text:
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်? ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈယိပ်းတိုဝ်းငိုၼ်း(သူဝ်)? ၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ သိုဝ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ဢီႈသင်သမ်ႉတႅပ်းတတ်း? ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ် ၵၢတ်ႇႁဝ်း။ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်သိုဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဝႃႈ ပၵ်းပိူင် ၵၢၼ်ၵၢတ်ႇႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်ဢၼ် ၵမ်ႉၸွႆႈသပ်းလႅင်းၼေလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၽဵင်ႈၽဵင်ႈလႄႈ တင်းၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ၽဵင်ႈၽဵင်ႈသေပိူၼ်ႈ ၵႃႊၼင်ႇပဵၼ် လႆႈ။ ဝၢႆးသေ ဢၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉယဝ်ႉၸိုင် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သူၸဝ်ႈတေႁူႉမႃး။
ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉတႄႉဝႃႈ "ဢီႊၶေႃးၼေႃႊမီႊ" ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ "ဢူဝ်ႊဢီႊၵူဝ်းၼေႃးမူသ်ႉ" ၼၼ်ႉမႃး။ "ဢူဝ်ႊဢီႊၵူဝ်းၼေႃးမူသ်ႉ" ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ "ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ၸတ်းပွင်ၼႃႈႁိူၼ်း"။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း တီႈပွင်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တီႈတေႉတေႉမၼ်း ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းဢၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၵမ်ႈၼမ်။ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁူပ်ႉၺႃးငဝ်းလၢႆးတႃႇတေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်တင်းၼမ်လၢႆ။ တေလႆႈတႅပ်းတတ်းၸတ်းပွင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵေႃႉလႂ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်လႂ် ၵေႃႉလႂ်တေႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်လႂ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၽႂ်တေႁုင်မိုဝ်ႉ၊ ၽႂ်တေသၵ်ႉၶူဝ်းလွႆးၽႃႈ၊ ၽႂ်ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼမ် ၽႂ်ၵိၼ်ဢေႇ၊ တေတူၺ်းထီးဝီးၶျွင်ႉလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ် ၽႂ်ပဵၼ် ၵူၼ်းလိူၵ်ႈ။ တေတေလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် ၼႃႈႁိူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၸတ်းၵၢၼ် ငဝ်းတိုၼ်းဢၼ်သႅပ်ႈဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းတင်းလၢႆသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းလၢႆ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း လမ်ႉၵတ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇၵိုင်ႇငၢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ မိူၼ်ႇၼင်ႇၼႃႈႁိူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉၺႃးၶေႃႈတႅပ်းတတ်းတင်းၼမ်လၢႆ။ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈႁႃဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် လႂ်။ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵူၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉတေလႆႈတေႃးၽႃႈႁဵတ်းၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်မႆႊသေ မၢင်ႊၵေႃႉသမ်ႉတေလႆႈသၢင်ႇႁၢင်ႊၶူင်ႊသွပ်ႉဝႄးၶွမ်း။ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၵၢၼ်(ၸိူင်ႉၼင်ႇ တီႈလိၼ်၊ ၵေႃႇၵၢႆႇ၊ လႄႈ ၶိူင်ႊၸၢၵ်ႈ)ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းတူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉၸိုင်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းယင်းတေလႆႈၸတ်းပွင် တမ်းဝၢင်း ၶူဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶွင်ၵုၼ်ႇသိၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး(SERVICES)ဢၼ်ၶဝ်ပၼ်။
ၵၢၼ်ၸတ်းပွင်ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၶွင်တူင်ႇဝူင်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတေႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းသႅပ်ႈ(SCARCITY)။ "သႅပ်ႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမီးၶူဝ်းငဝ်ႈ တိုၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈၵုၼ်ႇသိၼ်လႄႈ လွင်ႈၸွင်းၸေးၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းႁဝ်းၼိူင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊ ပၼ်မၼ်းလႆႈၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းၶႂ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်ႇၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆႈႁပ်ႉလႆႈ ၸၼ်ႉတၢၼ်းၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ဢၼ်သုင်သုတ်းၸွမ်း ၼင်ႇမၼ်းမုင်ႈမွင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
"ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး" ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တေၸတ်းပွင်ၶပ်ႉၶိုင် ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း(RESOURCES)ဢၼ်သႅပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း တီႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၵုမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႅင်းပွင်ႊၶဝ်ၸတ်းပွင်ၶပ်ႉၶိုင်ယူႇၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵႃႊတေလႆႈပႃးတၢင်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၶွင်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်း ဢၢၼ်ႇမိုၼ်ႇဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈၸင်ႇဝႃႈ "ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး"ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလၢႆးၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်း၊ လွင်ႈလၢႆးၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းသိုဝ်ႉဢီႈသင်၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းႁွမ်ပႅင်းငိုၼ်းၵႃႊႁိုဝ်၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းလူင်းတိုၼ်းလၢင်းၵႃႊႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ "ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး" ယင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၶၢႆတင်းလၢႆႁဵတ်းႁိုဝ်တႅပ်းတတ်းၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၼိူင်ႈဢၼ်သေ သိုဝ်ႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်။ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်းၸိုင် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ထတ်းသၢင်ၸၵ်းယွႆႈ ႁႅင်းဢီးလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်တုမ်ႉယွၼ်ႈတေႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်းလုမ်ႈ၊ ႁူမ်ႈဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶွင် တၢင်းၽတ်ႉၽဵင်ႇငိုၼ်းၶဝ်ႈ၊ သုတ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁႃၵၢၼ်းငၢၼ်းလႆႈ၊ လႄႈ လွင်ႈၵႃႊၶၼ်ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်းမိူဝ်ႈယၢမ်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးသၢႆႊပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈသႅပ်ႈ(ဢမ်ႇလႃႈလီႈမီးၵုမ်ႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၶွင်တင်းၼမ်တင်းလၢႆတေႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႊႁဝ်းမီးၼမ် ၼိုင်ႊႁဝ်းတိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးတၢင်း ၽႂ်ႇၶႂ်ႁဝ်းဢၼ် ၼိူင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉၸိုင် သမ်ႉမီးတၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈတၢင်ႇဢၼ်မႃးထႅင်ႈ။ ၵၢင်ၸႂ်လွင်ႈတၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းဢိမ်ႇတိူၵ်ႈသုတ်းသဵင်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း တႃႇတေၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း၊ တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉမီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်း။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈပဵင်းပေႃး တႃႇတေပၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊ ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်းတၢင်းဢၼ်ဝႃႈ "သႅပ်ႈ" ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈဢၼ်ႈၼိူင်ႈ ၼႂ်းပၢႆးၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းတႃႇတေၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁဝ်းၸိုင် ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းဢၼ် ႁဝ်းမီးၼၼ်ႉသမ်ႉမီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉတေလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းတတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၸိူင်ႉၼႆၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းၵွၺ်းပဵၼ်လွင်ႈၵူၼ်းၸုမ်းၼိူင်ႈ တိတ်းတေႃႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ်ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ "တၢင်းတူင်ႇၼိုင်(ၾၢင်ႁၢင်ႊ)ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး"ၵေႃႈ မၼ်းပိူင်းၼႄပၼ် "တၢင်းတူင်ႉၼိုင်(ၾၢင်ႁၢင်ႊ)ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ် ဢၼ်ႁူမ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်တႄႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း "ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး" လူၺ်ႈ "ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉသီႇဢၼ်" ၼႂ်းၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၵွၼ်ႇ။
ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၢႆ(1)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃး "လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ"
တေယၢမ်ႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ဢမ်ႇမီးသင်ႈလၢႆလၢႆႊလၢႆႊ" ၼႆယူႇၵႂႃႈ။ တီႈၶေႃႈလၢတ်ႈၼႆႉၼႆႉ မီးလွင်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈဝႆႉယူႇတင်းၼမ်။ တႃႇတေလႆႈၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵႃႊတေလႆႈပူတ်းပွၺ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်တင်းဝႃႈ ပေႃးၶႂ်ႈလႆႈဢၼ်ၼိူင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈပွၺ်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိူင်ႈၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸတ်းပွင်ႇၶပ်ႉၶိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၼႆလႄႈ။ မၼ်းၸၢင်ႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းတင်းသဵင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈလႆႈ၊ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးၸႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ပွတ်းသွင်ယၢမ်းၵေႃႈလႆႈ။ တႃႇၵူႊယေႈၸူဝ်ႊမူင်း ဢၼ်မီးဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးၼိူင်ႈပၢႆးၼၼ်ႉ၊ မၼ်းၵေႃႈလႆႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈယေႈၸူဝ်ႊမူင်း တႃႇတေၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တၢင်ႇပၢႆးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႊယၢမ်းဢၼ်မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵႃႊလႆႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေ ၼွၼ်းလိုဝ်ႈ၊ တႃႇတေဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း၊ တႃႇတေတူၺ်းထီးဝီး ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶၢဝ်းပွတ်း တႃႇလႆႈငိုၼ်းၸူၵ်းငိုၼ်းၸၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈဢူႈမႄႈတႅပ်းတတ်းတႃႇတေၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းၶဝ်ႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်တူၺ်းလူး။ ၶဝ်တေၸၢင်ႊဢဝ်သိုဝ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶူဝ်းလဵင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၵႂႃႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်း။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊတေၵဵပ်းႁွမ်းဝႆႉငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇမိူဝ်ႈလိုဝ်ႈတၼ်းႁဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇၵႃႊႁူင်းမူၺ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈ။ မိူဝ်ႈလႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလိူၵ်ႈတႃႇတေၸၢႆႇတီႈၵုၼ်ႇသိၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇၼိူင်ႈထႅပ်ႇယဝ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈတေယွမ်းၵႂႃႇၼိူင်ႈထႅပ်ႇ တႃႇတေၸႂ်ႉၸၢႆႇတီႈၵုၼ်ႇသိၼ် တၢင်ႇဢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိုင် ၸၢင်ႊတေၺႃးလွင်ႈလႆႈလွင်ႈပွၺ်ႇၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းတူၺ်း တူဝ်ယၢင်ႇလွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈပွၺ်ႇ တီႈလွင်ႈ "ၵွင်ႈလႄႈ ၶဝ်ႈမုၼ်း" ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈဝႃ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆ့ သိုဝ်ႉၵွင်ႈ တႃႇတေႁေ့ၵင်ႈတူင်ႇဝူင်းမၼ်းၵႃႊတီႈလွင်ႈၶဝ်ႈၸိင်းတၢင်းၼွၵ်ႈမႃးၸိုင်၊ တႃႇတေသိုဝ်ႉ"ၶဝ်ႈမုၼ်း" ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ၵူၼ်းမၼ်းၵေႃႈ တေယွမ်းလူင်း။ "ၵၢၼ်ႇသိုဝ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ပွၺ်ႇ" ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆၸမ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်သႅၼ်ႈသႂ်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈဢၼ်သုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆမီႈႁႂ်ႈၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ယွမ်းလွင်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈလူၺ်ႈ ယုၵ်ႉၵႃႊၶၼ်ၶွင်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ၵႃးၶၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသုင်လႄႈ ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်တေဢမ်ႇပေႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၼမ်ႉ၊ တေလႆႈပၼ်ၵႃႊၸၢင်ႊတႅမ်ႇ၊ တေလႆႈၶၢႆၶၼ်သုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းတင်းသၢမ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၶႂ်ႈမီးသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼမ်မႃး၊ လႄႈ ၶႂ်ႈလႆႈပႃးပၢႆးယူႇၸွမ်းထႅင်ႈၼႆၸိုင် ငိုၼ်းၶဝ် ၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းၵေႃႈတေယွမ်းလူင်း။
လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈလႆႈပွၺ်ႇၽႃႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵႆႉၺႃးၼၼ်ႉတႄ ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ "လွင်ႈထိုင်တီႈ"လႄႈ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း"။ "လွင်ႈထိုင်တီႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းဢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းသုင်ႇသုတ်းၵႃႊတီႈၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းဢၼ်သႅပ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸမ်း ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်း ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းၵၼ်ၵူႊၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် "လွင်ႈထိုင်တီႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆ ယိူင်းၸူးထိုင် တၢင်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇၶွင် "ၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်း"သေ၊ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း" သမ်ႉ ယိူင်းၸူး လွင်ႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄ ၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶဝ်တမ်းဝၢင်းပေႃႇလသီႇမႃးၸိုင် ယိူင်းဢၢၼ်းသွင်ႇဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် "လွင်ႈထိုင်တီႈ" လႄႈ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း" ၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ်လွင်ႈမႃးၶမ်ၶတ်းၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ပေႃႇလသီႇတမ်းဝၢင်းမႃး တႃႇႁႂ်ႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်း။ ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်းၼႆႉမၢင်ႊၽွင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပေႃႇလသီႇၵၢၼ်ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၾၢႆႇႁပ်ႉႁွင်းလွင်ႈႁၢမ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆၸသမ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇယူႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ပေႃႇလသီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈၶွၼ်ႇသုၼ်ႇလဵဝ်ၼႆႉၸမ်း ယွၼ်ႉႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁႃငိုၼ်းလႆႈၼမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပၼ်လူင်ပွင်ႊၸိုင် ၼမ်လိူဝ်သေၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ မီးလွင်ႈဢွင်ႇမၢင်ႇတီႈလွင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း"ၼၼ်ႉ၊ ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလူတ်းယွမ်း "လွင်ႈထိုင်တီႈ"။ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ႊၸိုင် ၶိုၼ်းဢဝ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႇဢၼ်လုၵ်ႉတီႈသထေးၶဝ်မႃးၼၼ်ႉ ပၼ်ၵႂႃႇတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၽၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင်၊ မိူၼ်တင်းလူတ်းယွမ်းလွင်ႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၶဝ်တေဢမ်ႇပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တေဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်လႄႈ တေဢမ်ႇပၼ်ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ပေႃးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶတ်းၸႂ် တတ်းၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်သိၵ်ႈယွႆႈၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းၵၼ်ၵႂႃႇၸိုင်၊ ၶႅပ်းၶဝ်မုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလဵၵ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။
ၸွင်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈႁိုဝ်လွင်ႈဝႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃးငဝ်းလၢႆး "လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႈၽႃႈ"ၵွၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေတႅပ်းတတ်းၼင်ႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီတႅပ်းတတ်းၼင်ႇႁိုဝ်။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈတႃႇတေၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉသေတႄႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိူင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွၺ်ႇၽႃႈပႅတ်ႈ တႃႇတေႁဵၼ်း ပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႉ ၵွမ်ႉဝႃႈ ပေႃးႁေႉၵင်ႈသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼႃႇဢႃးလႃးၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႊပဵၼ်လွင်ႈလူတ်းယွမ်း ၸၼ်ႉတၢၼ်းၵၢၼ်ယူႇသဝ်းႁဝ်းၼႆသေ တေၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ပႂ်ႉပႃးသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉတႄႉၵေႃႈ ယႃႇပေႇႁဵတ်း။ ၵွမ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸုင်ၸႂ်တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွၺ်ႇမၢင်ပႅတ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ်ႇၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁူႉပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းမီးတၢင်းလိူၵ်ႈဢီႈသင်ဝႆႉလၢႆလၢႆၼႆၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႊႁဵတ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်လီလီ။ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈတႄႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇတီႈလွင်ႈတၢင်းႁူႉဢၼ်ဝႃႈ "ၸူဝ်ႊပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၢႆ(2)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(cost)သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်သူပွၺ်ႇၽႃႇတႃႈတေလႆႈမၼ်းမႃး
ယွၼ်ႉဝႃႈၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃး "လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ"လႄႈ၊ ၵၢၼ်တေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢၼ်တႅၵ်ႈၼိူင်း ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(cost)လႄႈ ၼမ်ႉတွၼ်း ၶွင်လွင်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တီႈလွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼၼၼ်ႉ ၵႃႊၶၼ်ၶွင် တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ(ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း)သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃထၢင်ႇၸႅင်ႇႁူႉလီၵႃႊႁိုဝ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတႄႇတႄႇၼၼ်ႉ။
ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈ တႃႇတေတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းမူၺ်းၸၼ်ႉၸွမ်(college)ၼႆတူၺ်းလူး။ ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈတေလႆတၢင်းႁူႉပႆႇၺႃႇလႄႈ တိုဝ်ႉတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းဢၼ်လီလီတႃႇၸူဝ်ႊပၢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵႃႊၶၼ်(ဢမ်ႇၼၼ်)ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းမူၺ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်လႃႇ? တႃႇတေတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ သူတေဝူၼ်ႉတႃႇတေ ႁူမ်ႈတေလႃး ငိုၼ်းသူဝ်ဢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇၵႃႊႁဵၼ်း၊ ၵႃႊပပ်ႉ၊ ၵႃႊႁွင်ႈ၊ လႄႈ ၵႃႊၶိူင်ႈတိုဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႊ တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇတႅၼ်းတၢင် ဢၼ်သူပွၺ်ႇၽႃႈသေ မႃးႁဵၼ်းတႃႇၼိူင်ႈပီႊၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
တီႈၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇတီႈၼႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ယူႇသွင်ဢၼ်။ ၼိူင်ႈတႄႉ တေမီးသေလွင်ႈသေဢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈသင်တေႉတေႉၵႃႊႁိုဝ် တီႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သူဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ သူတိုၵ်ႉတေလႆႈၸၢႆႇၵႃႊႁွင်ႈတႃႇၼွၼ်းလႄႈ ၵႃႊတၢင်းၵိၼ်တႃႇၵိၼ်ယူႇ။ ၶေႃႈသွင်တႄႉၸိုင် ၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်သူၼၼ်ႉ ႁဝ်းလိုမ်းပႅတ်ႈ ၵႃႊၶၼ်ယႂ်ႇလူင်တီႈသုတ်း တွတ်ႈတႃႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉဝႆႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်"ၶၢဝ်းယၢမ်း" ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼိူင်ႈပီႊသေ ထွမ်ႇလိၵ်ႈပူင်သွၼ်တီႈမေႃသွၼ်၊ ဢၢၼ်လိၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးယူႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းလႆႈ။ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်လႄႈ ၵၢၼ်လႆႈပွၺ်ႇၽႃႈပႅတ်ႈ ငိုၼ်းၶဝ်ႈသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် "ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ" ဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်းဢၼ်လဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ သုၼ်ႇႁၢမ်းၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(opportunity cost)


c: text/html

text:
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းလိင်ႉၸူး "ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 465"
ၼႃႈလိၵ်ႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉသၢၼ် ဝႆႉၸူး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 465:
Displayed 9 items.တူၺ်း (ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး 50 | သိုပ်ႇၼႃႈ 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 469 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 468 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 467 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 466 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 464 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 463 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 462 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 461 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 460 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းလိင်ႉၸူး "သၽႃး ၵူၼ်းမိူင်း"
ၼႃႈလိၵ်ႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉသၢၼ် ဝႆႉၸူး သၽႃး ၵူၼ်းမိူင်း:
Displayed 1 item.တူၺ်း (ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး 50 | သိုပ်ႇၼႃႈ 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း (ပိၼ်ႇႁူဝ်ၼႃႈလိၵ်ႈ) (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2015 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- မွၵ်ႇၶမ်း၊ ၸၢႆး (မေႃယႃ) (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- သၽႃး ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ) (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- သဵၼ်ႈမၢႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၶုၼ်ၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- တီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ၊ ဢူး (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၼၼ်ႇတၵျေႃႇၸႂႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ထုၼ်းထုၼ်းႁဵင်ႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမျိၼ်ႉ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- မျိၼ်ႉၼႅင်ႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸေႃႇမျိၼ်ႉမွင်ႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၽျူဝ်းမိၼ်းတဵင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸိုင်ႈမိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2020 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- လွင်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ (2021) (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)


text:
မိူင်းမၢၼ်ႈ
မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ၸိုဝ်ႈၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇတြႃးမၼ်း ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆသေ ၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသျႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မၢႆသွင်ယဝ်ႉ။ [5] မိူဝ်ႈပီ 1948 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼိဝ်းဝရီႇ 4 ဝၼ်း လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တမ်ႈတီႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈသေ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မျႅၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1947 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼိဝ်းဝရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မျၢၼ်ႇမႃႇၼႆလႄႈသင်၊ ပီ 1988 လိူၼ်သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ 23 ဝၼ်း ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈသင်၊ ပီ 1989 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မျၢၼ်ႇမႃႇၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မူႇၸုမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မျၢၼ်ႇမႃႇသေ သိုပ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၿိူဝ်းမႃး Burma ၼႆၵူၺ်း။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပတေႇ 2008 သေ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 2010 လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပတေႇ 2008 ၼၼ်ႉသေ ၶိတုင်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢၼ်ၵွင်ႇၸီႇမုၼ်းလႅင်း ၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ [6]
ဢွင်ႈတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ မီးၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ဢေးသျႃးသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် လတ်ႉတီႇၵိဝ်ႉႁွင်ႉ 9 တီႇၵရီႇ 32 မိၼိတ်ႉ တေႃႇ 28 တီႇၵရီႇ 31 မိၼိတ်ႉလႄႈ တႄႇဢဝ် လွင်းတီႇၵိဝ်ႉဢွၵ်ႇ 92 တီႇၵရီႇ 10 မိၼိတ်ႉ တေႃႇထိုင် 101 တီႇၵရီႇ 11 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ ၸပ်းတိတ်းၵၼ် တင်ႈမိူင်းဢိၼ်ႇတိယလႄႈ မိူင်းၿင်းၵလႃးတဵတ်ႉသျ်၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇတႄႉ မီးမိူင်းထႆးလႄႈ မိူင်းလၢဝ်း။ ၽၢႆႇႁွင်ႉလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇတႄႉ ၸပ်းတိတ်း မိူင်းၶႄႇ။ ၸဵင်ႇႁွင်ဝၼ်းတူၵ်း မီးမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သမ်ႉမီး ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇသေ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီးပၢင်ႇလၢႆႇၿင်းၵလႃးယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းၵဝ်ႇ တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် လွင်းတီႇၵိဝ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 13 မိၼိတ်ႉလႄႈ လၢတ်ႉတီႇၵိဝ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 45 မိၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆလွင်းတီႇၵိဝ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 30 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ၸဝ်ႉလိူဝ်သေ ၶၢဝ်းယၢမ်းၸဵင် ၵရိင်းၼိတ်ႉၸ် 6 မွင်းပၢႆ 30 မိၼိတ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၵႂၢင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ မီး 676,578 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇပၼ်ႇမူၼ်း (261,228) လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ သၢမ်ပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ (1930) ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ (1199) လၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၵပ်းတၢမ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တႄႉဢဝ် ႁူဝ်မိူင်းပွတ်းႁွင်ႇ တေႃႇထိုင် ႁၢင်မိူင်း ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်း မီးယူႇ 2,051 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ (1,275) လၵ်း။ တႄႇဢဝ် ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း တေႃႇထိုင် တၢင်းဢွၵ်ႇတႄႉ မီး 936 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ (582) လၵ်းလႄႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းယႂ်ႇ မၢႆ 40 ယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ မီး 5,200 လၵ်း၊ လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်း မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ မီး 3,808 လၵ်း၊ ဢၼ်တိတ်းၸပ်း မိူင်းၶႄႇ ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈသေ မီး 2,185 လၵ်း (1,357) ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ၊ လႅၼ်လိၼ်မၢၼ်ႈလႄႈထႆး ယၢဝ်း 1,314 လၵ်း၊ လႅၼ်လိၼ် မၢၼ်ႈလႄႈ ဢိၼ်ႇတိယ ယၢဝ်း 1,385 လၵ်း။ လႅၼ်လိၼ် ၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ပဵၼ်ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၿင်းၵလႃးလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇသေ ယၢဝ်း 1,199 လၵ်း (1,930) ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ [7] ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးယူႇ 41 လၢၼ်ႉ။ [8] ပီ 2017 တႄႉ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးယူႇ 54 လၢၼ်ႉၵေႃႉ။ [9] ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ပဵၼ်ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ယၢၼ်ႇၵုင်ႇသေ) ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ [10] မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းၸုမ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃး ASEAN မိူဝ်ႈပီ 1997 ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပိူင်လိူင်းမၼ်း ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ထုင်ႉသၼ်လွႆတၢင်းတူၵ်း၊ ထုင်ႉပဵင်းပွတ်းၵၢင် လႄႈ ထုင်ႉသၼ်လွႆတၢင်းဢွၵ်ႇ ၼႆသေ မီးသၢမ်တွၼ်ႈ။ သၼ်လွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ၸပ်းတိတ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ မႃးပဵၼ်သၼ်လွႆတၢင်းတူၵ်း ဢၼ်ႁၵ်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆၶႃႇၵႃႇပူဝ်ႇရႃႇၸီႇ (လွႆတေးမိူင်း) ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႉသုတ်းသုတ်း ဢၼ်ပဵၼ်သၼ်လွႆတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တၢင်းသုင်မီး 19,295 ထတ်း (5881) မီႇထိူဝ်ႇလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွႆ ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ [11] ၸိၵ်းလွႆ ၸႃႇရႃႇမေႇတိၼၼ်ႉ သုင်ယူႇ 12,553 ထတ်း။ သၼ်လွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇလူင်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၽၢႆႇႁွင်ႉ ၽႄလူင်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ မႃးပဵၼ်သၼ်လွႆ သၢမ်သၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ၊ သၼ်လွႆပႃၵိူဝ် လႄႈ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ [12] သၼ်လွႆတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇလူင် ဢၼ်ႁႄႉၶႅၼ်ႈဝႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယယဝ်ႉ။ ထုင်ႉပဵင်းပွတ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ ၸၵ်းပဵၼ်လႆႈ သၢမ်တွၼ်ႈသေ တွၼ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ တႄႇဢဝ် သူပ်းပွင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် (တီႈၼမ်ႉမိူဝ်းၶႃႈ မလီႇၶႃႈ သွင်မႄႈမႃးလေႃးၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃး မႄႈၼမ်ႉလူင် ဢေႇရႃႇဝတီႇ) တေႃႇထိုင် ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး)၊ တွၼ်ႈမၢႆသွင် တႄႇဢဝ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် မိူင်းပေႇ၊ တွၼ်ႈမၢႆသၢမ် တႄႇဢဝ် မိူင်းပေႇ တေႃႇထိုင် သူပ်းပွင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်လႆၶဝ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၢမ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈသၢမ် ထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ။ ထုင်ႉပဵင်း တွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃႈ ထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း (ၼမ်ႉတႅတ်းတႅဝ်း) လႄႈ ထုင်ႉမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတုၼ်း (မႄႈၼမ်ႉၶျၢင်း)ယဝ်ႉ။
ထုင်ႉပဵင်း တွၼ်ႈၵၢင်ၼႆႉ သမ်ႉမီးဝႆႉ သၼ်လွႆၸီးၽိဝ်ႇ၊ သၼ်လွႆမိၼ်းဝုၼ်ႇ၊ သၼ်လွႆမၢၼ်ႇၵိၼ်း လႄႈ သၼ်လွႆၵၢၼ်ႉၵေႃး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ သၼ်လွႆဢွၼ်ႇတင်ႈၼမ်။ တီႈထုင်ႉၼၼ်ႉ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်တႄႉ လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႉ ယၢဝ်းလူင်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း။ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်သၼ်လွႆသုင်လူင် မိူင်းတႆး ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်ႉ ပဵၼ်တူၼ်းယႆၵၼ်တင်ႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ လတ်းၽႃႇ ၼႂ်းၵၢင်မိူင်းတႆး လႆထိုင်ဝႅဝ်ႇတၼင်းသႃႇရီႇ ၶဝ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ႇလၢႆႇငွၵ်း မုတ်ႉတမယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမၢဝ်း၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၸေႃႇၵျီႇ လႄႈ ၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးသေ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼႂ်းၼမ်ႉၵဵဝ် ဢေႇရႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵဵဝ်ဢေႇရႃႇဝတီႇၼႆႉ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်း မီးမွၵ်ႈ 1,348 လၵ်း (2,170 km) သေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆ မုတ်ႉတမယဝ်ႉ။ [3] ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ထုင်ႉပဵင်းၵႂၢင်ႈလူင် ဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်ငႂ်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ယူႇသဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇလႄႈ ဝူင်ႈၵၢင် သၼ်လွႆသုင်မိူင်းတႆး ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢပ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ပႃႇထိူၼ်ႇမႆႉၶဵဝ်လႄႈ ပႃႇသၵ်း ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉယူႇ 49% လိူဝ်ယူႇ။ တူၼ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ သၽႃႇဝႁင်းၶေႃမၼ်း ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈ ယၢင်တင်၊ တူၼ်ႈသႃးၸေး၊ တူၼ်ႈပျိၼ်းၵတူဝ်း၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူႉ မၢၵ်ႇထၢၼ်၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ သၼ်လွႆသူင် ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မီးတူၼ်ႈမႆႉမူသီ၊ တူၼ်ႈမႆႉပႅၵ်ႇ၊ တူၼ်ႈမႆႉပဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတင်ႈသဵင်ႈၵေႃႈ တေႃႈဢွၵ်ႇ မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ် ထုင်ႉမႆႈၼၼ်ႉ ၵူႈပိူင်ယူႇ။ [4] ၵူၺ်းၵႃႈ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉၽူၼ်ဢႄႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းမီး တူၼ်ႈမႆႉဢွၼ်ႇ မႆႉဢိတ်းၵူၺ်း။
တူဝ်သတ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းၵႃႈ တူဝ်သတ်းႁၢႆႉလိူင်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵႆႉယၢမ်ႈလႆႈႁၼ် သိူဝ်လႄႈ သိူဝ်ၸုမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်မီး ၸူင်၊ ဝူဝ်းထိူၼ်ႇ၊ မူထိူၼ်ႇ၊ တိုင်၊ ၵႂၢင် လႄႈ ၸၢင်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉၼၼ်ႉ တိၺွပ်း မႃးသင်ႇသွၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်ယဝ်ႉသေ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ မီးပႃး သတ်းဢွၼ်ႇ တူဝ်သွမ်ၼူမ်း တင်ႈၼမ်သေ လႆႈႁၼ် တႄႇဢဝ် လိင်းၵၢင်ႈ လိင်းလႅင် တေႃႇထိုင် မၢင်ႇၵူးလေႃး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ လိုင်ႇမူ လိုင်ႇမႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၼူၵ်ႉ မီး 100 ပၢႆသေ မီးၸဵမ် ၼူၵ်ႉၶဵဝ်၊ ၵႆႇၶႃ၊ ၼူၵ်ႉယုင်း၊ ၵႃလမ် လႄႈ ၼူၵ်ႈၸွၵ်ႇထိူၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်လိူၼ်ႈတူဝ်ၵၢၼ်းသမ်ႉ လႆႈႁၼ် ငိူၵ်ႈ၊ လႅၼ်း၊ တွၵ်ႉၵႄႉ၊ ငူးႁဝ်ႇ၊ ငူးလိူမ် လႄႈ တဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႃတီႈၼႂ်းၼမ်ႉဝၢၼ်ၵေႃႈ မဵဝ်းမၼ်း မီးဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇသေ လိူင်ႇမၢၵ်ႈတႄႉတႄႉလႄႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ဢႃႇႁႃႇရ တၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ [13]
ရႃႇသီႇဢုတု (ၽိင်ႈၶၢဝ်း)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ဢီႇၶူၺ်ႇတိူဝ်ႇလႄႈ သၢႆၶႂၢင်ဢုတ်ႉတရယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းဢေးသျႃး ၸႄႈတွၼ်ႈမုၼ်သုၼ်းလႄႈ ၸွမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ႁႅင်းၽူၼ်မီးယူႇ 5000 mm (197 ins) ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ ၶူပ်ႇပီမိူင်းၼႆ ႁႅင်းၽူၼ်မီး 98 ins သေ မိူင်းမၢၼ်ႈတွၼ်ႈၵၢင် တီႈႁႅင်ႈႁွင်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁႅင်းၽူၼ်ၵူၺ်းမီးၽၢႆႇတႂ်ႈ 39 ins ၵူၺ်း။ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၵတ်းလႄႈ ႁႅင်းၵတ်းမီးယူႇ 21 တီႇၵရီႇၸိၼ်ႇတီႇၵရဵၵ်ႉ (70 ၻီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ)ယဝ်ႉ။ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁႅင်းမႆႈၵတ်း မီးယူႇ 32 ၻီႇၵရီႇ ၸိၼ်ႇတီႇၵရဵၵ်ႉ (90 ၻီႇၵရီၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ [14] အကြမ်းအားဖြင့် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူ၍ သုံးရာသီ ပိုင်းခြားထားသည်။ မတ်လမှ မေလလယ်အထိ နွေဥတု၊ မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလကုန်အထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ ဆောင်းဥတုဟု သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနေအထား ကွဲပြားခြားနားမှုကြောင့် တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတု ကွဲပြားသွားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်လက်မ ၄ဝ အောက်သာရရှိပြီး ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝဝ ခန့်ရရှိသည်။ ၶၢဝ်းမႆႈ၊ ၶၢဝ်းၽူၼ်၊၊ ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆသေ ဢုတုမီးသၢမ်ၶၢဝ်း။ တႄႇဢဝ် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် တေႃႇထိုင် ၵၢင်လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႈ။ တႄႇဢဝ် ၵၢင်လိူၼ်မေႇ တေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇသဵင်ႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၽူၼ်။ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် လိူၼ်ၾႅပ်ႉၾေႃႇဝႃႇရီႇ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းယဝ်ႉ။ နွေဥတုဖြစ်သော မတ်လနှင့်ဧပြီလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁၁ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (၄၃ ဒသမ ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) အထက်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ၉၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (၃၆ ဒသမ ၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) ခန့်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် ၈၅ မှ ၉၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (စင်တီဂရိတ် ၂၉ ဒသမ ၄ နှင့် ၃၅ ဒီဂရီ) အတွင်းရှိသည်။ မြို့များ၏ တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ အပူချိန်ကွာခြားသည်။ အပူချိန်မြင့်လွန်းခြင်း၊ နိမ့်ကျလွန်းခြင်းများ မရှိပေ။ တိုက်ခတ်သော လေကြောင်းနှင့် လေဖိအားအခြေအနေများကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အချို့နှစ်များတွင် မုန်တိုင်းပြင်းထန်စွာ ကျရောက်သဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ရံဖန်ရံခါမုန်တိုင်းဒဏ်ခံရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ပေါ်ပေါက်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များတွင် အဆိုးရွား၊ အကြမ်းတမ်းဆုံးသော နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းဒဏ်ကို မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် မေလ ၂ရက်နေ့၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ရာသီဥတုမှန်ကန်မျှတမှုကို အထောက်အကူပြုစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတော်က ဦးစားပေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2017-08-01။ Retrieved on 2018-10-04။
- ↑ (2015) The 2014 Myanmar Population and Housing Census Highlights of the Main Results Census Report Volume 2 – A. Department of Population Ministry of Immigration and Population.
- ↑ 3.0 3.1 Burma (Myanmar). World Economic Outlook Database. International Monetary Fund.
- ↑ 2015 Human Development Report Summary 21–25. United Nations Development Programme (2015). Retrieved on 14 December 2015။
- ↑ Political and Cultural Geography of Southeast Asia
- ↑ အလံတော်သစ် လွှင့်တင်တဲ့ အခမ်းအနားတွေလုပ် (ဘီဘီစီ)
- ↑ CIA Factbook
- ↑ "Asian Development Bank and Myanmar: Fact Sheet" (PDF). Asian Development Bank. 30 April 2012. Archived from the original (PDF) on 26 November 2011. Retrieved 20 November 2012.
- ↑ http://www.worldometers.info/world-population/myanmar-population/
- ↑ "The World Factbook – Burma". cia.gov. Archived from the original on 4 November 2010. Retrieved 4 May 2016.
- ↑ (2000) in Dr. Patrick Hesp et al.: Geographica’s World Reference. Random House Australia, 738, 741။
- ↑ Than, Mya (2005). Myanmar in ASEAN: Regional Co-operation Experience. ISBN 981-230-210-7။
- ↑ Flora and Fauna" at Myanmars.net
- ↑ Than, Mya (2005). Myanmar in ASEAN: Regional Co-operation Experience. ISBN 981-230-210-7။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
- လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း Archived 2021-04-19 at the Wayback Machine.
- ႁွင်ႈၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ
- ႁွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ
- ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
- ၶၢဝ်ႇမိတ်ႉၸိမ Archived 2008-08-05 at the Wayback Machine.
- ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇဢွၼ်ႇလၢႆး
- လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းဢႃႇမေႇရိၵ မျၢၼ်ႇမႃႇ
- လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ Archived 2008-08-07 at the Wayback Machine.
- ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ - မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ


text:
Saturday, May 19, 2012
ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸိူဝ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင်လႄႈ ၶၢဝ်ႇပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းပၢင်လူင်
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း သုၼ်ႇတူဝ်ႇၶႃႈလႄႈ ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပၢင်လူင်တင်း သဵင်ႈ ယိုၼ်ႇမွပ်ႇထိုင်ႈဝႃႈ ‘‘ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းၶူးၶိူဝ်းယိုၼ်း - ဢၼ်ၸူပ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉ PhD လႄႈ ၸဝ်ႈၶူး ၶဝ် လၢႆတူၼ်လၢႆၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၸူပ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉသေ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၵႂႃႇတီႈမိူင်းထႆးတင်းသဵင်ႈယူႇဢေႃႈ။
‘‘ၶေႃႈႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းၸဝ်ႈၶဝ်လႄႈ ၶေႃႈမုင်ႈမွင်းၼိူဝ်သူၸဝ်ႈၶိုၼ်းမႃးဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ’ ၶႃႈၶဝ် ၸိူဝ်းမူၵ်းၵိုတ်းဝႆႉယူႇတင်း သၼ်လွႆမႄႈမိူင်းတႆးၼႆႉတိုၼ်းမီးဝႆႉယူႇတဵမ်ပိုၵ်းၼႆဢေႃႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ၵႂႃႇဢွင်ႇပူၼ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈယဝ်ႉၸၼ်ႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶဵၼ်းတေႃႈ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းမႃး ဢွၼ်ႁူဝ်မႄႈမိူင်းတႆးႁဝ်းဢွင်ႇပူၼ်ႉ မွၵ်ႈမႄႈမိူင်းတႆးႁဝ်းမုင်ႈမွင်းၼၼ်ႉသေၵမ်း။
ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ထၢင်ႇၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်လႅပ်ႈၶႆႈႁူႉယူႇ- ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ်ၶၢဝ်ႇ ပွႆးတွပ်ႇ လိၵ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ၶႃႇၸိုင်ႈတႆးပၢင်လူင်ဢေႃႈ၊ ၶၢဝ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉ သင်ႇၶႃႈၸဝ်ႈ တႆးႁဵင်ပၢႆ မႃးၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းယူႇဢေႃႈ။
ပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ထူၼ်ထိုင် ႕႔ ပွၵ်ႈသေ သင်ႇၶႃႈၸုင်ႇ မိူဝ်ႈ13 May, ၊ တႅမ်ႈတွပ်ႇသၢမ်ဝၼ်း 14-16 May, ၊ ၶူၼ်ႉၶႆႈသွင်ဝၼ်း- 17-18 May သေ ပေႃးထိုင် 20 May, ၼၼ်ႉပဵၼ်ဝၼ်းတွၼ်ႈ သူး လႄႈ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉၶွမ်ႈမူၺ်ၼႆဢေႃႈ။
သင်ႇၶႃႇႁွတ်ႈထိုင်မႃးပၢင်ပွႆး - 1259 ၸဝ်ႈ
ၶဝ်ႈတႅမ်ႈတွပ်ႇ - 1103 (ၸၼ်ႉၶူး ႑႘ ၸဝ်ႈ)
ၶူၼ်ႉၶႆႈ - 927
မီးပၢင်တြႃး 4 ၶိုၼ်း ( ၸဝ်ႈသြႃႇသုဝရ မၢဝ်းၶမ်း၊ ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်တဝမ်သ ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇၶေႇမိၼ်တ လွႆၵေႃႇ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃၼေႃးၽႃႇသ ၼမ်ႉလၼ်ႈ) မီးသင်ႇၶႃၸဝ်ႈတူဝ်ႈမိူင်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ လူင်ႁဝ်းၵၢင်မိူင်း၊ ၸဝ်ႈသြႃႇဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ ၵုၼ်ႁိင်း၊ ၸဝ်ႈသြႃႇရေဝတ မိူင်းၵိုင်၊ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလွႆၵေႃႇ၊ ဢိၵ်ႇတင်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ လၢႆတီႈလၢႆတၢင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးပၼ်ႁႅင်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ယူႇဢေႃႈ။ ပေႃးဝၼ်းထီႉ(19)ၼၼ်ႉတေ မီးပႃးပၢင်ၵုမ်လူင်သင်ၶႃႇၼႆဢေႃႈ သင်ဝႃႈၶႆႈ
ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ပၼ်ႁႅင်းထႅင်ႈၺၢၼ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ဢမ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇၼႆဢေႃႈ။
သင်ဝႃႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၸင်ႇတၢင်ႇပၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈပၢင်ပွႆးၶႃႈ
ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃသေ
ၸဝ်ႈပၼ်ႇတဝ
ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းပၢင်လူင်
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
Template:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး is an internal data container not intended to be transcluded directly. It is used indirectly by templates such as
flag,
flagicon, and others.
Standard parameters
ၸွမ်ပိဝ် ဢၼ်မဵဝ်းမၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်
ၸိုဝ်ႈၽႄႈ ဢိင်ဢၢင်ႈထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈၽႄႈ alias သေၵေႃႈ ၸႂ်ႉလႆႈယူႇ။:
တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈမၢႆၶိုၼ်းပိၼ်ႇဝၢႆႇဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တူၺ်းတီႈ ၵွင်ႉဝႆႉတီႈလႂ် ၼၼ်ႉလႄႈ။
ပိူင်ယၢင်ႇ လၢႆးၸႂ်ႉ
{{flag|မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး}}→ ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
{{flagicon|မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး}}→
{{flagcountry|မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး}}→ ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸွမ်ပိဝ်ပႅၵ်ႇ
{{flag|မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး|1992}}→ ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
{{flagicon|မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး|1992}}→
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိုဝ်ႈၽႄႈ ဢိင်ဢၢင်ႈ
{{flagicon|BIH}}→
{{flagcountry|BIH}}→ ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
{{flag|BIH}}→ ပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်
တူၺ်းပႃး ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၵွင်ႉၵၢႆႇ
country_data ဢၼ်မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။:
- Template:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း SR Bosnia and Herzegovinaထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း SR Bosnia and Herzegovina
- Template:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Republika Srpskaထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Republika Srpska
- Template:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Federation of Bosnia and Herzegovinaထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Federation of Bosnia and Herzegovina
ၶေႃႈမုၼ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ
သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း မိူင်းပေႃးသၼီးယႃး လႄႈ ႁႃႇၸီႇၵူဝ်းဝီးၼႃး
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉသႂ်ႇ ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ တေလႆႈၸၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉသႂ်ႇတီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၸွမ်ပိဝ် ၼင်ႇ Template:Flag, Template:Flagicon ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (World Health Organization, WHO) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) သေ ပဵၼ်ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်ငူပ်ႉငိႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈမၵ်းမၢႆ မိူဝ်ႈပီ 1948 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 7 ဝၼ်းသေ ငဝ်ႈၸိုင်ႈမၼ်းမီးတီႈ ဝဵင်းၵျၼီႇဝႃႇ တီႈမိူင်းသဝိတ်ႈၸႃႇလႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇၼႆႉ မၼ်းလႆႈၸၢမ်ႈပူၺ်ႈဢဝ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၶေႃႈပူင်ဢႃႇၼႃႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ပဵၼ် ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၢႆမီႈပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း လႄႈ ပိုၼ်းမႄးထတ်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈ မၢႆမီႈပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း WHO သေ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ် မွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ "ၵူၼ်းတင်းသဵင်းၼႆႉ တေလႆႈဢဝ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ တိုၵ်းတေႃး တၢင်းပဵၼ်လူင် မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် မဵဝ်းၸၢင်ႈၸပ်းၵၼ် လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉတၢင်ႇၸၼ်ႉသၢႆငၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸုမ်းငဝ်ႈတိုၼ်း ႁင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မၢႆမီႈပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း မၼ်းၼႆႉ လႆႈတႄႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ (ပီ 1950၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 7 ဝၼ်း) မိူဝ်ႈဝၼ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မိူင်းလုၵ်ႈၸုမ်း 26 မိူင်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျဝႃႇႁႃလႃႇၼေႇရူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵေႃႉပၼ် တၢင်းၶႆႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇတႄႇ WHO ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ႁင်း ၸူးႁူုမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်တိုၵ်ႉလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ပၢင်ၵုမ်ပၢႆးယူႇလီ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈ ၶၢဝ်းမႆႈ ပီ 1946 ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ လႆႈမီးတႂ်ႈၵုမ်းထိင်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်ၶေႃႈတႅပ်ႉတတ်း ပၢင်ၵုမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ သေ လႆႈဢၢပ်ႈပၼ်ဢႃႇၼႃႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ပီႈ 1947၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုမ်းပၢႆးယူႇလီ လွင်ႈသႅၼ်ႈသႂ်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ လွင်ႈၵူတ်ႇႁႃလဵပ်ႈႁဵင်းမူင်ႈမႅင်း မဵဝ်းမေႃၸပ်းၵၼ် (Office International d'Hygiène Publique) ဢၼ်မီးတီႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်တင်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ႁင်း ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈမႄးထတ်း
WHO ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၵင်ႈ လႄႈ ၶပ်ႉမၢႆယူတ်းယႃ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် သႃးၸ် ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ၊ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ၊ တၢင်းပဵၼ် ပွတ်ႇၸဵပ်း၊ သႂၢႆးၾလူး ႁွင်ႉ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၵႆႉ လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၸဵပ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇ တၢင်းပဵၼ်ႁဵင်းတူဝ်တူၵ်း ([1]) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ လႆႈငူပ်ႉငိႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်တင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃႁႄႉၵင် ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ ပၢႆးမေႃ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ လႄႈ ပိုၼ်ၽႄႈယႃႈယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ WHO ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် Smallpox ၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် တိုၵ်းတေႃးၵူၼ်ႇႁၢၵ်ႇမၼ်းပႅတ်ႈ ႁိုင်ႁူဝ်သိပ်းပီ သွင်ဢၼ်သေ ထိုင်ပီ 1980 ၼၼ်ႉ WHO လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၽဵဝ်ႈလၢင်ႈပဵၼ်ၸဵမ်ႁၢၵ်ႈမၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်းၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ၵူၼ်းၶတ်းၸႂ်သေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်လုပ်ႇဢူၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပူဝ်ႇလီႇယူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵႃႈၶၢဝ်းပီဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈယူႇၼႆ WHO လႆႈမုင်ႈမွင်ႈဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းသေ လႆႈႁဵတ်း HIV/AIDS ထူးလ်ၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တိုၵ်ႈယႃႈယႃဢၼ်ပႃးၸေးၸေးၼၼ်ႉ ပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းၸိၼ်ႇပႃႇပူၺ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေ လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈ တၢင်းပဵၼ်ၸဵပ်းယဵၼ်းၼႆႉဢမ်ႇၵႃး ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီသေ လႆႈႁဵတ်းပႃး လွင်ႈသူၼ်းတုမ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇတိုၵ်းသူၼ်း တင်းၵမ်ႇၽႃႇ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တိူဝ်းၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ႁႂ်ႈယွမ်းၸႂ်ႉ မႆယႃႈလူင်။ မိူဝ်ႈပီ 2007၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈၵျၼီႇဝႃႇသေ လႆႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ယွၼ်ႉယုင်း ဢၼ်မေႃၸပ်းၽႄႈၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇမၢၼ်ႇမႃး ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈယူတ်းယႃ၊ လွင်ႈၸၢမ်းတူဝ်ထူပ်း လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ 40 ပၢႆသေ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လႆႈၽင်ၸႂ် ႁဵတ်းၼိူဝ် ၵူၼ်းလူင် ဢၼ်သႅၼ်းဢႃႇယု တဵမ်ပၢၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၸၢမ်းတီႈ ၵူၼ်းပၢင်ၵၢင်သေ ပေႃးလႆႈတမ်းၸႂ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇ ၵူတ်ႇၸၢမ်း ယူတ်းယႃ ၸိူဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵၼ် ဢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ဢႃႇယုၵူႈမဵဝ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၶႅမ်ႉလီသေ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။


text:
လူတ်ႉတေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း (Bus) လမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉတေၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းပွႆးၵထိၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလူတ်ႉၾႆးၽႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းတိုၵ်ႉၶၢမ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၾႆး။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 11 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူင်းထႆး ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 08:05 မူင်း ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လူတ်ႉၾႆး တေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇ တိူၵ်ႈၶွၼ်ႇတဵၼ်ႇၼိူဝ်ႇ (Container) မၢႆ 852 လႆႈၽႃႇသႂ်ႇလူတ်ႉၵႃး တေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း (Bus) ဢၼ်မီးၵူၼ်းၶီႇၼႂ်းလူတ်ႉၵႃး 57 ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီး ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ထင်တီႈ ဢမ်ႇယွမ်း 18 ၵေႃႉ လႄႈ မၢတ်ႈၸဵပ်းထႅင်ႈ 39 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လူတ်ႉၵႃးတေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇလူတ်ႉၾႆးၽႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းၶီႇၼႂ်းလူတ်ႉၵႃးတင်းမူတ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တေၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းပွႆးၵထိၼ်ႇၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်တီႈ ဢိူင်ႇပၢင်တိူၺ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၶျႃႇၶျိူင်းသဝ်း ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၶၢမ်ႈ တၢင်းလူတ်ႉၾႆးၼၼ်ႉ မႆႉႁႄႉႁၢမ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇၶၢမ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း လူတ်ႉၾႆးၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၵႃးသမ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်မႅၼ်ႈဝႃႈ လူတ်ႉၾႆးတိုၵ်ႉလႅၼ်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ၽေးပွၵ်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၶၢဝ်ႇမိူင်းထႆး ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၼႂ်းၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ 18 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 7 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူၺ်းပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸႄႈမိူင်းလႂ်။
ယူႇတီႈၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇလူတ်ႉၵႃး လႆႈထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း 3 ႁူဝ်ၶေႃႈ၊ ၶေႃႈထီႉ 1 ယွၼ်ႉတေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း လူၼ်ႉၼမ်လိူဝ်ထိုင် 57 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်မီးဝႆႉ တေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်းလႆႈ 42 ၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း 50,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၶေႃႈထီႉ 2 ၸႂ်ႉလူတ်ႉၵႃး လူၺ်ႈဢမ်ႇ တေႃႇဝႂ်ဢႃႇယုလူတ်ႉၵႃး လႄႈ ဝႂ်ဢႃႇယု တေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း တၢမ်ႇငိုၼ်း 50,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၶေႃႈထီႉ 3 ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇသေ ဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းၶီႇလူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလုမ်းလႃး တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းၶီႇလူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇသႂ်ႇသၢႆႁတ်ႉတူဝ် ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃးတင်ႇၼင်ႈလူတ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေး တၢမ်ႇငိုၼ်း 50,000 ဝၢတ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း ၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း 150,000 ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ
တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႈ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ မီး 21 ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဝႃႈ ၸႄႈတိူင်း (မၢၼ်ႈ: တိုင်းဒေသကြီး)ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ ပီ 2010 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [1] လိူဝ်သေၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇလႄႈ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ၸႄႈတိူင်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ႁႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၸိုဝ်ႈ ၸႄႈလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈသေ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇဢေႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဢေႇရိယႃႇၼႃႈလိၼ်ဝႃႈၸိုင် ၸႄႈမိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈသေ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ သမ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းတႆးၼႆ့ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး (61090) လွၵ်းလၵ်းသေ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈထီႈသွင်ႉၸမ်ႉပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး (36535)လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇၽေႁဵတ်းပဵၼ်ဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ ဝႆႉဢေႃႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈထႅင်ႈ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႄးထတ်း
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းမႄးထတ်း
- * ပေႃးဢဝ်သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ဝႃႈၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်သၼ်လွႆလူင် သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ တတ်းၶၼ်ႈဝႆႉ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ပွတ်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်လႄႈ ဝဵင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် သေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈဢၼ် လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၵ်းဝႆႉတႄႉ တီႈၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတွင်ႇငူႇသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇ ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်တႄႉ လႆႈပွၵ်းသဝ်းလုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းပျီႇ ၼႆယဝ်ႉ။
- * * ယွၼ်ႉပိူဝ်ႉဝႃႈ ဢေႇရိယႃႇ ၼႃႈလိၼ် မိူင်းတႆး ၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၸႄႈလူင်မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး (ပွတ်းၸၢၼ်း) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ၊ ပေႃးဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး (ပွတ်းႁွင်ႇ) ၸမ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ သေ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး (ပွတ်းဢွၵ်ႇ) ၸမ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်း လုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဝဵင်းဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ လုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မီးၵႂႃႇ (3) ဝဵင်းယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်လႄႈ တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃမႄးထတ်း
ပိူင်သၢင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႄးထတ်း
ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းလႄႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ လႆႈၼႄဝႆႉ တီႈၼႂ်း လၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4]
ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းမႄးထတ်း
ဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၸွမ်ၽွင်း၊ ၶုၼ်ၽွင်း လႄႈ ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်း လႄႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈတိူင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး တႅၼ်းၽွၼ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇလႄႈ တႅၼ်းၽွၼ်းၵူၼ်းသိုၵ်းတတ်ႉမတေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ် ၽၢႆႇမၵ်းမၼ်ႈသိုင်ႇၾိင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇမႄးထတ်း
တီႈၼႂ်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ပီ 2008) တီႈ တွၼ်ႈ (50) ၼၼ်ႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢဝ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ၊ တူဝ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇဝႃႈၼႆဝႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃမႄးထတ်း
တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ
- ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
တီႈၼႂ်း မိူင်းတႆးၼႆႉ
- ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
- ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
- ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
- ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
- တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
သၢႆပိုၼ်းမႄးထတ်း
ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇဢင်းၵိတ်ႉမႄးထတ်း
မိူဝ်ႈပီႊ 1900 ၼၼ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႊ)ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉဢိၼ်းတီးယႃးဢၼ်ၼိူင်ႈသေ ၸူးၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉဝႃႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ လႄႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼႆ ၸႅၵ်ႇႁဵတ်းသွင်တွၼ်ႈသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပႃႇၵိူဝ်လႄႈတၼိၼ်းတႃႇရီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၸမ်ႉ မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ မိၼ်းပူး၊ ၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၸမ်ႉဝႃႈပဵၼ် မိူင်းသၼ်လွႆသေ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် (ၵယႃး) ၼႆႉဝႆႉဝႃႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ယၢင်းလႅင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးသမ့်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းၸဝ်ႈၾၼႆသေ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသမ်ႉ ဝႃႈပဵၼ်တိူင်းရၶႅင်ႇၼႆ မၵ်းမၢႆဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသထူင်ႇ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်လႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ တီႈၼႂ်း မိူင်းယၢင်းယၢမ်းလဵဝ်လႄႈသင် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၢႆဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇလုၼ်ႇ (ၼမ်ႉၶူင်း)၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ့် ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁုပ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၢႆဝႃႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဝႃႈၼၼ်မႃးယဝ်ႉ။
လၢႆးၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇၼႂ်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ပႃးၼႂ်း တိူင်းပႃႇၵိူဝ်သေ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိတ်ႉၵျီးၼႃး ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း တိူင်းၸႄႈၵႅင်းမႃးယဝ်ႉ။
ထိုင် 1940 ၼၼ်ႉ ဢဝ် တိူင်းမိၼ်းပူး ၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် တိူင်းမၵူၺ်းသေ ဢဝ်တိူင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇၼႆႉ ၶၢႆႉၶဝ်ႈတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႄးထတ်း
ဝၢႆးသေလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1948၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇဢဝ် သၼ်လွၼ်ၶျၢင်း ၵႃႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတိူင်းဝိသဵတ်ႇၶျၢင်း မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ ဢမ်းႁတ်ႉ၊ သထူင်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၸဝ်ႈၽဢုပ်ႉၼၼ်ႉသေ ၸူးဢဝ်ၸႄႈမိူင်းဝႃႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ်မႃး မိူင်းတႆးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1952 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် (မၢၼ်ႈ: ကရင်နီပြည်နယ်) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် (မၢၼ်ႈ: ကယားပြည်နယ်)ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်လူၺ်ႈ သိုင်ႇၾိင်ႈလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇသေလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမေႇယုၼႃႈလိၼ်ၶၼ်ႈ ဢၼ်မီးမႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄမွင်းတေႃး ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတူၼ်၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵုၼ်လူင်ၼႃႈလိၼ်ႈၶၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵုၼ်လူင်၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၶၼ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်း)သေ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶၼ်ႈလေႃးၶွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး မႃးယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 1972 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇပီႇၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၶဝ်ႈတႂ်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ပီ 1974 ပၢၼ် ဢူးၼေႇဝိၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းဝိသဵတ်ႇၶျၢင်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းမႃးသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ဝဵင်းၾလမ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶၢႆႉဢဝ် ဝဵင်းႁႃးၶႃးပဵၼ်ၸႄႈလူင်မႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇမႃးသေ၊ ဢဝ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းသေ၊ ဢဝ် ဝဵင်းထဝႄႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေပီ 1995 မႃး ယွၼ်ႉလွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၶၢင်လွတ်ႈလႅဝ်းသေ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ဝၢႆးတေႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 1997 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း၊ ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇသေလႄႈ လႆႈလႅၵ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ပွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈပူင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27.8.99 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းတူၵ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ေသ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸႄႈတိူင်ၽႄ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ (ပွတ်းတူၵ်း) မႃးယဝ်ႉ။
လၵ်းမိူင်း ပီ 2008မႄးထတ်း
ဢိင်ၼိူဝ်လၵ်းမိူင်း ပီ 2008 သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈတိူင်းၸဵတ်းတိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၸႄႈတိူင်းလူင် (မၢၼ်ႈ: တိုင်းဒေသကြီး)မႃးယဝ်ႉ။[5] လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸႄႈလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇၶဝ်ႈပႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[5][6]
ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ -
- (ၵ) ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႇသျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၼႃႇၵၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊
- (ၶ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် ၼႃးလိၼ်ထၼုၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊
- (င) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊
- (ၸ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊
- (သ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊
- (ၺ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ဝၢႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼႃးၽၢၼ်း၊ ဝဵင်းမၢၵ်ႇမင်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်သၢင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ။
မိူဝ်ႈပီ 2010 ဢေႃးၵၢသ်ႉ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး ဢဝ်တိူင်းၸဵတ်းတိူင်း ႁဵတ်းပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းလူင်(မၢၼ်ႈ: တိုင်းဒေသကြီး)၊ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ (မၢၼ်ႈ: ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း) လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ (မၢၼ်ႈ: ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၸိူဝ်းလီတူၺ်းထႅင်ႈတၢင်ႇဢၼ်ႇမႄးထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ 1.0 1.1 "တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ" (in ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႊ)၊ Weekly Eleven News၊ 2010-08-20။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2010-08-23။။
- ↑ ISO 3166-2:MM (တွၼ်ႈတႃႇၼႃႈလိၼ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ISO 3166-2 ၶူတ်ႉ)
- ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 (2015) လိၵ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် :ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ သႅၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, The 2014 Myanmar Population and Housing Census. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, ၁၂.
- ↑ http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Constitution_of_Myanmar_of_2008.pdf
- ↑ 5.0 5.1 ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) [0]=1|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ PDF
- ↑ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)


text:
ဢွင်ႇလၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ (ၸႄႈဝဵင်းမျေႇထႄး) (မၢၼ်ႈ: အောင်လံမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Aunglan Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
- ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသျိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း၊
- ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊
- ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၶွင်း တီး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပျီႇ
- ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီး ရူတ်ႉရဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[3]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 57.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- ↑ Dieter Hettler (1 November 2004), Update from Myanmar (requires subscription), Railway Gazette
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် "ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ - ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း"[permanent dead link] ၊ ၸုမ်းၸတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်းလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ (MIMU)၊ 2008
- Township 96 on "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" ၸုမ်းၸတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်းလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ (MIMU)
- "Myayde (Aunglan) Google Satellite Map" Maplandia
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ


text:
ၵၢမ်ႇမ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၢမ်ႇမ (မၢၼ်ႈ: ကံမမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kamma) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆ့ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတယႅတ်ႉ ယၢၼ် 23 လၵ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢေႇရိယႃႇတၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 575 လွၵ်းလၵ်းသေ မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ဝၢၼ်ႈ 157 ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇပူႇၵႄႇ 52 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၵၢမ်ႇမ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ 5,202 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၵၢမ်ႇမၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းၵႃႉၶၢႆ ဝဵင်းၵိုၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵၢမ်ႇမၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမႂ်ယႃႈလူင် ပႃႇၵျီးၼီးယႃးသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႅၼ်းယႃႈလူင်ယဝ်ႉ။ မႂ်ယႃႈသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၵ်းမီႇ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၽႅၼ်ႇၶူဝ်း၊ မႆႉမွင်၊ သၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ မႆႉသၵ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမသေ ဢၼ်လႆႈသူင်ႇဢွၵ်ႇၸူး မိူင်းၼွၵ်ႈၼႆႉ မီး 15 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ တႃႇတင်းမိူင်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶိင်ႇၶၢဝ်း (မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်) ၼႆ့ၵေႃႈ ပဵၼ် ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းၵၢမ်ႇမယဝ်ႉ။ လွင်ႈၽတ်းမႆႉမွင်သဵၼ်ႈၵေႃႈ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ မႆႉမွင်သဵၼ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၵၢမ်ႇမၼႆႉ ဢဝ်လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၶၢႆၸူး တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်ႇမိ ဢၼ်မျူဝ်ႉၸႃးမေႇၶဝတီႇတင်ႈမႃး တီႈပွၵ်ႉမတေးဝ၊ ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ၶုၼ်ဢလွင်းၸီႇတူႇ တႄႇမႃးတီႈ မျိၼ်ႇတိၼ်ႇၵူင်း၊ ၽြႃးၽယႃးတေႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵၢၼ်ႇဢူးၵူင်း၊ ၽြႃးၽွင်ႇတေႃႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈ ၼၢတ်ႉမီးၵူင်း၊ ၽြႃးသူၺ်ႇမုၼေႃး ဢၼ်မီးတီႈ မုၼေႃးၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးၵျႅၵ်ႉထီးယွတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈမိူၼ် ၵျႅၵ်ႉထီးယူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် လွႆသျိၼ်ႇမတွင်ႇ တီးဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉပတွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 57.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (1)


text:
ပပ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇ PDF လႄႈ ၾွၼ်ႉလိၵ်ႈ
မၢဝ်ႇၼုမ်ႇ August 16, 2017 ပပ်ႉလိၵ်ႈ, ၾွၼ်ႉ, လွင်ႈၶွမ်း, လူတ်ႇလူင်း တူၺ်းယဝ်ႉ
မႂ်ႇသုင် မိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် ပႅတ်ႇမူၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းဢဝ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈမႃးၽၢၵ်ႇ ပၼ်လၢႆလၢႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၶၢႆ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းတေပဵၼ် ၵၢၼ်ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွင်ႈၶွမ်းလႄႈ ႁၢင်ႈလွၵ်းၾွၼ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉလႆႈႁႃလႆႈငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၽႂ်ၶႂ်ႈလႆႈၵေႃႈၸၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇလႄႈ
>
>
လူတ်ႇလူင်း
By မၢဝ်ႇၼုမ်ႇ » ယၢမ်း» August 16, 2017
လွင်ႈတၢင်း» ပပ်ႉလိၵ်ႈ, ၾွၼ်ႉ, လွင်ႈၶွမ်း, လူတ်ႇလူင်း
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၶူဝ်းလၼီႇ
ၶူဝ်းလၼီႇ(Colony)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁွင်ႉဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈၸႂ်ႉ တႂ်ႈမိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ဢင်းၵိတ်ႉ(ပရိတ်ႉတိတ်ႉ)၊ တၢတ်ႉၶျ်၊ သပဵၼ်ႇ၊ ပေႃႇတူႇၶီႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ ၶဝ်ၵႂႃႇသွၵ်ႈႁႃၼႃႈလိၼ်တီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆသေ ဢဝ် မိူင်းၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈၵုၼ်ဢေးသျႃး၊ ရူးရူပ်ႉ၊ ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း၊ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်းၶဝ်သေ ၸုပ်ႇလိူတ်ႈၽွင်းငမ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်လွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းလႄႈသင်၊ သိုဝ်ႉဢဝ်လႄႈသင်၊ လႅၵ်ႈၵၼ်ၵူးၵၼ်လႄႈသင်၊ ၶဝ်ၵႅဝ်းၸွမ်ၼႂ်း ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈလႄႈသင်၊ ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇလႄႈသင်၊ ၶႂၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းဢေႇၼႆႉ လႆႈပဵၼ် မိူင်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းဢႅမ်ႇၽႃႇရႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းလူင်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇသႂ်ႇတႂ်ႈမိုဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၶူဝ်းလၼီႇသေၵေႃႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမႃးႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းၶူဝ်းလၼီႇၵမ်ႉၼမ် လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉပဵၼ် ၶူဝ်းလၼီႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ လှသမိန် ၏ ဗဟုသုတစွယ်စုံ


text:
တႃႇၸီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႃႇၸီႇ (မၢၼ်ႈ: သာစည်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thazi) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇယဝ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈဢၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ၊ တႃႇၸီႇ-မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ တႃႇၸီႇ-သူၺ်ႇၺွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇလႄႈသင်၊ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ သေ လတ်းၶၢမ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ သမ်ႉပေႃးၽႅဝ်ထိုင်ၵႂႃႇ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထိုင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ လႆႈလၢတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ ဝဵင်းတႃႇၸီႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ ယၢၼ်ၵႆႇ 13 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆ တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 80 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းတႃးၵုင်ႈတႄႉ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် 306 လၵ်းယဝ်ႉ။ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး မိူင်းတႆး ပႃးၸဵမ် ထုင်ႉသမၶၢၼ်း၊ ထုင်ႉၵျူင်း၊ ထုင်ႉပူၺ်းလႃႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ၊ ၽၢႆတူၵ်းၸမ်ႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇလႄႈသင် တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်ႉသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 600 ထတ်းပၢႆၼၼ်ႉသေ ၸပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း သၼ်လွႆသူၺ်ႇမိၼ်းဝုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေတႃႉ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းတႄႉ သုင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၸူး သၼ်လွႆယဝ်ႉ။ တင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 76.8 လွၵ်းလၵ်းပၼ်မူၼ်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈယူႇသဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 20,561 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[1] တီႈၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ မီးဝၢၼ်ႈ 169 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းယူႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းထၼု ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉၸုမ်း မူႇသလိမ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်မင်းတုင်း ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၽႄႈမႃးသေ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ပႃး ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၸၢဝ်းမူႇသလိမ်ႇ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်ဝဵင်းတၢင်းၽႄလႄႈ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးၵၢတ်ႇၵူႈဝၼ်းသေ ၵၢတ်ႇႁႃႈဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃး သိုဝ်ႉၶၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးပႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်း ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၵုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းႁူပ်ႉၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇလူတ်ႉလဵၼ်း မွၵ်ႈ 1000 ပၢႆၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉ တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပိူင်လူင် တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ လႄႈ မၢၵ်ႇၽိတ်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ဢႄႇၼႃႇလႄႈ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် ၼွင်မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၼွင်မိၼ်းလႃႉ လႄႈ ၼွင်ၺွင်ႇယၢၼ်း ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးၵၢၼ်မႆႉ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽၢႆႇမိူင်းတႆးမႃးလႄႈသင် ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈမႃးလႄႈ တီႈႁိမ်းဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး လင်ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ မွၵ်ႈ ႑႕ ႁိူၼ်းၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈပဵၼ် တီႈယင်ႉလိုဝ်ႈသဝ်း တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မိူင်းတႆး လႄႈ ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆ တီႈဢၼ်တေပဵၼ်ဝဵင်းတႃႇၸီႇမႃးၼႆႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်းတႅၵ်ႇၵၼ်ဝႆႉ မီးသၢမ်ၸုမ်းယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတႃႇၸီႇယၢမ်းလဵဝ် တီႈပွၵ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈမီးမႃး လင်ႁိူၼ်း ႑႕ ႁိူၼ်းၼၼ်ႉ၊ တီႈထုင်ႉၶေႃးၵႂၢႆး (မၢၼ်ႈ: ကျွဲလည်ပင်းအရပ်)ၼၼ်ႉ မီး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇမွၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တဝၵူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းမွၵ်ႈ သွင်ၽႃႇလူင်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇ ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း ႑႕႒႐ ဢၼ်မီးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၵၢတ်ႇတႃႇၸီႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွၵ်ႉထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸမ်ႉၵႂႃႇမီး လင်ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ မွၵ်ႈ ႑႐ လင်သေ ပဵၼ်ၸုမ်းယူႇႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1886-87 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁဵတ်းတၢင်းၵႂႃႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈသင် မိူဝ်ႈပီ 1888 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း လုၵ်ႉတွင်ႇငူႇ ၵႂႃႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ တၢင်းမႃးႁူပ်ႉၵၼ် ဢၼ်တေတင်ႈပဵၼ် ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ မိတ်ႇသတႃႇၵေႇယႃႇၼႆႉ ၸင်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တင်း ၽွင်းလူင်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၸုမ်းသၢမ်ၸုမ်း ဢၼ်ယၢႆႇၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸူႉၵၼ်သေ တႄႇတင်ႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးသၢၵ်ႈၵရိတ်ႈပီမိူင်း ၁၂၅၃ ၸိုင် ဢဝ်ဝၢၼ်ႈသၢမ်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢဝ် ဢူးတႃႇတုၼ်း ၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈယိပ်းၶႅပ်းတိၼ် ၶုၼ်သီႇပေႃႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၵႂၼ်းဝဵင်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉ မွင်ႇၵျီးၶူၼ်ႁူဝ်ယၢဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃး ဝၢင်းၶိူင်ႈသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပဵၼ် ႁၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ ၁၂၅၄ ၸိုင် မိတ်ႇသတႃႇၵေႇယႃႇၼႆႉ ဢဝ်ဢူးမႅင်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပူႇႁဵင်ဝဵင်းသေ ၸင်ႇႁႂ်ႈႁဵတ်းတၢင်း၊ ႁဵတ်းပွၵ်ႉသေ တမ်းႁဵတ်းလွၵ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇဢွၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလွတ်ႈ ဢၼ်တေႁဵတ်းတၢင်း လူတ်ႉလဵၼ်း မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ-မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈၵုင်းပွတ်းၸၢၼ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသေ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈႁွင်ႇ ၵုင်းသႃႇယႃႇ (မၢၼ်ႈ: သာယာကုန်း) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ တမ်းႁဵတ်းလွၵ်းဝဵင်းယဝ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တွၼ်ႈတႃႇပၼ်ၸိုဝ်ႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီမိူင်း ၁၂၄၆ ၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵွင်းမူးတဝၵူႇၼၼ်ႉသေ လႆႈမီးမႃးၵႂၢမ်းတၵ်ႉဝႆႉဝႃႈ (မၢၼ်ႈ: နှံပဲရွှေထီး ထွန်တုံးလောက်ကြီး၊ သာစည်မြို့ကြီးစည်လတ္တံ) ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼႆႉ ၵွင်းမူးတဝၵူႇၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးထီးလဵၵ်း၊ တီႈၵၢင်ၵႅၼ်ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးတူၼ်ႈထူဝ်ႇတူၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၵိင်ႇမႆႉတူၼ်ႈထူဝ်ႇၼၼ်ႉ ႁူမ်ႇဝႆႉၵွင်းမူး မိူၼ်ၼင်ႇထီးယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလမ်းမႆႉတူၼ်ႈထူဝ်ႇၼၼ်ႉ ယႂ်ႇမႃးထၢၼ်ႇလမ်ႈထႆၼႆ ၼႃႈလိၼ်ထုင်ႉၼၼ်ႉ တေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႆ ၵူၼ်းထဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်မႃးဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉၶႆႈႁႃ လွင်ႈၸိုဝ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ၵႂၢမ်းတၵ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ ၽိူဝ်ႇတမ်းလွၵ်းႁဵတ်းဝဵင်း ဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇဢွၼ်ႇၼႆႉ ၵႂႃႇတူၵ်းသိုဝ်ႈၵၢင်ဝဵင်းလီလီလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉပဵၼ်ဝႃး ဝဵင်းတႃႇၸီႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈတႄႇတင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မၼ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးလႄႈ သၢႆငၢႆဝဵင်းၵေႃႈ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ် လုၵ်ႉတႃႇၸီႇ ၵႂႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ပီ 1888 ၼၼ်ႉ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တွင်ႇငူႇ ၸူး တႃႈလိူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းတႃႇၸီႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပီ 1893 မႃး ၶိုၼ်းၶႂၢၵ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၸူး မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇထႅင်ႈလႄႈ ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဝဵင်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းႁူပ်ႉၵၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇတႄႇဝဵင်းယဝ်ႉယဝ်ႈ ပူႇႁဵင်ဢူးမျႅင်ႇ ၵေႃႉၼမ်းၼႃႈသေ ၶိုၼ်းၵုမ်းၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ တဝၵူႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၸဵတ်းသွၵ်ႇ ၶိုၼ်ႈသုင် ႓႐ သွၵ်ႈသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် ၵွင်းမူးထီးထူဝ်ႇၶမ်း (မၢၼ်ႈ: နှံပဲရွှေထီးစေတီတော်) ၼႆသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် တေလႆႈႁၼ် မီးဝႆႉယူႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႂႃႇ မိူင်းတႆး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ တီႈႁူဝ်ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူးထႅင်ႈသူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင်တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးသူၺ်ႇယိၼ်ႇမျေႃႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ယၢၼ်ႇၵႆတင်းဝဵင်း မွၵ်ႈသၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၽႄလႄႈ မီးဝႆႉ လုမ်းတတ်းသိၼ်၊ တပ်ႉႁၢၼ်၊ လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ လုမ်းၽၢႆႇမႆႉထိူၼ်ႇ၊ လုမ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ လုမ်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယွၼ်ႉပဵၼ်တၢင်းႁူပ်ႉ တၢင်းၽႄ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ ႁူင်းႁေႃ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽၢႆႇလူတ်ႉလဵၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်တၢင်းႁူပ်ႉတၢင်းၽေ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ ဝဵင်းတႃႇၸီႇၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးၸူးတင်း ၸႄႈဝဵင်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈသင် ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈသင် ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, ၅၈.


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 6 ၵေႃႉ တီႈဝၢၼ်ႈမီးဝ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၸမ်လိူၼ် လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းသင်သေ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ပိူင်ပဵၼ်မၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 November 2019 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႅင်းသိုၵ်း 100 ပၢႆ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 6 ၵေႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ လၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမီးဝ သေ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 05 December 2019 ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်တူဝ် ၸိူဝ်းၶဝ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတင်းႁိူၼ်း ဝႃႈၼႆ ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်းၶဝ် 6 ၵေႃႉ ပေႃးတေဢွၵ်ႇ ပူၼ်ႉလွတ်ႈလႆႈ ၼႂ်းမိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉဢၼ်ၵိုတ်းတင်းႁိူၼ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း သူင်ႇထိုင်တီႈ တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၊ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ၊ (အသနားခံစာရေးရာ ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႃႈ “ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈမီးလွင်ႈႁွင်ႉႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေပွႆႇပၼ်တူဝ် ၸိူဝ်းၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ယႃႇပေလၢတ်ႈတီႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ်လႃးလႃးၼႆ ယင်းပၢႆလွၵ်ႇငိူတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆလူးၵွၼ်ႇ” ယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း 6 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဢဝ်တူဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢူးၵျေႃႇတၢၼ်း ဢႃႇယု 50 ပီႊ ၊ ဢူးသူၺ်ႇၼူႉ ဢႃႇယု 51 ပီႊ ၊ ဢူးတၢၼ်းဢူးလၢႆႇ ဢႃႇယု 32 ပီႊ ၊ ဢူးၺီႇၺီႇဢွင်ႇ ဢႃႇယု 31 ပီႊ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 06 December 2019 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00 မူင်း သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈႁိမ်း တၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇသေ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢႃႇယု 8 ပီႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်း တၢႆထင်တီႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႉယိုဝ်းတိူဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ – RFA
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ် တေႃႇထိုင်လိူၼ် August 2020 သဵင်ႈသေတႃႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းပိုတ်းယိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် မီးတီႈၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၵွင်းမူး ၸႄႈဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထိႉ 03 June 2020 လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 65 လႄႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် 1007 ႁူမ်ႈႁႅင်းသိုၵ်း 100 ပၢႆ ၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈၼႃးၽယွင်း ဢိူင်ႇၼႃးၵွင်းမူး ၸႄႈဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်သေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇတီႈၵဵဝ်ႇၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇ 79 တင်း မၢၵ်ႇ 60 MM ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသေ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08:10 မူင်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10:10 မူင်းၼႆႉၵေႃႈ သွင်ၽၢႆႇတိုၵ်ႉပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တီႈၵဵဝ်ႇၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇယဵၼ်လူင်းသင် ၊ တင်းၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉဢဝ်ၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းသေ ၽိူမ်ႉၸူးဢွင်ႈတီႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်း လွင်ႈတိူဝ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆ သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇသင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA တွၼ်ႈ 3 ၵၼ် 3 မၢႆ 8 (သုၼ်ႇလႆႈလွင်ႈၵႂႃႇမႃးလွတ်ႈလႅဝ်းၶွင်လုၵ်ႈတပ်ႉ) (ၶ) မီးဝႆႉဝႃႈ သင်ဝႃႈပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ မီးလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႇၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵုမ်းထိင်းဝႆႉၼၼ်ႉ သွင်ၽၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈ ၼႆယူႇ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵုမ်းထိင်းဝႆႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇပွင်ႇလႅင်းတီႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ် RCSS လႄႈ ဢမ်ႇပွင်ႇလႅင်းပႃးတီႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသင် မိူၼ်တင်ႈၸႂ်ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းၵၼ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ဢမ်ႇပႃးမိူင်းရၶႅင်ႇ) တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 10 May 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 31 August 2020 သဵင်ႈသေတႃႉ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12 April 2020 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 153 ဢၼ်ယၢမ်ႈၶတ်းၶႂၢင် ဢမ်ႇပၼ် မေႃယႃ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးမွၼ် (ၼႃးဝွၼ်) ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈႁိမ်းၸဝ်ႈမိူင်း ဝၢၼ်ႈၼႃးမွၼ် (ၼႃးဝွၼ်) ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 65 ၼႆႉ ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းတီႈ ၼႃးၵွင်းမူး−ပုင်ႇပႃႇၶႅမ် (ပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်) ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း (ၸၵၶ)−14 တိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ (တတၶ) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်း ဢဝ်ၽၵ်းႁႅင်ႈ သူင်ႇထိုင်ပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈလွႆႁူၼ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်သေ သိုဝ်ႉၽႃႈယၢင်၊ မၢၵ်ႇထၢတ်ႈ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်း၊ ၽၵ်းဢၼ်ဝႆႉလႆႈၶၢဝ်းႁိုင် လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆ လွင်ႈ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈ 2,200,000 (သွင်လၢၼ်ႉသွင်သႅၼ်) ပျႃး ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈလွႆႁူၼ်း လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင်တီႈ ၼႂ်းမိုဝ်းၵေႃႉသိုၵ်း မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 10 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 10 June 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈၸုမ်းဝႆႉဝႃႈ ၸုမ်းၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ် မိူင်းမၢဝ်း ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 500,000 (ႁႃႈသႅၼ်) ပျႃး ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA မိူၼ်ၵၼ်လႄႈ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၸၢႆႇ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈလွႆႁူၼ်း လႆႈတၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလွႆႁူၼ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 1 June 2021 သိုၵ်း SSPP/SSA ၶိုၼ်ႈယိုဝ်း RCSS/SSA ၵူႈဝၼ်းလႄႈ မၢင်ဝၼ်းၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၶိုၼ်ႈလွႆႁူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 October 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်းသေ ၶၼ်တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ငိုၼ်းၶႄႇ၊ ငိုၼ်းထႆး ဢိၵ်ႇၶၼ်ၶမ်း တူၵ်းလူင်းၵႂႃႇၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၶၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 October 2021 ၼၼ်ႉ 1 တေႃႇလႃႇဢမေရိၵၢၼ်ႇ လႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈ 1,900-2,200 ပျႃး၊ ပေႃးငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယွၼ်ႇ လႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈ 290 ပျႃး သေ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇသမ်ႉ လႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈ 50-60 ပျႃး လႄႈ ပေႃးဢဝ်တူဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႅၵ်ႈငိုၼ်းထႆးၸိုင် 100,000 ပျႃးၼႆႉ လႆႈငိုၼ်းထႆးယူႇ 1,800 ဝၢတ်ႇ၊ ၶၼ်ၶမ်းသမ်ႉ တူၵ်းလူင်းၵႂႃႇမွၵ်ႈ 150,000 ပျႃး ပေႃး 1 ၵျၢပ်ႈသမ်ႉ တူၵ်းငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 1,800,000 ပျႃးၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၵႃႉၶၢႆၶမ်း YGEA ၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ် September ၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈတူၵ်း လႆႈတူၵ်းလူင်းၵႂႃႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ပေႃး 1 တေႃႇလႃႇဢမေရိၵၢၼ်ႇ လႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈ 2,700 ပျႃး၊ ၶမ်းၼိုင်ႈၵျၢပ်ႈသမ်ႉ တူၵ်းယူႇငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 2,200,000 ပျႃးသေ ငိုၼ်းၶေႇ 1 ယွၼ်ႇ လႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈလႆႈ 300 ပျႃး လႄႈ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ လႆႈယူႇ 70 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူး (မၢၼ်ႈ: ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kawnglanghpu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်မီးပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) လိၵ်ႈတၢင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, လိၵ်ႈတၢင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-၂. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, ၅၀.


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၽၢႆၾႆးၾႃႉ ယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် (အထက်ရဲရွာ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်း) ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶေႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၽူႈလူင်းတိုၼ်းပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ ၶႄႇ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ သဝိတ်ႇသိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ လႄႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႇသေ တေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 280 မႅၵ်ႇၵိူဝ်ႇဝတ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉလူင်းတိုၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းထၢၵ်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ ၼႂ်းပီႊ 2010။
မိူဝ်ႈၽွင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းသင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ဢၼ်တေႁဵတ်းၽၢႆၾႆးၾႃႉၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶႄႇၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ၽၢႆၼမ်ႉတူႈ မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈၼႆႉၵူၺ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးယိူင်းဢၢၼ်း တေႁဵတ်းၽၢႆၾႆးၾႃႉ (5) တီႈ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းတိူင်းမၢၼ်းတလေး (2) တီႈလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး (3) တီႈ ယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶေႇ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၵၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၊ ၽၢႆတႃႈတေႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ႁႅင်းၾႆးဢၼ်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈၽၢႆၼမ်ႉတူႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တေသူင်ႇၵႂႃႇၸူး မိူင်းၶႄႇ တႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်း 90% ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆၾႆးၾႃႉ ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တေလႆႈၶၢႆႉပၼ် ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း၊ ႁၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ တေၸူမ်ယူႇတႂ်ႈၼမ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈသၢၼ်ၶတ်းမႃးယူႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 2 ပၢၼ်၊ ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၽၢႆၾႆးၾႃႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်း ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဝၼ်းထီႉ 26 January 2021 ဢွၼ်ၼႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မွၵ်ႈ 2,000 ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း သီႇပေႃႉ၊ၼမ်ႉတူႈ၊ ၵျွၵ်းမႄး လႄႈ လႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ယိုၼ်ႈလိၵ်ႈထိုင် ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈၸွႆႈၵိုတ်းပၼ် ၶူင်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆ ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈဝႆႉယဝ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ မိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈလွင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းသွင်ၽၢႆႇ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ဝင်ယိ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ မႃးတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ 17:15 မူင်းၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇမီးၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝင်ယိ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၽူႈတႅၼ်းတၢင် လႄႈ ဢူးၵျေႃႇတိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းတႅၼ်းတၢင်သေ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ လွင်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်−မိူင်းၶႄႇ၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်၊ လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် တူၺ်းထိုင် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈမိူင်းၶႄႇ သိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ လွင်ႈမုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸႄႈမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁူမ်ႈတင်း လွင်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မိူင်းရၶႅင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉပႃး ဝႃႈၼႆ။
မိူင်းၶႄႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး−မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းၶၢင်−မိူင်းၶႄႇ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် October 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသေ ႁူဝ်ႉလဵၵ်းဢၼ်ၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ႁူဝ်ႉ Southern China Great wall ၼႆယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ မိူင်းၶႄႇ မီးတၢင်းယၢဝ်း 1,360 လၵ်းပၢႆသေ ၽၢႆႇၶႄႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ တႃႇသီႇပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် ႁဵတ်းႁူဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ဢၼ်လႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉဝႃႈ သင်ဝႃႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၢင်ႇၵႆတင်း လႅၼ်လိၼ်ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉ 10 မီႇတိူဝ်ႇၼႆသေ ဢၼ်ၶႄႇႁဵတ်းႁူဝ်ႉလဵၵ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မီးယူႇ (8) တီႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသင်ၵႂႃႇလၢႆလၢႆ လႄႈ လွင်ႈႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမိူင်းၶႄႇ တေၶိုၼ်းသုတ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၶိုၼ်းယူႇႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶျဵင်ႁၢႆႇ (Chen Hai) ၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇ ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ဢူးၵျေႃႇတိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၽွင်းလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၵႅမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇတိၼ်ႇ၊ ဢူးႁွၵ်ႉတူဝ်ႇသွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation
Jump to search
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD A7 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၼႄလႆႈလွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ
{{db-a7}}
- ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းꩪမ်မတႃယဝ်ႉ။
{{db-a7|TypeOfEntity}}
- တီႈ TypeOfEntity ၼၼ်ႉ ထႅမ်သႂ်ႇ မဵဝ်းမၼ်း (band, company, website, etc) လႄႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈမၵ်းမၢႆ CSDၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပပ်ႉ၊ ဢႄႇလ်ပမ်ႇ၊ သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉ။
လွင်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ (Author)
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉသေ တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸႂ်ႉၶူတ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇၵႂႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တႄႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃးလႄႈ။ တီႈ PageName ၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈသေ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇလဝ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
{{subst:Db-disambig-notice|PageName|header=1}}
ပေႃးႁဵတ်းၼႆၼႆ မၼ်းတေၼႄပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပၼ်ၽၢင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ယဝ်ႉ။
လွင်ႈမၵ်းမၢႆ
ၶႅၼ်းတေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇၸႂ်ႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်တိူဝ်းၼႄႉၼွၼ်းလီ ၼင်ႇၸိူဝ်းမီးၽၢႆတႂ်ႈၼႆႉ။
- {{db-person}} - တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈၵႂၢမ်း လွင်ႈၽူႈၵူၼ်း
- {{db-band}} - တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸုမ်းႁႆႇတိုင်ႈ၊ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၸုမ်းၽဵင်းၵႂၢမ်း
- {{db-club}} - တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈၵႂၢမ်း ၵလၢပ်ႉ၊ လွင်ႈမူႇ လွင်ႈၸုမ်း
- {{db-inc}} - တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈၵႂၢမ်း ၶမ်ႇပၼီႇ၊ ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း
- {{db-web}} - တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈၵႂၢမ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ ပလွၵ်ႉ၊ ၾူဝ်ႇရမ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉတၢင်ႇဢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း
- {{db-animal}} - တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈၵႂၢမ်း တႃႇတူဝ်သတ်းၼိုင်ႈတူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇတူဝ်သတ်းလဵင်ႉတီႈႁိူၼ်း
- ၸိူဝ်းပဵၼ်ပပ်ႉ၊ ဢႄႇလ်ပမ်ႇ၊ သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆ A7 ၼႆႉ။
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 6 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 27 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 6 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 4 ၵေႃႉ ၽူႈယိင်း 8 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်း 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 1 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 10 ၵေႃႉသေ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႃး မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 1 ၵေႃႉ၊ ယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 9 ၵေႃႉ လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ၊ ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 12 ၵေႃႉၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃဝေႇပႃႇၵီႇ 1 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 1 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ 2 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ 2 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး 3 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇ ႁူင်းယႃဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ 3 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 12 ၵေႃႉၼႆႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု 11 ၶူပ်ႇ 1 ၵေႃႉ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢႃႇယု 6 လိူၼ် 1 ၵေႃႉ လႄႈ ဢႃႇယု 2 ပီႊ 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (214)၊ (333)၊ (365) လႄႈ (366) ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း 2 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 27 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 586 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 345 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14:00 မူင်းၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်မီးတီႈပွၵ်ႉၵုင်းၵလႃး ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ လင်ၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၺႃးၵူၼ်းၸူၼ် ၶဝ်ႈၸူၼ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းၼႂ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉပႃးၵႂႃႇမွၵ်ႈ 100 လၢၼ်ႉပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB ဝႃႈ မီးၵူၼ်း 6 ၵေႃႉ ၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈ 3 လမ်းသေ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း၊ တႃႇ 2 ၵေႃႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်း၊ ထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉသမ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းႁိူၼ်း၊ ၼႂ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းထဝ်ႈ 2 ၵေႃႉလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 1 ၵေႃႉၵူၺ်းၶႃႈ၊ ၵူၼ်းၸူၼ် ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းႁိူၼ်းသေ ဢဝ်ၸိူၵ်ႈမတ်ႉ ၵူၼ်းထဝ်ႈ (ၽူႈၸၢႆး) လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈ (ၽူႈယိင်း) ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ ၶဝ်တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈၽုၺ်ႇသေႃးတိူၵ်ႈသေ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ဢေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်လၢတ်ႈၼႆ တေႁႅမ်ပႅတ်ႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်မတ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇၸွမ်းၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်း ႁိူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃးၸူၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထၢင်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢဝ်သႅင်မႃးၶၢႆ ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ဝၢင်းႁိူၼ်းသမ်ႉၵႂၢင်ႈလႄႈ ၽႂ်လႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉ၊ ၽိူဝ်ႇဝႃႈၵူၼ်းၸူၼ် 6 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸူၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ပၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ ထုၵ်ႇၺႃးၸူၼ် ဝႃႈၼႆ။
ႁိူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃးၸူၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆသႅင်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း ဢၼ်ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းၵူၼ်းၸူၼ်ၼၼ်ႉ ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 20 လၢၼ်ႉပၢႆ ၊ ၶမ်း 30 ၵျၢပ်ႈ၊ သႅင် လႄႈ ၾူၼ်းမိုဝ်းထိုဝ် ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တေတူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈယူႇ မွၵ်ႈ 100 လၢၼ်ႉပျႃး ၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်၊ လွင်ႈၸၵ်ႉၶုတ်ႈႁိမ်ဢဝ်လၢႆလူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လိူင်ၼမ်မႃးယူႇၵူႈဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း Justice for Myanmar ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ Bharat Electronics Ltd (BEL) မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၶၢႆပၼ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၽၢၼ်ႇတၢင်းၶွမ်ႇပၼီႇၵၢင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 October 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်း Justice for Myanmar ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် July 2021 ပူၼ်ႉမႃး ၶွမ်ႇပၼီႇ BEL ၶၢႆပၼ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၽေးၵၢင်ႁၢဝ် တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်းပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼိုင်ႈၸုမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ သိုဝ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Panjuva ၵဵပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၶိူင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၽေးၵၢင်ႁၢဝ်ယဝ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ BEL သူင်ႇပၼ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ တင်းမူတ်းတေမီးယူႇ 5 မဵဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇပၼီႇ BEL ၼႆႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၵုမ်းထိင်းၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ 12.7 mm တီႈၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2017 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၽေးၵၢင်ႁၢဝ် ဢၼ်ၶၢႆပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈႁင်းၵူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈလႆႈႁင်းၵူၺ်း၊ ႁႃပဝ်ႉမၢႆလႆႈ လႄႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းပဝ်ႉမၢႆလႆႈႁင်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်း Justice for Myanmar ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ BEL ၶၢႆပၼ် ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈတေတူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းယူႇမွၵ်ႈ 6 သႅၼ်တေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸၢင်ႈသင်ႇသိုဝ်ႉၽိူမ်ႉထႅင်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ BEL ၶၢႆပၼ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသိုၵ်းယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း လၢႆလိူၼ်ၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇပေႃးၶၢႆပၼ်လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းၼႃႇယဝ်ႉၼႆ ၸုမ်း Justice for Myanmar ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႆႈႁပ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ် Sinovac ၼၼ်ႉ တႃႇ 1 လၢၼ်ႉတူတ်သ်ႉ တီႈၶႄႇ ၼႂ်းၵႃႈဢၼ်ၶႄႇပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေၸွႆႈ 2 လၢၼ်ႉတူတ်သ်ႉ ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ မွၵ်ႈ 18 : 00 မူင်းၼႆႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 Sinovac လႆႈတၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်မိူင်းၶႄႇ Air China သေ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သေ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးပွၵ်ႈၼႆႉၼႆႉ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ တေဢဝ်သမ်းပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၵႂႃႇယူႇဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု 12 ထိုင် 18 ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် တႃႇမွၵ်ႈၼိုင်ႈလၢၼ်ႉ တေလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆသေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်တေလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈႁူၵ်း (June 2020 ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း မေႃသွၼ် ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ႁူမ်ႈပႃး လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇ သိုၵ်းဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၶိုၼ်းသေ သိုပ်ႇတေႃႇသူႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉယူႇ။
တေႃႇထိုင်ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12 October 2021 ၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တူဝ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈသမ်းယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ မီးယူႇ 10 လၢၼ်ႉပၢႆ ယဝ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၵေႃႈ မီးယူႇ 480,000 ပၢႆ လႄႈ ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီးယူႇ 18,000 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆတူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇပႃးတူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ယူတ်းယႃယူႇတီႈႁူင်းယႃ လႄႈ မေႃယႃ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း CDM ၶဝ် ယူတ်းယႃပၼ်ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 8 လိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈပႃး ပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇၵေႃႈ တိုၵ်ႉလမ်ႇႁူဝ်မၼ်းလူင်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မေႃယႃၸၢဝ်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈတႃႈၵႂၢင်း ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ မိူင်းၶၢင်သေ ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ ပႅတ်ႈဝႆႉႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်းၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸၢႆးၵွၼ်းသႅင် ဢႃႇယု 43 ပီႊ ပဵၼ်မေႃယႃ ၽၢႆႇတူဝ်သတ်း ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း ပေႃႉထုပ်ႉ ၸႅတ်ႈထၢမ်သေ ဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ မေႃယႃ ၸၢႆးၵွၼ်းသႅင် လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႆႉဝႃႈ − လုၵ်ႈၸၢႆးၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်းသင်၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ မွၵ်ႈ 4 မူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ႇ သၽႃႇဝထႅင်ႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ ပွတ်းတၢင်းသမ်ႉ မီးတပ်ႉမၢၼ်ႈ 389 တပ်ႉႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ထၢင်ႇတႄႉလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ တေပွၵ်ႈမႃးၶမ်ႈႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း၊ ၽိူဝ်ႇထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မႃး (ဝၼ်းထီႉ 9 May 2021) ပူႇၵၢင်ႉ သိုပ်ႇၾူၼ်းလၢတ်ႈၶႃႈဝႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆးသူ ၼွၼ်းလူမ်ႉယူႇႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တၢႆႁိုဝ်လိပ်းႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉၼႆလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇတူၺ်း လႆႈႁၼ်ပဵၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ထူပ်းႁၼ်တူဝ်တၢႆ မေႃယႃၸၢႆးၵွၼ်းသႅင် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဝၢၼ်ႈၼုင်းၶဵဝ် လႄႈ တၢင်းၽႄၵႂႃႇၸူးဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ မိူင်းၶၢင်သေ တီႈၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆမေႃယႃၼၼ်ႉ မီးႁွႆးၸမ်ႉၵႂ်ႈ ၸွမ်းၼႃႈၸွမ်းတႃ၊ ၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ႁွႆးၸဵပ်းပေႃးၵမ်ႇပေႃးမၢၼ်ႉၵႂႃႇသဵင်ႈ လႄႈ မီးႁွႆးဢဝ်ၸိူၵ်ႈမတ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး မီးပႃးႁွႆးဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵႅမ်ႈၽၢႆႇၶႂႃ ပွင်ႇၵႂႃႇတင်းၽၢႆႇသၢႆႉ ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 10 May 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁႃႈလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း မေႃယႃၸၢႆးၵွၼ်းသႅင် လႆႈၵႂႃႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်း တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထိုင်တီႈတပ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈပေႃႉထုပ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်ယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မေႃယႃထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၵတ်းယဵၼ်၊ တူဝ်မေႃယႃၵေႃႈဢမ်ႇမီးၽူႈၶဵၼ် မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵူၼ်းဢၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ႁၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ထူပ်းႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၼၼ်ႉ ၸမ်ၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း မေႃယႃၸၢႆးၵွၼ်းသႅင် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ႁူင်းဝႆႉ (ၵူဝ်ႇတွင်ႇ) ၵွင်ႈ/မၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၊ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ လႄႈ မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇ လၢႆလၢႆသႅၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ တပ်ႉၵျႃႇထူႇၶွင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်း သဝ်းၶေႃၶၢင် KIA ၼၼ်ႉ ၵိုၵ်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇ လုၵ်ႉပဵၼ်ၾႆးႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ႁူင်းဝႆႉ (ၵူဝ်ႇတွင်ႇ) မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း ၶွင် တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင် KIA ဢၼ်မီးတီႈတပ်ႉၵျႃႇထူႇၶွင် ႁိမ်းငဝ်ႈငုၼ်းလၢႆႇၸႃႇ (ပေႃးႁေႃႈၵႃး လုၵ်ႉလၢႆႇၸႃႇၵႂႃႇတီႈ တပ်ႉၵျႃႇထူႇၶွင်ႇ ၼႆ တေမီးမွၵ်ႈ 5 မိၼိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် 10 မိၼိတ်ႉ) ၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇလုၵ်ႉပဵၼ်ၾႆး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တင်း သိုၵ်းၶၢင် KIA မီးပၼ်ႁႃၵၼ် လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လႆႈႁၢင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၼေႃႇပူႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ သိုၵ်းၶၢင် KIA လၢတ်ႈဝႃႈ − ဢၼ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈ ႁူင်းဝႆႉမၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၵဝ်ႇ/ၵွင်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉ လႆႈမၼ်းၵူၺ်း ၊ ဢွင်ႈတီႈၵဵပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ မီးလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းယူႇ ၊ လွင်ႈတၢင်းဢၼ် မၢၵ်ႇလႆႈတႅၵ်ႇၵႂႃႇသမ်ႉ ၾႆးၾႃႉသျွတ်ႉ လုၵ်ႉပဵၼ်ၾႆးသေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶႄၾႆးယူႇ ၵမ်းလိုၼ်း ယွၼ်ႉၵူဝ်မၢၵ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇ လႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁတ်းၶဝ်ၵႂႃႇ ၾႆးၵေႃႈမႆႈမၢၵ်ႇ မၢၵ်ႇၵေႃႈတႅၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ လွင်ႈမၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်းလူႉသုမ်းၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း −ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ − ဢၼ်မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵေႃႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵၼ်သေဢိတ်း လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႂ်ႈၵဝ်းၶဝ် တႅမ်ႈလၢတ်ႈ (ၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး) ၵူၺ်း ၊ လွင်ႈလူႉသုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ − ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 April 2009 သေ ႁူဝ်ပဝ်ႈပဵၼ် ထုၼ်းမႅတ်ႉၼၢႆႇ လႄႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဢမ်ႇမီး ယူႇၸွမ်း သိုၵ်းၶၢင် KIA တီႈလၢႆႇၸႃႇ မိူင်းၶၢင် ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၊ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ် သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၵ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သင်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ − Irrawaddy , 7 Day News


text:
ထေႇရဝႃႇတ
ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ ထေႇရဝႃႇတ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵိူင်းၽႄ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထဢၼ်ၼိူင်ႈသေ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႊ)၊ သီႇရိလၢင်းၵႃ လႄႈ မိူင်းထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ တင်းၼမ်သေ၊ တီႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ ၼီႇပေႃး လႄႈ တီႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ်ယူႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ။
လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ထေႇရဝႃႇတ လႄႈ မႁႃႇယၼ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တင်းသွင်ၸုမ်း ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ထွတ်ႈမျတ်ႈသေပိူၼ်ႈ။
- တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ တြႃးသတ်ႉၸႃႇသီႇပႃး။
- သဵၼ်ႈတၢင်း မၢၵ်ႈၵင်ႇပႅတ်ႇပႃးၼႆႉ ပဵၼ်တြႃး တင်းသွင်ၸုမ်း။
- တြႃးပတိတ်ႉၸသမ်ႇမုပ်ႉပၢတ်ႈၵေႃႈ တေႃႈပဵၼ် တြႃးတင်းသွင်ၸုမ်း။
- တင်းသွင်ၸုမ်း ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ (ၽၢၼ်ႇပဵၼ်)။
- တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢၼိတ်ႉၸ၊ တုၵ်ႉၶ၊ ဢၼတ်တ လႄႈ သီႇလ၊ သမႃႇထိ၊ ပၺ်ႇၺႃႇၼင်ႇၵၼ်။
ၵွပ်ႈၼၼ်ႇ တေလႆႈဝႃႈ လွၼ်ႉမွၼ်းတြႃး ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆယူႇ။
တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ သၽေႃးဢၼတ်ႉတၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႇတဢတ်ႉတ။ လွင်ႈဢၼ် သွင်ၸုမ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈလူၺ်ႈ တြႃး၊ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သၽေႃးၵၢင်ၸႂ် ၵေႃႉၵျၢင်ႉၵမ် တႃႇတေပဵၼ် ၿေႃးထိသတ်ႉတ (ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ) ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၼေႃႇလွင်ႈၸဝ်ႈ (ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ)ၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပုထုၸၼ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ထေႇရဝႃႇတ ဢမ်ႇၵိူဝ်းယမ်။ ဝႃႇတ ထေႇရဝႃတၼႆႉတႄႉ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၶတ်းၸႂ် ႁႂ်းလႆႈပဵၼ် ရႁၢၼ်းတႃႇ တႃႇႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသေ မႁႃႇယႃႇၼတႄႉ သမ်ႉႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ် ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈသေ တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၿေႃးထိသတ်ႉတ ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႆႇႁူႉႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ ပႆႇႁူႉႁၼ် သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃးသေ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပုထုၸၺ်ႇ ၵူၺ်းလႄႈ ထေႇရဝႃႇတ ဢမ်ႇၵိူဝ်းယမ်ၶဝ်။
မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ဢိင်ပိူင်ႈၵိူဝ်းယမ် ဝႆႈသႃၼၼ်ႉ မီးတင်းၼမ်လူင်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ မႄႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ ပေႃႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃယဝ်ႉ။ ဝႃႇတမႁႃႇယႃႇၼၼႆႉသမ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ လႆႈဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇယဝ်ႉသေတ ပႆႇလႆႈဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈၶိုၼ်း လူင်းၵႂႃႇပဵၼ် ဢၼႃႇၵမ်ႇ၊ သၵတႃႇၵမ်ႇ၊ သေႃးတႃႇပၼ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈယွၼ်းသူး တႃႇတေပဵၼ်ၽြႃးသေ လႆးထႅမ်သၢင်ႈပႃႇရမီႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႉ လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႇတ ထေႇရဝႃႇတလႄႈ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄး ဝိၼႆး သုတ်ႉတၼ်ႇ ဢၽိထမ်ႇမႃႇသေ ၵျၢင်ႉၵမ် တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၽြႃးႁေႃးမႃး ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထေႇရဝႃႇတယဝ်ႉ။ တူၺ်းၸွမ်းသၢႆငၢႆၵူႈပိူင်ပိူင်သေ ဢၼ်မူၼ်ႉမႄး ၵျၢင်ႉၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႁႃႇယႃႇၼယဝ်ႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ထေႇသဝႃႇတလႄႈ မႁႃႇယႃႇၼၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း မႁႃႇယႃႇၼၶဝ် သမ်ႉဝႃႈဝႆႉ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူင်ႇၶူင်း တီႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇၼႆလႄႈသင်၊ သမ်ႇသရႃႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇလႄႈသင် (ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵေႃး ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သမ်ႇသရႃႇ) ၶဝ်မၢႆထိုင် ၼင်ႇၼႆဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထေႇရဝႃႇတၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ သြႃႇသိုပ်ႇတပႄးသေ ႁၼ်ထိုင်ဝႆႉဝႃႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽုင်ႇၼိုင်ႈၶူင်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးၵၢင်းယၢၼ် သမ်ႇသရႃႇယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေပဵၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း ထေႇရဝႃႇတၼၼ်ႉ ဝႃႈဝႆႉတႄႉ 31 ၶူင်း ဢၼ်သတ်ႉတဝႃႇၶဝ် ဝၢႆႈပၼ်ယူႇ တီႈဢၼ်လွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ် ၵိလေႇသႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပူၼ်ႉလွတ်ႈ တုၵ်ႉၶတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ ပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႇသရႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်ထႅင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ မၼ်းလွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ် လွင်ႈၵၢမ်ႇ၊ ၸိတ်ႈ၊ ဢုတု၊ ဢႃႇႁႃႇရ မူၼ်ႉမႄး၊ မၼ်းပဵၼ်တီႈငိမ်းယဵၼ်တင်းသဵင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး (ပဵၼ်လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း)၊ ပဵၼ်လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးတၼ်ႇႁႃႇ၊ လွတ်ႈပူၼ်ႉ တၢင်းတုၵ်ႉတင်းသဵင်ႈ၊ တီႈဢၼ်လွတ်ႈပူၼ်ႉ ၵိူတ်ႇ၊ ထဝ်ႈ၊ ပဵၼ် (ၸဵပ်း)၊ တၢႆ၊ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးၽဝ၊ ဢမ်ႇမီး တၢင်းၶီမႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁွင်ႉႁႆႈ၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၶီၼႅင်၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၶုၼ်ႇသဝ်ႈ ၵိလေႇသႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢသင်ႇၶတ၊ ပဵၼ်ထမ်းတြႃးၸႅတ်ႈမၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်ဢၼ်မီးတႄႉ။ တႃႇတေလႆႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ၊ ႁူႉႁၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပဵၼ်သတိပတ်ႉထၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၼႆႉပဵၼ် လွင်ႈႁၼ်ထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ထေႇရဝႃႇတယဝ်ႉ။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၼႂ်းထေႇရဝႃႇတလႄႈသင် ၼႂ်းမႁႃႇယႃႇၼလႄႈသင် မီးဝႆႉ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ႇ ဢွၼ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း ၶူင်းၵၢင် တင်းၼမ်တင်ႈလၢႆ ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။
ပၵ်းပိူင် ဢမ်ႇၼၼ် သိၼ်သီႇလ (႕)သဵၼ်ႈ ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ငိူင်ႉဝႄႈ ဢဝ်တၢႆ သၢႆၸႂ် ၵူၼ်းလႄႈ တူဝ်းသတ်း။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈလၵ်ႉဢဝ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸဝ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇပၼ်။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈပႅတ်ႈလႅၼ်။
- ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ လွင်ႈသူႇယႃႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်။
ပေႃးတူၺ်း သိၼ်ႁႃႈသဵၼ်ႈၼႆႉၸိုင် မုၼ်ၶမ်းၽြႃး မုင်ႈႁၼ်ထိုင် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဝ်း တေမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ သၢႆၸႂ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ႁိူၼ်းယေး၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈႁိူၼ်း မူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်၊ ပုၼ်ႈတႃႇ တြႃးသတ်ႉၸႃႇ လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ မီးမႃး ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ၵူၼ်းႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသုင်သေ ၸင်ႇတေ တမ်းဝၢင်းပၼ် သိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် မၢႆမီႈၵူၼ်း ႁႃႈပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈၵျေႃႇပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႈလေႃးၽ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၵူဝ်ႁႄၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽဝၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမီးတီႈ ၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဝူၼ်ႉသေ ႁႃတီႈပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီယဝ်ႉ။
ပိူင်ထေႇရဝႃႇတ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ (႕) ယိူင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ် ပၵ်းပိူင်လူင် 5 ဢၼ် တီႈၼႂ်း ဢင်ႇၵုတ်ႉတရၼိၵႃႇယၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။
- တေလႆႈမီးသတ်ႉထႃႇတြႃး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်။
- တေလႆႈမီးသီလ လွင်ႈပႂ်ႉပႃး။
- တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ၵေႃတုႁလ မင်ႇၵလႃႇ။
- တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉယုမ်ႇယမ် ၵၢမ်ႇတြႃး။
- တေဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ -
တေလႆႈမီးသတ်ႉထႃႇတြႃး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ် တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇယိုၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽြႃးၸႅတ်ႈ တြႃးၸႅတ်ႈ သင်ႇၶႃႇၸႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တေလႆႈမီးသီလ လွင်ႈပႂ်ႉပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈဝႃႇရိတ်ႉသီႇလ ဢၼ်ပဵၼ်သိၼ်ႁႃႈ၊ သိၼ်ပႅတ်ႇလႂ်၊ လွင်ႈၸႃႇရိတ်ႉတသီႇလ ဢၼ်ပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း (ဝူတ်ႈဝၢတ်ႈ) ၽူဝ်၊ မေး၊ သြႃႇ၊ တပႄး၊ ပေႃႈမႄႈ၊ လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ လုၵ်ႉၼွင်ႉတပႄး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈတိုဝ်းၵမ် တဵမ်ထူၼ်ႈ။
တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ၵေႃတုႁလ မင်ႇၵလႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ပေႃးဢၢၵ်ႇလိူၼ်းႁွင်ႉၸိုင် မီးလၢပ်ႈ၊ ပေႃးတႅတ်းတႅဝ်းတူင်ႉ ဝႃႈ ဢမ်ႇလီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽြႃးတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ဢၢၵ်ႇလိူၼ်းႁွင်ႉ၊ တႅတ်းတႅဝ်းႁွင်ႉ၊ လိူၼ်မၢတ်ႇ၊ ဝၼ်းမၢတ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၼိမိတ်ႉ ဢမ်ႇလီ။
တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉယုမ်ႇယမ် ၵၢမ်ႇတြႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယုမ်ႇၵၢမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉသင်ၽုၵ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမဵဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇၼၼ် ပေႃးႁဵတ်း လွင်ႈလီၵေႃႈ တေပၼ်ၽွၼ်းလီ၊ ပေႃးႁဵတ်း လွင်ႈႁၢႆႉၵေႃႈ တေႃႈတေပၼ် ၽွၼ်းႁၢႆႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
တေဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျေႃႇလူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်လႄႈသင်၊ မီးၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႈ လေႃးၽလႄႈသင်၊ မီးၸႂ်ၵူဝ်ႁႄလႄႈသင် လွင်ႈဢၼ် ၵႂႃႇႁႃၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ် လွင်ႈၵိူဝ်းၽီ၊ ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈ၊ လၢၵ်ႈၵႃႇ လၢၵ်ႈၽွႆး ပေႇတၢင်ႇ ၵႃႇလႃး ဢူင်းၽႂႃႉ ဢူင်းၽိ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
ၸဝ်ႈသူၼ်/ၼႃး ၼႂ်းၸႄႈတၢင်ႉယၢၼ်း 3000 ပၢႆ သၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶၢႆႉဝၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၵမ်းၼႆႉၶိုင်ယိုတ်းဢဝ်တူင်ႈၼႃးထႅင်သေ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်တီႈမႂ်ႇ ထုင်ႉႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် ထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 12/10/2021 ယူႇတီႈ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး SHRF ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး လွင်ႈၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃး 14 ဝၢၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း 3000 ပၢႆ သၢၼ်ၶတ်း ၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄး ဢၼ် ဢၢၼ်း ၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၸွမ်းသၢပ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးႁုၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။
ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ SHRF လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶၢဝ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၽႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇ ၸိူင်ႉၼႆ ၶွမ်ႊပၼီႊဢမ်ႇၵိုင်ႇလီငုမ်းပႃ ၽွင်းၼမ်ႉၶုၼ်ႇ ၶိုင်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ထႅင်ႈ။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ၵိုတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်တေႁဵတ်း တေႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသဵင်ႈသဵင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပိုၼ်ႉတီႈ တေၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ 850 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ပဵၼ်တီႈလိၼ်သူၼ်၊ တီႈလိၼ်ၼႃး ၾင်ႇမႄႈၼမ်ႉပၢင်။ ဢၼ်မီးၾၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ယၢၼ်မွၵ်ႈ 9 လၵ်း။
ၸဝ်ႈၼႃး ဢၼ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ပၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – “တိုၼ်းတေဢမ်ႇလူင်း ၶႂ်ႈပၼ်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈႁဝ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵူၺ်း၊ ငိုၼ်းဢၼ် တေပၼ်ႁူဝ် ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင် မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇလဵင်ႉသၢႆၸႂ် တေႃႇၸူဝ်ႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်း တေဢမ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်၊ ဢမ်ႇၽွမ်ႉပၼ်ၶဝ် မႃးၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် လႃးလႃး” ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 8/5/2021 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁႆႈၼႃး လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇထိုင် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉ သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA၊ ၸုမ်း ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် SNLD လႄႈ ၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉ မိူင်းႁႃႉ လွင်ႈဢၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်ၶႂ်ႈမႃးၶိုင်ယႃႉ ၶိုင်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းသူၼ် ၼႂ်းၼႃး။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ – ”ႁႂ်ႈယူႇၾၢႆႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသေ ၸွႆႈၵႅတ်ႇ ၵင်ႈပၼ်ၽွင်ႈၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်မႃး” – ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/9/ 2021 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် တီႈႁိူၼ်း ၸၢႆးၵူမ်းသႃႇ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ ၼႃးႁုၵ်ႇ။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄး ဢွင်ႇၵူဝ်ႇလၢတ်ႉ ၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇလႄႈ ၽူႈၸတ်း ၵၢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၶဝ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်၊ ႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ သွၵ်ႈၶုတ်း ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းသူၼ် ၼႂ်းၼႃး ၼႂ်းႁႆႈ သၢပ်ႇၵေးၼမ်ႉပၢင်။
ၶွမ်ႊပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2020 ၶၢဝ်းၼႂ်းဝႃႇ တဵၵ်းသၢႆႈတႅၼ်း ၵႃႈႁိူၼ်း ၵႃႈယေး ၵႃႈတီႈလိၼ် ၵႃႈ ထုၵ်ႇ ၵႃႈပေႃးသေ တဵၵ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တၢၵ်ႇလႅတ်ႇၶၢႆႉဝၢၼ်ႈ ၶၢႆႉႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း ဢၼ်တင်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမႃး ၼပ်ႉႁူဝ် သိပ်းပီ။ ဢွၵ်ႇဝႃႇ ပီၵၢႆယဝ်ႉမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လႆႈပူတ်း သဝ်ႁိူၼ်း ၶၢႆႉတၢင်းဝၢၼ်ႈ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ်တူင်ႈ ၼႃး ဢၼ်မီး သၢပ်ႇၼမ်ႉပၢင်လႄႈ ၵေးၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ တေလူႉၵွႆ ၸွမ်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ ၸၢႆးႁေႃသႅင် ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ တီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။


text:
မိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mogoke), (မၢၼ်ႈ: မိုးကုတ်မြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ [[တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း|ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ လွႆႁိၼ်ၼမ်လိုင်ႇယဝ်ႉ။ မီးလွႆ ဢၼ်သုင် 7500 ထတ်းပၢႆ။ လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးႁူၺ်ႈသေ ပုတ်းၶၢတ်ႇဝႆႉ။ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် လိပ်သည်းကျောက်၊ ပုံဆောင်ထုံးကျောက် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇ သႅင်သွမ်ႇ၊ သႅင်လႅင် (ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ကျောက်နီ၊ ဣန္ဒနီလာ၊ ဥဿဖယား၊ ဖရဲအူ၊ မျော၊ ပြောင်ခေါင်းစိမ်း၊ အညံ့ကျောက်၊ ရွှေတွင်းဝါ၊ နဂါးသွဲ့မှတ်မီး) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသႅင်လႅင်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၈.
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Pyin Oo Lwin / Mogoke Map"[permanent dead link] Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- "Mogok Google Satellite Map" Maplandia


text:
တူၼ်ႈတီး
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး (IPA: [to᷆n tí]), (မၢၼ်ႈ: တောင်ကြီးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Taunggyi), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Tonti]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸေႊဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸေႊတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸေႊမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈမိူင်းတႆး ၶႃႈဢေႃႈ။
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းတႆးသေ မီးတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇၸီႇလႄႈ ၵဵင်းတုင်၊ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၺွင်ႇသူၺ်ႇလႄႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃး (ၼွင်ဢၢင်းလေး)။ [2] ပီႊ 2014 ႁူဝ်ၵူၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မီး380,665 ၵေႃႉ။ [3] ၼွၵ်ႈသေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႉႁႃႈ။ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးတီႈတၢင်ႉသုင် 4712 ထတ်း။ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ ပွႆးလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း ဢၼ်ပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [4] ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးသေတႃႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး။ ၼွၵ်ႈသေတႆး မီးထႅင်ႈ မၢၼ်ႊ၊ ဢၢင်းသႃး လႄႈ ပဢူဝ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်း ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉ။ ၸင်ႇၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃးယူႇသဝ်းတင်းၼမ်။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇၶဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ မီးႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇ လၢႆလင်ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ထိုင်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉၸင်ႇ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မိူဝ်ႈ ပ.ၶ 1894 ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃလႄႈသင်၊ ပၢႆးယူႇလီလႄႈသင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႅပ်းတတ်း တႃႇလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပၵ်းဝႆႉ တီႈမိူင်းသွၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၾင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၸူး တူၼ်းတီး။ တႄႇပီႊၼၼ်ႉသေ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊမိူင်း 1906 ၼၼ်ႉ မီးလင်ႁိူၼ်းႁဵင်ၼိူင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1900 ပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇပႆႇငမ်းယဵၼ်လႄႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း။ ပၢႆပဵၼ် ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီးၸမ်း ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းပဵၼ် တႆး၊ မၢၼ်ႊ၊ ပဢူဝ်း၊ ဢၢင်းသႃး။ ၼွၵ်ႈသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီး ၶႄႇ လႄႈ ၵႃးလႃးမုသ်ႉလိမ်းၶဝ် ယူႇသဝ်း။ ၵူၼ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်ႇတီႈတၢင်လႅၼ်ႊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ။ မီးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၶဝ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝဵင်း။
တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇသဝ်းသေ ပဵၼ် ၸၢဝ်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉလိၵ်ႉ လႄႈ ၸၢဝ်းပႅပ်ႉတိသ်ႉၶဝ်။ မီးပလီႇၸၢဝ်းမုသ်ႉၶဝ် သီႇလင်ေသၸၢဝ်းမုသ်ႉလိမ်းၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႂႃႇဝႆႈတီႈ ပလီႇႁူဝ်ဝဵင်း၊ ပလီႇၵၢင်ဝဵင်း လႄႈ ပလီႇတၢင်းၸၢၼ်း။ ၶႄႇပၢၼ်းသေးၶဝ်တႄႉ ၵႂႃႇဝႆႈတီႈပလီႇပၢၼ်းသေးၶဝ်ၵွၺ်း။ ဝတ်ႉၶႄႇ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇၶဝ် ၵႂႃႇဝႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။
တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၵူၼ်းထွင်ႊလႄႇၶဝ် ႁိုၼ်ႇသူင်လႄႇလၢဝ်း။ မီးႁႃႈဝၼ်းၼိူင်ႈၵၢတ်ႇသေ ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇမႃး မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၶဝ် မႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇသေ ၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၾၢင်ႁၢင်ႊဝဵင်းလူင် ပီႇလီမႃးယႂ်းယႂ်းလႄႈ ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇၵေႃႈ ၶႂ်ႈဝွတ်ႈဝၢႆးႁၢႆမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇယူႇ။
တီႈထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးၸမ် တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၢင်းသႃးၶဝ်။ ပွႆးၽြႃးၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႊ (ၽွင်ႇတေႃႇဢူး) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵဝ်ႈၵူႊပီႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွႆးလူင်ၶိုၵ်ႉၶၢႆး တႃႇမိူင်းတႆးဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မူၺ်ႇတေႃႇၵၢတ်ႇၵူႇ ဢၼ်ၸမ်တင်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးသႅမ်း ဢၼ်ၵေႃႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊသိပ်းႁူၵ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မီးထႅင်ႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်းပုၼ်ႉ၊ လွႆမျႃႉၸဵင်း၊ ၽြႃးမုင်ႈမိူင်း၊ ထမ်ႈမုင်ႇတဝႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၸေႊမိူင်း၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးႁူႉမေႃ၊ ႁူင်းၼႄယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး တူၼ်ႈတီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၼ်းထီႈ 21/09/2014 မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ တုင်းၸၢတ်ႈတႆး တီႈႁူင်းႁေႃၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆး၊ ႁူမ်တင်းႁႆႇၵွင်မွင်း ၼူၵ်ႉတူဝ်းသေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 400-500 ။
တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ဢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉတႆးဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်မႃး တီႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပဵၼ်တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ၽိုၼ်ယႂ်ႇ ဢၼ်ပူၵ်း/တၢင်ႇ တီႈပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၸတ်းမိူဝ်ႈပီႊတႆး 2107 ပူၼ်ႉမႃး၊ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်းတီႈသွင် တေၸတ်းတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပွၵ်ႈၵမ်းၼႃႈၼႆႉ။
ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ပီႊတႆး 2109 ၼီႈ (ပီႊလပ်းမဵတ်ႉ/လပ်းမူတ်ႉ-ပီႊပႄႉ)ၼႆႉ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/11/2014 ။ ပီႊၼႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ တေမီးပႃးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (Seminar) လွင်ႈပိုၼ်းလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူၼ်မိူဝ်ႈၸတ်းတီႈၵဵင်းတုင်။
ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႈ 18-24/11/2014 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႈ 18 ယၢမ်းပွတ်းၼႂ် လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးတီႈ ဝၢင်းဢဝေႇယႃႇ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်း။ တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႇမတီႇၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ၸၢႆးထုၼ်းမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးမိူင်းတႆး ၸၢႆးလူင်းသႅင်၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သြႃႇၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပႃႇမႆႉလႄႈ ႁိၼ်ႁႄႈ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း၊ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ ၶူးၼၢင်းၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ၻွၵ်ႇတႂ်ႇၸၢႆးသၢင်ႇၽေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။[5]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေၵႂႃႇထိုင်လႆႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးလၢႆလၢႆၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈ 1995 ၼၼ်ႉ သိူဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းလႅင်ၾႆး လတ်းၽၢၼ်ႇ တူၼ်ႈတီးၵႂႃႇသေတႃႉ လုၵ်ႉတီႈတူၼ်ႈတီး ဢမ်ႇၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈၶီႇလႅင်ၾႆးလႆႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈၶီႇလႅင်ၾႆးလႆႈၵႂႃႇၶီႇတီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ ဢၼ်ၵႆတင်းတူၼ်ႈတီး 12 လၵ်းၼၼ်ႉ။ ၶူင်ႇလႅင်ဝိၼ် ဢၼ်ၸမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးတီႈႁၢႆးဝူဝ်းသေ ၵႆၵၼ် 24 လၵ်း။
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈၶေႃးလဵၵ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁွင်ႈၼႄၶႅပ်းႁၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.
- ↑ "Taunggyi | Myanmar". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2017-10-22.
- ↑ http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3A240. Missing or empty |title= (help)
- ↑ "Taunggyi's fire balloon festival". The Myanmar Times. Retrieved 2017-10-22.
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2020-08-14။ Retrieved on 2021-08-09။
- ↑ Climatological Information for Taunggyi, Myanmar. Hong Kong Observatory. Archived from the original on September 23, 2012။ Retrieved on January 12, 2013။
- ↑ ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိူင်ႈ ပီႊ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4032-2014-09-22-14-33-37.html
- ↑ ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိူင်ႈ ပီႊ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4162--2109-.html
- ↑ ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိူင်ႈ ပီႊ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4147--2109-.html