text:
- ယွၼ်ႉသင်လႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ
ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ပီႈၼွင်ႉၵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းႄတႇေပႃႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈၼ်ႂးပီႊ 2015 ၼ်ႂးလိူၼ် July ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း RCSS/SSA ႄလႈ PSLF/TNLA။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸုမ်း SSPP/SSA ၶဝ်ေၵႃႈ လႆႈၶဝ်ႈမႃးၸွမ်းၼ်ႂးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်မိူၼ်ၵၼ်။ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼမ်လိူဝ်ေသပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉေၵႃႈ ေပႃးတူၺ်းဢဝ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢႆးၼႃႈလိၼ် Geographic ဝႃႈၼႆၸိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်း ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းေတႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးၶႅမ်ႉႄလႈ ၶူဝ်းၶွင်ႇသၽႃႇဝ ဢွၵ်ႇၼမ်ထိႉသုတ်း ၼ်ႂးၸိုင်ႈတႆး ပၢတ်ႉပိုၼ်ႉ။ ေပႃးလုၵ်ႉတၢင်း ဝဵင်းလႃႇသဵဝ်ၵႂႃႇတၢင်းၼိူဝ်ၼႆၸိုင်ႈ ေတၵႂႃႇထိုင်မိူင်းႄၶႇ ေပႃးလူင်းမႃးတၢင်းတ်ႂႈသမ်ႉ ေတမႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ ေပႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသမ်ႉ ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈတီႈတပ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ (UWSA) ထိုင် မိူင်းလၢဝ်း (Laos) ေပႃးပွတ်း တူၵ်းသမ်ႉ
ေတၵႂႃႇမီးမိူင်း ဢိင်ႇတိႉယ (India) ႄလႈ (Bangladesh) မၼ်းပဵၼ်သၢႆသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႇမီးၶႅမ်ႉႄလႈ ေတႃႉသူင်ႇၶူဝ်းၵႃႉၶၢႆ ၽိတ်းပၵ်းပိူင်လႆႈငၢႆႈထီႉသုတ်း (ယႃႈ ၊ ၵွင်ႈၵၢင်)။ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းႄၶႇ သျီႇၵျိၼ်းပိင်ႇ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇေတေၵႃႇသၢင်ႈသဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်းထႅင်ႈ (One belt One Road BR) ၼ်ႂးၽႅၼ်ၵၢၼ်သဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်းၶဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ေတလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇ ေတၶဝ်ႈမႃးၼ်ႂးမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇေသ ၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းဢိင်ႇတိႉယႃႉ (India) သင်သဵၼ်ႈတႃႇ သၢႆတၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးလႆႈေတႉေတႉၼႆၸိုင်ႈ ၵၢၼ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႇ ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၶဝ်ေၵႃႈ ေတမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈၼမ်မႃး ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးေၵႃႈ ေတမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းမႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၽ်ႂၽ်ႂၸုမ်းလ်ႂေၵႃႈၶႆႈလႆႈႄလႈ ယိပ်းၵုမ်းၵမ်လႆႈမၼ်ႈမၼ်ႈၽ်ႂမၼ်း။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ပၢတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ တႃႇၶဝ်ေတသိုပ်ႇသၢႆၸ်ႂၵႂႃႇလႆႈတၢင်းၼႃႈ လႆႈလီၼႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ဝဵင်းလႃႇသဵဝ်ႈႄလႈ ဝဵင်းမူႇႄၸႈ ၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆငိုၼ်းသၢႆၶမ်း တွၼ်ႈတႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပၢတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႈမၼ်း မိူဝ်ႈပီႊ 2013 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းၶၢင်ႇ KIA ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇပွႆႇသ်ႂႇ ၼမ်ႉၾၢႆ ၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်း ႁဵတ်းဢဝ် မိူင်းဝဵင်းလူင်တႃႇၵုင်ႇ ပႃႉၵူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လပ်းသိင်ႇၵႂႃႇမူတ်း။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးမိူင်းႄၶႇၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈ ေပႃးတူၺ်း ေတႃႇလွတ်ႈၼမ်ႉမၼ်း
မိူင်းႄၶႇၼႆႉ လႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ယၢဝ်းၼမ်ေသပိူၼ်ႈသုတ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်သိုၵ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းေၵႃႈ မိူၼ်ၵၼ် ၵႆႉၵႆႉလႆႈႁၼ်ၵႂႃႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ေတႃႇလွတ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၵမ်ႉပႃႇၼမ်ၵူၺ်း တၢင်ႇတီႈ ဢမ်ႇေပႃးသူႇႁၼ်လႆႈမီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ်။ ၽ်ႂၽ်ႂေၵႃႈ ၶ်ႂႈပဵၼ်ယ်ႂႇ ၸ်ႂယ်ႂႇၼိူဝ်ၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းသုၼ်ႇလႆႈဢိတ်းဢွၼ်ႇၸွမ်း မိူင်းႄၶႇယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ေတလမ်းဢမ်ႇၽိတ်း ၼင်ၵဝ်ႇ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ပၼ်ႁႃသိုၵ်းသိူဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈၵၢင်း မိူင်းႄၶႇၶဝ်ႈၵဝ်းၸွမ်း မိူင်းႄၶႇတိုၼ်း ၶဝ်ၵဝ်းၸွမ်းတၢင်းလင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ တီႈဢၼ်သိုၵ်းႄၶႇၶဝ် ၶ်ႂႈသၢင်ႈ ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၼ်ႂးၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် RCSS/SSA (3)တီႈ တွၼ်ႈတႃႇေတသၢင်ႇလႆႈၾၢႆၼၼ်ႉေၵႃႈ သျီႇၵျိၼ်းပိင်ႇ လႆႈသူင်ႇၽူႈတၢင်ႇတူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႄၶႇၶဝ် မႃးႁူပ်းထူပ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း (RCSS/SSA) ယူႇ (3)ပွၵ်ႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မိူင်းထႆး ထႅင်ႈပွၵ်ႈထီႉသွင်တီးမိူင်းမၢၼ်ႈ ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ေသၶဝ်ႈမႃး ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် တၢင်းၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈၸိုင်ႈ ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ယူႇ။
- ပၢင်တိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ၵၼ်
ဝၢႆးေသ ၽူႈတၢင်ႇတူဝ်မိူင်းႄၶႇ လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ (3)ပွၵ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈေၶႃႈတူၵ်းလူင်းသင်ၵၼ် ယဝ်ႉေၵႃႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈသင်ၵၼ်ႄတႉႄတႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈသင်ႄတႉႄတႉၼင်ၵဝ်ႇ။
ဝၢႆးေသ ၽူႈတၢင်ႇတူဝ်မိူင်းႄၶႇ မႃးႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းသိုၵ်း (RCSS/SSA) ယဝ်ႉၵႂႃႇလီငမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ၵၢင်ၸ်ႂၶဝ် ဢၼ်ၶ်ႂႈလႆႈၶ်ႂႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈႄလႈ ၸၢင်ႇပၼ်ႁႅင်းၸုမ်းသိုၵ်းပွတ်းႁွင် ဢူၺ်းလီေသ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်ၵၼ်ေၵႃႈ ႁဵတ်းႁ်ႂႈမီးပၼ်ႁႃေသ ဢဝ်ပဵၼ်မႃး ပၢင်တိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ၵၼ်ပႅတ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ Background တၢင်းလင် ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မီးႄၶႇ ေပႃးၶ်ႂႈႁ်ႂႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁ်ႂႈၸုမ်းဢူၺ်းလီႄလႈ ပၢင်တိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ၵၼ် ၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ႄၶႇၼႆႉပဵၼ်သၵ်ႇႄသႇ (Main Point) မၼ်းယဝ်ႉ။
ပၼ်ႁႃ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းတႆး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼႆႉ ၼမ်ႄလႈႄဢႇ တိုၼ်းမီးၵၢၼ် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် တၢင်းမိူင်းႄၶႇ တၢင်းၵူတ်ႉ (Indirect) ယူႇယဝ်ႉ။ ႄၶႇၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းေတလႆႈလၢႆၶွင်တီႈပိူၼ်ႈ လႆႈၸ်ႂႉတိုဝ်း လႆႈပၼ်ၶွင်ေပႃးေပႃးတီႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းယွမ်းမႃႇၼ ေသၶဝ်ႈႁႃၸုမ်းဢွၼ်ႇၸုမ်းလဵၵ်ႉၵူႈၸုမ်းၸုမ်းယဝ်ႉ။ ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးမိူင်းႄၶႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် မၼ်းမီးဝႆႉၼ်ႂးၼႃႈတီႈၸုမ်းသိုၵ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၺ်းၼႃႇ ၸုမ်း (RCSS/SSA)ၼႆႉသမ်ႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ်ဢဝ်ၵၢင်ၸ်ႂၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယ်ႂႇႄလႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင်ၵၢင်ၸ်ႂၵူၼ်းမိူင်း ၾၢႆတီႈၶွမ်ႇမၼီႇႄၶႇၶဝ် ၶ်ႂႈမႃးတင်ႇမႃးႁဵတ်းသၢင်ႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းႄလႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁဵတ်း။ ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးႄၶႇ ဢၼ်ၶ်ႂႈလႆႈႄလႈ ၶ်ႂႈႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼ်ႂးမိူင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 1) ၾၢႆႇၼမ်ႉၾႆးၾႃႉ 2) သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆႇ (One Belt One Road) 3) ထၢၼ်ႇလမ် 4) ၵႃႉၶၢၼ်ႇၵုၼ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ 5) ပႃႇမႆႉပႃႇတွၵ်ႇ 6) သႅင်။ ငိုၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းႄၶႇ (5)ပူၼ်ႈၼႆႉ (2)ပူၼ်ႈ ေတလႆႈဝႃႈ လႆႈမႃးတၢင်းၼ်ႂး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ။
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈတူၵ်းလွၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းလွၵ်းႄၶႇၵႂႃႇေၵႃႈမီးတၢင်းၼမ် ၸိူဝ်းဢၼ်ဢဝ် ႄၶႇပဵၼ်ႁႅင်းတၢင်းလင်ေၵႃႈ လႆႈႁၼ်မီးတၢင်းၼမ် ေတလႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ေတဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းႁူႉလူဝ်ႇတိုၵ်း လူဝ်ႇယိုဝ်းမၢၼ်ႈမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်းေၵႃႈဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ႁဝ်းယူႇမိူင်းတႆး ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးဢမ်ႇသူၼ်ၸ်ႂမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းေၵႃႈဢမ်ႇလႆႈမိူၼ်ၵၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ပိူၼ်ႈပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းေၶႃဝႆႉႄလႈ မီးငိုၼ်းတွင်းၼမ်ႄလႈ ႁႅင်းၵူၼ်းႁႅင်းသိုၵ်းၼမ် ၶိုၵ်ႉတွၼ်းဝႆႉ။ ပၢင်တိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းႄတႇမႃး ေပႃႇပဵၼ်မီးမႃး ၼ်ႂးလွၵ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ႄၶႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇေပလိုမ်းလႃးလႃးေသၵမ်း။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်မႁႃပွင်ၵၢၼ်လူင် (Strategy) ၽ်ႂၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢွၵ်းၽ်ႂလဵၼ်းေၵႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၶုၼ် ၽ်ႂဢမ်ႇႁူႉ ၽ်ႂဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇေမႃသင်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ေတတူၵ်းၺႃးပိူၼ်ႈလဵၼ်ႈႁူဝ်ႄလႈ ၺႃးပိူၼ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းၶိူင်ႈမိုဝ်း ၽူႈမၢၵ်ႇမီးၶဝ်ႄလႈ ၽူႈမီးႁႅင်းသိုၵ်းဢႅၼ်ႈႁႅင်းယ်ႂႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၶဝ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
- ေၶႇပၼ်ၾႆးၶဵဝ် ၸုမ်းဢူၺ်းလီႁိုဝ်?
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2005 ထိုင် 2015 ၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ၵႂႃႇပၵ်းသဝ်းဝႆႉတပ်ႉ မိူင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတပ်ႉၸုမ်း (7) တပ်ႉၸုမ်း (1) တပ်ႉၸုမ်း (5) ၶဝ် ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸွမ်းၶိင်းၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉပူၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ႄလႈ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ၼႆႉဢမ်ႇတွၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်မႃး ေပႃးမီးၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းသင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႄတႇမိူဝ်ႈပီႊ 2017 - 2018 မႃးၼႆႉ ၸုမ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉလႆႈ မီးပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၵၼ်ၶိုၼ်းလႃႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2010 ၼၼ်ႉ တၢင်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ပၢင်ၾႃႉ (SSPP/SSA) ေၵႃႉ တွႆႇသၢႆလုမ်းမႃးၸူးတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈေသ ႁ်ႂႈၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း (RCSS/SSA) သူင်ႁႅင်းသိုၵ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းပွတ်းႁွင်ႇ ယူႇလူး ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းသင်ႄလႈ လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ပဵၼ်ၵူၼ်း ပူၼ်ႉၼႃႈတီႈၵႂႃႇ။
ေပႃးမႃး ထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း ပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွၵ်းလဵၼ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ ႄၶႇၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်တိုၼ်းၸင်းၸုမ်း RCSS/SSA လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႄၶႇေၵႃႈ တိုၼ်းၸင်း ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၶုၼ်သႃႇ ၼႆတႃႇေသ။ ၸုမ်း RCSS/SSA ၼႆႉ ၼ်ႂးလၵ်းၼၢမ်း (6)ေၶႃႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉဝႃႈ တီႇမူဝ်ႇၶႄရႇသီႇ (Democracy) ၼႆေၶႃႈၼိုင်ႈ ေပႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၼႆ မိူင်းႄၶႇၼႆႉ ၶဝ်ၸင်းၼႃႇ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၸ်ႂေသဢိတ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႇမူဝ်ႇၶႄရႇသီႇႄလႈ မိူင်းႄၶႇၶဝ် ၸၢင်ႇသုၵ်ႉသၢၵ်ႉေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းႄၶႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိဝ်ႉ ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႈ ၶဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိဝ်ႉပဵၼ်ယ်ႂႇ ဢဝ်ပိူင်ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိဝ်ႉပဵၼ်ယ်ႂႇႄလႈ ၶဝ်ၸၢင်ႇယူႇ ၸုၵ်းမၼ်ႈမႃးလႆႈေတႃႇထိုင်ၶၢဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းၸိူဝ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆးမိူင်းႄၶႇမႃးလႆႈ။ မိူဝ်ႈပီႊ 2014 - 2015 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းတၢင်းထုင်ႉမၢဝ်း တွၼ်ႈတႃႇေတမိူဝ်းႁူပ်းထူပ်း ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉမၢဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းမီးလွင်ႈၶႂၢင်ႉၶမ် ေယးႄၶႇၶဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမိူင်းႄၶႇ ၶဝ်တၢင်း ၶဝ်ႈမႃးယႃႉၵဝ်းယူႇ။ ယွၼ်ႉလၢႆလၢႆလွင်ႈႄလႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ ႄၶႇၸၢင်ႇမီးလွင်ႈ လႆႈၸ်ႂၵၼ်ေၵႃႈဝႃႈႄလႈ ၸၢင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ယွင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႈၶဝ်ေသ ၸၢင်ႇၶတ်းၸ်ႂ ႁ်ႂႈတိုၵ်းေတႃးပႅတ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ႁ်ႂႈလူင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ ပႅတ်ႈယူႇ။ ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်ႈႄၶႇ ၶပ်ႉၶိူင်ပၼ်ႄလႈ ၸၢင်ႇလႆႈမီး ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးယူႇ ေပႃးမႃးတူၺ်း ဢႃႇၼႃႇ (Power) မိူင်းႄၶႇၼႆႉ ၶဝ်ႈမႃး ႁူမ်ႈငဝ်းပႃး ၼ်ႂးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈပႃးမႃး ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းဝႆႉယဝ်ႉၼႆ ၸၢင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးႁဝ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ် ႁူႉၸွမ်းယူႇႁိုဝ်? ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းႄၶႇ ပၼ်ၾႆးၶဵဝ် ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇေၵႃႈ ဢမ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈလႆႈေသပွၵ်ႈ။
- ၸုမ်း RCSS/SSA ၼႆႉ ၸုၵ်းမၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?
ေပႃးမႃးလၢတ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၼႆ ၸုမ်းသိုၵ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA)ၼႆႉ ဢဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၾႅၼ်ႇတႄရႇႄလႈ တီႇမူဝ်ႇၶႄရႇသီႇ ပဵၼ်လၵ်းပဵၼ်ယ်ႂႇေသ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တႅၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းလႅင်းမႃးယူႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ သင်ဝႃႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈပဵၼ်မိူင်းတီႇမူဝ်ႇႄလႈ ၾႅၼ်ႇတႄရႇ (Federal) ၵႂႃႇၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ မၼ်းၸၢင်ႇမႃး တုမ်ႉတိုဝ်ႉ ၵၢၼ်ၽွမ်းငမ်းမိူင်းႄၶႇ။
- ယွၼ်ႉသင် ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး လႆႈပိုတ်းယိုဝ်းတႆးၶိုၼ်း
ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶႃႈႁဝ်း ပဵၼ်တႆးေၵႃႉၼိုင်ႈႄလႈ ၸွမ်းၼင်ႁၼ်ထိုင်ထတ်းသၢင်ႈ ႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃးႄတႉ လိူဝ်ေသသဵၼ်ႈတၢင်း ၶိုၼ်းယိုဝ်းၸုမ်းသိုၵ်းတႆးၶိုၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းလ်ႂထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉသင် ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) လႆႈၶိုၼ်းပိုတ်းယိုဝ်းၸုမ်းသိုၵ်းတႆးၼင်ၵၼ်ၶိုၼ်းလႃႇ ယွၼ်ႉဝႃႈငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈႄလႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႇႁဵတ်းႁိုဝ်ႄလႈ လႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႁဝ်းၶႃႈၶဝ် မႃးဢွၼ်ၵၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပၢႆးၼႃႈလိၼ် (Geographic) ၸွမ်းၵၼ်ပႃးၽွင်ႈ ေပႃးမႃးတူၺ်း ဝၢႆးေသ 2010 ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တပ်ႉၸုမ်း (3)တပ်ႉၸုမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ႁဵတ်း တပ်ႉပ်ႂႉလႅၼ်လိၼ် BGF ၵႂႃႇပႅတ်ႈေသ တၢင်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းမီးဝႆႉ တပ်ႉၸုမ်း (1)ၸုမ်းလဵဝ်
ေပႃးၶဝ်ဢမ်ႇယိုဝ်းတႆး ၶၢင်ႇ ၊ လွႆ ၊ ဝႃႉ ေတၸၢင်ႇယိုဝ်းၶဝ် ၶၢဝ်းတၢင်း (20)ပီႊပၢႆ ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇမႃးတိုၵ်းမႃးယိုဝ်း SSPP/SSA ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ၶဝ် လွင်ႈၵိၼ်ယိမ်ႉ ၵၢၼ်ၸ်ႂႉတိုဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈပိုင်ဢိင်ႇဢဝ်တီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ (UWSA) ၶဝ်ဢဝ်လုမ်းလုမ်း။ သင်ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ယိုဝ်းၶိုၼ်း ၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ (PSLF/TNLA) ၼႆၸိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမႃးၶဝ် မၼ်းတိုၼ်းေတၵႅမ်ႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ဢမ်ႇၸ်ႂႈဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႄလႈ ၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ မီးလွင်ႈၸမ်ၸ်ႂၵၼ်ၼႃႇဢမ်ႇၸ်ႂႈ ၼိုင်ႈပီႊၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၶဝ်ၼင်ၵၼ်ၶိုၼ်းယိုဝ်းၺႃးၵၼ်ၶိုၼ်းေၵႃႈ မၼ်းတိုၼ်းမီးမႃးၵူႈပီႊပီႊယူႇ ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ ႁူႉႁၼ်ၵၼ်လီယူႇ။
ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ ေပႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉသင် ဢမ်ႇထတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇေသ လႃႇလီႁဵတ်း ႁဵတ်းၼင်ၸ်ႂဢႃးလုမ်းမီးမိူဝ်ႈလ်ႂႁဵတ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃး ဢဝ်ေတႃးသ ၼၢမ်းၼႃႈေသ ႁဵတ်းလူင်ၵႂႃႇၵူႈမဵဝ်းၼႆႉမၼ်းဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽ်ႂမီးၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼမ် ၽ်ႂမီးတၢင်းႁူႉၼမ်ေၵႃႈ မၼ်းေတသႃႇႄလႈ ေတၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ တီႈဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းတႅမ်ႈႄလႈ ထတ်းသၢင်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃးၼၼ်ႉ တီႈၽိတ်းမၼ်းေၵႃႈေတမီး တီႈဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ၸ်ႂသူၸဝ်ၶဝ်ေၵႃႈေတမီး ၵူၺ်းၼႃႇ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽိတ်းၽိတ်းထုၵ်ႇထုၵ်ႇဝႆႉေသ ၵွၼ်ႇပဵၼ်လႆႈေတႉဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈေတႉၼၼ်ႉ ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ်ေၵႃႈ လူယဝ်ႉလူဝ်ႇထတ်းသၢင်ႈဝူၼ်ႉၸွမ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ၸၢင်ႇႁူႉေၶႃႈတွပ်ႇမၼ်း ၸၢင်ႇပွင်ၸ်ႂမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႇၸ်ႂယ်ႂႇယ်ႂႇၼမ်ၼမ် ၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၽူႈၶဝ်ႈမႃးလူ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ၼမ်ၼမ်ယူႇၶႃႈ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


c: text/html

text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 30/8/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢၼ်ႉၼမ်ႉၶမ်း၊ ၼမ်ႉမၢဝ်းသႂ်လႄႈ ငူၺ်ႇ ၶျႄႇရီႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၢႆၶၼ်ထုၵ်ႇ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း 1 လိတ်ႉလႂ် 3,400 – 3,500 ပျႃးလႄႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႅတ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉ ။
ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပၢမ်ႉၼမ်ႉမၼ်း တီႈၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 7 ပၢမ်ႉ။ တႃႇ 3 ပၢမ်ႉၼႆႉ ၶဝ် ၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းၶၼ်ထုၵ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း 1 လိတ်ႉလႂ် 3,400 – 3,500 ပျႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ၸင်ႇၵႂႃႇႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉ ။ ပၢမ်ႉၼမ်ႉမၼ်းဢၼ်ၵိုတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶၢႆ 1 လိတ်ႉ 4,500 – 5,000 ပျႃးၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး 3 ႁၢၼ်ႉ ၼႆႉ ၶၢႆၶၼ်ထုၵ်ႇ၊ ၵူၼ်းမႃးႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉလႄႈ တၼ်းလႆႈၶၢႆပၼ် ၶၢဝ်းတၢင်း ႁိုင် 1 ဝၼ်း ပၢႆႁၢင်ႈၵူၺ်းသေ မူတ်းၵႂႃႇ။ လႆႈပႂ်ႉ 2-3 ဝၼ်း ၼမ်ႉမၼ်းၸၢင်ႇတေမႃးထိုင်။ ယွၼ်ႉလႆႈလူင်းၵႂႃႇတေႃႉဢဝ် တၢင်းတႃႇၵုင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးဝႃႈၼႆ။
ပိူင်လူင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢဝ်ပူင်းၵႂႃႇသိုဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢႆပၼ်၊ ၶၢႆပၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢဝ်ရူတ်ႉ ဢဝ်ၵႃးမႃးၶဝ်ႈထႅဝ်သိုဝ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
“ၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇၸႂ်ႉဢေႃႈ။ လူဝ်ႇႁပ်ႉသူင်ႇလုၵ်ႈၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်း၊ လူဝ်ႇၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈထႆ၊ လူဝ်ႇတေႃႉ ၶူဝ်းၶၢႆ ၸွမ်းၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ ပေႃးဢမ်ႇ ၸႂ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၼႆ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်သေဢိတ်းယဝ်ႉ”- ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ႁၢၼ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ဢၼ်ၶၢႆၶၼ်ၵႃႈ 1 လိတ်ႉ 4,500 – 5,000 ပျႃးၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ႁၢၼ်ႉၼမ်ႉမၼ်း ယူင်းလီ (ယုံးလီ ပန့်ဆီဆိုင်) ၊ ဢေႇမႃႇၼူၺ်ႇလ (ဧမာနွေလ) လႄႈ ဢွင်ႇတပျေႇ (အောင်သပြေ) ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သူၺ်ႇတွင်ႇ (လွႆၶမ်း) ၼၼ်ႉတႄႉ ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ႁၢၼ်ႉလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပိုတ်ႇၶၢႆ ၵႃႈယႂ်ႇၵႃႈပႅင်း 1 လိတ်ႉ 7,000 – 8,000 ပျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပိုတ်ႇၶၢႆယူႇ။
“သင်ဝႃႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၢႆၶၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် 1 လိတ်ႉ 3,000 ပၢႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၵႂႃႇႁိမ်ၵၼ် သိုဝ်ႉၼမ်ၸိူင်ႉၼႆႉ။ ယွၼ်ႉႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶၢႆၶၼ်ၵႃႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈလႄႈ ဢမ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ သိုဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်လႆႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၶၢႆၶၼ်ထုၵ်ႇပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေလီ”- ၵူၼ်း ၼမ်ႉၶမ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊတႄႉၸိူဝ်းမီးၵႃး ၵႂႃႇၶဝ်ႈထႅဝ်သိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းသေ ၶိုၼ်းမႃးလုတ်ႇဢွၵ်ႇသႂ်ႇၶူတ်ႇ သႂ်ႇတဝ်ႈ/တိင်ႇ ၼင်ႈၶၢႆၶၢင်ႈၵၢင်းၵၢင်ဝဵင်း 1 လိတ်ႊ 10,000 ပျႃးၵေႃႈမီး။ သင်ပဵၼ် 1.25 လိတ်ႉသမ်ႉ ၶၢႆထိုင် 15,000 ပျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆတႄႉ ပွင်ပဵၼ်လႆႈယူႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ၊ ႁႃၵိၼ်ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇသိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸႂ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- ႁူဝ်ေၶႃႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်
- ၼ်ႂး (11)ႁူဝ်ေၶႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း (16)ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶူးဢၼ်မႃးဢွၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ
- ဝၼ်းၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ပၢတ်ႈထီႉ - သွင်
ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း တီႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် Orientation ၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈမီးယူႇလၢႆလၢႆ လွင်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီႊသွၼ်လိၵ်ႈ (2019 - 2020) ၶူး မၼ်းမီးလွင်ႈယုၵ်ႈယွမ်းသင် ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်း လူဝ်ႇပူၵ်း ပွင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ႁဝ်း ေတၶ်ႂႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ ပၵ်းပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်း မီးပၼ်ႁႃၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်း ပဵၼ်သင်ဝႆႉယူႇ ပၼ်ႁႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်မႃး ႁႃေၶႃႈတွပ်ႇမၼ်းၼ်ႂး ပၢတ်ႈထီႉ - သွင် ၼႆႉေသ ေတလႆႈႁၼ်မီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်းမႃးႄတႉႄတႉယူႇ။
ၶၢဝ်းတၢင်း ပီႊသွၼ်ႁဵၼ်း ပီႊ (2020 - 2021) ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶ်ႂႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ႄလႈ ၶၢမ်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ေၵႃႈလႆႈမႃးဢုပ်ႇၵုမ်ႇၵၼ်ေသ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပီႊ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ႁဝ်းမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸိူင်ႉၼႆႉ လႆႈမႃးပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်ၵႂႃႇယူႇ။
ေတလႆႈဝႃႈ မၼ်းမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီေတႉေတႉ ၵၢၼ်ၸွႆႈၵၼ်ႁႃေၶႃႈတွပ်ႇ ပၼ်ႁႃဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈၶူးမၼ်းဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်ေၵႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီးတၢင်းၼမ် ၶူးသွၼ်ႁဝ်းၶဝ် ၶ်ႂႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶ်ႂႈမီးၼပ်ႉၵတ်ႉၶႃႈႁိုဝ်ေၵႃႈၶ်ႂႈယဝ်ႉ သင်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ် ၶဝ်ႈႁႃဢွၵ်ႇၵၼ် ႄလႈ မီးၵၢၼ်ပိၼ်ႇပၢႆလႅၵ်ႈလၢႆတၢင်းႁူႉၵၼ် ၸွမ်းတၢင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တႃႇေတၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈလႆႈ ၼၼ်ႉ ႁၼ်ဝႃႈယၢပ်ႇယူႇ။
တီႈဢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃေၶႃႈတွပ်ႇ လွင်ႈပၼ်ႁႃမႃးယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်မႃးလၢတ်ႈႄၼ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၸုမ်းၽ်ႂၸုမ်းၼၼ်ႉ ေတလႆႈဝႃႈမီးၽွၼ်းလီဝႆႉႄတႉႄတႉ။ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တီႈ ၶဝ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႄလႈ ပၵ်းပိူင် ၵၢၼ်သွၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းသမ်ႉ မႃးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းၼႆေၵႃႈ လွင်ႈယ်ႂႇမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ပၵ်းပိူင်ေတႉမီးဝႆႉယဝ်ႉ ၵူၺ်းၸွင်ႇသမ်ႉေတထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ငဝ်းလၢႆး ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇႁႃႉ ၼႆေၵႃႈ ပဵၼ်ေၶႃႈထၢမ်ႇဢွၼ်ႇဝႆႉၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။
- ပၢႆးဝူၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆေသ
ပၢႆးဝူၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆေသ ႁဝ်းဢမ်ႇဢဝ် မႃးသ်ႂႇၸ်ႂသုၼ်ၸ်ႂၼၼ်ႉ ယႃႇေပႁဵတ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇေၵႃႈ မၢင်ေၵႃႉ တၢင်းၶ်ႂႈၶႅမ်ႉလိူဝ်ေသၶူးသွၼ်ႄလႈ ၵူၼ်းလုၵ်ႈလူးၵွၼ်ႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းၵႂႃႇၵၼ်တီႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉႄလႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၼ်း။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶ်ႂႈပဵၼ်သင် ၶ်ႂႈႁဵတ်းသင် ၶ်ႂႈႁဵၼ်းၽၢႆႇလႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းလမ်လွင်ႈႄလႈ လွင်ႈယ်ႂႇတီႈသုတ်းယဝ်ႉ တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၶ်ႂႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇပႃးၸ်ႂၼၼ်ႉ သွၼ်ၵႂႃႇယူႇေၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်တၢင်းသွင်ၽၢႆႇၵူၺ်း။ တီႈဢၼ်ႁဝ်းၶ်ႂႈသႂၢင်းပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၶ်ႂႈႁ်ႂႈၶဝ်ႁဵၼ်းႁူႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းေၵႃႈ ထုၵ်ႇလီေမႃလၢတ်ႈ ေမႃၸတ်း ေမႃႁဵတ်းသၢင်ႈႄလႈ ေမႃသွၼ်ႁ်ႂႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇပႃးၸ်ႂ သ်ႂႇၸ်ႂမႃးၼိူဝ် ၽႃႇသႃႇၵၢၼ်ၽ်ႂပုၼ်ႈၽွၼ်းၶူးၽ်ႂၶူးမၼ်းၵူႈေၵႃႉယူႇ။
ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း (16)ဝၼ်းၼႆႉ ေတလႆႈဝႃႈ ၼ်ႂးႄၵႈၵၢင်ၶူးသွၼ်ႄလႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈၸမ်ၸ်ႂၵၼ်ႄလႈ မီးလွင်ႈပွင်လႅင်းၼိူဝ်ၵၼ်မႃးႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းဝႆႉႄတႉႄတႉယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း
မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတူင်း 毛澤東 (26.12.1893 – 9.9.1976) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းလႄႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉတႄႉတင်ႈ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇ မိူဝ်ႈပီ 1949 သေ ဢုပ်ႉမိူင်းတေႃႇပေႃး သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1976 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ ဝႃႇတမၢၵ်ႉၶ်- လီႇၼိၼ်ႇလႄႈ လွၵ်းလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉႁၼ်ဝႃႈပဵၼ် Maoism ဝႃႇတမေႃႇ။ ၼႂ်းပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢေႃးၸႃႇယႂ်ႇလူင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ။[1] တီႈၼႂ်းမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းထၢႆးမ် TIMES ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ၼႆႉ ၼႂ်းၵူၼ်းဢေႃးၸႃႇယႂ်ႇ ပၢၵ်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2] မိူဝ်ႈပီ 1893 မၼ်းၸၢႆး ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈၼႃးၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးသေ ၵိူတ်ႈႁၼ်ၼႃႈ တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈသျႅဝ်ႇသၢင်း Shaoshan တီႈၸႄႈတွၼ်ႈႁူႇၼၢၼ်ႇ Hunan ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယု လႆႈ 18 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇသိုၵ်းသေ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပဵၼ်မေႃသွၼ် တီႈႁူႇၼၢၼ်ႇ လႄႈ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈပီႇၵိၼ်းယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ပႃးၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းတႄႉတႄႉသေ ထိုင်မႃး 1920 မၼ်းပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းတိုဝ်းၵမ် ဝႃႇတမၢၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ထိုင်မႃး 1921 ၸွႆႈထႅမ် တႄႇတင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇယဝ်ႉ။ ပီ 1922 လႆႈပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း တမ်ႈတီႈ ပႃႇတီႇၽႄ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူႇၼၢၼ်ႇသေ ထိုင်မႃး 1924 ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တင်းၼမ်သေ ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်း Kuomintong ဢၼ်ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး ပီ 1927 ၸုမ်းၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇလိတ်ႉၶဝ် တီႈၼႂ်းပႃႇတီႇၶူႇမိၼ်ႇတၢၼ်ႇ မၢင်ပႅတ်ႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလႄႈ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ၵူဝ်ၺႃႈတၢမ်ႇတၢႆသေ ၸင်ႇပၢႆႈၵႂႃႇ မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းပုၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢႆႈၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၶျိဝ်ႇတေး (ၵေႃႉဢၼ်တေမႃႈပဵၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းတပ်ႉၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ)သေ တႄႇတင်ႈတပ်ႉလႅင်ႁၢၼ် မၢႆ 4 ၊ မၢဝ်ႇၸိုဝ်ႈတုင်း ၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တႃႇပၼ်တၢင်းၶႂ်ႈၸႂ် ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1931 လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျၢင်းသျီးသူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ Jiangxi Soviet ယဝ်ႉ။ ပီ 1934 ဢွၼ်ႁူဝ် သိုၵ်းၶၢဝ်းတၢင်းယၢဝ်းလူင် Long March လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၶီႇသိုၵ်း မႃးၽၢႆႇႁွင်ႉ တိုၵ်းတေႃး တပ်ႉၸုမ်း ၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇလိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မႃးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ငဝ်ႈၸိုင်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းယီႇၼၢၼ်ႇ ၸႄႈမိူင်းသျၢၼ်ႇၸီႇ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉသေ တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ပၵ်းသင်ႉ တီႈၼၼ်ႈသေ တိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ်လႄႈ ႁုပ်ႈသိမ်းလႆႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1936 မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း လႆႈယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပီ 1937 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၶဝ် ၵႂႃႇႁူမ်ႈႁွမ်း ၸုမ်းၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ်သေ တိုၵ်းတေႃး ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇႁိုင် ၶိုၼ်းၽၢတ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇသေ တႄႇဢဝ် ပီ 1938 ၸုမ်းမၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၶဝ် ၸင်ႇၶၢမ်ႇတိုၵ်းတေႃး ၵျပၢၼ်ႇႁင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ သၢႆငၢႆ ယင်းတိုၵ်ႉ ၶဵင်ႈၶႅင်ဝႆႉယူႇလႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွမ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉ ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းၶျူင်ႇၵိၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်မႃး။
ပီ 1946 ႁူဝ်ၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် တေႃးသိုၵ်းၸူး ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃး တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ပီ 1947 လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ သွင်ၽၢၵ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1942 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇ မီးၵူၼ်းမွၵ်ႈ 6 သႅၼ်ၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး ပီ 1947 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇၶဝ် မီး 2 လၢၼ်ႉလိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢဝ်လႆႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမုၵတိၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈသိုၵ်းမႃး တွၼ်ႈၵၢင် မိူင်းၶႄႇယူႇ။ ပီ 1948 ၸမ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်လႆႈ မိူင်းၶႄႇ 3 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1949 ၽွင်းမိူဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇတင်းမိူင်း တူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ် လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇ တီႈၵုၼ်ဢွၼ်ႇ ၽေႃႇမူဝ်ႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1949 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႄႇတင်ႈပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၵေႃႈ လႆႈယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇယဝ်ႉ။
1959 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ တမ်ႈတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ သိုပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇၵႂႃႇၵူၺ်းယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တင်းၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ မူႇလိၵ်ႈ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ မိူင်းၶႄႇလႅင် (1934)၊ မိူင်းၶႄႇလႄႈ သိုၵ်းၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမၢႆသွင် (1939)၊ မိူင်းၶႄႇလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇပၢၼ်မႂ်ႇ (1944) လႄႈ ပွႆးတိုၵ်းမႂ်ႇ ပုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ (1945) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (႙)
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Mao Zedong. The Oxford Companion to Politics of the World. Retrieved on 2008-08-23။
- ↑ Time 100: Mao Zedong Archived 2009-08-27 at the Wayback Machine. Archived 2009-08-27 at the Wayback Machine. By Jonathan D. Spence, 13 April 1998.


text:
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃးလႆႈၶၢဝ်းတၢင်း10 ဝၼ်းၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး Dr. လိၼ်းထုတ်ႉ ထုၵ်ႇႁွင်ႉၵုမ်းၶင်တူဝ်ထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 10/2/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းမႃးၵုမ်းႁွင်ႉတူဝ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းတႆး ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ လိၼ်းထုတ်ႉ ၵႂႃႇထႅင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်တူဝ်မၼ်းမီးတီႈလႂ်ယင်း ပႆႇႁူႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၸမ်ၸႂ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ -“ၸွမ်ၽွင်းလူင် ထုၵ်ႇႁွင်ႉတူဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ႁွင်ႉၵႂႃႇၵုမ်းဝႆႉတီႈလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉၸွပ်ႇ တူၺ်းယူႇ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/2/2021 ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ပႃးၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းတႆး Dr. လိၼ်းထုတ်ႉ ၵေႃႉ ၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 2 ၸင်ႇပွႆႇတူဝ် လွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်း ။
ယၢမ်းလဵဝ် တူဝ်ဢူးၸူဝ်းၺုၼ်ႉလုၼ်ႇ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်း ၸႄႈမိူင်းတႆးၵေႃႈ ႁၢႆတူဝ်ဝႆႉ၊ယူႇတီႈ ပလိၵ်ႈ/ယေး တိုၵ်ႉ သွၵ်ႈႁႃ တႃႇၵုမ်းႁွင်ႉထႅင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ တင်း တီႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ၽူႈၼမ်း NLD ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉတႄႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၺႃးတီႉၺွပ်းဝၼ်းတီႈ 1/2/2021 ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းပႆႇပွႆႇတူဝ်ၶိုၼ်း ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပႃးၸဵမ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်း တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ၊လၢႆလၢႆ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးမႃးတင်းၼမ် ၊ ၵိုတ်းလိူဝ်ပလိၵ်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵူၺ်း ။
ဝၼ်းတီႈ 10/2/2021 မိူဝ်ႈဝႃးၵၢင်ၶိုၼ်းၸုမ်းသိုၵ်း ဢွၵ်ႇတီႉၺွပ်းႁွင်ႉဢဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း၊ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၵႂႃႇထဵတ်ႈထၢမ်လွင်ႈၶႅပ်းမႄးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ဝၼ်းႁွတ်ႈထိုင်ၶိုၼ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းပႆႇထိုင်ၶိုၼ်းႁိူၼ်း။
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႅပ်းမႄးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 လိူဝ်ၼမ်ႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းယူႇၵေႃႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမ်ႇယွမ်း ၶိုၼ်းထတ်းတူၺ်းပၼ်ၶိုၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ဝႃႈၼႆ။


text:
ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း လၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ တီႈလႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶႄႇ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်း တေႃႇၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ လွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးတၢင်းလႂ် ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်း လွင်ႈၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25-26/10/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်သႃႊ၊ ၼွင်တဝ်း(ၼွင်ပဝ်း)၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်သွင်လႄႈ ဝၢၼ်ႈၵွင်းၼႃး ၾၢႆႇၸၢၼ်း ဢိၵ်ႇထႅင်ႈ လၢႆမူႇဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇ ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တေႃႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ/ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ် ယွၼ်ႉပိၵ်ႉဢိုတ်းမူႇဝၢၼ်ႈ လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 သေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်သင် ဢွၼ်ၵၼ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း။
ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢိမ်ႇမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၼႃႇယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီလီ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇပၼ်ဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈသိပ်းသၢဝ်းဝၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝႃး မိူဝ်ႈသိုၼ်း ၶဝ်မႃးၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်ဝႃႈ မီးၵူၼ်း ပဵၼ်ၼႆသေ တေမႃးႁွင်ႉၵႂႃႇၵၵ်းတူဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိုတ်းဝၢၼ်ႈ ပႅတ်ႈဢမ်ႇပၼ်မေႃယႃၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈမႃးၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်။ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်းႁဝ်းၶႃႈ ယိူၼ်ႉသီးၶၢမ်ႇတၢမ်ႇမၼ်းမႃးၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈသၢမ်ပီယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီမိူင်းၶႄႇ Lockdown ဝၢၼ်ႈဝႆႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူႈဝၼ်း ။ ပေႃးထတ်းႁၼ်သမ်ႉၵဵပ်းငိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 1000 ယႂၼ်ႊ(မႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 4 သႅၼ်ပျႃး) ႁွင်ႉၵႂႃႇၵၵ်းတူဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢတ်ႈၵၢၼ်ၵၢတ်ႈငၢၼ်းထႅင်ႈ ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ မိူဝ်ႈၽွင်းၵႂႃႇၵၵ်းတူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵႂႃႇလၢႆလၢႆ လႆႈပၼ် ၵႃႈၵိၼ်ၵႃႈယူႇ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တုၵ်ႉၶ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းမီးတွင်းသင် လႆႈပၼ်ၵႃႈၵိၼ်ၵႃႈယူႇၸိူင်ႉၼႆ မၢင်ၵေႃႉ လႆႈၵိၼ် ၶဝ်ႈလၢႆလၢႆ ၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈမီးလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ ၸင်ႇမီးမႃးပၼ်ႁႃ တင်းၼမ်”- ဝႃႈၼႆ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 1-26/10/2022 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ မီး 475 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 16.10.2018 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသုင်သုတ်း ႄလႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA 10 ၸုမ်း။ ၼႂ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15.10.2018 ၼၼ်ႉ ၽူႈပိုတ်ႇပၢင် ပၢင်ၵုမ်ႇ ပၢင်ႁူပ်ႈထူပ်း ၶွပ်ႈၶူပ် 3ပီႊၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်း ၊ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႄလႈ တၢင်ႇတူဝ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း 10 ၸုမ်းသမ်ႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သုင်သုတ်းယၢင်းလႅင် KNU မူတူးေသးၽူၺ်း။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ပၢင်ပိုတ်ႇပၢင် ၵူၺ်း မၢၼ်ႊၶဝ်ၵမ်ႉဢမ်ႇႁဵတ်း လွင်ႈၽႅင်ပႅင်းသင်ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းသင် ဢမ်ႇမီးမိူင်းလႂ်ေသမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်း ပၢင်ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ် သၢမ်ေၵႃႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆးဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းပၢင်ပိုတ်ႇ ပၢင်ၵုမ်ႇၼၼ်ႉ ေၵႃႉပဵၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆ ထတ်းသၢင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ပႃးတၢင်းၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ယူႇ။ ထိုင်တီႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် RCSS/SSA ႄလႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ထိုင်တီႈဢမ်ႇ ေပႃးႁၼ်ႉၸႂ်ၵႂႃႇဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း ဢၼ်လႆႈ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈေၶႃႈၵႂၢမ်း မီးယူႇသွင်ေၶႃဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ႇ ၶွပ်ႇထူပ်း 3 ပီႊလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၼႆႉဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းသွင်ႁူဝ်ေၶႃႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶႃႈႁဝ်း ႁူႉႁၼ်မႃးေတႉ ပဵၼ်
- လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ( Secede )
- လွင်ႈတႃႇေတပူၵ်းတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းဢၼ်လဵဝ် ( One Country and One Army )
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႄလႈၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ေတႉ လွင်ႈဝႃႈတႃႇေတၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇေပႃးၶႆႈသႂ်ႇပႃးဢမ်ႇေပႃးၶႆႈဢုပ်ႇပႃး ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင်တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းေၵႃႈ သင်ဝႃႈၶႆႈေတႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈႄတႉၼႆၸိုဝ်ႊ ၶႆႈႁႂ်ႈသႂ်ႇပၼ်ပႃး သုၼ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇပႃးယူႇ။ ႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၼင်ေၶႃႈလႆႈၸႂ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် သင်ႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႆၸိုင်ႈ မီးသုၼ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼႆယူႇ။
- လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ( Secede )
မိူၼ်ၼင်မိူင်း UK ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပၵ်းပိူင် လၵ်းမိူင်း ( Constitution ) တႅမ်ႈဝႆႉပၼ်ပႃးဝႃႈ သင်မိူင်းလႆႈ State လႂ် ၶႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ UK ၼႆၸိုင်ႈ မီးသုၼ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၵၢင်ၸႂ်ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႈဢဝ်သဵင်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇေသ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းၸုမ်းသိုၵ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸုမ်းလႆႈ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇသူပ်းဝႃႈ ၶႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ မိူင်း မၢၼ်ႈၼႆႉေသၸုမ်း လိူဝ်ေသဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၽႅင်ပႅင်း ၊ မီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်း ၊ မီးသုၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီ ၸိုင်ႈမိူင်း ( National State ) ၽႂ်မၼ်းယူႇ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ်ပွင်ၸႂ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးမိူင်းလႆႈ ၶႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇႄလႈ ၶႆႈယႆႈ လႆႈႁၼ်ပဵၼ်မိူင်းမႃးၸူႉၵၼ်ယူႇၸွမ်းၵၼ်ေသ ႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇၵမ်ႉပႃႇၼမ်ယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၶႆႈပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈၼႆၸိုင်ႈ ၼႂ်းေၶႃႈလႆႈၸႂ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆႄလႈ ၼႂ်းလၵ်းမိူင်း Constitution ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇပၼ်ပႃးယူႇ ေပႃးပဵၼ်ၼၼ် မၼ်းၸွင်ႇမီးလွင်ႈ ယုမ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်ႄလႈ မီးလွင်ႈ ၽႅင်ပႅင်းၼိူဝ်ၵၼ်ယူႇ။ တႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ေတၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉေတႉ မၼ်းယူႇတီႈ လူင်ႇပွင်ၸိုင်ႈ တမ်း ဝႆႉပၼ် လွင်ႈၽႅင်ပႅင်းႄလႈ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းေတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵႃႊၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- လွင်ႈတႃႇေတပူၵ်းတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းဢၼ်လဵဝ် ( One Country and One Army )
တႃႇေတပူၵ်းတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းဢၼ်လဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉၼႆၸိုင်ႈ လႆႈဝႃႈ ၼႆႉေၵႃႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင်ေတႉေတႉ တွၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈ ၸုမ်းၸုမ်းဝႆႉယူႇ။ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈၽႅင်ပႅင်းသင် ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းသင် ဢမ်ႇပႆႇႁၼ် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းသင်ေသ ႄလႈ ေတမႃးေၵႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸုမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉၼႆၸိုင်ႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင်ဝႆႉယူႇ။ တႃႇေတပဵၼ်မႃး သွင်လွင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇလူင်ပွင် ၸိုင်ႈ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ေတလႆႈၶတ်းၸႂ်ၼမ်ၼမ်ယူႇ သူပ်းလၢတ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ ေတလႆႈႁဵတ်းႄၼပႃးၸွမ်းယူႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉ မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီႊပၢႆၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈဢမ်ႇပႆႇယဵၼ်ဢမ်ႇပႆႇႁႆလႆႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈမဵဝ်းႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသင် ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၼႆၸိုင်ႈ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းေတပဵၼ်မႃးလႆႈ တပ်ႉၸုမ်းလဵဝ် ( One Country and One Army ) ။ သင်ေတၶိုၼ်းဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းေတလႆႈ မီးၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉၼႆၸိုင် မၢႆထိုင်ဝႃႈေတလႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵဝ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်း DDR/SSR ၶိုၼ်းယူႇ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သင်သိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၶႆႈ ႁဵတ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း မီးၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းၼႆၸိုင်ႈ ၶဝ်ေတလႆႈထွမ်ႇတူၺ်း သဵင်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇ ေပႃးထတ်းသၢင်ႈတူၺ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၸိုင်ႈ 100% ၼႆႉ ၸုမ်းဢၼ်ယုမ်ႇမၢၼ်ႊမီး ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 15% ၊ လႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်ယုမ်ႇယၢမ်ေတႃႇၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းတူၵ်းႁႅင်းၼႃႇ။ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊေၵႃႈတၢင်းၼိုင်ႈ သူပ်းေတလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶိုၼ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း သူပ်းသမ်ႉလၢတ်ႈမဵဝ်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈသမ်ႉပဵၼ်မဵဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸုမ်းလႆႈ ဢၼ်ေတယုမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်လႆႈၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇေတပဵၼ်မႃး မိူင်းၸိုင်ႈလဵဝ်ေတလႆႈမီးတပ်ႉၸုမ်းလဵဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈထတ်းသၢင်ႈ ႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃးေတႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇထႅင်ႈတၢင်းၵႆဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇငႆႈငႆႈတႃႇေတပဵၼ်မႃးလႆႈၼၼ်ႉ။
တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ႇ ဝၼ်းထီႉ 15.10.2018 ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းေတၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပိူင် ၾႅတ်ႇတရႄႇ ( Federal ) ၵႂႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပီႊ 2019 ၼႆဝႆႉယူႇ ၊ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊသုင်သုတ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၶႆႈႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈၵႂႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2020 ၼႆဝႆႉယူႇ ေပႃးတူၺ်း ၶဝ်သွင်ေၵႃႉၼႆႉ ေၶႃႈမၼ်ႈၸႂ်ၶဝ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ႄလႈလႆႈဝႃႈဝူၼ်ႉယၢပ်ႇယူႇ။ ေပႃးမႃးတူၺ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၶဝ်သမ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်းေၵႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈလႆႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶႆႈမိူၼ်လၢႆးၵူၼ်း ၵႂ်ဢူႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼွၼ်းဝႆႉယူႇ ဢိူဝ်းလွႆးလွႆးေသ ႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၼွၼ်းလပ်း သင်ဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၼွၼ်းလပ်းမိူဝ်ႈလႆႈေၵႃႈ ၶဝ်ေတၵိၼ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်မိူင်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ( NCA - S - EA0 ) ၶႃႈေတတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၵႂ်ဢူႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇယဝ်ႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဢမ်ႇယဝ်ႉ ၸၼ်ၵႂႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆတိၵ်းတိၵ်း မိူဝ်ႈလႆႈလႃႇ ႁဝ်းေတလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ေတႉႄလႈ လွင်ႈၽႅင်ပႅင်းၵူႈ လွင်ႈလွင်ႈ။ ဢမ်ႇၼၼ်ေၵႃႈမၢၼ်ႊဢမ်ႇပႆႇယုမ်ႇႁဝ်းႁႃး ? ဢမ်ႇၼၼ်ေၵႃႈ ႁဝ်းေၵႃႈဢမ်ႇမီးၼပ်ႉၵတ်းႁႃး ?? လႆႈဝႃႈပဵၼ် လွင်ႈလီဝူၼ်ႉထတ်းသၢင်ႈၸွမ်းယူႇ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ သုၵ်ႉႁႅင်း ၼႃႇ ေပႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်းႄလႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီေတႉ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းလုၵ်ႉပဵၼ်ၾႆးလူင်ၵႂႃႇတီႈယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပၢင်ၵုမ်ႇၶွပ်ႈၶူပ်ႈ 3 ပီႊၼႆႉ ေတၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇဢမ်ႇၽၢတ်ႇ ဢွၵ်ႇ ေတႁဵတ်း မိူင်းလဵဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၸုမ်းလဵဝ်လႆႈဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉေတႉ မၼ်းဢမ်ႇယူႇတီႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်း မၼ်းေတလႆႈထၢမ်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်း မိူင်းလူင်ပဵၼ်ယႂ်ႇႄလႈ ေတလႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ပႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ၽႂ်မၼ်းယူႇ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းတႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးၵူၺ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ၶဝ်ေၵႃႈမီး သုၼ်ႇယူႇႄလႈမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၸွမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ေၵႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းမိူၼ် ၵၼ်ယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်သုၼ်တူဝ်ၸုမ်းၽႂ်ၸုမ်းမၼ်းေသ ႁူပ်းထူပ်းဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း သုၼ်ၸုမ်းၽႂ်ၸုမ်းမၼ်းႄလႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၽႂ်မၼ်းေတႉ ႁဵတ်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းယူႇ သင်ေတတင်ႇတူဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉေသ တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇေတႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈမၼ်းဢမ်ႇပႆႇ သၢင်ႈထုၵ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၼၼ်ႉေၵႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇဝႆႉယူႇ။ ပၢင်ၵုမ်ႇ NCA - S - EAO ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းတီႈႄၼပီေတႃႇ 15 - 17.10.2018 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသင် ၶၢဝ်းယၢမ်းသူမ်းဢမ်ႇၵႃး သူမ်းငိုၼ်းသူမ်းတွင်းထႅင်ႈၵူၺ်း။ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ေသ လၢတ်ႈေတႃႇၵၼ်ေသ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်းၵၼ်ေသ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇဢၼ်လူဝ်ႇဢုမ်ႇၵၼ်သမ်ႉ ဢဝ်ပႂ်ႉဢုမ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈလူင်ၼႃႈ ႁဵတ်းၼႆတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း ေပႃးဝႃႈေတႉေတႉမၼ်း လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူင်ပွၵ်းၵမ်း သၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မီးလွင်ႈၶႂၢင်ႉၶမ်ၵၼ်မႃး ၵူၺ်းေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈေၵႃႉလႆႈ ႁတ်းလၢတ်ႈမိူၼ် ၶိင်းဢွင်ႇသၢၼ်းဝႃႈ သင်ယူႇၸွမ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ၼႆၸိုင်ႊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း10 ပီႊ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်မီးၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိူင်ႉၼႆေသေၵႃႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းႁဵတ်းႄၼ ၼႃႈတိူင်ႇ ႄၼၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းေသ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်း ၸုမ်း ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ဢၼ်မႃးလူၼၼ်ႉ ပႅတ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်း။ တႆးႁဝ်းေၵႃႈထုၵ်ႇလီၶႅင်ယူႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ယွမ်းႁႅင်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ၸွမ်းႁႅင်း မၢၼ်ႊၼႃႇၽဵဝ်။ ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီႊၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်တွၼ်ႈသွၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႁဝ်း ၵူႈၸၢဝ်းၸၢဝ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉလီလီ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢမ်ဝၼ်းၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႃႈသင် ဢမ်ႇႁၼ်မီးၼမ်ႉတွၼ်းသင် လႆႈဝႃႈမႃးထူပ်းၵၼ် လၢတ်ႈေတႃႇၵၼ် ၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်းၵၼ်ေသ ႁဵတ်းႄၼၼႃႇတိူင်ႇေတႃႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းယွၵ်ႇႄၼ ၵူႈမိူင်းမိူင်းယႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈသူၼ်ၸႂ် လွင်ႈပၼ်ႁႃမိူင်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ႁႃမိူင်းရၶႅင် ( ၵႃလႃး ) ၶႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢဝ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပဵၼ်တၢင်းလဵၼ်ႈၶဝ် ေသႁဵတ်းၵိၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၼိူဝ်မၼ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆၵူၺ်း။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
Friday, April 17, 2020
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇ သၢင်းၵျႅၼ်ႇ
ၼႂ်းပီ 2020 ၼႆႉၼႆလႄႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼႆႉသေ ဢွင်ႈတီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈယင်ႉၵိုတ်းဝႆႉ လွင်ႈၶိုၼ်ႈၵျွင်းလွင်းမွၵ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ်လႄႈ တေပဵၼ်တၢင်းႁူႉႁၼ် တၢင်းၵမ်ႉထႅမ် တႃႇၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶွမ်း
ႁဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တေဢဝ်တင်း Windows 7 Super Lite SP1 ၼႆႉသေ မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်း
ၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ထူပ်းၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ လႆႈမႄးၶွမ်းၵဝ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈသေ တၢင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းမႂ်ႇ
ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေ တၢင်ႇယဝ်ႉ ႁၢင်ႈၶမ်ၶိုၵ်းၶမ်ၶိုၵ်းဝႆႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈမၼ်းၼၵ်းဝႆႉလႄႈ ၸႂ်ႉဢမ်ႇၶိုတ်းၸႂ်
ဝၼ်းမိူဝ်ႈဝႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၶိုၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃဢဝ် ဢၼ်ပဵၼ် Windows 7 Super Lite SP1 ၼၼ်ႉသေ တၢင်ႇၼႂ်းၶွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈႁူႉႁၼ်ဝႃႈ Windows 7 Super Lite SP1ၼႆႉ
သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၶွမ်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇသုင် ဢၼ် Ram မၼ်းတႅမ်ႇ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶလပ်ႉၽိတ်ႉ
လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉတေႉတေႉ ယွၼ်ႉဝႃႈသႅၼ်းမၼ်းလဵၵ်ႉလႄႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတူၺ်း ပဵၼ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတေႉတေႉ ၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၶွမ်းၵဝ်ႇ ဢၼ်မႃးႁိုင်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၸႂ်ႉလႄႈထိူင်းၼႆ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉတူၺ်း
Windows 7 Super Lite SP1 ၼႆႉယူႇ၊ ဝိၼ်းတူဝ်းဢၼ်ႁဝ်းၵႆႉၸႂ်ႉၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သႅၼ်းမၼ်းတေမီး
မွၵ်ႈ 4 ၵိၵ်ႉ ၊ ပေႃးတၢင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းယဝ်ႉ တေဢဝ်တီႈယူႇၵႂႃႇတႃႇ 20 ၵိၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ၊
Windows 7 Super Lite SP1 ၼႆႉတႄႉ မီး 655 MB ၵူၺ်း၊ ပေႃႈတၢင်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းၶွမ်းယဝ်ႉတႄႉ
တေမီး 4 ၵိၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း
ၶၢဝ်းၽွင်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇပီမႂ်ႇ 2020 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်တင်းတူဝ်ထူပ်းသေ လႄႈ မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်
ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၸၼ်ဢဝ်လႆႈတီႈလိင်ႉတႂ်ႈၼႆႉ
ၸဝ်ႈၶူးပိၼ်ႇတေႃးလ တႆးၼုမ်ႇ
ဝတ်ႉဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ၊ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်
17-4-2020
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး မႃးပိၼ်ႈတီႈၸႄႈမိူင်းၽဵတ်ႊပူႊရီႊ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶီႇၵႃးမႃးၸွမ်းၼၼ်ႉလူႉတၢႆ 3 ၵေႃႉ။
ပဵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/11/2022 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 2 မူင်း။ ပဵၼ်ယွၼ်ႉႁေႃႈရူတ်ႉၵႃးဝႆးႁႅင်းသေ ၵႂႃႇၽႃႇၺႃးသဝ်လၵ်းၾႆးၾႃႉၵၢင်တၢင်း။ ၽူႈယိင်း 2 ၵေႃႉတၢႆထင်တီႈ။ ၽူႈၶပ်းရူတ်ႉတႄႉ ၵႂႃႇတၢႆတီႈႁူင်းယႃ ၵူဝ်ႇယႄးမိၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တူင်ႈၼိုင် တႃႇသုၼ်ႇလႆႈၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
”ပဵၼ်ရူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး။ ၶဝ်လႅပ်ႈတေဝႄႈလၢၼ်ႇ။ ႁေႃႈၵႃးဝႆးႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၽႃႇသဝ်လၵ်းၾႆးၵၢင်တၢင်း။ မႄႈယိင်း 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉသဵၼ်ဢွၵ်ႇရူတ်ႉၵႂႃႇတူၵ်းတီႈယၢၼ်ၵႆရူတ်ႉၼၼ်ႉႁႅင်းလႄႈတၢႆထင်တီႈ ။ ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးတႄႉ ၵႂႃႇတၢႆတီႈႁူင်းယႃ ။ ၵႃးတႄႉလႅဝ်ၽႅဝ်ႉမူတ်း”- ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ် ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈရူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိၼ်ႈတီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်ၵႆႉမီး ၊ ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉၵႃးပိၼ်ႈၵေႃႈမီးၼမ်ၼႃႇလႄႈ ယူႇတီႈၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်တႃႇႁႂ်ႈလႆႈလွင်ႈၽဵင်ႇ ပဵင်း၊ တႃႇႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူဝ်ႇယႄးမိၼ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵႆႉပိၼ်ႈၼႃႇၶႃႈ။ ပေႃးမီးၵႃးပိၼ်ႈၵေႃႈမီးၵူၼ်းတၢႆ ၵူၼ်းၸဵပ်း။ ပေႃးၶၢဝ်းပီမႂ်ႇ၊ ၶၢဝ်းလိူၼ်ႁႃႈၸိူဝ်းၼႆႉယိင်ႈၶႅၼ်းလႆႈၾၢင်ႉႁႅင်းဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၵႃးၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃးပိၼ်ႈ တၢႆၼမ်ဝႃႈၼမ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈ AAC လႄႈၸုမ်း NUG ႁူမ်ႈၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းပၼ် လႆႈၶိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉဝၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/8/2022 ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပိၼ်ႈတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တီႈဝဵင်းသင်ႇၶရပူႊရီႊ ၊ တၢႆ 4 ၵေႃႉမၢတ်ႇၸဵပ်း 9 ၵေႃႉ။ ဝၼ်းတီႈ 17/8/2022 သမ်ႉ ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး 30 ၵေႃႉ ပိၼ်ႈတီႈၼၶွၼ်းသီထမ်ႊမရတ်ႉ ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢႆထင်တီႈ 3 ၵေႃႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း 4 ၵေႃႉ။


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး
ဝၼ်းထိ 09/06/2015
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇတၵ်းလႆႈယႃႉပႅတ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းတွၼ်ႈၼိူဝ် (မိူင်းတူၼ်) ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉ ၶူင်းတွၼ်ႈ ၼိူဝ် (မိူင်းတူၼ်) ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းၵႄႈ China’s Three Gorges Corporation(ၶႄႇ), the Electricity Generating Authority of Thailand (ထႆး), Myanmar’s Ministry of Electric Power, International Group of Entrepreneurs (မၢၼ်ႈ) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶိုၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၽၢႆလူင်ဢၼ်သုင် 241 မဵတ်ႊၼႆႉတေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 7000 မီႊၵႃႊဝတ်ႊသေၼႂ်းၼၼ်ႉတႃႇ 90% တေဢဝ် သူင်ႇဢွၵ်ႇ ၶၢႆ ပၼ်မိူင်းထႆးလႄႈမိူင်းၶႄႇ။ၼမ်ႉတေယိုင်ႈၶိုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးသေတေ လုပ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈ ႁူၺ်ႈ လွႆၵဵင်းၶမ်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းလႄႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ လိၼ်ႁိၼ်ၽႃပႃးၸဵမ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်ဢိတ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉ ပၢင်သေတၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈဝဵင်းဝႃႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆၼၼ်ႉပႃး။
တင်ႈတႄႇၸဝ်ႉပီ 2015 မႃးၼႆႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ (ဢိၼ်ႊၵျိၼ်ႊၼီႊယိူဝ်ႊ) မိူင်းၶႄႇၶဝ် 60 ပၢႆမႃးဢဝ်တီႈယူႇ သဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉ၊ၵူတ်ႇ ထတ်းတူၺ်းဢွင်ႈတီႈတေ ႁဵတ်း လႄႈၶုတ်းႁူး ၸူင်လွႆလိုၵ်ႉႁိမ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၶူင်းယူႇယဝ်ႉ။ဢွင်ႈတီႈတေ ႁဵတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈမၢၼ်ႈယႄးၶဝ် ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉပၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃသေႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼႆႉတိုၼ်းဝႃႈဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဝႆႉၶဵင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၶႅင်လႄႈ လိူဝ်သေ လုၵ်ႈၸုမ်း ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်ၼၼ်ႉတိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်လႂ်ၶဝ်ႈၸမ်လႃးလႃး။
ၸုမ်းၶွမ်ႊပၼီႊသၼူဝ်ႊဝီႊမွင်ႊထဵၼ်ႊမိူင်းဢွတ်ႊသ်တေႊလီႊယိူဝ်ႊၼႆႉလူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထတ်းသၢင်လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တၢင်း သၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်လႄႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း EIA/SIA တွၼ်ႈတႃႇၽၢႆၼႆႉသေလုၵ်ႈၸုမ်း မၼ်း တႄႉ တႄႇလူင်းၶဝ်ႈႁႃၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 2015 မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈတိုၼ်းယၢမ်ႈသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈတေဢဝ်ၽၢႆမႃးတတ်းပႅတ်ႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝၼမ်ႉလိၼ် ႁိၼ်ၽႃ ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းၼႆႉမႃးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇလႄႈမႆႈဢူၵ်းမႆႈၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈပူၵ်းပွင်ၸိူဝ်းၼႆႉၼင်ႇ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ
- ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇပိူင်လူင်မၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းသုတ်းၼႂ်းလွပ်ႈႁူဝ်သိပ်းပီၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (ၵူဝ်းၵၢင်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း ႁၢဝ်ႉႁႅင်းၼႆႉသေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၵုၼ်လူင်ၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇလႆႈၵိုတ်းဝႆႉ။
ၽၢႆမိူင်းတူၼ်ၼႆႉယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်မူႇယႂ်ႇၸုမ်းလူင်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးတူင်ႉၼိုင်ယူႇဝႆႉ။ႁိမ်းႁွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ သၢင်ႈၽၢႆလႄႈပိုၼ်ႉတီႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉဢဝ်ပဵၼ်ဢၢင်ႇ ၵဵပ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈမီးသိုၵ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းယူႇဝႆႉတင်းၼမ်တင်း လၢႆ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၵ်းတပ်ႉဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉႁိမ်းႁွမ်း ဢွင်ႈ တီႈၽၢႆလၢႆလၢႆတပ်ႉမီးထိုင် 39 တပ်ႉ ၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်းၽၢၼ်ႇမႃး 20 ပီၼႆႉၵူၺ်း။ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈမီးလွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း တေႃႇၵၼ်သေတယင်းတိုၵ်ႉ မီး ပၢင်တိုၵ်းၽွင်းပူၼ်ႉ မႃးပႆႇႁိုင်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 04/06/2015 ၼႂ်းၵႄႈတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းဝၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA လႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၼမ်ႉတေထူမ်ႈၼၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းလိုပ်ႈၶၢႆႉပႅတ်ႈၽွင်းၶဝ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၵႂၢတ်ႇ လၢင်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1996-1998 ဢၼ်ထူၺ်ႈပႃးႁိူၼ်း ပႃးယေးၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းၵၢင် 300,000 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မူႇဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီး ယူႇၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇ ပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းသေလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼၼ်ႉသင်။
သင်ဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆမိူင်းတူၼ်ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆယူႇၸိုင်မၼ်းတိုၼ်းတႅတ်ႈ တေႃးဝႃႈၶဝ်တိုၼ်း တေ သူင်ႇထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႅၼ်ၼႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉတိုၼ်းတေ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း လႄႈတေသိုပ်ႇမီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၵေႃႈတေသိုပ်ႇပဵၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉၶိုၼ်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉမုင်ႈၼႃႈတႃႇၶၢႆမႄႈ ၼမ်ႉၶူင်းၸူးမိူင်း ႁိမ်းႁွမ်းၵူၺ်းတႅၼ်းတီႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈပိူင်မိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇပႃႈတႂ်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်တေပဵၼ်လွင်ႈ ႁႂ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးဢေႃးၸႃႇဢမ်းၼၢတ်ႈမီးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ ပႃးၸဵမ် သဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- လွင်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ် EIA/SIA ၶွမ်ႊပၼီႊ SMEC ၶဝ်ၼႆႉမၼ်းၶႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်းမႃးဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ဢူၵ်း ဢၢႆယဝ်ႉၵွပ်ႈၶဝ် ယိူင်း ဢၢၼ်းတႃႇတွၵ်ႇၸုမ်ႈၼိူဝ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၽၢႆမိူင်းတူၼ်လွင်ႈလဵဝ်လိူဝ် သေ မီးယိူင်းဢၢၼ်းလွင်ႈလီ မီးၵၢင် ၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ လႄႈၶႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တေႉတေႉ ၼၼ်ႉယူႇ။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉမီးလွင်ႈပၼ်ၵႂၢမ်း မၼ်ႈဝႃႈတေၸတ်း “ပၢင်ႁူပ်ႉ ထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်မီးလွင်ႈပွင်ႇၸႅင်ႈလႅင်းလီ” ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တေမီး လွင်ႈ တုမ်ႉ တိူဝ်ႉၼႆသေတ SMEC ၶဝ်ၶိုၼ်းယႃႉပႅတ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢင်ႁူပ်ႉ ထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸၼ်ႉ ၸႄႈ ဝဵင်းသေ သိုပ်ႇမီးပၢင်ၵုမ်ဢိုတ်းႁပ်း (ဢမ်ႇပိုတ်ႇၽိူၺ်) ၸွမ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈ ၶဝ်ဢဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉတူဝ်ယၢင်ႇ မၼ်း ပဵၼ်တီႈလွႆလႅမ် လႄႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း။လွင်ႈၼႆႉတႄႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်ပိူဝ်ႈတႃႇငိူင်ႉဝႄႈလွင်ႈၵူၼ်း မိူင်းတေ လုၵ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၼႄ ၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းၽွင်း SMEC ၶဝ် ၸတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၵူၼ်းမိူင်းတီႈမိူင်းတူၼ်ဝၼ်း ထိ 06/04/2015 လႄႈ ၼႃႈ SMEC ၽႅၼ်ၵၢၼ်တေ ၸတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈ ထၢမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/04/2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၸုမ်း SMEC ၶဝ်လူင်းႁဵတ်းၽိုၼ်ယင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းမိူင်းတူၼ်ၼႂ်းၵၢင်လိူၼ်မေႊ 2015 ယဝ်ႉၸုမ်း SMEC ၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇတတ်း ပႅတ်ႈ ၵၢၼ်မၼ်းၼႂ်းမိူင်းတူၼ်လႄႈထုၵ်ႇလိုပ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်း မိူင်း တူၼ်ၵွပ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလူင်းယင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၸုမ်း SMEC ၶဝ်လၢတ်ႈၼႄၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းၽွၼ်းလီၽၢႆလႄႈ ပၼ်ၶွင်တွၼ်ႈဢိတ်း ဢွတ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်ဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်သူၼ်းႁူၺ်း ၶဝ်ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းယွမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ပၼ်ၶဝ် ၼႂ်းလွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းမၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇ ပွင်ႇၸႂ်သင် ၸွမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၵွပ်ႈၼၼ်ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ဢၼ် တေသၢင်ႈၽၢႆမိူင်းတူၼ်ၼႆႉလႄႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တင်းသဵင်ႈဢၼ်တေသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း။ၸုမ်း SMEC ၶဝ် ထုၵ်ႇလႆႈၵိုတ်း ယိုတ်းပႅတ်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ် EIA/SIA ၶဝ်လႄႈထွၼ် ဢဝ်ၶွမ်ႊပၼီႊတင်းသဵင်ႈတင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢိၵ်ႇတင်း ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၼႂ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈတင်းမူတ်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽၢႆမိူင်းတူၼ်။
ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ႁၼ်လီၸွမ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး
- ၸုမ်းသၽႃဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၸိုင်ႈတႆး (Shan Sapawa Environmental Organization)
- ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (Shan Human Rights Foundation)
- ၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇ (Shan Youth Power)
- ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးတႆး (Shan Farmers’ Network)
- ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးၸၼ်ႉၸွမ် (ၸိုင်ႈထႆး) (Shan University Students (Thailand)
- ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (Shan Women’s Action Network)
- ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈတႆး (Shan State Development Foundation)
- ၵေႃတႆး (Shan State Organization)
- ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (Shan Youth Organization)
- ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (Shan Youth Network Group)
- ၵုၼ်ႁဵင် ၾွင်ႇၻေးသျိၼ်း(Kun Heng Foundation)
- ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄမႄႈၼမ်ႉ မိူင်းတူၼ်၊ ၼႃးၵွင်းမူး လႄႈပုင်ႇပႃႇၶႅမ် (Mong Ton- Na Kawng Moo- Pong Pa Kham River Protection Group)
- ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄမႄႈၼမ်ႉ မိူင်းပၼ်ႇ (Mong Pan River Protection Group)
- တုမ်းတူၼ်ႈတႆး (Toom Toan Tai)
- ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (Worker Solidarity Association)
- ၵေႃႊမတီႊ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတႆး (Shan Refugee Committee)
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် +66 81 672 2031 တႆး၊ ထႆး၊ ဢင်းၵိတ်း၊ မၢၼ်ႈ
ၼၢင်းၶမ်းၼွင်ႉ +95 94 283 67849 တႆး
ၼၢင်းသႅင်ႁွမ် +95 92 50 486 512 တႆး၊ မၢၼ်ႈ
ဢဝ်ၾၢႆႊ PDF ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ
ဢဝ်ၾႆၢႊ PDF ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုမ်ႉတွပ်ႇ


text:
ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကြို့ပင်ကောက်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Gyobingauk) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈတိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 109 လၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေ မိူဝ်ႈပီ 1934 ၊ 1935 ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ဝဵင်းၸီးၵူင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉသေၼၼ်ႉ ထိုင်ပီ 1951 မႃး ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉၼႆႉ လႆႈတႄႇ မိူဝ်ႈပီ 1894 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း၊ ၵၢတ်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ လႄႈ ၸုမ်းၶႄၾႆး ဢၼ်ဢဝ်ၼပ်ႉၸႂ်သေ ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉၼႆႉ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉ မီးယူႇ 52 တွၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 117,143 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ လႆႈၶုတ်း ၼွင်ၼမ်ႉလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးတိၼ်သၼ်လွႆႁႄႉသေ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 7 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉတႂိၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉတႂိၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃမႃး ဝႃႈၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူးဝဵင်း၊ ႁူဝ်ႉဝဵင်း၊ ၶဵင်ႇမုင်ႈ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်းမူးႁၢမ်းၼၢၼ်းဢူးၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ယူႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ တေႃႇ မျူဝ်ႉတႂိၼ်းၼၼ်ႉ မီး တၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၼႆ မီးဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးၼႃႈလိၼ် ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈမျူဝ်ႉလႄႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵဝေႇၸု (ႁွင်ႉ) ႁွင်ႈၵမူင်း လႆလတ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးမႁႃႇၸၼ်ႇတႃႇသီႇႁ လႄႈ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီႈဝႆႉ ၽြႃးမႁႃႇလေႃးၵသီႇရိသေဢမ်ႇၵႃး တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ယၢၼ်ၵႆဝဵင်း မွၵ်ႈ 12 လၵ်းသေ မီးဝႆႉ ၽြႃးလူင် ၵျႃႉၸႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ၵျႃႉၸႂႃႇ ပူးၵမ်ႇ တႄႇမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၵျႃႉၸႂႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇသေ ပဵၼ်ပွႆးၵိုၼ်းပွႆးၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅရ်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 10, 2015
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (2)


text:
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈဝဵင်းပၢင်လွင်း မီး 5 ႁဵင်ပၢႆ ယၢမ်းလဵဝ်ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈတႃႇၼတီႈၸမ်/ၵႆ မႃးၸွႆႈထႅမ်လႄႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းဝဵင်းပၢင်လွင်းၼႆႉ မီးႁူဝ်ၵူၼ်း 5 ႁဵင်ပၢႆ ။ ၵမ်ႈၼမ် သွၼ်ႈယူႇဝႆႉ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေးပီႈၼွင်ႉ ၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ်လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႇသူဝ်ႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပၢႆႈမႃး တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ။ယွၼ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈတင်း PDF ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈဝဵင်းပၢင်လွင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်း တီႈသုတ်းတႄႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၶႃႈဢေႃႈ။ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈတႃႇၼ တီႈလႂ်ၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈႁိုင်ယဝ်ႉၶႃႈ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း တီႈၼႆႈ ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလႄႈ တႃႇတေႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇႁႅင်းၶႃႈဢေႃႈ။ မုင်ႈမွင်းၸဝ်ႈတႃႇၼ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် မႃး ၸွႆႈထႅမ်ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း 5 ႁဵင်ပၢႆၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းပၢႆႈမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼၼ်ႉသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇပွၵ်ႈၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်းပၢႆႈမႃးမႂ်ႇထႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။ ၸိူဝ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ ငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇလီ လႆႈပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။
“ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းတႄႉ မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းယေးၵၼ်ၼႃႇယဝ်ႉ။ ဢုပ်ႇၵၼ်ဝႃႈ ပေႃးဢွၵ်ႇဝႃႇၼႆႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်း ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ပၢင်တိုၵ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းယူႇလႄႈ တႃႇတေပွၵ်ႈမိူဝ်းၼၼ်ႉ တေပႆႇပဵၼ်။ မၢင် ၵေႃႉ ႁိူၼ်းယေး ပေႃးလူႉၵွႆ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ”- ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်း ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းလၢတ်ႈ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈဝႆႉ တီႈဝဵင်းပၢင်လွင်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ၵေႃႈ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မီးဝႆႉလုၵ်ႈ 3-4 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇလဵင်ႉလူ တၢင်းၵိၼ်၊ ၶဝ်ႈ မုၼ်း၊ ဢႃႇႁႃႇရ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းပၢႆးလႄႈ ၾၢႆၶုၼ် ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး လႅၼ်လိၼ်တႆး – ယၢင်းလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတင်း ၸုမ်း PDF တိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵူႈဝၼ်း။ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် မိူင်းယၢင်းလႅင် – မိူင်း တႆး ဢၼ်ၵၢႆႇၸူးၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ။


text:
ဢယႃႇတေႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢယႃႇတေႃႇ (မၢၼ်ႈ: အရာတော်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ayadaw ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Ayaatau]) ၼႆ့ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်သေ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢယႃႇတေႃႇယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ ယၢၼ် 27 လၵ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ မူင်ႇယႂႃႇသေ မီးတၢင်းရူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ထုင်ႉၽူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်သေ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈမႃး မႆႈႁွၼ်ႉဝႆႉသေ ၼမ်ႉၵေႃႈၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ပိုင်ႈဢိင် ၼွင်ႉၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၶုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ၊ ငႃး လႄႈ ၵုၺ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢုမ်မေႃႈ လႄႈ ၵၢႆၸၢင်ႈလဵၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝဵင်းဢယႃႇတေႃႆၼႆႉ မီး 2444 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းဢယႃႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉၼႃႈလိၼ် သၢမ်တွၼ်ႈယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (14)


text:
ၵုင်းၸၢင်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ (IPA: [kúŋ ʦɑ᷇ŋ]); (မၢၼ်ႈ: ကုန်းကြမ်းမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Konkyan), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kungzaang]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ၊ ၼႃႈလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 20/5/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9:30 မူင်းထိုင် 11 မူင်းပၢႆ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉ သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ လွင်ႈၵၢၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၵႂႃႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS လၢတ်ႈ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ငဝ်းလၢႆးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇမီး။ ယွၼ်ႉပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတိုၵ်ႉတႄႇႁႅၵ်ႈလႄႈ ဢုပ်ႇၼႄၵၼ် လွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် တင်းသွင်ၾၢႆႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉသေ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီတႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် တႃႇဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ ဝႃႈၼႆ။
“လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလၢတ်ႈၼႄ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၽႂ်မၼ်းသေ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင်ႁဝ်းသွင်ၸုမ်း ဢၼ်လႂ်ထုၵ်ႇလီပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃး ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးမီး လွင်ႈၶတ်းၶႂၢင်ၵၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၵၼ် ၼမ်ဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ငဝ်းလၢႆးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်းၵႂႃႇ”- ၸဝ်ႈဢုမ်ႈၶိူဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ထႅင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
“လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ ပေႃးတေဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ တိၵ်းတိၵ်း ပေႃးတေလူတ်းယွမ်းလူင်းၼၼ်ႉ ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ပႃး။ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းမႃးလၢႆသိုပ်ႇပၢၼ် တေႃႇ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇဢွင်ႇမၢၼ် ၶိုၼ်းလူဝ်ႇသိုပ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်း မီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၵႆႉႁူႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈၼမ် ၸႄႈမိူင်းၵေႃႈၼမ်လႄႈ မၼ်းတေပဵၼ်မိူင်းတင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊၵႂႃႇ ဢဝ်လၢႆးၾႅတ်ႊၻ ရႄႊ သၢင်ႈယူႇသဝ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ ဢဝ်လၢႆးၸိူင်ႉၼႆသေ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၵၼ်ၵႂႃႇ”- ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢုမ်ႈ ၶိူဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် မိူဝ်ႈၼႆႉ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ တၢင်းၾၢႆႇ RCSS တႄႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်း ႁူပ်ႉထူပ်းၵႂႃႇ ၼႂ်း ၼၼ်ႉပႃး ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးငိုၼ်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်းမၢႆ (1) ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် သႅဝ်းႁၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တၢင်းၾၢႆႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းသမ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၊ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း ၸူဝ်းဝိၼ်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် မျႃႉထုၼ်းဢူး၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်း မူဝ်းမိၼ်ႉထုၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ယႃႇပေႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
လွင်ႈၸုမ်းၽၢႆႇသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ(သၽႃဝ)မၢၼ်ႈဢၼ်ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်တႃႇၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ်လူင်းႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလွမ်မႆႈၸႂ်လွင်ႈတေသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ28/05/2017ၼၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၶူဝ်းတိုၼ်းလႄႈသၽႃဝမၢၼ်ႈ/ထတ်းသၢင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈပၢႆႈမၢၵ်ႈမီးResource&EnvironmentMyanmar/SocialEconomicSurvey(REM)ၻွၵ်ႊၻိူဝ်ႊၻီႇႁၸူဝ်းလႄႈၻွၵ်ႊၻိူဝ်ႊၸၼ်ႇတႃႇလၢႆႇၶဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်10ၵေႃႉႁွတ်ႈၽႅဝ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမဢွင်ႈတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇငူၺ်ႇယီႇပရႄးၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်တင်ႈတႄႇပီ 2004 မႃး။ၽွင်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉၸုမ်းၶဝ်ၵႂႃႇထူပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ငႃး၊ႁူးမီ၊တိုင်းႁႆးလႄႈၶူဝ်ၼႃးၾႃႉဢၼ်ယူႇ ၸမ်ဢွင်ႈတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ပၢင်ငႃး။
ဝၼ်းၼၼ်ႉၵၢင်ဝၼ်းၸုမ်းၶဝ်ၶိုၼ်းၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼမ်ႉမသေႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ79ၵေႃႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈလူင်၊ပဵင်းသၢႆး၊ၵုင်းပဝ်းလႄႈၼႃးၵုၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၸမ်ဢွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႃးၵုၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ၸုမ်းၶဝ်တွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်ႈတႄႇ 1:00-မူင်းထိုင် 4:00 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း 36 ၵေႃႉ၊ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၼႃးၵုၼ်လႄႈၵုင်းပဝ်း။
ၸုမ်းၶဝ်ဢဝ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈသေတွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်လႄႈလွင်ႈႁဵတ်းၼႃးၼိုင်ႈပီလႆႈၵႃႈႁိုဝ်။ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉထၢမ်ထိုင်လွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉသင် လၢႆလၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ် တွပ်ႇၵႂႃႇလွင်ႈဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ႁၢဝ်ႉႁႅင်း။ၵၢၼ် ၶုတ်းထၢၼ်ႇၼႆႉ လွင်ႈမႆႈၸႂ်ၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းမီးၼမ်ယွၼ်ႉလုၵ်းထၢၼ်ႇပဵၼ် ၼွင်လူင်လိုၵ်ႉ လႄႈ လိၼ်ၵုၼ်ႇပင်း ယူႇ ၶိုၼ်း ၶိုၼ်းဝၼ်းဝၼ်း၊ၼမ်ႉၼွင်သုင်မႃးလႄႈ လႆၶဝ်ႈ ၼႂ်းၼႃးသေ ၸိုမ်းၶဝ်ႈ ၼႃးဢမ်ႇႁႅင်ႈလႆႈ သေပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉထၢၼ်ႇလႆၶဝ်ႈၼႂ်းႁွင်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၸႂ်ႉ ၼမ်ႉတၢင်းတႂ်ႈ မၼ်းလႆႈၺႃး တၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇ၊ၶီႈၶူၺ်လိၼ်ၶဝ် လႆသႂ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈၼမ်ႉ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁွင်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ ယွၼ်ႉၸူင်ၶုတ်းလႄႈလႆႈမႆႈၸႂ်ၵူဝ်လိၼ်ၵူၼ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယင်းလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈတေႃႈလဵဝ်ၼႃႈလိၼ်ႁိမ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇမေႃႇထၢၼ်ႇၼႃးၵုၼ်ၼၼ်ႉလႆႈႁၼ်ၼင်လိၼ်တႅၵ်ႇငၢၵ်ႈတၢင်းၵႂၢင်ႈမီး(4)ပႅၵ်ႉတၢင်းယၢဝ်းမီးမွၵ်ႈ (200)ထတ်း/ပေႇပၢႆ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈလွင်ႈၸူင်ၶုတ်းၼႆႉလႆႈမႆႈၸႂ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်း၊ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်တႃႇသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈတီႈမႂ်ႇၵေႃႈလီတီႈၵဝ်ႇၵေႃႈလီၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတေႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵိုတ်းၶူင်းၵၢၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ သေဢွၵ်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈ လိၼ်ၼမ်ႉမ။ တိုၼ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇလွင်ႈသၢႆႈတႅၼ်းသင်၊ လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵၢၼ် ၶုတ်းထၢၼ်ႇ ၵိုတ်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉလွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွမ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈၵွပ်ႈသင်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းထတ်းသၢင်ၼႆႉထၢမ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းမေႃႇထၢၼ်ႇဢၼ်တိုၵ်ႉၶုတ်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်းသေဢမ်ႇထၢမ်ပႃးလွင်ႈဢၼ်တိုၵ်ႉမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တေသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇ ႁိၼ်တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈလႅင်ႇၼမ်ႉလႄႈၶွမ်ႇပၼီႇငူၺ်ႇယီႇပရႄးၶဝ် ႁႃတၢင်းသူၼ်းႁူၺ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၽွမ်ႉၸွမ်းၶဝ်မႃးၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉသင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈယင်းလွမ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ယွၼ်ႉလွင်ႈယွၼ်းထၢႆႇဢဝ်ၽိုၼ်မိူၼ်ၽိုၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈထတ်းသၢင်ၶဝ်ၼၼ်ႉဝႆႉၵေႃႈၸုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈသိူင်ႇသိမ်းၼႆယဝ်ႉ။ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ”သူထၢင်ႇႁဝ်းပဵၼ်ၽႂ်?ႁဝ်းမႃးၼႆႉတေမႃးထၢမ် ၵၢင်ၸႂ်သူ၊သူၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်သင် ၼႆၵေႃႈလၢတ်ႈႁဝ်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ”ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်တၢင်းဝၼ်းထိ 20/05/2017 မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၸုမ်း REM ၶဝ်ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇႁွင်ႉႁဵတ်းပၢင် ၵုမ်တီႈလုမ်းၶဝ်တီႈသီႇပေႃႉသေႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉယွၼ်ႉၶုတ်းထၢၼ်ႇ ၵူႈတီႈ” ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်း သီႇပေႃႉ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁႅင်းၵူၼ်းၵေႃႈမီး (80)ပၢႆ။ တီႈၼၼ်ႈ တႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် သွင်ၵေႃႉၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွမ်း။ တီႈၼၼ်ႈ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈပေႃးဝၼ်းထိ 28/05/2017 မႃး ႁဝ်းတေလူင်း ပိုၼ်ႉတီႈသေမိူဝ်းတွင်ႈထၢမ်ထႅင်ႈ၊ ၸုမ်းႁဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽၢႆႇၶွမ်ႇပၼီႇသင်၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းထိင်းသိမ်း သိင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်းၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ၶဝ်ၼႆႉ ၽွင်းၶဝ်လူင်းထတ်းသၢင် လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းသၽႃဝ လႄႈလွင်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉတၢင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း EIA/SIA ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်း သေ ၵၢၼ်ဝႆႉဝၢင်းတူဝ်ၶဝ် တေႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးၶိုၵ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွမ်ထၢင်ႇတၵ်ႉလၢမ်းဝႃႈ ၸုမ်းၼႆႉတိုၼ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းၶွမ်ႇ ပၼီႇၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမ တိုၼ်းပိုတ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ဝႃႈ တိုၼ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈ ၼမ်ႉမ ၵိုတ်းပႅတ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ၾိင်ႈတိုၼ်းသၽႃဝ ႁၢဝ်ႉႁႅင်း။ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၸိုင်ႈတႆး တိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈ တုၵ်းယွၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ ငူၺ်ႇယီႇပရႄး ၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႂ်း ၼမ်ႉမ ၵမ်းသိုဝ်ႈသေ ဢမ်ႇတၢပ်ႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ လွင်ႈတေသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶဝ်ထႅင်ႈ ယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၼၢင်းႁွမ်ၶမ်း +95 (0) 944-077-6672 ၵူၼ်းၼုမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမ
ၸၢႆးၾႃႉ +66: (0) 65-026-6104 ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၸိုင်ႈတႆး
PDF files:


text:
ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လႄႈ သိုပ်ႇ Lockdown ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶႄႉ ဝႆႉထႅင်ႈ ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 26/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း (ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းၶႄႇ) ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇ ထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈတိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ထႅင်ႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ Lockdown ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉတႄႉ ဝၢၼ်ႈလႂ်မီးၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈ ဢိုတ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24 ၼၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် တီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းၼႃး၊ ဝၼ်းတီႈ 25 ႁၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႅၼ်ႈလူင်၊ မိူဝ်ႈဝႃးသမ်ႉ ဝၢၼ်ႈတိုင်းမူႉ၊ ၼွင်ၶမ်း။ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် 1 ၵေႃႉ 2 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။ သွင်သၢမ်ဝၼ်းမႃး ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၸႅတ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵူႈဝၼ်း ၶႃႈ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 24 ၼႆႉမႃး”- ဝႃႈၼႆ။
ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်း လွၵ်ႊၻွင်ႊမႃးယဝ်ႉ ပႆႇႁိုင် တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 16/9/2022 – 21/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 26/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်းၼႆႉသမ်ႉ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း လွၵ်ႊၻွင်ႊထႅင်ႈ ။
“တီႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉပိုတ်ႇလွၵ်ႊၻွင်ႊမႃးလႆႈ 2 ဝၼ်းၵူၺ်း။ တႄႇဝၼ်းတီႈ 24 မႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈ ထတ်းတၢင်းပဵၼ်မႃးၵူႈ ဝၼ်း ။ ၺႃးၵူၼ်းပဵၼ်လႄႈ သမ်ႉပေႃး Lockdown ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဝႃႈတႄႉမၼ်း ႁဝ်းၶႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပေႃးတေပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 26 ယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းမႃးထူပ်းႁၼ် တၢင်းပဵၼ် ထႅင်ႈသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ပိုတ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ဝႆႉၵူၺ်း ယဝ်ႉၶႃႈ”- ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈLockdown ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းၾင်ႇမိူင်းတႆး ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၼ်ႈတႅၼ်ႊလူင် (1)၊ မၢၼ်ႈၵွင်းၼႃး၊ မၢၼ်ႈတိုင်းမူႉ၊ မၢၼ်ႈၼွင်ဢၢင်ႇ၊ မၢၼ်ႈၼွင်ငိုၼ်း၊ မၢၼ်ႈသျိၼ်ႊၵင်ႊ (ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶႄႇမႂ်ႇ)၊ ပၢင်ႇပုင်ႇ၊ ႁူဝ်မုၼ်ႇ၊ ႁူဝ်ၾၢႆ၊ တူၼ်ႈႁုင်း၊ ၵဵင်းၶၢၼ်း၊ ၼွင်ၶမ်း၊ ႁၢင်သၢႆး၊ ႁူဝ်ႁၢတ်ႇ၊ တိုင်းၶူဝ်၊ မၢၼ်ႈသၢႆ၊ ၸေႊၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလွၵ်ႊၻွင်ႊၼႆႉသေ တေပိၵ်ႉဢိုတ်း ႁိုင်ထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 5 ဝၼ်း။ ၵူႈပွၵ်ႈ ပိၵ်ႉႁိုင် 7 ဝၼ်းသေ ပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်း ၼႂ်း မူႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ် ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ။ ပေႃးႁိုင်ထိုင် 14 ဝၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပၼ် ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း မၢဝ်းလၢတ်ႈ။


text:
ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် (IPA: [nɔ̌ŋ kěo]), (မၢၼ်ႈ: နောင်ချိုမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nawnghkio Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Naungkhaeo] ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။[3]
ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ ႒႒° ႔႕' နှင့် ႒႓° ႑႕'၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ႙႖° ႐႐' နှင့် ႙႗° ႐႐' ဢေႃႈ။ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈတဵမ်ႇသုတ်း မီးမွၵ်ႈ ႗႐႐ ထတ်းသေ တၢင်ႉသုင်သုတ်းမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် ႔႓႐႐ ထတ်းလႄႈ ပေႃးၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၸိုင် ပဵၼ် ႒,႗႕႙ ထတ်းယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၶိုင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်ႈသေ ဢၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လီၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ သၼ်လွႆလူင်ၵေႃႈ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ ဢေႇရိယႃႇၼႃႈလိၼ်ၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ထိူၼ်ႁိုဝ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၼိူင်ႈပီၼႆႉ ၽူၼ်ၵႆႉမႃး မွၵ်ႈ ႙႐ ဝၼ်းတေႃႇ ႑႓႐ ဝၼ်းလႄႈ ၼိူင်ႈပီၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် မီး ႔႗ ၼဵဝ်ႉ တေႃႇ ႗႐ ၼဵဝ်ႉ ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈတႄႉ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်း မီး ႔႓° တေႃႇ ႘႑° ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ သေ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈတႄႉ မီးၵႂႃႇ ႖႑° တေႃႇ ႙႖° ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ မီးမႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉလႆလူင်းတင်းၼမ်သေ မၢင်တီႈၼႆႉ ၵႂႃႇမီး ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ႁၢင်ႈလီလီသေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။ ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၼ်းဝၢႆး၊ ဢိၼ်းၽူဝ်ႇ၊ ၶျွင်းလူင်၊ တပျေႇတူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဢေႃႈ။ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၽူးၼၼ်ႉ မၼ်းဝႆႉ ၼမ်ႉဢုၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၽၢႆဢွၼ်ႇဝႆႉ မီးမွၵ်ႈ ႓႐ သေ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။
သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်း[4]
- ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
- ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
- ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ
- ၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆတူၵ်းၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈဝဵင်းမၢတ်ႈတယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ ယဝ်ႉ။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၼွင်ၶဵဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.
- ↑ ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း). မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ် (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆). Archived from the original on 2017-03-17။ Retrieved on ၁၇ မတ် ၂၀၁၇။
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၵျႅၵ်ႉတူင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉတူင်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်ဒုံမြို့) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyeikdon Town) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.


text:
ဢေးတႃႇယႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ (IPA: [é tɑ̀ yɑ̀]), (မၢၼ်ႈ: အေးသာယာ), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ayetharyar), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Aetaayaa]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။[1]
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈၶေႃးလဵၵ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း). မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ် (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆). Archived from the original on 2017-06-25။ Retrieved on ၁၇ မတ် ၂၀၁၇။ Archived 2017-06-25 at the Wayback Machine.


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈတႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ
ဝၼ်းထိ 12/10/2018
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းသီႇပေႃႉ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇၽိူမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်းတႃႇၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈတႅၼ်းၽွင်းမွၵ်ႈ 1,000 ၵေႃႉ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မိူဝ်ႈၼႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈသေတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ဢၼ်သၽႃးၼေႇပျီႇတေႃႇၸင်ႇႁႃၽိူမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈထႅင်ႈ။
တႅၼ်းၽွင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢၼ်ၸတ်းတီႈႁူင်းႁေႃၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ပႃးတင်း ၸၢႆးၸိုၼ်ႈသႂ် (ၸၢႆးတၢၼ်ႉၸိၼ်ႇ) တႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၵေႃႉဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈတေၽိူမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆသေ ယုၵ်ႉဢဝ်လွင်ႈမႆႈဢူၵ်းၸႂ်ဢၼ်ၽၢႆတေယႃႉလုၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝလႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၼ်းပႃးၸွမ်းလွင်ႈလွမ်ၵူဝ်ဝႃႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆတေၵႅၼ်ႇၶႅင်ၵႃႈႁိုဝ် ယွၼ်ႉၽွင်းပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်ၼၼ်ႉ မီးၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆယူတ်ႇလူင်းလႄႈၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼမ်ႉတူႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
ဝႆႉမဝ်မၢင်ၼိူဝ်လွင်ႈမႆႈဢူၵ်းၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11/09/2018 ၼၼ်ႉ သၽႃးပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵမ်ႉထႅမ် 501 ၶႅပ်း တႃႇၽိူမ်ႉထႅမ်ငိုၼ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆသၢမ်ႁဵင်လၢၼ်ႉၵျၢပ်ႈပၢႆ (တူၵ်းငိုၼ်းတေႃႇလႃႇမွၵ်ႈသွင်လၢၼ်ႉ)၊ သဵင်သၢၼ်ၶတ်းၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႃးတင်းတႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် 12 ၵေႃႉဢၼ်ယူႇၼႂ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်းမီး 28 ၶႅပ်းၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းထုင်ႉသီႇပေႃႉသၢၼ်ၶတ်းမႃးႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်း ၵွပ်ႈဝႃႈၼမ်ႉတေလုပ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်တင်းသွင်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၼ်း 653 ၵေႃႉ၊ ပိုၼ်ႉတီႈလိၼ်မၢၵ်ႇၸွၵ်းမၢၵ်ႇ ဝၢၼ် 637 ဢေႇၵႃႉ၊ ပိုၼ်ႉတီႈၼႃး 140 ဢေႇၵႃႉလႄႈႁႆႈသူၼ်တီႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၼပ်ႉလႆႈ ပႃးၸဵမ်ဝတ်ႉဝႃးၵွင်းမူးလႄႈႁူင်းႁဵၼ်းတင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆၼႆႉ လႆႈတႄႇသၢင်ႈမႃးၼႂ်းပီ 2008 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ လွင်ႈတေသၢင်ႈၽၢႆၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇႁႃႁူႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လီလီၼႂ်းပီ 2014 ၵူၺ်း။
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႃႈလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ“ႁဝ်းၶႃႈသၢၼ်ၶတ်းၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းလႄႈ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတႄႉ လွင်ႈဢၼ်သၽႃးၶဝ်တႅပ်းတတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်”။ လွင်ႈယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်းသေၵုမ်းၵမ်ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝၼၼ်ႉ တိုၼ်းပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ သင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုပ်ႇၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းၼိူဝ်ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ဢမ်ႇထွမ်ႇသင်သေသၢၼ်ၶတ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ပၼ်ႁႃသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇမီးဝၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈ” ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ ဢူးထုၼ်းၼၢႆႇၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ တွပ်ႇထဵင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းတႃႇၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်၊ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ လူဝ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼႆၵူၺ်း ဢမ်ႇတူၵ်ႇလၢတ်ႈပႃးလွင်ႈဝႃႈၸွင်ႇပႃးၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်တႃႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တေသၢင်ႈၽၢႆမႂ်ႇယႂ်ႇလူင် 50 ဢၼ်ၼၼ်ႉ၊ ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်တႃႇသူင်ႇႁႅင်းၾႆးၸူးမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵူၺ်း။
ဢူးထုၼ်းၼၢႆႇယင်းပၢႆတူၵ်ႇပႃးၸိုဝ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇမိူင်းယူးရူပ်ႉ ၽူႈၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၽၢႆယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈမၼ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပႃးၶွမ်ႇပၼီႇ Lahmeyer ၵျိူဝ်ႇမၼီႇ၊ Stuckey SA သဝိတ်ႉၸိူဝ်ႇလႅၼ်ႇလႄႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ France’s joint venture IPGRB ပႃး။ မၼ်းဢမ်ႇတူၵ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ Lahmeyer ၼႆႉ ပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄ Tractebel ENGIE ဢၼ်ပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆသေႊပဵၼ်ႊ သေႊၼမ်ႉၼွႆႉ ၽၢႆဢၼ်တႅၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတၢႆၸွမ်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႄႈႁၢမ်းႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ၼၼ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶွမ်ႇပၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသၢၼ်ၶတ်းၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ။ ၶွမ်ႇပၼီႇ SN Power ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼေႃႇဝူၺ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇသၢင်ႈၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉ 700 မေႇၵႃႇဝတ်ႉ တီႈယေးယႂႃႇတွၼ်ႈၵၢင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ထႅင်ႈ။ ၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းInternational Finance Corporation (IFC) ၼၼ်ႉၵေႃႈယင်းပၢႆပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ “မႄႈၼမ်ႉတူႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉလမ်ႇလွင်ႈတႃႇပူၵ်းပွင်ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ”ၼႆ ပဵၵ်ႉသမ်ႉႁူႉဝႃႈမီးၽေးၶဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼမ်ယူႇၵေႃႈ။
ၼၢင်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းဢေး တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆး လၢတ်ႈဝႃႈ“ႁဝ်းတုၵ်းယွၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႅင်းလႄႈလူင်းတိုၼ်း တႃႇသၢင်ႈၽၢႆၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လူင်။ လွင်ႈပၼ်ႁႅင်းလူင်းတိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်ၼဵၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ယူပ်ႈယွမ်းႁႅင်းဢေႇလူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ”ဝႃႈၼႆ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးထမ်းဢၢႆး +95 (0) 9-453-132-755
ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း +95 (0) 9-262-108-062
ၼၢင်းၸၢမ်ဢိၼ်း +95 (0) 9-784-291-299
PDF files: >>>


text:
မျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: မြိတ်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myeik Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.