text:
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ) ဝၼ်းတီႈ 17/10/2013
ဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ် 10 ၵလႃး ပီ 2013 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် 11 မူၼ်းတႆးလူင်လႄႈပဵၼ် လိူၼ် 12 မူၼ်း တႆးလိုဝ်ႉ တႆးၶိုၼ်၊ သမ်ႉပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်းတႆးယူၼ်း(ၵဵင်းမႆႇ-ၵဵင်းႁၢႆး)၊ လႄႈပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃး တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼိၵၢႆလႂ် ပိူင် လူင်မၼ်းပဵၼ်ထေရဝႃတ 5 မိူင်းယဝ်ႉ။ တႆးလူင် မၢၼ်ႈ ထႆး ၶဝ်ႈဝႃႇသႃ လိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်း လႄႈဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်း၊ တႆးလိုဝ်ႉတႆးၶိုၼ်သမ်ႉၶဝ်ႈဝႃႇသႃ လိူၼ်ၵဝ်ႈ မူၼ်းယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃလိူၼ်းသိပ်းသွင်မူၼ်း၊ တႆးယူၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃလိူၼ်သိပ်းမူၼ်းလႄႈ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃလူိၼ်ၸဵင်မူၼ်း ၸိူင်ႉၼႆ ၵူႈပီပီ။
ဢဝ်ၸွမ်းၵၢၼ်ဝိၼႆးဢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တမ်းဝၢင်းဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသင်ၶဢရႁၼ်ၶဝ် ၶၢဝ်းၾူၼ်သၢမ်လိူၼ် ၽႂ်ႁွတ်ႈထိုင် ယူႇဝႆႉတီႈလႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈယူႇသေႃႉၾူၼ်တီႈၼၼ်ႈ၊ ၽွင်းသေႃႉၾူၼ်သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးမီးၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈ သင်ၶၸဝ်ႈႁႂ်ႈႁူႉၸွမ်းသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇလႆႈ၊ ၵွႆးၵႂႃႇလႆႈ 7 ဝၼ်းၵွႆးၼႆလႄႈ ၽသင်ၶၸဝ်ႈ ၸင်ႇမီးၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃ/ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃမႃး။ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်သတ်ႉထႃး ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၶဝ်ႈ ၽၵ်း၊ ၽႃႈၼုင်ႈမႆ၊ ဝတ်ႉဝႃးတီႈယူႇ၊ ဢီႈယႃဢၼ်ပဵၼ်ပၸ်ႉ ၸႆးတင်းသီႇၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၼႃးမုၼ်လီၸွမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ် ၶဝ်ႈဝႃႇသႃထိုဝ်သိလ်၊ တိုဝ်းထမ်း၊ ၼင်ႈဝိပသ်ႉသၼႃး ၸွမ်းၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ်သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၸွမ်းသိၵ်ႉၶႃႇ သၢမ်ယိူင်ႈ 12 ဝၼ်းၵူႈပီပီ။
လၢႆးၶဝ်ႈဝႃႇသႃၼၼ်ႉ ၽသင်ၶၸဝ်ႈလႆႈပၼ်ၵတိတေႃႇၵၼ်ဝႃႈ-“ ၶႃႈႁဝ်းတေတင်ႈၸႂ်ယူႇ သဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၶၸဝ်ႈ ၼႂ်းဝတ်ႉလင်ၼႆႉ ၽွင်းၶၢဝ်းၾူၼ်သၢမ်လိူၼ်လုမ်းလုမ်းၶႃႈ ဢေႃႈ ”-ၼႆဢမ်ႇဝဵၼ်ႉၸဝ်ႈတူၼ်လႂ် လႆႈပၼ် ၵတိ ၸိူင်ႉၼႆ ၵူႈၸဝ်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ၾိင်ႈလီဢၼ် ဝႃႈတေၶဝ်ႈႁႂ်ႈမွၵ်ႇ-တေဢွၵ်ႇႁႂ်ႈလၢတ်ႈၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၵေႃႈ ၽသင်ၶၸဝ်ႈလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၽသင်ၶၸဝ်ႈႁႂ်ႈၸီႉၸမ်ႈတၢင်းၽိတ်း တူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈမီး/ဢမ်ႇမီး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈ-“ ၼႂ်းဝႃႇသႃသၢမ်လိူၼ်ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းၸွင်ႇမီးတၢင်းၽိတ်း သင်ၶႃႈႁိုဝ် ? ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်တႃႁၼ်၊ ႁူယိၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် ထၢင်ႇထိူမ်ယူႇၼႂ်းၸႂ်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ၊ သင်ဝႃႈႁၼ်၊ ယိၼ်း၊ ထၢင်ႇထိူမ်ၼႆၸိူင် ၶႅၼ်းၼတႃႈ ၸီႉၸမ်ႈ/သင်ႇသွၼ်ပၼ်သေ ၵမ်းၶႃႈ၊ ၶႃႈႁဝ်းတေၶတ်းၸႂ်မူၼ်ႉမႄးႁႂ်ႈလီၶႃႈဢေႃႈ”-ၼႆၵၼ်ၵူႈတူၼ်ယဝ်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ် ၾိင်ႈထုင်းလီၶွင်တူင်ႇဝူင်းပုတ်ႉထသႃသၼႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်မိူၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃး ဢမ်ႇမေႃသိူင်ႇလပ်ႉတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၶိုၼ်းတၢင်းၽိတ်းတူဝ်းၵဝ်ႇလႄႈ ၼိမၼ်တၼ ႁႂ်ႈၽသင်ၶၸဝ်ႈထတ်းပၼ်၊ သင်ႇ သွၼ်ပၼ်ၼႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ၸႂ်ဢၼတ်ႉတ ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ် သုၼ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇသေ ႁၼ်တႃႇသုၼ်ႇ တင်းၼမ် (ၻီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊ) ယဝ်ႉ။
ႁဝ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈလီယိူင်ႈဢဝ်ၾိင်ႈၶဝ်ႈဝႃႇသႃ/ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ၼႆႉ တႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၶဝ်ႈဝႃႇသႃ ႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိၵ်ႉၶႃသၢမ်ပိူင်(ဢၼ်ပဵၼ် သီလ၊ သမႃထိ၊ ပၺ်ၺႃ) မိူဝ်ႈဝၼ်းသိလ်၊ ၼိုင်လိူၼ် 4 ဝၼ်း၊ တင်းပီၵွႆးမီး 12 ဝၼ်းၵူၺ်းသေၵေႃႈယႃႇမၼ်းလႄႈ ၵွပ်ႈၸိူဝ်းႁဝ်းမီးၵၢၼ်ႁေႃၵၢၼ် ႁိၼ်းၼမ်ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈသေၵွၼ်ႇလႃႉ။ ၵွႆးပၼ်ႁႃမၼ်းယူႇ တီႈၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ဝႃႈ- ၸွင်ႇႁဝ်းပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးသေ တိုဝ်းၵမ်တႄႉႁိုဝ် ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တိုဝ်းၵမ်ဢဝ်ပဵၼ်ၾိင်ႈမၼ်း၊ တိုဝ်းၵမ်ဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃၵွႆးႁိုဝ် ? ၵႂၢမ်းတွပ်ႇ မၼ်းယူႇၼႂ်းၸိတ်းၸႂ် ၽႂ်မၼ်းၵွႆး၊ တူဝ်ၵဝ်ႇၵွႆး ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလီသေ ပိူၼ်ႈၼႆႉ၊ ၽႂ်တေဢမ်ႇမႃးတွပ်ႇတၢင်ႁဝ်းလႆႈ။
ၵူဝ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ႁူႉႁၼ်တၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၾိင်ႈလီၶွင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃးႁဝ်း။ ၸင်ႇဝႃႈ ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထတင်းသဵင်ႈ လီယိူင်ႈၸွမ်းၾိင်ႈသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်ယူႇ၊ လီၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ (တၢင်ႇၵေႃႉ) မႃးထတ်းတၢင်းၽိတ်း၊ မႃးၸီႉၼႄတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ႁဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးသူပ်းတူဝ် ႁူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်လီၸွမ်း ထမ်းၼႆၼၼ်ႉယူႇ။
ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ တေႁဵတ်းသင် ? ၼႆႉပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ် ဢၼ်တူဝ်ႁဝ်းၶိုၼ်းထၢမ်တူဝ်ႁဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ သိုပ်ႇၽႄႈသုၼ်ႇၽွၼ်းၵၢၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇၽႂ်မၼ်း ၸွမ်းလၢႆးပုတ်ႉထသႃသၼႃး သွၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်ဝႃႇသႃၸိူဝ်းႁဝ်းလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လီတႃၼ၊ ပႂ်ႉပႃးသူပ်းတူဝ် သီလ၊ တူၵ်းမၢၵ်ႇၼပ်ႉ ၼင်ႈသမႃထိ ယၵ်ႉတူၺ်းရုပ်ႈ-ၼၢမ်းဝိပသ်ႉသၼႃးမႃး၊ လႆႈၾင်းထမ်းမတေးသၼႃးလႄႈ မီးတၢင်းႁူႉပၢႆးထမ်မမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ၽွၼ်းၵၢၼ်လီဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းလႆႈမႃး မီးမႃးၼႂ်းဝႃႇသႃ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လႆႈလူႇတၢၼ်းလႄႈၸႂ်သိူဝ်းမူၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လႆႈတူၵ်းမၢၵ်ႇၼပ်ႉ လႆႈၼင်ႈသမႃထိလႄႈမီးၸႂ်ၵတ်းယဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လႆႈယၵ်ႉတူၺ်းဝိပသ်ႉသၼႃးလႄႈ မီးၸႂ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၼိူဝ်ရုပ်ႈ- ၼၢမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းလီလႆႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ သပ်းလႅင်းၼႄပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပတ်ႉပတိတႃၼၵုသုလ်၊ လႄႈထွမ်ႇၾင်းဢဝ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉမႃး လၢတ်ႈသပ်းလႅင်း ပၼ်ႁဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ပတႃၼုမူဝ်းတၼၵုသုလ်ၸိူင်ႉၼႆ။ ၼႆႉယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ၵၢၼ်လီဢၼ် ႁဝ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃးလီသိုပ်ႇႁဵတ်း ပုၼ်ႈတႃႇပဵၼ်ၵၢၼ် တွပ်ႇၵုၼ်းမုၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႆႉလႆႈဝႃႈၸိူဝ်းႁဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ပရိယတ်ႈ၊ ပတိပတ်ႈလႄႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ပတိဝေထၵမ်ႈၽွင်ႈ မိူၼ်ၽသင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၼမ် ၵေႃႈ ေဢႇၼႆၼၼ်ႉယူႇ။
ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၶွင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃးႁဝ်းမီး (3) ၶေႃႈၵွႆးၸိူင်ႉၼင်ႇ-
ဝဵၼ်ႉႁၢႆႉႁဵတ်းလီ-သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ-ၼႆႉၵွႆး
(ၼႂ်းဢူဝ်းဝႃတပႃတိမူၵ်ႉၶ-ထမ်းမပတ)၊ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵူႈၵေႃႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းဢၢၼ်းသုင်လႄႈမီးပဝ်ႈမၢႆၵေႃႇသၢင်ႈၽဝ တူဝ်ၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈယူႇယဵၼ်ပဵၼ်သုၶ်း။
ၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၸၼ်ႉသုင်သုတ်းၵေႃႈ- ယၵ်ႉႁႂ်ႈႁၼ်လွင်ႈဝႃႈ ၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈ(တၼ်ႁႃ)၊ ၸႂ်တိတ်းႁွႆႈၸပ်းပႅၼ်း(ဢုပႃတႃၼ) ၼိူဝ်ၶၼ်ထ(ရုပ်ႈ-ၼၢမ်း)တင်း (5) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တုၵ်ႉၶ၊ ပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ။ ပေႃးထွၼ်ပႅတ်ႈတၼ်ႁႃ-ဢုပႃတႃၼ ဢွၵ်ႇၼႂ်းၶၼ်ထ(ရုပ်ႈ-ၼၢမ်း)တင်း 5 ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်း-ၵႃႈၼႆႉၵွႆး။ ပေႃးၸႂ်ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်းၵေႃႈ ၸႂ်ၶိၼ်ႈ(ဢတ်ႉတ) ႁၢႆ- ၸႂ်သုၼ်ႇလၢႆ(ဢၼတ်ႉတ)ပူင်ႇ၊ ၼႆႉပဵၼ်ၽဝၵူၼ်းဢၼ်သုင်သုတ်း (ၵတ်းယဵၼ်သုတ်း) ၼႂ်းၽပုတ်ႉထသႃသၼၼႃး ဢၼ်တၢမ်တူဝ် ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵူဝ်းတမႁဝ်း ၶူၼ်ႉထူပ်းမႃးလႄႈ လၢတ်ႈၼႄ ၸိူဝ်းႁဝ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း(ဢင်ၵုတ်ႉတရၼိၵၢႆ-သတ်ႉတၵၼိ ပႃတ)။ -“ တူဝ်ၸႂ်(ရုပ်ႈ-ၼၢမ်း) ဢၼ်မီးတၼ်ႁႃ-ဢုပႃတႃၼ ပဵၼ်တူဝ်ၸႂ်မီးတုၵ်ႉၶ၊ တူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ႁၢမ်းတၼ်ႁႃ-ဢုပႃတႃၼ ပဵၼ်တူဝ်ၸႂ်မီးသုၶ်း(ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်း)”- ၊ ၼႆႉပဵၼ်ထမ်းၼိူဝ် ထမ်း(ဢၽိထမ်မႃ) ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ၽႂ်ႁဵတ်းၸွမ်း တိုၼ်းလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်း သိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃၵမ်းလဵဝ်။


c: text/html

text:
Where are you Aiming, my dear peaceful bird ?
ပိုၼ်ၶမ်း ၽယၵ်ႉဝူင်း
ဝၼ်းတီႈ 07 လိူၼ် 02 ၵလႃးၼႂ်းပီ 2014 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈမႃး 67 ပီယဝ်ႉ(တင်ႈဢဝ်ပီ 1947 ၼီႈလိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 07 ဝၼ်းမႃး)။ ၼႂ်းပီ 1947 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတင်းလၢႆလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈၸႂ်တူၵ်း လူင်းၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈတႆးမႃးလႄႈ လႆႈၸႂ်ၽွမ်ႉၵၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတုင်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး(လိူင်ၶဵဝ်လႅင်ဝူင်းလိူၼ်သီၶၢဝ်)၊ ႁူမ်ႈတင်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇတုင်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်တီႈဝဵင်ပၢင်လူင် (ပီ 1947) ၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ တုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးလႄႈၽဵင်း ၵႂၢမ်းတၢင်ႇတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁင်းၵူၺ်းၶိူဝ်းလဵဝ်၊ မၼ်းပဵၼ်တုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမူတ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈတႅပ်းတတ်းၵၼ် ၼႂ်းပၢင် ၵုမ်ၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ၸဝ်ႈၾႃႉၸၢဝ်းပလွင်ႈ) ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ တင်းလၢႆယူႇၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၵ်ႉၶိလၵ်းထၢၼ်(သၢၵ်ႈသေႇ) ဢၼ်တႅၵ်ႇလႅင်းဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်း။
တုင်းၸိုင်ႈတႆး ပူၵ်းၶိုၼ်ႈပၢႆသဝ်ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႄႈၽဵင်ႈၸၢတ်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ (ပဵၼ်ၵမ်း ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ) မိူဝ်ႈႁူဝ်ၼႂ် ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ် ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ၼႂ်းပီ 1947 ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ် ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ၼႂ်းပီ 1947 ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ၼႂ်းပီလဵဝ်ၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ယဝ်ႉလႆႈႁပ်ႉဢဝ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ် 1 ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊၼႂ်းပီ 1948 ၼၼ်ႉမႃး။ ၼႂ်း 2014 ပီၼႆႉ လႆႈမႃး 67 ပီတဵမ်ယဝ်ႉလႄႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းပီတီႈ (3) ၶွင်ၽွင်းယၢမ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁူမ်ႈတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း။ ႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးဝၢႆႇငွၵ်ႈတူၺ်း လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉလႄႈၶဝ်ႈၸႂ်ဝႆႉ ၽွင်ႈဝႃႈ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆ။
ပေႃးဝႃႈငမ်းယဵၼ်ၼႆ ၽႂ်ယဵၼ်းၵေႃႈမူၼ်ႈႁူလႄႈၸူမ်းၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ မၼ်းတေမၼ်ႈၵိုမ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း တေလႆႈ ယူႇလူၺ်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်။ ပေႃးသမ်ႉဝႃႈၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈယိၼ်းလႄႈဢမ်ႇသိူဝ်းၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈမၼ်း ၸၢင်ႈၶို်ၼ်းမႃးပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢႆႉတေႃႇၵၼ်ထႅင်ႈလႄႈ တေၸၢင်ႈလႆႈၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယွၼ်ႉမၼ်းထႅင်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၼိုၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းသုၼ်ႇၼမ် ဢၼ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈသေလႆႈယိၼ်းမႃး။
တူၺ်းၶိုၼ်းလွင်ႈပဵၼ်မႃးပႃႈလင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ- ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈၵၢၼ်ႉပုၼ်ႈ (ႁၢမ်းႁႅၵ်းသုၼ်ႇလႆႈ ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ) မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1948 ဝၢႆးလႆႈၸိုင်ႈမိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ လူၺ်ႈယူႇၼႂ်းၶၢပ်ႈၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ဢၼ်ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈတိူဝ်ႈ/ၼႃႈၵၢၵ်ႇ (mask) ႁႄႉဝႆႉ။ ထိုင်မႃး 1962 သုၼ်ႇလႆႈၸိုင်ႈတႆး လႆႈၶၢတ်ႇႁၢႆပႅတ်ႈလုမ်းလုမ်း (ၸိုင်ႈတႆးႁၢမ်းႁႅၵ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတင်းပိုၵ်း) သေ တေႃႉတႄႉလိူဝ်ဝႆႉၸိုဝ်ႈ ၸႄႈမိူင်းတႆး ၼႆၼႂ်းၶၢပ်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းၶဵဝ် (4) တိူင်းသိုၵ်းမႃးတေႃႇထိုင်ပီ 2010 ၸင်ႇတေႃႉတႄႉလႆႈမႅၼ်းပၢႆၶူႈလင်ဢွၵ်ႇၼႃႈၼမ်ႉမႃး ထူၺ်ႈၸႂ်လူင်ႈလႆႈၵႃႈၼႆႉၵွပ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုၼ်းမိုဝ်းႁွင်ႉႁႃလွင်ႈ ၵိုတ်းယိုဝ်းပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်း 18/08/2011 ၼၼ်ႉ။
ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး 1958 ဝၢႆးႁူမ်ႈမၢၼ်ႈတင်ႈဝၢၼ်ႈတင်ႈမိူင်းမႃး 10 ပီ ၵွပ်ႈမီးလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင် ပဵၼ်သၵ်ႉၶိ လၵ်းထၢၼ် (သၵ်ႈသေႇ) ၵမ်ႉထႅမ်ဝႃႈ ၸိုင်ႈတႆးမီးသုၼ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ပေႃးယူႇႁူမ်ႈၵၼ်တဵမ် 10 ပီယဝ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ဢမ်ႇသိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁၵ်းလင်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈမိူင်းတႆးႁၼ်ဝႃႈ ၾၢႆႇတၢင်း မၢၼ်ႈဢမ်ႇသိုဝ်ႈသႂ်။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ် တင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းသေလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉတုၵ်းယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈ ၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်း)။
ႁဵတ်ႇၽူလ်(လွင်ႈပဵၼ်မႃး)ငမ်းယဵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈတင်းသွင်ၾၢႆႇ(သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း) ႁိူဝ်ႉၼူၼ်းၼႂ်းၵၢၼ်လဵၼ်ႈသိုၵ်း တိုၵ်းၵၼ်မႃးပဵၼ်ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၵိၼ်ၽႂ်လႆႈၼၼ်ႉလႂ်၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းငိုၼ်း မူတ်းသဵင်ႈမူၺ်ႉဝွတ်ႇ ယွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉၼပ်ႉဢမ်ႇထူၼ်ႈသေ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းတူၵ်းလိုၼ်းလင်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း၊ ယူႇၵႆႈႁိမ်းၸမ်ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇၸၢၵ်ႇသိုၵ်းသိူဝ်သေ တုၵ်ႉယၢၵ်ႈတူၵ်း ၵိၼ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉလႂ်၊ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းဢီးၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၶူင်ႇဢိၵ်ႇတင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းဢွၵ်ႇသဵင် ႁိပ်ႇႁႅတ်ႉ မႃးၼၼ်ႉလႂ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉမၼ်းလႄႈ ပေႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလူတ်းယွမ်း ၸႂ်မႃၼသိုၵ်းသေ ယိုၼ်ႈမိုဝ်းမႃးၵေႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇဝႃႈၸုမ်းလႂ် ဝၢႆႇယိုၼ်းမိုဝ်းႁပ်ႉဢဝ်ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵမ်းလဵဝ်၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇပဵၼ်မႃး လွင်ႈၵိုတ်းသိုဝ်း သေႁႃလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ဢၼ် (သွင်ၾၢႆႇ) တမ်းဝႆႉတၢင်းဢဵၼ်းဢၢၼ်း လႄႈပိုၼ်ႉထၢၼ် (လွၵ်းၸုၵ်း) ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မႃးငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်။
တၢင်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈလွၵ်းၸုၵ်း တင်းသွင်ၾၢႆႇ (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း) မိူၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ပိူင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ? ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် - ၵိုတ်းယိုဝ်းသေ ႁႃတၢင်းၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်- (ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ) ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ တမ်းဝၢင်းတီႈယူႇ (မႃးႁူမ်ႈယူႇတီႈလဵဝ်)၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး/တင်ႈပႃႊတီႊ/ႁဵတ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ၊ ဝၢင်းၶိူင်ႈ၊ ၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈယူႇၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 2008။ (ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း) ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ တမ်းဝၢင်းတီႈယူႇ(မီးတီႈလႂ်ယူႇတီႈၼၼ်ႈ)၊ ပူၵ်းပွင် ၽဝ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈ မဝ်းၵမ်၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ႁူမ်ႈလူမ်ႈၸေႈမိူင်း (ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈ)။
တူၺ်းၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇငမ်းယဵၼ် -ဝၼ်း 19/11/2011 တႄႇၸပ်းမိုဝ်းၵၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်း (တီႈၵဵင်းႁၢႆး-ၸိုင်ႈထႆး) ပဵၼ်ၵၢၼ်သိုပ်ႇမိုတ်ႈယင်ႇတႃႈ ၶၢတ်ႈလၢမ်းၼမ်ႉၼၵ်းၵၼ်၊ ၶေႃႈယိုၼ်ႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇႁုပ်ႈယဝ်ႉ တေမီး 5 - 6 ၶေႃႈၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ တင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ်၊ ဢမ်ႇပႃးၶိူင်ႈၵႂႃႇမႃးၸူးၵၼ်လႆႈ၊ တမ်းဝၢင်းၼႃႈလိၼ်ပူၵ်းပွင်၊ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈႁႃဝၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း။
ဝၼ်း 02/01/2012 တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပဵၼ်ၶူဝ်ႈလႆၸၼ်ႉတီႈၼိုင်ႈ၊ ႁုပ်ႈၶေႃႈတူၵ်း လူင်းယဝ်ႉတေမီး 7 - 8 ၶေႃႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ တင်ႈၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်တင်း သွင်ၾၢႆႇ၊ ယူႇသဝ်းဝႆႉဢွင်ႈတီႈဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်၊ ပွင်ႇလႅင်းပၼ်ၵၼ်သေ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈ၊ ပိုတ်ႇလုမ်း ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ် 5 တီႈဢွၼ်တၢင်း၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ၵၢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ တၢင်ႇလိူင်ႈတၢင်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉ တေဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်ထႅင်ႈ။
ဝၼ်း 16/01/2012 တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပိူဝ်ႈတႃႇတမ်းဝၢင်းတီႈယူႇလႄႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တွမ်းပႅင်းဝႆႉလွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈတေမီး 10 - 11 ၶေႃႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- တူၵ်းလူင်းလွင်ႈတီႈ ယူႇတၼ်းသဝ်း၊ ႁႂ်ႈမီးၵၢၼ် ဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်မိူဝ်ႈတေၵႂႃႇယူႇပၵ်းသဝ်း၊ ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈသိုပ်ႇၽွင်းငမ်းၵႂႃႇ၊ ၸွမ်းၵဵတ်ႉလႅၼ်လိၼ် ႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းၵၢၼ်၊ ႁႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းၵၼ်သေ တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃး၊ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။
ဝၼ်း 19/05/2012 တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶၵ်ႉတီႈသွင် တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းထႃဝွရ်း ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်တူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈတေမီး 11-12 ၶေႃႈသေ ၶေႃႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉလမ်ႇလွင်ႈမီး- ၵၢၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၵၢၼ်တမ်းဝၢင်းတီႈယူႇသဝ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းသိုၵ်းလႄႈ ႁႃပၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၶဝ် ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ မီးသုၼ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈပႂ်ႉပႃးၾိင်ႈႁိတ်ႈၽႂ်မၼ်းလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း၊ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၶင်ယူႇ၊ ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းလူလွမ်ပႂ်ႉပႃး လွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ပူတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈပဵၼ်ၸုမ်း ဢမ်ႇတြႃး၊ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး တႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း၊ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁႃသူႇၸႂ်း တၢင်ႇၸုမ်းတၢင်ႇ ၵေႃႉလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း၊ ်ႁဵတ်းပၼ်ၶႅပ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းၵူႈၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝၼ်း 10/06/2013 ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၼႃႈၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ် တီႈၼေပျီႇတေႃႇ၊ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈလၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ႁွင်ႈၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်မိူင်ႁႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်လႅၼ်လိၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉလႄႈႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်းၼႆႉ။ တူၵ်းလူင်း လႆႈၸႂ်ၵၼ်တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ လၢႆလၢႆလွင်ႈ မီးၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပိုတ်ႇလုမ်းၵပ်းသၢၼ်ထႅင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်၊ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း၊ သုၼ်ႇၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ သုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃႁူမ်ႈတင်းသုၼ်ႇမူၼ်ႉ မႄးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တင်ႈဢဝ်ပီ 2011 မႃးတေႃႇထိုင်ပီ 2013 ၸမ်သဵင်ႈလႄႈယၢင်ႈၶဝ်ႈပီ 2014 ၼႆႉ ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈမႃး လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွရ်း ဢၼ်တၢင်းသွင်ၾၢႆႇမုင်ႈႁႃ/ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁိုင်မႃး 2 ပီလိူဝ်ယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁၼ်ပဵၼ်မႃး ၼင်ႇၸႂ်မုင်ႈဢၢင်ႈတၢင်းသွင်ၾၢႆႇေသလွင်ႈ၊ လွင်ႈၼႆႉတေလႆႈဝႃႈပိုၼ်ႉထၢၼ်/လွၵ်းၸုၵ်းပိူင်ႈၵၼ်ၼႆယူႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- (ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ) ၸုၵ်းၼိူဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ဢမ်ႇယွမ်းထွႆ။ (ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း- ပိူင်လူင်မၼ်း ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး) ၸုၵ်းၼိူဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း လူၺ်ႈဢၼ်မီးလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ပီ 1947 ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁွင်းႁပ်ႉ။
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈသေ ပၵ်းတူၺ်းလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၸိုင် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းယုၵ်ႉၶႃတေၶၢမ်ႈႁွင်ႈၵွႆး၊ ၶႃၶွၼ်ၼိုင်ႈ ယင်ႉပႆတူင်ႉတီႈ၊ ပေႃးဢဝ်လၢႆးၼပ်ႉဝႃႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ႁႃႈသိပ်းႁႃႈသိပ်းယူႇၵွႆး။ ပိူင်လူင်မၼ်းယူႇတီႈၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းသဵင်ႇၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ၊ တေမၼ်ႈၵိုမ်းႁႃႉတေလူႉပင်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉယိပ်းလၵ်းပိူင်ငမ်း ယဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (8) ၶေႃႈၼၼ်ႉတိူၵ်ႈတႅၵ်ႉယူႇတႄႉ မုင်ႈယင်းပႆႇႁၼ်တၢင်းမၼ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွရ်း ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉ မုင်ႈမွင်းယူႇၼၼ်ႉၼႆ---

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်းယၢၵ်ႇၽိုၼ်တီႈ 2 ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SCCU) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်သပ်းလႅင်းၼႄပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 3-5/02/14 (ဢွၼ်ၼႃႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ) မီးပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်သပ်းလႅင်းလွင်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်းယၢင်ႇ ၽိုၼ်တီႈ 2 ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SCCU) ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလႄႈ ပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ၊ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တီႈဝတ်ႉလႅင်းႁၢၼ်တႆး ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။ မီးတူဝ်တႅၼ်းပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး 55 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ဢိၵ်ႇသင်ၶၸဝ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းမူတ်းမွၵ်ႈ 300-400 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း (ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA) လၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး မီးႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇမၢႆမီႈ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းမၢႆမီႈ ဢၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆးတႅမ်ႈဝႆႉမီးသင်လၢႆလၢႆ။ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ဢၼ်မၢၼ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမၢႆမီႈၶဝ်တေမႃးသပ်းလႅင်းၼႄ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းမႃး တႂ်ႈမၢႆမီႈသေတႃႉ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈမၢႆမီႈၸႅင်ႈလႅင်းတႅတ်ႈတေႃး။ မိူဝ်ႈပီ 1947 မီးမႃးမၢႆမီႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းတင်းၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 1962 တႅမ်ႈမၢႆမီႈထႅင်ႈၵေႃႈ ၼေႇဝိၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ်ႁူႉ။ ဝၢႆးမႃးၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈသိုၵ်း ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႃးထႅင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း လွင်ႈမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁူႉလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတင်းပိူၼ်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈ တဵၵ်းတဵင်မႃး- ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်းတင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ RCSS ၸုမ်းလဵဝ်၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်လဵဝ် ဢမ်ႇတၢင်တူဝ်လႆႈတင်းသဵင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ/ ႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်းလႄႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃး။ ပေႃးဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မိူၼ်မိူဝ်ႈ 1947 ၊ တႃႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၾၢႆႇမၢၼ်ႈၽွမ်ႉယဝ်ႉ တႃႇတေထဵင်ႁဝ်း။ ဢၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈယူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼမ်၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼမ်၊ မီးပႃႊတီႊ ၼမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ် 1.တႆးမႃးၽွမ်ႉၵၼ်။ 2.ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး မႃးၽွမ်ႉၵၼ်။ 3.ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈ မႃးၽွမ်ႉၵၼ် ၸင်ႇတေတိုၵ်းတေႃး တေႃႇသူႈ မၢၼ်ႈလႆႈ။
ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ႁႂ်ႈလႆႈမူၼ်ႉမႄးၼင်ႇၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈ။ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉတူၺ်းဝႃႈ ဢၼ်လႂ်ႇလီ/ ဢမ်ႇလီ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၼႆႉ 1.တေလႆႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင်၊ 7 တိူင်း 7 ၸေႈမိူင်း မီးၽူႈတၢင်တူဝ် မိူၼ်ၵၼ်သေၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃး။ 2. ၸေႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽႂ်မၼ်း (မိူင်းတႆးၵေႃႈ မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး)။ 3.ႁႂ်ႈပဵၼ်တပ်ႉ Federal ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်- ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸေႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း တေလႆႈမီးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၽႂ်မၼ်း။ မိူင်းတႆးၵေႃႈတေလႆႈမီးပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းႁင်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈပႆႇၵႂႃႇထိုင် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးထုၵ်ႇလီႁူႉ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄ ပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇသင်။ 1.ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉမီးလၢႆမိူင်း။ 2.မီးပိူင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 3.ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢဝ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ပီ 2008 ၽွင်းငမ်းမႃးၼႆႉ မၢႆမီႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်။ 4.ဢိင်ၼိူဝ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 သေ မိူင်းတႆးႁဝ်းသမ်ႉ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း/ မၢႆမီႈ တေလႆႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်။
ပေႃးသပ်းလႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ တေပွင်ႇၸႂ်။ သိလ် (သီလ)ႁႃႈသဵၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင် 5 ၶေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈယိပ်းၵမ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵတ်းၵတ်း ယဵၼ်ယဵၼ်၊ မီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၸဝ်ႈၽူႈမီးပၺ်ၺႃၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်း တေလႆႈယိပ်းတိုဝ်းၵမ် ၼင်ႇၵၼ်- ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်သပ်းလႅင်းၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢႆမီႈ ၸၢႆးမဵဝ်းတၢၼ်ႉ လႄႈ ၼၢင်းထူၺ်းမုင်ႇ၊ ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉလွင်ႈမၢႆမီႈၶဝ် သပ်းလႅင်းၼႄလွင်ႈမၢႆမီႈၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းႁုပ်ႈဢဝ်တပ်ႉပၢင်သဝ်း သိုၵ်းတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် 2 တပ်ႉ၊ ၽွင်းႁၢင်လိူၼ် မၢတ်ႉၶျ် ပူၼ်ႉမႃးသေ မွပ်ႈပၼ်သိုၵ်းဝႃႉ၊ သၢင်ႈပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈတႆးတင်းဝႃႉ။
ငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆးၸတ်း ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး 50 ပီ
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) တေၸတ်းဝၼ်း ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ပီၵွၼ်းၶမ်း (50 ပီ) တပ်ႉသိုၵ်း တီႈငဝ်ႈငုၼ်း ဝၢၼ်ႈႁႆး၊ မီးတပ်ႉသိုၵ်းတႆး၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆး ဢိၵ်ႇတင်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
သိုၵ်းတႆးႁိုၵ်ႉသႂ်ႇသိုၵ်းဝႃႉၶုတ်းၶမ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း
သိုၵ်းဝႃႉ လုၵ်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်ပွတ်းတူၵ်းၶူင်း ၶုတ်းၶမ်းပွတ်းႁူဝ်ပၼ်ႇႁူဝ်ၶဵၼ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းတႆး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် သွင်ၾၢႆႇတိုၵ်ႉ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉၵၼ် ငႃၵၼ်ဝႆႉယူႇ။
လူတ်ႉၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းလမ်း လုၵ်ႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးမုင်ႈၼႃႈၸူးမိူင်းၶၢင်
လူတ်ႉၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 60 လမ်း၊ လုၵ်ႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ မုင်ႈၼႃႈၵႂႃႇၸူးတၢင်း လႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶၢင်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လူတ်ႉၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းၶူဝ်လမ်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်းၵႃလိ-ၵုၼ်ႁဵင် ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းလမ်း။
သိုၵ်းတႆးတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းၵေးသီး
သိုၵ်းတႆး တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းၵေးသီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ သွင်ၾၢႆႇတိူဝ်ႉ ဝၢတ်ႇၸဵပ်းၼင်ႇၵၼ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တၢင်းၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း။
More Articles...
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈထွၼ်တႃႈသၢမ်ပူး ပၵ်းတပ်ႉၵိပ်ႈဝႆႉသွင်ၾၢႆႇ
- သိုၵ်းတႆးငိူင်ႉထွၼ်တပ်ႉတႃႈသၢမ်ပူး ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်
- သိုၵ်းတႆးဢမ်ႇဝၢင်းၸႂ် လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတူင်ႉၼိုင် ပွတ်းမိူင်းသူႈ
- ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇပီ ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၼမ်မႃးၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်
- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ယႃႇလႆႈဝၢႆႇပၢၵ်ႇၵွင်ႈယိုဝ်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈ
Page 1 of 102


text:
တၵ်းတေယိုၼ်းၸုၵ်းပႂ်ႉပႃးတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပႅပ်ႇပႅင်းႁႅင်းသိုၵ်း ဝႆႉၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးထိုင်ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ပွၵ်ႈတီႈ 2 ႄလႈ တေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 9-13/1/14 ပူၼ်ႉမႃး ၵွင်သီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈငဝ်ႈ ၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းသေ ၽူႈမီးၸၼ်ႉငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်လႄႈၶုၼ်ၽွင်းငမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်၊ မႄႈတပ်ႉၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းႄလႈ ၸိူဝ်းမီးၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ တင်းမူတ်း 400 ပၢႆ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ တႃၶုၼ် (ယႃႇထူး) ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ႁွပ်ႈပီၵမ်းၼႆႉ။
တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ တေလႆႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းထတ်းထွင် ယႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလႄႈၵၢၼ်သိုၵ်း သုၼ်သၢၼ်လေႃးလႄးၵၼ်။ ဝၢႆးၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ပွၵ်ႈတီႈ 2 ယဝ်ႉၸင်ႇ တေတႅပ်းတတ်းၵၢၼ်ဝၢင်း ၾၢင်ႁၢင်ႈသိုၵ်း။ ၵွပ်ႈၼႆႉ တေႃႇႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းႁဝ်းတၵ်းတေလႆႈ ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၸုၵ်းယိုၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ႁွပ်ႈပီၵမ်းၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇပႃး လွင်ႈ ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းတူၺ်းဢဵၼ်ႁႅင်းႁဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်ႇပဵင်းပေႃးၵႃႈႁိုဝ်၊ ဢေႇမၢင်ယုပ်ႈယွမ်း ဝႆႉႁိုဝ်၊ ၵၢၼ်တမ်းဝၢင်းၶေႃႈၸုၵ်းယိုၼ်းလႄႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ တေၸိၸႅင်ႈသပ်းလႅင်းၼေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ။ ပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ တၵ်းတေၵႄႈလိတ်ႈလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈ။
ၵွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ လႆႈတူၵ်းလူင်းႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃး 2 ပီ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပႆႇလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇတူဝ် မႃးလႆႈႁၢၼ်ႉတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ လိူဝ်းၼၼ်ႉယင်းလႆႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်မႃး ဢမ်ႇယွမ်း 150 ပွၵ်ႈ - ဝႃႈၼႆ။


text:
ၶၢဝ်းတၢင်းမွၵ်ႈ 10 ပီမႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်မီးလၢဝ်းပၢၼ်းၶႄႇ ၵဵပ်းသိုဝ်ႉမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တႆး ဢွၼ်ၵၼ်ႁွၼ်ႈထဝ်ႇႁႃတႅပ်းမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇ ၼႂ်းၶိူဝ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၸမ်မူၺ်ႉမူတ်းဝၢႆး။
မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး မီးယူႇၼႂ်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸႄႈ/ ၼမ်ႉၶမ်း/ ၵူတ်ႉၶၢႆ/ သႅၼ်ဝီ/ မိူင်းဝီး/ ၼမ်ႉတူႈ/ သီႇပေႃႉ/ ၵျွၵ်ႉမႄး/ မိူင်းယႆ/ ၵေးသီး/ ၼမ်ႉၸၢင်/ ၶူဝ်လမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီ ပၢႆမႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်မီးလၢဝ်းပၢၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ မႃးႁႃၵဵပ်းသိုဝ်ႉမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇသေ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ၶဝ်ႈပႃႇ သွၵ်ႈႁႃမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ တႅပ်းၶၢႆလႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၸွမ်းၵုင်းၸွမ်းၵွင်း၊ ၸွမ်းဝူဝ်ႇႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆ ဢၼ်ပဵၼ်တူၼ်ႈၼႂ်း ထိူၼ်ႇၼႂ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈမူၺ်ႉယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးယဝ်ႉ- ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢဝ်ႁဵတ်းလၵ်းႁူဝ်ႉ သဝ်ထဵင် သဝ်ႁိူၼ်း သဝ်သိုင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးမႃး ပေႃးပဵၼ်မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ လၵ်းႁူဝ်ႉ သဝ်ထဵင် သဝ်သိုင်ႇၵေႃႈမီးၵူၼ်းယွၼ်းသိုဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈ တေမီးၵူၼ်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇတိတ်းတေႃႇဝႆႉလၢဝ်းပၢၼ်းၶႄႇ၊ ပေႃးႁူႉဝႃႈၽႂ်ဢဝ်မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ ႁဵတ်းႁိူၼ်းႁဵတ်းယေး ႁဵတ်းသိုင်ႇဝႆႉၵေႃႈ မႃးဢုပ်ႇၵုမ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ မဝ်သိုဝ်ႉဢဝ်- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁႃသိုဝ်ႉမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈႁႃသိုဝ်ႉမႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇဢၼ်ပဵၼ်တူၼ်ႈသေတိုၵ်ႉတႅပ်းလိူဝ်ႈဝႆႉမႂ်ႇမႂ်ႇၵူၺ်း၊ ဢၼ်လိူဝ်ႈမႂ်ႇၵေႃႈမီးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇေပႃးၼမ်။ ဢၼ်ၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉလၵ်းႁူဝ်ႉ လၵ်းထဵင်ပိူၼ်ႈ၊ သဝ်ႁိူၼ်းၵဝ်ႇပိူၼ်ႈ၊ သဝ်သိုင်ႇပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတင်းၼမ်။ မၢင်ပွၵ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၶီႈယႃႈၶီႈၾိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ထဵင်ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ၵႂႃႇၶုတ်ႇတူၺ်း လႆႈႁူႉဝႃႈပဵၼ်မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇပေႃးၼႆ ယႃႉဢဝ်သဝ်ထဵင်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇ၊ ပွႆႇၵိုတ်းဝႆႉၶႃးမုင်းမၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ႁဵတ်း။ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈမၼ်းၵႂႃႇႁၼ် ၵိုတ်းၶႃးမုင်းမၼ်းၵူၺ်း၊ သဝ်ထဵင်မၼ်းဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼမ်ႉၼၵ်းၼိုင်ႈတၼ်ႊ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ၵႃႈၶၼ် 3-5 သႅၼ်။ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၵွပ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းယႂ်ႇ ၵႃႈၶၼ်ၼိုင်ႈတၼ်ႊ 8-10 သႅၼ်။ ပေႃးသူင်ႇၵႂႃႇထိုင်မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ 1 တုမ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ပေႃးဝႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ မီးမွၵ်ႈ 1 ထတ်း၊ တၢင်းယၢဝ်း 12 ထတ်း ၵႃႈၶၼ်တူၵ်းငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 12 သႅၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႃႈပဵၼ်မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁွၼ်ႈထဝ်ႇႁႃသိုဝ်ႉတိၵ်းတိၵ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ ၵႃႈလိူဝ်မႆႉသၵ်း။ လႅမ်ႈလဵၵ်ႉၵေႃႈၶၢႆလႆႈ၊ လႅမ်ႈယႂ်ႇၵေႃႈၶၢႆလႆႈ၊ ပွတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈၶၢႆလႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈငိုၼ်းၼႆသေ ၵႂႃႇတိတ်း တေႃႇလၢဝ်းပၢၼ်းၶႄႇယဝ်ႉ ၵႂႃႇႁွၼ်ႈထဝ်ႇၸွမ်းထုင်ႉတူင်ႇတၢင်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၸႄႈဢႅၼ်ႇ၊ ၼွင်မွၼ်၊ ၼွင်ၵႂၢႆး၊ ၵုင်းပဝ်း၊ ၼမ်ႉမႃႉ၊ မွၵ်ႇတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢဝ်းပၢၼ်းၶႄႇၸိူဝ်းႁပ်ႉသိုဝ်ႉမႆႉၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ် ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး တႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၵူၺ်း။
မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇၼႆႉ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ တၢၼ်ႇမႃႇလၢၼ်း၊ တၢင်းထႆးႁွင်ႉဝႃႈ မႆႉၽယုင်း ပဵၼ်မႆႉသႅၼ်းဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁႅတ်ႉႁၢမ်ႈ တႄႉတႄႉ။ မွၵ်ႇမၼ်းပဵၼ်သီသွမ်ႇ၊ ပေႃးဢဝ်ၸႄႈၼမ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးသီသွမ်ႇ။ ၼိူဝ်ႉမႆႉပဵၼ်သီလႅင် လေႃးသီၶွင်ႇ၊ မီးလွၼ်ႉၵႅၼ်ႇ၊ တၢင်းသုင်တူၼ်ႈမၼ်းမီးမွၵ်ႈ 15-25 မဵတ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ႁဵတ်းသဝ်ႁိူၼ်း သဝ်သိုင်ႇၸိုင် တွၼ်ႈဢၼ်ၶုတ်းထူမ် ဝႆႉၼႂ်းလိၼ်ၼၼ်ႉ ပူၵ်ႇလၢပ်ႈ/ၵိၼ်ပႅတ်ႈ ၼိူဝ်ႉမႆႉမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိၼ်ပႃး လွၼ်ႉမၼ်း၊ ၵွပ်ႈလွၼ်ႉမၼ်းၵႅၼ်ႇၵႅၵ်း၊ ပေႃးဢဝ်ႁဵတ်းၶွင်ၸႂ်ႉသေပိူင်ၸိုင် ယိင်ႈထူယိင်ႈလိူမ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ႁဵတ်းမႆႉပႅၼ်ႈ ပူသိူဝ်ႇ (ပႃႊၵေႊ)၊ ၶႅၵ်းႁဵတ်းႁုၼ်ႇ ႁၢင်ႈၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင် ပႃးၸဵမ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽီၶႄႇ၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ၊ ႁဵတ်းၶွၼ်ႉ တဝ်ႉ၊ ၵၼ်းၶွၼ်ႉၸွၵ်း၊ မႆႉထူႇ၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈလႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ဢွၵ်ႇၵႃရဝလမ်ႁူဝ် (ၵၼ်တေႃး) ၵူၼ်းထဝ်ႈတႆး ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းႁိူၼ်း ၽွင်းၶၢဝ်းသင်ၶၢၼ် (သၢင်းၵျၢၼ်ႇ) လိူၼ်ႁႃႈ။
ပပ်ႉတင်ႈၸိုဝ်ႈလီၸိုဝ်ႈၶႅမ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ
ပပ်ႉတင်ႈၸိုဝ်ႈတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မီးၸိုဝ်ႈလီၸိုဝ်ႈၶႅမ်ႉ၊ မီးမင်းၵလ (မင်ႇၵလႃႇ) တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈလုၵ်ႈလၢင်း ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ၊ မီးၸိုဝ်ႈတႆး ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸိုဝ်ႈႁဵင် ၸိုဝ်ႈပၢႆ။
ပွႆးသၢင်ႇလွင်း ၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး ပီ 2014 (ပီသႃသၼႃ 2557)
ၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃ ၼၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်မႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈလိူၼ်သီႇလိူၼ်ႁႃႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇပဵၼ်ၶၢဝ်းၵိၼ်ၶၢဝ်းတၢၼ်းသေ ဢဝ်လုၵ်ႈလၢၼ် ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်သႃသၼႃ ႁဵတ်းသၢင်ႇလွင်း/ၸၢင်းလွင်း။ ပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းထႆး ဢိၵ်ႇပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းတူၵ်းႁွတ်ႈ မိူင်းထႆးၵေႃႈ ႁဵတ်းပွႆးသၢင်ႇလွင်းၵိုၼ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇမႃးပီသိုပ်ႇပီ။
ပွႆးမေႃႇၵိူဝ် (ပေႃႇၵျူဝ်ႇ)သီႇပေႃႉ ၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်
ပွႆးမေႃႇၵိူဝ် ပီတႆး2108 ၼီႈ မီးပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်/ မိူင်းတႆး လၢႆလၢႆတီႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မိူၼ်ၵူႈပီ။ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းလၢႆလၢႆၵေႃႉလႄႈ ၸၢတ်ႈတႆးမွၵ်ႇၵွၼ်တႆး ဝဵင်းသီႇပေႃႉမူၼ်ႈၸႂ်။
ပွႆးသၢင်ႇလွင်းဝတ်ႉၵူႈတဝ်ႈၵဵင်းမႆႇပီၼႆႉ တေလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈ
တတ်းမၵ်းဝၼ်းၸတ်းပၢင်ပွႆးသၢင်ႇလွင်းဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ (ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး) လီငၢမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၼ်းတႄႉတႄႉမၼ်း လႅပ်ႈၸၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃ ၵွပ်ႈမႅၼ်းဝၼ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးသုင် ၸိုင်ႈထႆးလႄႈ ဝၼ်းဢဝ်သၢင်ႇလွင်း ၼၼ်ႉ တၢင်းဝတ်ႉလႄႈၸုမ်းၶျူၼ်းၶဝ် တေလႆႈဢုပ်ႇၵိူဝ်း ၵုမ်ၵၼ် ၵွပ်ႈၼႂ်းဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ (ၼူၺ်ႇ) လိူၵ်ႈတင်ႈ။
More Articles...
Page 1 of 16


text:
ၵႂၢမ်းထၢမ်ၶေႃႈၼႆႉ ပေႃးမီးၵူၼ်းၵိုတ်ႉဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးမႃးပၢၼ်ၼႆႉၼႆတႄႉ ႁူႉတၵ်းၽိတ်း။ ၸဵမ်ပၢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသီႁ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉမိူင်းဝၸ်ႉၸီ (Vajji) ဢၼ်မီးဝဵင်းလူင်ပဵၼ် ဝေသႃလီ (Wesali) ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈတွင်ႈထၢမ်။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဝၸ်ႉၸီၼႆႉ ထုၵ်ႇမိူင်းမၵထ (Maghada) ၵႆႉမႃးတိုၵ်းတေႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။
ၵူၼ်းမိူင်းၶၢင်တူင်ႉတိုၼ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းၶၢင် ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်း ပၢင်ၵုမ်လူင် ၽူႈၼမ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတီႈဝဵင်းလၢႆႇၸႃႇ ၽွင်းႁၢင်လိူၼ် ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊ (2013) သေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေမူႇၸုမ်းၶၢင် ႁပ်ႉတွၼ်ႈၶႅၵ်ႇလီယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တူင်ႉတိုၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတႄႉတႄႉ။
ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢမႄႊရိၵႃႊလွမ်ႉမိူင်းၶႄႇ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်တႆး
ၵၢၼ်တႆးၼႆႉဢမ်ႇယဝ်ႉၼႂ်းတႆး တီႈတႆးၵူၺ်း၊ ၾၢႆႇၼွၵ်ႈတႆးၵေႃႈ မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၼွၵ်ႈလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝၢၼ်ႈပိူၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ၊ ၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈပိူၼ်ႈ မိူင်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉမီးထႅင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယႂ်ႇမိူင်းလူင်လၢႆလၢႆ ၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်တႆးၼႆႉ တႆးၶိုင်ယူႇႁင်းၵူၺ်း မႅၵ်းမႅၵ်းသေ တေပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇ (ဢွင်ႇၵႂႃႇ) ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မၼ်းဢိင်ပႃး တိုဝ်ႉတၢင်းငဝ်းလၢႆးၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းပႃး။
ၵၢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်း တိုၵ်ႉၶွင်ႉၶမ်တီႈၶၢင်
ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမၢႆ 2 ၶွမ်ႊမတီႊၶိုင်ပွင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၼႆႉ တေႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်း။ လွင်ႈၼႆႉ တေႁွင်ႉမွၵ်ႇပႃးၽူႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉလူင်ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်လူင်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) ၿၼ်ႊၶီႊမုၼ်ႊ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပဵၼ်ၽူႈႁူႉႁၼ် သၵ်းၶီၽယၢၼ်း(သၢၵ်ႈသေႇ)ၸွမ်း။
လွင်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၽဵဝ်ႈယႃႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်
ဝၢႆးၼေႃႇၶမ်းဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶႅၼ်းၼမ်တိူဝ်း မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၼေႃႇၶမ်း ပဵၼ်ၶေႃလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၼႂ်းၸိူၵ်ႈ လဵၵ်းလူင်။ ဢၼ် 3 ၾၢႆႇ UNODC, RCSS တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ပိူင်လူင်ယွၼ်ႉငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်။
ၵၢၼ်ၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းပီၼႃႈ 2014 ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမီးလွင်ႈသိူင်ႇလပ်ႉ
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတေၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပီၼႃႈ (2014)ၼႆႉ လွင်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈတင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းၼမ် သူၼ်ၸႂ်ဝႆႉယူႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢၼ်တေပၼ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2015 ၵမ်ႈၽွင်ႈမၼ်းဢိင်ၼိူဝ် သၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း။
ၵႃႈမၢၼ်ႈပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်း ပႆႇတမ်းၸႂ်လႆႈ
မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸူဝ်ႈၵႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်း ယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵၢၼ် သိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ယင်းပႆႇတမ်းၸႂ်လႆႈ။
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၶၢင်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလီဝူၼ်ႉၸွမ်း
လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းၸုမ်းၶၢင် KIA/KIO တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ် တႄႇလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2011 မႃး တေႃႇထိုင် လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊသဵင်ႈ 2013 ၶၢဝ်းတၢင်းၶႂ်ႈၸမ်ႁိမ်း 18 လိူၼ်သေယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ၵွပ်ႈမၢၼ်ႈယိုတ်းမၼ်ႈ ဝႃႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၼိုင်ႈၶိုပ်ႈၼိုင်ႈသွၵ်ႇ ၵူၺ်းၵေႃႈ တၵ်းတေဢမ်ႇပၼ်ပူၼ်ႉတႂ်ႈမိုဝ်းၽွင်းငမ်း မၢၼ်ႈယိပ်းၵုမ်းလႆႈ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ မီးၵၢၼ်တိုၵ်း ယိုဝ်းၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃးယိုတ်း ဢဝ်လႆႈ တီႈလမ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်းငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းၶၢင် လၢႆႇၸႃႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး (ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵၢၼ်သိုၵ်း/ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈသေၵႆႉထတ်းသၢင်ၵၢၼ် သိုၵ်း/ ၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ) လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇယိုတ်းဢဝ်ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းယိုတ်းလႆႈယဝ်ႉ။


text:
ၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ (2014) ၼႆႉ လွင်ႈပႃႊတီႊတႆး 2 ပႃႊတီႊ တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပႆႇပဵၼ်လႆႈ။ ၸၢင်ႈပဵၼ်ဝၢႆးလင် ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
ၸွမ်းၼင်ႇ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ႁိုဝ် ၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊပႃႊတီႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (SNDP) လႆႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၸူး ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ႁိုဝ် ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) ဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 30/01/14 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) သွင်ပႃႊတီႊတေႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆၼၼ်ႉ ပႆႇပဵၼ်။ ၵွပ်ႈပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ႁဝ်းပႆႇတူဝ်ႈတၼ်းလႄႈ လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတွပ်ႇ ၶိုၼ်းဝႃႈ သင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႂ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ဝၼ်းတီႈ 08/02/14 - ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးၼုတ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23/01/14 ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လုင်းၸၢႆးသွင်သီႇ (ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶွမ်ႊမတီႊၾၢႆႇႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊတႆးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်) ၶွင်ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ယိုၼ်ႈမိုဝ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈယိုၼ်ႈၸူးဝႆႉတီႈ ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ဝႃႈ- ပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 30/01/14 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1 မူင်း၊ ၶႂ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈလၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ယူႊၼီႊသၼ်ႊ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လွင်ႈၼႆႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးၼုတ်း လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ပိူဝ်ႈတႃႇႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈမိုဝ်ႉဝၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇတူဝ်ႈတၼ်းၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇသုတ်း။ ႁဝ်းၶႃႈဝႃႈၶႂ်ႈႁူပ်ႉၵၼ် ဝၼ်းတီႈ 08/02/14 ၼႆၵေႃႈ ၾၢႆႇပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသမ်ႉဝႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းဝၼ်းတီႈ 8 ၼႆႉ တေလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁဵတ်းပွႆးႁဵတ်းလၢမ်းၼမ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇတေလႆႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပၢင်ပွႆးဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈပႆႇတူဝ်ႈတၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်ပေႃးဝႃႈဝၢႆးလင် ဝၼ်းပွႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတေပဵၼ်ထူပ်းၵၼ်- ဝႃႈၼႆ။
ပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊဝႆႉ 5 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်း 5 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 4 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽွင်းတႅၼ်းသေမီးဝႆႉတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဝၼ်းတီႈ 30 ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းတီႈ 31 ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတၼ်း လႄႈ သင်ဝႃႈ ၾၢႆႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ်တူဝ်ႈတၼ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁူပ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈၾၢႆႇပႃႊတီႊ ႁူဝ်သိူဝ်ဢမ်ႇတူဝ်ႈတၼ်း ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်၊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈတူဝ်ႈတၼ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ-ၸၢႆးသွင်သီႇၵေႃႈလၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၼႆႉ ႁပ်ႉပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 သေ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ႁပ်ႉလွၵ်းပိူင် 14 ၸႄႈမိူင်း/တိူင်း၊ လွၵ်းၸုၵ်းပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) သမ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄးၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ပီ 2008 ၸိုင် တေပႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2015 ။ ႁူဝ်သိူဝ် သမ်ႉႁပ်ႉလွၵ်းပိူင် 8 ၸႄႈမိူင်း/တိူင်း၊ (ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ 7 တိူင်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းလဵဝ်) သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိတ်ႇၶွင်ႈလူင်ဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊတႆးသွင်ဢၼ် ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်- ၵမ်ႈၽွင်ႈ ထတ်းသၢင်ၼင်ႇၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပႃႊတီႊတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈသူင်မိုတ်ႈပုၵ်ႉၵလပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ပႃႊတီႊ ပဵၼ်ယႂ်ႇ။ တေလႆႈ ဢဝ်ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်တုၵ်းယွၼ်း သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႄႊၻရိူဝ်ႊလ်/ ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ၊ မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလီသေပိူၼ်ႈ- ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸီႉၸမ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉ ပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး တီႈ 2 ။ (ပႃႊတီႊၼူၵ်ႉယုင်း NLD လႆႈတီႈၼိုင်ႈ)။ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) သမ်ႉ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 သေ လႆႈၽွင်းတႅၼ်း 150 တီႈၼင်ႈပၢႆ။ ပေႃးဝႃႈပႃႊတီႊ 2 ဢၼ်တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် တေလႆႈယႃႉပႅတ်ႈပႃႊတီႊသေ တင်ႈထႅင်ႈ ပႃႊတီႊမႂ်ႇ- ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈတမ်းဝႆႉမၢႆမီႈၼင်ႇၼႆ။


text:
ပိူဝ်ႈတႃႇတိုၵ်းသူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ ႁိုဝ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းမႂ်ႇ၊ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၶိုၼ်ႈမႃးႁႃသဵင်ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/01/24 ပူၼ်ႉမႃး ၸုမ်းပႃႊတီႊၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢၼ်ၼၢင်းၸုၵျီႇဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႊတီႊ မွၵ်ႈ 70 ၵေႃႉ လုၵ်ႉတႃႈၵုင်ႈမႃးလူင်းၶူင်ႇႁိူဝ်းဝိၼ်တီႈႁၢႆးဝူဝ်းသေ ၵူၼ်းပႃႊတီႊၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းႁၢႆးဝူဝ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈ မွၵ်ႈ ႁဵင်ပၢႆ ၸပ်းၸွမ်းႁွမ်းပႆ ၸုမ်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ပိူဝ်ႈတႃႇမႃးႁႃသဵင်တီႈ ၵၢင်ၶူင်ႇ ပၢင်ႇၶႅင်ႇႁူင်းၾႆးဝိၼ် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ၵူၺ်းၵႃႈတၢင်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ဢမ်ႇပၼ်ဢၼုၺၢတ်ႈ ၵွပ်ႈပဵၼ် ပိုၼ်ႉတီႈၶွင်ၾၢႆႇသိုၵ်း။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၸတ်းပၢင်ႁေႃးလၢတ်ႈႁႃသဵင်ၵမ်ႉထႅမ် ပွတ်းဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး၊ လၢင်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းမူတ်းၵႃး 72 လမ်း။ ဢိင်လူၺ်ႈဢၼ်ၸုမ်းၸုၵျီႇၶဝ်မႃးလူင်းပိုတ်းတီႈႁႃသဵင်ၵမ်းၼႆႉ လႅပ်ႈမီၵူၼ်းလူင်းသူၼ်း တုမ်ပွႆႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ - ၼၢင်းၸုၵျီႇတေမႃးလၢတ်ႈၼႄၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၾႆးၾႃႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ - ဝႃႈၼႆ။ ဢိင်လူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇပွတ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈယူႇဢိူမ်ႈ ၸမ်ႁိမ်းႁွမ်းႁူင်းၾႆးၾႃႉတၢတ်ႈၵဵင်းတွင်း သေတႃႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉမီးလၢႆဝၢၼ်ႈႄလႈ ယူဝ်မၼ်းၼၢင်း တေမႃးလၢတ်ႈၼႄ၊ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈ ၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉၼႆလႄႈဢွၼ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇထွမ်ႇ မွၵ်ႈ ႁဵင်ပၢႆ။
ဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈႄၼလွင်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ထုၵ်ႇလီမႄးထုၵ်ႇလီၵႄႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းမႂ်ႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇဝၢႆးဝၼ်း 4.30 မူင်းထိုင် 5.00 မူင်းပၢႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၾႆးၾႃႉ သေၶေႃႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းၶိုၼ်းဝၢႆႇထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ထၢမ်သင်သေၵေႃႉ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈၵွပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇႁူႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ယိင်ႈလၢတ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၶႅၼ်းဝႆႉၵႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၼႂ်းၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်တွင်ႈထၢမ် မီးၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်း 2 ၵေႃႉၵူၺ်း။ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉထၢမ်။ ၼၢင်းၸုၵျီႇၵေႃႈထွမ်ႇသဵင်လၢတ်ႈသဵင်ၸႃမၼ်းသေတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - ၵေႃႉထၢမ်မႃးၼႆႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈဢၼ်မႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵႂႃႈ ၼႆသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၶႅၵ်ႇ၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိူင်ယူႇၵိၼ်သဝ်းၾိင်ႈၶွင် ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်း ဢိၵ်ႇတင်းလီမီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၾိင်ႈၵိူဝ်း လီပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလူလၢႆ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသေႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ယႃႇပေႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆသေပႅင်းၸင်းႁေႃႈလိုပ်ႈ လီႁၼ်ထိုင်၊ လီၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ် - ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉဢၼ်ထၢမ်ၼၢင်းၸုၵျီႇ တင်းၵႂၢမ်းၸုၵျီႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈၶဝ်ႈၵၼ်လီဝႆႉၼႆႄလႈ ၵူၼ်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈလၢင်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၵေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ - မၢၼ်ႈၵေႃႉဢၼ်ထၢမ်ၼၢင်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မႃးၸွမ်းၵၼ်တင်းၸုမ်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉၵူၺ်း - ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 26 ၼႆႉသမ်ႉ မၼ်းၼၢင်းႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတီႈႁူင်းႁႅမ်းမႁႃၵျႃႇ SSS လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်တႆး ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈ လၢင်းၶိူဝ်း မွၵ်ႈ 15 ၵေႃႉၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶေႃႈထၢမ်သေ ၵႂႃႇႁူပ်ႉတီႈႁူင်းႁႅမ်းပိူဝ်ႈတႆႇထၢမ်လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ လွင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ လွင်ႈ 14 ၸေႈမိူင်း 8 ၸေႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းသမ်ႉ ၵုမ်ႇဢုပ်ႇလွင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၸပ်းပႅၼ်း ၵိၼ်သူႇသမ်းယႃႈၾိၼ်ႈ/ယႃႈမႃႉ လိူင်ႇၼမ်ဝႃႇ၊ ထုၵ်ႇလီၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းတေတွင်ႈထၢမ် မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈၸိူင်ႉၵၢတ်ႈမူတ်းပႅတ်ႈဢမ်ႇတၼ်းလႆႈထၢမ်သင်။
ဝၢႆးသေႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႉယဝ်ႉၸုမ်းၸုၵျီႇၶဝ်ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်း လဵင်ႉၽဵလ်း (ၵၢပ်ႈသွမ်း) သင်ၶၸဝ်ႈ တီႈဝတ်ႉ (ၵျွင်း) ၵၢင်ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းလႄႈႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတီႈဝတ်ႉၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၵမ်ၽွင်ႈယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ - မိူဝ်ႈႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝတ်ႉၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းတႄႉၼင်ႈၼိူဝ်တင်ႇသေလၢတ်ႈ ၵူၼ်းမႃးထူပ်းမႃးဢုပ်ႇမႃးထွမ်ႇမၼ်းၼၢင်းတီႈဝတ်ႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ ၼင်ႈၼိူဝ်ပိုၼ်ႉသၢတ်ႇသိူဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈႁၼ်ဝႃႈၾၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉႄလႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈထွႆဢွၵ်ႇႁၢင်ႇၵႆသေ ၸုၵ်းၸွမ်းၶွပ်ႇဝူင်းၼွၵ်ႈမၼ်းၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။။


text:
ပေႃႇလသီႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ထၢင်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵူဝ်ၸႂ် ၵၼ်သေ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ်ႁေႃၶမ်း မၼ်းတလေးမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတဵတ်ႇဢမ်ႇယဵၼ် လုၵ်ႉမႆႈယူႇၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မႃးယူႇတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တင်ႈတႄႇပီ 1850 ပွတ်းသႅၼ်ဝီ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး။
ပေႃႇလသီႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ထၢင်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵူဝ်ၸႂ် ၵၼ်သေ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ်ႁေႃၶမ်း မၼ်းတလေးမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတဵတ်ႇဢမ်ႇယဵၼ် လုၵ်ႉမႆႈယူႇၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မႃးယူႇတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တင်ႈတႄႇပီ 1850 ပွတ်းသႅၼ်ဝီ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉဢွၼ်ႁူဝ်တိုၵ်းႁုပ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ မိူဝ်ႈပီ 1856 သေ လိုပ်ႈသိုၵ်းႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇသႅၼ်ဝီတင်း သဵင်ႈယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီ 1877 ၶုၼ်ႁေႃ ၶမ်းမၼ်းတလေးၸဝ်ႈမင်းတုင်း (1853-1878)ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်ပႃးၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၶဝ်တင်းၼမ် ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉ။ ဢဵၼ်ႁႅင်း ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်လႄႈၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉလႆႈငိူင်ႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်း ဢွၵ်ႇၶူင်း။
ထိုင်မႃး ပီ 1879 ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ်ၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်တိုၵ်းပႅတ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၼႂ်း သႅၼ်ဝီသေ ယိုတ်းဢဝ်မိူင်း သႅၼ်ဝီပဵၼ်မိူင်း ၵွၼ်းၶေႃမႃးယူႇ။ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈသႅၼ်ဝီလႆႈထႅင်ႈသေ ပွၵ်ႈႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၽႅဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ထိုင်မႃးပီ 1881 ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင်ၼႆႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတီႇပေႃး (1878-1885)။ ၼႂ်းပီၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ပွတ်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၸဝ်ႈၵွင်တႆးဢွၼ်ႁူဝ်သေလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈပႅတ်ႈ။ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶဝ်လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ၵဵင်းတုင်တင်းသဵင်ႈၼႆႉလႆႈထုၵ်ႇတၢင်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပႅတ်ႈတင်းသဵင်ႈ ယူႇယဝ်ႈ။ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေ မိူင်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီ 1882 ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျီႇ ဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်း ၼၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈထႅင်ႈယဝ်ႈ။ မိူင်းၼၢႆးပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းၵၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၶွင်ႁေႃၶမ်း မၼ်းတလေး ဢၼ်မႃးပၵ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလွၵ်ႈၸွၵ်ႇ ၸဝ်ႈဝႅင်း၊ ၵိၼ်မိူင်း (ႁွင်ႉ) မျဵဝ်ႉၸႃး မိူင်းပဵင်း (ၼႂ်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ)၊ မိူင်းၼွင်၊ မွၵ်ႇမႆႇ၊ သႃးတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ၊ ၼွင်မွၼ်၊ ၼမ်ႉၶူၵ်ႉ၊ ႁူဝ်ပူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၾၢႆႇမိူင်းၼၢႆးသေ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႈ။
ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵိုင်၊ လၢႆးၶႚႈ၊ ၵေးသီး၊ ဝၢၼ်ႈၸၢမ်၊ ယွင်ႁူၺ်ႈသေႁၢင်ႈႁႅၼ်း သိုၵ်းၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်း ၸုမ်းမိူင်းၼၢႆးယူႇယဝ်ႈ။ ၸုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးၵေႃႈႁူမ်ႈႁွမ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵဵင်းတုင်သေ ၶိုၼ်းတိုၵ်း။ ဝၢႆးလင်မႃးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ထီးၵေႃႈပႃးမႃးၸွမ်းၾၢႆႇလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉသေဢဵၼ်ႁႅင်းၸုမ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉယိုင်ႈၶႅၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးၶဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉဢဵၼ်းဢၢၼ်းတႃႇတေတိုၵ်းပႅတ်ႈမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇ ၵႃးဢၢၼ်းယိုတ်း ဢဝ်ပႃးႁေႃၶမ်းမၼ်းတလေးသေ ပူတ်းလူင်းပႅတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉ၊ ဢၢၼ်းဢဝ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းၶဝ် ၼၼ်ႉတင်းပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၼ်း တလေး။ၸွမ်းၼင်ႇတီႈ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းၼႆႉသေ ၶဝ်ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁွင်ႉဢဝ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈ လိၼ်းပိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၵႅမ်မိူင်းၵၼွင်ႇ (ၼွင်ႉ ၸၢႆးမိၼ်းတူင်းၼႂ်းႁေႃ ၶမ်းၼင်ႇၵၼ် ၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉၵၼ်သေ လႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈ) ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇမီးၸွမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်တီႈမေႃႇလမႅင်ႇၼၼ်ႉ။ၶုၼ်မၢၼ်ႈလိၼ်းပိၼ်ႇၼႆႉလုၵ်ႉ မေႃႇလမႅင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈၵဵင်းတုင် ၼႂ်းပီ 1885 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇၿိူဝ်ႊရ် သေ မႃးႁူမ်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ယူႇယဝ်ႈ။
ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၽွမ်ႃၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈႁေႃၶမ်းမၼ်းတလေးၵေႃႈဢမ်ႇယိပ်းၵမ်လႆႈၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၶဝ်ယဝ်ႈ။ဢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉယိပ်း ၵမ်ၸိူၵ်ႈ လႆႈယူႇၼၼ်ႉမီးၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉၸွမ်းလင်ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်း။
ထိုင်မႃးပီ 1885 လိူၼ်ၼူဝ်ႊၿႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ်ၼႆႉ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ပႅတ်းသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈသုတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။
မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ လႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈပူတ်းပွႆႇၸွမ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁိမ်ဢႃႇ ၼႃႇ တိုၵ်းၵၼ်ပဵၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပႆႇမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်။


text:
Katina time-2013
ၾိင်ႈၵထိၼ်
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2500 ပီလိူဝ်လိူဝ်ပၢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵူဝ်းတမ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသင်ၶ (ၽဢရႁၼ်) ၶဝ်mႁႃၽႃႈၶူဝ်းတႃႇ ဢဝ်မႃးႁဵတ်းပဵၼ်သၢင်ႇၵၢၼ်းယၢပ်ႇလိူဝ်ၸႂ်၊ တႃႇတေယဵပ်ႉလႆႈၽႃႈသၢင်ႇၵၢၼ်းၼိုင်ႈၽိုၼ် ၼႂ်းသၢမ်ၽိုၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁႃၽႃႈ ၽႅၼ်ႇပဵၼ်ပိတ်းပဵၼ်ပွတ်းမႃးလၢႆလၢႆတီႈ ဢဝ်မႃးသၵ်ႉတၢၵ်ႇႁႅင်ႈယဝ်ႉ၊ မွၵ်ႈပေႃးဢဝ်ႁဵတ်းၽႃႈၼုင်ႈ၊ မွၵ်ႈပေႃးႁဵတ်းၽႃႈမႆ ဢမ်ႇၼၼ် မွၵ်ႈပေႃးႁဵတ်းၽႃႈၵူပ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ႁဵတ်းၽႃႈမႆၽႃႈၵူပ်ႉ၊ ယဵပ်ႉပဵၼ်ၽိုၼ်ယဝ်ႉ ယွမ်ႉသီဢရႁၼ်သေ မႃးႁဵတ်းဢထိထၢၼ်၊ ၸမ်ႈတွမ်ႇၵပ်ႉပပိၼ်တု ၸင်ႇၶဝ်ႈတြႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၽႃႈၸီဝရ (သၢင်ႇၵၢၼ်း) လႄႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼုငႈႁူမ်ႇလႆႈ။
ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းသၢမ်ၽိုၼ် ယွၵ်းၽိုၼ်လႂ်ၵေႃႈ ထွၼ်ပႅတ်ႈၽိုၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁႃမႃးယဵပ်ႉတႅၼ်းၽိုၼ်ၼၼ်ႉၼႆဢဝ်ၵွႆး။ တႃႇတေႁႃမႃးလႆႈတင်းသၢမ်ၽိုၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈငႅမ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပုတ်ႉထၶမ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင် ဢၼုၺၢတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈသင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈဢွၵ်ႇတွင်ႈတဵဝ်းႁႃ(ႁပ်ႉမဵတ်တႃႇလူႇတၢၼ်းဢဝ်လႂ်၊ ၵဵပ်းဢဝ်ၸွမ်းပႃႇ ႁႅဝ်ႈထၢင်ၶီႈယိူဝ်ႈလႂ်) သေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးၾိင်ႈၵထိၼ် တေႃႇမႃးထိုင်ပၢၼ်ႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸင်ႇမီးမႃးၾိင်ႈ လူႇတၢၼ်းၵထိၼ် ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၵထိၼ်ၼႆႉမီးဝႆႉလၵ်းပိူင်တႃႇသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ် တွင်ႈတဵဝ်းႁႃၽႅၼ်ႇၽႃႈ တႃႇဢဝ်မႃးႁဵတ်းၽႃႈသၢင်ႇၵၢၼ်းဝႆႉပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်း 1 လိူၼ်တဵမ်တဵမ်(တင်ႈဢဝ်လိူၼ် 11 လွင်ႈၶမ်ႈၼိုင်ႈ ထိုင်လိူၼ် 12 မူၼ်း)။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽွင်းၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ပေႃးႁႃလႆႈယဝ်ႉၼႆ ၶႂ်ႈႁဵတ်းလၢႆးၵၢၼ်-ၵၢၼ်ၵထိၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႈ။ မီးၽိုၼ်လဵဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၵၢၼ်းၽိုၼ်လဵဝ်၊ ၵၢၼ်းသွင်ၽိုၼ်လႆႈ သၢမ်ၽိုၼ်လႆႈမိူၼ်ၵၼ်။
လၢႆးႁပ်ႉၵထိၼ်ၵေႃႈ ပေႃးမီးၸဝ်ႈသတ်ႉထႃးမႃးတၢၼ်းၸိုင် သင်ၶၸဝ်ႈၶဝ် တေလႆႈလိူၵ်ႈႁႃတူၼ်ဢၼ် ဢမ်ႇမီးသၢင်ႇၵၢၼ်း(မီးၵေႃႈၵဝ်ႇမွင်သေပိူၼ်ႈ) ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမွပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈတီႈသွင်ႇၼႃႈသင်ၶယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသင်ၶတူၼ်ဢၼ် ဢဝ်ဝႃႇသႃ ဢမ်ႇတဵမ်သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉလႂ်၊ တူၼ်ဢၼ် ဝႃႇသႃလူႉ(ဝႃႇႁၵ်း)ၼၼ်ႉလႂ် ဢမ်ႇမီးသိတ်း (ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ) ႁပ်ႉၽႃႈၵထိၼ် မိူၼ်ပိူၼ်ႈ(ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းပၢင်ႈၵထိၼ်ၸိူင်ႉပိူၼ်ႈ)ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇတဵၵ်းၸီႉႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမႃးလူႇတၢၼ်းၸိုင် ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၵထိၼ် သေတၢၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵထိၼ်၊ ပဵၼ်တၢင်လူႇတၢၼ်းၽႃႈ ထမ်းမၻႃးၵွႆးၼႆယဝ်ႉ။ (ၼႆႉပဵၼ်တႃႇၽသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်)။
ၵထိၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁွင်ႉၸွမ်းထၢင်ႇမႆႉ ဢၼ်ဢဝ်ၶဵင်ႈၽႃႈမိူဝ်ႈတတ်းလႄႈယဵပ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းၼၼ်ႉ။ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈထၢင်ႇမႆႉ မႃးႁွင်ႉတႅၼ်းၽႃႈလႄႈၸင်ႇပဵၼ်မႃး-ၽႃႈၵထိၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလူႇတၢၼ်းမႅၼ်ႈလၢႆးမၼ်း ၸင်ႇပဵၼ် တၢင်းလူႇတၢၼ်းၵထိၼ်၊ ပေႃးလူႇတၢၼ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးမၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းလူႇတၢၼ်းၵထိၼ်၊ ပဵၼ်တၢင်း လူႇတၢၼ်းၽႃႈသၢင်ႇၵၢၼ်ထမ်းမၻႃး ၼၼ်ႉၵွႆး။ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၵထိၼ်သေ ယိူင်းၸူးၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးၼႆႉ ၸဝ်ႈၸၢင်း တူၼ်ၼၼ်ႉၼႆလူႇတၢၼ်းၸိုင် ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် လူႇတၢၼ်းၵထိၼ်၊ ဢမ်ႇလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈယွၼ်ႉၵထိၼ်၊ တေလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်းလီယွၼ်ႉၸႂ်ၸေတၼႃး ႁဵတ်းတၢင်းလူႇ တၢင်းတၢၼ်းၼၼ်ႉၵွႆး။
တၢင်းလူႇတၢၼ်းၵထိၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈယိူင်းၸူးသုၼ်ႇၽူႈၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈသေလူႇတၢၼ်း၊ တေလႆႈယိူင်းၸူး သင်ၶတင်းမူတ်း၊ ဝႆႉၸေတၼႃး ၼိူဝ်ၸဝ်ႈသင်ၶတင်းသဵင်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇ လိူၵ်ႈၵေႃႉလိူၵ်ႈၸဝ်ႈသေလူႇတၢၼ်း ၸင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် လူႇတၢၼ်းၵထိၼ် လႄႈလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်းလီ ယွၼ်ႉၵၢၼ်လူႇတၢၼ်းၵထိၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ သင်ၶၸဝ်ႈၶဝ် လီလႆႈႁေႃးတဵသ်ႈၼႄ တၵႃႇသတ်ႉထႃး ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်လွင်ႈၾိင်ႈလူႇတၢၼ်းၵထိၼ် ႁႂ်ႈတူဝ်ႈထိုင်ၵၼ်ယူႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။ လူႇတၢၼ်းၵထိၼ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်းလီယွၼ်ႉၵထိၼ်တႄႉၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လူႇတၢၼ်း ဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လီလၢႆလၢႆၵွႆးၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉ ၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်းလီမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်။ (ၼႆႉပဵၼ်တႃႇတၵႃႇ သတ်ႉထႃးၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်)။
ၵၢၼ်လူႇတၢၼ်းၵထိၼ်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးသွင်ပိူင် (1) မႁႃၵထိၼ်/ၵထိၼ်လူင်- ၵထိၼ်ဢၼ်လူႇ တၢၼ်းၸွမ်းၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး ထမ်းမၻႃး ၵူႈပီပီ ၊ (2) ၸူလၵထိၼ်/ၵထိၼ်ဢွၼ်ႇ- ၵထိၼ်ဢၼ်လိူၵ်ႈၾၢႆႈယူင်းၵုၺ်၊ ပၼ်ႇမႆ ၊ တေႃးပဵၼ်ၽိုၼ်ၽႃႈ၊ တတ်းယဵပ်ႉ၊ ယွမ်ႉသီႁႂ်ႈယဝ်ႉၼႂ်းၶိုၼ်းလဵဝ် (ၵမ်ႈၼမ်ႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ် 12 မႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ ဝၼ်းတုမ်း) သေ ဢဝ်လူႇတၢၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်မူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်း။
- ယိူင်းၸူးၽူႈၵူၼ်းၽူႈလႂ်ၽူႈၼိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ပဵၼ်ဢတ်ႉတ (ၵွပ်ႈတိတ်းႁွႆႈၽူႈၵူၼ်းလႄႈတၢင်းတၢၼ်း) ပိူဝ်ႈတႃႇပၼ်ႇတူင်ႇယူႇၼႂ်းဢူဝ်းၶသူင်သၢၼ် (သင်သႃရ)။
- ယိူင်းၸူးၽသင်ၶၸဝ်ႈတင်းလုမ်းၾႃႉသေလူႇတၢၼ်းပဵၼ်ဢၼတ်ႉတ (ၵွပ်ႈဢမ်ႇတိတ်းႁွႆႈၽူႈၵူၼ်းလႄႈ တၢင်းတၢၼ်း) ပိူဝ်ႈတႃႇႁူပ်ႉလႆႈၽၼိပ်ႉပၢၼ်း (ပူၼ်ႉတုၵ်ႉၶတၢင်းၸႂ်)။


text:
ဝၢႆးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈလိူၵ်ႈၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉ မႃးၼႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တီႈမိူင်းၼုင်း ပွတ်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၵေႃႈ မီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇမႂ်ႇ။
ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၼုင်း မီးဝၢၼ်ႈတႆး 7 ဝၢၼ်ႈ၊ ၼႂ်း 7 ဝၢၼ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ႁဵတ်းပီႇတုၸိတ်ႉသေ လႆႈယိပ်းၵွင်ႈၵဝ်ႇ 7 လဝ်း။ ဝၢႆးလိူၵ်ႈ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇၵေႃႉမႂ်ႇ (ၼၢၼ်ၸၢႆးလီး)ၶိုၼ်ႈမႃး၊ ၵေႃႉၵဝ်ႇ (ၼၢၼ်ဢိၼ်းၼူၼ်း) လူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉၵမ်းၼႆႉ ၵွင်ႈၵဝ်ႇ 7 လဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ်မၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းၶၢၵ်ႇၶိုၼ်း။ ၵေႃႉမႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ၊ လီတေႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယူႇ၊ ပဵၼ်တႆးတင်း 2 ၵေႃႉ၊ လီတင်း 2 ၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူင်းၶၢၵ်ႇသမ်ႉဝႃႈ- သူလိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇၵေႃႈလီယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇသူတေလႆႈလီ လႆႈပဵၼ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇမီးၽေးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် (မၢႆ 1010 မၢၵ်ႇမၢင်၊ ႁူဝ်ၼႃႈၸိုဝ်ႈၵျႁႄ) ၵႂႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်သူ- ဝႃႈၼႆ။
ၸၢဝ်းၼႂ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၼႆႉ မီးၸၢဝ်းဢႃးၶိုဝ်ႇလႄႈၸၢဝ်းဢႃးၶႃႇ တင်းလႃးႁူႇၵမ်ႈၼမ်။ ၸိူဝ်းႁဝ်းပီႈၼွင်ႉတႆး ယူႇသဝ်းၵိၼ် သၢင်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းၼုင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်၊ ၵမ်းၼႆႉ သမ်ႉတေဢဝ်ၸၢဝ်းဢႃးၶိုဝ်ႇ ဢႃးၶႃႇမႃးၵုမ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၼ်းတေယၢပ်ႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၸူး ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ ၵေႃႉမႂ်ႇသေ ယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈယိပ်းၶိုၼ်း ၵွင်ႈၵဝ်ႇ 7 လဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေၵုမ်းၵူၺ်း၊ မီးမိတ်ႈမီးလႅဝ်းၵေႃႈႁဝ်းတေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၵူၺ်း။
ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူမဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းပႃးဝႃႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ၵေႃႈလီ၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၵေႃႈလီ ပႃးၸဵမ်ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၊ ႁႂ်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ ပၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈၽွင်ႈ။ မိူင်းၼုင်းၼႆႉ ပဵၼ်တႆးၵူၺ်းၵူၺ်း၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈမႃး ပိုတ်ႇလုမ်းတီႈ ထုင်ႉမိူင်းၼုင်းႁဝ်းၶႃႈၽွင်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈၸမ်မိူင်းပွၵ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၶိုင်လၢႆးၼိုင်ႈ၊ ပီႈၼွင်ႉဢႃးၶိုဝ်ႇ ဢႃးၶႃႇ ၶဝ်သမ်ႉတေၶိုင်လၢႆးၼိုင်ႈ၊ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်ယၢပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၵၢင်မၼ်း။
(ဢိူင်ႇမိူင်းၼုင်း မီးဝၢၼ်ႈတႆး 7 ဝၢၼ်ႈ၊ ယၢၼ်ၾၢႆႇၸၢၼ်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ 7 လၵ်း၊ မိူင်းၶၢၵ်ႇ ယၢၼ်ၵဵင်းတုင် 51 လၵ်း၊ ယၢၼ်မိူင်းပွၵ်ႉ 80 လၵ်း။)
ၼပ်ႉယမ်သေလႄႈ
ပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းၼုင်း


text:
လၢႆၾၢႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈ ၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ IT တႆး တီႈၵဵင်းမႆႇ လႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ေၵႃႇတင်ႈ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႆႈႁႃ လိၵ်ႈလၢႆး ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆး လႄႈၾၢႆႇယုၵ်ႉမုၼ်းဢႆႊထႆႊ IT တႆး။
ဝၼ်းတီႈ 18/01/2014 ယၢမ်း 8.30 မူင်းပိုတ်ႇပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ႄလႈ IT တႆး ဢွင်ႈတီႈ “သမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး” တင်း “ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး” ၵဵင်းမႆႇ ၼႂ်းဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်း ၸေႈဝဵင်းမိူင်း ၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
ပိုတ်ႇလူင်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တင်းမူတ်း 70 ၵေႃႉပၢႆ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႃယၵ သမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃ လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၸၢႆးသႅင်ယ လႆႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်း လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ ဝႃႈ- “ဢိင်လူၺ်ႈ ၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸဵမ်ပိုင်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈႁၼ်ၵၢၼ်တႅမ်ႈ ၵၢၼ်လၢတ်ႈ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈမႃးၼမ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၶူင်ဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇၵေႃႈ လၢၵ်ႇလၢႆၼမ်၊ လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူးၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပွင်ႇၵၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် IT ယၢမ်းလဵဝ် ၾွၼ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼိူဝ်ၾူၼ်ႊမိုဝ်းထိုဝ်လႄႈ ၼႂ်းၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဢႃးၸၢၼ်ၶိုၼ်းသႂ်ႇ ၸႂ်ယဵၼ် ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း၊ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း။ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈၶိူဝ်းတႆးၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၼ်မႃး၊ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇမီးၵႂၢမ်းတႆးၼႆၵေႃႈ တႃႇၶိူဝ်းတႆး ႁဝ်းတေသိုပ်ႇမီးၵႂႃႇပႃႈၼႃႈတၵ်းတေဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆႄလႈ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်မႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် တင်းပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ႁဵတ်းၽႂ်ႁဵတ်းမၼ်း ၸင်ႇတေသိုပ်ႇပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆးၼႆႁႃႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇလီပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်ႁႃႉ၊ ဢမ်ႇလီၸွႆႈၵၼ်ႁႃႉ။ ပေႃးႁဝ်းပိုင်ႈဢိင်ၵၼ် ၸွႆႈၵၼ် ၸင်ႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းတူၺ်းၶိုၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈ ၼႂ်းၵုၼ်လူင်ဢေႊသျူိဝ်ႊၼႆႉ မီးၸွတ်ႇလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်။ ၼႂ်းမိူင်းၵလႃး မိူင်းၶႄႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းထႆးမီးထႆးၵေႃႈ ပဵၼ် ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်းမီးၼႆၵေႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆး၊ ၼႂ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းမီး တႆးလမ် တႆးၶၢဝ်။ မီးၼမ် ၸွတ်ႇ ၵႂႃႇသဵင်ႈသေလႄႈဢၼ်ႁဝ်းတေၸၢင်ႈဢိင်လႆႈ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းၵၢၼ် မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်လိၵ်ႈ ၵၢၼ်လၢႆး ႄတႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၶဝ်ႈထိုင်ၵၼ် ၸွႆႈၵၼ်ၼႆဢမ်ႇလီႁႃႉ။
တႆးႁဝ်းၼႆႉမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ပီႈၼွင်ႉမၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆ လိူဝ်သေၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းသင်၊ တႆးႁဝ်းတႄႉပေႃးဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈမိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၶႄႇ မိူင်းၵလႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းယင်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆႈလႆႈယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တႆးႁဝ်းမႃးပူၵ်းပွင်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ပဵၼ်ဝႆႉ သၢမ်ပႃႈသၢမ်ၾၢႆႇ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပိုင်ႈဢိင်ၽႂ် ဢိင်ဢဝ်လၢႆးၵဝ်ၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ လၢႆးႁဝ်းၸုမ်းလဵဝ်သေ ႁဵတ်း ၵႂႃႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁဝ်းတေဢမ်ႇဢဝ်လၢႆးႁဝ်း တေဢဝ်လၢႆးပိူၼ်ႈသေႁဵတ်းၵႂႃႇ၊ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ဢိင်ၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးသေ ဢဝ်လၢႆးပိူၼ်ႈ လၢႆးႁဝ်းၸွမ်းဢၼ်တေၵိုင်ႇထုၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆပၢၼ်ၵၢင်၊ တေၸၢင်ႈယိုၼ်း ယၢဝ်းၵႂႃႇလႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းႁၢၼ်ၾႃႉ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈပႃႇလိလုမႃးလႂ် လုၵ်ႉတီႈ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ၶေႃႈၶေႃႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉပႃႇလိၵူၺ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵႂႃႇႄပပိၼ်ႇပႅတ်ႈၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ် တင်းသဵင်ဢွၵ်ႇ တင်းတီႈပွင်ႇၶေႃမၼ်း - ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးတွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်း မႁႃမုင်ႉ မူင်းၸႄႈ (ၸဝ်ႈပိုၼ်ၶမ်း) လႆႈၸီႉၸႅင်ႈၼႄလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လၢဝ်းလႄႈထႆးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်မိူင်းၵေႃႉမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ၊ ပေႃးၶဝ်မႃးလၢတ်ႈ တေႃႇၵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၽွင်းလူင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ ပွင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈတေႃႇၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းတေႃႇၵၼ်လႆႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်း၊ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်တင်းပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းမီး ယူႇၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးလၢတ်ႈပွင်ႇၵၼ်လႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 19/01/2014 ၸၢႆးပဵင်းၾႃႉ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈလႆႈႁဵတ်းၾွၼ်ႉပၢင်လူင်ဢၼ်တႄႇႁဵတ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2007 သေၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ယူႇ၊ ၸၢႆးပိယၽူင်း ပုမ်ပႅင် ပုမ်ၶႆ ၸဝ်ႈၶွင်ဝႅပ်ႉသႆႉ shanload.com ပိုတ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈဝႅပ်ႈသႆႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တေလႆႈၻၢဝ်ႊလူတ် ဢဝ်ၾွၼ်ႉ Unicode တႆးလူင်း ၼႂ်းၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊလႄႈၼိူဝ်ၾူၼ်ႊမိုဝ်းထိုဝ် ဢၼ်ႊၻရွႆႊ (android) လႄႈမီၽူႈမႃးၻၢဝ်ႊလူတ် ၵႂႃႇ 3 ႁဵင်ပၢႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးလူင် ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း PhD တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၵၢဝ်ႇပိုတ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈ Unicode ၼႆႉ မီးၵၢၼ်လမ်ႇ လွင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵႃႈႁိုဝ်။ Unicode ၼႆႉ မီးလိၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းပၢၵ်ႇပၢႆ။ ၼႂ်းပၢၵ်ႇပၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၶူတ်ႉတႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။ Unicode ၼႆႉ ၵွင်ႇၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်း ၽႃသႃ သႃသၼႃ တႆးႁဝ်း တင်းသဵင်ႈႄလႈ သင်ၸိူင်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵႂႃႇမီးၼႂ်း ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉတင်းသဵင်ႈၵူႈတီႈတီႈၸိုင် တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်းတေဢမ်ႇမီး တၢင်းယၢပ်ႇသင် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၾွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇၼၼ်ႉ လီဢွၼ်ၵၼ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇလီၸႂ်ႉယဝ်ႉ၊ ထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ် မႃးၸႂ်ႉၾွၼ်ႉ Unicode တႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသုၶမ်းၵေႃႈၾၢၵ်ႇၵႂၢမ်းမႃးဝႃႈ ႁၼ်လီ ၵမ်ႉထႅမ်ၾွၼ်ႉ Unicode ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ၸုမ်း၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈ တေၶူၼ်ႉၶႆႈႁႃ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးႄလႈ ထွႆႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၾၢႆႇ IT တႆးမိူဝ်ႈတႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိုၼ်းသုတ်း ၸၢႆးသႅင်ယ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ၶၢၼ်ၵႂၢမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵူႈၵေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တေၶတ်းၸႂ်သိုပ်ႇႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ႄလႈ IT တႆး ၵႂႃႇတီႈဢေႇ သုတ်း 1 ပီ 1 ပွၵ်ႈ - ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တေၶိုၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်မႂ်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊၸိုင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽႂ်ယိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 09-13/01/14 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸတ်းပၢင်ၵုမ်ႁွပ်ႈပီ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းလွႆတႆးလႅင်း ပိူဝ်ႈတႃႇလိူၵ်ႈၽူႈၼမ်းၸၼ်ႉသုင်ၼႆသေ လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊဝႆႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး 4 ပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တၵ်းလႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၸုပ်ႈမႂ်ႇၼႆႄလႈ တေၶိုၼ်းၶွပ်ႈႁွတ်ႈ 4 ပီ ၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊၼႆႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ႁွပ်ႈပီ ၵမ်းၼႆႉဝႃႈ - “ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽႂ်ယိုၼ်ႈၸိုဝ်း မၼ်းၸဝ်ႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS” - ၼႆယဝ်ႉ။
“ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈဝၢင်းမွပ်ႈပုတ်ႈလၢႆႈပၼ်ၵေႃႉမႂ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈတေဝၢင်းမိုဝ်းၽႃႈပွႆႇပႅတ်ႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတင်းမူတ်းတင်းပိၵ်း။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တေႃႇႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႉမႂ်ႇပေႃး ပေႉၵၢၼ်လီလီႄလႈၵုမ်းၵမ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈတိုၼ်းတေၵမ်ႉၸွႆႈပွင်သၢင်ႈပၼ်ယူႇ” - ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ - “ေပႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်းတေသိုပ်ႇႁဵတ်းသင် ၊ တေႁဵတ်းမိူၼ် တၢၼ်းသူၺ်ႇယူႇပႃးလင်ၽူႈၼမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၼႄႇ” - ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸိုင်ႈတႆး ၵေႃႈဝႃႈ -“ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်တိုၵ်းတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်၊ လွတ်ႈလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်မိူင်းတႄႉ ေပႃးတႅၵ်ႈတင်းၾၢႆႇၼေႇပျီႇတေႃႇၸိုင် လီမႆႈၸ်ႂယူႇ။ ဢၼ်ၶဝ်ယွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ - ဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉဝႃႈ - ၵဝ်ၶႃႈ တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈ မီးဝႃႈၼႆ။ ၽူႈၼမ်းၸၼ်ႉပႃႈတႂ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼၼ်။
တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ပွၵ်ႈထူၼ်ႈ 13 ပီ ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈဝႃႈ - “1. ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်သေ ၽႂ်ၵေႃႈတၵ်းတေဢမ်ႇလႆႈငိူင်ႉဝႄႈၼႃႈၵၢၼ်၊ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ တေႃႇထိုင်ပေႃးဢုပ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း လႆႈလွင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေတေယူႇၵႂႃႇၸွမ်းပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ။ 2. တၵ်းတေ ဢမ်ႇၵဵပ်းသိုၵ်း ႁွမ်သိုၵ်းမႂ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ တေပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းပၼ်ၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းလူၺ်ႈၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေမႃး ။ 3.လိူဝ်သေၶွမ်ႊပၼီႊ ယႂ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊလူင်ယဝ်ႉ တၵ်းတေဢမ်ႇလႆႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵူၼ်းတႆး” - ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၸႅင်ႈလႅင်းႄၼ မႄႈတပ်ႉၶဝ်/ၾၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇၶဝ် ၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼင်ႇၼႆ ။
ၸွမ်သိုၵ်းယွၼ်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ဝၢႆးသေ MTA တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်ႇပင်းလူႉၵွႆယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းၵေႃႇတင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA သေ ဢွၼ်ႁူဝ်မႃးလႆႈ 18 ပီ။ ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီမႃးၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ သေ လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃးပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။


text:
လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ဢဵၼ်ပဵၼ်ႁႅင်း တႃႇၵူၼ်း တွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းယုၵ်ႉယွင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်း ဢမ်ႇႁႂ်ႈႁၢႆသေ လုမ်းလူင်ၾၢႆႇ ၽွင်းငမ်းမိူင်းၶွၼ်၊ မိူင်းမၢဝ်းတင်း ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈၶိုၼ်းႁေႃၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉ ၶမ်ႇၶမ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈၵိုၵ်း ၶိူဝ်းတႆး ပိုၼ်းတႆးမႃး။
ၼႃႈလိၼ်ႁၢင်ႈႁေႃတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 115 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ မီးတီႈၵွင်းလွႆ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းႁေႃၶမ်း (ဢွင်ႈလိုၼ်း သုတ်းႁၢင်ႈႁေႃၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ) ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ 2 လၵ်း ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း၊ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇပုင်ႇ ၸမ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉမၢဝ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်ႁိမ်းတိၼ်လွႆၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇသဵင်ႈ။
ႁၢင်ႈႁေႃၼႆႉ ၼႃႈတၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 95 ထတ်း၊ ၼႃႈတၢင်းယၢဝ်းမီး 210 ထတ်း၊ တၢင်းသုင်တေႃႇပၢႆထီးမီး 150 ထတ်း။ လၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမိူၼ်လၢႆးတႆးယူႇဝႃႈၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးလႄႈ ၸၢင်ႈပိူင်ႈႁွႆးၵဝ်ႇတႆးမိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇယူႇ။
ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ဝၢင်းႁေႃၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပီႈၼွင်ႉဝၢၼ်ႈပၢင်ႇပုင်ႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢႆ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇလႄႈ ၸဝ်ႈတိုၼ်း လၢင်း။ ပေႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းမႃး တေၽႄမႅင်ႇၵၼ် 3 ပုၼ်ႈ။ တႃႇၼႃႈဝၢၼ်ႈ 20%၊ တႃႇၾၢႆႇၽွင်းငမ်း လုမ်း 40%၊ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်း 40% ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇႁၢင်ႈႁေႃ ၵေႃႇသၢင်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈၵွင်းမူးထၢတ်ႈ ဢၼ်တၢင်းသုင်မၼ်းမီး 227 ထတ်း။ ၼႃႈတၢင်း ႁွင်ႇႁေႃသမ်ႉ မီးႁူင်းႁေႃၼႄၾိင်ႈတႆးလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်းသမ်ႉ ၵေႃႇသၢင်ႈ ဝတ်ႉသင်ႇၶၸဝ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်း သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ။ ႁူင်းသွၼ်လိၼ်ဢၼ်ၼႆႉမီးဝႆႉ ဝတ်ႉလူင်ထမ်ႇမႃႇ ရူင်ႇ၊ ႁူင်းပွင်ၵၢၼ်၊ ႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်၊ ပၢင်ၵုမ်ဢွၼ်ႇ၊ တီႈလိုဝ်ႈၼွၼ်းၶူးသွၼ်၊ တီႈလိုဝ်ႈၼွၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၵျႂင်းသွမ်း၊ တီႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ၊ သိမ်ႇ၊ ႁူင်းတူၺ်း လိၵ်ႈ၊ ႁူင်းၼႄပၢႆး မွၼ်းၸဝ်ႈ ပုတ်ႉထလႄႈ တီးသဝ်းၽူႈယႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈမီး 13 လင်။
ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းတေႁပ်ႉလႆႈ ၶူးသွၼ်ဢိၵ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း မွၵ်ႈ 500 ၸဝ်ႈ။ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၵွင်းႁေႃၶမ်းၼႆႉ တေမုင်ႈလႆႈႁၼ်ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း၊ ၼမ်ႉမၢဝ်းလႄႈ ဝဵင်းမူႇၸေႈ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ။
ႁၢင်ႈႁေႃၼႆႉ တႄႇႁႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2010 ။ ဝတ်ႉလူင်ႁေႃၶမ်း တီႈတႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉသမ်ႉ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 6.6.2011 ။ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၼိူဝ်ၵွင်းႁေႃၶမ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တေႁႂ်ႈယဝ်ႉမိူဝ်ႈ 2014 ဝႃႈၼႆ။
တႃႇပဵၼ်မႃး ႁေႃၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ ဝတ်ႉလူင်ႁေႃၶမ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈတၢင်းၶတ်းၸႂ် ၸဝ်ႈဝိသုတ်ႉထိၺႃႇၼ (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈ သႃႇသၼႃႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ တေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈသၢၼ်မိုဝ်းၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးတင်းၼမ်။ တႃႇၽႅၼ်ၵၢၼ် ဝတ်ႉလူင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းတေယဝ်ႉၼႆႉ တၵ်းလႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်းၶႄႇပၢၵ်ႇ လၢၼ်ႉ၊ မႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ မိုၼ်ႇသၢမ်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉ။ ပေႃးပႃးၸဵမ်ႁၢင်ႈႁေႃ တင်းသဵင်ႈတႄႉ တေယဝ်ႉငိုၼ်းၶႄႇ မွၵ်ႈသွင်ပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းႁၢင်ႈႁေႃၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းၾၢႆႇၽွင်းငမ်း မိူင်းမၢဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၶဝ်တႄႉ
1- သိူၵ်ႈပိုၼ်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈႁူင်ႈႁၢႆ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သိူၵ်ႈပိုၼ်းဢၼ်ၸူမ်ႁၢႆၶဝ်ႈလိၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၶူတ်ႉဢွၵ်ႇမႃး။
2- ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းယုၵ်ႉသုင်ၼႃႈတႃမုၼ်ငဝ်း ၸေႈဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းလႄႈ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုၵ်ႉၵႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းလွင်ႈၶိုၵ်ႉၶမ်ႇၵေႃႈၸႂ်ႈ။
ယိူင်းဢၢၼ်းၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸဝ်ႈဝိသုတ်ႉထိၺႃႇၼ (ႁိုဝ်) ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး (ႁူဝ်ပဝ်ႈလုမ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ မိူင်းမၢဝ်း) တႄႉ -
1- ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈၽိုၵ်းဢွၵ်ႇလႆႈၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၵူႈလၢႆလွင်ႈ။
2- ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းႁူႉၸၵ်းထမ်ႇမလႄႈ ႁူႉၸၵ်းသၢႆဝၢၼ်တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸွမ်းလူၺ်ႈထမ်ႇမ။
3- ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈတႅမ်ႈ၊ တီႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈတႆးၼမ်လၢႆ။
4- ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်(လူၺ်ႈၶူင်းသၢင်ႈ) ၾၢႆႇၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ။
5- ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၵူႈတီႈၵႂႃႇမႃး၊ လိုဝ်ႈသဝ်း၊ ဢုပ်ႇၵုမ်၊ ၶိုတ်းၶွႆႊၵၼ်ငၢႆႈ။
6- ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈၼႄၼႃႈတႃမုၼ်ငဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇလႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်း။


text:
ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းတုမ်(မၢၼ်ႈ) ၶွပ်ႈႁွပ် 67
ၸၢႆးပိုၼ်ၶမ်း
ပေႃးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Shan State National Day) ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင် 67 ပီၼႆ ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ် (The Union Day)ၵေႃႈ ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67 ပီၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မၢၼ်ႈ) ႁူႉထိုင်လႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ် ၵူႈၵေႃႉယူႇ။ လွင်ႈမီးမႃးဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ႈၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊၼႆႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈမီးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊပဵၼ်ပိုၼ်ႉ ထၢၼ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တင်ႈဢဝ်ၶၢင် ၶျၢင်း တႆး မွၼ်း မၢၼ်ႈ ယၢင်း ယၢင်းလႅင်ထိုင်ရၶႅင်ႇၽႂ်တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈ။ တင်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇမီးၼႂ်းလိူၼ်လဵဝ် ပီလဵဝ်ၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပီ 1947 ၼင်ႇၵၼ်။
ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး ဢွၼ်တႄႇမႃးၼႂ်းပီ 1947 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊဝၼ်းတီႈ 3 လႄႈဝၼ်း တီႈ 4 သေ ဢုပ်ႇၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး(Shan State Council) ဢၼ်မီးၸဝ်ႈၾႃႉ တင်းၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုင်ႈတေႃႇၶိုင်ႈလႄႈ လွင်ႈလိူၵ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းတႆး ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပႃႈတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိင်ႊၵလိသျ်ႊဢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉၽွင်းၼၼ်ႉ။ ဝၼ်းတီႊ 5 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သၼ်လွႆၶၢင် (ၽွင်းၼၼ်ႉ ပႆႇမီးမိူင်းၶၢင်) ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈပၢင်ၵုမ်၊ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆလႄႈလွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႂ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ(ပႃႈတႂ်ႈဢင်ႊၵိသျ်ႊ) ႁူမ်ႈတင်းသုၼ်ႇလႆႈ တင်ႈမိူင်းၶၢင်ၼႂ်းဝၼ်းပၢႆးၼႃႈ။ ဝၼ်းတီႈ 6 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သၼ် လွႆၶျၢင်း (ၽွင်းၼၼ်ႉမိူင်း ၶျၢင်းၵေႃႈပႆႇမီး) သေ ဢုပ်ႇၵၼ်လႄႈလႆႈၸႂ်ၶေႃႈဢၼ်တႆးတင်းၶၢင်ဢုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ ၶွင်ႊသီႊသုင်သုတ်းၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆ(Supreme Council Of United Hill Peoples - SCOUHP) ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ဢူဝ်းတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ (ၽွင်းဢင်ႊၵိသျ်ႊပဵၼ်ယႂ်ႇ)။
ဝၼ်းတီႈ 7 ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၶိုင်ႈတေႃႇၶိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵုမ်းၵမ် ၵမ်ၸႃတႃ (ၵမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ) ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆး၊ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ၶူင်ႁဵတ်းတုင်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈလႆႈၸႂ်မၵ်းမၼ်ႈ ၽဵင်းၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးသေ ပူၵ်းတုင်းၸိုင်ႈ ႁူမ်ႈႁွင်ႉၽဵင်းၸၢတ်ႈၵၼ်ၼႂ်းဝၼ်းၼႆႉ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 8 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ်လွင်ႇသၢၼ်း တင်းၽူႈတၢင်တူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်ႊၵိသျ်ႊ Mr Bottomley ၸွမ်သိုၵ်း Rees Williams လႄႈၽူႈတၢင်တူဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁွတ်ႈမႃးတီႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်။ ဝၼ်းတီႈ 9 ထိုင် 11၊ သၢမ် ဝၼ်းလုမ်းလုမ်း ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶွင်ႊသီႊသုင်သုတ်း ၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆ (SCOUHP) တင်းၽူႈတၢင်းတူဝ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇ တင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇၼိူဝ် လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ။ လိုၼ်းသုတ်း လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းတႃႇယူႇသဝ်းႁူမ်ၵၼ် ၼိူဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ် (9) ၶေႃႈ။ ထိုင်မႃး ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 12 ၸင်ႇမႃး ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းၶေႃႈလႆႈၸႂ် (9) ၶေႃႈၼၼ်ႉသေ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ်။ ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇၵေႃႇတင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (9) ၶေႃႈၼႆႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်မိူင်း- ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူႉၵၼ်ၼႂ်းၼၢမ်းဝႃႈ- 1947 လိၵ်ႈႁူမ်ႈ မၢႆပၢင်လူင် (The Panglong Agreement, 1947) ၼႆမႃးတေႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ မိူဝ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၽူႈတၢင်တူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢိင်ႊၵလိသျ်ႊ (2) ၵေႃႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပဵၼ်သၵ်းၶီၽယၢၼ်း (သၢၵ်ႈသေႇ) ၸွမ်းတေႃႇငဝ်ႈထိုင်ပၢႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ယႃႇပေဢီးဢဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵႂႃႇပဵၼ် ၶွင်ၸၢဝ်း မၢၼ်ႈၶဝ်ၶိူဝ်းလဵဝ်လႃးလႃး၊ ၵွပ်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸဵမ်ၸဝ်ႈၾႃႉပလွင်ႈ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉထၼု၊ ၸဝ်ႈၾႃႉဝႃႉ တင်းၸဝ်ႈၾႃႉပဢူဝ်း၊ ႁူမ်ႈတင်းၸဝ်ႈၾႃႉၵူဝ်းၵၢင်ႉ မီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈမႃး လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လုၵ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈမၼ်းယူႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယႃႇပေလိုမ်း။ သုၼ်ႇလႆႈ ၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၶၢင် ၶျၢင်း တႆး မၢၼ်ႈ မွၼ်း ယၢင်း ယၢင်းလႅင် တင်းရၶႅင်ႇမီးၽဵင်ႇပဵင်း ၵၼ်တင်းပိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လီဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းသေၵမ်း။
ၸႂ်ၵႂၢမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇမိူင်းတႆး- (1)ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ(မိူင်းမၢၼ်ႈပႃႈတႂ်ႈဢင်ႊၵိသျ်ႊ) ၽူႈတၢင်တူဝ် မိူင်းတႆး တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး (2)မိူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတေလႆႈၽွင်းငမ်းလွတ်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း (3)ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေလႆႈမီးလွင်ႈ ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ တဵမ်ထူၼ်ႈပဵင်းၸၼ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ (4)ၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေလႆႈၵုမ်းၵမ်ၸတ်းၵၢၼ်ႁင်းၶေႃ (လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇတင်းသၼ်လွႆၶၢင်လႄႈသၼ်လွႆၶျၢင်း)။
ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်- 1)ဝႆႉၽွင်းတႅၼ်းမိူင်းတႆး ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 2)ပဵၼ်ၽွင်းတႅၼ်းမိူင်းတႆး ၼႂ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး 3)မီးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းပိူင်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ 4)ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူင်းတႆး မီးၼႂ်းၵမ်မိုဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး သီႇၶေႃႈၼႆႉၼပ်ႉလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ် ပၢင်လူင်ပွၵ်ႈၵမ်း ၼိုင်ႈ (Spirit of Panglong 1) မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼႆယူႇ။ မိူဝ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼႆႉမၼ်ႈ ၵိုမ်းတဵင်ႈၼိမ်ယဝ်ႉၼႆ မိူင်းတႆးႁဝ်းတေလႆႈသိုပ်ႇတိုၵ်းတေႃး ႁႂ်ႈမီးမၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၸိုင်ႈတႆး (Shan State Constitution) ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁူမ်ႈၵၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈမီးတပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႈလူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁူမ်ႈတင်းပလိၵ်ႊၸိုင်ႈတႆး ၶေႃၶေႃ ဢၼ်မီးပႃႈတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၼႆၼၼ်ႉ။ (တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်၊ တေလႆႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸိူင်ႉၼႆ)။
လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွၼ်း- လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2011 မႃးတေႃႇထိုင်ပၢႆပီ 2013 သွင်ပီမႃးၼႆႉ တေႃႉတႄႉ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆၵွႆး၊ ပႆႇလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ငမ်းယဵၼ်လႆႈ၊ ၵိုတ်းယိုဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈမႃး လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွၼ်း ၸိူင်ႉၼႆ။ ၼႂ်းပီ 2014-15 သွင်ပီတၢင်းၼႃႈၼႆႉ တႃႇတေထိုင်လႆႈၸၼ်ႉငမ်းယဵၼ် ထႃဝွၼ်း (to peace forever) ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းသဵင်ႇ တင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတမ်းဝၢင်းဝႆႉၸၼ်ႉၵၢၼ် 3 ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ- (1)ၶၼ်ႈတွၼ်ႈလူင်းလၢႆး မိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ (Nation wide ceasefire agreement)၊ ၽွင်းၼႆႉတင်းသွင်ၾၢႆႇတိုၵ်ႉ ႁႃတၢင်းသသၢင်ႈယူင်ႉၶၢပ်ႈ (frame work) မၼ်းယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇ ပၢင်ၵုမ်လွႆၸႃး (လၢႆႇၸႃႇ) တီႈမိူင်းၶၢင်၊ တင်းပၢင်ၵုမ်လေႃႇၶီးလႃႇ တီႈမိူင်းယၢင်း။ (2)ၶၼ်ႈတွၼ်ႈႁႃတၢင်းယူင်ႉၶၢပ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်း (Political frame work) ဢၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇ လႆႈၸႂ်ယွမ်းႁပ်ႉ။ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ ၼႆႉတေပဵၼ်ၶၼ်ႈ တွၼ်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈ၊ မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း- ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ၊ ၵူႈၸၢႆးယိင်း၊ ၵူႈပႃႊတီႊ၊ ၵူႈၸုမ်းၵေႃတေလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး မိူဝ်ႈဝၢင်းယူင်ႉၶၢပ်ႈမၼ်း (ပၼ်ၽိတ်း ဢမ်ႇလႆႈ၊ ပေႃးပၼ် ပလၢတ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ၊ သုမ်းတင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း)။ (3)ၶၼ်ႈတွၼ်ႈလိူၵ်ႈ ၽူႈတၢင် တူဝ်ၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ၵႂႃႇႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမိူင်း ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ ဢၼ်မီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွၼ်း (ထႃႇဝရငြဵင်းၶျၢၼ်းယေး) ၸိူင်ႉၼႆ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ၸတ်းပွႆးလူင်တၢၼ်းၽြႃး ၽႄၵုသူလ်ထိုင်ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ
ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး ၸတ်းပၢင်ပွႆးလူင်
“ဝႆႈသႃၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း” ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီ။
လူႇတၢၼ်းၽြႃးႁိၼ်သႅင်၊ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၾႃႉၼရေးသူၼ်၊ ၽႄၵုသူလ်ထိုင်
ၽူႈၼမ်းသိုၵ်း လႄႈ သိုၵ်းႁၢၼ် ႁူမ်ႈပႃးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7-8/02/14 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၸတ်းပၢင်ပွႆးယႂ်ႇလူင် “ပွႆးဝႆႈသႃၾရႃႉဝဵင်းဢိၼ်း” ။ မီးၵၢၼ်လူႇတၢၼ်း ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ / ၽြႃးႁိၼ်သႅင်၊ လူႇတၢၼ်းယိူင်းၸူးထိုင်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၾႃႉၼရေးသူၼ် ဢိၵ်ႇၽႄၵုသူလ် ထိုင်ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းလႄႈ သိုၵ်းႁၢၼ်ထႆး ၸိူဝ်းလူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ႁူမ်ႈပႃးလူႇတၢၼ်းထိုင် ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၽူႈယၢမ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး (SURA) ။ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းမႅၼ်ႈၶၢဝ်းလဵဝ် ၵၼ်တင်း ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီ။
ၸဝ်ႈၶူးပၺ်ၺႃ ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ ပဵၼ်သင်ၶၸဝ်ႈ မီးၸိုဝ်ႈ သဵင်ၼႂ်းမိူင်းထႆးတူၼ်ၼိုင်ႈ (မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ)။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ မီးၸႂ်သတ်ႉထႃးၼိူဝ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၾႃႉၼရေးသူၼ် (ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းတူၼ်ဢၼ်တိုၵ်းပူတ်းပွႆႇပၼ်ၸိုင်ႈထႆးၵွၼ်းၶေႃ ပူၼ်ႉလွတ်ႈၶႃႈမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈ 400 ပီပၢႆပူၼ်ႉမႃး) ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵမ်ႉၸွႆႈသင်ၶ ဝတ်ႉၽြႃႉဝဵင်းဢိၼ်း- ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၢင်ပွႆးလူႇတၢၼ်းယႂ်ႇလူင် သဵင်ႈငိုၼ်းထႆးၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ၊ မီးသင်ၶၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉၼိမၼ်တၼမႃးႁပ်ႉတၢင်းလူႇတၢင်းတၢၼ်း ႁူမ်ႈ 1,000 တူၼ်ပၢႆ၊ ဢွင်ႈတီႈပၢင်ပွႆး ၸတ်းတီႈၵွင်းႁေႃသိလ် ႁိမ်းတီႈဝႆႉၶုမ်ၵုတ်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း။ ဝၼ်းပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး မီးၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မႃးပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး၊ ၼႂ်းဝၼ်းလူႇတၢၼ်း မီးသင်ၶၸိုဝ်ႈယႂ်ႇထႆးလၢႆၸဝ်ႈလၢႆၸႄႈဝဵင်း မႃးႁူမ်ႈႁေႃးထမ်း ဝၢၼ်းပရိတ်ႈ။ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ပီႈၼွႆႉထႆး-တႆး လၢႆတီႈလၢႆတၢင်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ၵေႃႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝတ်ႉသင်ၶတႆး ယူႇၼိူဝ်သၼ်လွႆလႅၼ်လိၼ်တႆး- ထႆး၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မိးၸဝ်ႈၽိၵ်ႉၶုၸဝ်ႈတင်း သႃႇမၼေႇ ႁူမ်ႈ 60 တူၼ်ပၢႆ။ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း (ၸဝ်ႈမူဝ်းႁဵင်း) ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈ 40 ပီပၢႆပူၼ်ႉမႃး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢွင်ႈတီႈၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း မီးဝႆႉမႃရၸိၼၸေႇတီႇ(ၵွင်းမူး)၊ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးလူင်၊ တီႈဝိပသ်ႉသၼႃႇၵမ်မထၢၼ် လႄႈ ၶုမ်ၵုတ်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇလႆႈၵႃႈႁႅင်းဝၼ်းၸဵတ်းႁဵင်
ၵဝ်ႉငဝ်ႈႁူမ်ႈတုမ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်းသူၼ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈၵႃႈႁႅင်း ၼိုင်ႈဝၼ်း ၸဵတ်းႁဵင်။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 09/02/14 ၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ- ၵဝ်ႉငဝ်ႈႁူမ်ႈတုမ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ (ဢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း) တိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ- မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵႃႈႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇၶဝ် ၼိုင်ႈဝၼ်းထုၵ်ႇလီလႆႈ 7,000 ၵျၢတ်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၻွၵ်းတိူဝ်ႇၸၢႆးၶၢႆႇမဵဝ်းထုၼ်း ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈပၢင်သပ်း ၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈဝႃႈ - ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈလူင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းလႄႈ ၸႄႈမိူင်း 12 ဢၼ်၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 49 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ် တႃႇငိုၼ်းၶဝ်ႈၶဝ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇတတ်းမၵ်း ၶိုၼ်ႈပၼ်ၵႃႈႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ သေ တိုၵ်းသူၼ်းၽွင်းလူင်ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 07/02/14 ဝႆႉယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းၶွင် ၵဝ်ႉငဝ်ႈႁူမ်ႈတုမ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈပႃးတီႈ ၸုမ်းႁႅင်း ၵၢၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း (ILO) ယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတတ်းမၵ်းပၼ် ၵႃႈႁႅင်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီ 2013 မီးၵၢၼ်တၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈၽွင်းတႅၼ်းသေ ၼမ်းဢဝ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃးမႃး။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်၊ ၾၢႆႇပၺ်ၺႃ၊ ၾၢႆႇမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလူင်းၸွပ်ႇထတ်းတူၺ်း ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၸဝ်ႈၶွင်ၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ တင်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ -ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67 ပီ
ၸၢႆးပိုၼ်ၶမ်း
လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ဝၼ်းတီႈ 7 ၼႂ်းပီ 2014 ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး(ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်း မိူင်းတႆး) ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 67 ပီတဵမ်လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးသေ ဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ၵၼ်ပဵၼ်မူၼ်ႈ ပဵၼ်သိူဝ်းၶႂ်ႈၵူႈၸႄႈဝဵင်း။
တင်ႈဢဝ်ပီ 1947-48 မႃးတေႃႇထိုင် 1961 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းမႃးၵူႈပီပီ၊ တင်ႈဢဝ်ပီ 1962 ထိုင် 1988 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ပိၼ်ႇမႃးႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ၼႆသေ ႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈ မႃးမိူၼ်ၵၼ်။ တင်ႈဢဝ် 1989 မႃးတၢင်းၼႆႉ လိူဝ်သေၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉ ၾိုၼ်ႉ (ၸိူဝ်းပဵၼ်တႆး လႄႈပလွင်ႈ) ယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၶႅၼ်းဝႆႉၵႆၵႆ၊ ပၢႆဢမ်ႇႁတ်းတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းလူးၵွၼ်ႇ။ ထိုင်မႃးၼႂ်းၽွင်းယၢမ်း ၵိုတ်းယိုဝ်းပီ 2012 မႃးၼႆႉၸင်ႇၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းတႆးၼမ်းႁူဝ်၊ ၼႂ်းထိူၼ်ႇၵေႃႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၼမ်းႁူဝ်သေ ႁဵတ်းမႃး။
မႃးၼႂ်းပီ 2014 ၼႆႉ တီႈလွႆတႆးလႅင်း ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး(RCSS) ဢွၼ်ႁူဝ်၊ ၵႃႈတီႈ ဝၢၼ်ႈႁႆး ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး(SSPP) ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈပၢင်ယႂ်ႇပၢင်လူင်။ ၼႂ်းဝဵင်းတီႈတၢင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ ႁဵတ်းပၢင်လဵၵ်ႉပၢင်ဢွၼ်ႇ တေႃႉတႄႉဢဝ်ပဵၼ်လၢႆးၵၢၼ်ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵွႆးသေႁဵတ်းမႃး ၶႂ်ႈၵူႈၸႄႈဝဵင်းမိူၼ်ၵၼ် လူၺ်ႈမီးၾၢႆႇ ၽွင်းငမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းဢွၼ်ႁူဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ။
ပီ 2014 ၼႆႉတီႈၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ(SNDP) တင်းပႃႊတီးႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ႁူမ်ႈတင်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း(Tachileik Shan literature and Culture Association) လႆႈႁူမ်းမိုဝ်းတင်းၾၢႆႇ ၽွင်းငမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးဝၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး တီႈၶူင်ႇ ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇ ႁွင်ႈလိုၵ်ႉသၢမ်ဝၼ်းသၢမ်ၶိုၼ်း (5-7/02/2014)သေ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 ၼၼ်ႉၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ၵႅဝ်ႈ ယၢမ်း 09း00 မူင်းၵၢင်ၼႂ် လႄႈမီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၶူင်ႇ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈႁူဝ်ႁွႆႉ(ၵူႈဢိူင်ႇ) ဢဝ်ၸဵမ်ၶၢင် ၶျၢင်း ဝ လႃးႁူႇ ဢႃးၶႃႇ မဵၼ်း ဢၢင်းသႃး မၢၼ်ႈ လွႆလ တႆး ၶႄႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၼ်ႁႅင်းႁိမ်းသွင်ႁဵင်လိူဝ်ယူႇ။ ပႃႊတီႊၵေႃႈ မီးတင်း ပႃႊတီႊသၢင်ႇသီႈ၊ ပႃႊတီႊႁူင်းၶဝ်ႈ၊ ပႃႊတီႊၼူၵ်ႉယုင်း၊ ပႃႊတီႊလႃးႁူႇလႄႈသွင်ပႃႊတီႊတႆးၸိူင်ႉၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၢႆးပိူတ်ႇပွႆးယဝ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈယိုၼ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းသဵင်ႇ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸႄႈဝဵင်း ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈယိုၼ်ႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးၸဝ်ႈဢွင်ႇမြၢတ်ႈ၊ ၽွင်းတႅၼ်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၸၢႆးတဵင်းဢွင်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈဝၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး၊ ယဝ်ႉ ၼၼ်ႉၽူႈတၢင်တူဝ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Committee for Shan State Unity) ၸၢႆးပိုၼ်ၶမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလွႆတႆးလႅင်းမႃး သပ်းလႅင်းၼႄ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ တႆး၊ လွၼ်ႉၵႅၼ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢိၵ်ႇတင်းလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ယၢင်ႈၸူးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွၼ်း- ၼၼ်ႉၵႂႃႇၽႂ်မၼ်း။
ဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်ၼႆႉ လွင်ႈဝႃႈ- ဝၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ႁဝ်း မၵ်းမၼ်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၶိူဝ်းလဵဝ်၊ တုင်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၽဵင်းၸၢတ်ႈၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆးၸုမ်းလဵဝ်၊ တင်းသၢမ်လွင်ႈ ပဵၼ်ၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး တင်းသဵင်ႈ ၸဵမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ ပဢူဝ်း ဢၢင်းသႃး ထၼု တွင်ႇရိုဝ်း ဝ လွႆလ လႃးႁူႇ ဢႃးၶႃႇ (ၶၢင် ၶျၢင်း မၢၼ်ႈ ၶႄႇၼႂ်းမိူင်းတႆး) လႄႈတႆး။ မိူဝ်ႈတႅပ်းတတ်းမၵ်း မၼ်ႈတင်းသၢမ်လွင်ႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ပၢင် လူင်(ပီ 1947) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးတင်းၸဝ်ႈၾႃႉပလွင်ႈ (ဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ)၊ ၸဝ်ႈၾႃႉထၼု (ဝဵင်းပူၺ်းလ)၊ ၸဝ်ႈၾႃႉဝ(မိူင်းလိူၼ်း)၊ ၸဝ်ႈၾႃႉပဢူဝ်း (ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ)၊ ၸဝ်ႈၾႃႉၶႄႇ (မိူင်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ- ၵူဝ်းၵၢင်ႉ)ၶဝ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉပလွင်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ ယူႇတီႈ တၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး(Shan State Council)သေ ပဵၼ်ၽူႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း/မၵ်းမၼ်ႈ ပၼ်တင်း သၢမ်လွင်ႈ(ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ တုင်းၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၽဵင်းၸၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉယူႇၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈဝႃႈ- ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး (ဢမ်ႇၸႂ်ႉဝႃႈ- ဝၼ်းတႆး)၊ တုင်းၸိုင်ႈတႆး(ဢမ်ႇၸႂ်ႉဝႃႈ- တုင်းတႆး၊ ၸွမ်ပိဝ်တႆး၊ ဢလၢမ်ႇတႆး)၊ ၽဵင်းၸၢတ်ႈ (ဢမ်ႇၸႂ်ႉဝႃႈ- ၽဵင်းၸၢတ်ႈတႆး၊ ၽဵင်းတၢင်ႇတုင်းတႆး) ၸိူင်ႉၼႆ။ ပီႈၼွင်ႉတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး တင်းသဵင်ႈလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတၢင်ႇၸႄႈမိူင်း ၼႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁွင်ႉဝႃႈ- ဝၼ်းတႆး(ဝၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)၊ တုင်းတႆး (ၸွမ်ပိဝ်တႆး၊ ဢလၢမ်ႇတႆး)၊ ၽဵင်းၸၢတ်ႈတႆး (ၽဵင်းတၢင်ႇတုင်းတႆး) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထုၵ်ႇလီႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ- ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ တႆး(Shan State National Day)၊ တုင်းၸိုင်ႈတႆး (Shan State Flag)၊ ၽဵင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး(Shan State National Anthem) ၼႆၵၼ်ယူႇ ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
သမ်ႉတုင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်(Union Flag) ဢၼ်ပဵၼ်လိူင်ၶဵဝ်လႅင် မီးလၢဝ်သီၶၢဝ်ယူႇၶိုင်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁွင်ႉဝႃႈ-တုင်းမၢၼ်ႈ၊ ၸွမ်ပိဝ်မၢၼ်ႈ၊ ဢလၢမ်ႇမၢၼ်ႈၼႆသေ ဢီးၵႂႃႇပဵၼ်ၶွင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ်လုမ်းလုမ်း၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်တုင်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆလႄႈ ထုၵ်ႇလီထိုဝ်ဢဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်တုင်းၶွင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႆၵွႆးယူႇ။ ၽဵင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈတင်း ၸိုဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ်၊ ပဵၼ်ၶွင်ၵူႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ဝႆႉၼႂ်းမၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ် ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီလိုမ်း ၵၼ်။
မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်း ဢၼ်မိူၼ်ၸၼ်ႉပၢင်ၵုမ်ပၢင် လူင်မိူဝ်ႈ 1947 ၼၼ်ႉမီးမႃး၊ တင်းၶၢင် ၶျၢင်း တႆး မၢၼ်ႈ ယၢင်း ယၢင်းလႅင် ရၶႅင်ႇလႆႈဢုပ်ႇ ဢူဝ်းလႄႈ လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ် လွင်ႈမိူင်ႈႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆး ၾႅတ်ႉတရႄႊလ်တႄႉတႄႉလႆႈယဝ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူင်ႁဵတ်းတုင်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်(Union Flag) ဢၼ်မႂ်ႇ၊ ၶူင်တႅမ်ႈၽဵင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ (Union Anthem) ဢၼ်မႂ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ၼၼ်ႉၸင်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇဢီး ၵႂႃႇပဵၼ်ၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ် ၸိူင်ႉၼႆ။
ၵၢၼ်တႃႇတေလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႃဝွၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းလၢႆးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းသဵင်ႇၵိုတ်းထႅင်ႈ (3) ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ- 1)ၶၼ်ႈတွၼ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (တိုၵ်ႉငူပ်ႉငီႉယူင်ႉၶၢပ်ႈမၼ်းယူႇ၊ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉတင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵွႆး)။ 2)ၶၼ်ႈတွၼ်ႈငူပ်ႉငီႉယူင်ႉ ၶၢပ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တင်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈလႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း (ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပႃးတင်းပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်း၊ ၾၢႆႇၵူတ်းမၢႆ၊ ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသုၼ်ႇၽူႈ ၵူၼ်းလႄႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း)။ 3)ၶၼ်ႈတွၼ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်း (ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉၽူႈတၢင်တူဝ် ၸိုင်ႈမိူင်း ၵူႈၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၶွတ်ႈၽွတ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၽူႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတၢင်ၸိုင်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း) ၸိူင်ႉၼႆ။
လၢႆးၵၢၼ်ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်တေလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း- လၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႉတရႄႊလ်၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ၊ လွင်ႈတပ်ႉပလိၵ်ႊလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸႄႈမိူင်း၊ လွင်ႈၽၼ်ႇ တႃငိုၼ်းတွင်းၸႄႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်း။ ယူင်ႉၶၢပ်ႇပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူႈသႅၼ်းပၢၼ်၊ ၵူႈၸၢႆးယိင်းမီး သုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ်ၶဝ်ပႆႇလႆႈၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း တီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယူႇ တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၵမ်ၸႃတႃ (ၵမ်ႇၵြမ်ႇမႃႇ) ၸိုင်ႈတႆးၼႂ်းဝၼ်းၼႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈယူႇၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆ ၼၼ်ႉ ယႃႇပေလိုမ်းၵၼ်၊ ဢဝ်ပဵၼ်သတိၽႃဝၼႃၵၼ်ယူႇတႃႇသေႇ ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈမႃးၸၼ်ႉၽဝၵတ်းယဵၼ် ႁိၼ်ႉၼွၼ်း ထႃဝွၼ်းၼၼ်ႉသေၵမ်းၼႆ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းတီႈပၢင်လူင် ႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႃးသပ်းလႅင်းၼႄ
ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ
ၶွမ်ႊမတီႊၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁွင်ႉဝွၵ်ႇဢဝ်ပီႈၼွင်ႉ
ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ/ သၢပ်ႇဝဵင်း မႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်း။
လွင်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းလုမ်းၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (လဝၵ) ဢူးတိၼ်ႇထုၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈၼႂ်းဝဵင်း ပၢင်လူင် မိူၼ်ၼင်ႇပွၵ်ႉ 2 ၊ ပွၵ်ႉ 3 ၊ ပွၵ်ႉ 4 ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းမႃးလၢႆၵမ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝွၵ်ႇဢဝ် ပီႈၼွင်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ တၢင်းပၢင်မူင်ႈၶဝ်၊ ႁၢႆးၼၢင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးဝွၵ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းၼႄ။ ဢၼ်ၵိုတ်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေသိုပ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄၵႂႃႇထႅင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
ပိူဝ်ႈတႃႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇဝႆႉပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ပဵၼ်လွၵ်း ပဵၼ်လွၵ်း တင်းမူတ်းမီး 99 လွၵ်း။ ဢၼ်တေၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၶူးသွၼ် 99 ၵေႃႉ၊ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵဵပ်းၼိုင်ႈလွၵ်း။ သမ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉထႅင်ႈၶူးသွၼ်တႃႇ 23 ၵေႃႉ တႃႇတေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းထႅင်ႈ။ ၶူးသွၼ်တင်း မူတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေမီးပၢင်သွၼ် တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 17/03/14 တေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 21/03/14 (ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ဝၼ်း)- ၼႆယဝ်ႉ။
ပိူဝ်ႈတႃႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၼႆႉ ဢူးတိၼ်ႇထုၼ်း တုၵ်းယွၼ်းပႃးဝႃႈ- ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် မႃးလၢတ်ႈထုၵ်ႇ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈမႅၼ်ႈ၊ ယႃႇပေၵူဝ်- ၼႆယူႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်ဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင်ဝႆႉ။ ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ပွၵ်းၵမ်း လိုၼ်းသုတ်း ၵဵပ်းပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီ 1983 ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီပၢႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼမ်ႉၶမ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတုၵ်းယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈ
ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ ဢၼ်ႁူဝ်သိူဝ်
တင်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸတ်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ
တုၵ်းယွၼ်း 7 ၶေႃႈ၊ ပႃးႁႂ်ႈတင်ႈၸိုဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈ/ ဢိူင်ႇ/ ဝဵင်း ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတႆး။
ဝၼ်းတီႈ 07/02/14 ဢၼ်ပဵၼ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီၼႆႉ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) တင်း ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းလူင် ၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း။ ၸတ်းတင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 6-7/02/14 ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း။ တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊမတီႊပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တုၵ်းယွၼ်း 7 ၶေႃႈ။
ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ဢူးၸေႃႇမိၼ်း ဢၢၼ်ႇလူၼႄလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ သူင်ႇမႃးတႃႇ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး။ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လူဢၢၼ်ႇၼႄလိၵ်ႈဢၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး သူင်ႇမႃးတႃႇဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၽွင်းတႅၼ်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸၢႆးတိၼ်ႇဢူး ၵေႃႈမႃးပိုတ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း။ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ လူဢၢၼ်ႇၼႄလိၵ်ႈၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 7 ၶေႃႈၵႂႃႇ။
ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း 7 ၶေႃႈၼၼ်ႉ- 1.လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ ဝၼ်းတီႈ 7 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ် ဝၼ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်လုမ်း။ 2.မူႇၸုမ်းၵူႈၸုမ်း ႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်သေ တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်ထႃဝရ/မၼ်ႈၵိုမ်း။ 3.ၸိုဝ်ႈသဵင်ပွၵ်ႉယွမ်ႇ/ ဝၢၼ်ႈ/ ဢိူင်ႇ/ ဝဵင်း/ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်တႆး ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈမိူင်းတႆး။ ဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇ ဝဵင်း ဢၼ်တေတင်ႈမႂ်ႇ ထႅင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတႆး။ ဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇ ဝဵင်း ဢၼ်တင်ႈၸိုဝ်ႈဝႆႉ ၵဝ်ႇၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမႄးၵႄႈပဵၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင် မိူင်းတႆး။ 4.လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆၵမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈပူင်သွၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းသွၼ် လိၵ်ႈလၢႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း။ 5.ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပဵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း သေ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁပ်ႉ လႆႈ။ 6.သၢၼ်ၶတ်းၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်မႃးယႃႉလူႉလႅဝ်သၽႃဝႁိမ်းႁွမ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းတႆး။ 7.ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်တေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ တေႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈလီ၊ လွင်ႈႁဵတ်း ဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈလီ ႁဝ်းၶႃႈသၢၼ်ၶတ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ မေႃၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇ ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉ၊ ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်မၢဝ်းၵေႃႈ မႃးႁွင်ႉ ၵႂၢမ်းမူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်။ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼိုင်ႈၶမ်ႈလႂ် ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 5,000 ၵေႃႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းယိင်ႈယႂ်ႇလၢႆတီႈလၢႆၸႄႈဝဵင်း
ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ လၢႆတီႈလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်း/ ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်။ တီႈလွႆတႆးလႅင်း ၸတ်းယိင်ႈယႂ်ႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸတ်းတီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ ပၢင်လူင်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸတ်းတီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ သီႇပေႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး။ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸတ်းတီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)၊ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၸတ်း။ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းတီႈ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းမီးၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် မိူၼ်ၼင်ႇတၵ်ႉယမ်တုင်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ႁူမ်ႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းတုင်းၸၢတ်ႈ။ ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်။ ဢၢၼ်ႇလူပိုၼ်း လွင်ႈပဵၼ်မႃးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး၊ လူဢၢၼ်ႇၼႄၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်တၢင်ႇမူႇၸုမ်းသူင်ႇယိုၼ်ႈၸူး၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁိုဝ် ဝၼ်းမိူင်းတႆး။ ပေႃးပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈသိုၵ်း။ လိုၼ်းသုတ်းတၵ်ႉယမ် 3 ပိူင်သေပူတ်းပၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ ၸွမ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈဝၼ်းၸိူဝ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မီးၵၢၼ်ပူၵ်းတုင်းၸၢတ်ႈတႆးတင်းၼမ်၊ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေးတႆးၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ႁုမ်သူင်ၵၼ်ပူၵ်းတုင်းၸၢတ်ႈတႆး။
လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈလၢႆၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းမိူင်းတႆး၊ ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး (Shan National Day)ၼႆႉ တႄႇတင်ႈမီးမႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 07/02/1947 ။ လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 11 ဝၼ်း 1947 ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈတႆး တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ လႆႈၸ်ႂၵၼ်တႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈဢဝ် ဝၼ်းထိ 07/02/1947 ပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈ၊ တုင်းၸၢတ်ႈ လိူင်ၶဵဝ်လႅင် ၼႂ်းၵၢင်ဝူင်းလိူၼ်ၶၢဝ်၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸၢတ်ႈ “ၶိူဝ်းႁဝ်းၶိူဝ်းရႃႇၸႃႇ” 3 ပိူင် လႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၼမ်ႉသၼ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ 3 ပိူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈပိူင်မဵတ်ႇမၢႆ တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်း ယင်းပဵၼ်ၽၵ်းတူ သဵၼ်ႈတၢင်းယၢင်ႈၸူး ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ 12 ဝၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးဝၼ်းထိ 7 ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းထိ 12 ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်သေ ၵေႃႇတင်ႈမႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


text:
ဝၼ်းယႂ်ႇလူင်ႁူင်ႁၢင်း ဢႃႇယုၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းထႆးၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 85 ဝႃႇသႃ (ဝၼ်းပေႃႈ) ၼႂ်းဝၼ်းထိ 05/12/12 ၼႆႉ လွႆၵေႃႇဝၼ်း ငဝ်ႈၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းၵဵင်းတုင် ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ယွင်ႈယေႃးယွၼ်းပွၼ်းႁႂ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸတ်းပၢင်ပိုတ်ႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်။
ပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢႃႇယု 85 ဝႃႇသႃ
ဝၼ်းၶွပ်ႈႁွပ်ႈဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းထႆး 85 ဝႃႇသႃ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းထႆးၸတ်းတင်းမိူင်းပတ်း ပိုၼ်ႉၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းတူၵ်းႁွတ်ႈမိူင်းထႆး ၵဵင်းမႆႇ၊ ၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၶဝ်ႈႁူမ်ႈယွၼ်းပွၼ်းတင်းၼမ်၊ ယွၼ်းပွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇႁေႃၶမ်းထႆး ဢႃႇယုယိုၼ်း ယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။
ႁႅၼ်းတၢၼ်း ၶွပ်ႈ 100 ဝၼ်း ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ လႄႈ ဢဝ်ဢုမ်ၽွင်လုပ်ႇၶဝ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းၵူင်ၶုမ် ၵုတ်းၶွပ်ႈထူၼ်ႈ 100 ဝၼ်း
ဝၼ်းထိ 24/12/2011 ဝၢႆးၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ) သဵင်ႈ မုၼ်ၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃလူင်သူၼ်ၻွၵ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 15/09/2011 ။ လုၵ်ႈမေးပီႈၼွင်ႉ ဢိၵ်ႇၸုမ်း ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႄႈဢူၺ်းၵေႃႉ လုၵ်ႉၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆႁဵတ်း တၢင်းလီၵုသူလ် ႁႅၼ်းတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဢဝ်ၽွင် လုပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈထမ်ႇမၼႃႇၼႂ်းၵူင်ၶုမ်ၵုတ်းႁိမ်းၶုမ် ၵုတ်းၸၢႆးမူး၊ ၸၢႆးသၢၼ်လွႆ တီႈၼိူဝ်လွႆ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ တိၼ်ထၢတ်ႈ (လၵ်းတႅင်ႇ) ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင်ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းၸုမ်းၵႃႉယႃႈ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးတပ်ႉၵွင် 100 (ထႁၢၼ်ၽၢၼ်း) 3504 တင်းၸုမ်းၵႃႉ ယႃႈ ႁူပ်ႉလေႃႇပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တီႈလႅၼ် လိၼ်တႆး - ထႆး ႁိမ်းဝၢၼ်ႈပႃႇၵုၺ်ဢိူင်ႇ တႃႈတွၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆၸႄႈ တွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။
သိုၵ်းထႆးတေၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင်မႂ်ႇ မၢႆ 7 ၵႅတ်ႇၶႄလႅၼ်လိၼ်ထႆး-လၢဝ်း-မၢၼ်ႈ
ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ၵႅတ်ႇၶႄထႆး လူင်းလၢႆး မိုဝ်းႁပ်ႉႁွင်း လွင်ႈသိုၵ်းထႆး (ၵွင်တပ်ႉၽၢၵ်ႈ 3) တေတင်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင်မၢႆ 7 ထႅင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ လႅၼ်လိၼ် ထႆး ဢၼ်တိတ်း မိူင်းလၢဝ်းလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႄႉ ၵႅတ်ႇၵၢၼ် တႅပ်းမႆႉယႃႇ ထိူၼ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်လၵ်ႉတေႃႉ သူင်ႇယႃႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈ ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၶိုင်သၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၼိဝ်ႊ ၶလီႊယိူဝ်ႊ။
More Articles...
Page 1 of 2


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးလႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ! ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ( RCSS-SSA) ယိပ်းမိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႊဢူးတဵင်းသဵင်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/11/2011 လႄႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 02/12/2011 ၵႂႃယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸဵမ် သင်ၶဢရႁၼ်ၸဝ်ႈလႄႈၵူၼ်းႁိူၼ်းၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁၼ်လီ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉၵူဝ် ပဵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းတႆး_တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (SSRC/MTA) မိူဝ်ႈပီ 1996 ၼၼ်ႉလႄႈၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း/ၵိၼ် ဢမ်ႇဝၢၼ်ၵၼ်၊ ႁူမ်ႈထိုင်ၵူၼ်းလူင်မၢင်ၸဝ်ႈၼႂ်းၸုမ်းငမ်းယဵၼ် ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ/ၸုမ်းသိုၵ်းပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပႃႊတီႊ ၵၢၼ်မိူင်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းၼႆႉ။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆလႃႇပေႃးၼႆ ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈၾင်ယူႇၼႂ်းၸႂ်သုၼ်ႇလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ဝႆႉဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈၶဝ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉမႁႃႇပျိဝ်ႇႁႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႇတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၶဝ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်လႄႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈၶဝ်တေဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်း တေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢိုၼ်ႇ၊ ယူႇၸွမ်းၵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 5-6 သိပ်းပီယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ် သိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေပွၵ်ႈ။ ၵူဝ် RCSS/SSA ၵႂႃႇတူၵ်းလွၵ်းႁႅဝ်ႉၵၢၼ်မိူင်း
ဢၼ်ၶဝ်ႁၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ သုမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ၵူဝ်သုမ်းပႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၾိင်ႈငႄႈထႅင်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ
ၵေႃႈ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တေလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ၊ တေလႆႈပိုင်ႈဢိင်၊ တေႁတ်းၸိုၼ်ႇၼႃႈၵိုဝ်း
တႃသေ ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊလႄႈႁတ်းတေႃႇၼႃႈတူၺ်းၼႃႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လိူဝ်သေၸုမ်း RCSS/SSA ၵႂႃႇ
ဢမ်ႇႁၼ်မီးၸုမ်းလႂ်ထႅင်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ RCSS/SSA ပဵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၸိူင်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်။
လွင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉယိၼ်းမႃးဢွၼ်တၢင်း၊ ၵွပ်ႈလႆႈယိၼ်းၵႃႈသဵင်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမႃး ယူႇတႃႇသေႇသေ မိူဝ်ႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈ RCSS/SSA ႁဵတ်းၵႂႃႇႁင်းၵွႆး၊ ဢမ်ႇတိူင်ႇပၢင်ႇၽႂ်၊ ဢမ်ႇ တင်ႈၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းဝႆႉဢွၼ်တၢင်းသေ ပေႃးတိုဝ်ႉတၢင်းပၼ်ၵေႃႈၵႂႃႇဢုပ်ႇၵမ်းလဵဝ်ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁူႉ ၸွမ်းတႄႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈတင်ႈၶွမ်ႊမတီႊႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊဝႆႉႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႃႈၼႂ်းၸုမ်း RCSS/SSA ၵွႆး၊ ၵူၼ်းလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းတၢင်း ၼွၵ်ႈ(ႁူမ်ႈတင်းၼႂ်းမိူင်း-ၼွၵ်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆၸဝ်ႈ) ၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ လီယွင်ႈယေႃးၼမ်ႉၸႂ်ႁူဝ် ပဝ်ႈလူင်လႄႈလုၵ်ႈၸုမ်းတင်းၵူၼ်းလူင် RCSS/SSA ၶဝ်ဢၼ်မေႃတူၺ်းၵႆၼၼ်ႉယူႇ -ၶႃႈႁဝ်း တႄႉႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ၊ ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ တႃႇမိူင်းတႆး၊ တႃႇၶိူဝ်းတႆးလႄႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ၊ ပိူင်လူင်သေပိူၼ်ႈၼႆႉတႃႇၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး။ ၼႂ်းၵႃႈၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် (လွႆတႆးလႅင်း-မၢၼ်ႊ) တင်းသွင်ၾၢႆႇ 4 ၶေႃႈၼၼ်ႉ 1) လွင်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းယဝ်ႉ၊ 2) လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၵၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႇဝၢင်းၽႅၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ 3)လွင်ႈ ပူၵ်းပွင်ငဝ်ႈငုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပူၵ်းပွင်ႈပိုၼ်ႉတီႈလႄႈလွင်ႈႁူမ်ႈ မိုဝ်းၵၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈတေဝၢင်းၽႅၼ်သေ ႁဵတ်းၵႂႃႇႁင်းၶဝ်ၸဝ်ႈၵွႆး။ ႁုပ်ႈပဵၼ်သၢမ်ယိူင်ႈၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ် RCSS/SSA ၶဝ် ၸဝ်ႈလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်မႃးၵေႃႈတႃႇၸုမ်း၊ တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းတႄႉ တေဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ၊ တေဢမ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈလွင်ႈၶီသင်လူင်လၢင်၊ ၵွပ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ၸဝ်ႈပဵင်းပေႃးယူႇတႃႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းသၢမ် ယိူင်ႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉ_မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝူၼ်ႉ၊ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်း_မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း၊ ထုၵ်ႇလီဝၢင်းၽႅၼ်/မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်းၽႅၼ် (ႁူမ်ႈတင်းၶဝ်ၸဝ်ႈ RCSS/SSA ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈတီႈ 4 ဢၼ်ဝႃႈႁူမ်ၵၼ်ႁႃ/တတ်းမၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈဢွင်ႈတီႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈငုၼ်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇတေဢုပ်ႉဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ်တီႈၼႄႇပျီႇတေႃႇ မိူၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်တီႈပၢင်လူင်ၵမ်းၼိုင်ႈ (Development and Panglong like Conference) ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- ၾၢႆႇႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS/SSA ၸွမ် သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်းၵေႃႈ ၽွင်းၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈလူဝ်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးဢွၵ်းၵၢၼ်မိူင်းသုင် ႁူမ်ႈပႃးတင်းပၢႆးဝူၼ်ႉ ပၢႆးႁၼ်ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈတင်းလၢႆ ဢဝ်ၸဵမ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၵမ်၊ ၽူႈယိင်းၼၢင်းသၢဝ်တေႃႇထိုင်ၵူၼ်း ထဝ်ႈ ၸဝ်ႈမုၼ်သင်ၶလႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇတႄႉတႄႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ဢွၵ်ႇမႃးၶႃႈလႄႈ၊ လုၵ်ႉမႃးၶႃႈလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး၊ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈ၊ ၽွင်းၼႆႉပဵၼ်ၽွင်း ႁဝ်းၶႃႈမႃးႁူမ်ႈႁႅင်းၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ယႃႇပေၵုမ်ႇပွင်ႉၶၢင်းဝႃႈ- ၶဝ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈႁဝ်းၼႆသေ ၸႂ်လဵၵ်ႉယူႇ၊ ဢဝ်ၽႃႈ ၵူမ်ႁူဝ်သေလၵ်ႉႁႆႈယူႇ။ ၵႂၢမ်းၼၢင်းယိင်း၊ ၵႂၢမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းၼႆသေ ဝႄႈႁူဝ်ၵၼ်ယူႇ။ ၶဝ်ဢမ်ႇပိုၵ်းသႃ ၽႂ်သေ ႁဵတ်းႁင်းၵွႆးၶဝ်ၵူၺ်းလူင်ၼႆယဝ်ႉ ၸႂ်လမ်ၵွင်လင်ပႅတ်ႈယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်ၼၵ်းၼၵ်းၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းမီးမွၵ်ႈ 5-6 လိူၼ်မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉၵွႆးၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးပွႆႇလွတ်ႈ တၢင်ႉ၊ ပွႆႇလုတ်ႈ တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼႆႉၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၽွင်း ယၢမ်းဢၼ် ၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆးႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈပူၼ်ႉတၢင်ႉၼႄႇ ? တေလုတ်ႈတူၵ်းတၢင်ႉၼႄႇ ? ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဝ်ႁဵတ်းႁင်းၶဝ်လူး ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းမီးတီႈၶဝ်ဢိူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝၢင်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈလွၵ်းပိူင်တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊတဵမ်ဝႂ် မိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႆႉတႃၸင်း ၵၼ်၊ ယိုၼ်းမိုဝ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ မၵ်းမၼ်ႈၸူမ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၼ်၊ ဝႆႉၸႂ်မၼ်ႈတဵင်ႈသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလူၺ်ႈၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇလီ ႁဵတ်းၼႂ်းၽွင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိုၼ်းတႃႇၵႂၢင်ႈၵႆလႄႈ၊ ဝူၼ်ႉလူၺ်ႈၺၢၼ်ႇလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလႄႈ၊ တူၺ်းႁႂ်ႈႁၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ မၼ်းလႄႈ၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်မီးၼၼ်ႉဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၸႂ်ႉလႄႈ၊ တူၺ်းႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇႁၼ်ၸႅင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းလႄႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ၊ သူင်ႇၽၢၼ်ႇဢီႊမေလ်ႊ(E-mail) ၶႃႈႁဝ်းလႄႈ၊ ပွၵ်ႉသ်လိၵ်ႈ (PO.Box) ၶႃႈႁဝ်းလႄႈ၊ ၶႃႈႁဝ်းတေႁဵတ်းပဵၼ်ၽူႈၵပ်းသၢၼ်ပၼ်၊ တေထတ်းသၢင်ဢဝ်ဢၼ်တေပဵၼ်ၵၢၼ်တႃႇသဵၼ်ႈ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း (Political Road Map) ၼၼ်ႉသေ သူင်ႇႁႂ်ႈႁွတ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် လႄႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း RCSS/SSA ၶဝ်ၸဝ်ႈႁႂ်ႈလႆႈၶႃႈဢေႃႈ။
ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ- တင်ႈဢဝ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇတင်ႈၸုမ်းတီႈပိုၵ်းသႃၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး Shan State Political Advisory Board (SSPAB) သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၸွႆႈၶဝ်ၸဝ်ႈ RCSS/SSA ၶႃႈ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဝႆးဝႆးၼႆႉႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉၼႂ်းၼႅင်ႈၼႂ်းၼႅတ်ႊ/ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႇတ်ၼႂ်းဢီႊမေလ်ႊ ဢွၼ်တၢင်း။ ယဝ်ႉသူင်ႇၸိုဝ်ႈတင်းဢီႊမေလ်ႊ၊ မၢႆၾူၼ်းၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၵၼ်၊ လူဝ်ႇမီးလုၵ်ႈၸုမ်း ၼမ်ၼမ်၊ ႁႂ်ႈမီးဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်/ႁူဝ်မိုၼ်ႊတေႃႇထိုင်ႁူဝ်သႅၼ်၊ ယဝ်ႉၼၼ်ႉတႅမ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵၢၼ်မိူင်း-ၼိူဝ်မိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ်ႈမႃးၼမ်ၼမ် ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ရူတ်ႉမႅပ်ႊၵၢၼ် မိူင်း-မိူင်းတႆး ဢၼ်တေ ပဵၼ်၊ တေၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸုၵ်းမၼ်ႊပၢႆးၵၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ် ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးဢမ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႈယၢမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ။ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉထႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ မႃးၶတ်းလိူၵ်ႈႁႂ်ႈလႆႈၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၸုမ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တင်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈလႆႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႈ မီးလုၵ်ႈၸုမ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇၶတ်းလိူၵ်ႈ ၵၼ်ပၢႆးလင်ၵေႃႈလႆႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်းတၢင်း ဢိၼ်းဢၢၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈပိုၵ်းသႃၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈ ပၼ်လႆႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းတႆး ဢၼ်တေဢဝ် ၸႂ်ႉၵၢၼ်လႆႈသိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ၶိုၵ်ႉမၼ်း။
တႅမ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်သူင်ႇမႃးၼမ်ၼမ်ၶႃႈလႄႈ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ၊ ဢင်ႊၵိသျ်ႊတႅမ်ႈမႃးၶႃႈလႄႈ။ ပဵၼ်ၽွင်းႁဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉဢွၵ်း (သမွင်) ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ !
Tel: 66-81-7846290
E-mail: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Post: PK. P.O. Box 42, Maesai PO. Chiangrai 57130 (Thailand)


text:
ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸၢႆးသွင်သီႇ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆး 2 ပႃႊတီႊႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/01/14 ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) လႄႈ ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၽႂ်မၼ်းသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸၢႆးသွင်သီႇ၊ မၢႆလိၵ်ႈ 2/2014 ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႃႈ- 1. ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸၢႆးသွင်သီႇ (ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ) တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူးငဝ်ႈငုၼ်း ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၶွၼ်ႈတုမ်ပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃၵၼ်ၼႆသေ လႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈ တတ်းမၵ်းဝၼ်း တႃႇႁူပ်ႉၵၼ်တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ တီႈၸီႇပိၼ်ႇယဵၵ်ႉတႃႇ မၢႆ 2 ။ 2. ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တေယုၵ်ႉယေႃးယွင်ႈမုၼ်၊ တၢင်ႇၶီႈမွမ်ႈၸွမ်ႁူဝ်ဝႃႈ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တင်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸင်ႇမီးၼမ်ႉၼၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇတင်း ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် တေဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈတႃႇတေ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးသေတီႈတီႈ။ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လႄႈပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်လႆႈလီငၢမ်း သေၵမ်း- ယွၼ်းသူးပႃးၼင်ႇၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈပီႇတုၸိတ်ႉ သႅင်ၵႅဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈလွႆမၢဝ်း ၵေႃႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူးဝႃႈ- ဢၼ်ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တင်း ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ ပီႇတုၸိတ်ႉသႅင်ၵႅဝ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇ သၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ- တႃႇမူႇၸုမ်းတႆးတေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီတတ်းမၵ်း ဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢွင်ႈတီႈသေ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး- ဝႃႈၼႆ။


text:
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တီႈလေႃၶီးလႃ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 20-22/01/2014 ပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုတ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ တင်းၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းဝႃႉႄလႈ ၸုမ်းမိူင်းလႃး ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ် ဢူးဢွင်ႇမိၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA ၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈငဝ်ႈငုၼ်း KNU ပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၸုမ်း UWSA ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ -
ဢူးဢွင်ႇမိၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - “ပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုဝ်းတင်းၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ ပွၵ်ႈတီႈ 2 ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇၵမ်းၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၶွင် KNU ပတူဝ်ႇၵွႆႇထူးဝိၼ်း ၵမ်ႈတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႃးဝွၵ်ႇၸိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈယူႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လႆႈဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်သေဝႃႈ ဢမ်ႇသူင်ႇတူဝ်တႅၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ လႆႈတွပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆ” ။
မိူဝ်ႈထၢမ်ဝႃႈၵွပ်ႈသင်ဢမ်ႇသူင်ႇၼႆၵေႃႈ လႆႈၶေႃႈတွပ်ႇဝႃႈ - “မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်တီႈလၢႆႇၸႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈၼင်ႇၼႆၵူၺ်း၊ ဝွၵ်ႇၸိူၼ်း ႁဝ်းၶႃႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈၽိုၼ်မၢႆမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇၼႄႁဝ်း၊ ပေႃးထိုင်ပၢင်ၵုမ်မႃးတေႄၼ - ဝႃႈၼႆ၊ ပေႃးပၢင်ၵုမ်မႃး တေဢုပ်ႇၵၼ်လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၶတ်းၶွင်ႈၵၼ်၊ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ်းမႃးပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼႆ ဢမ်ႇလႆႈၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်သင် တင်းႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်တၢင်း၊ ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းၶႃႈႄတႉ လွင်ႈၶိုၵ်ႉၼၵ်းလူင်ၸိူင်ႉၼႆ လီႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉၸင်ႇၵႂႃႇ ဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆတေလီ။ ၼႆႉပဵၼ်လၵ်းၸုၵ်းၶွင်ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းႁဝ်း။ ဢွၼ်တၢင်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးၼႄၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးတီႈႁဝ်းၶႃႈ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ် လၢႆး ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၼႄႁဝ်းၶႃႈ။ ၵမ်းၼႆႉၽူႈၼမ်းၼႂ်း KNU မႃးဝွၵ်ႇၸိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈသေ မိူဝ်ႈတေမိူဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈယွၼ်းတူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇႄၼ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼႄၼႆၵေႃႈ ဝၼ်းမၼ်းပေႃးၸမ်ပူၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ” - ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸုမ်းဝႃႉ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉလိၵ်ႈမၢၼ်ႈဢေႇတႄႉတႄႉ ၵွပ်ႈၵူၼ်းႁူႉၵူၼ်းမေႃလိၵ်ႈမၢၼ်ႈဢေႇလႄႈ တႃႇၶိုၼ်းပႄပိၼ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႄတႉႄတႉသေ လႆႈၵိူဝ်းၵုမ်ၵူၼ်းလူင်လူးၵွၼ်ႇ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶဝႅႈပႃးလႆႈ - ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းယူႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈပၵ်းၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမီးလွင်ႈ ၵတ်းယဵၼ်ၵွၼ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸင်ႇယုၵ်ႉမုၼ်းလႆႈလႄႈလွင်ႈယူႇၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇၶႅၼ်းၸႂ်။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈ 1989 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ 25 ပီပၢႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်း တေမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တၵ်းတေလႆႈပဵၼ်လႆႈမီး တၵ်းတေလႆႈၶတ်းၸႂ်။ မိူဝ်ႈၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 25 ပီလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆၵေႃႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ယင်းၸီႉၼႄးၼႂ်းပုိၼ်ႉဝႃႉ လွင်ႈၽုၵ်ႇယႃႈၾိၼ်ႇယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းပေႃးၵိုတ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2005 ယဝ်ႉသေ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈယၢင်တင်၊ တူၼ်ႈၼဵင်ႈ လႄႈမၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ် ပုတ်ႈတႅၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈမႃး 9 ပီယဝ်ႉလႄႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူင်းဝႃႉ ႁၢမ်းႁႅၵ်းတူၼ်ႈၾိၼ်ႇမူတ်းယဝ်ႉ - ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ယင်းသိုပ်ႇထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈ - မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၶဝ်ၵိုတ်းယိုဝ်းတင်းသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃး 25 ပီသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉတေလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းထႅင်ႈယူႇႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉ -
လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈပေႃးလႆႈႁဵတ်းမႃးပဵၼ် 2 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ၊ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း 1989၊ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ ၽွင်းပၢႆပီ 2011 ။ ဢၼ်ႁဝ်းလူင်းလႆႈမိုဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵမ်းဢၼ်ၸဝ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းၸုမ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ၊ ၸုမ်းၸိူဝ်းပႆႇလႆႈႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်သေ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း - ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈယင်းထၢမ်ဝႃႈ - ၵွပ်ႈသင်ၵမ်းၵမ်းလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း - ဢူးဢွင်ႇမိၼ်ႉ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁႂ်ႈၶိုၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းၽိုၼ်ယုၵ်းယၢင်ႇသေ တေၶိုၼ်းမၵ်း မၼ်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းၽိုၼ်ယုၵ်းယၢင်ႇဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ၶွင်လူင်ပွင် ၸိုင်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈဢဝ်ၸွမ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၽိုၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႄလႈဢိင်ဢဝ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၽိုၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်း - ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈသိုပ်ႇထၢမ်ဝႃႈ - ၸွင်ႇႁၼ်ဝႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီၵႄႈလိတ်ႈ၊ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းမႂ်ႇ -
လွင်ႈၼႆႉ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်ႉ တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်တေသိၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈတင်းမူတ်းသေၶိုၼ်းတႅမ်ႈမႂ်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၶွင် ပႃႊတီႊႁဝ်း ႁၼ်ဝႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၼ်းသေ တီႈလႂ်တေလႆႈထႅမ် ၶေႃႈဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်၊ ထုၵ်ႇလီပိၼ်ႇၶေႃႈလႂ်ဢၼ်ၶတ်းတင်းၵၼ်ၶေႃႈဢၼ်တေလႆႈမီး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၵႄႈၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈၵႄႈမူတ်းမူတ်းၸွမ်းၵၼ်ၵမ်းလဵဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၶေႃႈလႂ်လမ်ႇလွင်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵႄႈၶေႃႈ ၼၼ်ႉဢွၼ်တၢင်း၊ ၸိူဝ်းၵိုတ်းၼၼ်ႉ ၵွႆႈပိၼ်ႇလွႆးလွႆးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈဢုပ်ႇၵုမ် ၵၼ်ဝႆႉယူႇ ၶေႃႈလႂ်ထုၵ်ႇလီပိၼ်ႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ - ဝႃႈၼႆ။


text:
လိူင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လိူင်ႈလိုၵ်ႉလပ်ႉတီႈသုတ်း ၼႂ်းပၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ပဵၼ်လိူင်ႈၵဝ်ႇမႃးၶုတ်းမႂ်ႇသေတႃႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၵဝ်ႇလၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈၸိူဝ်းမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ် ဢမ်ႇၸႅင်ႈ လႅင်း မႃးပဵၼ်တီႈလီသူၼ်ၸႂ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇလီႁဵၼ်းႁူႉ တွင်းမၢႆဝႆႉတွၼ်ႈသွၼ် ပိူင်ပဵၼ်လွင်ႈၼႆႉယူႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလိူင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လိူင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢမ်ႇမိူင်းၶဝ် လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇ ယွၼ်ႉၼမ်ႉမိုဝ်းၽႂ် ယွၼ်ႉၽႂ်ၶႃႈႁႅမ်၊ ယွၼ်ႉသင်။ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းႁူဝ်ပီၶရိတ်ႉ 1978 ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢမ်ႇမိူင်း (ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA) လုၵ်ႉတၢင်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ လူင်းမႃးပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး၊ ပေႃးမႃးၽႅဝ်လႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆးယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတင်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းပၢၼ်းဢွင်ႇႄလႈ ၶုၼ်သိုၵ်းမၢဝ်းၶဵဝ် (ၵေႃႉတိတ်းတၢမ်မႃးၸွမ်း) ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇႁႃသူႇၸႂ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း (SUA) ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈတၢင်း၊ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်တူဝ်လိပ်းတင်းတူဝ်တၢႆၶဝ်ၸဝ်ႈ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် (SSPP/SSA) ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၵေႃႈၼိုင်ႈထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆ။ ၼႂ်းၼႆႉမီးၸဝ်ႈသိူဝ်ၸိုင်ႈ (1981)၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈသႅင်ႁၢၼ်၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်ၵႃး၊ ၸဝ်ႈပိုၼ်းတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလွမ်ယိုဝ်းတၢႆ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ။ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇလဵၵ်း (ထုၵ်ႇယိုဝ်းတီႈၶႃးႁၢၼ် ၸႄႈဝဵင်း မႄႈႁွင်ႈသွၼ်)။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸိူဝ်းပိူၼ်ႈဢမ်ႇ တိူဝ်ႉသေလွတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၸၢင်ႉ (ယွင်ႁူၺ်ႈ) တင်းၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း (ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵဝ်ႇ SSPP/SSA ၸိူဝ်းၼႆႉ)။
ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 1976 တၢင်းၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢမ်ႇမိူင်းၶဝ်ၶိုၼ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈၼႂ်းပႃႊတီႊသေ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လၢႆၸဝ်ႈ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလူင်ၵဝ်ႇၼႂ်းငဝႈငုၼ်းပႃးတီးမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလွမ်ယိုဝ်းတၢႆ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။
လွင်ႈၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၶွင် (SUA) ၸုမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ်။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢမ်ႇမိူင်းၶဝ် မႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈႁဝ်းတႄႉၸႂ်ႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽႂ်ဢွၼ်မႃးၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇထၢမ်ၶႃႈလႃႇ ဝႃႈၼႆ။ (မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးဢွၼ်မႃး၊ ၶႂ်ႈၸီႉၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းထႆး)။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးမႃးၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် လၢႆလၢႆ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ထိုင်တီႈယိူင်းမၢႆႁဝ်း၊ ႁဝ်းလႆႈဝၢၼ်ႈလႆႈမိူင်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈပိုတ်ႇလၢတ်ႈ၊ ၸင်ႇၵွႆႈသပ်းလႅင်းၼႄ- ဝႃႈၼႆ။ (ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်း SUA) ။
လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းလူင်ၵဝ်ႇၼႂ်း MTA ၵေႃႉၼိုင်ႈ (ဢၼ်ယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်း MTA) တင်းၵူၼ်းလူင်ၵဝ်ႇ ၼႂ်း SSPP/SSA ၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေဢုပ်ႇၶႆႈၼႄၵၼ် တီႈၼွၵ်ႈပၢင်ၵုမ်တူၼ်ႈတီး (ပၢင်ၵုမ်သၢမ်ၸႄႈမိူင်း တႆး-ယၢင်းလႅင်-မွၼ်း) ဢၼ်ၸတ်းပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 21-23/09/13 ။
ၵူၼ်းလူင်ၵဝ်ႇၼႂ်း MTA ၶႆႈၼႄၶိုၼ်းဝႃႈ- ၼႂ်းပီ 1995 ဝၢႆးၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈၽိုၼ်ႉဝၢႆႇ MTA ယဝ်ႉ ၼႂ်းႁူဝ်မိူင်း မီးၵၢၼ်ၶိုၼ်း မႄးၵေႃႇတင်ႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်လၢႆးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေဢွၼ်ႁူဝ်၊ ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၽူႈၶဝ်ႈပႃး မီးၸဝ်ႈၾႃႉလင် တင်း ၸဝ်ႈၶႂၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ MTA ပႆႇဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလင် (ၸၢင်းသူးၶျိူၼ်) ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် (MTA) ပိုတ်ႇၽိူၺ်ဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းလူင် SSPP/SSA လၢႆလၢႆၵေႃႉတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၶွင် SUA တႄႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1969 ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း၊ ပေႃးၺႃး တိၺွပ်းယဝ်ႉၵေႃႈ တၢင်း SUA ဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈတီႈဢိင် ပိူဝ်ႈတႃႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇ။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလင် (ၸၢင်းၶျူးၶျိူၼ်)၊ ၸဝ်ႈလႅင်းၸိုၼ်ႈ (လျႅင်ႇၸုင်းယိင်း) 2 ၵေႃႉၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵဝ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ၶႄႇၽိူၵ်ႇ (KMT) သေမႃးၶဝ်ႈၼႂ်း (SUA) ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇတူၵ်းၶွၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈတီႈဢိင် ၵေႃႈ ၶဝ်ၶိုၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်း KMT သေ မႃးပဵၼ်ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇပၼ်တပ်ႉသိုၵ်း KMT တေႃႇထိုင် 1993 ဢွၼ်တၢင်းပႆႇဝၢင်း ၶိူင်ႈ 2-3 ပီ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈယိုဝ်းတၢႆ ၵူၼ်းလူင် SSPP/SSA ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈႁဝ်းၶႃႈယူႇပႃႈတႂ်ႈၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ထႆႇဝၼ် (ၶႄႇၽိူၵ်ႇ)လႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်၊ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈၸီႉသင်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈသင်လႆႈယိုဝ်းတၢႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ၶဝ်တီႉၺွပ်းလႆႈသၢႆလပ်ႉၶွင်ၶႄႇၽိူၵ်ႇ (KMT) ပႃးတင်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉလိၵ်ႈၶႄႇတင်းသဵင်ႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ SSPP/SSA သမ်ႉပဵၼ် ဢူၺ်းလီၵၼ် တင်း ပၵပ (ပႃႊတီႊၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႊမိူင်းမၢၼ်ႈ)သေ ဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတင်းမူတ်းမွပ်ႈ ပၼ်တီႈ ပၵပ ၊ ပၵပ သမ်ႉသိုပ်ႇဢဝ်မွပ်ႈပၼ်ၶႄႇ (ၶႄႇလႅင်)။ ပေႃးၼၼ် ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးၼၼ်ႉ ၼႅင်ႈၵၢၼ်/ ၶိူဝ်းၶၢႆႇၶွင်ၶႄႇၽိူၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ၽႂ်လၢႆလၢႆ၊ မီးတီႈလႂ်လၢႆလၢႆ ၾၢႆႇၶႄႇလႅင်ႁူႉၵႂႃႇမူတ်း။ သၢႆလပ်ႉ KMT ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်း ၵႂႃႇလၢႆၵေႃႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်သၢႆလပ်ႉၶွင်ၶႄႇၽိူၵ်ႇ လူႉၵွႆၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။
ဝၢႆးမႃး တၢင်းထႆႇဝၼ် (ၶႄႇၽိူၵ်ႇ) ၶိုၼ်းၶူၼ်ႉႁႃငိူၼ်ႈငဝ်ႈမၼ်းသေႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ SSA မႃး၊ တၢင်းထႆႇဝၼ် ၸင်ႇၸီႉသင်ႇတီႈ SUA ႁႂ်ႈဢဝ်လိူင်ႈၵူၼ်းလူင် SSA ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ SUA ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်၊ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢေႃးၸႃႇၶွင် ထႆႇဝၼ်သုင်ဝႆႉ၊ ႁူမ်ႇငမ်းပႃးၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵမ်ႈၽွင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ တၢင်းၸဝ်ႈၵၢႆႇၾႃႉၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸႂ်ႈတႄႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၽွင်းႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉယိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ယိုဝ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ တီႉလႆႈသၢႆလပ်ႉၶႄႇၽိူၵ်ႇ၊ ႁုပ်ႈယိုတ်းလႆႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးၶႄႇၽိူၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတပ်ႉၵဝ်ၶႃႈ၊ ပဵၼ်တပ်ႉၶွင်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇ တပ်ႉၸုမ်း 1 ၊ ပဵၼ်ၼိူဝ်တၢင်းၵႃးလႃႈသဵဝ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်တၢင်ႉယၢၼ်း တင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းတႆးပႂ်ႉယိုဝ်းၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေႁုပ်ႈယိုတ်းလႆႈ၊ ဢမ်ႇထၢင်ႇ ဢမ်ႇထိူမ်သေယိုတ်းလႆႈၵူၺ်း၊ ႁူႉသေၵႂႃႇယိုဝ်းလႄႈယိုတ်းလႆႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႄလႈ ပႂ်ႉယိုဝ်းၵူၺ်း သမ်ႉပႃးမႃးသၢႆလပ်ႉ ၶႄႇၽိူၵ်ႇၸွမ်း- ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးမီးၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ SUA ပဵၼ်သၢႆလပ်ႉမၢၼ်ႈ၊ မၢၼ်ႈၸၢင်ႈၶဝ်ႁဵတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ တီႈတႄႉမၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်ႇၶႄႇၽိူၵ်ႇထႆႇဝၼ်- ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။