝႆႉပၼ် လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈ၊ ထတ်းသၢင်၊ မႄးထတ်းၵူၺ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ႈႁဵတ်းပႃးယဝ်ႉ... ႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ!
လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵေႃႇသၢင်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉႁူဝ်ႁုပ်ႇ လႄႈ လၢႆးတႅမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပေႉပႃႉသေၽၢႆၽၢႆႇသေၵေႃႈ ႁူဝ်ၶေႃႈၼိုင်ႈဢၼ် ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢွင်ႈတီႈတႃႈတႅမ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႃထူပ်းႁၼ်ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပၼ်ဝႆႉ သုၼ်ႇ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈမႄးထတ်းလႆႈလႄႈ ႁဝ်းၶႃးၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၽိုၼ်ဢိင် ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ လႄႈ တႃႇထတ်းသၢင်ၼႄႉၼွၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်း လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တေလႆႈ ဢဝ်လွင်ႈဢိင်တႅမ်ႈ ဝႆႉ တီႈၼႂ် ငဝ်ႈငႃႇဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈမႂ်ႇလႄႈသင်၊ ၶိုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇလႄႈသင် လၢႆးတႅမ်ႈမၼ်းၼႆႉ တေလႆႈတႅမ်ႈ ႁႂ်ႈမိူၼ် လၢႆးတႅမ်ႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈလိၵ်ႈသႅၼ်သမ်ႇ လႄႈ တေလႆႈတႅမ်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၸႅင်ႈလႅင်းပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈတမ်းဝႆႉ ပၵ်းပိူင် ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈမူႇၸုမ်းၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ လႆႈၵူတ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉ ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်း၊ သၢႆၸုင်ႁဵၼ်း လႄႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ လၵ်းၸဵင်ပိူင်တမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၽူႈမႄးထတ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ထုၵ်ႇလီၸွမ်းၽိင်ႈ ဝူတ်ႈတြႃးၵူၼ်း ယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မူႇၸုမ်းဢမ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၽိင်ႈငႄႈၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ၸဵင်ႇမုင်ႈယဵမ်ႈၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ၊ တၢင်းလိူၵ်ႈသၢင်ႈၵူႈဢၼ်ဢၼ်သေၵေႃႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈမႄးထတ်းၶဝ်ၼႆႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၵၼ် ႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွမ်းၵၼ်သေ ႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈလႆႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ၊ လွင်ႈထဵင်မေႃး၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈပေႉပႃႉတူၵ်းၸဵင်ႇလဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
ဝေႃးလေႇမႅင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဝေႃးလေႇမႅင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဝေါလေမြိုင်မြို့) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Wawlay) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျႃႉဝတီႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 9,213 ၵေႃႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 3,083 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.


text:
- Movies
- Motion Design
- News
- Sports
Thursday, July 29, 2021
မႂ်ႇသုင် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်တင်းၽွၼ်ႉ
Universal Document Converter တႃႇဢဝ်ၽၢႆႇWord, Excel, Power Point လၢႆးပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ JPEG, PNG,PDF
July 29, 2021
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇတေဢဝ်သွပ်ႉဝွႆး Universal Document Converter တႃႇဢဝ်ၽၢႆႇWord, Excel, Power Point လ...
Combo APK VPN For Pc (လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း VPN တီႈၼႂ်းၶွမ်း)
July 29, 2021
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တေဢဝ်တင်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၶွမ်း ဢၼ်ပဵၼ် Combo apk VPN တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၶွမ်းၼႆႉ မႃးၽၢၵ်ႇတွ...
Thursday, February 4, 2021
Friday, January 8, 2021
CMD တႃႇႁဵတ်း Activate Windows 10 (ၸၢမ်းၸႂ်ႉတူၺ်းတႃႉ)
January 08, 2021
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ် CMD တႃႇႁဵတ်း Activate windows 10 မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉမၼ်းတႄႉ လိတ်ႈၾၢႆႇမၼ်းသေ ၼဵၵ်းတီႈ Activate...
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
မႄႈၼမ်ႉၶွင် ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်လဵင်ႉသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇယွမ်း 60 လၢၼ်ႉၵေႃႉၼၼ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ် တီႈၶဵင်ႈၶႅင်ဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်မိူင်း ၶႄႇ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Post Today ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေပိုတ်ႇၶူင်းၵၢၼ် လၢဝ်ပွမ် ပုၼ်ႈတႃႇတေပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်း တိတ်းတၢမ်းတူၺ်းၸွမ်း တၢင်းၼမ်ဢေႇၼမ်ႉ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင် ဢၼ်ၶႄႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽၢႆၾႆးၾႃႉဝႆႉ လၢႆလၢႆၽၢႆၼၼ်ႉသေ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈဝႃႈ ၶႄႇ ဢမ်ႇယွမ်းပိုတ်ႇၼမ်ႉပၼ် ႁႂ်ႈလၢႆလၢႆမိူင်း ဢၼ်ယူႇပွတ်းတႂ်ႈၽၢႆ လႆႈၸႂ်ႉၼမ်ႉၶွင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းၸႂ်ႈတႄႉယူႇႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၶူင်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၽၢႆ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင် (Mekong Dam Monitor) ၼႆႉ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်း သုၼ်ပႂ်ႉပႃး မႄႈၼမ်ႉၶွင် (Stimson Center) ဢၼ်လႆႈႁႅင်းၵမ်ႉၸွႆႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (Eyes On Earth) ဢိၵ်ႇတင်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း မႄႈၼမ်ႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်းမူတ်းၼႆႉ တေပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း ၽၢႆလူင်မိူင်းၶႄႇ 11 ၽၢႆ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင် ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈၽၢႆ 15 ၽၢႆ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆမႄႈၼမ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်းတၢင်း လၢႆလၢႆပီႊပူၼ်ႉမႃး ၶႄႇ လႆႈထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးမႃးယူႇတႃႇသေႇ ယွၼ်ႉၽၢႆၾႆးၾႃႉလူင် မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင် လၢႆလၢႆၽၢႆၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉၶွင်ႁႅင်ႈ ထိုင်တီႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸဵမ်ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသူၼ်ၼႃး၊ မၢင်ပွၵ်ႈသမ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပွႆႇၼမ်ႉသေ ၼမ်ႉၼွင်းလူၵ်ႈသႂ်ႇ မိူင်းဢၼ်ယူႇ ႁၢင်မႄႈၼမ်ႉၶွင် မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈၼႆႉ ၶႄႇတႄႉ လႆႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵၢဝ်ႇၼႄးမႃးတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီႊ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၼမ်ႉၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်လူတ်းယွမ်း တႅမ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 100 ပီႊ၊ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼႆႉ တၢင်းလိုၵ်ႉမႄႈၼမ်ႉ တေမီးယူႇ 7.5 မီႇတိူဝ်ႇ ၼႆသေတႃႉ၊ ၸူဝ်ႈၽွင်း 1-2 ပီႊၼႆႉတႄႉ ၼမ်ႉလူတ်းယွမ်းလူင်း တၢင်းလိုၵ်ႉမီး 2.5 မီႇတိူဝ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ လႄႈ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ ယင်းမုင်ႈႁၼ်ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်လႆႈၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်ယၢဝ်း ပဵၼ်မၢႆထီႉ 12 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ မီးၸိူဝ်ႉၽၼ်းပႃ ဢမ်ႇယွမ်း1,000 ပၢႆ ဢိၵ်ႇတင်း ပႃဢၼ်တီႉၺွပ်းၶၢႆလႆႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းႁႃႈ (25%) ပဵၼ်မၢႆထီႉ 2 ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ တင်းလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉ၊ သင်ဝႃႈ ၶႄႇ ၵဵပ်းၼမ်ႉဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၽၢႆႇလဵဝ်ၼႆ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး သၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းပႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆၸွမ်း ၵွပ်ႈၼၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈမႃးပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆၾႆးၾႃႉ ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶႄႇ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ (မၢၼ်ႈ: ဘောလခဲမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bawlakhe Town) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းရူတ်ႉၵႃး လွႆၶေႃ-မေႃႇၶျီသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃ ၽၢႆယၢၼ်း ယၢၼ် 50၊ ပေႃးလုၵ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇၶျီ ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈ ၽၢႆႈႁွင်ႇ ယၢၼ်ၵႆ 43 လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉပွၼ်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇတၢင်းတူၵ်း မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈၶိုင်ႈလၵ်းၼိုင်ႈသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇတၢင်းႁွင်ႇ မီးတၢင်းၵႂႃႇ လၵ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ယိၼ်းတလႄး လႄႈ ယၢင်းလႅင် သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထ လႄႈ ၽီယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈ ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉ မႃးၼႆ့ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၽလူင် ပထမ ၽပၢၼ်ႉမိၼ်း (ၽူဝ်းပျႃး) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႉၵိုၵ်းွမ်းလူၺ်ႈ ႁွင်ႈတပေႃးသျႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈတၶႄးသျႃႇတီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃး လုၵ်ႉဢဝ်ပေႃးတၶႄး ယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃး ဝေႃးၶၶႄႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယိၼ်းလႄးဝႃႈ ႁွင်ႈတပေႃးသျႃႇ ၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁွင်ႈမႄႈၼႆသေ ႁွင်ႈတၶႄးသျႃႇၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁွင်ႈပေႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးတၶႄး ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ တေၸၢင်ႈဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းပေႃႈမႄႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၸဝ်ႈၽဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1960 ၼၼ်ႉ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ၼၸေႃးၽျႃႇတူး ဢၼ်ပဵၼ် ႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၽဢုပ်ႉပိူင်ႇ 3 ထုင်ႉၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမူၼ်ႉမႄးၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ် 6 ၸႄႈဝဵင်းသေ ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ်သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ဢၼ်သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇသေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[2]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း လႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ မႆႉသၵ်း၊ ငႃး၊ ၵုၺ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ်ႁဵတ်းတႄႉ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ် လႄႈၵၢၼ်ႁႆႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးတႄႉ လႆႈၸႂ်ႉတၢင်းလူတ်ႉၵႃး လွႆၶေႃ-မေႃႇၶျီ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ လႄႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တုတိယ ၽပၢၼ်ႉမိၼ်း ၵေႃႇတႄႇမႃးသေ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၽလူင်ၸဝ်ႈၶုၼ်ငႄႇ ၵေႃႇတၢင်ႇထီႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁေႃ လႄႈ ၶဵင်ႇၽီ ဢၼ်ပဵၼ်ႁင်း ၸဝ်ႈၽလူင်ဝေႃးလၶႄႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၵိုၼ်းတီႈ ထုင်ႉ လႄႈ ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပွႆး ၵွင်းမူး ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်သီႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵႂၢမ်းယိၼ်းတလႄးႁွင်ႉဝႃႈ ပွႆးမႃႇလု ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ပွႆးတမ်းၶွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်ႁႃႈ လႄႈသင်၊ ပွႆးသေႃႉတွင်း ႁွင်ႉ ပွႆးႁေႃႇၶဝ်ႈၼဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸၼ်းႁဵတ်း ၼႂ်း လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈႁ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 50.
- ↑ 2.0 2.1 (ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2017) ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉး. ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ. Retrieved on 2018 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 7.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (8)


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 579 ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်း ဢိူင်ႇမိူင်းလႅင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းသၢတ်ႇသေ ပေႃႉထုပ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ် ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 06 July 2019 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်း ၸိုဝ်ႈ ၸႃႇပေႃႉ ဢႃႇယု 32 ပီႊ တေၵႂႃႇႁႃ ဝၢၵ်ႇ ၼွၼ်းပႃးတီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႆ လႄႈ လႆႈၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း တၢင်းႁိူၼ်း တႃႇႁႅၼ်းၶူဝ်းလဵင်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇႁူပ်ႉၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 579 ႁႅင်းသိုၵ်း 20 ပၢႆ ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်း လႄႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်ပေႃႉထုပ်ႉ ၸွမ်းတူဝ် မၼ်းၸၢႆး ယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၸႃႇပေႃႉ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ် 2 ပေႇ ယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတင်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉႁၼ် လႄႈ ႁွင်ႉၸႅတ်ႈထၢမ် ပေႃႉထုပ်ႉၸွမ်းတူဝ် မၼ်းၸၢႆး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ ၸႃႇပေႃႉ သိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ် တေသူင်ႇပၼ် သိုၵ်းတႆး ၼႆၶႃႈ ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇတူဝ်မၼ်းၸၢႆး ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတင်းႁိူၼ်း မိူဝ်ႈယၢမ်း 17:00 မူင်း ၊ ၸႃႇပေႃႉ ၼႆႉ မီးဢႃႇယု 32 ပီႊ ၸၢဝ်းလႃးႁူႇ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၸႃႇႁေႇ + ပႃႈၼႃးႁေႇ ယူႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်း ဢိူင်ႇမိူင်းလႅင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၼႆ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 579 ငဝ်ႈတပ်ႉ ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၢၼ်ႇသိုၵ်း (ၸၵၶ) မၢႆ-14 ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ (တသၶ) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ (မၢၼ်ႈ: ထားဝယ်ခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Dawei District) ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ သၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈၵုၼ်တၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆ့ မီး 5308 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆပိလွၵ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သၼ်လွႆတၼိၼ်းတႃႇယႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ ၶၼ်ႈၶႅၼ်ႈဝႆႉပၼ်တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈရႃႇၽပူႇရီႇ လႄႈ ၵိတ်ႉၸၼပူႇရီႇ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပၢင်ႇလၢႆႇဢၼ်တမၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျႅၵ်ႉၶမီႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆ့ ပဵၼ် လွႆမျိၼ်ႉမူဝ်ႇလႅတ်ႉၶတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ဢွင်ႈဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆၼၼ်ႉ တၢင်းသုင်မီး 6800 ထတ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေလွႆၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လွႆၼႂႃးလပူဝ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈသၼ်လွႆ ဢၼ်လတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်းသုင်မီး 6000 ထတ်းပၢႆယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ တႃႇၵႂႃႇမႃး တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ တီႈပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉထဝႄႇ၊ တီႈပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းထဝႄႇ တီႈဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ယၢၼ်သိပ်းလၵ်း ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၵုၼ်သၢမ်ၵုၼ် ႁဵင်ၸႄႇ၊ မွင်းမၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၵုၼ်တွမ်လွင်းလူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးၽႃႁိၼ်ၼႃလႄႈ ဢမ်ႇမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁၢင်းၼူၵ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ်တႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
သၼ်လွႆၵမ်ႉၼမ် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ်ယဝ်ႉ။ ႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ႁိၼ် (မၢၼ်ႈ: နှမ်းဖတ်ကျောက်) ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈႁၼ်တီး ထုင်ႉဝူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ႁိၼ် (မၢၼ်ႈ: သင်ပုန်းကျောက်) ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလိၼ်ၼဵဝ်သေ ပဵၼ်ႁိၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈသၼ်လွႆ ဢၼ်ၸမ်တင်း ၽင်ႇၼမ်ႉထဝႄႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁိၼ်လိၼ်ၼဵဝ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးလဵၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ ဢွၵ်ႇ ဝူးၽရမ်ႇယဝ်ႉ။
ဝူးၽရမ်ႇ လႄႈ ႁဵၵ်ႇ မဵဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်တင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇၵေႃႈလိူင်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇၼႆႉ မီး 5000 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇ မႆႉသၵ်း လႄႈ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ဢွၵ်ႇ တူၼ်ႈယၢင်လႄႈ ၵၢၼ်ယၢင်ၵေႃႈ ယႂ်ႇဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၼႆႉ မၢၵ်ႇလၢင်ႈလိၼ်၊ မၢၵ်ႇတူတ်းမူ၊ မၢၵ်ႇၵဵင် လႄႈ မၢၵ်ႇတိုင်ႇယၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢွၵ်ႇပဵၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸမ်ၵၼ်တင်း ပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၵၢၼ်ပႃလိပ်း၊ ပႃႁႅင်ႈ၊ ပႃႈၼဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။ ပႃၼဝ်ႈ ပႃႁႅင်ႈထဝႄႇၼႆ့ ၵေႃႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ၼင်ႇ ပႃႈႁႅင်ႈ ပႃၼဝ်ႈပဵၵ်ႉသေ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးတီႈ ပွတ်းမႆႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ လူမ်းမႆႈဢမ်ႇပေႃးႁႅင်း။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်မီး ယူႇ 200 ၼိဝ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ ၽူၼ်တိူဝ်းၼမ်သေ ပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမွင်းမၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းထဝႄႇၼႆ့ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်း တႃႇၶၢဝ်းမႆႈယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႆ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသျိၼ်ႇမူၵ်ႉထီး ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းထဝႄႇ ယၢၼ်လၢႆႇလၵ်းၼၼ်ႉ၊ ၽြႃးသျိၼ်ႇမေႃႇ တီႈငႃးၵုၼ်ထဝႄႇ လႄႈ ၽြႃးသျိတ်ႇထၢတ်ႈဝႄး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းထဝႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းထဝႄႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီး ဝဵင်းၵဝ်ႇထဝႄႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆ့ မီးဝႆႉ 247,027 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းတၢင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းထဝႄႇမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် ၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၼၼ်တႄႉ မိူဝ်ႈႁူဝ်တီးပိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇၶဝ် မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ထုင်ႉထဝႄႇမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၶျွင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းလိၼ်၊ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉၵူၺ်း။ သၢႆတၢင်းလိၼ်တႄႉ ပဵၼ်တၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းတႄႉဢမ်ႇၽႅဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝဵင်းထဝႄႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ မႆႉသၵ်း၊ ၶူဝ်းႁေႈလိူင်း၊ ယၢင်၊ ၽႃႈတူင်ႇထဝႄႇ၊ ပႃႁႅင်ႈ၊ ပႃႈၼဝ်၊ မၢၵ်ႈမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ်သူင်ၸွမ်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈလွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃႉသူင်ႇ တီႈ ထဝႄႇ လႄႈ ပဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁိူဝ်းၵတ်ႉတူႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ တႃႈႁိူဝ်းဝဵင်းထဝႄႇသေ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈတင်း တႃႈၼမ်ႉ သိင်ႇၵႃႇပူႇ၊ ပီႇၼၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵုၼ်မလေးးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းတႃးၵုင်ႈသေ မီးသၢႆတၢင်း ၼမ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်ယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(5)


text:
ယွၼ်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢႃႇရၢပ်ႇ ယူႇဝႆႉႁွပ်ႈႁွပ်ႈ မိူင်းဢိတ်ႇသရေးသေ ဢိတ်ႇသရေး လႆႈႁပ်ႉတိုၵ်းဝႆႉလၢႆၽၢႆႇ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ် လႄႈ တေသိုပ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇႁႃးမၢတ်ႉသ်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈယမ်လိူဝ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဢိတ်ႇသရေး တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇႁႃးမၢတ်ႉသ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ပႃႇလႅတ်ႉသ်တၢႆး မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်း ထပ်းၵၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းဢိတ်ႇသရေး Hidai Zilberman သပ်းၸႅင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေသိုပ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်း တေႃႇပေႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉလႆႈ Mohammed Deif ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ႁႃးမၢတ်ႉသ် ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈဢိတ်ႇသရေးသေ ၶတ်းၸႂ်လမ်းတိုၵ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ Mohammed Deif လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယူႇသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ Mohammed Deif ပၢႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈ လႄႈ ဝၢႆးသေႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းႁႃးမၢတ်ႉသ် လႆႈထုၵ်ႇဢိတ်ႇသရေး ၸွမ်းလိုပ်ႈတိုၵ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉထႅင်ႈၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႇသရေး လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ Mohammed Deif လႅပ်ႈတေပၢႆႈဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇတၢင်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်းၼႆႉ ဢိတ်ႇသရေး ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢွင်ႈတီႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း တီႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ႁႃးမၢတ်ႉသ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ၊ ၽၢႆႇႁႃးမၢတ်ႉသ်သမ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပွႆႇသႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႇသရေး ဢမ်ႇယွမ်း 3,700 လုၵ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ် ဢိတ်ႇသရေးမီးၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈမၢၵ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Iron Dome ၼၼ်ႉသေ ႁႄႉၵင်ႈလႆႈမၢၵ်ႇၽၢႆႇၽူႈၶဵၼ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ်ၵဝ်ႈသိပ်း (90%) ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ မီးမၢၵ်ႇလူင် လုၵ်ႉတီႈတၢင်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းလေႇပႃႇၼွၼ်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတူၵ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းဢိတ်ႇသရေး ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းသင် လွင်ႈၼႆႉ ဢိတ်ႇသရေး လႆႈၶိုၼ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်တုမ်ႉတွပ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢႃႇရၢပ်ႇ ဢၼ်ယူႇဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းလေႇပႃႇၼွၼ်ႇၼၼ်ႉ လွၵ်ႇငိူတ်ႈဝႃႈ သင်ဢိတ်ႇသရေး တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပိုတ်းယိုဝ်း ပႃႇလႅတ်ႉသ်တၢႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵႃႇၸႃႉ (Gaza) ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆၸိုင် ၸုမ်းၶဝ်ႈ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းမႂ်ႇၸူး ဢိတ်ႇသရေးထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျူး လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢႃႇရၢပ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်းၼႆႉ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) လၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢိတ်ႇသရေးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈလူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းမွၵ်ႈ 450 လင် ႁူင်းယႃလူင် လႄႈ ႁူင်းယႃလဵၵ်ႉ (Clinic) လူႉၵွႆ 18 ဢွင်ႈတီႈ၊ ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈ 12 ၸၼ်ႉ လုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း AP, Al Jazeera လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇဢိတ်ႇသရေးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇလူမ်ႉၵူၼ်ႇပင်းတင်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈဢွၵ်ႇသပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇၵိုတ်းယိုတ်းပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႆသေတႃႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶတ်းၶႂၢင်ဝႆႉယူႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းပႆႇၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် လွင်ႈၵိုတ်းပၢင်တိုၵ်းလႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇတႄႉ ပိုတ်ႇမၢႆမီႈမႂ်ႇသေ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း မိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉထ် (Egypt) လႄႈ မိူင်းၵျေႃႇတႅၼ်ႇ (Jordan) ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇႁႃလၢႆးတၢင်း ၵိုတ်းယိုတ်းလႆႈပၢင်တိုၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၼႆလႄႈ လွင်ႈၼႆႉ ၶႄႇ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း ၾရင်ႇသဵတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း (The Norwegian Refugee Council – NRC) လၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းဢိတ်ႇသရေး လႄႈ ပႃႇလႅတ်ႉသ်တၢႆး ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၽၢႆႇပႃႇလႅတ်ႉသ်တၢႆး မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 220 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလူႉတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 60 ပၢႆ ၽၢႆႇဢိတ်ႇသရေး မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 12 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 2 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ SASAC ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 17 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ South China Morning Post ဢၢင်ႈဢိင်လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ လၢႆလၢႆၶွမ်ႇပၼီႇသေ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၵူတ်ႇထတ်း လႄႈ ၵုမ်းၵမ်ၽၼ်ႇတႃႇၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ (State-owned Assets Supervision and Administration Commission of the State Council-SASAC) ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶႄႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၶူင်းၵၢၼ်တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈၵိုတ်းယင်းၶူင်းၵၢၼ်ဝႆႉ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းလႆႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈဢွၼ်ဢဝ်ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၶႄႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ်လူင် ၵူႈတီႈတီႈ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဝႄႈလွတ်ႈလႆႈ ငဝ်းလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶႄႇ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်ပဝ်ႉမၢႆ တီႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈသင်ႇတီႈ SASAC ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶႄႇ တႄႇထုၵ်ႇၾႆးၽဝ်ယဝ်ႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေလႆႈၵိုတ်းယင်ႉ ၶူင်းၵၢၼ်သေ တေမီးၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇတင်းၼမ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈၸီႉသင်ႇၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးသေႁူင်းၵၢၼ်ၶႄႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ 32 ဢွင်ႈတီႈ လႆႈထုၵ်ႇၾႆးၽဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလူႉသုမ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ပေႃးၼပ်ႉပဵၼ်တူဝ်ငိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 240 လၢၼ်ႉယွၼ်ႇ ငိုၼ်းၶႄႇ ဢိၵ်ႇတင်း မီးၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၶႄႇ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇၾႆးၽဝ်ႁူင်းၵၢၼ် 2 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ Fast Retailing Co., Ltd ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵျုႇပၢၼ်ႇ ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၵုၼ်ၵႃႉၶၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ Uniqlo ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 March 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ လႆႈထုၵ်ႇၾႆးမႆႈ 2 ဢွင်ႈတီႈမိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၼ်းဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး တေႃႇပေႃးထိုင် ၼႂ်းၵၢင်လိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2021) ၼႆႉ မီးၵူၼ်းမိူင်း ထုၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 180 ပၢႆယဝ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း 2,000 ပၢႆ ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ႁၢႆဝႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈ တၢႆႁိုဝ်လိပ်းၼၼ်ႉ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈလွႆတွၼ်း ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ် ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် သေ မၢပ်ႇၼႄးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15 : 00 မူင်း ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 294 လႄႈ ၶမယ 575 ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈလွႆတွၼ်း ဢိူင်ႇႁၢမ်းငၢႆး ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ် ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် 3 ၵေႃႉသေ မၢပ်ႇၼႄးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ် 3 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈလွႆတွၼ်း ပေႃႉထုပ်ႉၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ လုင်းၵႃႇတီႉၵ ဢႃႇယု 58 ပီႊ၊ ၸၢႆးၼူၺ်ႇ ဢႃႇယု 30 ပီႊ လႄႈ ၸၢႆးၼေႇမိင်ႇတ ဢႃႇယု 30 ပီႊ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ၵႂႃႇႁႃဝူဝ်းၵႂၢႆးသေ ႁူပ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်းတိၼ်လွႆတွၼ်းလႄႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉယဝ်ႉ မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈတႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ လုင်းၵႃႇတီႉၵ၊ ၸၢႆးၼူၺ်ႇ လႄႈ ၸၢႆးၼေႇမိင်ႇတ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉႁႅမ် ၸွမ်းတူဝ် ဢိၵ်ႇ ၸွမ်းၵွၵ်းႁူဝ် ပေႃးမၢၼ်ႉပေႃးလွၵ်ႈၵႂႃႇသဵင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA) တွၼ်ႈ 1 ၵၼ် 3 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း ႁုၵ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈမႂ်ႈ၊ ဢထမ်ႇမ တီႉၺွပ်း ၵုမ်းၶင် မိပ်ႇငႅၼ်း ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈ ဢထမ်ႇမ ယွၼ်းဢဝ်၊ သိမ်းဢဝ်၊ ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉပၢႆပေႃႉထုပ်ႉႁႅမ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 294 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ တႃႈသၢင်း−မိူင်းပၼ်ႇလႄႈ တပ်ႉၶမယ 575 ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး မိူင်းပၼ်ႇသေ ၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 July 2020 (ပ−လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 294 ႁႅင်းသိုၵ်း 30 ၵေႃႉ လူင်းလွႆတွၼ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ်သေ ၵႂႃႇဢထမ်ႇမ တဵၵ်းတဵင် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းမီးထူဝ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵႂႃႇတၢင်ႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတင်းၵိၼ် တီႈဝၢၼ်ႈႁမ်းငၢႆး ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆး သေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇသူင်ႇပၼ် တီႈၼိူဝ်လွႆတွၼ်းထႅင်ႈ မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုတ်ႇၾႆးၶဵဝ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸေးယဝ်ႉ 2 တူတ်ႉသ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇသႂ်ႇ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပိုတ်ႇပၢင်ႇ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 14 Mya 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်းႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႄႉၼမ်းပၼ် လွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း (Mask) လူၺ်ႈလူတ်းယွၼ်ႇမၢႆမီႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၸေးယဝ်ႉ 2 တူတ်ႉသ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇသႂ်ႇ ၽႃႈတူမ်းသူပ်းၵေႃႈလႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ပိုတ်ႇပၢင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
CDC လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း၊ ပၢင်ၵႅဝ်ႈ၊ ပၢင်ပွႆးယႂ်ႇလူင်ႁိုဝ် လဵၵ်ႉၼွႆႉၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပိုတ်ႇပၢင်ႇ လႄႈ ၼႂ်းႁူမ်ႈဢၼ်မီးလူမ်းထွင်း ၵႂႃႇမႃးလႆႈလီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵူႈၵေႃႉ တိုၵ်ႉတေလႆႈသႂ်ႇ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၵႂႃႇ ဢွင်ႈတီႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ ၶွၵ်ႈၶင်၊ ဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းပႆႇဝႆႉဝၢင်းၸႂ်လႆႈၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ တိုၵ်ႉတေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းမၢႆမီႈ ပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း ဝႆႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႄတူဝ် တီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်သႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းယဝ်ႉသေ တူင်ႉတၵ်ႉတီႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလီ လႄႈ လွင်ႈယႂ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ တီႈႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း ဢိၵ်ႇတင်း မိူဝ်ႈႁူပ်ႉထူပ်း တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ၼႃႈယုမ်ႉပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
CDC လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လွင်ႈသမ်းယႃႈႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈႁႅင်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်ၸေးယဝ်ႉ 2 တူတ်ႉလ် 2 ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးမွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ်သိပ်းႁႃႈ (35%) ယဝ်ႉသေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈလွင်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ႁႅင်းဢီးပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပႆႇလႆႈသမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 39,825 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမီး 33,626,097 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 762 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 598,540 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 26,667,199 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်တိုၵ်ႉလီမႆႈၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိုၵ်ႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇ 343,288 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမီး 24,046,120 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 3,999 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 262,350 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 20,079,599 ၵေႃႉ၊ ပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 15,436,827 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 430,596 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 13,979,329 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 14 May 2021 ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 220 မိူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 161,850,155 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 3,359,116 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 139,685,728 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 14 May 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:20 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵျႃႇပၢၼ်ႇ – ဢေႃးသတြေးလီးယႃး ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵိုတ်းယိုတ်းလႆႈ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းၶႄႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ၸွတ်ႇၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ဢေးသျႃး-ပႄႈသိၾိၵ်ႇ (Asia-Pacific) ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ NCA ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူဝ်ႇသျီႇႁိတႃႇ သူႇၵႃ (Yoshihide Suga) လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး သၵွတ်ႉတ် မေႃးရီးရ်သၼ် (Scott Morrison) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ တႃႇတေႁႃလၢႆးတၢင်း ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈၵိုတ်းယိုတ်းလႆႈ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ဢၢၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၶွင်ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉ ပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ဢေးသျႃး-ပႄႈသိၾိၵ်ႇ (Asia-Pacific) မိူင်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းလူင် ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇႁႂ်ႈလႆႈမႃး ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် ႁႂ်ႈတင်းသွင်မိူင်း ပေႃးၸၢင်ႈသူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း မိူင်းၽႂ်မၼ်း ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်လႆႈ လႄႈ ၶဝ်ႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၸွမ်းၵၼ်လႆႈ ဢိၵ်ႇတင်း ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈတမ်းဝၢင်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ တင်းသွင်မိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃးၼႆႉ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ပဵၼ်ၸၼ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း လၢႆလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸိုင်ႈမိူင်း၊ လွင်ႈၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1960 မိူဝ်ႈ 60 ပီႊ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵျုႇပၢၼ်ႇ ပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း တီႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႄႈ ၶေႃႈတူၵ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး ပဵၼ်မိူင်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50 ပီႊ ဢၼ်မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းတႃႇတပ်းဝၢင်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၸွမ်းၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 07 October 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းလူင်းၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မႆႉ ၽွမ်းၽေးဢူဝ်း (Mike Pompeo) ဢိၵ်ႇတင်း ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တီႈဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၵိုတ်းယင်ႉလႆႈ လွင်ႈဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ပေႃးတေဢမ်ႇသဝ်ႈဝဝ်းမွင် လႄႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မိၵ်ႈမၢႆ ၾၢင်ႁၢင်ႈမိူင်းတႆး ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း တေၵေႃႇသၢင်ႈပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်း ဢၼ်မီးၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ (3) ၽႃႇသႃႇၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢိၵ်ႇ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း တေၵေႃႇသၢင်ႈပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်း ဢၼ်မီးၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႁတ်း ဢိူင်ႇမိူင်းၵူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင် မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢၼ်တေၵေႃႇသၢင်ႈၼႆႉ တၢင်းသုင် မီး 10 ထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈသမ်ႉ မီး 20 ထတ်း တေၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ လိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း ဢိၵ်ႇ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ (3) ၽႃႇသႃႇလႄႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်ၵွင် မွင်း သႅင်ႇ ၼူၵ်ႉတူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်မိၵ်ႈမၢႆၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၾၢင်ႁၢင်ႈမိူင်းတႆးသေ တေႁဵတ်းပႃးသူၼ်မွၵ်ႇ လွမ်ႉႁွပ်ႈပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်း လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃး တေၸၢင်ႈထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁဵတ်းပႃးဢွင်ႈတီႈ ဝႆႉလူတ်ႉၵႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တွၼ်ႈတႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈ ပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လူႇငိုၼ်းထႆး 100,000 ဝၢတ်ႇ (ၼိုင်ႈသႅၼ်ဝၢတ်ႇ)၊ ပေႃးမႄႈၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်လူႇငိုၼ်းထႆး 40,000 ဝၢတ်ႇ (သီႇမိုၼ်ႇဝၢတ်ႇ) ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီးဝႆႉငိုၼ်းထႆး 140,000 ဝၢတ်ႇ (ၼိုင်ႈသႅၼ်သီႇမိုၼ်ႇဝၢတ်ႇ) သေ သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၶႂ်ႈၶဝ်ႈပႃးလူႇတၢၼ်းၼႆ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ မၢႆၽူင်းမၢၼ်ႈ 09 5241814 ဢမ်ႇၼၼ် 09 250262151 ၼႆႉ လႆႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢိၵ်ႇ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ပၢင်းဢဝ်သင်ႇၶၸဝ်ႈ ပၼ်မင်ႇၵလႃႇ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်တေၵေႃႇသၢင်ႈ ပၢႆႉၶဝ်ႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း


text:
ၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ဖားကန့်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Phakant) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ်မေႃႇသႅင်ၶဵဝ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းပဵၼ်မႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈဢၼ်တႄႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1832 ၼၼ်ႉ ပူႇလွႆႁိူင်း လႄႈ ၸုမ်းမၼ်း ၶဝ် (၆) ၵေႃႉၼႆႉ တင်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ် သူပ်းႁွင်ႈမျွၵ်ႉၽျူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းသူပ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉလွႆၽႃႁိၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်းသေ တင်ႈဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း လွႆၽႃႁိၼ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႉတူၵ်းသေ လႆႈလိုဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽႃၵၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလွႆၵူၼ်ႇၵၢၼ်ႉတူၵ်းယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းတႄႇ ၽႃၵၢၼ်ႉထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင် မိူဝ်ႈပီ 1836 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်လီႁူႉထႅင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်မေႃႇသႅင်ၶဵဝ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် လိၼ်မေႃႇသႅင်ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ တႄႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၁၃ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉပဵၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢင်ႇႁွင်ႈဢုရု ၽၢႆႇၶႂႃယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် သႅင်ၶဵဝ်ၼႆ့ မီးဝႆႉ သႅင်ၶဵဝ်ၵျေႇတႅၵ်ႉ လႄႈ သႅင်ၶဵဝ်ၼႅတ်ႉၽရၢႆႉ ၼႆ မီးဝႆႉသွင်မဵဝ်းသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မဵဝ်းၵျေႇတႅၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လဵဝ် တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ သႅင်ၶဵဝ်ၵျေႇတႅၵ်ႉဢွၵ်ႇသေ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးလွၵ်းၵၢတ်ႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သႅင်ၶဵဝ်မႃးပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဢိူင်ႇသိုင်ႇမူ၊ တီးဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈယေႇၵျီႇ ႁူပ်ႉၵၼ် တီႈမၢႆဢိင်ဢၢင်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၉၂-ၸီႇ ၂ပီ ၈၅၅၆၂၂ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပုတ်းသႅင်ၶဵဝ်လူင် ဢၼ်ၼႃႈယၢဝ်းမီး ၇၀ ထတ်း ၼႃႈၵႂၢင်ႈ မီး ၁၆ ထတ်း ၼႃႈသုင် မီး ၂၀ ထတ်း ၼၼ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမၼ်းသေ လႆႈၵေႃႇႁဵတ်း ႁွင်ႈၼႄသႅင်ၶဵဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မီးၼမ်ႉၼၵ်း ၁၁၀ တၢၼ်ႇ၊ ၆၆,၀၀၀ ၸွႆႉသေ ပဵၼ်သႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၶႅမ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တီႈသႅင်ၶဵဝ်ဢွၵ်ႇ တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မေႃႇၼႆသေ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႃႈတီႈ ၵူႈဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈ ၵူႈဝဵင်းဝဵင်း မႃးၶုၵ်းမႃးႁႃ သႅင်ၶဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မေႃႇသႅင်ၶဵဝ်ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် တီႈၶႄႉၵၼ်ႁႃသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈၸႂ်ႉရူတ်ႉလူင်သေ ၵေႃႇၶုတ်းၸူင်ႁႃ ၶိုၼ်းၶိုၼ်းဝၼ်းဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၁, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 24, 2015


text:
တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်း
ၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း (႑႔) ဢၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈတိူင်း ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ လႄႈ ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမူၵ်ႉတမ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈမႄးထတ်း
ထုင်ႉသၢပ်ႇလႅၼ်ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၼႂ်းထုင်ႉၼိူဝ်ၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း တီႈဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီး ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸမ်ႉမီး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း််ၸၼ်ႉ မီးပၢင်ႇလၢႆၵပ်ႉပလီႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး ၁ဝ၁၇၁ လွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ပေႃးဢဝ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႃႈ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း ၄၅ ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဢေႇရိယႃႇၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတိူင်းဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉသေတႃႉ ပေႃးတူၺ်း သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၁၄ ၼၼ်ႉၼႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး ၇,၃၆၀,၇၀၃ ၵေႃႉ[1]လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈလွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼႆႉ မီးၵူၼ်း ၅၈၆ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၆၇% ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလူဝ် ၃၃% ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဝဵင်း ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉပွတ်းၸၢၼ်း တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ မီးထုင်ႉဢွင်ႈတီႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတီႇလဝႃႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဢွင်ႈတီႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းမိူင်း သၢမ်တီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုတေႃႇ ၉၆ တီႇၵရီႇ ၄၆ မဵတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇပႃး ၵုၼ်ၵူဝ်ႇၵူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးၼၼ်ႉသေႄလႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းသဵင်ႈ မီးၵႂႃႇ လွၵ်းလၵ်း ၃,၉၂၇.၁၅ ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉမႄးထတ်း
ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၸမ်ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ယွၼ်ႉၽူၼ်ၼမ်လႄႈ မီးၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ယမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ်မႆႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉ မီး 95 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉမႆႈၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆႉ မီး 100 တီႇၵရီႇတေႃႇ 104 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉတႄႉ တၢင်ႉမႆႈ မီး 77 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉသေ တၢင်ႉမႆႈၵၢင်ၶမ်ႈ ပီႈ 69 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႉတႄႉ မီး 103 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းၾူၼ်တႄႉ ၵႆႉပဵၼ် လိူၼ်မေႇတေႃႇ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇလႄႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ လႄႈ ဢေႃးၵၢသ်ႉၼႆႉ ၽူၼ်မႃးၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇမႄးထတ်း
ပိူင်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူတ်းၵႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵူႈဝၼ်းၵူႈဝၼ်း မီးသၢႆလူတ်ႉၵႃး ပၢၵ်ႇပၢႆလႅၼ်ႈပၼ်သေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ တႄႇဢဝ်တီႈႁိမ်းႁွမ်းသူးလေႇၼၼ်ႉသေ လႅၼ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ သူးလေႇ၊ မျေႇၼီႇၵူင်း၊ လႄးတၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈပိူင်လူင်မၼ်းသေ လူတ်ႉၵႃးၵမ်ႉပႃႈၼမ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇ တႃႈၵုင်ႈတႄႉ လူတ်ႉသၢႆၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃး ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်တေႃႇသူင်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ လူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ တႄႉဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈလူတ်ႈလဵၼ်းလူင် တႃႈၵုင်ႈသေ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ် ပၼ်ႁွပ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးသုတ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်း ဢၼ်မႃးသုတ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်မႃးသုတ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇၸူး လေႃႇၵႃး၊ လူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇၽၢႆႇ တူဝ်းၵျွင်ႇၵလေး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလူတ်ႉလဵၼ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ ၂၀၁၇ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၁၆ မႃးသေ ယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈ မ.ထ.တ (မၢၼ်ႈ: မ.ထ.သ) ပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းတႄႉ ပိူင်လူတ်ႉသၢႆတႃႈၵုင်ႈ YBS မႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈမႄးထတ်း
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးမႄးထတ်း
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ (႑႔) ၸႄႈဝဵင်းမႄးထတ်း
- ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇသဵၵ်ႉၵၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ပွတ်းႁွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
- ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတ
- ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ (႑႓) ၸႄႈဝဵင်းမႄးထတ်း
- ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႃႉတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း
- ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ (႘) ၸႄႈဝဵင်းမႄးထတ်း
- ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး
- ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်ႈတပိၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး
ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ (႑႐) ၸႄႈဝဵင်းမႄးထတ်း
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်မႄးထတ်း
- ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ (ၶဝ်ႈပႃးဢၼ်လီဢၢမ်းဢေႃးဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းလူၵ်ႈ) (မၢၼ်ႈ: ရွှေတိဂုံစေတီ)
- သူၼ်သတ်း (တႃႈၵုင်ႈ) (မၢၼ်ႈ: ရန်ကုန်မြို့ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်)
- ၽြႃးၵၢင်ၼမ်ႉ ၵျႅၵ်ႉမေႃႇဝုၼ်း (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်မှော်ဝန်းရေလယ်ဘုရား)
- သူၼ်သၽႃႇဝလေႃႇၵႃး (မၢၼ်ႈ: လှော်ကားသဘာဝဥယျာဉ်)
- ၵၢတ်ႇပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း (မၢၼ်ႈ: ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး)
- ႁွင်ႈၼႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (မၢၼ်ႈ: အမျိုးသားပြတိုက်)[2]
ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇပိုၼ့်တီႈမႄးထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ 1.0 1.1 (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၀.
- ↑ D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.


text:
မႂ်ႇသုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ တေႃႈလဵဝ်ပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းလုၵ်ႈ
တင်းသဵင်ႈ ၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁဵတ်းပဵၼ်ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ပဵၼ်တီႈလီသိူဝ်းမူၼ်ႈဝႆႉယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်း
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသၢင်းၵျၢၼ်း ပီ 2019 ၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်တၢင်းႁူႉဢၢႆႇထီႇတႆး
မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ပဵၼ် ၶိူင်ႈတတ်းတေႃႇ KineMaster ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇၽူၼ်း Android (ပႃးဝႆႉၽွၼ်ႉတႆး Style) ၼႆယဝ်ႉ၊ တွၼ်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉလႆႈၽွၼ်ႉၸတၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၽွၼ်ႉတႆးတႅၼ်းတၢင်ဝႆႉတီႈ
ၽွၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ႁဵတ်းလႆႈၸေး သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၽူၼ်းႁဝ်းၶဝ်
သေ သမ်ႉၶႂ်ႈတတ်းတေႃႇငဝ်းတူင်ႉၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉၼၼ်ႉယူႇ၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သင်ဝႃႈသူၼ်ၸႂ်ၼႆ
ၸၼ်ဢဝ်တီႈလိင်ႉတႂ်ႈၼႆႉလႆႈယူႇ


text:
ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးၶဝ်ၼႆသေ ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ယႃႈယႃ လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6-8 September 2021 ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လၢႆလၢႆလွင်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈၵျွင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 10,000,000 (သိပ်းလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 September 2021 ၵေႃႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး လႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႈတီႈ ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်မီးတီႈၵျွင်းၼႃးၼိူဝ်၊ ၵျွင်းၼွင်တဝ်း လႄႈ ၵျွင်းၵုင်းၸူင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 5,000,000 ပျႃး (ႁႃႈလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႆႉ တေပႃးမိူၼ်ၼင်ႇ 1. ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၼုမ်ႇ၊ 2. ၸုမ်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် (PMC)၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO)၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (TNC) ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၸဝ်ႈတႃႇၼတီႈၸမ်တီႈၵႆထႅင်ႈ တင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ယွၼ်ႉၽေးပၢင်တိုၵ်းသေ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈပွႆႇၽႃႈၵၢၼ်ငၢၼ်း လႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ လႆႈထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ လွင်ႈယူႇသဝ်း၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ယႃႈယႃ၊ ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်း၊ ငိုၼ်းတွင်း ဢဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပေႃးၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်းၸွမ်းလႆႈတီႈ ၸဝ်ႈသၢႆဝၼ်း (သင်ႇၶႃႇၼုမ်ႇ) မၢႆၾူၼ်းထႆး +66 946 170 834 ၊ ၸၢႆးၸွမ်ၶိူဝ်း (PMC) မၢႆၾူၼ်းမၢၼ်ႈ +95 257 257 015 ၊ ၼၢင်းယိင်းၼွင်ႉ (TYO) မၢႆၾူၼ်းမၢၼ်ႈ +95 978 898 4810 လႄႈ ၼၢင်းမႂ်ႇ (TNC) မၢႆၾူၼ်းထႆး +66 853 776 769 ၼႆႉလႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။


text:
လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉႁၢႆႉႁႅင်း လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ် ၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၸမ် 4 သႅၼ်။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 4 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း The Serum Institute of India (SII) ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ဢွၵ်ႇမႃးယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တိုၵ်ႉတေပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ တေႃႇပေႃးထိုင် ၵၢင်ပီႊၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတိူဝ်းၶိုၼ်ႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းၸမ်ထိုင် 4 သႅၼ် ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇယူႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
Adar Poonawalla ႁူဝ်ၼႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ SII လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်း The Times ဝႃႈ “တီႈလႆႈၶၢႆႉမႃးယူႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်းၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇလွၵ်ႇငိူတ်ႈဝႃႈ တေမီးၵူၼ်းႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉၼိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵၢဝ်ႇၼႄးသေႉသွမ်းၵဝ်ၶႃႈ လႄႈ SII ဝႃႈ ၵဵပ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ တီႈတႄႉမၼ်း ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လၢႆလွင်ႈလၢႆၽၢႆႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇတေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇယႃႈယႃ ႁႂ်ႈပဵင်းပေႃး တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၶွပ်ႇပၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်း တႃႇတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ” ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်းတီးယႃး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 382,691 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 20,665,148 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 3,786 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 226,188 ၵေႃႉ၊ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 16,951,731 ၵေႃႉ။
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 33,274,659 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 592,409 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 25,966,389 ၵေႃႉ၊ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 14,860,812 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 411,854 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 13,442,996 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 220 မိူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 155,004,452 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 3,241,685 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 132,495,708 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:30 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မျိတ်ႉတႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myittha), (မၢၼ်ႈ: မြစ်သားမြို့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်ႉလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈသုတ်း ပျွင်းပျႃႇမျွင်းမတေႃႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆၵိၼ်းတႃးၽႄဢွၵ်ႇမႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆပၢႆၼိူဝ်သုတ်း ၶွင် မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇ တီႈဢၼ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ - တႃးလိူဝ်ႇ ႁူပ်ႉၺႃးၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ - ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉလတ်း ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃးၵႂႃႇလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႅၵ်ႇဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇ ပွတ်းတူၵ်း ပဵၼ်သွင်ပွတ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃးၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းမီး 3933 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 18,278 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး ဢၼ်မီးပွတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၾူၼ်ဢႄႇဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉမီးႁွင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉမႃးတီႈ မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယူႇ။ ပွတ်းၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ပွတ်းၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမၼ်းမီး သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆတူၵ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ လုၵ်ႉတီႈ မႄႈၼမ်ႉၸမူင်၊ ႁွင်ႈၶုတ်းၸမႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈၼမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃးၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်းဝႃႈ မီးမွၵ်ႈ 1 လၵ်း 2 ၽႃႇလူင်ႇ၊ ပေႃးဢဝ်ၼႃးဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်းဝႃႈ မီး 6 ၽႃႇလူင်ႇၼႆႉသေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢၼ် ၽၢႆဢွၵ်ႇပွတ်းၸၢၼ်းသေ လဵပ်ႈလႆလူင်းၵႂႃႇ ၽၢႆတူၵ်းပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈ မီးဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်း ၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးလူင်သူၺ်ႇမုၼေႃး ဢၼ်ဝႃႈ သီႇရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ တင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူႈပီႈၵူႈပီ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ ႘ ၶမ်ႈ တေႃႇ လိူၼ်လွင်ႈ ႒ ၶမ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၽြႃးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် မျိတ်ႉတႃးသေ ၵႂႃႇ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ တင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 53 လၵ်းယဝ်ႉ။ [2]
ပိုၼ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈပၵ်းသဝ်းဝဵင်းမျိတ်ႉတႃးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပၢၼ် ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇၼၼ်ႉ ပေႃးမီးၵူၼ်းယူႇမႃးယဝ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ လႄႇတုၼ်း ႑႑ ၸႄႈတွၼ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ ၶုၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝဵင်းၼႆႉဝႃႈ မျိတ်ႉတႃႇ (မၢၼ်ႈ: မြစ်သာ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢိင်ၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇ ဢၼ်လႆႈလူင်းယူႇၼၼ်ႉသေ တႄႇတင်ႈမႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် "ဝဵင်းၽင်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။။[1]
ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇ လႄႈ မႄႈၼမ်ႉၸေႃႇၵျီႇ သေ ႁဵတ်းၽၢႆမႃးလႄႈ တီႈမႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်မီးၸီႉၼႄတီႈ ဢၼ်တေႁဵတ်း ၽၢႆမၵျီးမႄး ၼၼ်ႉလႄႈ (မြစ်ကိုသားပြသည်) ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မျိတ်ႉတႃး မႃး ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 (အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇) မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ. မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့. Retrieved on ၂၁ မတ် ၂၀၁၈.[permanent dead link]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- Coordinates on Wikidata
- !Main category
- ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
- ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ


text:
ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း
ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိုမ်လိၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီး လႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈတႃႇ 11,707,000 လွၵ်းလၵ်း ( 30,308,252 လွၵ်းလၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ)။ ၼမ်ႉၵႄးၼၢႆးလ်ဢၼ်မီးတီႈ ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႄး ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် သႁႃးရႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတီႈဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် လိုမ်လိၼ်ၵူၼ်းလမ်ၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1800 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ၸင်ႇတႄႇၾၢႆႇႁၼ်မႃး။ မိူင်းဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၵႆႉယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး မိူင်းႁၢႆးတီႈၶိူဝ်းယူးရူပ်လၢႆလၢႆမိူင်းၶဝ် တေႃႇပေႃးထိုင် 1950 ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်လၢႆတေႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လၢႆလၢႆမဵဝ်း၊ ဢိၵ်ႇ မဵဝ်းသႅၼ်းလိၼ်လၢႆမဵဝ်းတေႉတေ့။ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်ၶဝ်သမ်ႉ ႁႅင်ႈသေပဵၼ်မုၼ်ႈသၢႆးယဝ်ႉ။ မႃလိၼ်လႄႈ ပၢင်တၢႆးဢွၼ်ႇၶဝ် ယူႇတီႈၼၼ်ႈ။ တီႈဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းပွတ်းဝူင်ႈၵၢင်ႊသမ်ႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇ သတ်ႉၼႃလူင်သေ မႆႈၵေႃႈမႆႈ ၾူၼ်ၵေႃႈၼမ်။ လိင်း၊ ၶျႅမ်းပႅၼ်းသီးၶဝ်တင်း မီးၵူၼ်းလူင် ၵူဝ်းရိလ်းလႂ်းသမ်ၶဝ်ယူႇတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်း ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး (ဢမ်ႇသူႇလႆႈႁၼ်ၶဝ်)တင်းၼမ်လၢႆၶဝ် သမ်ႉယူႇတီႈလႅၼ် ၵႂၢင်ႇပႃႇလိူင်းလူင်လၢင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လိၼ်ပၢင်ႇပႃႇယိူဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ တူဝ်ၼႂ်းၶဝ်မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢင်ၸႆး၊ မႃႉလၢႆး၊ ယီးလၢႆးၶေႃႈယၢဝ်း၊ သၢင်ႇသီ၊ ၸၢင်ႉတင်းၸူင်လူင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ လႅၼ်ႊႁိူၼ်းတီႈယူႇတႃႇတူဝ်ၼူၵ်ႉမႃႉ၊ လႅၼ်းၼမ်ႉ၊ ငူးႁဝ်ႇၵၢၵ်ႇ တင်းလိူမ်ၼႃႈလႅမ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထွင်ႈထဵဝ်ႈ တႃႇထၢႆႇႁၢင်ႊ ပႃႇထိူၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးထိုင် ဢႅၾ်ႉရီးၶိူသ်းပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႇလႆႈတူၺ်းႁၼ် ၾိင်ႈပိူင် တူဝ်ႁၼ် ၾိင်ႈပိူင်တူဝ်ၸႂ်ပႃႇလိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
လႅၼ်ႊမုင်ႈသႃႇ ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ လီဢၢမ်းဝႆႉ။ ၸိၵ်းလွႆလူင် လွႆၵိလ်းမီးမၢၼ်းၸႃးရူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈတၢၼ်းသၢၼ်းၼီးယႂ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးထၢင်ႇၸႅင်ႈလူင်လၢင်ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်းတီႈဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းသုင် 19,340 ထတ်း(5895 မီႇတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။


text:
သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးဝိၸႃႇတမင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ၼရၼႃႇထ (မႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇမၸေႃးတိၵထၸ) ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းမႁႃႇဝၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဢႃႇယု (69) ပီႊတဵမ် တီႈၵျွင်းမႁႃႇဝုၼ်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ၼရၼႃႇထ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၽွတ်ႈႁဵတ်းတင်ႈပၼ် မူႇၸုမ်း လၢႆလၢႆၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ (1) ၸုမ်းမႁႃႇဝၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်း၊ (2) ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵ်ႉၵ၊ (3) ၸုမ်းဝူင်းမႅတ်ႉတႃႇ၊ (4) ၸုမ်းသၢႆငဝ်းသႃႇသၼႃႇသေ ၼႂ်း (4) ၸုမ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပွင်ၵၢၼ်ၸုမ်းၽႂ်မၼ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸုမ်းမႁႃႇဝၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶူးဝႃႇသိတ်ႉထ၊ ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵ်ႉၵ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတႃႇသီႇရိ၊ ၸုမ်းဝူင်းမႅတ်ႉတႃႇ ပဵၼ်ၸၢႆးၽူဝ်းၺုၼ်ႉ၊ ၸုမ်းသၢႆငဝ်းသႃႇသၼႃႇ ပဵၼ်ၸၢႆးသႅင်သႂ် ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း (4) ၸုမ်းတႄႉၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ် ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈဢွမ်ႇလွမ်ႈ ၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်၊ ႁႂ်ႈမေႃၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁႃၵၼ် လႄႈ တႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၸုမ်းမႁႃႇဝၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇထိုင် တင်း (4) ၸုမ်းသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႄႈ ယူႇတီႈၽူႈၼမ်းၼႂ်းၸုမ်းၽႂ်မၼ်း တၢင်ႇလၢတ်ႈၶႆႈၼႄ လွင်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽႂ်မၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶိုင်သၢင်ႈ တႃႇၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးဝိၸႃႇတမင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ႈၶူးလူင်ၼရၼႃႇထ ဢႃႇယု (69) ပီႊတဵမ် ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 31 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လူႇတၢၼ်း ႁူမ်ၸူမ်းဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ပွႆးဝိၸႃႇတ မင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ၼရၼႃႇထ ဢႃႇယု (69) ပီႊတဵမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းလႄႈ ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ၼရၼႃႇထၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းယႂ်ႇလူင်ၶိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်ၵူႈပီႊပီႊ၊ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈၵႅပ်ႈမၼ်းၵူၺ်းသေ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်း ႁူမ်ၸူမ်းပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးၼၼ်ႉ မီးသင်ႇၶၸဝ်ႈႁူဝ်ၵျွင်း လၢႆလၢႆၵျွင်း လႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဝဵင်းမူႇၸေႊ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း ႁူမ်ၸူမ်းဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Sunday, August 21, 2016
ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ႄလႈ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ မိူင်းထႆး ဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး၊ သႃထုပရႃႇတိတ်ႇ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
ဝၼ်းထီႉ 21th August, 2016 ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၸိူဝ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ၸွမ်လႆၢ"တီႈ ၼႂ်းၵုင်းထဵပ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းထူၼ်ႈ (12)၊ မီးတၵႃႇသတ်ႉထႃးတႆး လၢႆတီႈလၢႆတၢင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉသွမ်း ပၢၼ်းႄလႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢိၵ်ႇတင်းႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ႄလႈ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပွၵ်ႈၵမ်း (12) ပီၼႆႉ၊ ၸင်ႇမီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ႄလႈ တၵႃႇၼႂ်းၵုင်းထဵပ်ႈ ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်ေသ သိုပ်ႇႁဵတ်း သၢင်ႈမႃးၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ၊ ၸိူဝ်းမီးႁႅင်းငိုၼ်းေၵႃႈလူႇတၢၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်း ၸိူဝ်းမီးႁႅင်းတူဝ်ၸႂ် ေၵႃႈဢဝ်တူဝ်ၸႂ်မႃးၸွႆႈႁဵတ်းၸွႆႈသၢင်ႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်းမႃးလူႇတၢၼ်း ၸႃႇၵတၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းပၢင်ပွႆးေၵႃႈ ပႃးယဝ်ႉ၊ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ လႆႈဢဝ်ၸဝ်ႈတႃႇၼတင်းၼမ်ေသ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း လူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈသၢမ်မူင်းပၢႆၼၼ်ႉသေ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တင်းသဵင်ႈ တေမီးယူႇ 370 ပၢႆဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်းပွႆး ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵႃႈႁဵၼ်းပီၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉ မူိင်းတႆးမႃး (31) ၸဝ်ႈ၊ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉ B.A ေသသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း M.A (7) ၸဝ်ႈ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉ M.A ေသသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ Ph.D. (3) ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် တင်းမူတ်း (41) ၸဝ်ႈ။
ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ႄလႈ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈၶူးလူင်ႁဝ်းၶဝ် လၢႆၸဝ်ႈလၢႆတူၼ်ဢွၼ်ၵၼ်တင်ႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2005 ေတႃႇထိုင်ပီ 2016 ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းထူၼ်ႈ (12)၊ ပၢင်ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပီၼႆႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းတင်းဝၼ်းေသ တွၼ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶူးၶဝ်ၸိူဝ်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉPh.D. လႆၢၸဝ်ႈလၢႆတူၼ် ႁူပ်ႉထူပ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ႄလႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ တွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉမီးပၢင်လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း (41) ၸဝ်ႈ။
ဝၢႆးပၢင်လူႇတၢၼ်းယဝ်ႉလီငၢမ်း သင်ႇၶၸဝ်ႈလႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃးၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈ ႁွတ်ႈပၢင်ပွႆး လႆႈထႆႇႁၢင်ႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းၵၼ်ၵႂႃႇသေ ပၢင်ပွႆးႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ၸုပ်ႈထူၼ်ႈ (12) လႄႈ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ၸွမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းပီၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႈ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ယင်းမီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ လူင်းၽွၼ်ႉတႆး ၼႂ်းၽူၼ်း ၼႂ်းၶွမ်းပၼ် ၽူႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆး ႁဵတ်းပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတႃႇၼသေ ပိုၼ်ၽႄလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆေပႇတႆးႁဝ်းပႃးၽွင်ႈဝႃႈၼႆ။
ၵေႃပွင်ၵၢၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး
21.08.2016
Posted by တႆးၼုမ်ႇ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ
ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မႁႃႇသရေႇၸီႇတူႇ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ႁင်း တပ်ႉမတေႃႇယူႇ။ မၼ်းလႆႈႁပ်ႉဢဝ် တႃၶုၼ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2011 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDSC) ဢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း မၼ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႈၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ႁင်း ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။[2] မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼိူဝ် လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းမၢးသေ မၼ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်သိမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ [3]
ပိုၼ်းတူဝ်တီႈၵႅပ်ႈ
ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ (ကြည်း 14232) ၼႆႉ ၵိူတ်ႇတီႈ ဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ မိူဝ်ႈပီ 1955 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႉ ဢူးတွင်းလႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ တီႈထႃႇၼဢွင်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉသိပ်းတီႈ ဢ.ထ.ၵ(1)လႃႉတႃႇ (Central) ယဝ်ႉ။ [4] ပီ 1973-74 ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ပၢႆးပၵ်းပိူင် တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ သေ ထိုင် ပီ 1074 ၼၼ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉၶိုၼ်ႈ ပၢင်သွၼ်ၼေႃႇၶုၼ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈ (19) တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပၢၼ်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ယၢမ်ႈလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃးတီႈ တပ်ႉပႆလိၼ် မၢႆ (86) တီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵွၼ်းတပ်ႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼမၶ (တပ်ႉၵွင်ပႆဝႆး မၢႆ (369))၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်းထၢၼ်ႈၼိုင်ႈ တီႈ တပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းပႆႇဝႆး မၢႆ (33) လႄႈ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းပႆႇဝႆ မၢႆ (44)၊ ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၽူႈၵွၼ်းငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းတူၵ်း လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၼႃႈလိၼ်သၢမ်ၸဵင်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပႃးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ (2)ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2010 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႈၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေ တႄႇဢဝ် (30-3-2011) ၼၼ်ႉသေ လႆႈဢဝ်တင်း တႃၶုၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းသေၵေႃႈ လႆႈတႄႇႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈထတ်းသၢင်ႈ
ၶွင်ႇၸီႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တင်ႈၸႂ်ဝႆႉ ယိူင်းမၢႆၸူး ၵူၼ်းမိူင်း တီႈ မိူင်းတႆး လႄႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ လႆႈၵၼ်ႉလူလၢႆ ၼၢင်းယိင်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ၊ လႆႈဝႆႉယိူင်းမၢႆၸူး ၵူၼ်းမိူင်ႈသေ ပိုတ်းယိုဝ်း လႄႈ လႆႈဢဝ်ၽႆးၸုတ်ႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[5] ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈၽိတ်းၾိင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းယဝ်ႉ။[6]
ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူဝ်းႁၢပ်ႇမႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
- ↑ http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf
- ↑ https://www.irrawaddy.com/news/burma/min-aung-hlaing-appointed-vice-senior-general.html
- ↑ "အရေးပေါ်ကာလ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးပါက ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပ၍ အနိုင်ရပါတီအား နိုင်ငံတော်တာဝန်ကို လွှဲအပ်ပေးနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်ထုတ်ပြန်" (in my)၊ 1 February 2021။
- ↑ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သစ်နှင့် အမေရိကန် မြန်မာ တပ်မတော်နှစ်ရပ် ဆက်ဆံရေး - အပိုင်း (1)
- ↑ Section, United Nations News Service (2016-06-20). UN News - Myanmar must address ‘serious’ human rights violations against minorities – UN rights chief (in en).
- ↑ Burma’s Military Milestone | Human Rights Watch


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 24 May 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၵေႃႉ/ၸိုဝ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႂႃႇပွႆႇ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈ ၼမ်ႉတယႅတ်ႉ(သရက်ချောင်း) ဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း မိူင်းၶၢင်သေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႈ လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵႃးဢွၼ်ႇၵႃးလဵၵ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢမ်ႈၶူဝ်သေဢိတ်း တႃႇၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸူးထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ၊ ပေႃးပဵၼ်လူတ်ႉၶိူင်ႈတႄႉ ယင်းမီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမၼ်းယူႇ၊ မိူဝ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း မီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၵႂႃႇႁႃပႃသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတင်းႁိူၼ်းလႄႈ မိူဝ်ႈမၼ်းႁွတ်ႈထိုင်တီႈၶူဝ် (သရက်ချောင်း) ၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁူႉဝႃႈၶူဝ်ၵွႆယဝ်ႉသေ လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၵ်းၶူဝ်ၵႂႃႇ လႄႈ မၼ်းၸၢႆးလႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်တီႈႁူင်းယႃ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႆႉသေ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပွၵ်ႉ ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၶူဝ် (သရက်ချောင်း) ၼၼ်ႉၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၽူင်ႉတိူဝ်ႉၸပ်းယူႇဝႃႈၼႆ၊ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2003 သေမီးဝႆႉတၢင်းၼွၵ်ႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ လႄႈ ပဵၼ်ပႃးသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉဝဵင်းၸေႊၼႃး ၵႂႃႇဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ − The Voice of Shan-Ni
Photo – The Northen Voice/ CJ


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ(27.10.2012 )ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတေႃးၸေႇယ(ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ် ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ) လႄႈ ၸဝ်ႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းမူႇၸုမ်းလၢႆၸဝ်ႈ
လႆႈသိုဝ်ႉၶိူင်ႈ Projector လူႇတၢၼ်းမိူဝ်း တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း တီႈငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ။
တႃႇတေပဵၼ်မႃးၵၢၼ်လူႇတၢၼ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸၼ်ႉၸွမ် လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၵေႃႉဢိတ်းၵေႃႉဢီႈသေ ဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တီႈၼႂ်းလုမ်း၊ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႅပ်ႈတေၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တေမီးၽွၼ်းလီတႄႉတႄႉၼႆ တီႈၶႃႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ပဵၼ်မႃးပၢင်လူႇတၢၼ်းၼႆႉတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
ပၢင်လူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈလူႇတၢၼ်းတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ သႃႇထုပရတိတ်ႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးသေ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢေႃးၸိၼ်ႇၼ၊ ဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်လူင် လႆႈတၢင်တူဝ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ၶၸိုင်ႈတႆးသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၵႂႃႇၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၶႅၼ်းတေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သႃႇထုဢၼုမေႃးထၼႃႇႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉၶိင်းၵူၼ်းသေၵမ်းလူၺ်ႈ။


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (11) ၵေႃႉ ဢၼ်လၵ်ႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆး တီႈဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၵ်ႇ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ (2) ၵေႃႉ မီးလူမ်းၼၢဝ်သုင်ႁႅင်းၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 31 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းထႆး The Nation ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လၵ်ႉၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉမိူၺ်းသေ ဢၢင်ႈလၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၽွင်းယၢမ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်တၢင်းၽၢႆႇထႆး ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ဢၼ်ပႂ်ႉဝႆႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တီႉၺွပ်းလႆႈၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
သီႇရီႇၽွၼ်း သွၼ်ဝႆး (Siriphon Sonwai) ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၸႄႈဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁပ်ႉၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇသေ ၵႂႃႇပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၵမ်းၼၼ်ႉ တီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (3) ၵေႃႉ ဢၼ်ၶီႇႁိူဝ်းသေ ၶၢမ်ႈမႃးၽၢႆႇထႆး၊ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ထႅင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၽူႈယိင်း 6 ၵေႃႉ၊ ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ (8) ၵေႃႉ ဢၼ်လၵ်ႉၶၢမ်ႈမႃး ၽၢႆႇထႆးသေ မူၵ်းပႅပ်ႉဝႆႉတီႈ ႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈႁိမ်းၶူဝ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇ−မျႃႉဝတီႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်း 8 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ (2) ၵေႃႉ မီးလူမ်းၼၢဝ်ၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလႄႈ လႆႈသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတီႈ ႁူင်းယႃ မႄႈသွတ်ႇဝႃႈၼႆ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းထႆး လၢတ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းလႄႈ ဢၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း တီႈမိူင်းထႆးၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 31 August 2020 ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Thai PBS North ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (6) ၵေႃႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉလၵ်ႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်သေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းထႆး တီႈဝဵင်းမႄႈသၢႆ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး မိူၼ်ၵၼ်။
ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ တႃႇ (4) ၵေႃႉ ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၽူႈဢၼ်ႁပ်ႉသူင်ႇပၼ်ၶဝ် တေႁႃၵၢၼ်ပၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ လႆႈၸၢႆႇငိုၼ်းပၼ်ၵႃႈၵႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇလၵ်ႉၶၢမ်ႈၵႂႃႇတင်းမိူင်းထႆး၊ တႃႇ (2) ၵေႃႉ ဢၼ်လၵ်ႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းၵေႃႈယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ လႆႈၸၢႆႇငိုၼ်းၵႃႈၵႃး ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် ငိုၼ်းထႆး (3,000) ဝၢတ်ႇ (128,445 ပျႃး) တႃႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵႂႃႇမိူင်းထႆးဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ− တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းမိူင်းသေ တိူဝ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းထႆး တႄႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် March တေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ August 2020 ၼႆႉ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး တီႈလဵဝ်ၵူၺ်း တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းလၵ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်း (153) ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းလၢဝ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး၊ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈတီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းလၵ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်းယဝ်ႉပေႃးၼႆၸိုင် ပၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၵဵပ်းတူဝ် ယူႇတီႈမိူင်းထႆးသေ ၶိုၼ်းသူင်ႇပၼ်မိူင်းၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆႉ ၶၢဝ်ႇဢၼ် လိုဝ်းလင်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ် ၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆး လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵႂႃႇလေႇၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉသေ ၼမ်ႉလူင်ၼွင်းမႃးလႄႈ ဢမ်ႇၸင်ႇဢွၵ်ႇထၢမ်ႇမႃး လႆႈၶၢမ်ႈ ၺႃးၶမ်ဝႆႉၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉမီးၵႂႃႇ 6 ဝၼ်းယူႇ။ ၸွင်ႇတိုၵ်ႉ ဢသၢၵ်ႈႁႃးဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်တေႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၶမ်ဝႆႉၼႂ်း ထမ်ႈၼၼ်ႉမီး 12ၵေႃႉ ပႃးၵူၼ်းလူင် 1 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 13 ၵေႃႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉ ဢသၢၵ်ႈဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇပႆႇတၢႆၼႆဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 5 ၊ 6 ဝၼ်းၼႆႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸုမ်းတပ်ႉၼမ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶမ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆး ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း တႃႇတေၸွႆႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးမႃးႁၼ်လွင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ၵေႃႈၶွႆလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၼ်ႈ ဢၼ်မေႃႁၵ်ႉပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတေႉတေႉၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။
မိူင်းပိူၼ်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၼ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းပိူၼ်ႈ ႁၵ်ႉပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈတေႉတေႉ။ ဢၼ်ၶမ်ဝႆႉၼႂ်း ထမ်ႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၵူၼ်းလူင်ပႃးၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵူၺ်း ႁဵတ်းသင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ၊ ၶတ်းၸႂ်တႃႇတေၸွႆႈဢသၢၵ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁႂ်ႈလႆႈလႃႇ ?? ၵွပ်ႈၵူၼ်းလူင်မိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ႁူႉပွင်ၵႃႊၶၢၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်တႃႇတေႁဵတ်းၼေႃတႅၼ်းၶိူဝ်းၶဝ်မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ သမ်ႉၸႂ်ႉၵိၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ ဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းပၢႆးမၢၵ်ႇတူဝ်ၵဝ် ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵတ်းၶိူင်မိုဝ်းတူဝ်ၵဝ် ၊ ဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁဵတ်းၵိၼ် ၊ ဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵႃႉၶၢႆ တေႃႇ မိူင်းပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလီၶေႃႈၶူမ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽဝ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းတႆးလူင်ႁဝ်းတေႉတေႉ။
တႃႇတေၸွႆႈ ဢသၢၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၶမ်ဝႆႉၼႂ်းထမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႉပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် သုင်သုတ်းၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆး ၸွႆႈငိုၼ်းမႃးပၼ်တႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ႈ ၊ လႄႈတႃႇတေၸႂ်ႉၶိူင်ႈၶူဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ဢၼ်လူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၸွႆႈငိုၼ်းထႆးမႃး ပၼ် 500000 ဝၢတ်ႇယူႇ ( ႁႃသႅၼ်ဝၢတ်ႇ ) တူၵ်းငိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 300 သႅၼ် ယူႇ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း မီးလွင်ႈၽေးၼမ်ႉ တီႈၼမ်ႉလၢၼ်ႈၼႆႉ လူႉၵွႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇႁၼ်ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈငဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၸွႆႈထႅမ်ႈပၼ်ငိုၼ်းတွင်းတွၼ်ႈတႃႇ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ဢီႇသင်သေဢိတ်း ၊ လိုၼ်းသုတ်း ၵူၼ်းလူင်တေမႃးတီႈဝဵင်းၼမ်ႉလၢၼ်ႈၼႆလႄႈ သမ်ႉမႃးပၼ်တၢင်း တုၵ်ႉၶ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉပၼ် တီႈယူႇတီႈၵိၼ်လႄႈတီႈတေမႃး ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ထႅင်ႈသေၵွၼ်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၶႃႈႁၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႉလၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼိူဝ် လႅင်း ၵူၼ်းလူင်တေမႃးတူၺ်းလွင်ၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼမ်ႉလၢၼ်ႈသေတေမႃးပၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းမိူင်း ၶႃႈႁၼ်ၵူၼ်း ၼမ်ႉလၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႅမ်ႈဝႃႈၼႆဝႆႉ ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈၶိုၼ်းတႅမ်ႈပၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵႂႃႇဝႃႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဝဵင်းၼမ်ႉလၢၼ်ႁဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈတုၵ်ႉၶတေႉ ၽိူဝ်သႄၺႃးၽေးၼမ်ႉ ထူမ်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉတေမႃးၺႃး ၽေးလူမ်း ထႅင်ႈတေႉ ဝဵင်းၼမ်ႉလၢၼ်ႈ လူင်တေလူႉလိူဝ်သေၼႆႉ တေႉၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈလႆႈတႅမ်ႈပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼႆ။
ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ပၵ်းတႃတူၺ်းတီႈ ၶၢဝ်ႇမိူင်းထႆးလွင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ၊ ႁၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၼ်ႈ ၊ ၵူၼ်းသိုၵ်း လႄႈၵူၼ်းလူင်ပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈတႃႇတေလႆႈယူႇလီ သၢင်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇတႆးလႄႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွႆတၢင်းၶွႆပိူၼ်ႈတေႉတေႉ။ ၶႃႈၶိုၼ်းမႃးထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းထႆးႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး တုၵ်ႉၶ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႇဢမ်ႇမိူၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်းဝႃႈၶဝ်ၶႆႈမိူဝ်းသေဢိတ်း ၊ ၵႆႉၵေႃႈၵႆႉႁၼ်ၼႃႈ လွင်ႈပိူၼ်ႈပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၶႃႈတိုၵ်ႉယၢင်းႁၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၶဝ်ယူႇ တိၵ်းတိၵ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈလီသူၼ်ၸႂ်တေႉတေႉ။
သႅင်သိုၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
သၽႃးတႂ်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈထွၼ်တူဝ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ တၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 14 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AP ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သၽႃးတႂ်ႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူင်းၸိုဝ်ႈသဵင် ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇတေထွၼ်တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ လူၺ်ႈမီး တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးတႂ်ႈ ပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ် 232 သဵင် တေႃႇ 197 သဵင် ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း လွင်ႈတႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ် တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၶဝ် မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈထွၼ်တူဝ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 07 January 2021 ပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းဝၼ်းဢၼ် သၽႃးၶွင်ႇၵရႅတ်ႉသ် (Congress) လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၽူႈဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ မီးလွင်ႈဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း Social Media ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသူၼ်းတုမ်ပူၵ်းတိုၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶတ်းၶႂၢင် ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် ထိုင်ၼႂ်းႁွင်ႈ သၽႃး လႄႈ ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆၵႂႃႇ 5 ၵေႃႉ တီႈႁိူၼ်းႁေႃသၽႃး မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (Capitol) ဝဵင်းလူင်ဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးတႂ်ႈၶဝ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူင်းၸိုဝ်ႈသဵင် ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇတေၸၢင်ႈထွၼ်တူဝ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဝၢႆးသေ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးတႂ်ႈၶဝ် ပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း လွင်ႈတႃႇတေထွၼ်တူဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်း လႄႈ သဵင်ၵၢင်ၸႂ် တႅၼ်းၽွင်းၶဝ်တင်းမူတ်းၼႆႉ တေၶိုၼ်းထုၵ်ႇသူင်ႇၶဝ်ႈ ၼႂ်းသၽႃးၸၼ်ႉသုင်သေ သင်ဝႃႈ သၽႃးၸၼ်ႉသုင် ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၽိတ်း ပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တႄႉယူႇပေႃးၼႆၸိုင် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ တေလႆႈထုၵ်ႇတႅပ်းတတ်းတြႃး ၺႃးၶေႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈယုင်ႈၵဵဝ်ႇၸွမ်း ၵၢၼ်မိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢၼႃႇၵၢတ်ႈမိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း