text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 April 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁႃႈမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA-S EAO) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် PPST (15/2021) လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်း Online Video Conference ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) (15/2021) ၼႆႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈၼႆႉသေ တေၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 27 April 2021 ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း၊ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း PPST ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ပဵၼ်ပႃးႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 April 2021 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ National Unity Government-NUG ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႆႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းယၢင်ႈပႆ ယၢင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇတိုၵ်းမူၺ်ႉလွၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ႁႂ်ႈမူတ်းႁၢႆ ဢိၵ်ႇတင်း တႃႇၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႇတရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (NUG) ၼႆႉ ယူႇတီႈ PPST ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလူင်ၵျႃႇၵႃႇတႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးသေ ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၶေႃႈ တႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် (5) ၶေႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ PPST ႁၼ်လီၸွမ်းယူႇ၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တမ်းဝၢင်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃးသေ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ၵႂႃႇဝႆးဝႆး ဝႃႈၼႆ။
တႃႇၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ (5) ၶေႃႈ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉတင်းမူတ်းသေ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်း၊ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁႃလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁႂ်ႈၽူႈတႅၼ်းတၢင်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ပၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်၊ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ် ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်းၼင်ႇသုၼ်ႇလႆႈ လူလွမ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်၊ ႁႂ်ႈလႆႈသူင်ႇၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ EAO တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဝႆႉတင်းသဵင်ႈ ပေႃးတေၶိုၼ်းလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ဝႃႈၼႆ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ တီႉၺွပ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇၵူဝ်ႇဢမ်ႇႁေသင်သေ သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယူႇ ၵူႈလၢႆးတၢင်းၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းမီးၸမ်ထိုင် 3 လိူၼ်ယဝ်ႉသေ ယူႇတီႈ PPST ယွင်ႈယေႃးဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်တေႉတေႉလႄႈ တေသိုပ်ႇၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉသေ ဢဝ်ၵွင်ႈၵူႈသႅၼ်း ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇ 700 ပၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST)(15/2021) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်လႄႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA-S EAO) ၼႆႉ မီး 10 ၸုမ်း ပဵၼ်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS)၊ ႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း (KNU)၊ မုၵ်ႉၸုမ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNLO)၊ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း ပွင်ၽွၼ်းပၢင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA)၊ တႅဝ်းႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း (CNF)၊ ပႃႇတီႇပူတ်းပွႆႇမိူင်းရၶႅင်ႇ (ALP)၊ ၶွင်ႇသီႇငမ်းယဵၼ်ယၢင်း (KNU/KNLA-PC)၊ တႅဝ်းႁူမ်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ (ABSDF)၊ ပႃႇတီႇမိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ (NMSP) လႄႈ ႁူမ်ႈတုမ်တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉလႃးႁူႇ (LDU) ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – NCA-S EAO


c: text/html

text:
ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 5000 လႄႈ ၼမ်လိူဝ်။ ၵေႃႉ UNFPA Myanmar.[1] ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈ ၼႃသေ ၼႄဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈဝဵင်းမႄးထတ်း
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈဝဵင်မႄးထတ်း
Galleryမႄးထတ်း
တႃႈၵုင်ႈ (Rangoon)
မေႃႇလမႅင်ႇ (Moulmein)
ပတဵင်ႇ (Bassein)
ပျီႇ (Prome)
ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ (Akyab)
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ UNFPA Myanmar - Census. Archived from the original on 6 September 2018။ Retrieved on 5 February 2019။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ငတၢႆးၶျွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း (မၢၼ်ႈ: ငသိုင်းချောင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ngathaingchaung) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းၽႄဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တီႈၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ 48 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 345 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 89,030 ၵေႃႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 18,743 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပွတ်းလိၼ်တႅမ်ႇသေ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၼမ်ႉတေဢမ်ႇထူမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းတေးဢၼ်သုင်သေ ႁႄႉဝႆႉယဝ်ႉ။ တေးမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးလတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်းဝဵင်းလႄႈ ပေႃးမီးပွၵ်ႉဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတၢၼ်းၵျီး (တႅဝ်းတေးလူင်) ၼႆယဝ်ႉ။ တႅဝ်းတေးၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝဵင်းလႄႈ ယၢဝ်းတေႃႇပေႃးထိုင် ႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1923 ၼၼ်ႉ တေးဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ယၢၼ်သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈၵူၼ်ႇသေ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼႆႉ တင်း ဝဵင်းယေႇၵျီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉရဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ - ပတဵင်ႇၼၼ်ႉသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 6 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ၊ ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း၊ ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၸူႈထိုင် တင်း ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ၊ ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ၊ ဝဵင်းတႃႇပွင်း၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ တီးၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉသေ တီႈၼိူဝ်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈသၼ်လွႆၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵႂႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ သၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မႆယႃႈလူင်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၼိူဝ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းႁႅင်ႈၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၸွမ်းတၢင်းလိၼ်သေၵေႃႈ တၢင်ႇၶၢႆႇၸူးထိုင် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၽင်ႇဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းသေ မုင်ႈတူၺ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ဢၼ်ငိုမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႈ 1923 မွၵ်ႈၼၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉဢဝ် လုမ်းတတ်းသိၼ်ႇ တီႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းယေႇၵျီႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလုမ်းတတ်းသိၼ်ႇသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ လုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးလူင် လေႃးၵမႃႇရၸဵင်ႇသေ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵွင်းမူးၼၼ်ႉ မီး ၵျွင်းမၢၼ်ႇၵဵဝ်ႈ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇယေးသွင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် ယူင်ႉႁၢင်ႈၽၢင်ငဝ်း ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးသီႇတႃႆ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်ၵူင်းပျိၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူးဢိင်လူၺ်ႈ ၽြႃးသီႇတႃႇ၊ ၵွင်းမူးပၵ်းလိၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 50 ထတ်း လႄႈ ၶဵင်ႇၽီႇ သီႇတႃႇ သွင်ပီၼွင်ႉၼၼ်ႉသေ ၵူႈပီၵူႈပီ တႄႇ မွၵ်ႈလိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးတႃႇ သၢမ်ဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းတီး ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇသေ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉ။[2]


text:
လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)
တွၼ်ႈတႃႇၸၼ်လၵ်းမိူင်းဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ ႑႙႙႓ ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူတၢင်တူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶေရႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1995 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ် ၸၼ်ဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်သေ ၸိူဝ်းဢၼ် ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင် တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်ၸွမ်း။[1] ဝၢႆးေသၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႄႇဢဝ် ၽွင်းတႄႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁိုင် 14 ပီ ထိုင်မႃး ပီ 2008 ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လူင် လႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ တႄႇၸၼ် လၵ်းမိူင်း ပိူင်လိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပီ 2008၊ လိူၼ်မေႇ (10) တေႃႇ (24) ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူၼ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း ၽွၼ်းလႆႈ (93.82%) သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလီလႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်သေ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ယုမ်ႇယမ်မႃး[2]။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်း ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ လႆႈထွင်းပဝ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူဝ်သႅၼ်မၼ်း လႆႈလူႉတၢႆသေ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်းၵၼ်ႁႂ်ႈႁဵတ်း ပွႆးပၼ်သဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ပွႆးႁပ်ႉႁၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3][4] ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ တီႈၶိတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပၼ်သဵင်ႈၼႆႉ မီး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 100 ပၢႆၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ထတ်းသၢင် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးသင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ။[5]
လၵ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ (?) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီးလၵ်းမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တွၼ်ႈ (15) တွၼ်ႈ၊ ဢဝ်တင်း ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈသေတႅမ်ႈဝႆႉ မီးၼႃႈလိၵ်ႈ (194) ၼႃႈယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ
- တွၼ်ႈ (၁) ပိူင်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၂) ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၃) ၽူႈယႂ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၄) လွင်ႈသၢင်ႈပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၅) လွင်ႈၽွင်းငမ်း
- တွၼ်ႈ (၆) လွင်ႈတတ်းသိၼ်
- တွၼ်ႈ (၇) တပ်ႉမတေႃႇ
- တွၼ်ႈ (၈) ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပုၼ်ၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈငဝ်ႈငႃႇၵူၼ်းမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၉) လွင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ
- တွၼ်ႈ (၁၀) ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၁၁) လွၵ်းမၵ်းမၢႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽွင်းၶၵ်းၶၢၵ်း
- တွၼ်ႈ (၁၂) လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလၵ်းမိူင်း
- တွၼ်ႈ (၁၃) ၸွမ်ပိဝ်၊ မိၵ်ႈမၢႆမၢႆတွင်း၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း လႄႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
- တွၼ်ႈ (၁၄) လွၵ်ႈမၵ်းမၢႆၽွင်းၶၢဝ်းၶၢႆႉလၢႆႈ
- တွၼ်ႈ (၁၅) လွင်ႈမၵ်းမၢႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ https://www.hrw.org/legacy/english/docs/2007/07/18/burma16412.htm[permanent dead link]
- ↑ http://burmacampaign.org.uk/media/Burma%E2%80%99s-2015-Elections-and-the-2008-Constitution.pdf
- ↑ Voting starts on controversial new Burmese constitution - USATODAY.com
- ↑ http://www.burmalibrary.org/docs5/PILPG_Report_Burmese_Constitutional_Referendum_Neither_Free_Nor_Fair-11_May_2008.pdf
- ↑ The New Light of Myanmar, 2008 May issues


text:
ၸႄႈၼႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၸႄႈၼႃး (မၢၼ်ႈ: မြစ်ကြီးနားမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myitgyina) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ် ၂၅ လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မျိတ်ႉသူင်ႇ ဢၼ်မႄႈၼမ်ႉ မေႇၶ လႄႈ မလိၶ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ႁူဝ်မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ႈသေၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႇလူင်းမႃး လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးယၢဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆ့ မီးဝႆႉတီႈ ၼႃႈသုင် ပၢင်ႇလၢႆႇ ၄၇၆ ထတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် ၉၁၉ လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ ၵႆယၢၼ် ၄၈၇ လၵ်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းၼိူဝ်လွႆ ဢၼ်သႃႇယႃႇၵတ်းယဵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇသေ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် ၁၃၅ လၵ်းယဝ်ႉ။ တင်းတီႈ မႄႈၼမ်ႉ မေႇၶ မလိၶ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵႆယၢၼ် ၂၆ လၵ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1892 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆး ဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ထုင်ႉမိူင်းၵွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တႃႈၼမ်ႉ တႃႇၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ ထုင်ႉမိူင်းၵွင်း လႄႈ မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉသေ မီးမႃးဢွင်ႈတီႈၵႃႉၶၢႆၵုင်ႇတင်း မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ မႃးပၵ်းတီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ထိူၼ်ႇဢုင်ၼမ်လိူင်ႇလႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး ၸႄႈၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး) ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမႃးသေပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶၢဝ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်လီႇတူဝ်ႇ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းၶႄႇ၊ တမ်းဢွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီ ယွၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸႄႈၼႃးၼႆႉ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶၢဝ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃးမႃး လႆႈၵဵပ်းဢဝ် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ သေ လွင်ႈဝႃႈ ၸွင်ႇတေဢဝ် ထုင်ႉသၼ်လွႆၶၢင် ႁူမ်ႈႁွမ်း ဢမ်ႇႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း မိူင်းလူင် ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လႆႈၵၢင်ၸႂ်ၵမ်ႉၼမ် တွၼ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း မိူင်းလူင်ၼႆသေတႃႉ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း ၼႆႉ ဢဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈပၼ်ပႃး ထုင်ႉသၼ်လွႆသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ် ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ တႃႇ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင် 1948 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်း ဝၢႆးသေ မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်ၶေႃယဝ်ႉ ထိုင် လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းမႃး ၸႄႈမိူင်းၶၢင် လႆႈဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးသေ တႄႇဢဝ်ၽွင်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၵေႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈႁင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢင်၊ ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း၊ လႄႈ ၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ပွင်ၵၢၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ဢုပၸႃႇၶေႃးလဵၵ်ႉ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽိုၵ်းပဵၼ်မေႃသွၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ် လႄႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸမ် သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်း ပွတ်းႁွင်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈသိုၵ်းယဝ်ႉ။ လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ ယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵငး သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်းသၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ၵႆယၢၼ် ၃၃၇ လၵ်းသေ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵႆယၢၼ် ၇၂၄ လၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ် ထုင်ႉသၼ်လွႆမိူင်းၶၢင် လႄႈ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးယူႇတႃႇသေယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၸႄႈၼႃး ၵႂႃႇၸူး သၢင်ႇၽူဝ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းသေၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈၼႆႉ လႆႈဢဝ်တင်း လူတ်ႉၵႃး၊ ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ၊ ရူတ်ႉရဵၼ်း လႄႈ ႁိူဝ်းမိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တေႃႉသူင်ႇၸူးတၢင်ႇဝဵင်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းၽၵ်းတူ တၢင်းလိၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇၸူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ်တင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်လီႇတူဝ်ႇ ၵႂႃႇၸူးမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးလႆႈသေ လတ်းၶၢတ်ႈဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇသေၵေႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၽဵဝ်ႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ တၢင်းလူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ပူႇတႂ်း၊ သုမ်ႇပရႃႇပုမ်ႇ၊ မိူင်းၵွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉဢူၺ်းလီၶဝ် ၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်မႃး မီး ၆ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉယူႇယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉသေ ဢဝ် ၵျုင်ႇ၊ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ၊ ၽႃႈၽႅၼ်ႇ၊ ၶိူင်ႈလဵၵ်း၊ ၵိူဝ် ၸၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႇသူင်ႇၸူး ဝဵင်းၸႄႈၼႃးသေ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈၼႃး ၶိုၼ်းဢဝ် ၵိူဝ်ဝၢၼ်၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ သႅင်ၶဵဝ်၊ သႅင်ပတ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၵႃႇၽီႇ၊ မႆႉသၵ်း၊ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းသူင်ၸူး မိူင်းလူင်လႄႈသင် ၶိုၼ်းသူင်ၵႃႉၶၢႆၸူး ပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇလႄႈ ယႃႈယႃ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈၼႃးသေ ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵူႈမဵဝ်း ဢွၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်းမူးယွၼ်းသူးတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်ၶုၼ်ဢႃႇသူဝ်းၵ တႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီၼပ်ႉယမ်တႄႉတႄႉသေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးမႃးယူႇ ၵူႈပီယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢဝ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇသေ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းထဵင်ႇၶျူင်း မိူင်းၶႄႇ တေႃႇ ၸႄႈၼႃးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်း သဵၼ်ႈတၢင်းပႆသီႇသဵၼ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆးလူင်ယဝ်ႉတူဝ်မႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၉.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(၉)


text:
ၶႃႈႁဝ်း ယိင်းၼုမ်ႇထူၺ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း M.Aၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်းၸိုင်ႈထႆး
Monday, September 5, 2011
ၶၢဝ်းတၢင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်လုၵ်ႈႁဵၼ်း M.A
ဝၼ်းထီႈ ႔ႉ႙ႉ႒႐႑႑ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ႗း႐႐မူင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ M.A(IMAP) ၼင်ႈလူတ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃးသီၶွင်ႇတမ်ႈတီႈၼႃႈဝတ်ႉမႁႃႇထၢတ်ႇသေ တႄႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတီႈပုတ်ႉထမူၼ်းထူၼ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတေၵႂႃႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ဢၼ်ၶႅၵ်းဝႆႉၼိူဝ်ၶႅပ်းႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉတႄႉပဵၼ်ၶူးသွၼ်ဢႃးၸၢၼ်Dr.PhraSuthivorayan (ၶူးသွၼ်ပိတၵၢတ်ႈ)သေဢၼ်လႆႈမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်မႃးၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်းပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ႇၼႆႉၽူႈၶပ်းၶိုင်တႄႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ(IMAP)မႄႈၶၢဝ် Mae Chae Amphai Moth ၶႃႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေႁဝ်းၶႃႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်တီႈပုၻ်ႉထမုၼ်းထူၼ်းယဝ်ႉ ၶူးသွၼ်ဢႃးၸၢၼ်ၶဝ်ဢွၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵႂုႇဝႆႈသႃၽြႃးၸုၵ်းလူင်ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းသူၼ်ပုတ်ႉထမူၼ်းထူၼ်းသေယဝ်ႉၶူးသွၼ်ဢႃးၸၢၼ်ၶဝ်သပ်းလႅင်းၼပေိုၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈသူၼ်ပုတ်ႉထမူၼ်း
ထူၼ်းၼၼ်ႉၵႂုႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၸိူဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈတွင်ႈထၢမ်ၶိုၼ်းၶူးသွၼ်ဢႃးၸၢၼ်ၶဝ်သေပဵၼ်
ဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီသိူဝ်းသႃႇၸႂ်တေႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေဝႆႈသႃၽြႃးၸဝ်ႈလီငၢမ်း သိုပ်ႇလၢမ်းၵႂုႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းထႅင်ႈတီႈႁွင်ႈပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ဢၼ်ၶႅၵ်းဝႆႉၼိူဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၶၢဝ်လူင်ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
သိုပ်ႇသေႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်သေၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၵေႃႈတွင်ႈထၢမ်ၶူး
သွၼ်ဢႃးၸၢၼ်ၶဝ်ယူႇၶႃႈဢေႃႈ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃးတီႈႁူင်းၼေႁူၼ်ႇႁၢင်ႈၶီႈၽိုင်ႈ (Wax Museum) ဢၼ်ဢဝ်ၶီႈၽိုင်ႈသေၶႅၵ်းပဵၼ်ႁၢင်ႈၵူၼ်းႁၢင်ႈၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁႂ်ႈပေႃးမိူၼ်ၵူၼ်း တေႉတေႉၼၼ်ႉယူႇၶႃႈဢေႃ။ ဝၢႆးသေလဵပ်ႈႁဵၼ်းတမ်ႈတီႈႁူင်းၼေႁူၼ်ႇႁၢင်ႈၶီႈၽိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်း ယၢမ်းၵေႃႈထိုင်မႃးတႃႇၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈသုင်းသွမ်းဝၼ်းလႄႈၶူးသွၼ်ၶဝ်ဢွၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵႂုႇၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်းတီႈ Rose Garden ၵႃႈတီႈၼၶွမ်းပထူမ်ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈဢေႃႈ။ ထိုင်မႃးဝၢႆးဝၼ်း 12:30Pm ႁဝ်းၶႃႈသိုပ်ႇၵႂုႇတီႈ ၽရႃႉပထူမ်ၸေႇတီ (Phra Pathom Chedi) လႄႈဝတ်ႉရႆႉၶိင်(WatRaiKhing Temple)ယူႇၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸမ်ၶမ်ႈသေ တႃႇတေပွၵ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈလႆႈသွၼ်ႇ လႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း (႓း႓႐) မူင်း လႆႈၵႂုႇတီႈဝတ်ႉ Wat Nyanavesakavan ဝတ်ႉၸဝ်ႈ P.A. Payuttho လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ဢၼ်ၸဝ်ႈ P.A Payuttho ၼၼ်ႉတႅမ်ႉဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈသုတ်းတီႈသုတ်းတၢင်းပွၵ်ႈဝၢႆႇသၢႆႇၶိုၼ်းၶၢဝ်းတၢင်းသေႁူဝ်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ(6:00)ႁူၵ်းမူင်းၶိုၼ်းၽႅဝ်ႇမႃးတီႈဝတ်ႉမႁုထၢတ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပိတၵၢတ်ႈသၢမ် ၵွင်ၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႂုႇၸွမ်းမီးတၢင်းမူတ်း (႒႔) ၵေႃႉၶႃႈဢေႃႈ။လုၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆလၢႆ(႒႒) ၵေႃႉ ဢႃးၸၢၼ်(႒) ၶႃႈဢေႃႈ။ၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ၼႆႉထိုင်တီႈဝႃႈလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းမွၵ်ႈသိပ်းဢဵတ်းသိပ်းသွင် ၸူဝ်ႈ မူင်းၼႆသေတႃႉမၼ်း ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်တေတွင်းၵိုမ်းဝႆႉၼႂ်းၽဝႁဝ်းၶႃႈၵႂုႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆသေ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
တေးတယႄး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတေးတယႄး (မၢၼ်ႈ: ေးဒရဲမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Dedaye Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆ့ ပဵၼ် ဝဵင်းတေးတယႄးယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉတူဝ်းသေ တင်း သူပ်းၼပ်ႉသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 15 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ဝဵင်းတေးတယႄးၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ပႃၼဝ်ႈပႃႁႅင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ တေးတယႄးၼႆႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵုင်းၵႂၢင် ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတေးတယႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးလူင်တေႃႇၵျႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉႁိူၼ်းတလၢႆး တိူင်းရႃႇမၺ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် တႄႇမႃးပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
သၢင်ႇၽူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသၢင်ႇၽူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဆင်ဘိုမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Saangpho (Hsinbo)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ မီးဝႆႉတီႈ ယၢၼ်ၵႆ ၁၄ လၵ်း တင်း မႄႈၼမ်ႉၵႅပ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2002 မႃး ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢဝ်ၸွမ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ၸႄႈၼႃးသေ၊ ဢဝ်တင်းႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ၊ ၶိူင်ႈရူတ်ႉလႅၼ်ႈၼိူဝ်ၼမ်ႉသေၵေႃႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ လႆႈယူႇ။ ယမၢ်းလဵဝ်တႄႉ တႃႇၵႂႃႇၸူး ႁူဝ်ပၢင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉရဵၼ်း မၢၼ်းတလေး-ၸႄႈၼႃးၼၼ်ႉလႄႈသင် တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းလၢႆႇၸႃႇ ၼၼ်ႉၼႆ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉၵႃးဝႆႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈၵူၼ်းၶိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၉.


text:
- ဝတ်ႉပၢင်ႁူႈလင်ၵဝ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းလင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်မႅၼ်ႈပီတႄႇတင်ႈမၼ်း
- သြႃႇၸဝ်ႈလူင်တူၼ်ဢၼ်ၼင်ႈၵျွင်းလင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဢိင်ႇတႃႇၸၵ်ႉၵ၊ ပဵၼ်ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇထမ်ႇမတင်းလေႃးၵလႄႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လီမၢႆတွင်းထႅင်ႈၶေႃႈၼိုင်ႈတႄႉ သြႃႈၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းလႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ(ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ)ၶွင်ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆးတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်လႂ်ယဝ်ႉ။ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 80 တဵမ် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1332 လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ပီ 1974 (ၵေႃးၸႃႇ 1336) ၼႂ်းလိူၼ်သီႇလွင်ႈၼၼ်ႉ တၵႃႇႁူဝ်ၵျွင်းမိူဝ်းႁပ်ႉႁွင်း(ပၢင်း)ဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝႃႇယႃႇမၺႃႇၼ တီႈဝတ်ႉလူင်သၼဵၼ်းမႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉ(ၼင်ႈၵျွင်း)
- ပီ 1975 (ၵေႃးၸႃႇ 1337) သြႃႇလႄႈတၵႃႇလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ယႃႉၵျွင်းလင်ၵဝ်ႇသေ ႁဵတ်းသႃလႃးလူင်ၵဝ်ႈႁွင်ႈ ယဝ်ႉဢဝ်မႆႉလႄႈလဵၵ်းၵျွင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်လီမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႇတေႃႇႁဵတ်းၶဵင်ႇမုင်းၸပ်းသႃလႃးၵဝ်ႈႁွင်ႈပဵၼ်ၵျွင်းမၼ်ႇတၢပ်ႈလူင် ပဵၼ်တီႈၶိုၼ်ႈၵျွင်းလွင်းမွၵ်ႇ
- ပီ 1976 (ၵေႃးၸႃႇ 1338) တႄႇပူၵ်းတင်ႈၵျွင်းလင်မႂ်ႇ ႁဵတ်းႁိုင်သၢမ်ပီပၢႆ ယဝ်ႉတူဝ်ႈယၢတ်ႇၼမ်ႉၼႂ်းပီ 1341
- ပီ 2020 တူၼ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်တႄႇပူၵ်းၵျွင်းပီၵွၼ်းငိုၼ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းငိုၼ်းပရိယတ်ႉတိ (ထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ်) ၼႂ်းပီ 2021
- ပီ 2020 ပၢႆလ်ူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ မႄးလၢႆႈလဵၵ်းမုင်းၵျွင်းလူင်
ၽူႈၵဵပ်းတွမ်တႅမ်ႈ - ၸဝ်ႈၶူးၶေႇမိၼ်ႇတ (ပၢင်ႁူႈ) - ၶူးၸေႃးတိၵ ၶိူဝ်းယိုၼ်း
တီႈဢိင်
– ပပ်ႉမင်းၸႅၼ်ႇဢမဵဝ်းꧦ
– ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ်သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဝႃႇယႃႇမၺႃႇၼ/ ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် (2020)
– ပပ်ႉပီၵွၼ်းၶမ်း/ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် (2007)
– ပပ်ႉမၢႆၵိုမ်းပွးယွင်ႇၵုင်ႇယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈလႆႈၸုမ်ႈၶူးၼွၵ်ႈမိူင်း (2015)
သိုပ်ႇလူဢၢၼ်ႇ
သႂ်ႇၸိုဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈသူၼ်ၸႂ်
တႃႇလႆႈႁပ်ႉၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ


text:
ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸူဝ်ႈၽွင်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ လူတ်းယွမ်းလူင်းသေတႃႉ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၸမ်ထိုင် ၼိုင်ႈသႅၼ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 May 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ New York Times ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈလူႉတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸမ်ထိုင်ၼိုင်ႈသႅၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉသုမ်းယႂ်ႇလူင်ၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ (19,790) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မီး (1,706,226) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (505) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ (99,805) ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်သေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း (464,670) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈဝူင်ႈၼႆႉ တီႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆယွမ်းလူင်းမႃးယူႇ ၊ တီႈဝဵင်း New York ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ သွင်သၢမ်ဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် မီး (100) လူင်းတႂ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်သေမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယဝ်ႉ မိူင်းပရႃႇသီးလ်ၵေႃႈ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်မိုၼ်ႇသေ ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်မိူင်းထီႉ−2 ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (24) ၸူဝ်ႈမူင်းၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး (13,051) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်တင်းမူတ်း မီး (376,669) ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (806) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆတင်းမူတ်းမီး (23,522) ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး (153,833) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
မႃးတူၺ်းၶိုၼ်း တီႈၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မိူင်းဢၼ်တႄႇၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus 2019 ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး (7) ၵေႃႉၵူၺ်းသေ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မီး (82,992) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး (4,634) ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း မီး (78,277) ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃ မီး (81) ၵေႃႉၵူၺ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 May 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 213 မိူင်း (213 countries and territories) ၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ တင်းမူတ်းမီး (5,590,671) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး (347,922) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း တင်းမူတ်းမီး (2,367,589) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 26 May 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2:00 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ 13 မိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ် ၼႂ်းၵၢၼ်ဢၼ် ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ တၢင်ႇၼႄမႃး ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈၵႂႃႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉယူႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လိုၵ်ႉမၼ်းမႃးသေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆတူၵ်းလိုၼ်းပႃးထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉ Tedros Adhanom Ghebreyesus ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုၼ်းတီႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၸိူဝ်းၵႂႃႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လၢႆးငၢၼ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ် ၶူၼ်ႉႁႃငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၸုမ်းၶူၼ်ႉႁႃၶဝ် လႆႈထုၵ်ႇဢမ်လပ်ႉၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉၽွင်ႈ လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ မၼ်းမႃးတင်းမူတ်းဝႃႈၼႆသေ ယူႇတီႈလၢႆလၢႆမိူင်း ၸင်ႇလႆႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽိုၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢႆမိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် SARS-CoV-2 ၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ မီးၵၢၼ်တူၵ်းလိုၼ်း သေဢမ်ႇၵႃး ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈ မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇတေၼႄတူဝ်ယၢင်ႇငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် လုၵ်ႉတီႈလႂ်ပဵၼ်မႃးဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ႁူမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ တေမီး မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး ၊ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၊ ၶျႅၵ်ႉ (Czech Republic) ၊ တဵၼ်းမၢၵ်ႇ ၊ ဢႅတ်ႉသ်တူဝ်ႇၼီးယႃး (Estonia) ၊ ဢိတ်ႉသရေး (Israel) ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၊ လၢတ်ႉဝီးယႃး ၊ လီထူဝ်းၼီးယႃး (Lithuania) ၊ ၼေႃႇဝူၺ်း ၊ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ၊ သလူဝ်ႇဝီးၼီးယႃး (Slovenia) ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း လႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းၼႂ်း ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ လႆႈမီးလွင်ႈဢမ်လပ်ႉၶေႃႈမုၼ်း ၽူႈတႄႇပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တေႃႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ဝႆႉလႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉႁႃငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတီႈတႄႇပဵၼ်မႃးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢၼ်လၢႆမိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉပွၵ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵူတ်ႇထတ်းႁႃတူၺ်းထႅင်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် လုၵ်ႉတီႈတူဝ်ႇသတ်းသေ ၶၢႆႉမႃးတိတ်းၸပ်းသႂ်ႇတီႈၵူၼ်း လႄႈ ႁႂ်ႈၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO လၢတ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ မီးလွင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းၼႂ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈပိၼ်ႇပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း လႄႈ ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ပႃးဝႃႈၼႆ။
တႃႇႁႂ်ႈပေႃးတေၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလႆႈ လွင်ႈတၢင်းတႄႇပဵၼ်မႃးၸိူဝ်ႉမႅင်း လႄႈ တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်း ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉႁႃၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈတႄႇပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၊ တူဝ်သတ်း လႄႈ ဢွင်ႇတီႈပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇတႃႇ ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၶဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်းလႆႈ ယူႇဝႃႈၼႆ။
သင်လႆႈဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼႅဝ်းတၢင်းဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူင်ႉၼႆသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉႁႃၼႆၸိုင် တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႈၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ်သင်မႃးထႅင်ႈဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ် လႄႈ ႁပ်ႉမိုဝ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေငၢႆႈပႃးယူႇၼႆ ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉပႃးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − Reuters
Credit to Photo owners


text:
ၶၢဝ်းယၢမ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈ
ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ၵၢၼ်ပႃးၸႂ် ဝႃႇသၼႃႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၊ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ် ၵၢၼ်ပႃးၸႂ် ဝႃႇသၼႃႇ ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈမီးယူႇ။ ဝႃႇသၼႃႇၶႃႈႁဝ်းသမ်ႉ ပႃးၸႂ်ၶႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႅမ်ႈလၢႆး ၼႆႉပဵၼ်ဝႃႇသၼႃႇၶဝ်ႁဝ်း ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းတီႈဢေႇသုတ်း 3 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ ၶႃႈတိုၼ်းတမ်းဝႆႉတႃႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝႆႉယူႇ ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၶႃႈတေၵႆႉလူဢၢၼ်ႇ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ သင်လုၵ်ႉမႃးယဝ်ႉ သုၵ်ႈၼႃႈသေ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈလူလိၵ်ႈမွၵ်ႈ 1 ၸူဝ်ႈမူင်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းႁိူၼ်း ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း ဝၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ သင်မႃးထိုင်တီႈယူႇတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈလုမ်းယဝ်ႉၼႆ ၸိုင်ႈပေႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းၵႆႉလူလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈယူႇၵူႈၶၢဝ်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ
ပေႃးမီးၶၢဝ်ႈယၢမ်းတၢၼ်း တေႁႃၶၢဝ်းယၢမ်းသေၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ၼေႃတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း တေမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈၶႆႈႁဵတ်းၶႆႈသၢင်ႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်ႈမေႃၶဝ်ၵူႈၵေႃႉယူႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼႃႇလႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉၼမ်လိူဝ်သေၶႃႁဝ်းၵေႃႈမီးတၢင်းၼမ်ဝႆႉယူႇ။ ပီႈႁူႉၼိုင်ႈ ၼွင်ႉႁူႉသွင် သင်ႁဝ်းမႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဝ်း တိုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇၼႃႈယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႃႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉ
ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉၼႆႉ ႁမ်ႉၼမ်တေပဵၼ် ၵၢၼ်တၢင်းႁူႉ ပၢႆးၸႂ် လႄႈ ၵၢၼ်လွင်ႈဢွင်ႇမႅၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ( Motivation And Success ) တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉတၢင်းႁူႉမီးၵႃႈႁိုဝ် ပေႃးၶႆႈႁူႉ ႁႂ်ႈႁႃတူၺ်းၼႂ်းပပ်ႉလႄႈ ပႂ်ႉတူၺ်းမိူဝ်ႈမၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပႃႇၼႃႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၼႆၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယၢမ်လၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆဝႆႉယူႇ။ သင်ပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ ၶႃႈပၼ်ႁႅင်း လိၵ်ႈသင်ၵေႃႈလီ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်း ပေႃးမီးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇပေႃးၶႆႈႁၼ် ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ ႁမ်ႉၼမ်သေပိူၼ်ႈယူႇ တႅမ်ႈဝွၵ်း တႅမ်ႈၸိူဝ်း တႅမ်ႈၵၢၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈပၼ်ႁႅင်းယူႇ လိူဝ်ဝႃႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸူႉၸူဝ်း ၵေႃႉႁၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတေႉ ၶႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်း တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႃႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉ
ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ဢမ်ႇမျၢတ်ႇယႃႇႁႂ်ႈသုမ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၶတ်းၸႂ် သႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် လႄႈ လူလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼမ်ၼမ်သေၵမ်း။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈ ႁဝ်းၶႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶႆႈတူၵ်းတဵမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းယူႇတီႈ ၼေႃတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းလၢႆလၢႆယဝ်ႉဝၢႆးၼႆႉမႃး ၵွပ်ႈၼႆ ၸူဝ်ႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈတႅမ်ႈပိုၼ်း ႁဵတ်းပိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် ႁႂ်ႈမၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅပ်ႉသေၵမ်း မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
သႅင်သိုၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,639 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 36 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ တႄႇဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 26 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၽၢႆႇပၢႆယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်း 20,118 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1,639 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,330 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ် 1,330 ၵေႃႉၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး 16 ၵေႃႉသေ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 788 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 236 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 89 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 83 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 47 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 25 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 21 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၵူၺ်း 9 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 6 ၵေႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 4 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶၢင် 4 ၵေႃႉ လႄႈ မိူင်းယၢင်း 2 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 ယၢမ်းဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၽူႈယိင်း ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၼၢင်းၸၢမ်ၽွင်း ဢႃႇယု 18 ပီႊ တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ ၼၢင်းၸၢမ်ၽွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵႃလိသေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း (1G1) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ဝၢႆးသေၵူတ်ႇထတ်းႁူႉဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ယဝ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇႁိမ်းၸမ် မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵဵပ်းတူဝ် တီႈႁူင်းယႃဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းသေ ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းလႄႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 27 November 2020 လႆႈႁူႉဝႃႈ တႃႇ 4 ၵေႃႉ လႆႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယု မီးၼႂ်းၵႄႈ 21 တေႃႇထိုင် 27 ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၼၢင်းၸၢမ်ၽွင်းၼႆႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉလူဝ်ႇၵူတ်ႇထတ်းမၼ်း တိုၵ်ႉၵိုတ်းယူႇမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 26 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 85,205 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 1,846 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 64,645 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊ ယႃႇယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်၊ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ ပေႃးမီးသၢႆငၢႆ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃၵမ်းလဵဝ်၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ ယႃႇပေယူႇမဝ်မၢင်လႃးလႃး၊ သင်ဝႃႈ မီးၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ပွၵ်ႉ တီႈႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉပေႃးၼႆ ႁႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:Why create new account
တွၼ်ႈတႃႇလူ ဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇ လဝ်ႈတၢင်ႇမၢႆၽၢႆ တႃႇ ဢၶွင်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇ ၶဝ်ႈ log in ဝႆႉၵေႃႈလႆႈယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ၵႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈတီႈၼႂ်း ဝီႇၶီႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ မူၼ်ႉမႄးၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇလဝ်ႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်သေၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁဵတ်းလႆႈယူႇၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၽူႈၸိူဝ်းၵႆႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မီး ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈဝႆႉ log in သေၵေႃႈ တႅမ်ႈၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇႁဵတ်း Blocked ဝႆႉႁႃႉ ?မႄးထတ်း
ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တီႈလုမ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉ ၵွင်ႉသၢၼ် Shared IP addresses ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႆႉၵဝ်းၵႆႉယႃႉ vandalism ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉထုၵ်ႇႁဵတ်း Block လေႃးၺႃးၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း user ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈတုၵ်းယွၼ်း request တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း block ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း anonymous users ဢၼ်ႁဵတ်းလွင်ႈယႃႉၵဝ်းတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ လႆႈယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉသေ ထုၵ်ႇ block ဝႆႉၼႆ ၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ႁဵတ်းတူၺ်းၸွမ်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။
- ပႂ်ႉပၼ်တေႃႇပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းသုတ်းသဵင် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ လွင်ႈႁႄႉတတ်း IP address ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းၸၢမ်းတူၺ်းလႄႈ။ ၵႂႃႇတီႈ my contributionsၼၼ်ႉလႄႈ။ ၼဵၵ်းတူၺ်းတီႈ ႁဵင်းၵွင်ႉ Block log ဢၼ်မီး
ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ႁႃတူၺ်း length of the block ၼၼ်ႉလႄႈ။
- ႁဵတ်းတူၺ်း ဢၶွင်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵႃႈတီႈႁိူၼ်းသေ ပေႃးၽဵဝ်တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၼႃႈၵၢၼ်ၼႆ ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈတူၺ်း Log in လႄႈ။ ၶဵင်ႇၸၢမ်းတူၺ်းလႆႈတီႈ (ဢၼ် IP ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ) လႆႈယူႇ။
- လုၵ်ႉတီႈ တီႈ IP ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ႁႂ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇပၼ် account ဢၼ်ၼိုင်ႈတွၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ။ ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈတႄႉ သူင်ႇဢီးမေးလ်ၸူး unblock mailing list at
unblock-en-l@lists.wikimedia.orgသေ ႁႂ်ႈ administrator ႁဵတ်းပၼ် account ဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ။ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပေႃးဢဝ် account ဢွၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈလွၵ်ႉဢိၼ်ႇၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၽၢင်ႉသေ မႄးလၢႆႈပၼ် password လႄႈ။
- ၸႂ်ႉတိုဝ်း Wikimedia's secure server at https://secure.wikimedia.org/ လႄႈ။ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶၢမ်ႈ network's proxy serverသေၵေႃႈ ၶဝ်ႈလႆႈတီႈၼႂ်း ဝီႇၶီႇတႆးလႆႈယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ယွၼ်ႉႁဵတ်းဝႆႉမၢႆၽၢင်မႄးထတ်း
သုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇ user ၵေႃႉဢၼ်မီးဝႆႉ accountမႄးထတ်း
- ဢိၵ်ႇတင်း User page သေ ၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ၼႃႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ။
- ၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်း ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ (တွၼ်ႈတႃႇမူၼ်ႉမႄးလႆႈၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ဢၶွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း တေလႆႈတၢင်ႇမၢႆၽၢဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ တၢင်းႁိုဝ် ႔ ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးပဵၼ် ၵေႃႉဢမ်ႇတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ။)
- တေၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ လွင်ႈၶၢႆႉလၢႆႈၸိုဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- တေၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ upload ၶႅပ်းႁၢင်ႈ။
- တေၸၢင်ႈသူင်ႇႁပ်ႉလႆႈ ဢီးမေးလ် တင်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း (optional)
- တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ personal preferences တႃႇ ဢၶွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
ၽွင်းလီတၢင်ႇၸိူဝ်းမႄးထတ်း
- တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ username ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ဢၼ် သၢင်ႇထုၵ်ႇသေ ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ။
- လုၵ်ႉတီႈ "My contributions" link သေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈတူၺ်းလႆႈ contributions ၸိူဝ်းဢၼ်တႅမ်ႈမႃး တၢင်ႇမႃး တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယူႇ။
- ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်း watchlist သုၼ်ႇတူဝ်သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈပႂ်ႉတူၺ်းလႆႈ The use of your own to which you can add ပွင်ႈၵႂၢမ်း articlesဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ။
- ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈႁၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းဝႆႉ customize the appearance and behavior လႆႈယူႇ။
- တေၸၢင်ႈပၼ်သဵင် တွၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် Arbitration Committee elections လႄႈ Wikimedia Board electionsၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဢမ်ႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ် IP address ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈမႄးထတ်းလႆႈယဝ်ႉ။ (IP address ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် Checkuserၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈယူႇ။
ၶေႃႈသပ်းလႅင်း ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမႄးထတ်း
Usernameမႄးထတ်း
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈလိူၵ်ႈၸႂ်ႉ username ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၸႂ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈယူႇ။ ၽွင်းၶဝ်ႈလွၵ်ႉဢိၼ်ႇ logged in ဝႆႉၼႆ ႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄးသင်ၵေႃႈ တေဢဝ် ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼၼၼ်ႉသေ မၢႆသိမ်းဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်လၢႆးၼႆႉသေ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ contributions ၸိူဝ်းႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈလႆႈ full credit ၵႃႈတီႈ သဵၼ်ႈမၢႆတွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း လွၵ်ႉဢိၼ်ႇ logged in မႃးၼႆ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်း လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးမႃးၼၼ်ႉ တေဢဝ် မၢႆ IP address သေၵေႃႈ မၢႆဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၽွင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ႈဝႆႉ လွၵ်ႉဢိၼ်ႇ ၼႆ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတူၺ်းတီႈ ႁဵင်းၵွင်ႉ "My contributions" ၼႆသေၵေႃႈ တူၺ်းလႆႈႁၼ်လႆႈယူႇၶႃႈ တွၼ်ႈတႃႇတႅမ်ႈၼႄ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢိတ်းဢွတ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈ user page ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ home page provider လႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸၢင်ႈ ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၸု ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ freeသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈသူင်ၸႂ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈတႅမ်ႈလႆႈယူႇ ဢိတ်းဢွတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ၵႆႉဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆပွင်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်လႆႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႆႉဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ၵႃႈတီႈဝီႇၶီႇတႆးၼၼ်ႉ ၸုတုမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ဢွင်ႈတီႈဢွၼ်ႇ တႃႇလၢတ်ႈၶွင်တူဝ်လႄႈ တေၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၸူးတင်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ သေၵေႃႉၵေႃႉ တႅမ်ႈသႂ်ႇမႃးတီႈၼႂ်း တႃႇဢုပ်ႇၼၼ်ႉၼႆၸိုင် မၼ်းတေပၼ် ၶေႃႈၽၢင်ႉတိုၼ်ႇမႃးယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေပၼ် ဢီးမေးလ် ၼႆၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလုၵ်ႉတီႈ ဢီးမေးလ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵေႃႉဢၼ်သူင်ႇဢီးမေးလ်မႃးၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈႁူႉ ႁဵင်းလိၵ်ႈဢီးမေးလ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
လွင်ႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်လႄႈ သုၼ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း ၶွင်တူဝ်မႄးထတ်း
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၽႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇၼႄ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ဢၶွင်ႉဝႆႉၼိုင်ႈဢၼ်သေ ဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉ တေၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တွင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈယူႇ။ တီႈဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပၼ်သုၼ်ႇ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၸိုဝ်ႈ ႁႂ်ႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ ႁဵတ်းလွၵ်ႉဢိၼ်ႇယဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈမူၼ်ႉမႄး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼႆၸိုင် တေမီး လွင်ႈၵူၼ်းယုမ်ႇယမ် ၼပ်ႉယမ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼင်ႇၵၼ် ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်သေ ၸၢင်ႈႁဵတ်း လွင်ႈႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ် ငၢႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈၼပ်ႉယမ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေမီးသုၼ်ႇ ႁဵတ်း rollback ၊ sysop ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
တီႈတႄႉမၼ်း ဝီႇၶီႇတႆးၼႆၵေႃႈ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်တေဢဝ် spammed သႂ်ႇတႃႇသေၵေႃႈတေမီး၊ ၽူႈၸိူဝ်းၶႂ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈတေမီး၊ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်တႅမ်ႈလွၵ်ႇတႅမ်ႈလၢႆၵေႃႈ တေမီးယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉၼမ် ဢမ်ႇၵႆႉတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉ။ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ပေႃးၶူၼ်ႉတူၺ်း ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼႆ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆၼႆ တေလူဝ်ႇၸႅၵ်ႇလႆႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈတမ်းၸႂ်လႄႈ spammer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵေႃႈၼၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈလီသေ လပ်ႉၸိုဝ်ႈသေ တႅမ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ၼႆ မၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇ ႁူမ်ႇလပ်ႉဝႆႉပၼ် IP address ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပိူင်ၵၢၼ်ဝီႇၶီႇတႆးၼႆ့ ဢိင်ၼိူဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်လိူၵ်ႈသၢင်ႈ options လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးမႂ်ႇမႄးထတ်း
MediaWiki software ဢၼ်ဝီႇၶီႇတႆး လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၶေႃႈသၢင်ႈတင်းၼမ် ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉၵူၺ်း ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ "minor" ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးဢွၼ်ႇဢီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ၵႃႈတီႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ၸၢင်ႈႁဵတ်း filter သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈထွင်တူၺ်း ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈႁၼ်ပႃး ၸိူဝ်းႁဵတ်း လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးဢွၼ်ႇဢီႈ ၼႆၵေႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလပ်ႉၸိုဝ်ႈၶဝ်တႄႉ တေဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸိုဝ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ် IP Address မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်။
ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈလမ်ႇလွင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ၶဝ် ၸႂ်ႉၼမ်သေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆပႂ်ႉတူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူ ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းပႃးဝႆႉ ႁဵင်းၵွင်ႉဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ "ပႂ်ႉတူၺ်း" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼဵၵ်းႁဵင်းၵွင်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉမႃးၼႆ မၼ်းတေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ်တီႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆပႂ်ႉတူၺ်း ယူႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်လၢႆးၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈပႂ်ႉတူၺ်း တေၸၢင်ႈပႂ်ႉလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈယူႇ။
တွၼ်ႈတႃႇတေ ထိင်းသိမ်းလွင်ႈ ပိူင်ၽွတ်ႈႁဵၼ်း ဝီႇၶီႇတႆးၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉၵူၺ်း တေၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၶၢႆႉလၢႆႈၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလူတ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၶိုၼ်ႈ upload imagesၼႆၵေႃႈ တေလႆႈၶဝ်ႈ လွၵ်ႉဢိၼ်ႇ log in ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် user scripts တင်းၼမ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ WikiProject User scripts သေပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၽၢင်ၶဝ်ၵူၺ်း တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈသေ တေလႆႈတူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈ ၶူၼ်ႉႁႃလႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈၵုမ်းပိူင် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း user preferencesမႄးထတ်း
လိူဝ်သေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ MediaWiki ၵႃႈတီႈ Preferences at special:preferences ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈလႅၷ်ႈလၢႆႈလႆႈ ၵၢၼ်တင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ -
- skin: တေၸၢင်ႈလိူၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈၽိဝ်ၼင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး လႆႈ။
- math: တေၸၢင်ႈလိူၵ်ႈလႆႈဝႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႄ ဢီႇၵူၺ်းသျိၼ်းပၢႆးၼပ်ႉ။
- files: တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်သႅၼ်း တႃႇ mage thumbnails။
တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈမူၼ်ႉမႄးၵေႃႈ မီးဝႆႉ ငဝ်ႈၵုမ်းပိူင် preferences ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
- တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်
- လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ သႅၼ်း editing box
- တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႄ ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႂ်ႇမႂ်ႇ
- ၶေႃႈမုၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း....


text:
ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ႁၢႆႉႁႅင်းယဝ်ႉသေ ၶိူင်ႈၸွႆႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ လႆႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈသင်ႇသိုဝ်ႉ တီႈမိူင်းထႆး။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 15 July 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ လူတ်ႉတေႃႉတၢင်ႇ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ တင်းၼမ် 26 လမ်း ၼိုင်ႈလမ်းလႂ် တၢင်ႇလႆႈၼမ်ႉၼၵ်း 20 တၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈမုင်ႈၼႃႈၶၢမ်ႈၶူဝ် မၢႆထီႉ 2 မႄႈသွတ်ႇ – မျုႉဝတီႇ လႅၼ်လိၼ်ထႆး – မိူင်းယၢင်း တွၼ်ႈတႃႇတေသိုပ်ႇသူင်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်း တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼမ်သုတ်း ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလႄႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီး ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ တႃႇၸွႆႈယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼမ် ဢွင်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ပႃႇၸႃႉယေႇဝေး ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ လႆႈၽဝ်ႈၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇလိုဝ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်သင်ႇသိုဝ်ႉ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ တီႈမိူင်းထႆး ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈတူဝ်တႅၼ်း ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၶွပ်ႇပၼီႇပူၵ်ႉၵူဝ်ႇသုၼ်ႇတူဝ် မိူင်းထႆးၶဝ် တူၵ်းလူင်းသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ႁင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇသိုဝ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AFP ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇသင်ႇသိုဝ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ တႃႇ 4 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ် ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်း သမ်ႉတေတွၼ်ႈပၼ်လၢႆလၢႆ တႃႇ 2 လၢတ်ႉတူတ်ႉသ် တင်းမူတ်း တေလႆႈႁပ်ႉယႃယႃႈႁႄႉၵင်ႈ တီႈမိူင်းၶႄႇ 6 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်ၼႆသေ၊ တႃႇ 1 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ်တႄႉ တေၶဝ်ႈမႃးထိုင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းပၢႆလိူၼ်ထူၼ်ႈၸဵတ်း (July 2021) ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ မီး 4,100 ပၢႆၼႆၼၼ်ႉ ၽၢႆႇထတ်းသၢင်ၶေႃႈမုၼ်း ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႅပ်ႈၼမ်လိူဝ်သေဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်းမူတ်းဢၼ်မီးယူႇ 54 လၢၼ်ႉၵေႃႉၼႆႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉႁႃမီးၵူၼ်းမိူင်း 1.75 လၢၼ်ႉၵေႃႉၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈၸဵတ်း (July 2021) ၼႆႉၵေႃႈ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ၽူႈၼမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈသင်ႇသိုဝ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈမိူင်းရၢတ်ႉသျုး 2 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ် ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼႆႉ တေမႃးထိုင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူဝ်ႈလႂ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 14 July 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 7,083 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 208,357 ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 145 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 4,181 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 151,442 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်လႄႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် ၸိူဝ်းယူႇၼႃႈသိုၵ်းၼႆသေ ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၵေးသီး ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်းထႆး ဢိၵ်ႇ ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်ႈႁူႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၸွႆႈထႅမ်ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉတီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၵေးသီႇ ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢဝ်ၽႃႈယၢင် 10 ၵဵၼ်၊ မၢၵ်ႇထၢၼ်ႇ 2 တိူၵ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းထႅင်ႈ လၢႆလၢႆလွင်ႈ တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 650,000 ပျႃး (ႁူၵ်းသႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 13 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇပၢင်ႁူႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် ႁူမ်ႈၵၼ် ဢဝ်ပႃႁႅင်ႈၶူဝ်ႈ (ပႃႇလၶျွင်ႇ) 1,951 ႁေႃႇ၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် 25 ပုင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉထႅင်ႈ လၢႆလၢႆလွင်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း မိူၼ်ၵၼ်။
ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် တီႈၼႂ်းမိုဝ်း ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လီငၢမ်းယဝ်ႉသေ ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ လႆႈတၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ်တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉ ယူႇယဝ်။
ယွၼ်းသူးပၼ် ႁႂ်ႈၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် လႄႈ ၵၢင်းလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်သေၵမ်း ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ USDP သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး ၺႃးယိုဝ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉပူၵ်ႉ ဝဵင်းမျႅင်ႇ တိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉသေ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ် လူႉတၢႆထင်တီႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ- ဝၢႆးသေၶဝ်သွင်ၽူဝ်မေး ထုၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ်တႄႉ လူႉတၢႆတီႈထုၵ်ႇယိုဝ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်၊ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁူႉၵမ်းလိုၼ်းဝႃႈ လူႉတၢႆၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃ မိူဝ်ႈယၢမ်းၵင်ၼႂ် ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵေႃႈ ပႆႇၸၢင်ႈယိုၼ်ယၼ်မၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေးၼႆႉ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈပၼ်ၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၶဝ်ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်း CDM သၼ်ၶၢတ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပၼ်တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေၶဝ်ၽူဝ်းမေးထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးၵူတ်ႇထၢတ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မႁႃႇယႃႇၼ
တီႈပွင်ႇ "ၿုၻ်ꩪ" ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ "ၵေႃႉဢၼ်တိုၼ်ႇၸိုၼ်ႈ" ဢမ်ႇၼၼ် "ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၺၢၼ်ႇတၢင်းလႅင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈ ဝႃႇတပုတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၶဝ် ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ၿီႇၸီႇ 623 သေ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် ၽဝၵူၼ်း တေႃႇထိုင် ၿီႇၸီႇ 594 ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၿီႇၸီႇ 594 ၽွင်းဢႃႇယုႇ 29 ၼၼ်ႉ တႄႇၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးသေ ထိုင်မႃး ၿီႇၸီႇ 588 ၽွင်းဢႃႇယု 35 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် မုၼ်သုင်ၽြႃးယဝ်ႉ။[1] [2] [3]
ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵိူတ်ႇ မိူဝ်ႈၿီႇၸီႇ 623[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႁႃႇယႃႇၼ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇၼႆယူႇ၊ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းထေႇရဝႃႇတသေ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇတႄႇ ပဵၼ်ၸုမ်း မႁႃႇယႃႇၼ။ လွင်ႈဢၼ်တႅၵ်ႇၵၼ် ပဵၼ်ၵႂႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽြႃးဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ထႅင်ႈ 4 လိူၼ် ၸဝ်ႈမႁႃႇၵသ်သပ ဢွၼ်ႁူဝ် ဢိင်ပိုင်ႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢၸႃႇတသတ်ႈသေ တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းမၢႆၼိုင်ႈသေ တေႃႇထိုင် ၼႂ်း 100 ပီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ၸုမ်း(ၵိူင်း) ဢၼ်တႅၵ်ႇၵၼ်။ ပေႃးဝႃႈ ပၢၵ်ႇပီတဵမ်မႃး ဢိင်ပိုင်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵႃႇလႃႇသေႃးၵသေ ၸဝ်ႈမႁႃႇယသ ဢွၼ်ႁူဝ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတိုဝ်းၵမ် ဝိၼႆး ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႄႈ ရႁၢၼ်းလတ်ႉသဝီႇ မိူင်းဝေႇသႃႇလီႇၶဝ် မိုၼ်ႇပႃး ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်း သင်ႇၵႃႇယၼႃႇ တီႈမိူင်းၵေႃးသမ်ႇပီႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸဝ်ႈမႁႃႇယသၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇဝိၼႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈမႁႃႇၵသ်သပၶဝ် တမ်းဝၢင်းမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပၢင်တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇၵေႃႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈတူၼ်လူင် ဢၼ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်လိူၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈပႃး တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းထေႇရဝႃႇတ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းရႁၢၼ်းဝိတ်ႉၸီႇ ဝေႇသႃႇလီၶဝ်တႄႉ ၶဝ်သမ်ႉဝႃႈ သင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈမီးၼမ်ၼႆလႄႈမီးၼမ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၸုမ်းမႁႃႇသိင်ၵီႇတိ" ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇတႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၸုမ်းၵႂႃႇယူႇ။


text:
ယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်း
ၸႄႈမိူင်းယၢင်း (မၢၼ်ႈ: ကရင်ပြည်နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kayin State), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zemoeng Yaang]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႄးထတ်း
ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းထႆး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ႑႕ တီႇၵရီႇ ႑႙ မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ ႑႙ တီႇၵရီႇ ႒႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ႙႖ တီႇၵရီႇ ႑႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ ႙႘ တီႇၵရီႇ ႕႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢေႇရိယႃႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး ႑႑႗႓႐.႘႕႑ ယဝ်ႉ။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇတၢင်းတူၵ်း ယၢဝ်း ႗႐ လၵ်းသေ တၢင်းႁွင်ႇတေႃႇတၢင်းၸၢၼ်း မီး ႓႒႖ လၵ်းယဝ်ႉ။[2]
သၢႆပိုၼ်းမႄးထတ်း
ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း တွၼ်ႈ (႑႘႐)၊ တွၼ်ႈၽႄ (႑) ပီ 1947သေ မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉဢဝ်ၸႄႈဝဵင်း ၽႃပုၼ်ႇတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသၢၼ်ႇလုၼ်ႇ၊ ၽဢၢၼ်ႇလႄႈ လၢႆးပွႆႉ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈတထူင်ႇ၊ ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ လႄႈ ၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျႅၵ်ႉၶမီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇသေၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လႆႈမႄးမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းမႃးျူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1964 လိူၼ်ဢႄႇပရႄႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆ (႕႑) ၶွင် တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇသေ လႆႈဢဝ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းၵေႃႇသူးလေႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
ထိုင်ပီ 1965 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလိၵ်ႈ ထၢၼ်ႈၽွင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆလိၵ်ႈ (႖႑႘) သေ တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်တင်း ၸႄႈဝဵင်း (႔) ၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင်၊ မၢႆလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ (႖႙႗) သေ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်း (႓) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1972 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (႓) ဢိင်ၼိူဝ် လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇ မၢႆလိၵ်ႈ (႑႖႖)သေ တႄႇဢဝ် 1972 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 7 ဝၼ်းမႃး လႆႈယႃႉပႅတ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၽွင်းၶၢဝ်းၶွင်ႉၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း တွၼ်ႈ (႑႐)၊ တွၼ်ႈၽႄ (ၵ) ပီ (1947) သေ ၶိုၼ်းမႄးမၵ်းမၼ်ႈ ၸႄႈမိူင်းၵေႃႇသူးလေႇ ဝႃႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ် ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇၺဵင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးမူႉ တီႇသွၵ်ႉယေးမႃး ပီ 1992 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်းလိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ႈၽွင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ လႆႈဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။[2]
ပီ 2011 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း လိၵ်ႈပူင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၽႃပုၼ်ႇ ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမီး ႔ ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း မီး ႗ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဢိူင်ႇ မီး ႓႗႖ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈမီႈ ႒႐႖႓ ဝၢၼ်ႈသေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[2]
လႅင်ႊလိၼ်မႄးထတ်း
ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၵွင်းလွႆလိူင်သေ ပႃႇမႆႉပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉသေ ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ တီႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လိူဝ်သေတီႈထုင်ႉဢၼ်မီးသၼ်လွႆ ၸွႆးၵပိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ ပဵၼ်တီႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉလႆလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉ လိူင်ႇၼမ်သေ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉလုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉတွင်ႇယိၼ်းသေ လႆႈၵႂႃႇတီႈႁိမ်းဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၸူးၽၢႆႇႁွင်ႇယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉၵျၢႆး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆး လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႆၸူးၽၢႆႇတူၵ်းသေ လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်တၢင်ႉသုင် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ တႄႇဢဝ် ႕႖ ထတ်းတေႃႇ ႓႗႑႘ ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် လွႆၽီ (မၢၼ်ႈ: နတ်တောင်) သေမီးဝႆႉ တီႈသုင် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ ႓႗႓႑ ယဝ်ႉ။ ထုင်ႉဢၼ်တဵမ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၾိင်ႈၾႃႉမႄးထတ်း
မီးၾိင်ႈၾႃႉ မႆႈလိူတ်ႇယိုၵ်းယမ်းယဝ်ႉ။ လိူၼ်ဢၼ်မႆႈသုတ်းၼႆႉ တၢင်ႉမႆႈ မီး ႗႑.႙ တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၼႆႉ ၽတ်ႉၽဵင်ႇ မီးယူႇ ႑႒႐ ၼိဝ်ႉ သေတႃႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး ႑႙႐ ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်းမႄးထတ်း
ၸႄႈလူင်မႄးထတ်း
ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ပဵꧣ် ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး (႑႐႐႐) ပီပၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဝဢၼ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်မႂ်းလင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ (႒႐႐) ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်တီႈဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇမီးၼၼ်ႉ မီးမၢၵ်ႇႁိၼ်ပႅၼ်လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပႅၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇတႆးထႆးဝႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၽႃႇဢၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၽႃဢၢၼ်းသေ သဵင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ လႆႈၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃး ပဵၼ် ၽဢၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1907 ၼၼ်ႉ လႆႉပေႃႉလွၵ်းဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်လိုဝ်းလင်တီး ၸႄႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် လွႆၸွႆးၵပိၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ လႆႈၵေႃႇတင်ႈဝႆႉ ၵွင်းမူးယွၼ်းသူးတဵမ် ၸွႆးၵပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၼမ်ႉၶူင်း ယၢၼ်ပႅတ်ႇလၵ်း တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လွႆၵေႃႉၵုၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းထမ်ႈၵေႃႉၵုၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈယၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်း ၽဢၢၼ်ႇ (႑႒) လၵ်းၼၼ်ႉ မီး ထမ်ႈပယိၼ်ႇၵျီႇ ထမ်ႈပယိၼ်ႇၺီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈထမ်ႈၼၼ်ႉ မီးၼွင်ၼမ်ႉဢုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼမ်ႉၵတ်း သွင်ဢၼ် ဢိူမ်ႈၵၼ်လႆလူင်းသေတႃႉ တေလႆႈႁၼ် ၶဝ်ဢမ်ႇႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈမႄးထတ်း
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (႔) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း မီး (႗) ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်း မီး (႑႘) ဝဵင်းယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႉမီး (႘႔) ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။
ဢိူင်ႇ မီး (႓႗႖) ဢိူင်ႇသေ ဝၢၼ်ႈမီး (႒႐႙႖) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ [4]
ဝၢၼ်ႈဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းမႄးထတ်း
- ၵတူဝ်း
- ၵတၢႆႇတိ
- ၵမမွင်း
- ၵေႃႉပဵင်း
- ၵေႃႉၵူဝ်း
- ၵေႃးလိလူး
- ၵျုၼ်းၶျွင်း
- ၵျႅၵ်ႉတူင်ႇ
- ၵျူင်ႇၶဝုၼ်ႇ
- ၵျူင်ႇတူဝ်း
- ၵျွၵ်ႉၺႅတ်ႉ
- ၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး
- ၶယႃး
- ၶလႄႇ
- ၶျွင်ႇၼၶႂႃႉ
- ၸႃႇတပျိၼ်ႇ
- တၶုၼ်ႇတႅင်ႇ
- တွင်ႇၵလေး
- တွင်ႇတီး
- တွင်ႇဝႅင်း
- ထိမၼ်ႇထူဝ်ႇ
- ထီလူင်
- ဝၢၼ်ႈထူင်းဢၢႆႇ
- တႃးၵႂိၼ်း
- တေႃႇလၢၼ်း
- ၼတ်ႉတွင်ႇ
- ၼပူး
- ၼွင်ၵမျႅင်ႇ
- ၼွင်လူင်
- ပၢႆႇၵျူင်ႇ
- ၽဢူဝ်းထ
- ၽႃပုၼ်
- ၽႃးပျႃႉ
- ၽယႃးတူင်းသူႇ
- ပေႃးၵလိၵျီး
- မဝၢႆး
- မိၵျွင်း
- မႅတ်ႉတယေႃး
- မႄႇပလႄး
- မျႅင်ႇၵျီးငူႇ
- မျႅင်ႇၵလေး
- ယိၼ်းပၢႆႇ
- ယႃႇတူဝ်ႇ
- ယေႇပူႇ
- သူၺ်ႇၵုၼ်း
- လၵုၼ်းပျူဝ်ႇ
- လၢႆးပွႆႉ
- လဵၵ်ႉတူဝ်ႇ
- ဝိၼ်းၵ
- ဝိၼ်းၵၼႃး
- တၢၼ်ႇတွင်ႇ
- တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး
- တၢၼ်ႇလႄႇ
- ဢၼၢၼ်းၵႂိၼ်း
- ဢဵင်ႇတူႇ
ၶိူဝ်းၵူၼ်းမႄးထတ်း
ၶိူဝ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵတ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၼၼ်ႉ ယၢင်းပူဝ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ယၢင်းၸၵေႃး၊ ပလေႇၶျီး (ပလေႇၵီး)၊ ယၢင်းတလေႇပႂႃႇ (တလေႇပႂႃႇ)၊ ယၢင်းပၵူး၊ ယၢင်းပွႆး၊ ယၢင်းမေႃးၼေႇပႂႃႇ၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ယၢင်းပူဝ်းပွတ်းတူၵ်း၊ ယၢင်းထူဝ်ႇၵလိပွင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[5]
ၶေႃႈမုၼ်း ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႄးထတ်း
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လွၵ်းသဵၼ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇဝႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်မႄးထတ်း
လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်းမႄးထတ်း
ပွႆးၽိင်ႈထုင်းမႄးထတ်း
ပွႆးႁွင်ႉမႄးထတ်း
ပွႆးႁွင်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁွင်ႉမၢၼ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈပဵၼ် ပွႆးဢေႃး (မၢၼ်ႈ: ဩပွဲ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမၢဝ်ႇၵူၼ်းသၢဝ် ၶဝ်ၼႆႉ ၶဵင်ႇဢဝ်သဵင်ဢေႃးဢေႃးသေၵေႃႈ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းမၢၵ်ႇၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ႁွင်ႉပဵၼ် ပွႆးဢေႃး ၼႆသေ ဝၢႆးၼႆႉၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဝႃႈပဵၼ် ပွႆးႁွင်ႉ ဝႃႈၼႆယ်ႁဝႉ။
ပွႆးႁွင်ႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်း သျူဝ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ (ပူဝ်း) ဝႃႈၼႆ ဆ်ုအာင်လင် (ၶျဢၢႆလွင်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ ဝႃႈ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးၼမ်ႉၵတ်ႉလၢႆးမိုဝ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပွႆးႁွင်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးၼႄတူဝ်ၶိင်းၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၼုမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပွႆး ၵူၼ်းၸၢႆးၼုမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ထွတ်ႇသိူဝ်ႈ၊ ပတ်ႉၶႅပ်းသေၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်းႁၢင်ႈလီတူဝ်ၶိင်းသေ ၼႄၽၢႆႇၼႃႈပရိတ်ႈသၢတ်ႈၼၢင်းယိင်းၶဝ်သေ ၽတ်ႉပူပ်းၶႅၼ်ၼႄပၢပ်းပၢပ်းသေၵေႃႈ ၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈပွႆးၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ၊ ၵူၼ်းၶေႃႉၶႄႉ၊ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁတ်းမႃး
ပွႆးႁွင်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပွႆး ဢၼ် ၵူၼ်းမၢဝ်ႇၵူၼ်းသၢဝ် တင်းသီႇၼႃႈပႅတ်ႇၽၢႆႇၼၼ်ႉမႃးထူပ်းၵၼ်တီႈ ပၢင်ပွႆးႁွင်ႉၼၼ်ႉသေ မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်၊ ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်၊ ဢွၼ်ၵၼ်လိူၵ်ႈႁႃ ၵေႃႉၵူႈဢၼ်တေလႆႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၵႂႃႇ၊ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၶႄႉၶဵင်ႇမႅတ်ႉတႃႇ ၼႂ်းၵႄႈမၢဝ်ႇမၢဝ်ႇသၢဝ်သၢဝ်ၶဝ်လႄႈ ၸၢင်ႈႁွင်ႉဝႃႈလႆႈပဵၼ် ပွႆးမၢဝ်ႇပွႆးသၢဝ်ယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈတႄႉ ပွႆးႁွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ် လွင်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပွႆးၵူၼ်းၼုမ်မၢဝ်ႇသၢဝ်ၶဝ် ၶႄႉၶဵင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်ႉႁူႉ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ဝၵ်းလင်ႇၵႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းလူင်ဝႃႇ၊ ၸၢတ်ႈတေႃႇဝႃႇ၊ ရႃႇၸဝၢင်ႇ၊ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉ ၵႂၢမ်းတၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းသူင်ႇငိူၼ်ႈ ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ထမ်တွပ်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပွႆးႁွင်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ် ၵႆႉႁဵတ်း တီႈ ပွႆးပုမ်ႇၶဝ်ႈ (ပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈ)၊ ပွႆးၽြႃး၊ ပွႆးမႃႇသႃႇ၊ ပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇ၊ ပွႆးၶၢမ်ႇၶႅၵ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပွႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈမႄးထတ်း
ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးၶဝ်ႈၼမ်ႉမႂ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၼင်ႇ ၽိင်ႈထုင်ႈမီးမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ်ၼႆႉ ၽွင်းၶၢဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈတင်းၶၢဝ်းၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇဢဵၼ်ဢွၵ်ႇႁႅင်းသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႆႈ ႁဵတ်းၼႃးမႃးသေ ပေႃးၶဝ်ႈမၢၵ်ႇၼမ်ႉတဝ်ႈ ပဵၼ်ပေႃႇဢွၵ်ႇမႃးၼႆ လႆႈၸူမ်းလႆႈသိူဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တေႃႉတႄႉပၢတ်ႇဢဝ် တူၼ်ႈၶဝ်ႈ ဢၼ်ထိုင်ၶၢဝ်း တႃႇပၢတ်ႇဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ တႃႇႁဵတ်းပွႆးၶဝ်ႈၼမ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ႁုင်မိုဝ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းသေၵေႃႈ မွၵ်ႇၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်သေ လဵင်ႉလူယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈမွၵ်ႇလဵင်ႉလူယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႆႈသိုပ်ႇပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပွႆးၶဝ်ႈၼမ်ႉမႂ်ႇၼႆႉ ၵႆႉႁဵတ်းလိူၼ်သိပ်းသွင်လပ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽွင်း ၶဝ်ႈမႂ်ႇတႄႇပေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းမႄးထတ်း
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈႁဵတ်းႁိူၼ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ ၵႆႉႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဵတ်းႁိူၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းတင်းၼမ်သေၵေႃႈ ၸွႆႈၵၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းတွပ်ႇၵုင်ႇမုၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးၸွႆႈႁဵတ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ႁႂ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇ မီးသုၼ်ႇမီးမၢၼ်း မီးမင်ႇၵလႃႇၼႆလႄႈသင်၊ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလီၶျၢမ်းသႃႇလႄႈ ပူႇၸေႃႇပသၽီၽိင်ႈထုင်းလႄႈသင်ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၸူႉႁွမ်တွမ် မႆႈဝႃႇ တွၵ်ႇဝႃႇသေၵေႃႈ ႁဵတ်းႁိူၼ်းမႂ်ႇယေးမႂ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈႁဵတ်းႁိူၼ်းမႂ်ႇယေးမႂ်ႇယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ ယူႇသဝ်းယဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးလိူၼ်သၢမ်မွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။
ပွႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်မႄးထတ်း
ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇယၢင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးပီၵဝ်ႇၵႂႃႇ ပီမႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်ယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈၶဝ်ႈမၢၵ်ႇၼမ်ႉတဝ်ႈလိူင်ႇၼမ် ၼႂ်းပီမႂ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းလိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ (႑) ၶမ်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းမၢၵ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉဢွၵ်ႇမႂ်ႇသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယိူင်းၸူးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇလူႇတၢၼ်းတၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းပွႆးပီမႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၵိၼ်မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၽႅဝ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵႃႈယဝ်ႉ။ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၵႃႈ တၢင်းၵႃႈတူင်း ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၼႄႁၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးပီမႂ်ႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းမႄးထတ်း
ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇယၢင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးပီၵဝ်ႇၵႂႃႇ ပီမႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်ယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈၶဝ်ႈမၢၵ်ႇၼမ်ႉတဝ်ႈလိူင်ႇၼမ် ၼႂ်းပီမႂ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းလိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ (႑) ၶမ်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းမၢၵ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉဢွၵ်ႇမႂ်ႇသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယိူင်းၸူးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇလူႇတၢၼ်းတၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းပွႆးပီမႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၵိၼ်မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၽႅဝ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵႃႈယဝ်ႉ။ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၵႃႈ တၢင်းၵႃႈတူင်း ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၼႄႁၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇမႄးထတ်း
ပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ၵဵပ်းလုပ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ပေႃးဝႃႈၸုတ်ႇၽႆးၵူၼ်းတၢႆၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လဵင်ႉတၢင်းၵိၼ် ပွၵ်ႈလိုၼ်းသုတ်း၊ ႁဵတ်းပွႆးမူၼ်ႈပွႆးၵျေႃႇသေၵေႃႈ လဵင်ႉလူ၊ ယၢတ်ႇၼမ်ႉတႃႇ ပေႃႈမႄႈပူႇၼၢႆး၊ ဢဝ်ၽဝ်ႇလုပ်ႇ သူင်ႇတီႈလွႆလုပ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ယၢင်းသျူဝ်ႇ (ပူဝ်း) ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ 'ၶျၶျႃ' ၼႆသေ မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉႁွင်ႉဝႃႈ 'အရိုးကောက်ပွဲ' ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ယၢင်း ၸဝေႃႇ (ၸၵေႃး) ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းတၢႆယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်းဝၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ လႄႈ ၸၢဝ်းၽီ ယၢင်းသျူဝ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ (ပူဝ်း)ၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇဢဝ် ၼိုင်ႈပီ တေႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း သိပ်းႁႃပီၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶၢဝ်းလႂ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးပီႈၼွင်ႉဢွၵ်ႇဢႅၵ်းတၢႆလႄႈ ပေႃးၸုတ်ႇၽႆးသၢင်းၵျူဝ်ႇၼႆ သင်ဝႃႈပႆႇလႆႈၵဵပ်းလုပ်ႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈသေၵေႃႈ ၵဵပ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။
ပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း တႄႇဢဝ်လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်သီႇၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်လိူၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသေ ပေႃးဝႃႈ လိူၼ်လွင်ႈမႃးၸင်ႇႁဵၻ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလိူၼ်ႁႃႈတႄႉ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ႁဵတ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလိူၼ်ႁူၵ်းၼႆ ပွႆးၵဵပ်းလုပ်ႇ လိူင်ႇၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ပွႆးထႆႁႆႈမႄးထတ်း
ပွႆးထႆႁႆႈၼႆ ဝၢႆးသေၸုတ်ႇႁႆႈယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈၽူၼ်တူၵ်းၽွၵ်းၽႅၵ်းယဝ်ႉ ထႆႁႆႈသေ ပေႃးတႄႇဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈၼႆ တင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်သေ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်သေ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်း ၵႆႇ၊ မူ၊ လဝ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ လဵင်ႉလူယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႇသၢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းလဵင်းမႂ်ႇသေၵေႃႈ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ထႆႁႆႈဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈမူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းယဝ်ႉ။ 'ပွႆးထႆႁႆႈ' ၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း ၸွမ်းၶၢဝ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးပူႇၸေႃႇ ၽီၽၢႆၼမ်ႉမႄးထတ်း
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁွင်ႈသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႆႈၼႃး တီႈထုင်ႉလိၼ်ၶူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလိူၼ်ၸဵတ်းၼႆ ၶုတ်းႁွင်ႈသေၵေႃႈ ဢဝ်တင်း ၵႆႇ၊ မူ၊ လဝ်ႈ၊ လိူတ်ႈၵႆႇ၊ လိူတ်ႈမူၸိူဝ်းၼႆႉသေ လၢင်ႉပၼ်ႁွင်ႈသေၵေႃႈ ပူႇၸေႃႇၽီပႂ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ 'ပွႆးပူႇၸေႃႇ ၽီၽၢႆၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉ' ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈမႄးထတ်း
ပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၶၢဝ်း လိူၼ်သိပ်းသွင်၊ လိူၼ်ၸဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် ပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈလႄႈ ၵူၼ်းတင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းပၼ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းပၢတ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဝႆႉၵႃႈၶၼ်လွင်ႈပဝ်ႇတိုင်ႈ ၶဝ်ၵႂၢႆးသေၵေႃႈ ပဝ်ႇတိုင်ႈၶဝ်ၵႂၢႆးတင်းဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ပွႆးထႆႁႆႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ပေႃးဝႃႈ ပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈမႃးၵေႃႈ ဢဝ်တင်းၵိၼ်တင်းယႅမ်ႉသေၵေႃႈ လဵင်ႉလူၶၢမ်ႇၶႅၵ်ႇ မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပွႆးႁွင်ႉၽၼ် ပုမ်ႇၶဝ်ႈမႄးထတ်း
ပွႆးႁွင်ႉၽၼ် ပုမ်ႇၶဝ်ႈ ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပၢတ်ႇၶဝ်ႈ လိုမ်ႉၶဝ်ႈယဝ်ႉ ႁွင်ႉၽၼ်ပၼ် ပုမ်ႇၶဝ်ႈ ဢၼ်ပုမ်ႇဝႆႉၵွင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ႁွင်ႉၽၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႆႈႁိဝ်ႈၼႆ ၶဝ်ႈတိူဝ်းဢွၵ်ႇၼမ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈဢဝ်ၶဝ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းယွင်ၵေႃႈ ၽၼ်ၶဝ်ႈ ဢမ်ႇပၢႆႈၼႆ မီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးႁွင်ႉၽၼ်ပုမ်ႇၶဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ယၢင်းသျူဝ်ႇ (ပူဝ်း) ဝႃႈ 'ၵူဝ်းၽီးပူးယေႃႇ' ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼၢႆးႁွင်ႉၽၼ်ၶဝ်ႈ' ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ လၢႆးပသ ၵူဝ်းၽီးပူးယေႃႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈယဝ်ႉသေ ပေႃးဝႃႈတူၼ်ႈၶဝ်ႈၽဵဝ်မႃးပဵၼ်ၵွင်ယဝ်ႉ ဢဝ်လၵ်းမႆႉမွင် ၵဝ်ႈလၵ်းပၵ်းလွမ်ႉႁွပ်ႈပုမ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉသေ လၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈသုင်သေ ပုမ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ပၢႆလၵ်းမႆႉမွင်ၼၼ်ႉ မီးသွင်းဢွၼ်ႇသေ ၶဝ်ႈၼဵဝ် (႗) ႁေႃႇ၊ ၵူၺ်ႈ (႗) လုၵ်ႈ၊ မွၵ်ႇႁွၼ်ၵႆႇ (႗) ၶူဝ်ႈသေ တၢင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ သဝ်မႆႉမွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၵွမ်းၸူးပုမ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၸမ်တေပေႃႉၶဝ်ႈ လႆႈထွၼ်ဢဝ်လၵ်းမႆႉမွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇသႂ်ႇတီႈၼိူဝ်ပုမ်ႇၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ႁိမ်းၵၼ်ၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၸူးႁွင်ႉဝႃႈ 'ပွႆးပသၵူဝ်းၽီးပူးယေႃႇ' ၼႆယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၼႆႉ ထုင်ႉၼိုင်ႈလႄႈ ထုင်ႉၼိုင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။
ယၢင်းသျူဝ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ (ပူဝ်း) ဢၼ်ယူႇထုင်ႉပဵင်းၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃး ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇသၢၵ်ႈၽီယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇတၢင်ႇဢမ်ႇသၢၵ်ႈၽီသေ ႁဵတ်းၼႆ ၵူၼ်းဢမ်ႇၼၼ် ဝူဝ်းၵႂၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈထူပ်းၽေးၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈမၢၵ်ႇၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈလူႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢွၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတဵမ်ၼႆသေ မီးလွင်ႈတၢင်းယုမ်ႇယမ်ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် လဵင်ႉလူပူႇၸေႃႇ ၽီဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပူႇၸေႃႇသၢၵ်ႈၽီယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၵိၼ် မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းယဝ်ႉ။
ပွႆးတၢင်ႇၽီၼႃးမႄးထတ်း
ၽီၼႃးၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ 'တလႃတႅၵ်ႉ' ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလိူၼ်ၸဵတ်း လိူၼ်ပႅတ်ႇမႃး တၢင်ႇၽီၼႃး တီႈၼႂ်းတူင်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇတီႈႁိမ်းတေးၼႃးသေ ပႃသၢမ်းတူဝ်၊ ၶဝ်ႈၼိုင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ယႃႇပုၼိုင်ႈယႃႇ၊ တဵၼ်းၼိုင်ႈလဵမ်ႈသေၵေႃႈ တၢင်ႇၽီႇၼႃး ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတၢင်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင် ၼႃး၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်း တူဝ်သတ်းလွတ်ႈၽေး၊ ယႃႈလႆႈၵၢင်းယၢၼ်လွင်ႈၽေးမူင်ႈမဵင်း၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတိူဝ်းၼမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်ႈတီႈၸမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇၽီၼႃး ပေႃးလိူၼ်သိပ်းသေ ဢဝ်တင်း ၶဝ်ႈၼဵဝ်၊ ငႃး၊ ၼမ်ႉ၊ တဵၼ်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ တၢင်ႇသၢၵ်ႈလွတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵေႃႈယွၼ်းသူးမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇတၢင်ႇၽီၼႃးၼႆ မေႃပၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းတင်းသတ်းယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈပဵၼ် ၶဝ်ႈမေႃလူႉ၊ ၶဝ်ႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇၼမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပွႆးတၢင်ႇၽီႁႆႈမႄးထတ်း
လွင်ႈတၢင်ႇၽီႁႆႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၽၼ်းႁႆႈယဝ်ႉ ပႆႇတၢင်ႇၵမ်းလဵဝ်သေ ပေႃးထိုင်ၸမ်တေဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈၽၼ်းမႃး ၸင်ႇၵႆႈတၢင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈ 'ပွႆးတၢင်ႇၽီႁႆႈ' ၼၼ်ႉ လဝ်ႈသွင်တဝ်ႈ၊ ၵႆႈၽူႈၼိုင်ႈတူဝ်၊ ၵႆႇမႄႈၼိုင်ႈတူဝ် တူမ်ႈသေ တိၼ်သွင်ၶွၼ်၊ ပိၵ်ႇသွင်ၽၢႆႇ၊ ႁူဝ် တင်း တပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လေႃးၵၼ်တင်း မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၽၵ်းမီႇ၊ မၢၵ်ႇသူမ်ႇသေ တင်းၶဝ်ႈဝၢၼ်ႇၼိုင်ႈ၊ လဵၼ်းယႃႈ ၼိုင်ႈလဵၼ်း၊ ၼမ်ႉၼိုင်ႈၵွၵ်းသေ လႆႈတၢင်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတၢင်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ လႆႈယွၼ်းသူး ယႃႇပေႈႁႂ်ႈမီး လွင်ႈလူႉလွင်ႈလႅဝ် လႄႈႁႂ်ႈၶဝ်ႈမၢၵ်ႇတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢွၵ်ႇလိူင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေတၢင်ႇၽီယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ် လဝ်ႈတင်း ၼိူဝ်ႉၵႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းယဝ်ႉ။
ပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈမႄးထတ်း
ပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းလိူၼ်သိပ်းသွင်၊ လိူၼ်ၸဵင်ၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် ပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈသေ တင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ႈႁဵတ်းပၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးပၢတ်ႇၶဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ႉ တိုင်ႈပဝ်ႇၶဝ်ႈၵႂၢႆးတင်းဝၼ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇပွႆးထႆႁႆႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈပွႆးပၢတ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈၼႆႉၵေႃႈ ၶၢမ်ႇၶႅၵ်ႇလဵင်ႉလဵင်ႉလူလူ မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းယဝ်ႉ။
ပွႆးသၢၵ်ႈၽီႁႆႈမႄးထတ်း
လုၵ်ႉတီႈပွႆးသၢၵ်ႈၽီႁႆႈသေ ပေႃးဝႃႈႁႃႁၼ်လိၼ်ႁႆႈဢၼ်မႂ်ႇၼႆ ဢဝ်တင်း ၼိူဝ်ႉၵႆႇ၊ ၼိူဝ်ႉမႆ၊ ဢိၵ်ႇပႃးလဝ်ႈသေၵေႃႈ ပူႇၸေႃႇပသၽီႁႆႈသေ လူတူၺ်းၼမိၵ်ႈ တီႈလိၼ်လီ ဢမ်ႇလီၼႆယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း၊ လိၵ်ႈလၢႆးမႄးထတ်း
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၼႆႉ မီး ၵႂၢမ်းယၢင်း မဵဝ်းလဵဝ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယၢင်းၸၵေႃး၊ ယၢင်းပူဝ်း လႄႈ ယၢင်းၼိူဝ်လွႆၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ သဵင်မဝ်သဵင်ၼၵ်း ပႅၵ်ႇၵၼ်ဢိတ်းဢီႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ လိၵ်ႈလၢႆးယၢင်း ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်မေႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တႅမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် လိၵ်ႈၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းမၢး တိုၵ်ႉဢွၼ်ၶတ်းၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼုင်မႆမႄးထတ်း
ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်သိုပ်ႇၼုင်ႈၶူဝ်းၽိင်ႈထုင်းၶဝ်မႃး မၼ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၵိုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ တီႈထုင်ႉမၢင်တီႈၼႆႉ တိုၵ်ႉၼုင်ႈယူႇၵူႈဝၼ်းၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းယၢဝ်းၼင်ႇ ယၢင်းပူဝ်းပွတ်းတူၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၼုင်ႈမႃးတီႈ ဝၼ်းပွႆးယူႇယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်မႄးထတ်း
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၵိူဝ်းယမ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ လႄႈ ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽီ ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလွင်ႈၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်ၼႆႉ ႁူမ်ဝႃႈ ၵိူဝ်းယမ်ၼိူဝ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼႆသေတႃႉ လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း ၽီၵေႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢင်းၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ်ၽီၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉ၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉ၊ ထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ တူၼ်ႈမႆႈ၊ လူမ်းလႅင်ႇ၊ ၾႃႉမႅပ်ႈၾႃႉၽႃႇ၊ လႅတ်ႇ၊ လိူၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈမီးတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသေ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၽီမီးတၼ်းၶူဝ်းၶဝ် ယူႇသဝ်းၼႆသေ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်လႆႈၸႂ် လွင်ႈၵူၼ်းပူႇၸေႃႇပသၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၽီၽိင်ႈထုင်း ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ် ယုမ်ႇယမ်မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်တႄႉ ၽီတူႇဝေႇ၊ ဢွင်ႇၶွႆး (အန်ဃှိုင်း) ႁွင်ႉ ၽီၽၼ်၊ ဢွင်ႇၸေႃးၵလူဝ်ႇ (အင်းဇို ကလပ်) ႁွင်ႉ ၽီမွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူးၽႃတူဝ်ႇ (ဖူ့ဖာဒိုဝ်) ႁွင်ႉ ၸဝ်ႈပူႇ လႄႈ ၽီပိုၼ်ႉတီႈ ႁွင်ႉ ၽီပႂ်ႉတူၼ်ႈမႆႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိင်ႈငႄႈမႄးထတ်း
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈမႄးထတ်း
ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ မၢၵ်ႇလၢင်းမဵၼ်၊ ၽႃႇလႃႇ၊ မၢၵ်ႇမု၊ ၵႃႇၽီႇ၊ ၼဵင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းႁေႈၽိင်ႈတိုၼ်းမႄးထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 ကရင်ပြည်နယ်၏ ဒေသန္တရ အချက်အလက်များ. ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရ. Archived from the original on 2017-09-14။ Retrieved on ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁၀၇။
- ↑ Myanmar Climate Report 23-36. Norwegian Meteorological Institute. Archived from the original on 8 October 2018။ Retrieved on 28 October 2018။
- ↑ နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)
- ↑ ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ. ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့. Retrieved on ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈။
- ↑ Myanmar.com. Archived from the original on 2011-03-03။ Retrieved on 2018-11-04။
- ↑ D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.
- ↑ Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR (July 2016). The 2014 Myanmar Population and Housing Census Census Report Volume 2-C. Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR, 12–15.


text:
ပူၵ်ႉပျိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပူၵ်ႉပျိၼ်း (မၢၼ်ႈ: ဘုတ်ပြင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bokpyin) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပူၵ်ႉပျိၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 2371 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ ထိူၼ်ႇလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ မီးထိူၼ်ႇလမုဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆ့ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ၵုၼ်တိုၼ်ႈလႄႈ ႁိူင်းသၢင်းၽေႃးလူင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸူးလႆႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸူးလႆႈ ဝဵင်းပူၵ်ႉပျိၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼမ်ႉသႂ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈၵုၼ် ဢၼ်ပႃႇမႆႉၼႃ ဢၼ်မီးယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းပူၵ်ႉပျိၼ်း မွၵ်ႈ 40 လၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ လမ်ႁႃပလႄးယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸမ်ဝဵင်းပူၵ်ႉပျိၼ်းၼၼ်ႉ မီးမေႃႇႁဵၵ်ႇသေ မီးတၢင်းလိၼ် ထိုင်တီႈထုင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ငၢႆႈငႅမ်ႈလႄႈ သၢႆတၢင်းလိၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႂ်ႉမႅၼ်ႈ။ တီႈၸွမ်းသၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ မလေး (ပသျူး) ၶဝ်ယူႇသဝ်းသေ ၸွမ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ပ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၼႂ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းထႆးၶဝ်ယူႇသဝ်းသေ တီႈၼိူဝ်လွႆၼႆႉ ယၢင်းၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈထႆးၶဝ် ပိူင်ႇထုင်ႉမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထိုင်တီႈမႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၼိူဝ် ဝဵင်းပူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ မီး 5,384 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။
ပူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 16 ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ဝၢၼ်ႈလူင် ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇၶူဝ်းႁေႈႁဵၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ် ၶုတ်းထၢင်ႈႁဵၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1912 ၼၼ်ႉ တီႈ ပူၵ်ႉပျိၼ်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 800 ၵေႃႉၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 55.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၃၇၉.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (8)


text:
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 25 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼိုင်ႈဝၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈမိူင်းတႆးထႅင်ႈ 7 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း (Public Health Laboratory – Taunggyi) လႆႈၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 538 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 1 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ 2 ၵေႃႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ လၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1 ၵေႃႉ၊ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢဝ်ၶိူင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း RDT Test ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းသေ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ မိူၼ်ၵၼ်။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Mekong News ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ တူဝ်တီႈ ႁူင်းယႃၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈ ၵျွင်းမိူင်းၵုတ်ႈ (မိုးကုတ်ဝိပဿနာကျောင်း) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးတင်း 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 106 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃ မီး 101 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃ ၵိုတ်းယူႇ 5 ၵေႃႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 25 December 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 758 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 20 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 120,546 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 2,552 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 100,940 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13 : 40 မူင်း ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (218) မိူင်း (218 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး (80,217,527) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး (1,757,836) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး (56,479,436) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ပႂ်ႉတီႈၶူဝ်ၼမ့်ၵတ်း မိူင်းသူႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ် ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်း ပိုၼ့်တီႈ ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၼ်။
ဝၢႆးသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ/ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢင်ၸူဝ်ႈ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈၶိုၵ့်ၶၵ့် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ့် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7/9/2021 ၼၼ့်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း တႄႇၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၶူဝ်ၼမ့်ၵတ်း တၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ့်တီႈ ၵႂႃႇမႃး ႁူပ့်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၼႆယဝ့်။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပိုၼ့်တီႈ မိူင်းသူႈ ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ဝၢႆးသေ NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ၼၼ့်မႃးၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၶူဝ်တပ့် ၼမ့်ၵတ်းၼၼ့် ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃးမႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ တေၵႂႃႇလႂ်၊ တေၵႂႃႇသိုဝ့်သင်၊ တေ ၵႂႃႇႁဵတ်းသင် တေလႆႈပွင်ႇလၢတ်ႈၼႄၶဝ် တီႈၵဵၵ့်ၼၼ့်သေ သင်ဝႃႈ သိုဝ့်ၶူဝ်းလိူဝ်မႃး ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ပွင်ႇဝႆ့ၼၼ်ၼႆ ၶဝ်တေႁုပ်ႈ ဢဝ်လၢႆ ၸိူဝ်းၼႆ့”- ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈၵဵတ်ႉၼမ့်ၵတ်းၼၼ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်း ဢမ်ႇယွမ်း 30 ၵူၼ်း မိူင်းသူႈလၢတ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃး မီးၶၢဝ်ႇၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းမိူင်းလၢတ်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ သိုၵ်း SSPP ၵဵပ်းသိုၵ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်တီႈ SSPP ။
“လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄ့ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇႁဝ်းၶႃႈၼၼ့်ၼႃႇၼေႃ ။ ပေႃးလူဝ်ႇသိုဝ့် ယႃႈယႃဝႃႇ ၶွင်ၵိၼ်ဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ ၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ႈ မႃးသိုဝ့်ၸၢႆႇ ၼႂ်းဝဵင်းၶႃးလူး။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ့် ထဵတ်ႈထၢမ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူင့်ၼႆ လႆႈမႆႈၸႂ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇမႃး ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆ့ ယွၼ့် ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၵၼ် ၼၼ့်ၶႃႈယဝ့်”- ၵူၼ်းပိုၼ့်တီႈ မိူင်းသူႈ ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တၢင်းသၢႆၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ တီႈၶူဝ်ၼမ့်ၵတ်းၼႆ့ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၼွင် – ဝၢၼ်ႈႁႆး – မိူင်းသူႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ ၵၢႆႇၸူးၵၼ် ၼႆယဝ့်။


text:
ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ် ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ လႄႈ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေ ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်း မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတင်းၵိၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸွမ်တွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 April 2020 (လိူၼ်ႈႁႃႈလပ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸၢႆးသႅင်လီ တၢင်တူဝ်မုၵ်ႉၸုမ်း RCSS ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၸုမ်းသေ ႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်း ၸၢႆးသၢႆဝၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) လႄႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ ၊ ၵိူဝ်ၽွင်ဝၢၼ် ၊ ၼမ်ႉမၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း တႃႇ 72 ၵေႃႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸွမ်တွင်း လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးသႅင်လီ လႆႈသပ်းလႅင်ၼႄပၼ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း ဝႃႈ − မုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ မႆႈၸႂ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢၼ်မႃးႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး ၼႆႉသေ လႆႈၸတ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် မႃးၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈယူႇ ၊ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈၵႄႈၶၢႆ ပၼ်ႁႃ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၽွင်း COVID-19 တိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း မေႃယူမေႃၵိၼ် လႄႈ မေႃလုမ်းလႃးတူဝ်ၵဝ်ႇလီလီ− ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇၵႃႈပွင်ႈပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS တေသိုပ်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း လၢႆလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး ယူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေလႆႈႁပ်ႉ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ လႆႈထွမ်ႇၵႂၢမ်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ COVID-19 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ မေႃယႃ ၽၢႆႇယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS လႆႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (မၢၼ်ႈ: အရှေ့တောင်အာရှ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇ (subregion) ဢမ်ႇၼၼ် လိုမ်လိၼ်ဢွၼ်ႇ ဢေးသျႃး ၼႆသေ မီးလၢႆမိူင်းဢၼ်မီးၾၢႆႇႁွင်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းၶႄႇ၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းပႃးပႂႃႇၼိဝ်းၵီးၼီး ဢိၵ်ႇတင်းၾၢႆႇၸၢၼ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆယဝ်ႉ။[1] ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇလဵဝ်ၼႂ်းဢေးသျႃး ဢၼ်မီးၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႂ်းၼိုင်ႈၽၢၵ်ႇလူၵ်ႈပွတ်းၸၢၼ်း (Southern Hemisphere) လႄႈ ၸႅၵ်ႇၽႄပဵၼ်သွင်ပွတ်းတွၼ်ႈသေ ၸင်ႇမီး:
- ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶႄႇ ဢၼ်မီး မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ လၢဝ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ထႆး၊ ဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈမလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း။
- ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇတႄႉၵေႃႈ မီးမိူင်းပရူႇၼၢႆး မလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်ၶရိတ်ႉသမတ်ႉၸ်လႄႈၸုမ်းၵုၼ်ၶူဝ်ႇၶူဝ်ႇၸ် (ၶီႇလိင်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Klaus Kästle (September 10, 2013). Map of Southeast Asia Region. One World – Nations Online. Retrieved on 10 September 2013။ “Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history.”
- ↑ Shaffer, Lynda Norene (2015-02-18). Maritime Southeast Asia to 500 (in en). Routledge. ISBN 9781317465201.


text:
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီး 1601 တေႃႇ 1700 ယဝ်ႉ။ တီႈယူးရူပ်ႉၼႆႉ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင် ပၢႆးၸဝ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇသေ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈတႄႉ ပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ယိုင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းသၢမ်သိပ်းပီၼႆယဝ်ႉ။ [1] ၽွင်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇသုတ်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼႆ့ ယွၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႄႈ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပၢႆးသၢႆႊသေ လႆႈႁူႉပွင်ႇ လွင်ႈ လေႃႇၵမ်ႇသမ်ႇ၊ ၽႆးၾႃႉ၊ တႄႇလီႇၸၵူၵ်ႉ၊ မႅၵ်ႇၶရူဝ်ႇၸၵူၵ်ႉ၊ ၵႄးၵုလတ်ႉ၊ ႁႅင်းၸၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၼိယႃႇမလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ႁင်း ၼိဝ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ႁႅင်းတဵၵ်းလူမ်း၊ ၸၢၵ်ႈၼပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵႄႇလီႇလီႇယူဝ်ႇ၊ ၵျူဝ်းႁၼ်ၵပ်ႉပလႃႇ၊ ႁၢႆးၵျိၼ်း၊ ရေႃးပတ်ႉႁုတ်ႉ၊ ဢၢႆးသႅတ်ႉၼိဝ်ႇတၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ၊ ၽဵင်း၊ ပၢႆးမူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ The Thirty-Years-War. Western New England College. Retrieved on 2008-05-24။


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
Wikipedia ၼႆႉ ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ (စွယ်စုံကျမ်း) ဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ် ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ၊ ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၶဝ်ႈယဵမ်ႈတူၺ်း လူဢၢၼ်ႇလႆႈ တင်းလိၵ်ႈ ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ် Wikipedia ၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းဢမ်ႇႁႃၼမ်ႉတွၼ်း (Non-profit Organization) ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ Wikimedia Foundation ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး။ ယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ (2014,Nov) ပွင်ႈၵႂၢမ်းတင်းသဵင်ႈ မီး 35 လၢၼ်ႉ (တႃႇလိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ မီး 4.9 လၢၼ်ႉ)။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်၊ မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်လဵဝ် တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉ။ ၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၾႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ဢဝ်လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ Wikipedia ၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ (15.1.2001)။ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈသွင်ၵေႃႉၸမ်း Jimmy Wales လႄႈ Larry Sanger ၶဝ်။ ဝၢႆးသေ ၵေႃႇတင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ တႃႇလိၵ်ႈၽိုၼ်ပိုင်ႈဢိင် ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼႆႉ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈၽတ်းလူတူၺ်း 500 လၢၼ်ႉပၢႆ ယူႇယဝ်ႉ။[5] တေႃႇထိုင် ပီ 2014 လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝရီႇၸိုင် ဝီႇၶီႇပီးတီးယႃး ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈ 288 မဵဝ်းယူႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်တေႃႇထိုင် ပီ 2014 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈမႄးထတ်း ၸိူဝ်းတူင်ႉတိုၼ်ႇဝႆႉၼႆႉ မီးယူႇ မွၵ်ႈ 69,000 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။[3]
ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ Wikipedia ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် Larry Sanger ပၼ်ဝႆႉ။ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း သွင်ၶေႃႈ wiki တင်း pedia မႃးၵပ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉ။ wiki ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်း ၶိူဝ်းၵူၼ်း ယူႇၼိူဝ်ၵုၼ်ၼမ်ႉ Hawaii သေ ပွင်ႇဝႃႈ “ဝႆး၊ ၽႂ်း”၊ pedia တႄႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ encyclopedia ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ “ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ” ၼၼ်ႉ တတ်းဢဝ် pedia ဝႆႉ။
သိုပ်ႇမိုတ်ႈ Wikipedia[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1. What is wiki? Wiki ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်?
- 2. What's the history of wiki? ပိုၼ်း wiki ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်?
- 3. What is the difference between offline knowledge bank and online wiki? လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တၢင်းႁူႉသႅၼ်သမ်ႇ တမ်ႈတီႈပပ်ႉလိၵ်ႈလႄႈ တမ်ႈတီႈ wiki ၼိူဝ် online?
- 4. How to use wiki? တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း wiki?
- 5. What is the good and bad characteristics of wiki? လွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ (လွင်ႈတိူဝ်းတွၼ်း လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း) တၢင်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး (လွင်ႈၶဝ်ႈထႃႈ) wiki ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ဝႆ့?
- 6. Can everyone create own wiki? ၵူႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႂ်း wiki ႁင်းၶေႃ ၸွင်ႇလႆႈ?
- 7. What are the procedures to do so? တေသိုပ်ႇ ၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသင်ထႅင်ႈ?
- 8. What is wiki free websites? ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈဝႃႈ wiki ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႅင်ႈၶၢဝ်ႇ လွတ်ႈလႅဝ်း?
- 9. Wiki for everyone ဝီႇၶီႇၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်း။
www.wikipedia.org ၼႆ့ပဵၼ် ၸိုဝ်ႈၼႅင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇတေၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈ ၼၼ့်ယဝ်ႉ။ Wikipedia ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ပပ့်သႅၼ်သမ်ႇ ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ့် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး လိၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း မီးၸွတ်ႇမီးၸေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဝီႇၶီႇပီးၻီးယႃးၼႆႉ ၽႂ်ၽူႈလႂ်သေ ဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈ လွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦသေဢမ်ႇၵႃး တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈ လွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦယူႇ။
လႆႈဢဝ် လိၵ်ႈၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း တႅမ်ႈဝႆႉသေ လွင်ႈဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းဝီႇၶီႇပီးၻီးယႃးၼႆၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ home page, wikipedia website ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢဝ်လွင်ႈလဵၼ်ႈမူၼ်ႈ Jigsaw သေ ၼႄပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်ဝႆႉယူႇ။ Wiki ၼႆႉ ၵျိမ်ႇမီႇဝေးလ်ၸ် လႄႈ လႄႇရီႇသိင်းၵိူဝ်း တႄႇတင်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 2001 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်၊ ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ် လႆႈပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းတင်းၼမ် တႅမ်ႈꧦမၢႆꧦသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ပပ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႈၶၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ၼိုင်ႈထဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇငၢႆႈꧦ။ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းယူႇ။ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ Britannica တႄႉ ပဵၼ်ပပ်ႉၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ လိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇတႄႉ လိၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၶႅပ်း CD-ROM ယူႇ။ ၶႅပ်းသႅၼ်သမ်ႇ Encarta ဢၼ် Microsoft ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိၵ်းပဵၼ်ယွတ်ႈ တင်းသဵင်ႈယူႇ။ ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းပပ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၸီႇၻီႇၵူၺ်း။ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် တီႈၼႂ်း Britannica ၼၼ်ႉ မီး 80,000 ႁူဝ်သေတႃႉ တီႈၼႂ်း Microsoft Encarta တႄႉ မီး ၼိုင်ႈသႅၼ်ပၢႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး wikipedia တႄႉ မၼ်းႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈလူဢၢၼ်ႇလႆႈ တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ယိူင်ႈဢဝ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ Nupedia သေ ႁဵတ်းမႃးသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်း မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ Project သေ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၼိုင်ႈၵေႃႉႁူႉၼိုင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိုင်ႈလွင်ႈ ၼႆလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈသေၵေႃႉꧦတႅမ်ႈၼႄၵႂႃႇသေ သေၵေႃႉꧦ သမ်ႉႁူႉတွၼ်းသေ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၸိုင် မၼ်းၶိုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ် တႅမ်ႈသႂ်ႇထႅင်ႈၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၽိတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မႄးပၼ်လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ မီးလွင်ႈတၢင်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸိုင် တီႈၼႂ်းdiscussion ၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ်ငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ဢၼ်မႂ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁဵတ်း register တမ်ႈတီႈ wikipedia website ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းယူႇ။ ႁူဝ်ၶေႃႈ လႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈမႄးၼႆၸိုင် တေလႆႈၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ edit ၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူး တီႈမႄးလႆႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်မႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸွင်ႇမၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈထတ်းတူၺ်းယူႇ။
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်း Wikipedia ၼႆ့ လိၵ်ႈၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ (288) ယၢင်ႇသေ လိၵ်ႈတႆးတႄႉ ပႆႇၶဝ်ႈပႃး၊ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၶႆႇငွမ်း (incubator)ဝႆႉၵူၺ်း။ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် တင်းသဵင်ႈ မီးမႃး 35 လၢၼ်ႉလိူဝ်ꧦယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း မီးဝႆႉ 4.9 လၢၼ်ႉလိူဝ်ꧦသေ သိုပ်ႇလိူဝ်မႃးယူႇတိၵ်းꧦ။ ပေႃးၶႂ်ႈတူၺ်း wiki ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်းၸိုင် တူၺ်းတီႈ www.en.wikipedia.org လႆႈယူႇ။ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ တူၺ်းလႆႈ တမ်ႈတီႈ www.my.wikipedia.org ယူႇ။ ၽၢႆႇတႆးတႄႉ ယၢမ်းလဵဝ် တူၺ်းလႆႈ တမ်ႈတီႈ https://shn.wikipedia.org လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈတူၺ်း ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ်ၸိုင် တူၺ်းတီႈ ငဝ်ႈငႃႇ wiki ဢၼ်ပဵၼ် www.wikipedia.org တႃႉ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁႃတူၺ်း လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈႁႃတူၺ်း တမ်ႈတီႈ လွၵ်း Search ၼၼ်ႉသေ ပေႃႉသႂ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်)လွင်ႈတၢင်းသေ ႁႃတူၺ်းလႆႈယူႇ။ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈၼႆႉတႄႉ တေၼႄဝႆႉ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ လွၼ်ႉမွၼ်းၵႂၢမ်း၊ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ဢိၵ်ႇ ၶၢဝ်ႇပိတ်းပွတ်းယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မီးဝေႃးႁႃႇရ၊ မီးလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈတၢင်ႇတီႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေႁဵတ်းပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈသီသွမ်ႇသေ link ၵွင်ႉၵႂႃႇၸူးပၼ်ဝႆႉယူႇ။ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေၼႄပၼ် တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ See also ၼၼ်ႉယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ Websites ၸိူဝ်းဢၼ်လီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေဢဝ် External Links ၼွၵ်ႈၵွင်ႉသေ ၵွင်ႉဝႆႉပၼ်ယူႇ။ ၽိုၼ်ဢိင် References ၵေႃႈ ၼႄပၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်း wikipedia ၵူၼ်းသႃမႆး(သႃႇမၺ)ၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈ သမ်ႉဝႃႈၼႆဝႆႉလႄႈ ၸွင်ႇတေယၼ်မၼ်ႈဝႃႈလႆႈ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ တမ်းၸႂ်လႆႈႁိုဝ်ၼႆ တေၸၢင်ႈမီး ၶေႃႈထၢမ်ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ မၼ်းၼႄလႆႈ လၵ်းထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၼႅၼ်ႈၼႃ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမႃးယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝႆႉပႃႇၸႃးပၼ် လွင်ႈတႅမ်ႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ ၵိုင်ႇလီဢဝ် ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဢဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းပၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထတ်းသၢင်ႈႁင်းၵူၺ်း တႅပ်းတတ်းႁင်း ၵူၺ်းယူႇ။
လိူဝ်သေ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇၼၼ်ႉ Wikipedia ၼႆႉ မီးထႅင်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ် တၢင်ႇပိူင်လူးၵွၼ်ႇ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် wiktionary ဢၽိထၢၼ်ႇ ၵူႈၽႃႇသႃႇ၊ လွၼ်ႉမွၼ်းၵႂၢမ်း wikiquote ၊ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ် ၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလႅင်း online wikiversity ဢိၵ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈထႅင်ႈ sister projects ဢၼ်ငၢႆးမိူၼ် wiki ၼၼ်ႉယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်လုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၼႄဝႆႉပၼ် ဢွင်ႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (တီႈယူႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ)ၸိုင် ၼႄပၼ်လႆႈ တမ်ႈတီႈ www.wikimapia.org ၼၼ်ႉယူႇ။
ပေႃးဢဝ် ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ www.alexa.com ဝႃႈၸိုင် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ website ဢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်း ၼမ်သေပိူၼ်ႈ သိပ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ www.wikimapia.org ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼိူဝ် ၸိၵ်းၸွမ်ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈလူတူၺ်း ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ တၢင်ႇပိူင်ၸိုင် ၶဝ်ႈတူၺ်းတမ်ႈတီႈ wiki ဢွၼ်တၢင်း သိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃတူၺ်း တီႈ List of encyclopedias သေ ႁႃတူၺ်းတႃႉ။ တၵ်းတေ လႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈမၢႆပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ၼႂ်းလူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ ၵူႈပိူင်ပိူင်ယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Registration is required for certain tasks such as editing protected pages, creating pages in the English Wikipedia, and uploading files.
- ↑ Roger Chapman. Top 40 Website Programming Languages. roadchap.com. Archived from the original on September 27, 2011။ Retrieved on September 6, 2011။
- ↑ How popular is wikipedia.org?. Alexa Internet.
- ↑ 3.0 3.1 Wikipedia Statistics – Tables – Active wikipedians. Stats.wikimedia.org. Retrieved on July 4, 2013။
- ↑ Kiss၊ Jemima။ "Wikipedia boss Lila Tretikov: 'Glasnost taught me much about freedom of information"၊ The Guardian၊ August 6, 2014။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - August 21, 2014။။
- ↑ Jemielniak, Dariusz (2014). Common Knowledge?: An Ethnography of Wikipedia. Stanford University Press, 4.
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (မူဝ်ႇပၢႆး) – multilingual portal (ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉလဵင်ႉ ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝႅပ်ႉသၢႆႇဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၶႃႈဢေႃႈ)
- ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တုၺ်ႉတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
- ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး


text:
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် United Airlines ဢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းပၵ်း တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ယူႇတီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ်သေ လႆႈပူတ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇယွမ်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မွၵ်ႈ 600 ၵေႃႉၼႆႉဝႃႈၼႆ။
တီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ် United Airlines ၼႆႉ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်တင်းသဵင်ႈမီးယူႇ 67,000 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် 593 ဢၼ်တိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ထႅင်ႈမွၵ်ႈ 2,000 ၵေႃႉ ၼႆႉၵေႃႈ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၶေႃႈယူပ်ႈယွမ်းတၢင်းပၢႆးယူႇလီ လႄႈ လွင်ႈသႃႇသၼႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈသေ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဝႆႉယူႇၼႆသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈတီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၼႆႉ မီးယူႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ် (3%) ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁူဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ (August 2021) ၼၼ်ႉမႃး ယူႇတီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ် United Airlines သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ႁႂ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇ လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းသဵင်ႈသေ ဝၢႆးသမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဝႂ်သမ်းယႃႈႁႄႉၵင်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႄဝႆႉပႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် တီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ် United Airlines ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႈထၢမ်းၵၢၼ် တႃႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၵဝ်ႈ (99%) ၼႆႉတႄႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းလူဝ်ႇမီးၼၼ်ႉယူႇသေ ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇမွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼိုင်ႈ (1%) ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ်ၶဝ်ဢွၵ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႃႈတေလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ႇႁဝ်းၶႃႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉသေ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 44 လၢၼ်ႉပၢႆသေ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၵေႃႈ မီးယူႇ 7 သႅၼ်ပၢႆယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 August 2020 (တု-လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉ၊ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈ 1 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းမိူင်းတႆး 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးတင်း 5 ၵေႃႉ သေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (373) ၽူႈၸၢႆးဢႃႇယု 41 ပီႊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်တင်း 5 ၵေႃႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႃး မိူင်းယူႇဢေႇဢီး (UAE) 1 ၵေႃႉ၊ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 1 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး 3 ၵေႃႉ လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ တွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈ 1 ၵေႃႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ် ၵေႃႉထီႉ (353) ၽူႈၸၢႆး ဢႃႇယု 26 ပီႊ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵေႃႉထီႉ (373) ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉပေႃးၼႆ မီး (13) ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး (10) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 15 August 2020 (တု-လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 374 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 322 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဟိုပင်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hopin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽေသေ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သၢႆတၢင်း ရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ - ၸႄႈၼႃးသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် ၇၄၅ လၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼွင်မႄႈမၢႆႈ ၵႆယၢၼ် ၂၇ လၵ်းယဝ်ႉ။ [2]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်သီႇပေႃႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ ၆၀ ၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ် ၶုၼ်ၵွၼ်းဝဵင်း ဢၼ်ၵွၼ်းဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ဢွၵ်ႇတီႈ မိူင်းယၢင်းသေ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႇၼႃးယဝ်ႉ။ ၶုတ်းၶမ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ၊ ၵႂႃႇၶုတ်းသႅင် တီႈ ၽႃၵၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၵၢၼ်မႆႉဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁဵတ်းသေ ဢဝ်မႆႉ ၸိူဝ်းတီႈ ထုင်ႉဢိၼ်းတေႃႇၵျီႈ၊ တီႈထုင်ႉၼွင်ပူဝ် ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇတင်းရူတ်ႉလဵၼ်းသေ သူင်ႇၸူး တႃႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢိင်လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 မီး မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၄၈,၆၉၄ ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]မီးဝႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆးလူင်၊ တႆးလူင်၊ မၢၼ်ႈ၊ ၶၢင်၊ ၵတူး၊ ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉတီႈထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆၵမ်ႉၵေႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ သၼ်လွႆၼမ်ႉမူၼ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉယၢင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ လႆၸူးၽၢႆႇႁွင်ႇယူႇယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်း တၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်လူင်းတူင်ႈ တီႈထုင်ႈဢိၼ်းတေႃႇၵျီး ၸူးၽႃၵၢၼ်ႉ၊ လုၵ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၶမ်းတီႈ ၼၼ်ႉ တၢင်းၵႃးပွင်ႇထိုင်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်လူင်းတူင်ႈ ၽႄတၢင်းၵႂႃႇသေ ၵႂႃႇၽႅဝ်ထိုင် ႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ သၢင်ႇၽူဝ်ႇတေႃႇပေႃးထိုင် ဝဵင်းလၢႆႇၸႃႇ ဢၼ်မီးတီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးပွင်ႇထိုင်ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလီလၢဝ်းလႄႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်း ယၢၼ် ၈ လၵ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ယႂႃႇတိတ်ႉၵလေးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ် ၈ လၵ်းၼၼ်ႉ မီး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉၸႂ်ႉႁႅင်းၼမ်ႉ (၁.၂၅ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ)ယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢိၼ်းတေႃႇၵျီးၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီး ႁူဝ်ပၢင်ႇသေ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈလွႆႈယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ ၃၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၉.
- ↑ Indawgyi Lake Wildlife Sanctuary. Ministry of Ecotourism. Archived from the original on 2006-03-25။ Retrieved on 2008-12-25။


text:
ၸႂ်တေႃးသၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်း။
မၢဝ်ႇၼုမ်ႇ September 11, 2017 လိၵ်ႈၶုၺ်ႉႁၼ် တူၺ်းယဝ်ႉ
မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် မိူဝ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်မႃး ၵႆႉလႄႇပဵၼ်ၸႂ်တေႃးသ၊ ၸႂ်လမ်ဢွၵ်ႇမႃး၊ ၼႃႈတႃလႅင်မႃး၊ ၸႂ်ႁၢဝ်ႈၸႂ်ၵျၢမ်းမႃး၊ ၸႂ်ၸႃႉ ၸႂ်ႁွၼ်ႉမႃးယူႇ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၸႂ်တေႃးသသေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈ လီဝႃႈ လီသမ်ႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၵႂႃႇယဝ်ႉၸိုင် သမ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈႁၵ်ႉၵၼ်ၵႃႈႁိုဝ်ႁၵ်ႉ၊ ၸၢင်ႈလႆႈၸင်းၵၼ်ၵႂႃႇဢမ်ႇၵႃး
ၸၢင်ႈယဵၼ်းပဵၼ်ၶဵၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵွၼ်ႇ။
လိူဝ်သေၼႆႉဢမ်ႇၵႃး ၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်းတႄႉ ၼိူဝ်ႉၼင်ၶဵင်ႈ၊ တူဝ်သၼ်ႇ၊ ႁူဝ်ၸႂ်တွတ်ႇႁႅင်း၊ ၼႃႈတႃလႅင်၊ ၼႃႈၵမ်ႇၼႃႈလမ်၊ ဢမ်ႇၼိမ်ဢမ်ႇသဝ်း၊ ပၼ်ၵႂႃႇပၼ်မႃး၊ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵွပ်ႈၸႂ်တေႃးသသေလႄႈ လႆႈႁူဝ်ၶႆႈ၊ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈသုင် (တူၺ်းတူဝ်း)၊ ႁူဝ်ၸႂ်ၵပ်ႉ၊ ဝေႇတၼႃႇ ပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းမႃးထႅင်ႈၼမ်လၢႆၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈၸႂ်တေႃးသဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈမႅတ်ႉတႃႇ ႁၵ်ႉႁွမ် တၢင်တႅၼ်းၼင်ႇ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉတူၺ်းလႄႈ ၸၢင်ႈတေသၢၵ်ႈသႃႇ လူမ်ၸႂ် ယူႇငၢႆႈမႃး။
မၢႆၼိုင်ႈ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈၸႂ်တေႃးသဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉတူၺ်း ''ၵွပ်ႈသင် ၵဝ်ၸႂ်လမ်'' ၼႆဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ လွင်ႈလႆႈ ၸႂ်လမ် သႆႈၵမ်ႇၼႆႉ ၵွပ်ႈလွင်ႈတၢင်းဢီႈသင်၊ လမ်ႇလွင်ႈယူႇႁႃႉ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈၸႂ်လမ်ႁႃႉ၊ ၵွပ်ႈႁဵတ်းသေဢၼ်ꧦ ဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်လႄႈ ၸႂ်လမ်ႁႃႉ၊ ဢွၵ်ႇတေႃးသ ယွၼ်ႉတႃႇၽႂ်၊ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လႆႈဢွၵ်ႇတေႃးသ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆ ၽႂ်ၵေႃႉႁဵတ်းပၼ်ၼႆ ဝူၼ်ႉပၼ်လီလီ ၵမ်းꧦဝူၼ်ႉတူၺ်းလႄႈ။
မၢႆသွင်။
တႃႇဢွၵ်ႇတေႃးသၼႆႉ သင်ဝႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႉၶူင် ႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ၊ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ထႅင်ႈ၊ ဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်သေ လူတ်းယွမ်းၸႂ်တေႃးသလႄႈ။ သင်ပဵၼ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉၼႆၵေႃႈ လၢတ်ႈ ႁႃငိူၼ်ႈၵဝ်ႇမၼ်းလီလီလႄႈ။
မၢႆသၢမ်။
မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်မႃးသမ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉၼႃႇၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေဢမ်ႇထၢင်ႇၽိတ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေ ဢမ်ႇပႆ တၢင်းပိူင်ႈ၊ လႆႈလၢတ်ႈႁႅင်း သဵင်ပၢၵ်ႇၸႃႉ ၶၼ်းႁိုၼ်း၊ ဢဝ်ၸႂ်ႁၵ်ႉႁႅင်းလူၼ်ႉလိူဝ် ပဵၼ်ၸႂ်ၵရုၼႃႇတေႃးသ ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈမီးယူႇ။ ဢၼ်ၸႂ်တေႃးသဢၼ်ၼၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃးၼႆ ၸေႇတၼႃႇ ဢၼ်ႁဝ်းလၢတ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵိူင်းၵႂႃႇပဵၼ် ဝေႇတၼႃႇ ၸဵပ်းသႅပ်ႇၼၼ်ႉ လီလႆႈမီးမႅတ်ႉတႃႇ ပွင်ႇၸႂ် တၢင်တႅၼ်းပၼ်ယူႇ။ လၢတ်ႈဢုၼ်ႇဢူၵ်း ဢုၼ်ႇၸႂ် ႁၵ်ႉꧦႁွမ်ꧦ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇယဝ်ႉ။
မၢႆသီႇ။
ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈၸႂ်တေႃးသဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶိုၼ်းၸွပ်ႇ ထတ်းတူၺ်းၶိုၼ်းႁတ်းꧦ။ ယႃႇႁႂ်ႈၽႂ်လႆႈ ၸဵပ်း သႅပ်ႇယွၼ်ႉႁဝ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈၽႂ်လႆႈၶၢၼ်ၸႂ်ယွၼ်ႉႁဝ်း ဝူၼ်ႉႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်လီမၼ်းလႄႈ။ မိူဝ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဝႆႉၸႂ်လီလီသေ လူတ်းယွမ်းၼင်ႇၵႃႈပဵၼ်လႆႈလႄႈ။
မၢႆႁႃႈ။
* ၸႂ်တေႃးသၼႆႉ ထိင်းမၼ်းယၢပ်ႇၼႃႇ၊
* ၸႂ်တေႃးသၼႆႉ ယႃႇပေဢူမ်ဢိုၼ်လူင်းဝႆႉ တီႈၸႂ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်း၊
* ၸႂ်တေႃသၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၵႂႃႇတိူဝ်ႉႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။
* ၸႂ်တေႃးသၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်ၵမ်းသေ ဢမ်ႇထိင်းၸႂ်လႆႈယဝ်ႉ ႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈၵႂႃႇၼႆ ၸၢင်ႈလႆႈၼႅင်ၸႂ် ၼိုင်ႈ ၽဝၵွၼ်ႇ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်သေၵေႃႈလီ တႃႇႁႂ်ႈၸႂ်တေႃးသႁဝ်း ပေႃးတေလူတ်းယွမ်း ႁၢႆၼၼ်ႉ လွမ်တူၺ်းလွင်ႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇၼႆႉလူး။
* သင်ဝႃႈ သေၵေႃႉꧦ ဝူၼ်ႉတေပဵၼ်ၸႂ်တေႃးသတေႃႇႁဝ်းၸိုင် ပွၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တၢင်းတိုဝ်းၵမ် ဢၵျၢင်ႉတၢင်းယၢမ်ႈ ဢမ်ႇလီ ၼႆၵေႃႈ ဝူၼ်ႉႁၼ်လွင်ႈလၢတ်ႈလီၼၼ်ႉလႄႈ။
* ပိၵ်ႉသမ်ႉမၼ်း လၢတ်ႈဢမ်ႇလီၵေႃႈ ဝူၼ်ႉႁၼ်တၢင်းႁဵတ်းလီ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်း မီးၽွၼ်းလီတႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
* သူပ်းလၢတ်ႈဢမ်ႇလီ၊ ဢၵျၢင်ႉဢမ်ႇလီသေလွင်ႈၵေႃႈ ဝူၼ်ႉႁၼ်လွင်ႈလီႁူမ်ၸူမ်း ဢၼ်မၼ်းမီးၼၼ်ႉလႄႈ။
* လၢတ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇလီး၊ ဢၵျၢင်ႉၵေႃႈဢမ်ႇလီ၊ ဢၼ်လီႁူမ်ၸူမ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးၼႆၸိုင် ဝူၼ်ႉဝႃႈ လီဢီးလူးမၼ်းၼႆလႄႈ။
* သင်ဝႃႈ တီးတူဝ်၊ တီႈၸႂ်၊ တီႈသူပ်းဝႃႈ သေဢၼ်ဢၼ် မီးလွင်ႈႁူမ်ၸူမ်းယူႇၼႆ တႃႇတေပဵၼ်တေႃးသၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။
ၸႂ်တေႃးသၼႆႉ ဢၼ်တေပဵၼ်တုၵ်ႉၶဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ပဵၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ တႃႇတေဝႃႈပိူၼ်ႈ၊ လႃႈပိူၼ်ႈ၊ ထၢမ်ၽိတ်းပိူၼ်ႈ၊ ႁဵတ်းႁၢႆႉပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယၢပ်ႇ။ ႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈလႆႈလိူတ်ႇမႆႈ ယွၼ်ႉႁဝ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းမီးဝႆႉဝႃႈ ယိူၼ်ႉလႆႈၵေႃႈယိူၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇယိူၼ်ႉလႆႈၵေႃႈ ယိူၼ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၵူႈၽႂ် မၼ်းသေၵမ်း။
ၸဝ်ႈသေႃးၸိၼ်ႇၼ (သႅင်ၸၢမ်)
19၊ 10၊ 2017
ငဝ်ႈတိုၼ်း- https://web.facebook.com/sao.socinna.5/posts/365604137226370[full_width]
လိၵ်ႈၶုၺ်ႉႁၼ်
By မၢဝ်ႇၼုမ်ႇ » ယၢမ်း» September 11, 2017
လွင်ႈတၢင်း» လိၵ်ႈၶုၺ်ႉႁၼ်
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၸၢႆးတၢၼ်းမွင်ႇ ဢႃႇယု 51 ပီႊ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၶွမ်ႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (ႁိုဝ်) ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 17 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်း တီႈႁိူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢၼ်း ဢိူင်ႇမိူင်းတၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၸၢႆးတၢၼ်းမွင်ႇ လူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈတမ်ႇၼွႆႉမွင်ၸႂ်ၸွမ်း လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ဢိၵ်ႇ ပေႃႈမႄႈတင်းမုင်ႉႁေႃတေႃႁိူၼ်း ၸၢႆးတၢၼ်းမွင်ႇယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ၸၢႆးတၢၼ်းမွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၶွမ်ႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉသုမ်းပုၼ်ႈတႃႇပႃႇတီႇ ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်လွင်ႈလူႉသုမ်းတႃႇ တူင်ႇဝူင်းတႆး ဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။


text:
တလ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတလ (မၢၼ်ႈ: ဒလမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Dala Township), (Shan pronunciation: [Zewaeng Dala]) ၼႆ့ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးဢဝ် ႁိူဝ်းသေၶၢမ်ႈၵႂႃႇၼႆ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈလႆႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 မဵတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတပ်ႉႁႄႉ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်းသေ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1974 ၼၼ်ႉ ၸူးဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်းၶွပ်ႇလိၼ် ၶွမ်ႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတလၼႆပႉ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတလၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး 10.93 လွၵ်းလၵ်းသေ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (23) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (23)ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (45) ဝၢၼ်ႈသေၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတလၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈ ၵႂႃႇလႆႈ ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး၊ ဝဵင်းၵေႃႉမူး၊ ဝဵင်းၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း၊ တေးတယႄး၊ ၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ [1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ၂၇.၁.၂၀၁၁ ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ