text:
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တွပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ၊ ဝၢႆးႁူပ်ႉထူပ်း ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) တီႈၾင်ႇၼမ်ႉၶွင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းသႅၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၸိုင်ႈထႆး။
ထၢမ်- မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 20/06/2014 - မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ (19/06/2014) တၢင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS လႆႈၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်သင်ၽွင်ႈ၊ လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းၸႃႉသင်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ႁူပ်ႉၵၼ်တင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၵမ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်တႄႉဢမ်ႇမီး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢုပ်ႇၵုမ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းႁူႉၵၼ်။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းမႃးၵမ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈၶူၼ်ႉသွၵ်ႈလုမ်းတီႈၵဵင်းတုင်။ လွင်ႈမၼ်းတႄႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပေႃႇလသီႇ၊ ဢမ်ႇၽိတ်းၵေႃႈၽိတ်းၵႂႃႇ၊ ၶႂ်ႈယွၼ်းၼွမ်းတူတ်ႈ(တွင်းပၢၼ်ႇ)။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ မၼ်းမႃးၶႆႈၼႄ ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်တင်း (ၶွမ်ႇမတီႇၵပ်းသၢၼ် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း) NCCT ၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း၊ တေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈၼႆႉ တေပဵၼ်ႁႃႉဢမ်ႇပဵၼ်ႁႃႉ မီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶဝ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။ ၶဝ်သမ်ႉၶႂ်ႁၼ်ဝႃႈ ႁဝ်းသမ်ႉဝူၼ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ယူႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း NCCT ။ ၶႂ်ႈမႃးသပ်းလႅင်းၼႄၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်းၾၢႆႇၶဝ်။ ဝႃႈၾၢႆႇ NCCT တႄႉႁဝ်းၵေႃႈ ႁပ်ႉႁူႉၶၢဝ်ႇယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်ယူႇ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇႁဝ်း၊ ဢၼ်ႁဝ်းၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 2-3 ပီၼႆႉ ႁဝ်းမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ် 31 ၶေႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၼႆႉၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်ႁႃႉ၊ မၼ်းၶွင်ႈၶမ်တီႈလႂ်၊ မႃးပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁဝ်းဝႃႈတီႈဢူးဢွင်ႇမိၼ်းတႄႉ မၼ်းမီးယူႇ 2-3 လွင်ႈ၊ လွင်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းပတ်းပိုၼ်ႉ (ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း) ၊ လွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ်လႄႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈပွင်ႇၸႂ် မၼ်းတေပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉၽွင်ႈ၊ (ၼႆႉပဵၼ်တၢင်းႁၼ်) မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ၶဝ်သမ်ႉဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းမႃးသႂ်ႇလေႃးမၼ်းၼမ်ပူၼ်ႉတီႈ။ တၢင်းၾၢႆႇႁဝ်းသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းပႆႇထိုင်ၶၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ မၼ်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၶၼ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵူၺ်း မၼ်းလီလႆႈဢုပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵၼ်ၼမ်ၼမ်၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵူၺ်းၵွၼ်ႇ၊ ၵၢၼ်မိူင်း ႁဝ်းပႆႇလူဝ်ႇပႃး။ ႁဝ်းလၢတ်ႈမႃးဢၼ်ၼႆႉတႃႇသေႇ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မိူဝ်ႈတီႈလၢႆႇၸႃႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းမႃးသႂ်ႇၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ၊ သမ်ႉဢမ်ႇဢုပ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၸင်ႇဝႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးႁတ်းႁဵတ်းၸွမ်း။ ၶဝ်မႃးႁဵတ်းထႅင်ႈတီႈ လေႃႇၶီးလႃႇ၊ ႁဝ်းၵေႃႈၵႂႃႇၸွမ်းတူၺ်းထႅင်ႈ မၼ်းၵေႃႈပႃးၵၢၼ်မိူင်းယူႇထႅင်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵူၺ်းလူး ဢၼ်ႁဝ်းလီလႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းႁဝ်းလီလႆႈတႅပ်းတတ်း၊ ပေႃးၵၢၼ်မိူင်း ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈမႃးၵၢၼ်မိူင်း။ ဢၼ်ၼႆႉ တၢင်းႁၼ်ႁဝ်းမၼ်းပိူင်ႈၵၼ်။ ဢၼ်ၼႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁဝ်းဝႃႈႁင်းၶဝ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ တီႈႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းပႂ်ႉတူၺ်းပိူၼ်ႈၵူၺ်း၊ ႁဝ်းၽွမ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလူင်းလၢႆးမိူဝ်း။ သမ်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ တၢင်းႁၼ်ႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈတႄႉမၼ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈ မၼ်းမီးယဝ်ႉ၊ ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈပေႃးမီးယဝ်ႉ၊ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ၊ မၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမီးၶေႃႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသင် ထႅင်ႈယဝ်ႉ၊ မၼ်းလီတႄႇပွႆးၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပွႆးၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးလၢႆၸုမ်းၵေႃႈဢုပ်ႇလၢႆၸုမ်း၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇ ၵမ်းလဵဝ်၊ ပိုတ်ႇဝႆႉၽၵ်းတူမၼ်း ၽႂ်ၶဝ်ႈမႃးၵေႃႈပိုတ်ႇဝႆႉ၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်ၼမ်ၼမ်၊ ဢၼ်ဝႃႈပိုတ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉ တူၵ်းလူင်းၵၼ် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈငၢႆႈ၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ၶဝ်။
ထၢမ်- ၸုမ်း NCCT ၶဝ်သမ်ႉၶႂ်ႈဝႃႈ ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းဢွၼ်တၢင်း ၸင်ႇၵွႆႈၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆၶႃႈႁႃႉ၊ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ၼႆႉပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ (Idea) KIO ။ မၼ်းဢမ်ႇလီႁႃႉ မၼ်းလီယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸဵမ်ပိုင်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းပေႃး လႆႈၵိုတ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၵိုတ်းသိုၵ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပိူင်ၵၼ်သင်၊ ပေႃးဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် လႆႈၵေႃႈ မၼ်းယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၵူၺ်း။
ထၢမ်- မိူဝ်ႈလဵဝ် တႃႇတေဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈမိူဝ်ႈလႂ်၊ ၸွင်ႇတေၶၢဝ်းယၢဝ်းၶႃႈႁႃႉ။
တွပ်ႇ- မိူဝ်ႈႁဝ်းႁူပ်ႉဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းထၢမ်ပႃးယူႇ၊ ၶၼ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ယိူင်းမၢႆဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၸွင်ႇႁဝ်းပႃႈမိူၼ်ၵၼ်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ/ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁၼ်ဝႃႈ ၾႅတ်ႉၻိူဝ်ႊရႄႊလ်၊ ၾႅတ်ႉၻိူဝ်ႊရႄႊလ်ၼႆႉ ၸွင်ႇႁဝ်း ပႃႈႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်၊ ၾၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၸွင်ႇႁဝ်းပႃႈႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးႁဝ်းပႆႇႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ပေႃးၼႆ မိူဝ်ႈပႆႇတႄႇပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းပၢင် သႅမ်ႇမီႇၼိူဝ်ႇၵွၼ်ႇ၊ မႃးလႅၵ်ႈတၢင်းႁူႉၵၼ်တိၵ်းတိၵ်းၵွၼ်ႇ၊ ၸွင်ႇႁဝ်း ပႃႈမိူၼ်ၵၼ်၊ ႁႂ်ႈၶေႃႈဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈမႃးမိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးဝႃႈ ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈလႆႈၾႅတ်ႉၻရႄႊလ်ၼႆ ၶေႃႈၾႅတ်ႉၻိူဝ်ႊရႄႊလ်ဢၼ်ႁဝ်း ၶႂ်ႈလႆႈၼႆႉ ႁဝ်းလၢတ်ႈၼႄတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း၊ ၾၢင်ႁၢင်ႈဢမႄႇရိၵၼ်ႇ၊ ၵျိူဝ်ႇမၼီႇ ၼႄႇ၊ ဢိၼ်းၻီးယိူဝ်းၼႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်း မႃးလိူၵ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈၾႅတ်ႉၻိူဝ်ႊရႄႊလ်တႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ဢဝ်ဢမႄႇရိၵၼ်ႇဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ဢဝ်ၵျိူဝ်ႇမၼီႇဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ဢဝ်ဢိၼ်းၻီးယိူဝ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ မႃးလေႃးလႄးၵၼ်ၼႄႇ၊ မၼ်းမီးလၢႆလၢႆး။ ႁဝ်းတေဢဝ်လၢႆးလႂ် ၵေႃႈ ႁဝ်းလီမႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်။ ပေႃးဝႃႈၶေႃႈႁၼ်ထိုင်ႁဝ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ မၼ်းမႃးၶူင်းသၢင်ႈ (ယူင်ႉၶၢပ်ႈ)၊ ၶေႃႈယိူင်းမၢႆႁဝ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၶူင်းသၢင်ႈ၊ ၶူင်းသၢင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းတေဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပေႃးၼၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ တေဢွၵ်ႇမႃးတီႈၼၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶေႃႈယိူင်းမၢႆ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈယင်းပႆႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆ ႁဝ်းဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် မၼ်းၵေႃႈတေထဵင်ၵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈသေပွၵ်ႈ၊ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၸၢင်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ႁဝ်းဝႃႈႁင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်းလွင်ႈၼႆႉ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ၶေႃႈဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၸွင်ႇပႃႈ မိူၼ်ၵၼ်။ ဢၼ်ၼႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ လီဝူၼ်ႉ။ ၶေႃႈ 2 ၼႆႉ ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈတႄႇၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႇ၊ မၼ်းၶၢမ်ႈပူၼ်ႉဝႆႉၶေႃႈတူၵ်း လူင်းပၢင်လူင် ဢမ်ႇလႆႈ၊ မၼ်းတေလႆႈမႃးတီႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းပၢင်လူင်။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းယွမ်းလႆႈပၼ်မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်၊ ႁဝ်းသမ်ႉတေၸွမ်းလႆႈမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်၊ ၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႄႇၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၵေႃႈ မၼ်းတႄႇတီႈပၢင်လူင်၊ ပၼ်ႁႃဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သုၵ်ႉသၵ်ႉယူႇၼႆႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်း လူင်းပၢင်လူင်၊ ပေႃးဢုပ်ႇပွႆးၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢၼ်ၼႆႉတေပႃး။ လိုၼ်းသုတ်းႁဝ်းဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈတႄႉတႄႉမၼ်း ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးယၢပ်ႇ။ ၶေႃႈ 3 သမ်ႉမူႇပိူင် ဢၼ်တေတမ်းဝၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၢႆမီႈသင်ၵေႃႈလီ၊ လူဝ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ မဵတ်ႉတႃႇတြႃးႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ဢၼ် တြႃး၊ ပေႃးမီးသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၵူဝ် ၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈဝူၼ်ႉၼမ်၊ ၽႂ်ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵေႃႈလႆႈ၊ ပေႃးဝႃႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ၽူႈမီးဢမ်းၼၢၸ်ႈ(ဢႃႇၼႃႇ)မၼ်းၼၼ်ႉ မီးလၢႆၵေႃႉ မႃးတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၵေႃႈလႆႈ။
မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း မႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်၊ ၼႆႉႁဝ်းဝႃႈတီႈဢူးဢွင်ႇမိၼ်း။ ပေႃးဝႃႈၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ပႆႇၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပေႃးၼႆၸိုင် မၼ်းတေႁႃလွင်ႈတၢင်းမၼ်းတိၵ်းတိၵ်း၊ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ၊ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း။
ထၢမ်- တၢင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၶႃႈလူး၊ မၼ်းသမ်ႉဝႃႈတေၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်၊ ၸွင်ႇမၼ်းလၢတ်ႈလႆႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ဢၼ်ႁဝ်းပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉတႃႇတင်းသဵင်ႈၼႆႉ မၼ်းတႄႉဝႃႈ လီဢိူဝ်ႈ၊ မၼ်းႁပ်ႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းတေဢဝ်မိူဝ်းတၢင်ႇ လၢတ်ႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ် ပႆႇၶႂ်ႈမူၼ်ႉမႄးပေႃးၼႆ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈငၢႆႈ၊ မၼ်းတေ ႁႃလွင်ႈတၢင်းမၼ်းသေ မၼ်းတေၶၢဝ်းယၢဝ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ႁဝ်းလၢတ်ႈၼႄမၼ်း ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ႁဝ်းတႅၵ်ႈၼႄႁိူဝ်း၊ ႁိူဝ်းၵဝ်းလီ (ၵူဝ်းလီးယိူဝ်း)လူမ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁူးပွင်ႇမၼ်းမီးဢိတ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇဢိုတ်းႁူးႁူဝ်ႈမၼ်းလႄႈ မၼ်းလူမ်ႉၵႂႃႇ။ ဢူးဢွင်ႇမၼ်းသမ်ႉဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းႁေႃႈႁိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းႁေႃႈၵူင်ႉႁႅင်းၼႅၼ်ႇလႄႈမၼ်းလူမ်ႉ၊ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် ႁိူဝ်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းႁေႃႈမၼ်းမီး 3 ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၶႂ်ႈႁေႃႈၵႂႃႇတၢင်းၼၼ်ႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၶႂ်ႈႁေႃႈ ၵႂႃႇတၢင်းၼႆႉ၊ ၶဵင်ႇႁိမ်ၵၼ်တူင်ႇဝူင်း (ၽူင်းမႃးလႆး)မၼ်း၊ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇထိုင်ပဝ်ႈမၢႆ၊ ၵမ်းလိုၼ်းမႃးၵေႃႈလူမ်ႉၵူၺ်း။ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပၼ်ႁႃလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၵူၺ်း ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းဢိုတ်းၼႆ မၼ်းတေၶႅၼ်း တေယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး၊ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပၼ်ႁႃလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၵူၺ်း၊ ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်။ ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ၵၢၼ်မိူင်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်းလူမ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇလႅၼ် မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ပေႃးလႅၼ်ၵေႃႈ လူမ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇတေမႃးၽတ်ႉသႂ်ႇ။
ထၢမ်- မိူဝ်ႈလဵဝ် မၢၼ်ႈၶဝ် ပေႃးဝႃႈလၢတ်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃးၼႆ ၶဝ်တေဢဝ် 2008 မႃးဝၢင်း၊ ပေႃးဝႃႈ ဢုပ်ႇလွင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈဢဝ်ၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ မႃးဝၢင်းတတ်းၼႃႈမၼ်းတိၵ်းတိၵ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် တင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၶဝ်ၵႆႉၺႃးၵၼ်သေ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶဝ်ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ပေႃးၸုၵ်းၼိူဝ်ၾၢႆႇၶဝ်တႄႉ မၼ်းၵေႃႈထုၵ်ႇတႃႇၶဝ်။ မိူဝ်ႈႁဝ်းဢုပ်ႇၵၼ် မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ 2008 ၼႆႉ ႁဝ်းပႆႇႁပ်ႉလႆႈၼႆ ႁဝ်းတိုၼ်းလၢတ်ႈတႃႇသေႇ။ ၵွပ်ႈသင် ႁဝ်းပႆႇႁပ်ႉလႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၼႂ်း 2008 ။ မိူဝ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈတွတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇပႃးႁဝ်း။ မိူဝ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇတူၼ်ႈတီးၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းထဵင်၊ ယႃႇပေဢဝ် 2008 မႃးတဵၵ်းၸႂ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈႁဝ်းလူဝ်ႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ 1.ႁဝ်းထုၵ်ႇလီသၢင်ႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်။ 2.ႁဝ်းလီဢွၼ်ၵၼ်မႄးမၢႆမီႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ၊ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၸင်ႇမႃးၵိုတ်းသိုၵ်း တႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း။ ႁဝ်းဝႃႈႁင်းၶဝ်။ ပေႃးဝႃႈၾၢႆႇၶဝ်တႄႉၶဝ်ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ၊ ၶဝ်ဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၼႆႉ ၶဝ်တေဢဝ်ၼႂ်းမၢႆမီႈၶဝ်သေလၢတ်ႈတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇၺႃးၵၼ် တင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလၢတ်ႈပၼ်မၼ်း။ ပေႃးတေဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်သေ ဢဝ်မၢႆမီႈမႃး ဝၢင်းသေဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉႁဝ်းဝႆႉသေ။ ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းပိူင်သိုၵ်းသေ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ပၵ်းပိူင်သိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တႃႇတေတူၵ်း လူင်းၵၼ်မၼ်းဢမ်ႇမီး၊ ႁဝ်းၵေႃႈႁဝ်းမီးပၵ်းပိူင်သိုၵ်းၶွင်ႁဝ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈဢၶႂၢင်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉမၼ်း၊ သူၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈဢၶႂၢင်ႉဢမ်ႇလႆႈႁူပ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈဢၶႂၢင်ႉဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းလူင်း ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ပိူင်သိုၵ်း။ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးတေဢဝ်မၢႆမီႈၼႆႉ မႃးဝၢင်းၼႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈသေပွၵ်ႈ၊ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈလၢတ်ႈမၼ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇဢဝ်လွင်ႈၵူၼ်း (လူမူႉယေး)သေ မႃးဢုပ်ႇၵၼ်၊ ဢၼ်ၼႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။ လုၵ်ႉဢဝ်လွင်ႈၵူၼ်းသေမႃးဢုပ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈ မႃးငိၵၼ်လွင်ႈမူႇပိူင်၊ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ တီႈလီမၼ်းမီးဢီႈသင်၊ တီႈဢမ်ႇလီမၼ်းမီးသင် ႁႂ်ႈၶဝ်ယွမ်းပိုတ်ႇတၢင်းသေ ပၼ်ႁဝ်းမႄးၽွင်ႈ၊ ႁႂ်ႈႁဝ်းၸၢင်ႈလႆႈမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၽွင်ႈ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸင်ႇမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး။
ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းတမ်ႇမူႇပိူင်တၢႆဝႃႈ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၼႆ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇႁပ်ႉၵၼ်၊ ၸင်ႇဝႃႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းယႃႇပေၵွႆႈဢဝ်မႃးမူႇသေၶႅင်တေႃႇၵၼ်။ ထီႉၼိုင်ႈၼႆႉ လီလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းၵၼ်လီလီၵွၼ်ႇ၊ မိုဝ်ႈၵၼ်လီလီၵွၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉၵွၼ်ႇ၊ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်။ ပေႃးသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ယဝ်ႉ မၼ်းၸင်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပေႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ မၼ်းၸင်ႇၸၢင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။ လွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆ။ ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇႁဝ်းၵေႃႈဢဝ်မူႇ/ပိူင် ႁဝ်းၵႂႃႇသႂ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ တၢင်းၶဝ် (မၢၼ်ႈ)ၵေႃႈ ဢဝ်မူႇၶဝ် 2008 သႂ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယႃႇပေဢုပ်ႇၵၼ်သေလီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် မီးယူႇ 2 လၢႆး။ ဢဝ်မူႇသေၶႅင်တေႃႇ ၵၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈၵေႃႈ တေလႆႈတိုၵ်းၵၼ်ႁႂ်ႈမၼ်းၵွႆ၊ မၼ်းလီလႆႈႇႁူႉ တူဝ်ပေႉတူဝ်သုမ်း၊ ႁဝ်းတေဢဝ်လၢႆးလႂ် မီး 2 လၢႆးၵူၺ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇယွမ်းႁႃၵၼ်လႆႈၵေႃႈ လူဝ်ႇတိုၵ်းႁႂ်ႈမၼ်းပေႉ၊ ပေႃးပိူၼ်ႈပေႉ ႁဝ်းသုမ်းယဝ်ႉၵေႃႈႁဝ်းၵႃႈလႆႈယွမ်း၊ ၽူႈၶဵၼ်ၵေႃႈ ပေႃးၶဝ်သုမ်းၵေႃႈ ၶဝ်ၵႃႈလႆႈယွမ်း။ ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈယွၼ်ႇယၢၼ်းႁႃၵၼ်၊ မိူၼ်ၵူၼ်းဢုပ်ႇသၢဝ်၊ လွင်ႈၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။
လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃး မီးလၢႆၶၵ်ႉလၢႆတွၼ်ႈ လၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ်၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်သေပွၵ်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢဝ်မူႇသေမႃးၶႅင်တေႃႇၵၼ်။ ပေႃးၼႆ ႁဝ်းတေဢမ်ႇလႆႈဝႆႉမူႇႁႃႉ ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မူႇႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်လၵ်းမၼ်းၼႆ မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းမီးယူႇလူး၊ မိူင်းတႆးႁဝ်းမီးမႃးယဝ်ႉၼႆ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထဵင်လႆႈ၊ ႁဝ်းဢဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆး ဢၼ်မီးယူႇ 62500 လွၵ်းလၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇ။ ႁဝ်းယႃႇပေဢဝ်မိူင်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်တိတ်းလိၼ်မိူင်းဢိၼ်းၻီးယိူဝ်း၊ ယုၼ်ၼၼ် ၵေႃႈပဵၼ်မိူင်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်းဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းပူၼ်ႉ ၶွတ်ႇၶဵတ်ႇ/တူင်ႇ ၵၼ်လုမ်ႈၾႃႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ၊ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းဢဝ်မိူင်းတႆးၼႆႉဝႆႉပဵၼ် မူႇၵွၼ်ႇ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်မူႇႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇယွမ်းလႆႈ။
ထၢမ်- ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၵိုတ်းသိုၵ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ပႆႇၵိုတ်းၵေႃႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း ဢၼ်ၵိုတ်းၵေႃႈလီ ပႆႇၵိုတ်းၵေႃႈလီ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးယူႇ၊ တေႃႇပေႃးၵႂႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵၼ်ၵၢၼ် မိူင်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈယူႇတီႈၽူႈၼမ်းမၼ်း မိူၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလၢတ်ႈမိူဝ်ႈၵႆႈ၊ ၶဝ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵႂႃႇ၊ ဝႃႈလႃးၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈတိုတ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းဝႆႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်တႄႉ ၶဝ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇပေႃးမႆႈၸႂ်၊ ႁဝ်းၼႆႉ လၢႆၾၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်၊ ၸဵမ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းမီးလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇယူႇတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ မၼ်းယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်၊ ပေႃးဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၶႂ်ႈၸဵဝ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၺ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၸဵဝ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၸိုင် ၶဝ်တေဢၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉ မႃးတိၵ်း တိၵ်း။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၶႂ်ႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်တႄႉ မၼ်းယူႇ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလီတႄႉယူႇ၊ ပေႃးၼႆ ၵမ်းၼႆႉၵေႃႈႁဝ်းလၢတ်ႈဢူးဢွင်ႇမိၼ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလီတႄႉၼႆ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်တြႃး ဢၼ်ႁဝ်းယၢမ်းမီး ဝႆႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလီယူႇ သမ်ႉၶႂ်ႈယူႇၼိူဝ်သေၵုမ်းၵမ်ယူႇပေႃးၼႆ မၼ်းဢမ်ႇလီလႆႈ၊ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼႆႉၼႆႉ တေပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ ၼႆႉႁဝ်းဝႃႈႁင်းမၼ်း (ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း)ၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ မိူၼ်ၵူၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ ႁဝ်းဝႅင်းၵၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၼင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈႁဝ်းဢဝ်မႃးတီႈလဵဝ်သေ ႁဝ်းၵိၼ်ၵေႃႉလဵဝ်၊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၸုၵ်းတူၺ်းယူႇ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵိၼ်ၵေႃႉလဵဝ်ဢမ်ႇလႆႈ။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ (ပႂ်ႉသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇထႅင်ႈတွၼ်ႈသိုပ်ႇၵႂႃႇ)။


c: text/html

text:
Battle News
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ယိုဝ်းKIA တိူဝ်ႉၺႃးဝၢၼ်ႈၵူၼ်းလူႉၵွႆၼမ် ပၢင်တိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ မွတ်ႇယဵၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ
- Details
- Created on 12 April 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ KIA မွတ်ႇယဵၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် ယိုဝ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း၊ မၢၵ်ႇလူင်တိူဝ်ႉၺႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ လင်ႁိူၼ်းလူႉၵွႆၼမ်၊ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁိူၼ်း ယူႇသေၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ 11.04.2014 တင်ႈတႄႇၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၢႆးဝၼ်း 15:00မူင်းမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉၽၢႆႇသိုၵ်းၶၢင် ထွႆပၢႆႈတပ်ႉ တီႈၵွင်းလွႆႁူဝ်သိူဝ်ၵႂႃႇလႄႈ သဵင်မၢၵ်ႇ သဵင်ၵွင်ႈ တင်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈယဵၼ်ၵႂႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တင်းသွင်ၽၢႆႇ ယူႇၵႆၵႆသေ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇငႃၵၼ်ဝႆႉယူႇ၊ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆတင်းၼမ် လႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းၶၢင် KIA မၢတ်ႇၸဵပ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းႁူႉႁၼ်ၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “မၢၵ်ႇလူင် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၶဝ်ႈမႃး ၽၢႆႇႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ သၢမ်သီႇ(300-400)ပၢၵ်ႇလုၵ်ႉယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်မၢၵ်ႇ81 လႄႈ 82လၢႆလၢႆ၊ မၢၵ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၸၢင်ႉ၊ ၼွင်လူမ်ႇ၊ ၼွင်ၸွၼ်းလႄႈ ၼႃးလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵမ်ႉၼမ်၊ လင်ႁိူၼ်းလႄႈ လွတ်ႇၼမ်ႉ၊ ယွင်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလူႉသုမ်းတင်းၼမ်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်း သေၵေႃႉယဝ်ႉ၊ လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇ တၢင်းၽၢၵ်ႈၼမ်ႉၶမ်းလႄႈ ၽၢၵ်ႈမိူင်းၶႄႇမူတ်းယဝ်ႉ၊ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇသေ လႆႈၵႂႃႇသွၼ်ႈဝႆႉ တီႈဝတ်ႉဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလၢဝ်လႄႈ ဝၢၼ်ႈယွင်ႇပၢင်ႇလူင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈြသႃႇလႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်တႆး ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ မႃးလၢတ်ႈၸွႆႈလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႈၶဝ်ႈ လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၵႂႃႇ ယၢမ်ႁူဝ်ၶမ်ႈ မွၵ်ႈ18:30မူင်း မိူဝ်ႈဝႃး၊ ပၢင်တိုၵ်းတႄႉ တေဢမ်ႇပႆႇယဵၼ်လႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ” ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉလွႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်း 06:45မူင်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တီႈ လွႆႁူဝ်လႃႇ ၼႂ်းလိၼ်ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁီး၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၵႂႃႇၶုတ်ႉလုၵ်း တႃႇႁၢင်ႈသိုၵ်းဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈၼွင်လူမ်ႇသေ ပိဝ်ႇႁႃႇၶဝ် ၵႂႃႇယူႇဝႆႉတီႈႁိူၼ်း ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈၼွင်လူမ်ႇ သွၵ်ႈတဝ်ပႃး ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းႁိူၼ်း လူႉၵွႆတင်းၼမ်၊ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးယိုဝ်းသိုၵ်းၶၢင်ၼႆႉ ၶဝ်ယိူင်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၶူဝ်ၼမ်ႉဝၼ်းၵူၺ်း၊ ၶူဝ်းသူၼ်ၶူဝ်းႁိူၵ်ႈ မၢၵ်ႇလႅင်တႅင်ၶဵဝ်ႁဝ်း ဢၼ်ၽုၵ်ႉဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မႅၼ်ႈၽွင်းၸမ်လႆႈၶၢႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ လႆႈလူႉသုမ်းမူတ်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိူဝ်ႉၺႃးတီႈၶႃၽၢႆႇၶႂႃ ၸၢႆးၶျိတ်ႉၽွႆႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၸွၼ်း (ၸႃႇတိဝၢၼ်ႈသွၼ်း) မိူဝ်ႈဝႃးၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်လႆႈဢဝ်မၼ်းၸၢႆး ၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ တီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းသူၺ်ႇလီႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ဝႆႉယူႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
General News
ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵႂၢမ်းႁၼ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ(67)ပီႊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း
- Details
- Created on 25 March 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
လွႆတႆးလႅင်း ၸတ်းပၢင် ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵႂၢမ်းႁၼ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ(67)ပီႊ တီႈပၢင်ႇမၢႆသွင် မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် တီႈငဝ်ႈၸိုိုင်ႈႄလႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ တင်းသဵင်ႈမီးယူႇၵူၼ်း (1963)ေၵႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူိဝ်ႈဝၼ်းထီႉ (01ႉ02ႉ2014) ၼႂ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၢႆးဝၼ်း (14း00)မူင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ ၵႂၢမ်းႁၼ် တင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၸုၵ်းတူဝ်လႅပ်ႈ ၼပ်ႉယမ် (2)ပိူင်သေ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်ႂ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇလွင်ႈ ငဝ်းလၢႆး မိူိူဝ်ႈပၢၼ် (MTA) ႄလႈ ငဝ်းလၢႆးမိူိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ်သေ သိုိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ပွႆးဝၼ်းၸိူိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်၊ ၵူၼ်းမိူိူင်းႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶိုိုၼ်း ပၵ်းပိူိူင်မၢႆမီႈ ၸိုိင်ႈမိူိင်း (2008)၊ တႃႇၵႅတ်ႇႄၶၶိုိၼ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိုိုင်ႈတႆးၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇ ၸႂ်ႉဢဝ်လၢႆး မိူၵ်ႈလိူင်းသေ ၵႅတ်ႇႄၶ၊ တေလႆႈဢဝ် ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ၼမ်ၼမ်ေသ ၵႅတ်ႇၶႄဢဝ်
ဢိူိဝ်ႈ”ၼႆ။
သိုိပ်ႇၼၼ်ႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၼိုိင်ႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးယီႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈေၶႃႈၵႂၢမ်း ၵႂႃႇဝႃႈ “ၵူၼ်းသိုိုၵ်းႄလႈ ၵူၼ်းမိူိင်း ႁဝ်း တင်းသဵင်ႈ ယႃႇပေၶၢၼ်ႉ၊ ယႃႇပေလူမ်လၢမ်၊ ယႃႇေပၵိုိုင်ႉၵၢင်ႉယုမ်ႇ ၽူႈၶဵၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈ၊ ထုၵ်ႇလီမီးပၵ်း မီးပိူင်သေ ဝႆႉ
ပၵ်းပိူိင် ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ”ၼႆ။
ဝၢႆးေသၼၼ်ႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသွင် ၸဝ်ႈၶိူိဝ်းငိုၼ်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းပွင်ၶိူိဝ်း၊ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ဢွင်ႇမိူင်း (လုမ်းပွင်ၵၢၼ်လူင်)၊ ၸဝ်ႈၽူင်းမိၼ်ႉ (ၶွမ်ႇမတီႇပၢင်ပွႆး) ႄလႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႃႇ ၸဝ်ႈြသႃႇၶေႇမႃႇ (ၸဝ်ႈၶူးၵမ်ႉၶိူိူဝ်း) ဝဵင်းပၢင်လူင် ၶဝ်ၸဝ်ႈ သိုပ်ႇပၼ်တၢင်းႁူႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇ ထႅင်ႈၼမ်လၢႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ဢွင်ႇမိူိူင်း လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ “ပေႃးထိုိင်မႃးၼႂ်းၵၢင်လိူၼ်ၼႆႉ တေမီးပၢင် တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လိူိၵ်ႈႁႃ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုိၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုိုင်ႈတႆး၊ မိူိဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ယုၵ်ႉလိူိၵ်ႈဝႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉ (5)ၸဝ်ႈ၊ တႃႇတွတ်ႈလႆႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ် ၸၼ်ႉၶုၼ်ႁၢၼ်ၶိုိုၼ်ႈလိူိဝ်” ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုိုၵ်း သိုိပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းသေ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင် ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ ၵႂၢမ်းႁၼ် ဝၼ်းၸိူိဝ်ႉၸၢတ်ႈ တင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်(3)ပိူိူင်ႄလႈ မႂ်ႇသုင်မိူိူင်းတႆး ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢိုတ်းသိမ်းပၢင်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း (17း30)မူင်းၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Interview
ႁူပ်ႉထူပ်း တွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃး
- Details
- Published on 30 March 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸုမ်းၶၢဝ်ႇတႆးလွတ်ႈလႅဝ်း လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၵူၼ်းသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉၸုမ်း (241) (ၸဝ်ႈသိုၵ်းၶုၼ်ၵျေႃႇ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၸုမ်း) ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈလူၺ်ႈ လွၵ်းလၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လွၵ်ႇလႅၼ် ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2006.January. 02 ၼၼ်ႉသေ လႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ- 23/07/2013 ၊ ႁွတ်ႈထိုင်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝၼ်းထိ- 29/07/2013 မီးၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ် - တႄႇတူၵ်းၶွၵ်ႈ မိူဝ်ႈပီႊလႂ်? လိူၼ်လႂ်? ဝၼ်းလႂ်? တူၵ်းတင်းမူတ်းလၢႆၵေႃႉ?
တွပ်ႇ - တႄႇတူၵ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ- 02/01/2006၊ တၢင်းမူတ်း 32 ၵေႃႉ၊ တႃႇ 11 ၵေႃႉ တႄႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၵႂႃႇ ဝၢင်းၶိူင်ႈဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈၶႃႈ။
ထၢမ် - လုမ်းတြႃး ပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 1 ၵေႃႉ လၢႆပီ? ဢၼ်တၢႆၼႂ်းၶွၵ်ႈ ၸွင်ႇမီး?
တွပ်ႇ - ဢၼ်ၶဝ်ပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ ၼႆႉ 2 ၵေႃႉ လွတ်ႈတၢမ်ႇတၢႆ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တႄႉ တၢမ်ႇတၢႆ ပၢႆ လၢႆသိပ်းပီႊ ၵူႈၵေႃႉ၊ မၢင်ၵေႃႉ တၢမ်ႇတၢႆလႄႈ ဢမ်ႇမၵ်းၶၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈလႆႈ (တေႇတၢၼ်ႇ ၼႄႉၵၢၼ်ႉတၢတ်ႉမႄႉ ထွင်ႇတၢၼ်ႇ)၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ ၺႃးတၢမ်ႇတၢႆ - 4 ၸူဝ်ႈၵူၼ်းပၢႆ 25 ပီႊ၊ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် ၸၢႆးၽူင်းလႄႈ ၶုၼ်သိုၵ်းၸၢႆးတူး ၺႃးတၢမ်ႇတၢႆ 3 ၸူဝ်ႈၵူၼ်း။ ၽွင်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇ 2 ၵေႃႉ ၼႂ်းၶွၵ်ႈမိၼ်းၶျၢၼ်ႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သင်/ လွင်ႈတၢင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်သေ တၢႆၵႂႃႇ။
ထၢမ် - လႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး မိူဝ်ႈလႂ် လႄႈမီးၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်း လၢႆၵေႃႉၶႃႈ?
တွပ်ႇ - မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးမီး 26 ၵေႃႉၶႃႈ။ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ- 23/07/2013 ၼၼ်ႉၶႃႈ။ ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2008 ၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၶႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႇ 3 ၵေႃႉ ( 1- ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ မီးတီႈၶွၵ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ 2- ၸၢႆးၽူင်း( ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်) မီးတီႈၶွၵ်ႈ တယႅတ်ႉ၊ 3- ၸၢႆးတူး (ၶုၼ်သိုၵ်း) )။
ထၢမ် - ဢၼ်ႁွတ်ႈမႃးထိုင်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ မီးလၢႆၵေႃႉလႄႈ ၽႅဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ လႂ်ၶႃႈ?
တွပ်ႇ - ဢၼ်ၽႅဝ်မႃးငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီး 17 ၵေႃႉၶႃႈ၊ တႃႇ9 ၵေႃႉတႄႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉဢေႃႈ။ ၼႂ်း 9 ၵေႃႉၼႆႉ တႃႇ 4 ( ၶွၵ်ႈမိၼ်းၶျၢၼ်ႇ)ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇလႆႈတၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်လႄႈ ၶဝ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။
ထၢမ် - မိူဝ်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇလႆႈတူၵ်းၸွမ်းၵၼ်မူတ်းၶႃႈ?
တွပ်ႇ - ဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းၸွမ်းၵၼ်မူတ်းၶႃႈ၊ ၶဝ်ၸႅၵ်ႇ ႁဝ်းၶႃႈ ၼိုင်ႈၸုမ်း 5-6-7 ၵေႃႉ သေ ဢဝ်ၽၢတ်ႇၵၼ်တူၵ်း ၶွၵ်ႈတႃႇ 5 တီႈ။
(1) ၶွၵ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ - 7 ၵေႃႉ
(2) ၶွၵ်ႈတယႅတ်ႉ - 7 ၵေႃႉ ( ပွႆႇ ပၼ် ပီ 2008 – 1 ၵေႃႉ)
(3) ၶွၵ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ - 6 ၵေႃႉ
(4) ၶွၵ်ႈမိၼ်းၶျၢၼ်ႇ - 6 ၵေႃႉ
(5) ၶွၵ်ႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ - 6 ၵေႃႉ
ထၢမ် - ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၸႅတ်ႈထတ်းထၢမ် လၢႆးၵျၢမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဝ်ၶွၼ်ႉထုပ်ႉပေႃႉ/ ဢဝ်ၾႆးသျွတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈ?
တွပ်ႇ - လွင်ႈၸိူင်ႉၼႆတႄႉ တီႈႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇမီး ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ထုၵ်ႇ ၸႅတ်ႈထၢမ် ဢမ်ႇပၼ်ၼွၼ်း တႃႇ3 ဝၼ်း ( ၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထၢမ်ယဝ်ႉ ၊ ၶိုၼ်းမႃးထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ပၼ်ႇတူင်ႇ တႃႇ3 ဝၼ်းတဵမ်တဵမ်) ၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၺႃးၸိူၵ်ႈလဵၵ်း သႂ်ႇတိၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 1 ပီႊ ပၢႆ 2 လိူၼ် တဵမ်တဵမ် ၸင်ႇ ဢဝ်ဢွၵ်ႇပၼ်ၶႃႈ။
ထၢမ် - ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ လူၺ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၸွင်ႇတိုၵ်ႉမီးယူႇၶႃႈႁႃႉ?
တွပ်ႇ - ဢၼ်လႆႈႁူႉမႃးတႄႉ တင်းမူတ်း ၵိုတ်း 200 ပၢႆ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၶွၵ်ႈၸိူဝ်းႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇတူၵ်း 5 တီႈၼၼ်ႉ မီး 28 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈပႃး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ လႄႈ ဢူးမိၼ်းၼၢႆႇၵျေႃႇ ( ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ) ။
ထၢမ် - မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပၢႆးယူႇလီ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ မီးၼင်ႇႁိုဝ်? မၼ်းၸဝ်ႈသမ်ႉ သင်ႇၵႂၢမ်း သင်လၢႆလၢႆ?
တွပ်ႇ - ပၢႆးယူႇလီမၼ်းၸဝ်ႈ ၶႅမ်ႉလီယူႇ၊ မၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ပွၵ်ႈမႃးတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ၊ ထွမ်ႇၶေႃႈသင်ႇ၊ ယႃႇပွႆႇၽႃႈၵၼ်၊ သိုပ်ႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆဢေႃႈ။
ထၢမ် - မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ သမ်ႉမီးယိူင်းဢၢၼ်း တေသိုပ်ႇႁဵတ်းသင်?
တွပ်ႇ - မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇမီးသင် တေမိူဝ်းၸႂ်းပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉတင်းႁိူၼ်းၵွၼ်ႇ၊ ယဝ်ႉၸင်ႇတေ ဝူၼ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း။
ထၢမ် - ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၸိူင်ႉႁိုင်ၶႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ လႆႈပူၼ်ႉဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးၼႆႉ?
တွပ်ႇ - ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ တႄႉ မီးတၢင်းၸူမ်းသိူဝ်း ဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း ဢမ်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းႁဝ်းသေ ၶတ်းၸႂ် ၸွႆႈထႅမ်တုၵ်းယွၼ်းတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် ပေႃးတေလႆႈပူၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးယူႇၶႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႈတႄႉ တႃႇမႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းမီးဝႆႉယူႇၶႃႈ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၵေႃႉႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် - ယိင်းသႅင်ဢွၼ်း၊ ယိင်းႁွမ်တိုၼ်း၊ ယိင်းၸဵင်ၵွၼ် ( 31/07/2013)


text:
ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶဝ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႂ်ႇ၊ တတ်းမၵ်းဢဝ် တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵႂႃႇပႃး ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/06/2014 ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃး ႁွတ်ႈၽႅဝ် ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတီႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသေ မႃးၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းလႅၼ်လိၼ် မၢၼ်ႈ-ၶႄႇ။ ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၶမ်း ဢဝ်ၽႅၼ်ႇတီႈဢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလႅၼ်ၶႅၼ်ႈမၢၼ်ႈ- ၶႄႇ ဢၼ်တတ်းဢဝ်လိၼ်မိူင်းတႆး ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉ မႃးၼႄမၼ်းၸဝ်ႈ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးတူၵ်ႇထၢမ်ဝႃႈ-ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ၽႅၼ်ႇတီႈဢၼ်မႂ်ႇလူး၊ ၵွပ်ႈသင်ဢဝ် ၽႅၼ်ႇတီႈ ဢၼ်မႂ်ႇမႃးၼႄ၊ ဢၼ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇမီးႁႃႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၼ်ႁႃတီႈလိၼ်ၼႆႉ တေလႆႈတူၺ်းၽႅၼ်ႇတီႈဢၼ်ၵဝ်ႇသေ တတ်းမၵ်းၶိုၼ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ဝႃႈ ပေႃးၵဝ်ၶႃႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ လၵ်းလႅၼ်လိၼ်ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈတင်းမူတ်း၊ ၸႂ်ႉလၵ်းဢၼ်ၵဝ်ႇဝႆႉၵွၼ်ႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉ ဝႃႈ မီးပၼ်ႁႃမႃးၵေႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈတႅၵ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်းမႂ်ႇမႂ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ဢႃႇယုၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ မီး 60 ပီယဝ်ႉ၊ လၵ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမႃးမီးၼႂ်းႁႆႈၼႂ်းၼႃးႁဝ်းသေပွၵ်ႈ၊ ဢၼ်မႃးတတ်းမၵ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်ဢဝ်သူၼ် ႁႆႈ ၼႃးဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းၵိၼ်မႃးၸဵမ်ပၢၼ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ ၵႂႃႇပၼ်မိူင်းၶႄႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် ၾၢႆႇတႅၵ်ႈ ၼႃႈလိၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းႁဝ်းၶႃႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၾၢႆႇၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈႁၵ်ႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်တီႈ ၵိူတ်ႇႁဝ်းၶႃႈ။ ၼႆႉပဵၼ်တီႈလိၼ်ၶွင် ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈႁဝ်းမႃး၊ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၶွင်ႁဝ်းၼႆႉ ႁၵ်းမိုဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ် လႆႈၼႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၶၢမ်းၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ႁဝ်းၶႃႈမႃးၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈတိုၼ်းတေပိုၼ်ႉပွႆႇ သၢႆၸႂ်သေ တေႃႇသူႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးပေႉလႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉၶိုၼ်း ၽႅၼ်ႇတီႈၵဝ်ႇသေ မႄးတႅၵ်ႈထတ်းၶိုၼ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈပဵၼ်ထမ်းၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁဵင်ၼႆႉ တေၼႄၵၢင်ၸႂ်- ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢူးၵျေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်တတ်းမၵ်းဢဝ် တီႈလိၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပၼ်မိူင်းၶႄႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၼိူဝ်မႃး ႁဵတ်းၵႂႃႇတင်းမူတ်းၵူၺ်း၊ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ်မႃးၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းတၢင်းၼိူဝ်ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းႁဝ်းၶႃႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၵႂၢင်ႈ၊ မီးလႅၼ်လိၼ်တတ်းၸပ်းလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၵႆႉမီးပၼ်ႁႃ လႅၼ်လိၼ် ၸွမ်းၵၼ်တင်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၾိလိပ်ႉပိၼ်း၊ ၵျပၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးလွင်ႈထဵင်မေႃးၵၼ်၊ ထိုင်တီႈ ပေႃးလႆႈႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။


text:
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ တႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃႇတင်ႈမႃး ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈ ၵိၼ်လူႇလုတၢႆ၊ ပီႈၼွင်ႉတႆး လႄႈၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတူၵ်းၵိၼ်း။
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃး ဢဵၼ်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတႆး ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ယိူင်းဢၢၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပႃးပီႈၼွင်ႉတႆးတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ် ၸိူဝ်းမႃးယူတ်းယႃတူဝ်တီႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီးသေ ထူပ်းၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ တူၵ်းၵိၼ်း- ၸၢႆးလူင် ၽူႈထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆမူႇၸုမ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈတႄႇၵေႃႇတင်ႈတႄႉ ၵၢင်ၸႂ်ၽူႈတႄႇၵေႃႇတင်ႈၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တႆးၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးမႃးႁဝ်းပိုတ်ႇၵႂၢင်ႈသေ ၸွႆႈထႅမ် ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈၸွႆႈ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈၶဝ်ႈလႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတႆးၼႆႉ ပၵ်းလုမ်းဝႆႉတီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ပိုတ်ႇဝႆႉပႃး ႁူင်းယႃလူင်ၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ တီႈႁိမ်းဝတ်ႉဝေလုဝၼ် ပွၵ်ႉၵျွင်းၵျီးၸု။ မီးလူတ်ႉတၢင်ႇ ၵူၼ်းပဵၼ် လႄႈ တႃႇၸႂ်ႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ 7 လမ်း။ မေႃယႃယိင်း-ၸၢႆး ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ် မီး 40 ပၢႆ၊ ပဵၼ်တႆးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ တီႈလိၼ်ဢွင်ႈတီႈပၵ်းလုမ်းၼၼ်ႉ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ၶ ၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် မဵတ်ႉတႃႇပၼ်ဝႆႉ။ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႈ မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူႈၸႄႈဝဵင်း 40 ပၢႆ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ လိူဝ်သေၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ (ၵိၼ်လူႇလုတၢႆ) လႄႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ ယင်းမီးပႃးပၢင်သွၼ်ၶွမ်ႊၽိဝ်ႊတိူဝ်ႊထႅင်ႈ၊ လႆႈၸတ်းပၢင်လူင်းပၢင်သွၼ်ယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမီး 90 ၵေႃႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၼမ်ႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း လႆႈၶုတ်းၼမ်ႉမေႃႇတႂ်ႈလိၼ် (ၼမ်ႉဢဝီႇၸိ) ဝႆႉသွင်မေႃႇ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပေႃးသင်ၶၸဝ်ႈ 7 ဝတ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး တေယေႃးၶိင်းၵႂႃႇမႃးၶၢဝ်းတၢင်း မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈလူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸွႆႈသူင်ႇပၼ်- ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈ 01/01/1989 ။ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း လႆႈၵိုတ်းယင်ႉ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇ ၵမ်းၼိုင်ႈ။ ထိုင်မႃးပီ 2010 ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊမႂ်ႇ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈၸုမ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶူင်းၶိုၼ်းသေ တူင်ႉၼိုင်မႃး။ ဢၼ်လႆႈပၵ်းလုမ်း ပိုတ်ႇႁူင်းယႃတႄႉ တိုၵ်ႉတႄႇမိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပီ 2013 ၼႆႉၵူၺ်း။ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းပဵၼ် ၸၢႆးထုၼ်းမျႃႉ (ၵုၼ်ႁဵင်)- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႂ် မိူဝ်ႈလႆႈယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ လႆႈၵေႃႇတင်ႈၾိင်ႈၵူၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸွမ်းတီႈယူႇတီႈၵိၼ် ၼႂ်းတၼ်းႁဵင်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃးႁိုင်တၢမ်ႁိုင်မႃး တေၵိူတ်ႇမီးၾိင်ႈဢၼ် ဝႆႉပဵၼ်တီႈယုမ်ႇယမ်ၸုင်ၸႂ်လႄႈတိုဝ်းမၼ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇမုၵ်ႉၾုင်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၾိင်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ် ႁိၼ်ႉၼွၼ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်လွင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းၾိင်ႈၵူၼ်း တေတဵင်ႈၼိမ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႈၼၼ်ႉ သၢႆၽႂ်ၶိူဝ်းမၼ်း ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇတင်ႈၾိင်ႈတိုဝႅးၵမ်လၢႆလၢႆဢၼ် ၸွမ်းၵႃႇလတေႇသမႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁဵတ်းၸွမ်းၵၼ်။ ၼႂ်းၵႃႈၾိင်ႈၸိူဝ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သိုပ်ႇသိုပ်ႇၵၼ်မႃး ၼႂ်းၾိင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉၼႆႉ မီးပႃးၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၾိင်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ လွင်ႈၼိုင်ႈ။
ပီမႂ်ႇတႆး
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ထႆး လၢဝ်း ယူၼ်း တႆးလူင် တႆးၶိုၼ် တႆးလိုဝ်ႉ တႆးလႅမ်း တႆးၼုင်း တႆးမၢဝ်း လႄႈတႆးဢႃႁူမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယူႇၵႆႈၸမ်ၵၼ် (သူၼ်ႇလၢႆ ယူႇယၢၼ်ၵႆ) ၵၼ်သေတႃႉ ၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၾိင်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇၼႆႉ တီႈမႃးမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ ပဵၼ်ဝၼ်းလဵဝ် လိူၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၵူႈတီႈတီႈ။ ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် ဢၢႆႈၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈၶမ်ႈၵူႈပီ (တေယူႇမွၵ်ႈၵၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၵူႈပီသေ ပေႃးပဵၼ်ပီသွၼ်ႉၼႆႉ တေယူႇ မွၵ်ႈၵၢင်လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၵူႈပီ)။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈၸုမ်းၸုမ်း လႆႈတိုဝ်းဢဝ် ဝၼ်းလိူၼ်ဢၢႆႈ ၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈၶမ်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇမိူၼ်ၵၼ်မႃး။ (လိူၼ်ဢၢႆႈ ၼႆႉ မၢင်တီႈႁွင်ႉဝႃႈ လိူၼ်ၸဵင် ႁိုဝ်ၵေႃႈ လိူၼ်ၵဵင်၊ ပေႃးဝႃႈ လိူၼ်ဢၢႆႈၼႆတႄႉ တႆးႁဝ်းႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၵူႈတီႈတီႈ။)
ပီမႂ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပီမႂ်ႇတႆးလူင်
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလၵ်းပိူင် 12 လိူၼ်ၸွမ်းၸိုဝ်ႈလႅင်လၢဝ် (ၼၵ်ႉၶတ်ႈ)၊ လႅင်လၢဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး သူၼ်ႇယႂ်ႇ သူင်ႁွင်ႉဝႃႈ မိင်ႈပီ (ႁူမ်ႈတင်းထႆးလႄႈလၢဝ်း) ဢၼ်ပဵၼ်- ၸႆႈ (ၼူ)၊ ပဝ်ႈ (ဝူဝ်း)၊ ယီး (သိူဝ်)၊ မဝ်ႈ (ပၢင်တၢႆး)၊ သီ (ငိူၵ်ႈ)၊ သႆႈ (ငူး)၊ သိင (မႃႉ)၊ မဵတ်ႉ (ပႄႉ)၊ သၼ် (လိင်း)၊ ႁဝ်ႉ (ၵႆႇ)၊ သဵတ်း (မႃ)၊ ၵႆႈ (မူ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လၵ်းပိူင်ၸိူဝ်းဝႃႈမႃးၼႆႉ တႆးလူင် တႆးမၢဝ်း ႁွင်ႉဝႃႈ လၵ်းၼီႈ ။ တင်ႈၸိုဝ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႈ သူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸွမ်း လၵ်းပိူင် မိင်ႈပီၼႆႉ ၼင်ႇၵၼ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပေႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး သူင်တင်ႈၸိုဝ်ႈတႄႇဢဝ်လုၵ်ႈၵေႃႉငဝ်ႈၵႂႃႇ - ဢၢႆႈ ယီႈ သၢမ် သႆႇ ငူဝ်ႉ လူၵ်ႈ ဢိတ်း လဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ လိုၼ်း ၵွႆႈ ။ သင်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း သူင်တင်ႈဝႃႈ- ယေႈ ဢီႇ ဢၢမ် ဢႆႇ ဢူဝ်ႈ ဢူၵ်း ဢိတ်း လဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ လိုၼ်း ၵွႆႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးလူင် တႆးမၢဝ်း လႆႈတင်ႈလၵ်းၼီႈ ဢၼ်ဢဝ်ၸွမ်းလၵ်းပိူင် မိင်ႈပီ ၸႂ်ႉတႃႇၾိင်ႈၵူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မႃးလႄႈ ၸင်ႇမီးၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ (လိူၼ်ဢၢႆႈ-လိူၼ်ၸႆႈ မႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ) သေ လႆႈယိပ်းတိုဝ်းသိုပ်ႇမႃး တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ တီႈတႄႉမၼ်းလၵ်းၼီႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃးသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်လႆႈဢူမ်သူပ်းမႃးပဵၼ်ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပီၼပ်ႉတႆး(သၵ်ႉၵရၢၸ်ႈ)တူဝ်ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ဢၼ်တႆး လူင် သူင်ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ ပီမိူင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီပုတ်ႉထ 2557 ၼႆႉ (ပုၼ်ႈတႃႇတႆးလူင် တႆးမၢဝ်း) လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ပီ ။ (ပီမိူင်း 2108 ၼီႈၼႆႉ ပဵၼ်မိင်ႈမႄႈပီတႆး တႆးလူင် တႆးမၢဝ်းလႄႈ တႆးၼိူဝ် မၢင်ပွတ်း မၢင်တွၼ်ႈ။)
ပီမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီတႆး
ၽိုၼ်မၢႆၸွႆႈတွင်းၶႄႇ ႁူမ်ႈတင်းၵႂၢမ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၽူႈႁူႉၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလူင်လၢႆလၢႆၸဝ်ႈယဝ်ႉ လႆႈႁူႉငိူၼ်ႈငဝ်ႈမႃးဝႃႈ ပီမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီတႆး (တႆးလူင်-တႆးမၢဝ်း) ၼႆႉ တႄႇၼပ်ႉသွၼ်ႇ တင်ႈႄတႇပီ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉတီႈ 2 ၶုၼ်ဢူတီႇၾႃႉ (ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း) ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ဢွၼ်ဢဝ်ၶႃႈဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လွင်ႈလူင်းၸွမ်းလမ်းၼမ်ႉၶူင်း မႃးတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း (မိူင်းမၢဝ်း) တီႈႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း ဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် မွၵ်ႈ 94 ပီ၊ မႅၼ်ႈမွၵ်ႈပီၿုၻ်ႉထ 450 ၼၼ်ႉမႃး။ (ၼမ်ႉမၢဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁွင်ႉ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈလီႈ၊ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ ႁဵၵ်ႈဝႃႈ သျူၺ်ႇလီႇ၊ ၸၢဝ်းၶႄႇသမ်ႉ တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ၶဝ်ဝႃႈ ရုၺ်ႉလီႉ)။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈမႃးၼႆႉလႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး (တႆးလူင်၊ တႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးၼိူဝ်မၢင်ပွတ်းမၢင်တွၼ်ႈ) ၸင်ႇလႆႈယိပ်းတိုဝ်း ဢဝ်ပီဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ ဢွၼ်ဢဝ်ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူင်းမႃးတႄႇတင်ႈသိုင်ႇမိူင်း တီႈႁိမ်း ၾင်ႇၼမ်ႉ မၢဝ်းၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ပီမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီ ၸႂ်ႉတႃႇၸိူဝ်ႉသၢႆၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇသေသိုပ်ႇတိုဝ်းမႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၼႂ်းပီၿုၻ်ႉထ 2556-57 ၼႆႉ မိင်ႈပီတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပီမိူင်းတႆး လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ၼီႈ။ (ယူႇၼႂ်းလိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊပီ 2013 ၼႆႉ)။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၸင်ႇႁွင်ႉပီမႂ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၼႂ်းပီ (2014) ၼႆႉဝႃႈ လၵ်းၼီႈ ပီတႆး ၵပ်းသိင (ပီမႃႉ) ပီမိူင်း 2108 ၼီႈၼႆယဝ်ႉ။ (မိူဝ်ႈၶႂ်ႈႁူႉပီမိူင်း- တႆး ဢမ်ႇၼၼ်တႆးမိင်ႈပီတႆးၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဢဝ်ပီၿုၻ်ႉထ မိူဝ်ႈလဵဝ်တင်ႈသေ ဢဝ်ပီဢၼ်ၶုၼ်ယီႈတင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မႃးထွၼ်ၼႆၸိုင် တေမႅၼ်ႈၸွမ်းပီမိူင်းၶွင်တႆး (ပတႉ) ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီတႆး (တသႉ)။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပီ ၶသႉ 2011 ၼႆႉ ပီ ပသႉ 2554-55 ၼီႈ၊ ဢဝ်ပီဢၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈတင်ႈမိူင်း ပသႉ 450 မႃးထွၼ်ယဝ်ႉ လႆႈ 2108 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းတႆး (တသႉ)။ ( ပသႉ 2557 – 450 ႁူႉ တသႉ 2108) ၼၼ်ႉယူႇ။ [ပီမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီ ဢမ်ႇၼၼ် ပီတႆး (2108) ဢၼ်တႆးႁဝ်း ၼပ်ႉသွၼ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်း ၶိူဝ်းတႆးလူင်၊ တႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးၼိူဝ်မၢင်ပွတ်း မၢင်တွၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တင်းတႆး တၢင်ႇၶိူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၵၼ်သင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၵ်းၼီႈပီတႆး ဢၼ်ဢိင်ဢဝ်လၵ်းပိူင် ပီၵၢပ်ႇၸႆႈ 60 လွၵ်းသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇယိပ်းတိုဝ်းၵၼ်မႃး ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ဢၢႆႈ (လိူၼ်ၸဵင် – လိူၼ်ၵဵင် ) မႂ်ႇ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈ ယိပ်းတိုဝ်းမိူၼ်ၵၼ်။ လၵ်းၼီႈ မိူၼ်ၵၼ်၊ ပီမိူင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်း။
ၾိင်ႈၵေႃႇၸဵင် ဢမ်ႇၼၼ် လၵ်းပိူင်ပီမႂ်ႇတႆး
ၾိင်ႈၵေႃႇၸဵင် ဢမ်ႇၼၼ် လၵ်းပိူင်ပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ် 4 တွၼ်ႈ -
တွၼ်ႈႁူဝ်တီး ပႂ်ႉၸဵင် –
ပႂ်ႉၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၾဝ်ႈႁပ်ႉ တၵ်ႉၼၢႆ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈလိူၼ်ၸဵင် (လိူၼ်ဢၢႆႈ) ၼႂ်းဝၼ်း လိူၼ် 12 လပ်း ဢၼ်တိုဝ်းၵမ် ပဵၼ်ဝၼ်းသဵင်ႈပီၵဝ်ႇ။
တွၼ်ႈသွင် ပၢႆႈၸဵင်ႈ –
ပၢႆႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမွၼ် ပွင်ႇဝႃႈ ၵွမ်းဝႆႈ၊ ပၢႆႈၸဵင် ၸင်ႇပွင်ႇဝႃႈ ၵွမ်းဝႆႈ ၵႃႇရဝၼပ်ႉယမ်လိူၼ်ၸဵင် (လိူၼ်ဢၢႆႈ) ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ႁူဝ်တီးၼႂ်းပီမႂ်ႇၵူႈပီပီ။ ဝၼ်းလိူၼ် ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ မီးၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈပၼ်ထႃႇၼ တႃၶုၼ် (ၶိုၼ်ႈယႃႇထူး) တီႈၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မိူင်းၶဝ်၊ မီးၵၢၼ် မွပ်ႈ ရၢင်းဝလ်း (သူးၽွၼ်းၵၢၼ်) တီႈ ၽူႈႁဵတ်း ၵၢၼ်လီၸွႆႈၾိင်ႈၵူၼ်း (ၸွႆႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း)။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ ပွတ်းၼႂ် ထွမ်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသွၼ် ၸွမ်းၵၢပ်ႈ ပၢၼ်၊ ဢိၵ်ႇတင်းမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (သမ်မၼႃး) ၵၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး-ၾိင်ႈငႄႈ-ႁိတ်ႈႁွႆး ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၸွမ်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ။
တွၼ်ႈသၢမ် ၵိၼ်ၸဵင် –
ၵိၼ်ၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၶပ်းၶိုင်လဵင်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ် ၽူႈထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇလႄႈ ပီႈၼွင်ႉ သၢႆၶိူဝ်းတင်းလၢႆ ဢၼ်မီး တင်းၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်၊ ၶဝ်ႈပုၵ်း(ၶဝ်ႈတမ်ငႃး)လႄႈ ၶဝ်ႈယႃႇၵု (ၶဝ်ႈၼမ်ႉဢွႆႈ)၊ ႁူမ်ႈတင်း ၾိင်ႈသႃသၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵိူဝ်းလီ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ၸဵင် (လိူၼ်ဢၢႆႈ)။
တွၼ်ႈလိုၼ်းသုတ်း လဵၼ်ႈၸဵင် –
လဵၼ်ႈၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းပွႆးဢုၼ်ႇငၢၼ်း(ပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း) ၼႂ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းသေ ၸူမ်းသိူဝ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ၊ သူင်ႇသင်ႇပီၵဝ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ႁဵတ်းၵႂၢမ်းႁွင်ႉဝၢၵ်ႇၵၼ် - ၵႃႈၼူၵ်ႉ-ၵႃႈတူဝ်း - ၵႃႈမူၼ်ႈ လဵၼ်ႈလၢႆးၸိူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
-"ၸဝ်ႈဢမ်ႇယွင်ႈ ၶွင်ဢမ်ႇၵႃႈ ။ ၾိင်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ပေႃးတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇယွင်ႈ ဢမ်ႇပႂ်ႉပႃး ဢမ်ႇသိုပ်ႇၽႄႈတိူၼ်း တေယဵၼ်းပဵၼ်သိင်ႇၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်ၼႂ်းဝၼ်းၼႃႈ"-


text:
ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီး ၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်းၸိုင် တိုၼ်းဢမ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ယူႇ လႆႈယၢဝ်းႁိုင်။ ဢၼ်ဝႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ပႃႇတီႇ၊ ၵူၼ်းၸုမ်းလႂ် ၸုမ်းၼိုင်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ တၵ်းလႆႈမီးၵၢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ပေႃးၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆၵေႃႈ ၶိူၼ်းၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တၵ်းႁၢႆဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်း (မီးၸိုဝ်ႈမၼ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်းဝႃႈ-မိူင်းတႆး) တႆးဢမ်ႇၸႂ်ႈၶုၼ် ၽွင်းငမ်း၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇႄလႈၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈၶုၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသမ်ႉ လိူဝ်သေဢမ်ႇဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇပၼ် သမ်ႉၶႂ်ႈတဵၵ်းၼဵၵ်းႁႂ်ႈၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်း လၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းတႆး လႄႈလၢႆၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ဢၼ်မီးဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၽွင်းငမ်းၵုမ်းၵမ်လူၺ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ်) ၸူမ်ႁၢႆမူၺ်ႉမွတ်ႇတၢႆသဵင်ႈသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ်ၸိူဝ်ႉလဵဝ်ၸိုင်ႈလဵဝ် တင်းပိုၵ်း။
ၼႂ်းမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽႃသႃ လိၵ်ႈတႆး ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းတႆးၽူႈလၵ်းလႅမ် ပႅၼ်မႅၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းႁဝ်းၵေႃႈ ၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉလႆႈၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇပၢၵ်ႇ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇသူၼ်းတုမ်ၵႂႃႇၵေႃႉၾၢႆႇၵေႃႉတၢင်း (ၵဝ်ၵတ်ႉၵဝ်မေႃ၊ ၵဝ်ႁူႉၵဝ်ႁၼ်၊ ၵဝ်ၸႂ်ႈၵဝ်ထုၵ်ႇ) ၼႆသေ ၶိုင်ယူႇ မႅၵ်းမႅၵ်းႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းႄလႈ ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ လိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးလႅၼ်ႈၵႂႃႇၵေႃႉႁူးၵေႃႉတၢင်း။ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ၸွမ်း ၽူႈၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၼႃးသွၼ်ႇလင် ႁိုဝ် ဢမ်ႇတႆႇတဝ်ႉ ဝူၼ်ႉသၢင်ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလီလီလႆႈသေ ၸွမ်းလင် ၽူႈႁူၺ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ပႆႇမီးၽႂ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်လိၵ်ႈတႆးမႃး၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးၸၼ်ႉၸွမ်တႆးႁင်းၶေႃ၊ ၵမ်ႈၼမ်မေႃမႃးၸွမ်းဝတ်ႉ (ၵျွင်း) မုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ၸွမ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ၊ ၸွမ်းပၢင် “မ”ႁႃႈတူဝ်” ႄလႈ ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉႁဵၼ်းႁူႉတႅမ်ႈလွၵ်ႈဢဝ်ၸွမ်း ၽဵင်းၵႂၢမ်း ပၢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ႁူမ်ႈဝႃႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပၢႆးပၺ်ၺႃၸိုင်ႈတႆး ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး ပပ်ႉႁဵၼ်း ထိုင်ၸၼ်ႉႁႃႈယဝ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼေႇဝိၼ်း သင်ႇဢိုတ်းႁၢမ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်ပႅတ်ႈ၊ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း။ လိုၼ်းဝၢႆးၼႆႉ ဢၼ်ပိုတ်ႇႁဵၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်းၵေႃႈ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလွႆတႆးလႅင်း တီႈလဵဝ် ဢၼ်ၸုမ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ၺႃၸိုင်ႈတႆးၼွၵ်ႈမိူင်း SCEC (ၵဵင်းမႆႇ) လႆႈဢဝ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈထႆး/ဢင်းၵိတ်း မႃးပိၼ်ႇၽႃသႃပဵၼ်ဝႅပ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်း။
ၵွပ်ႈၼၼ်လၵ်းၸဵင်လိၵ်ႈတႆးၵေႃႈပႆႇမီးတႄႉတႄႉ(ပႆႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈတၢႆတူဝ်) မိူဝ်ႈလဵဝ်လၢႆၵေႃႉလၢႆၸဝ်ႈတိုၵ်ႉဢုပ်ႇထဵင် တိုၵ်ႉႁႃ တိုၵ်ႉလိုမ်ႉ တိုၵ်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ တိုၵ်ႉၵႄႈမႄး လူၺ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင် ၸွမ်းလၢႆး ၸွမ်းတၢင်းသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢိင်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်မီးၸွတ်ႇတူဝ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ။
ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵဝ်ၵျႃႉမႂ်းၶႅၼ်ႇ ၵဝ်လႅၼ်ႇမႂ်းၵတ်ႉ ၵဝ်ၸႂ်ႈမႂ်းၽိတ်း လိမ်ႇဝိတ်းၸူၺ်ႉဢဝ် ၶဝ်ႈၶၢင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ႁူႉၵူႈဢၼ်ႁၼ်ၵူႈလွင်ႈ ၵဝ်ထုၵ်ႇမႅၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တၵ်းတေလႆႈဢဝ်ၵဝ်ဝႃႈ ၵဝ်ပဵၼ်ၵေႃႉတမ်းပိူင်လၵ်းၸဵင်။
ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ထွႆႈၵႂၢမ်း (ဝေႃးႁၢရ်) တႆးၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ(လူၵ်ႈ)လူင်ၼႆႉ တႆးယူႇတူဝ်ႈၸွတ်ႇၵႂႃႇ လၢႆပိုၼ်ႉတီႈ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ။ ၵွမ်ႉၵႃႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၵူၺ်းၵေႃႈ ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႆးလူင်တင်းမူတ်းတင်းပိၵ်း။ တႆးလူင်တႄႉတႄႉ မီးမွၵ်ႈလၢၼ်ႉၵူၺ်း ယင်းပၢႆလၢတ်ႈထွႆႈၵႂၢမ်း လေႃႈလေးမၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈ ၶိုင်ႈ(မၢင်ၸိူဝ်းပေႃးဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး)ယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတႆး မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းလၢဝ်း တင်းၸိုင်ႈမိူင်း၊ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ ၵႂၢင်းသီ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ဢိၵ်ႇပႃး ၼႂ်းမိူင်းဢတ်သမ်ႇ ဢၼ်ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆး (လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ၊ လၢၼ်ႉၸၢင်ႉ၊ လၢၼ်ႉၼႃး) ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈႁၢင်သဵင်မၼ်းတေပိူင်ႈၵၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ထွႆႈမၼ်း ပွင်ႇၵၼ် 50 လၢၼ်ႉလိူဝ်လိူဝ်။
ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လိူဝ်သေထွႆႈၵႂၢမ်း(ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ) လေႃႈမၢၼ်ႈ/ ၶူဝ်းၼုင်ႈ ၵေႃႈ သူင်ၼုင်ႈမၵ်ႉငၢႆႈ ၼုင်ႈၽႃႈတူင်ႇ (မၢင်ၵေႃႉပဵၼ်ထိုင်ၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းတႆး ယင်းပၢႆဝႃႈၵူၼ်တႆးၶႃလဵဝ်) ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႅပ်ႈႁၢင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်မၢၼ်ႈ/ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ - “ယူႇတီႈၸႂ်ႁဝ်းၵူၺ်း ၶႂ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းသင် လၢတ်ႈၵႂၢမ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးႁဝ်းႁၵ်ႉတႆး ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးယူႇၵေႃႈယဝ်ႉ” ၼႆတင်းၼမ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇပၢင်ၵုမ်လူင်တႆးၼႆ ၸတ်းမႃးလၢႆတီႈ ႁဵတ်းမႃးလၢႆ တီႈၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈၵူႈတီႈ - ဢၢင်ႈဝႃႈ “မီးမၢၼ်ႈ မီးတၢင်ႇၶိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးမႃး ၸွမ်းလႄႈၵႃႈလႆႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ”- ၼႆဝႃႇ။ ပေႃးၼၼ် တေဝႃႈပၢင်ၵုမ်လူင်တႆးၼႆႁဵတ်းသင်လႃႇ၊ ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈတၢင်ႇလၢႆး တၢင်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႈ ယဝ်ႉလူး!။ ၵွပ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းယႂ်ႇလူင်သေလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ႁဝ်းၼႆႉ မိူၼ်တင်း ႁဵတ်း + (ၽွၼ်းလႆႈ) သေ ယွမ်းလူတ်း - (ပုတ်းတိုၼ်း) ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ။ (ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၽႃသႃပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မေႃၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်ယိင်ႈၶႅၼ်းလီ ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈမေႃလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ ၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၼမ်ယဝ်ႉသမ်ႉ လိုမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်း တႄႉဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်)။
ၸႂ်ႈယဝ်ႉ! ၵၢၼ်မိူင်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇလူင်လၢင်ပူၼ်ႉတီႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ႁဝ်း ဢမ်ႇလဵၵ်ႇၵေႇဢေႇမၢင်ယွမ်းလူင်ယွမ်းလၢင်ၵၢၼ်မိူင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယႃႇလိုမ်းဝႃႈ ၵၢၼ်ႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃးၽႃသႃၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း တူၵ်းပဵၼ်ၶီႈၶႃႈ ထုၵ်ႇမၢၼ်ႈမႃးႁဵတ်းၶုၼ် ၸဵမ်ဝၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵွၼ်းၶေႃမႃး 67 ပီ၊ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇမီးႁႅင်း ဢမ်ႇတေႃႇသူႈၽူႈၶဵၼ် ႁႂ်ႈပေႃး ပေႉလႆႈၵေႃႈ သိုၵ်းႁဝ်းဢမ်ႇမူၺ်ႉ၊ ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းဢမ်ႇတၢႆ ၵူၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းဢမ်ႇယဵၼ်းႁၢႆသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈၽႃသႃ ၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးႁဝ်းၶႅင်ႁႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ ၽႂ်တေၶႂ်ႈထဵင်။
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၽႃသႃၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး(တွင်ႇၵျီး)ၼၼ်ႉ ႁႄႈဝႃႈပဵၼ်ငဝ်ႈဝဵင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆးဝႃႇ - ႁႃၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး/ ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆး ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးလိူဝ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 3 % ယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး လၵ်းလၵ်းမၼ်း ဢမ်ႇဝႃႈမိူင်းၵွၵ်ႇ(ၵုင်းထဵပ်ႈ) ၵဵင်းမႆႇ ဢိၵ်ႇတင်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း မီးၵူၼ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတႆး လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး တိုဝ်းၵမ်ၾိင်ႈငႄႈတႆး ယင်းၼမ်လိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး မၢင်တီႈလူးၵွၼ်ႇ။ လူၺ်ႈတင်း ၶူဝ်းၼုင်ႈၾိင်ႈၾၢင်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ၊ လၢၼ်ႉၸၢင်ႉ၊ လၢၼ်ႉၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပၢႆႈပိူင်ႈ သင်ၵၼ် ႄလႈ ဝူင်ႇဝွၵ်ႇၼႄထိုင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်ယူႇ။


text:
RCSS
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းဢဝ်လၢႆ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈၼမ်လၢႆ
- Details
- Created on 01 July 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းထီႉ 12.June.2014 ယၢမ်းမွၵ်ႈ 13:30မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ517 မူင်းပွၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် တိၼ်ႇဝိၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း 28ၵေႃႉ လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇၸီႈ ဢိူင်ႇသင်ႇၶေႇၽူင်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် ၵႂႃႇဢႃႉထမ တဵၵ်းဢဝ်လၢႆ ၵိၼ်ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွႆဝူတ်း ဢိူင်ႇတွင်ႈၼဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်။
ၸၢႆးမွင်ႇငႃး ဢႃႇယု 29ပီႊ ၸိုဝ်ႈပေႃႈလုင်းထၢၵ်ႈပႃႉ မႄႈပႃႈၵေႃႇ မေးၼၢင်းၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၼၢင်းၵိဝ်း လႆႈသုမ်းပႃႈဢႅပ်ႇ 51ဢႅပ်ႇ (မႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 6,000ပျႃး) ပီႇယႃႇ 6ဢႅပ်ႇ(မႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 4,500ပျႃး) ႁူမ်ႈငိုၼ်း ဢၼ်လႆႈသုမ်း 10,500ပျႃး။
ဝၼ်းထီႉ 07.June.2014 ယၢမ်းမွၵ်ႈ 18:00မူင်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၸုမ်းလူင် 55 ႁႅင်းသိုၵ်း 73ၵေႃႉ တဝ်ထိူၼ်ႇသွၵ်ႈႁႃသိုၵ်းတႆးၸွမ်းသၼ်လွႆ ဢိူင်ႇလွႆလမ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ ၵႂႃႇဢႃႉထမ လွၵ်ႇငိူတ်ႈ တဵၵ်းၸႅတ်ႈထၢမ် ၶၢဝ်ႇသို်ၵ်းတႆး တီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဢဝ်ၵိၼ်လၢႆၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ်။
သို်ၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မိတ်ႈ ငႃၶေႃး ပေႃႈလုင်းၶႅၼ်ႉ လႄႈ မႄႈပႃႈၶႅၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ်သေ လွၵ်ႇတဵၵ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ဝႃႈ “ၸွင်ႇႁၼ်သိုၵ်းတႆး၊ ပေႃးဢမ်ႇလၢတ်ႈၼႄ တေဢဝ်မိတ်ႈဢၼ်ၼႆႉတႅင်းၶေႃး သူသွင်ၵေႃႉတၢႆ” ဝႃႈၼႆသေ မတ်ႉတူဝ်ၶဝ်သွင်ၵေႃႉဝႆႉ။
ၸၢႆးဝီႉ၊ ပေႃႈလုင်းသူၺ်ႇလႄႈ ၸၢႆးသူႉ တီႈယူႇဝၢၼ်ႈလွႆလမ် ဢိူင်ႇလွႆလမ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉ ၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႅတ်ႈထၢမ်သေ မတ်ႉတူဝ်ၶင်ဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်း။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ပေႃႈလုင်းလွတ်ႈ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ် လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ် မေႃႈၶဝ်ႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈလႄႈ ၵႆႇတႃႇသွင်ၸွႆႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်သီႇပေႇ။ ပေႃႈလုင်းပၢၼ်းဢွင်ႇ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ် သုမ်းပျႅတ်ႇထရီႇ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ၊ ၵႆႇၼိုင်ႈၸွႆႉ၊ ထူဝ်ႇၵူၼ်ႈပူၵ်း ၼိုင်ႈပဵတ်ႈ၊ ၼမ်ႉမၼ်းၼိုင်ႈတဝ်ႈ လႄႈ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၼိုင်ႈပေႇ။ ပေႃႈလုင်းသူၺ်ႇ (ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈမတ်ႉတူဝ်ပႃး) ဝၢၼ်ႈလွႆလမ် သုမ်းၵႆႇၼိုင်ႈၸွႆႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢိင်ၼိူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်သႂ်ႇ တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆး တီႈလွႆသႅင် မိူင်းသူႈ၊ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတၢင်းလိၼ်၊ ထႅမ်ႁႅင်း သိုၵ်းထႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင် သွင်ၾၢႆႇပဵၼ်မႃးၶိူဝ်းယႂ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 11/06/2014 မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 13 မိူဝ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢႆတပ်ႉၵွင် ႁွၼ်ႈထဝ်ႇ တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၼႂ်းထုင်ႉလွႆသႅင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ။ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းတီႈ 12/06/2014 ၼႆႉ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈတပ်ႉ လွႆသႅင်ယဝ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈတီႈႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈၵွင်း (ပႃၶီး) ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၵၢင်ၼႂ်ၸဵမ်ၸဝ်ႉ၊ ၽႅဝ်မႃးတီႈၼမ်ႉတွင်ထႅင်ႈလႄႈ တင်းသိုၵ်းတႆး သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ တီႈဝူင်ႈၵၢင်ၼမ်ႉတွင်လႄႈ ပႃႇၼဵင်ႈ၊ ၼိူဝ်တၢင်းၵႃး တီႈပၢင်လိုဝ်ႈ ပၢင်ႇဝူဝ်း။
တီႈပၢင်လိုဝ်ႈပၢင်ႇဝူဝ်းၼႆႉ ယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးတင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် ၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 9 မူင်း၊ တေႃႇထိုင်ယၢမ်း 9 မူင်းၶိုင်ႈပၢႆၵေႃႈ သဵင်ႈၵွင်ႈတိုၵ်ႉတႅၵ်ႇယူႇ- ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်း SSPP/SSA ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မႃးယိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉဢၼ်မႃးယူႇသဝ်းပၵ်းဝႆႉၼႂ်းၵုၼ်ပၢင်-ၵုၼ်ၶူင်း ၸဵမ်လႂ်။ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းၼႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း (ၸၵၶ) 17 မိူင်းပၼ်ႇ မႃးယူႇပၵ်းသဝ်း ဝႆႉ။ ပေႃး ၸၵၶ 17 ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇၵေႃႈ ၸၵၶ 2 မိူင်းၼွင် မႃးပုတ်ႈပၵ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၼႆသေတႃႉ ၸၵၶ 17 ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်းမူတ်း၊ ၼႂ်းၸိုဝ်ႈတႄႉဝႃႈ ၸၵၶ 2 မႃးပုတ်ႈၸၵၶ 17 ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မီးတပ်ႉပႃႈတႂ်ႈ ၸၵၶ 2 ၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ မီးပႃး တပ်ႉႁူမ်ႇလူမ်ႈ (Commando) ဢၼ်တိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်လဵၵ်း၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈတပ်ႉလႂ်ဢမ်ႇႁူႉ- ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်း SSPP/SSA သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်မႃးႁွၼ်ႈထဝ်ႇတူင်ႉၼိုင် ၸႂ်ႉႁႂ်ႈတပ်ႉတႆး SSPP/SSA ၼႂ်းထုင်ႉလွႆသႅင် ထွၼ်ဢွၵ်ႇတပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵႃလိ မိူင်းၸၢင် မိူင်းသူႈ ၶလယ 149, 150, 151 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸိုဝ်ႈတပ်ႉၶဝ်ၵေႃႈမီးထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇလႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းလူႉတၢႆၵႃႈႁိုဝ် ပႆႇလႆႈႁူႉ။ ၵွပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းၶိုၼ်ႈဝႅတ်ႉ တၢင်းလင်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႄလႈ ထုၵ်ႇ သိုၵ်းမုတ်း ၶွင်သိုၵ်းတႆးပႂ်ႉႁႄႉယိုဝ်းၶိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ- ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၸူးတီႈသိုၵ်းတႆး SSA ဝႃႈ- ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ၶူဝ်လမ်) ၸီႉသင်ႇမႃးဝႃႈ ၼႂ်းထုင်ႉလွႆသႅင် မိူင်းသူႈၼႆႉ ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆးထွၼ်ပၼ်မူတ်းမူတ်း။ ပေႃးဢမ်ႇ ထွၼ် တေဢဝ်တပ်ႉၸုမ်းလူင် (တပ်ႉမ)မႃးလူမ်ႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ SSPP/SSA ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တိူင်းသိုၵ်းၶူဝ်လမ်တွပ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း၊ လွင်ႈၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၽႅၼ်ၶဝ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႈၼိူဝ်ၸီႉသင်ႇ၊ ပဵၼ်တပ်ႉပႃႈတႂ်ႈ ဢၢင်ႈဢဝ်ၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။
တပ်ႉလွႆသႅင် ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ပၵ်းယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇလေႃႇတိုၵ်း လႄႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။ သိုၵ်းတႆးတိုၼ်းပၵ်းယူႇမႃးၸဵမ်လႂ်၊ ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉယူႇသေၵႂႃႇမႃး တူင်ႉၼိုင်ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတင်ႈတႄႇၵိုတ်းသိုၵ်းပီ 1989-1990 ယဝ်ႉ- ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်း SSPP/SSA လၢတ်ႈ။
ၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ထတ်းသၢင်ဝႃႈ- သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၶဝ်မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၼႆႉ လႅပ်ႈၶဝ်တူဝ်ႈတၼ်း ယဝ်ႉႁိုဝ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း၊ ႁႅင်းလူတ်ႉၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ်မေႇ (2014)၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵွပ်ႈၶဝ်တူဝ်ႈတၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇဝၢင်းၽႅၼ် တႃႇတေႁုပ်ႈယိုတ်း ဢဝ်တီႈယူႇ SSPP/SSA တီႈလွႆသႅင် မိူင်းသူႈႁိုဝ်- ၼႆယူႇ။
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၼႆႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၽွင်းႁူဝ်ပီ 2012 ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈမီးတူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးယိုဝ်းသိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈလၢင်ႉ SSPP/SSA ႁႂ်ႈမူၺ်ႉသဵင်ႈ၊ မၼ်းပဵၼ်ၽႅၼ် ၵၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇတတ်းၶၢတ်ႇ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် သိုၵ်းဝႃႉတင်းသိုၵ်းတႆး ႁႂ်ႈဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းၼႆႉ ယိုဝ်းသိုၵ်းတႆးဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇယိုဝ်းဝႃႉ- ဝႃႈၼႆ။


text:
Wp/shn/ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
"ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ" ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇ" ထႃႇၼတီႈယူႇ" ၼႆသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈၼမ်ႉသဵဝ်ႈ၊ ပဵၼ်လၢႆႇသဵဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ"လၢႆႇသဵဝ်ႈ"။ ႁိုင်မႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈယဵၼ်းပဵၼ် "လႃႈသဵဝ်ႈ" ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
Contents
- 1 ပိုၼ်းဝဵင်း
- 2 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၽႃ့ၽွင်းငမ်း
- 3 ၵၢပ်ႈပၢၼ်သျိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်တင်းၶႄႇ တိုၵ်းၵၼ်
- 4 ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်း
- 5 ၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)
- 6 လွႆၾႆးၵဝ်ႇ"လွႆႁၢၼ်ႁိၼ်"
- 7 ၶေႇလႄႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်
- 8 ပိုတ်ႇၽူၺ်ႇဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်
- 9 တပ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇမၢႆ(56) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
- 10 ၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈလႆႈ
- 11 ပၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ
- 12 တီႈမၢႆတွင်းသႃႇသၼႃႇပုတ့်ထၸဝ်ႈ
- 13 ဝတ်ႉၵျွင်းဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
- 14 ၼႃႈလိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈ
- 15 ပိူင်ၽွတ်ႈတမ်းဝၢင်းဝဵင်း
- 16 လႃႈသဵဝ်ႈလူင်
- 17 ၶၢႆးႁဵဝ်း(ၶႃးႁဵဝ်း)
- 18 လွႆယဵဝ်ႈ
- 19 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း
- 20 ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
- 21 ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
- 22 ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်
- 23 ၾိင်ႈငႄႈ
- 24 လိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ
- 25 လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ
- 26 ၾိင်ႈၽႃႉ
- 27 ၽၢႆႇလဵၼ်ႈ
- 28 မူၺ်ႇတေႃႇထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ
- 29 ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်
- 30 ဢိင်ဢၢင်ႈ
ပိုၼ်းဝဵင်း[edit]
ပၢၼ်မိုၼ်.သိုၼ်းၵွၼ်ႇ ႁိုင်လွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ တီႈႁိမ်းမိူင်းတဵမ် (မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ)ၼႆႉ ပဵၼ်"မိူင်းၸွၵ်ႉ" ဝႃႈၼႆ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းၸွၵ်ႉ"ၵေႃးဝႃႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸွၵ်ႉၼႆႉ မီးတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵုၼ်ႁီး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈတၢင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးမၼ်း ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶၢမ်ႈတႃႈၶၢမ်ႈၼႃး ၵႂႃႇမႃးပႆယၢပ်ႇလႄႈ တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉမီးၶုၼ်ပႃးၼိုင်ႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇမႃး တႄႇတင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ တီႈဝူင်ႈၵၢင် "ၼွင်သႅဝ်ႈလႄႈၼွင်လူင်" ဢၼ်မီးပႃႈဝၼ်းတူၵ်း "ၼွင်မူဝ်" မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ပႃးၼႆႉ မီးဝႆႉလုၵ်ႈယိင်းသၢမ်ၼၢင်း။ မၼ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ~ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉယၢဝ်၊ ဢဵၼ်ႈၼမ်ႉလူင် ၵူဝ်ပဵၼ်ၽေးၶဵၼ် ဝႃႈၼႆသေလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉၽွင်းမိူင်းၶဝ် ၵႂႃႇႁဵတ်းတီႈလဵၼ်ႈ တီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်ၼင်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းၶဝ်ပီႈသၢမ်ၼၢင်း ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးၼၵႃးလူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ ၸင်ႇတိၺွပ်းဢဝ်ၼၢင်းၵၢင်ၼၼ်ႉသေ ႁၢႆလၢႆၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းၼွင်လူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼၢင်းလူင်လႄႈ ၼၢင်းဢွၼ်ႇ ၸင်ႇမႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈ တီႈၼႂ်းႁေႃသေ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵႂႃႇသွၵ်ႈတူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်သင်၊ လႆႈႁၼ်ႁူးလူမ်ႇပိုင်ႈၼမ်ႉၶုၼ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆလႄႈ ၶုၼ်လူင် ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ " ၵူဝ်ပဵၼ်ၽေးမိူဝ်းၼႃႈ၊ ၵူဝ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၵေႃႈ ၵူဝ်ဝူဝ်းၵႂၢႆးၶဝ်တူၵ်း" ဝႃႈၼႆသေ ၸင်ႇၸႂ်ႉသၢၼ်ၶႅင်းလဵၵ်း ၵႂႃႇႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၶုၼ်လူင်ၸင်ႇဝႃႈ " တႃႇလုၵ်ႈယိင်းသွင်ၼၢင်း လႄႈ ၼၢင်းၼႂ်းႁေႃၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပၼ် တီႈလဵၼ်ႈ တီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁေႃ တၢင်းၼွင်ၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႃႉ" ၼႆလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ် ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ထိုင်မႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မီးၵႃၸႆးလူင် လုၵ်ႉၼႂ်းႁူၺ်ႈလူင်ဢွၵ်ႇမႃး ၺႃးမႅၼ်ႈ ယၢမ်းသွင်ၼၢင်းပီႈၼွင်ႉ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းယဝ်ႉ ဢၢင်ႈဝၢႆႇပွၵ်ႈၸူးႁၢင်ႈႁေႃၼၼ်ႉလႄႈ ၵႃၸႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးသႅဝ်ႈဢဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉသေ မိၼ်ၽၢႆႈလူင်းမႃးၸွမ်းၵေးၼမ်ႉယၢဝ်(တီႈၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႃၸႆး မႃးသႅဝ်ႈဢဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉလႄႈ ၸပ်းထိုင်ဝႆႉ "ၼွင်သႅဝ်ႈ" ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ) ၵႃတူဝ်ၼၼ်ႉ လူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း မႃးၽႅဝ်တီႈလွႆမူဢိူၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇငႅၵ်းၶဝ်ႈဝွင်ႇလွႆၼၼ်ႉၵႂႃႇ၊ မႃးပွၵ်ႈသႂ်ႇဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸပ်းဝႃႈ"ဝွင်ႇၵၸႆး" ၼႆသေ ႁိုင်မႃး သမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "မွင်ႇၵႃၸႆး" ၼႆ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇမႃးယူႇၽၢႆႇတူၵ်းဝၢၼ်ႈၼႃးလီဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႃၸႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇမိၼ်လူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း မႃးၶၢမ်ႈတႃႈႁၢတ်ႇၵႃ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁွင်ႉဝႃး"ႁၢတ်ႇၵႃ"၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းႁိုဝ်ႉၼမ်ႉၼမ် ဢမ်ႇၶၢမ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးထိုင်မႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ၸင်ႇၶၢမ်ႈလႆႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ" တႃႈႁႅင်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၵႃၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈတႃႈႁႅင်ႈ"ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ မႃးၶၢမ်ႈတႃႈတီႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸပ်းၸိုဝ်ႈမႃးဝႃး"တႃႈႁၢတ်ႇၵႃ" ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉတႃႈၼၼ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈတႃႈႁႅင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ "ၵႃမႃးယဝ်ႉ ၵႃမႃးယဝ်ႉ"၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ" ဢဝ်ၵွင်ႈႁၢတ်ႇလႄႈ"၊ ၼႆလႄႈ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇႁွင်ႉၸွမ်းၵႃလႄႈ ၵွင်ႈႁၢတ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး"ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၵႃ" ၼႆတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶၢမ်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉမႃးသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈ"ၵၢတ်ႇယၢဝ်း" မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသေ မိၼ်သႅဝ်ႈၵႂႃႇသႅဝ်ႈမႃး (သႅဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်းတၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်းတၢင်းဢွၵ်ႇ)၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ ၸင်ႇမိၼ်သႅဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉသဵဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "လၢႆႇသဵဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ" လႃႈသဵဝ်ႈ"ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈႁိမ်းလွႆတၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းငွၵ်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်း၊ မႃးၽႅဝ်ႁိမ်းလွႆဢၼ်ပဵၼ်ၵၢတ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသေ မိၼ်ၽၢႆႈၵႂႃႇၽၢႆႈမႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸင်ႇမုင်ႈႁၼ်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢဝ်ႇဝႃႈ "ယဵဝ်ႈလူင်ဢိူဝ်ႈ၊ ယဵဝ်ႈၸွၵ်ႇလူင်ဢိူဝ်ႈ" ၼႆလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႆႉ"လွႆယဵဝ်ႈ"ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸင်ႇလူင်းလေႃႈမႃး တီႈထၢင်သၢႆးၼၼ်ႉလႄႈ တီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "လေႃႈလူင်း" ၼႆယဝ်ႉ (ထၢင်သၢႆးၼၼ်ႉ မီး ပႃႈတႂ်ႈၵျွင်း ဢထၵ'2' ယၢမ်းလဵဝ်)။ "လေႃႈလူင်း"ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢမင်ႇၵလႃႇ ဢမ်ႇပေႃးလီထွမ်ႇ၊ "လူင်းလေႃႈ" ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇလီလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "လူင်လေႃႉ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉပိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းမၢၵ်ႇလေႃႉဝႆႉ ၸွမ်းႁူဝ်ႉႁိူၼ်းၶဝ် မၢင်တီႈယင်းလႆႈႁၼ်ယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ၵႃတူဝ်ၼၼ်ႉ လူင်းလေႃႈပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေသိုပ်ႇမိၼ်လတ်းလူင်ထိူၼ်ႇၵႂႃႇ (လူင်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်တေႃႈလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ)။ သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉ မိၼ်လတ်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ တီႈၼႂ်းသူၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႃၸႆးလူင်တူဝ်ၼၼ်ႉ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ"ဝၢၼ်ႈသူၼ်ၵွႆ" တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈသူၼ်ၵွႆၼၼ်ႉသေ ၵႃၸႆးတူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸင်ႇဝႃႈ "ၵႃလူင်ဢိူဝ်ႈ လွင်တႂ်ႈတွင်ႉ၊ တွင်ႉတႂ်ႈမၼ်းလွင်သေ"ၼႆလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ"တွင်ႉတလွင်ႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပူၼ်ႉၵႂႃႇတၢင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇတီႈၼိုင်ႈ ၵႂႃႇပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈ ၼၢင်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢင်းဢွၼ်ႇ"၊ တီႈဢၼ်ၵႂႃႇပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈ ၼၢင်းလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢင်းလူင်" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢႆးဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈဢီႇၼၢႆးလူင်"ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။(ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၢင်းသွင်ၼၢင်းၼၼ်ႉ ထဝ်ႈမႃးလႄႈဝႃႈႁိုဝ်) ။
(ၸိုဝ်ႈသဵင်ဝၢၼ်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁွင်ႉၸွမ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ပိုၼ်းၸိုင် ၸိုဝ်ႈတႆးႁဝ်းၸၢင်ႈမေႃႁၢႆ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ပႃႈႁွင်ႇလူဝ်လူင်ၼမ်ႉယၢဝ် တၢင်းဢွၵ်ႇမိူဝ်းၸူးဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဝဵင်းၶဝ်ႈသၢၼ်" ၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈသမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ဢေႇတီႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ�/ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ တႅမ်ႈၼႄတီႈပွင်ႇ/ပိုၼ်းမၼ်းပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈယူႇ)။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းတဵမ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁွင်ႉဝႃႈ"မိူင်းတဵမ်"။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢသူဝ်းၵ ႁဵတ်းလူႇ ၵွင်းမူး၊ ၼမ်ႉမေႃႇ၊ ၸရွပ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈမဵဝ်းပႅတ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင်သေ ၵွင်းမူးသူႇလိုၼ်း သုတ်းၼၼ်ႉ မႃးတဵမ် တီႈမိူင်းတဵမ်ၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းတဵမ်" ၼႆယဝ်ႉ။ "ဝဵင်းထၢၼ်ႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဝႆႉၶွၵ်ႈမႃႉ ထၢၼ်ႈမႃႉၶုၼ်ၶဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ဝဵင်းထၢၼ်ႈ" ၼႆမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ႁူၺ်ႈဢၼ်ၵႃၸႆးမိၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃး "ႁူၺ်ႈလူင်ၵႃ" ၼႆတေႃႇထိုင်ယၢမ်းၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇသႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉ၊ မိူင်းမိတ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇဢိူင်ႇလူင် ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵိုၼ်း၊ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ငၢႆႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢိူင်ႇယႂ်ႇဝၢၼ်ႈလူင်ၵိုၵ်းႁွမ်းၸွမ်းပႃးလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းယေႃ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ၼွင်မွၼ်၊ ဢီႇၼၢႆး၊ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ ၸေႈဢႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်ၸဝ်ႈၽႃ့ၽွင်းငမ်း[edit]
လၢႆးၽွင်းငမ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၽႃႉၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် မိူင်းယေႃလႄႈၼွင်မွၼ် ပဵၼ်မဵဝ်ႉၸႃးၽွင်းငမ်း၊ ၼမ်ႉပွင်ႈလႄႈ ၸေႈဢႅၼ်ႇ ပဵၼ်ပူႇႁဵင် ၽွင်းငမ်း၊ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ ဢီႇၼၢႆး ပဵၼ်ၸဝ်ႈမူင်ၽွင်းငမ်း။ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ လွႆယဵဝ်ႈၼႆႉ ယူႇတႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်း ၸဝ်ႈၽႃႉသႅၼ်ဝီ။ မိူင်းယေႃ၊ ၸေႈဢႅၼ်ႇတႄႉ ယူႇတႂ်ႈငဝ်း ၸဝ်ႈၽႃႉသီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ ယူႇတႂ်ႈငဝ်းၸဝ်ႈၽႃႉသႅၼ်ဝီၸၢၼ်း(မိူင်းယႆ)ယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်သျိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်တင်းၶႄႇ တိုၵ်းၵၼ်[edit]
မိူဝ်ႈပီဢေႇတီႇ 1767 ၼီႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်သျိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်တင်းၶႄႇ တိုၵ်းၵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းပၢင်သဝ်းၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1886 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း (ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ" ၸဝ်ႈသိူဝ်ၸၢမ်ႇၾ" ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈတီႈမၢၼ်းတလေးမႃးသေ ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းတိုၵ်းထိုင်သႅၼ်ဝီၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉသႅၼ်ဝီၼႆႉ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဝႆႉလႄႈ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းၼႆႉ ၸင်ႇႁွမ်ႁႅင်းတိုၵ်းၶိုၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၶဝ် သုမ်းၵၢၼ်ႉသေ ႁူၼ်ၶိုၼ်း။ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းၵေႃႈ လႆႈၶီႇသိုၵ်း မႃးတိုၵ်းသိမ်းဢဝ်ပႃးဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင်သမ်ႉမႃးယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်း မႃးသုၵ်ႉယုင်ႈၼႂ်းလိၼ်သီႇပေႃႉၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈ 1887 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ၸင်ႇသိုပ်ႇလမ်းတိုၵ်း ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းၶဝ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းယႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်းပုၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1888ၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်းၶဝ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ၸင်ႇမႃးၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵိုတ်းလွင်ႈတိုၵ်းၵၼ်၊ ယႃႇႁႂ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း သိုပ်ႇတိုၵ်းသိုၵ်းထႅင်ႈသေ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီႁွင်ႇ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၸၢမ်ႇၽသမ်ႉ သိုပ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ သႅၼ်ဝီၸၢၼ်း(မိူင်းယႆ) ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ 1890 ၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႈၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၸိမ်ၶိုၼ်ႈမႃးႁဵတ်းပၢင်သဝ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၽွင်းငမ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။ မိူဝ်ႈ 1898 ၼၼ်ႉ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ မီးလင်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ(20)လင်၊ တႆးတေမီးမွၵ်ႈ(100)ၵေႃႉ၊ တီႈလွႆယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးလုမ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇလင်ၼိုင်ႈ၊ လုမ်းဢယေးပႅင်ႇလင်ၼိုင်ႈ၊ ႁိူၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်း(ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇ)လင်ၼိုင်ႈ၊ မီးပၢင်သဝ်းပလိၵ်ႈ၊ မီးတပ်ႉသိုၵ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးၵျွင်းမႆႉၵျွင်းၶႃးလင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈလႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း တီႈလွႆယဵဝ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵလႃးၵေႃႇလၶႃး၊ ၵလႃးၵိူဝ်းယမ်ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ၶႄႇလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆ့ ယူႇသဝ်းဝႆႉ။ ဝၢႆးမႃး မီးလုမ်းၵျေးၼၢၼ်းလႄႈ ႁူင်းသူင်ႇလိၵ်ႈလင်ၼိုင်ႈ၊ ႁေႃႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မီႈႁႃႈလင်။ သဵၼ်ႈတၢင်း လႃႈသဵဝ်ႈ- တႃႈလိူဝ်ႇ တၢင်းယၢဝ်းမီး(178)လၵ်း၊ မိူဝ်ႈ 1889 ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈပိူင်ၽၢင်ႁၢင်ႈဢွၼ်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵူၼ်းတႄႇၵိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်း[edit]
မိူဝ်ႈ 1895 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်းၶဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဝႆႉဢယေးပႅင်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉသေ ၽွင်းငမ်းၵႂၼ်းပွင်ၼိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉပွတ်းႁွင်ႇ
1. ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ပွတ်းႁွင်ႇ၊
2. ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းယႆ၊
3. ၸဝ်ႈၾႃႉတွင်ႇပႅင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊
4. ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ သုမ်ႇသၢႆႇ မိူင်းတူၼ်၊
5. ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလိူၼ်း မေႃႇၽႃႉ(မူတ်ႉႁႆး) ႁၢတ်ႇလပ်ႈ၊ ပၢင်ယၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ ငႅၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီၽွင်းငမ်းၼႆႉ
1. ၼမ်ႉၶမ်း
2. ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ
3. လႃႈသဵဝ်ႈလူင်
4. ၼွင်မွၼ် - ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ၽွင်းငမ်းလႄႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈမူင်ၵႂၼ်းပွင် ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇ။ ပႃႈတႂ်ႈၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈမူင် မီးဝၢၼ်ႈတႆး (23) ဝၢၼ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈလွႆ (8) ဝၢၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းတေမီးမွၵ်ႈ (2000)လိူဝ်လိူဝ်။ မိူဝ်ႈ 1903၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်(1)ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈသီႇပေႃႉ သိုပ်ႇႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း မႃးထိုင်လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ ၼႂ်းၵႄႈတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇၶၢႆးႁဵဝ်း၊ မဵဝ်ႉဝၢၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉပႃၶီးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ၵႂႃႇမႃးၵႃႉၶၢႆငၢႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး မိူင်းၶႄႇငၢႆႈလႄႈ ထိုင်မႃးပီ 1904 ၼီႈၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈပူင်မၢႆ(7) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ၊ လွႆယဵဝ်ႈၽႄဢွၵ်ႇ တႂ်ႈသႅၼ်ဝီသေ ဢဝ်ၶေႃႈပူင်မၢႆ(8) ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ်ဝဵင်း ပၵ်းလုမ်းၵႂၼ်းပွင် ၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)[edit]
မိူဝ်ႈၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း ၵႃႉၶၢႆမၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း ၶိူင်ႈသိုၵ်းလႄႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵပ်းၸူးမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1903 ၼၼ်ႉ မင်းသႃးမိၼ်ႇၵုၼ်းဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၽရင်ႇသဵတ်ႈသေ သူၼ်းတုမ်ၸဝ်ႈၽႃႉတႆး ႁႂ်ႈၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႃႈၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
လွႆၾႆးၵဝ်ႇ"လွႆႁၢၼ်ႁိၼ်"[edit]
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ1917 ၼီႈ ၽူႈမေႃပၢႆးထၢတ်ႈႁိၼ်(ၽူႇမိပေႇတ) ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွႆၾႆးၵဝ်ႇ"လွႆႁၢၼ်ႁိၼ်" ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈယၢၼ်ၵႆမွၵ်ႈ(40)လၵ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမိူင်းယႆ ယၢၼ်မွၵ်ႈ(10)လၵ်း။ တၢင်းႁိုင်လွႆၾႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပီမၼ်းမီးႁဵင်လၢၼ်ႉၼႆ ၵူတ်ႇတူၺ်းၽွင်တဝ်ႈမၼ်းသေ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
ၶေႇလႄႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်[edit]
မိူဝ်ႈ 1937၊ ၼႂ်းလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ (ၶျၢင်ႇၵႄႇသျႅၵ်ႉ) လႄႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တၢင်းယၢဝ်း(716)လၵ်း ယဝ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1939၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇၼႃႇဝႃႇရီႇ(10)ဝၼ်း။
ပိုတ်ႇၽူၺ်ႇဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်[edit]
မိူဝ်ႈပီ 1939၊ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ (22)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇပိုတ်ႇၽူၺ်ႇဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် လုၵ်ႉတီႈတႃႈၵုင်ႈ၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၶုၺ်ႇမျိၼ်ႉ ၵႂႃႇမႃးလေႃႈလႆၵၼ်။
တပ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇမၢႆ(56) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ[edit]
မိူဝ်ႈ 1942၊ လိူၼ်ဢေႇရ်ပိူဝ်ႇ (29)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇမၢႆ(56) ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် တမ်းဝၢင်းၶေႃႈပူင်မၢႆ(13)သေ တႄႇဢဝ်ပီ 1942၊ လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ(8) ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈလႆႈ[edit]
ပီ 1945၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်(7)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ့်သိုၵ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇမၢႆ(36) သမ်ႉၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ ၼႂ်းမိုဝ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇတိုဝ်းၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်းသၢႆသိုၵ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်သိုပ်ႇႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်(ရီႇတူဝ်ႇ) လုၵ်ႉဢဝ်တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး(ဢႃႇသၢမ်ႇ)ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ ၶၢမ်ႈလွႆပၢတ်ႇၵႆႇ လတ်းၶဝ်ႈမႃးမိူင်းၵွင်း(မိူင်းၵွင်)၊ မိတ်ႉၵျီးၼႃး တေႃႇထိုင်လႃႈသဵဝ်ႈ၊ တၢင်းယၢဝ်းမီး (1030)လၵ်း၊ ယဝ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1948၊ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ[edit]
ဝၢႆးလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ (1948) ပဵၼ်မႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ မိူင်းတႆးၸင်ႇမီး လႄႈတွၼ်ႈဝဵင်းလႄႈၸႄႈဝဵင်း၊ ဢဝ်လႃႈသဵဝ်ႈ ႁဵတ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်း၊ ဝႆ့ၶုၼ်ပွင်မိူင်း (တႅင်းမိၼ်းၵျီး)သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။
တီႈမၢႆတွင်းသႃႇသၼႃႇပုတ့်ထၸဝ်ႈ[edit]
ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆသေ မိူဝ်ႈ 1957 (ပီသႃႇသၼႃႇ 2500)ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၽႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းၵွင်းမူးလူင် တီႈလွႆၵၢင်မိူင်း(ၵၢင်ဝဵင်း)သူႇၼိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပီ 1962 ၼီႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မီႈပွၵ်ႉယွမ်ႇ- (12)ပွၵ်ႉ 1. လႃႈသဵဝ်ႈလူင် 2. ၶၢႆးႁဵဝ်း 3. ၼမ်ႉပႃၶီး 4. မဵဝ်ႉဝၢၼ်ႇ 5. လူင်လေႃႉ 6. ပၢင်ဢုတ်ႇ 7. ၸရေးၵုင်း 8. ၸၢမ်ၵွမ်း 9. ပွၵ်ႉၵလႃး 10. ပွၵ်ႉၶႄႇ 11. ၼမ်ႉၸဵတ်းလိၼ်း(ပွၵ်ႉမၢၼ်ႈ) 12. ပွၵ်ႉပၢင်လူမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ဝတ်ႉၵျွင်းဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ[edit]
1. ဝတ်ႉၵၢင်မိူင်း
2. ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈသူႈ
3. ဝတ်ႉလူင်လေႃႉ
4. ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈဢၢႆႇၼိူဝ်
5. ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈဢၢႆႇတႂ်ႈ
6. ဝတ်ႉတေႃးယ
7. ဝတ်ႉၶၢႆးႁဵဝ်း(တႆး/မၢၼ်ႈ)
8. ဝတ်ႉၸၢမ်ၵွမ်း(မဵဝ်ႉမႃႉ)
9. ဝတ်ႉၼမ်ႉၸဵတ်းလိၼ်း
10. ဝတ်ႉၵွင်းမူးဝၢၼ်ႈသူႈ
11. ဝတ်ႉပၢင်ဢုတ်ႇ
12. ဝတ်ႉၸရေးၵုင်း(မဵဝ်ႉလႄႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ လွင်ႈၽွင်းငမ်းၼမ်ႉပွင်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းယႆ၊ မိူင်းယေႃ၊ ၼွင်မွၼ် ဢဝ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဢိူင်ႇသႅၼ်ဝီ။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ပူတ်းဝၢင်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ မိူင်းယႆ၊ သႅၼ်ဝီ ပူၵ်းတင်ႈပဵၼ် ဝဵင်းမဵဝ်ႉပႅင်ႇၶေႃၶေႃသေ မိူဝ်ႈ 1963၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ မိူင်းယေႃ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ၼွင်မွၼ် ၸင်ႇပဵၼ်မႃးၼႂ်း ဢိူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ။ ဢိူင်ႇလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ မီးမူႇဝၢၼ်ႈ(12)ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းယေႃ (8)ဝၢၼ်ႈ၊ ၼမ်ႉပွင်ႈ(2)ဝၢၼ်ႈ၊ ၼွင်မွၼ်ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1972၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ(14)ဝၼ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း (ပီႇထေးယေး) မၢႆ(339)လႄႈ မၢႆ(139)ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်းၸႄႈ တွၼ်ႈဝဵင်း မီးသိပ်းသွင်ပွၵ်ႉ။ မူႇဝၢၼ်ႈ(78)၊ ဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မီး(539)ဝၢၼ်ႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းဢွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆၸိုင် မႆႉသၵ်း၊ မႆႉပဝ်း၊ မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ၊ ထၢၼ်ႇႁိၼ်၊ ၽွႆႈ၊ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၶီႈၵၢဝ်ႈၸိူဝ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈ[edit]
ပေႃးဢဝ်သၢႆၼၢင်- Equator လုမ်ႈၽႃႉဝႃႈၸိုင် မီးတီႈသၢႆၼၢင် ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ Latitude (22) တီႇၵရီႇ (36) မဵတ်ႉ၊ (53) သႅၵ်ႉ (23) တီႇၵရီႇ၊ (31) မဵတ်ႉ (27) သႅၵ်ႉ။ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ သၢႆၶႂၢင် Longitude (97) တီႇၵရီႇ (31) မဵတ်ႉ (10) သႅၵ်ႉလႄႈ (98) တီႇၵရီႇ (33) မဵတ်ႉ (48) သႅၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ သုင်သေၼမ်ႉပၢၵ်ႇလၢႆႇ(ပၢင်ႇလၢႆႇ) 2808 ထတ်း။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်း မီးၼမ်ႉၶူင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင် ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီးၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆလႄႈ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၽွတ်ႈတမ်းဝၢင်းဝဵင်း[edit]
ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉသၢမ်တွၼ်ႈ၊ ယၼ်ပဵၼ်သၢမ်ၶႃၵဵင်း၊ ပေႃးဢဝ်ပွၵ်ႉမၼ်းဝႃႈမီး(12)ပွၵ်ႉ။
တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ထုင်ႉပၢင်ႇပဵင်း ပဵၼ်တီႈလႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊
တွၼ်ႈၼိုင်ႈပဵၼ် ၶူင်ႈယၢၼ်း ပဵၼ်တၢင်းပဵမ်ႉဝၢၼ်ႈၶၢႆးႁဵဝ်း(ၶႃးႁဵဝ်း)၊
ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်လွႆဢုၼ်ႈလွႆသုင် ပဵၼ်တီႈလွႆယဵဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢင်မၼ်း မီးလွႆၵၢင်မိူင်း(လွႆၵၢင်ဝဵင်း)။
လွႆယဵဝ်ႈ- လႃႈသဵဝ်ႈလူင်- ၶၢႆးႁဵဝ်း- လွႆယဵဝ်ႈၼႆ ပၼ်ႇတူင်ႇဝႆႉ ၼႂ်းသၢမ်ၸဵင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
လႃႈသဵဝ်ႈလူင်[edit]
လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ" လႃႈသဵဝ်ႈလူင်"ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၢႆးႁဵဝ်း(ၶႃးႁဵဝ်း)[edit]
"ၶၢႆးႁဵဝ်း" ၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်တီႈၶူင်ႈယၢၼ်း မီးၼွင် မီးၶၢႆး၊ မီးမွၵ်ႇႁဵဝ်းလိူင်လိူင်ႇၼမ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉ "ၶၢႆးႁဵဝ်း"၊ ႁိုင်မႃးပဵၼ်ၵႂႃႇ "ၶႃးႁဵဝ်း" ၼႆယဝ်ႉ။
လွႆယဵဝ်ႈ[edit]
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႃၸႆးလူင်ဢၼ်ၵၢပ်ႈဢဝ်ၼၢင်းသွင်ၼၢင်း မိၼ်မႃးလဵပ်ႈတီႈၵုင်းလွႆၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ဢဝ်ၸွမ်းၵူၼ်းႁွင့်ပၢဝ်ႇဝႃႈ "ယဵဝ်ႈလူင်ဢိူဝ်ႈ၊ ယဵဝ်ႈလူင်ဢိူဝ်ႈ" ၼႆၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉႁိၵ်ႈဝႃႈ "လွႆယဵဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉမီးႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇၸမ်ႉသၢမ်လင်ယဝ်ႉ၊ ႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇဢွင်ႇသီႇရိ၊ ႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇယထၢႆႉ၊ႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇသီႇတႃႇဢေးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်း[edit]
သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈ 1999 ၼီႈ ဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵဵပ်းဝႆႉ ၸၢႆးမီး(117,737) ယိင်းမီး(114,601)ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်မီး(232,338)ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းတႆး ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးၼႂ်းထၢၼ်ႈသွင်၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ မီးထၢၼ်ႈသၢမ်၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင် မီးထၢၼ်ႈသီႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆ မီးထၢၼ်ႈႁႃႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[edit]
မီးဝႆႉ ၵၢတ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈလူင်၊ ၵၢတ်ႇဝၢၼ်ႈသူႈ၊ ၵၢတ်ႇလွႆယဵဝ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇပူႇတႃႇ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းပွၵ်ႉလႂ်ပွၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉၵၢတ်ႇဢွၼ်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၸမ်ႉ ၵၢတ်ႇဢၼ်ၶၢႆတီႈႁိမ်းႁူင်းထၢတ်ႈသိင်ႇဢွင်ႇသီႇရိၼၼ်ႉ ၵိုၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်ၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈတေႃႇတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းၶႄႇလႄႈ ပဵၼ်တီႈၵႃႉၶၢႆၶိူင်ႈၶူဝ်းၵူႈပိူင် တႃႇသူင်ႇၶိုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ၊ ပိူင်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်တီႈၵႃႉၶၢႆၶိူင်ႈၶူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ(ၶဝ်ႈၾႃႉ)၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵူႈပိူင်၊ ၸၢဝ်းတႆး ၵမ်ႉၼမ်ႁဵတ်းႁႆႈ၊ ႁဵတ်းၼႃး ၵႃႉၶၢႆလဵင်ႉတွင်ႉၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ[edit]
မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (6)လင်။ တႃႇၸၢဝ်းၶႄႇလိၵ်ႈၶႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သွၼ်ၸွမ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ လိၵ်ႈၶႄႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈယူႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းတီႈသွၼ်လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶႄႇမီး(4)လင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇၶဝ်တႄႉ ႁူမ်ႈသွၼ်ၸွမ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵျၢမ်းၵူဝ်ႇရမ် ႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇလိၵ်ႈတႆးတႄႉ ၵူၺ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်သွၼ်ဢဝ် တီႈဝတ်ႉသင်ႇၶၸဝ်ႈၵူၺ်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပႆႇႁၼ်မီးႁူင်းႁဵၼ်းသေတီႈ။
ၸၢဝ်းၵိူဝ်းယမ်[edit]
ၸၢဝ်းပုတ်ႉၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၸၢဝ်းၶရိယၢၼ်ႇ၊ ႁိၼ်ႇတူႇ၊ မွတ်ႇသလိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉ။
ၾိင်ႈငႄႈ[edit]
မီးၾိင်ႈငႄႈၸၢဝ်းတႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၶႄႇ၊ တေႇၵႂႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတင်းသဵင်ႈ မီးသုၼ်ႇသိမ်းထိင်းၾိင်ႈငႄႈၽႂ်မၼ်းယူႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၾိင်ႈငႄႈတႆး မီးဝႆႉႁူင်းႁေႃ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးလင်ၼိုင်ႈ။
လိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ[edit]
လိၵ်ႈတႆး လႄႈ ၵႂၢမ်းတႆး၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းၶႄႇ လႄႈ လိၵ်ႈၶႄႇၵေႃႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်လိူဝ်မႃးတႄႉတႄႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ[edit]
ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈဝႃႈပဵၼ်သုၼ်ၵၢင် တီႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵူႈဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇထိုင်မူႇၸႄႈ- မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၽႄၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸိုင် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ႁွတ်ႈပွင်ႇထိုင်ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ႁူဝ်ယ၊ မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ၊ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉႁူဝ်ယ ၵႂႃႇပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းသူႈ၊ ပၢင်သၢင်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် ၼမ်ႉတူႈ ပၢင်ႁႆး၊ မၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ မိူင်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သီႇပေႃႉ၊ ၵွၵ်ႉမႄး၊ ၼွင်ၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လူင်းၵႂႃႇၸူးဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၽႃႉ[edit]
လွင်ႈၽိင်ႈၽႃႉရႃႇသီႇၸမ်ႉ ၶၢဝ်းမႆႈ မီးထိုင် 37 .c ၶၢဝ်းၵတ်း တီႈတႅမ်ႇသုတ်း 09 .c ယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇလဵၼ်ႈ[edit]
မီးဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင်လူင် ဝၢင်းၼိုင်ႈ၊ ဝၢင်းပေႃႉၵွၵ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းပွၵ်ႉလႂ်ပွၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝၢင်းတီႈလဵၼ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
မူၺ်ႇတေႃႇထၢတ်ႈၸႅတ်ႈ[edit]
(1) ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းတဵမ်၊ (2) မူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းပၢႆ၊ (3) လွႆၸၢၵ်ႈမိူင်းယေႃ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်[edit]
ၵွင်းမူးယၢၼ်ႇတႆးဢွင်ႇ၊
ၽြႃးလူင်မႁႃႇမျၢတ်ႈမုၼိ၊
ႁိူၼ်းႁေႃဝဵင်း၊
ၼမ်ႉပုင်ႇ(ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ)၊
ၵွင်းမူး 2500၊
ၵွင်းမူးၽြႃးဝၢၼ်ႈသူႈ၊
ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈသူႈ၊
ဝတ်ႉၵၢင်မိူင်း၊
ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် တီႈၽိုၵ်းၵၢၼ်တြႃးဝိပသ်ႉသၼႃႇ၊
ဝတ်ႉထမ်ႈၶမ်း၊
ထမ်ႈၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊
ၼမ်ႉသဵဝ်ႈ၊
လွႆၸၢင်ႉ၊
လွႆမႃၵဵဝ်ႇႁူးလႅင်း၊
ၵၢတ်ႇလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ၊
ႁူင်းယႃလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ၊
ၸၼ်ႉၸွမ်လႃႈသဵဝ်ႈ၊
ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႊၽိဝ်ထိူဝ်ႊ၊
ၸၼ်ႉၸွမ်ၶူးလၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊
ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇဝၢၼ်ႈသၢင်း
ၵျွင်းၶႄႇ(တရုတ်ဘုံကျောင်း)၊
ၼမ်ႉယၢဝ်၊ ၸိူဝ်းၼႆ့ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃးၵေႃႈတိုၵ်ႉၵိုတ်ႈတင်းၼမ်။
ဢိင်ဢၢင်ႈ[edit]
ပပ်ႉမၢႆတွင်း ပွႆးပီၵွၼ်းငိုၼ်း ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ ပီပေႃႉ 2010။


text:
Wp/shn/ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ
မိူဝ်ႈၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇ ၵူၼ်းဢင်းၵဵတ်ႉၶဝ်ၶဝ်ႈႁုပ်ႈသိမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းၶဵင်ႇတႃႉဢမ်ႇႁတ်းတိုၵ်းၶဝ်၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇ ၶဝ် ၶႅမ်ႉၼႅၼ်ႇ၊ လွင်ႈလၢႆးတိုၵ်းသိုၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၵျႃႉၶႅၼ်ႇ၊ ၽႂ်ဢမ်ႇၶဵင်ႇၶဝ်လႆႈ၊ ၶဝ်ႁုပ်ႈဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇငၢႆႈငၢႆႈ၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ- ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် တိဢဝ်ၵႂႃႇသႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းၵလႃးယဝ်ႉ။
ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇဢၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်တိုၵ်း ဢမ်ႇပေႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႆႈတိုၵ်းမႃး၊ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ တေဢမ်ႇတူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉ ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း တိုၵ်းတေႃးၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်၊ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူဝ်မၼ်းတႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉႁူင်လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ " သိူဝ်ငၢၼ်လူင်ဝဵင်းသိူဝ်"၊
Contents
- 1 ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ်
- 2 ဝဵင်းသိူဝ်
- 3 ၶႆႈၸႂ်တူၺ်း လွင်ႈသိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ်ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ
- 4 ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉပၼ်ၸိုဝ်ႈ
- 5 တင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း
- 6 မိူင်းမၢၼ်ႈတူၵ်းသုမ်း
- 7 ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ
- 8 ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင်
- 9 ၽႅဝ်ၵႂႃႇ မိူင်းၸၼ်းတႃ
- 10 ၶိုၼ်းပွၵ်ႈၸူးပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ
- 11 သဵင်ႈၵၢမ်ႇၼွၼ်းၽႄး
ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ်[edit]
ၸိုဝ်ႈဢူႈ - လုင်းသျူၺ်ႇတႃး၊ မႁႃႇသိတ်ႉထိ (မဟာသိဒ) သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ။
ၸိုဝ်ႈမႄႈ - ၼၢင်းထူၺ်းၽိဝ်ႇ (ၸဝ်ႈၼၢင်းသုဝၼ်ႇၼ ၵႃႇယတေႇဝီႇ)။
ဝၼ်းၵိူတ်ႇ- 1223 ၼီႊ၊ လိူၼ် 3 မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းတိတ်ႉ (တၼၢင်းၼူၺ်ႇ)။
ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၼွၼ်းၽေး
326 ၼီႊ လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း(ဢိင်ႇၵႃႇ) 5.1.1965
ၸိုဝ်ႈမေးလႄႈလုၵ်ႈလၢင်း
ၸိုဝ်ႈမေး ၼၢင်းသူၺ်ႇၵျီႇ (လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၾႃႉၸၢမ်ၵႃး)။
ၸိုဝ်ႈလုၵ်ႈ 1.ၸဝ်ႈၶုၼ်သိုၵ်း 2. ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇမျူႉ 3. ၼၢင်းၸေႃးၽိဝ်ႇ 4. ၼၢင်းသႅင် 5.ၶုၼ်လူမ်း 6.ၶုၼ်ၽူင်း 7. ၶုၼ်ၶဵဝ်
ဝဵင်းသိူဝ်[edit]
ဝဵင်းသိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်တႆးႁဝ်းၶဝ် လူင်းမႃးတင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပႆႇပိုတ်ႇၵီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် တႆးတႄႇတင်ႈမႃႈလႄႈ ႁၢၼ်ႉ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် တႆးႁဝ်းၶဝ် ယင်းသဝ်းထင်ယူႇတီႈၼၼ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ၵွၼ်းငမ်းဝဵင်းသိူဝ်ၼႆႉမီးမႃး 264 ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ ပေႃးတေလႆႈၶႆႈၼႄ ၸိုဝ်ႈၶဝ် ဢၼ်ယၢမ်ႈငိၼ်းမႃးၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
1. ၸဝ်ႈၺီႇ
2. ၶုၼ်တွင်း
3. ၶုၼ်ၵႅင်း
4. ၸဝ်ႈၽွင်းၵၢႆႇ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 744)
5. ၸဝ်ႈၺီႇ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 769)
6. ၸဝ်ႈၼွင်မွၼ် (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 798)
7. ၸဝ်ႈမင်းၵတူး (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 945)
8. ၸဝ်ႈသိူဝ်လၢႆး (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 954)
9. ၸဝ်ႈသႅင်ၶမ်း (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 961)
10. ၸဝ်ႈၵေႃႇၺူဝ်ႇ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 981)
11. ၸဝ်ႈၼၢင်းမိူင်း-ၸဝ်ႈၼၢင်းၽၢႆး ၵွၼ်းငၢမ်း (18 ပီႊ)
12. ၸဝ်ႈမင်းၸိၼ်ႇၼႅင်ႇ - ၵွၼ်းငမ်း 24 ပီႊ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ 1009)
13. ၸဝ်ႈဢူၵေႃႇ (ကျော်)
14. ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈၶွင်ႇ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ1076-1112)
15. ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ1118)
16. ၸဝ်ႈဢွင်ႇၺူဝ်ႇ
17. ၸဝ်ႈဢွင်ႇထိၼ်ႇ (ပီႊၵေႃးၸႃႇ1131-1158)
18. ၸဝ်ႈသျူၺ်ႇတႃး (ပီႊၵေႃးၸႃႇ1214)
19. တဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်လူင်ဝဵင်းသိူဝ်။
ႁူမ်ႈဝႃႈ လႆႈႁူႉလွင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉဢၼ်ၵွၼ်းငမ်းတီႈဝဵင်းသိူဝ်မီးမႃး 264 ၸဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈမူတ်း၊ တိုၵ်ႉသွၵ်ႈႁႃယူႇ တေတဵမ်ထူၼ်ႈမိူဝ်ႈလႂ် ပႆႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈ၊ ပီႈၼွင်ႉၽူႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈၸွႆႈႁႃသေၵမ်း၊ ပေႃးၸွႆႈၵၼ်ႁႃၸိုင် ၶေးတေၸဵဝ်းလႆႈႁူႉယူႇ၊ တႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈႁူႉဢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈၸွင်ႇတေႁူႉႁႃႉ ?။ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းဢဝ်-ဢမ်ႇမေႃ၊ ပေႃးဢမ်ႇမေႃၵေႃႈ-ဢမ်ႇတႅမ်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇတႅမ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉၵေႃႈတူၵ်းလိုၼ်းပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆပိူၼ်ႈၵေႃႈ ယူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈၸဵဝ်းမေႃယဝ်ႉ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ယိပ်းၵမ် ၸိုမ်းသေ ႁႃတႅမ်ႈလွင်ႈၶိူဝ်းတႆး ပိုၼ်ႈတႆးႁဝ်းတႃႉ။
ၶႆႈၸႂ်တူၺ်း လွင်ႈသိူဝ်ငၢၼ်လူင် ဝဵင်းသိူဝ်ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ[edit]
ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဢူႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသျူၺ်ႇတႃး၊ ၸိုဝ်ႈမႄႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ထူၺ်းၽိဝ်ႇ - ၸဝ်ႈၼၢင်းသုဝၼ်ႇၼ ၵႃႇယတေႇဝီႇၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 1223 ၼီႊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းတိတ်ႉ(တၼၢင်းၼူၺ်ႇ)။ မိူဝ်ႈ လဵဝ်ယူႇၸွမ်းဢူႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၵႃႈတီႈဝဵင်းသိူဝ် ၽိူဝ်ႇယႂ်ႇမႃးဢိတ်း႞ ဢဝ်သူင်ႇမႃးတႃႈၵဵဝ်(မၢၼ်းတလေး) မႃးယူႇၼႂ်းႁေႃၶမ်း၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉ၊ ၼႂ်းႁေႃၶမ်းမီးၽွင်းမိူင်း ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇသဵင်လူင်ၵေႃႉ႞ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ-ၵိၼ်းဝူၼ်ႇမိၼ်းၵျီး(ကင်းဝန်မင်းကြီး) ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈယူႇတီႈႁိူၼ်းၶိင်းၽွင်းမိူင်းၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးတီႈၼႂ်းႁေႃၼႆႉသေ ႁူႉမေႃလူင်ႉၽၢႆႇပိုၼ်းမိူင်းၼႆႉၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၾၢႆႇၶီႇၸၢင်ႉ ၶီႇမႃႉ ယိုဝ်းၵွင်ႈ ယိုဝ်းၵၢင်ႇ၊ တိုၵ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမေႃ ၸေးတႄႉတႄႉ။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉပၼ်ၸိုဝ်ႈ[edit]
မိူဝ်ႈဢႃႇယု ၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ 20 ပၢႆၼၼ်ႉ လႆႈမိူဝ်းဢွၼ်းဝဵင်းသိူဝ်၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ- မႁႃႇဝင်ႇသသီႇရိၸယ (မဟာဝံသသီရိဇယ) သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း[edit]
ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၼႆႉ တင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတင်း ၼၢင်းသျူၺ်ႇၵျီႇ မိူဝ်ႈပီႊ1244 ၼၢင်းသျူၺ်ႇၵျီႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၾႃႉၸၢမ်ၵႃး၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်လႆႈ သူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်ဝႆႉ တီႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈလႂ်ဢမ်ႇၸဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်ပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼႆ လႆႈသူင်ႇလုၵ်ႈယိင်းၼၢင်းသၢဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ်ဝႆႉတီႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း။ ပေႃးၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၽိုၼ်ႉမိူင်း၊ လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်တေယၢပ်ႇၸႂ်(တုၵ်ႉၶ)ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တေ တေဢမ်ႇၽိုၼ်ႉမိူင်းလႆႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်ၵႂႃႇတၢင်ဝႆႉတီႈႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉၸၢမ်ၵႃးၵေႃႈ သူင်ႇၵႂႃႇလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းသွင်ၵေႃႉ။ ၵေႃႉ႞ပဵၼ်ၼၢင်းသျူၺ်ႇဢိင်ႇ၊ ၵေႃႉ႞ပဵၼ်ၼၢင်းသျူၺ်ႇၵျီႇ၊ သူင်ႇၵႂႃႇဝႆႉတီႈတႃႈၵဵဝ်(မၢၼ်ႈတလေႈ) ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမင်းတုင်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသျူၺ်ႇၵျီႇ ၵူၺ်းမီးဢႃႇယု 18 ပီႊ။ လႆႈငိၼ်းၶဝ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်မႃးတီႈတႃႈၵဵဝ်(မၢၼ်းတလေး) သေ ထိုင် မႃး 1224 ၸင်ႇမႃးယွၼ်းဢဝ် ၼၢင်းသျူၺ်ႇၵျီႇ တီႈၸၢမ်ၵႃးယဝ်ႉ။
မိူင်းမၢၼ်ႈတူၵ်းသုမ်း[edit]
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးလီ။ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၵေႃႈ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်ႉတိၼ်ၼမ်ႉ မိုဝ်း တႃႇၵွၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃပေႃးၵႂၢမ်းၵၼ်။ သုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈႁိမ်တီႈယူႇၵၼ်။ ၶဵၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈၵဝ်းမႃး ယဵပ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်း ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်မိူင်းဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈ သုၵ်ႉသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်မေႃးလူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးပီႊမိူင်း 1247 လိူၼ် 12 လွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ။ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ပႃးဢဝ်တပ်ႉဢဝ်တႃႇယဵပ်ႇၶဝ်ႈမႃးႁုပ်ႈဢဝ်ဝဵင်းတႃႈၵဵဝ်(မၢၼ်းတလေး) သေတိ ၺွပ်းဢဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢိၵ်ႇၼၢင်းႁေႃၶမ်း သီႇပေႃႉၵႂႃႇလႄႈ။ တႄႇၸဵမ်ဝၼ်းၼၼ်ႉမႃး မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈပဵၼ်ၵႂႃႇၶႃႈ ပီႊမိူင်းပၢၵ်ႇ႞ၸမ်ၸမ်ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ[edit]
ၽွင်းမိူင်းလူင် ၵိၼ်းဝူၼ်ႇမိၼ်းၵျီး သူင်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၸူးၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ်ဝႃႈ- ယႃႇပေတိုၵ်းၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တေထွမ်ႇၵႂၢမ်း ၶိင်းၽွင်းမိူင်းၼႆၵေႃႈယၢပ်ႇ ဢမ်ႇထွမ်ႇၵေႃႈ သမ်ႉယၢပ်ႇဝႆႉ။ ပေႃးဢမ်ႇထွမ်ႇမၼ်းသမ်ႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းပၢင်ႈ(ၵႄးၸူး)မႃး။ မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉယူႇႁိူၼ်းမၼ်း၊ ၵိၼ်ႁိူၼ်းမၼ်း မႃး၊ ပေႃးဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းမၼ်းသမ်ႉ တေဢမ်ႇလီ။ ပေႃးထွမ်ႇသမ်ႉတေလႆႈပဵၼ်ၶႃႈၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂင်ၵႂႃႇယူႇၵမ်း႞၊ ၼႆႉ ၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၽွင်းမိူင်းလူင်ၵိၼ်းဝူၼ်ႇမိၼ်းၵျီးၼႆႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလူင်းမႃးတႃႈၵဵဝ်တိၵ်းတိၵ်း။ ၸဝ်ဢွင်ႇမျတ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇယွမ်းလူင်း၊ ၵူဝ်လႆႈပဵၼ် ၶႃႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ၸင်ႇပွႆႇသိုၵ်းၵႂႃႇ တႃႇတိၺွပ်းၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈငိၼ်းတပ်ႉလူင်ၶိုၼ်ႈမႃးၸူးမၼ်းၸဝ်ႈၸိုင် မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈႁင်းဢူႈမၼ်း ၸဝ်ႈ " ၸဝ်ႈဢူႈႁဝ်းၵႂႃႇယူႇထႃႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇတႃႉ၊ ၵဝ်ၶႃႈတႄႉ တေတိုၵ်းယဝ်ႉ။" မၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်တင်းတပ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈသေ မႃးပႂ်ႉထႃႈယူႇတီႈႁိမ်းမၢၼ်ႇၵိၼ်း လွင်ႇ(မှန်ကင်းလောင်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း တပ်ႉတႃႈၵဵဝ်ၽႅဝ်မႃးသေ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်းၵၼ်၊ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈပေႉသိုၵ်း၊ တပ်ႉတႃႈၵဵဝ်ၶိုၼ်းသုတ်ႉမိူဝ်း ပွႆးတိုၵ်းယၢၼ်ႈ႞ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းပီႊ 1252။
ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင်[edit]
သိုၵ်းပွၵ်း႞ၼႆႉ ပေႉယဝ်ႉသေတႃႉ ၽႂ်ၵေႃႈပႆႇယဵၼ်ၵွၼ်ႇ၊ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈၶိုင်ပွင်တႃႇၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းထႅင်း။ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈဢူႈမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈသိုၵ်း ၶိုင်သိုၵ်းဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သွင်ၶႃပေႃႈလုၵ်ႈ ႁဵတ်းၼႃႈသိုၵ်းသွင်သၢႆ။ သၢႆ႞ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵွင်းလၢင်း။ တၢင်းၼႆႉၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း ပႂ်ႉဝႆႉ။ ထႅင်ႈသၢႆ႞ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ တၢင်းၼႆႉပဵၼ်ဢူႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉႁႅင်းၵူၼ်းၶႃပေႃႈလုၵ်ႈမီးသေ 500 ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထၢတ်ႈၸႂ် သွင်ၶႃပေႃႈလုၵ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇမီးတီႈလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတႄႉတႄႉ ၸႂ်ႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈ ႁၵ်ႉမိူင်း ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁႅင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။ ပေႃးမိူင်းႁၢႆၵေႃႈ ၶိူဝ်းတေ တၢႆ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းလႄႈၶိူဝ်း တေဢမ်ႇႁၢႆ ဢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇတိုၵ်း - ဝႃႈၼႆသေ ပႂ်ႉဢၢႆႈၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇပႂ်ႉမွင်းယူႇၼၼ်ႉ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶီႇသိုၵ်းလူင်မႃးတႄႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်တပ်ႉမႃႉ တပ်ႉၸၢင်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်းသေ တိုၵ်းတႄႉ တႄႉ။ ႁႅင်းဢမ်ႇတဝ်ႉၵၼ်။ ၶိူင်ႈသိုၵ်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် မီးၶိူင်ႈသိုၵ်းလီၵူႈမဵဝ်း။ ၵူၼ်းၵေႃႈၼမ်၊ ၶတ်းၸႂ်တိုၵ်း ၵေႃႈဢမ်ႇပေႉ။ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၵိုတ်းဝႆႉ ၸၢင်ႉ 10 တူဝ်။ မႃႉ 40-50 လႄႈၵူၼ်း 100 ၵူၺ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸႂ်ဢမ်ႇပႆႇယွၼ်ႇ၊ ယူႇသဝ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ တိုၵ်းယူႇ တိၵ်းတိၵ်း ၸမ်ၸမ်ပီႊ႞။ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်၊ ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈၼမ်။ လုၵ်ႈသိုၵ်းၵူၼ်းၸွမ်းၵေႃႈ လုသုမ်းၼမ်မႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈတင်းၸုမ်းတင်းၸိူဝ်း တေပဵၼ်ၶႃႈသေဢမ်ႇၵႃး ၸိုဝ်ႈတႆးၵေႃႈသမ်ႉတေလုလႄႈ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈသိုၵ်းႁဵတ်းၶႃႈၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇလႃးလႃးယဝ်ႉ။
ၽႅဝ်ၵႂႃႇ မိူင်းၸၼ်းတႃ[edit]
ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး 1252-1253 ၼၼ်ႉ တႃႇတေသိုပ်ႇတိုၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉဝဵင်းသိူဝ်မႃးဝဵင်းယၢင်း၊ လုၵ်ႉဝဵင်းယၢင်း ဝၢၼ်ႈၽီလူးသေ ၽႅဝ် မႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇႁူဝ်ပၢင်ႇလႄႈၼမ်ႉသေႃႉလေႃႉ မႃးးတၢင်းထိူၼ်ႇႁိုင် 7 ဝၼ်းပၢႆ၊ ၶိုၼ်ႈႁူၺ်ႈလူင်းလွႆလူင်မႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ မိူဝ်ႈမႃး ပႃးမႃးၸၢင်ႉ 11 တူဝ် ပၢႆႈၵႂႃႇ ၸွမ်းတၢင်း 8 တူဝ်၊ ၵိုတ်းဝႆႉၸၢင်ႉ 3 တူဝ်ၵူၺ်း။ 1253 ၼီႊ ၼႂ်းလိူၼ် 6 ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈၵူၼ်းၸွမ်းဢိၵ်ႇလုၵ်ႈမႄး ၽႅဝ်မႃးတီႈမိူင်းၸၼ်းတႃ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ် တင်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းလႃးလႄႈမိူင်းၸၼ်းတႃ ၵေႃႈပိူင်႞၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈပိူင်႞ လႄႈ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈၶဝ် ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ယူႇ သဝ်းတီႈၼႆႈယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလႃႈလႄႈ မိူင်းၸၼ်းတႃၵေႃႈ တူၺ်းလူပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်သင်လႃးလႃး။ တီႈၸၼ်းတႃၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢွင်ႇ မျၢတ်ႈ မီးႁိူၼ်းလင်႞၊ ၵႃႈတီႈမိူင်းလႃႈၵေႃႈ မီးႁိူၼ်းလင်႞ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မီးငိုၼ်းတိုၼ်းသၢမ်ႁဵင်ပျႃးသေ ၵႃႉၶဝ်ႈပိူၵ်ႇယူႇယူႇၵိၼ်ၵိၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇတီႈမိူင်းလႃႈ 19 ပီႊ။ ယူႇတီႈၸၼ်းတႃ 13 ပီႊ၊ တင်းမူတ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ 32 ပီႊယဝ်ႉ။
ၶိုၼ်းပွၵ်ႈၸူးပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ[edit]
မိူဝ်ႈပီႊ 1285 လိူၼ် 4 မႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈပႆလိၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈမေႃႇ ၶီႇႁိူဝ်းၾႆးမႃး တေႃႇထိုင်တႃႈၵဵဝ်(မၢၼ်းတလေး)၊ လုၵ်ႉ တီႈတႃႈၵဵဝ်သေ ၶုၼ်ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ပႃးၵူၼ်းပႂ်ႉ ၵူၼ်းၸွမ်းသူင်ႇပၼ် တေႃႇထိုင်တွင်ႇၵျီး၊ 1285 ၼီႊ လိူၼ်5 မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈၼၼ်ႉၽႅဝ်မိူင်းတွင်ႇၵျီးသေ မိူဝ်း ႁူပ်ႉထူပ်းပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်းတႄႉတႄႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉသထူင်ႇ ပၼ်ႁေႃတီႈတွင်ႇၵျီးလင်႞လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈ မႄႈၸဝ်ႈၾႃႉသထူင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼွင်ႉယိင်းၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
သဵင်ႈၵၢမ်ႇၼွၼ်းၽႄး[edit]
ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈယူႇသဝ်းတီႈတွင်ႇၵျီးတေႃႇထိုင်ၸူဝ်ႈၶူပ်ႇလႆႈ 103 သေ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီႊမိူင်း 1326 ၼီႊ၊ လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း 5.1.1965 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုမ်မၼ်းၸဝ်ႈမီးတီႈၾၢႆႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၽြႃးၸုၵ်း။ ထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတူၺ်း ၵႂႃႇလူၵႂႃႇၼပ်ႉ ယမ် ၶုမ်မၼ်းၸဝ်ႈယူႇ။


text:
မၢၼ်ႈပွႆႇပၼ် ၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်းမႂ်ႇ ၵဵင်းတုင်၊ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိၺွပ်းၵႂႃႇ လူၺ်ႈၸိၼႄးဝႃႈမီးၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းတႆး၊ ၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး။
ဝၼ်းတီႈ 29/05/2014 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) တၢမ်းၶမ်ႈ ယၢမ်း 17:25 မူင်း၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် လုမ်းၵိင်ႇၽႄဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်းမႂ်ႇ ဢိူင်ႇပဵင်းတဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင်ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလယ 245 ဢၼ်ပၵ်းတီႈၵဵင်းတုင် ၵႂႃႇတိၺွပ်း ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 05/05/2014 ။ ၸိၼႄးဝႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းတႆးၼႆသေတိၺွပ်းၵႂႃႇပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၶိုၼ်းဢဝ်မႃးမွပ်ႈပၼ် ၾၢႆႇပလိၵ်ႈတီႈၵဵင်းတုင် ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်းတီႈ 09/05/2014 ၊ ႁႂ်ႈၵၢဝ်ႇႁႃဢဝ်တူတ်ႈတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း (ၸွႆးတြႃး)မၼ်း၊ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ။ ၾၢႆႇပလိၵ်ႈၵေႃႈ ပိုတ်ႇလိူင်ႈၸႅင်ႈၵႂၢမ်း ၵၢဝ်ႇႁႃတၢင်းၽိတ်း ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 17/1 ဝႃႈလူၺ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်း တေႃႇ ၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၶိုၼ်ႈ လုမ်းတြႃး။
ၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင်ၼႆႉ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ ပဵၼ်ပႃးႁူဝ်ၼႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႅၼ်ႇ။ ၽွင်းယၢမ်း ၺႃးတိၺွပ်းၵႂႃႇ 3-4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢိုပ်းၶဝ်ႈဢိုပ်းၼမ်ႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉမၼ်း ၶုတ်းလုၵ်းသေ ၸႂ်ႉယူႇတၢင်းၼႃႈ လုၵ်းဢၼ်ၶုတ်းဝႆႉ၊ တဵၵ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈလၢတ်ႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇဝႃႈမီးၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး၊ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးၵွင်ႈ တေယိုဝ်းတၢႆသႂ်ႇၼႂ်းလုၵ်းၼႆႉ၊ တေၾင်လိပ်းပႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင်တွပ်ႇဝႃႈ သူၶဝ်ႁႅမ်ၵဝ်ၶႃႈတၢႆၵေႃႈ တၢႆလၢႆလၢႆၵူၺ်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်း ၽွၼ်းလီသင်၊ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇမီးၵွင်ႈ၊ ၵွင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈယိပ်းသေပွၵ်ႈ ဝႃႈၼႆတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်သေ လႆႈဢဝ်တူဝ်မၼ်းမႃးမွပ်ႈပၼ်ၾၢႆႇတပ်ႉပလိၵ်ႈ တီႈၵဵင်းတုင်သေ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈၵႂၢမ်း ၸွႆးတြႃး။
ဝၢႆးၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင် ၺႃးတိၺွပ်း ၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးယဝ်ႉ မီးလၢႆၾၢႆႇလၢႆၵေႃႉတုၵ်းယွၼ်း 1.ပွႆႇပၼ်ၸၢႆးဢၢႆႈၵဵင်။ 2.ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်တဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး။ 3.သၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
ၸဝ်ႈၶူးသီရိထမ်မ ဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ် သႃသၼႃ/ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် ပရိယတ်၊ ပတိပတ် လႆႈႁပ်ႉရၢင်းဝလ်း (သူး) ၸဝ်ႈသုၸၼ်ႇ တီႇ ယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ်၊ ယုၵ်ႉယွင်ႈၵုၼ်းမုၼ်တၢင်းလီၵၢၼ် ငၢၼ်း။
ၸဝ်ႈၶူးထမ်မသႃမိ ပၼ်ႁႅင်းၸတ်းပၢင်ၵုမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃ တႃႈၵုင်ႈ
ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ထမ်မသႃမိ ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်ႁႅင်းသေ ၼႂ်းလိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊတၢင်းၼႃႈၼႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ၶ တီႈတႃႈၵုင်ႈ တေၸတ်းပၢင်ၵုမ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသႃသၼႃ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “မႃးတူၺ်းလႄႈ”။
ႁူဝ်သိူဝ်တင်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း မႄးၵုမ်းၵွင်းမူးသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တင်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတေႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်းမႄး ၵုမ်းလုမ်းလႃးတႃးသီၶၢဝ် ၵွင်းမူး (ၸေႇတီႇ) သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၼမ်ႉၶမ်းတေၶိုၼ်းတႃးသီၶၢဝ်ၵွင်းမူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ
ၵွင်းမူးသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်တင်ႈယူႇၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ တေမီးၵၢၼ်မႄးၵုမ်း လုမ်းလႃးၶိုၼ်းတႃးသီၶၢဝ်။
သင်ၶတႆးမိူင်းထႆးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ / တမ်းဝၢင်းၼႃႈၵၢၼ်
ၸုမ်းသင်ၶၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁွပ်ႈပီ၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈၽွၼ်းသၢင်ႈ၊ ထတ်းသၢင်တမ်းဝၢင်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈသႃသၼႃ၊ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းဢိၵ်ႇ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်မိူဝ်းၼႃႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉလိူၵ်ႈတၢင်ႇပႃး ႁူဝ်ပဝ်ႈတူၼ်မႂ်ႇ။
More Articles...
Page 8 of 13


text:
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ တႅပ်းမႆႉၽဝ်ထၢၼ်ႇၵိၼ်၊ သူင်ႇၶဝ်ႈၶၢႆတေႃႇမိူင်းၶႄႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းလူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇယွမ်း 50 လမ်း။ ယွၼ်ႉတႅပ်းမႆႉ ၼမ်လိူဝ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ရႃႇသီႇဢုတုဢမ်ႇမႅၼ်ႈ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈတၢပ်ႈ တင်းႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းဝီး ဢိူင်ႇမိူင်းဝီးၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႂႃႇတႅပ်းတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်မႆႉၼိူဝ်ႉၵႅၼ်ႇ၊ တႅပ်းယဝ်ႉသိုပ်ႇ တႅပ်းထႅင်ႈသေ ဢဝ်မႃးၽဝ် ႁဵတ်းထၢၼ်ႇသူင်ႇၶၢႆတေႃႇမိူင်းၶႄႇ၊ လတ်းၼွင်တဝ်းသေသူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ၊ လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇထၢၼ်ႇ (ၵႃးထရီႊၵရၢဝ်ႊ) ၼိုင်ႈဝၼ်းဢမ်ႇယွမ်း 50 လမ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးဢၢႆႈထုၼ်း ၽူႈႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃးပႃႇမႆႉပႃႇတွၵ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ- တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇ ၼႂ်းဝူဝ်ႇႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပေႃးမူတ်းၵႂႃႇတင်းလွႆတင်းလွႆ၊ ၵွပ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵမ်ႈၼမ်တႅပ်းဢဝ် ၽဝ်ထၢၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇၵေႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်တူၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းၾူၼ်တူၵ်းသမ်ႉတူၵ်း၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆယူႇဝႆႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းၵေႃႈ ၼမ်ႉၼွင်း လေႃႇတွင်ႈ လွႆၵၢၼ်ႉ လွႆၵူၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾုၼ်ႇငႂ်ႈဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပေႃး ၶႅမ်ႉလီမိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇထၢၼ်ႇၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းတၢင်ႇထၢၼ်ႇလုၵ်ႉမိူင်းတႆး သူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ 250 ထူင်လိူဝ်လိူဝ်၊ ၼိုင်ႈထူင်မီး ၼမ်ႉၼၵ်း 25 ၸွႆႉ၊ ၼိုင်ႈၸွႆႉၶၢႆတေႃႇၶႄႇလႆႈငိုၼ်းၶႄႇ 2-3 ယႂၼ်။ ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇထိုင်မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ ၶႄႇၶဝ်လိူၵ်ႈဢွၵ်ႇသေ ၽႅတ်းၶီႈၾုၼ်ႇမၼ်းပႅတ်ႈသေ ဢဝ်ၶပ်ႉသႂ်ႇၼႂ်းတိူၵ်ႈၸေႈ၊ ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢင်ႈလီလီ၊ ပေႃးယဝ်ႉသူင်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်း ဝဵင်းလူင်ပိူၺ်ႇၵျိင်း၊ သူင်ႇၵႂႃႇႁွင်ႈၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ- မၢႆႇဢၢႆႈမျႃႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတဢၢင်း လၢတ်ႈ။
မၼ်းၸၢႆး သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈတၢင်ႇထၢၼ်ႇၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း။ ပေႃးဝႃႈၵၢင်ၶိုၼ်း တဵင်ႈၶိုၼ်း ၸၢႆႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢမ်ႈၼမ်ႉမၢဝ်းတေႃႇထိုင်မွၵ်ႈယၢမ်း 3-4 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ပႂ်ႉယၢမ်းမႃးႁိမ်းႁွမ်းၼမ်ႉမၢဝ်းၵေႃႈ ထၢၼ်ႇၼိုင်ႈထူင်ၼႆႉ လႆႈၸၢႆႇၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ တေႃႇသွင်မိုၼ်ႇ၊ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇပၼ်ၵေႃႈ ၺႃးၶဝ်တိၺွပ်း။ တီႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်တီႈတႃႈၼွင်တိူၼ်း ဢၼ်မီးလၢၼ်ႇၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉပၢၼ်းသေး ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉ- ဝႃႈၼႆ။


text:
ၽူႈတႅမ်ႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၵမ်းထူၼ်ႈႁႃႈမိူဝ်ႈဝၼ်း 15/01/2013 ထိုင်ဝၼ်းတီႈ 16 လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ပၢင်ႁႄႇသူင်ႇၽ သင်ၶၸဝ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းသင်ၶသမၵ်ႉၵ(သင်ၶၼိၵၢႆၾၢႆႇတႆး) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပွႆးပၢင်ဝၢသ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၾိင်ႈၵမ်ဝၢသ်ႈ ၸွမ်းၼိၵၢႆတႆးၵူႈၶူပ်ႇပဵၼ်ပီလႄႈ ပၢင်ႁႄႇသူင်ႇၽသင်ၶၸဝ်ႈပၢင်ၼႆႉ ယၢဝ်းယိုတ်ႈတင်းလူတ်ႉလူင် တင်းလိူတ်ႉၶိူင်ႈ မုင်ႈတူၺ်း တေယၢဝ်းမွၵ်ႈ 1-2 လၵ်းၵီႊလူဝ်ႊမဵတ်ႉၼႆယူႇ။ ဝၼ်းတီႈ 17 လႆႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၼွမ်းၵွမ်းဝႆႈယမ်ၵႃရဝ ထိုင်တီႈပၢင် ဝၢသ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၽႄႈတိူၼ်းယိုၼ်းယိုၼ်ႈတၢင်းလီၵုသူလ်မႃးၼင်ႇၼႆ။ [ၽသင်ၶ ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်မီးဝႆႉသၢမ်ၼိၵၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၼိၵၢႆၾၢႆႇမိူင်း(ၸုမ်းၽသင်ၶပၢႆးမိူင်း)၊ ၼိၵၢႆၾၢႆႇတႆး (ၸုမ်းသင်ၶ သမၵ်ႉၵ) လႄႈၼိၵၢႆၾၢႆႇမၢၼ်ႈ (ၸုမ်းသင်ၶၾၢႆႇၸွင်းမၢၼ်ႈ) ၼႆ]။
ပွႆးပၢင်ဝၢသ်ႈ ႁိုဝ် ၾိင်ႈၵမ်ဝၢသ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၾိင်ႈတႆး 12 လိူၼ်ၼၼ်ႉ သူင်ႁဵတ်းၼႂ်းလုၵ်ႈလိူၼ်ၵမ်၊ တင်ႈပွင်ဝၢသ်ႈလႄႈၶဝ်ႈ ယူႇႁဵတ်းၵမ်မဝိထိၸွမ်းလၵ်းပိူင်ဝိၼႆးတင်ႈဢဝ်လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈသေ ဢွၵ်ႇဝၢသ်ႈလႄႈႁဵတ်းပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉမၢႆတၢၼ်း ပၢင်ဝၢသ်ႈမိူဝ်ႈလိူၼ်ၵမ်မူၼ်းၵူႈပီပီ။ ပွႆးပၢင်ဝၢသ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၾိင်ႈတႆးႁဝ်းထိုဝ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈသင်ၶ ၸဝ်ႈၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ် တိုဝ်းသိလ်(ဝိၼႆး) 10 ဝၼ်းလႄႈၼႂ်းသိပ်းဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးလႆႈတၢၼ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ဝတ်ႉထုၶူဝ်းတၢၼ်းၸိုင် မိူၼ်လႆႈ ဝၢၼ်ႇၵႃႈပုၵ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃး လိၼ်မီးၶွၼ်ႇမၼ်းလီၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ သတ်ႉထႃးၽူႈလူႇတၢၼ်း တေလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်းလီ ၼမ်တိူဝ်းဢမ်ႇမီးဢၼ်မိူၼ်ၼႆ။ ၸင်ႇဝႃႈပေႃးမီးပွႆးပၢင်ဝၢသ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမီးသေ ႁူဝ်ဝတ်ႉၽႂ်ႁူဝ်ၸွင်းမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃမႆႉႁႃၽိူင်းမႃးႁဵတ်းသုမ်ႉပွင်ဝၢသ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇမုၼ်ၸဝ်ႈ ႁူဝ်ဝတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ လူၺ်ႈၸႂ်သတ်ႉထႃးဢမ်ႇၶၢၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢင်းပဵၼ်မူၼ်ႈပဵၼ်သိူဝ်း၊ တူၵ်းဝတ်ႉလႂ်ၸွင်းလႂ်ၵေႃႈ ယွင်ႈၵုၼ်းဢဝ်မုၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈ ဝႃႈၵမ်လီတႄႉ ၼႆၵၼ်။ ပေႃးလႆႈၶၢမ်ႇပဵၼ်သတ်ႉထႃးပွင်ဝၢသ်ႈ(သုမ်ႉၽိူင်း တႃႇမုၼ်ၸဝ်ႈယူႇၼွၼ်း 10 ဝၼ်း) ၶႅၼ်းမီးၸႂ်ပီတိၸိူမ်ႈသိူဝ်း ၸုမ်ႈၸိုၼ်ႈမိုၼ်လီလိူဝ်တႄႉတႄႉ။ မၢင်တီႈဝၼ်း ဢွၵ်ႇၵမ်(ဝၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉပၢင်ဝၢသ်ႈ) ၼၼ်ႉ မီးပႃးပွႆးၸၢတ်ႈသႅင်း၊ ပွႆးႁွင်ႉၽဵင်း၊ ပွႆးၼူၵ်ႉပွႆးတူဝ်းလူပ်းလင်ထႅင်ႈ ပဵၼ်မူၼ်ႈပဵၼ်သိူဝ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈသိုဝ်ႈမၼ်း ပၢင်ၶဝ်ႈဝၢသ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽသင်ၶၸဝ်ႈလူၼ်ႉလူၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇတင်းသတ်ႉထႃးၵူၼ်းလမ်သင်။ ၽသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်ႈဝၢသ်ႈၵမ်းလႂ် မိူဝ်ႈလႂ်၊ ဢွၵ်ႇဝၢသ်ႈမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ သတ်ႉထႃး ၵူၼ်းလမ်ၶဝ် ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁူႉၸွမ်း။ ၽသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇဝၢသ်ႈမိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ယူႇတူၼ်လဵဝ် ႁင်းၽႂ်ႁင်း မၼ်း။ ၽသင်ၶတူၼ်ဢၼ်ႁူႉတူဝ်ဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈဢႃပတ်ႈ (ႁဵတ်းမႅၼ်ႈ တၢင်းၽိတ်းမတ်ႉတႃလႂ် မတ်ႉတႃ ၼိုင်ႈၼႂ်းဝိၼႆး) ၶၼ်ႈသွင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈသင်ၶႃတိသေၵ(ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉယူႇၸွမ်း ဝိၼႆးႁႂ်ႈၽသင်ၶ တင်းလၢႆပဵင်းပေႃးၸႂ်) 13 ၶေႃႈၼၼ်ႉသေၶေႃႈၶေႃႈၼႆၸိုင် ၶဝ်ႈႁႃဝႆႈလဝ်ႈၼႄဢႃပတ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ တီႈၽသင်ၶၸဝ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ပၵတတ် (ပဵၼ်ၽသင် ၶပၵတိ ဢမ်ႇၽိတ်းမႅၼ်ႈလၵ်းပိူင်ဝိၼႆး)သေ ယွၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၽသင်ၶ လႄႈဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယႂ်ႇၵၢၼ်လဵၵ်ႉ ႁူမ်ႈၽသင်ၶၸဝ်ႈ (ၽသင်ၶၸိူဝ်းၵမ်ဝၢသ်ႈ ဢၼ်ႁူႉတူဝ်ဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈဝိၼႆးၶၢၼ်ႈသွင်) ယဝ်ႉ ၵႂႃႇၾိုၵ်း သွၼ်တူဝ်ၸႂ်ယူႇႁင်းၶေႃၵွႆး(ပရိဝႃသၵမ်) လၢႆလၢႆဝၼ်း၊ ယဝ်ႉမႃးၾိုၵ်းၽွၼ်ႉယူႇသဝ်းၸွမ်းဝိၼႆး ႁႂ်ႈၽသင်ၶၸဝ်ႈၸိူဝ်း ပဵၼ်ပၵၵတ်ႈႁၼ်လီလႄႈပေႃးၸႂ် ယွမ်းႁပ်ႉ(မႃၼတ်ႉတၵမ်)ထႅင်ႈ 6 ဝၼ်း၊ ယဝ်ႉၼၼ်ႉၽသင်ၶၸဝ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်ပၵတတ်ႈ 20 တူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၶိုၼ်း ယွမ်းႁပ်ႉ (ၽသင်ၶၸဝ်ႈၸိူဝ်းၵမ်ဝၢသ်ႈ) ၶဝ်ႈပဵၼ်ၽသင်ၶၸဝ်ႈပၵတတ်ႈ (ဢမ်ၽႃၼၵမ်) တီႈၼႂ်းသိမ်ႇဢၼ် မိူၼ်လုမ်းတတ်းတြႃးၽသင်ၶၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ ၵေႃႈ သုတ်းသဵင်ႈၵၢၼ်ၵမ်ဝၢသ်ႈယဝ်ႈ။ လႆႈဝႃႈၽသင်ၶ ၸဝ်ႈၸိူဝ်း ၵမ်ဝၢသ်ႈ(ၶဝ်ႈဝၢသ်ႈ) ၶိုၼ်းပဵၼ်ၽသင်ႇၶပၵတတ်ႈ မိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈႁဵတ်းၵမ်ယႂ်ႇၵမ်လဵၵ်ႉႁူမ်ႈၽသင်ၶတင်းလၢႆ လႆႈၼင်ႇၸႂ်ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပၢၼ်ႁဝ်းယၢမ်းလဵဝ် ၵွပ်ႈၽသင်ၶၸဝ်ႈတင်းလၢႆ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈဢႃပတ်ႈၶေႃႈလႂ် (လၵ်းပိူင် မတ်ႉတႃလႂ် ၼႂ်းမတ်ႉတႃဝိၼႆးၶၼ်ႈသွင် 13 ၶေႃႈ)ၼၼ်ႉလႂ်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈယႃႇႁႂ်ႈသဵင်ႈၼမ်ၼၼ်ႉလႂ်၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်တိုဝ်းၵမ်ဝိၼႆးၶၼ်ႈသွင်ၼၼ်ႉလႂ်၊ သတ်ႉထႃးၵူၼ်းလမ်ၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵုသူလ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႂ်းဢွင်ႈ တီႈလဵဝ်ၼၼ်ႉလႂ်လႄႈ ၸင်ႇမႃးတႅပ်းတတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းတိုဝ်းၵမ်ဝၢသ်ႈ 10 ဝၼ်းသေ ယူႇသဝ်းတိုဝ်းၵမ်ႁူမ်ႈၵၼ်မႃး။ ႁိုင်တၢမ်ႁိုင်ဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈၵမ်ဝၢသ်ႈ (ၾိင်ႈၶဝ်ႈဝၢသ်ႈ) ၼႆ ၵိုၵ်းပိုၼ်းသႃသၼႃမႃးတေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉ။ ၾိင်ႈၵမ် ဝၢသ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈဢၼ်ၼႄလွင်ႈၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၽသင်ၶၸဝ်ႈ ဢၼ်ပေႃးၸႂ်ႁဵတ်းၸွမ်းၽႂ်မၼ်း (ၼႂ်းပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်)၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်လူႇတၢၼ်းတႃၼသတ်ႉထႃးၵူၼ်းလမ်ၶဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်တဵၵ်းတဵင်ၸႂ်ႉႁဵတ်း၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၽသင်ၶၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၾိုၵ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ (Work shop) ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၵ်းပိူင်ဝိၼႆး ၼၼ်ႉၶွတ်ႊ (Course) ၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၾိင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထဢၼ်မီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉၾိင်ႈၼိုင်ႈၼႆယူႇ။
ၵုၼ်းမုၼ်ၽသင်ၶၸဝ်ႈၽူႈတိုဝ်းသိလ်
the Sangha of the noble ones
1. Supatipanno Bhagavato savaka sangho
Of good conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One.
2. Uju patipanno Bhagavato savaka sangho
Of upright conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One.
3. NAYA patipanno Bhagavato savaka sangho
Of wise conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One.
4. SAMICI patipanno Bhagavato savaka sangho
Of dutiful conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One. (တၢင်းတိုဝ်းၵမ် 4 ယိူင်ႈ)
[Yadidam cattari purisa yugani attha purisa puggala
That is to say : the Four Pairs of Men, the Eight Types of Persons;
esa Bhagavato savaka sangho
this Sangha of the Blessed One's disciples,]
5. Ahuneyyo is worthy of offerings,
6. pahuneyyo is worthy of hospitality,
7. dakkhineyyo is worthy of gifts,
8. AN jali-karaniyo is worthy of reverential salutation,
9. anuttaram punnakkhettam lokassa 'ti.
as an incomparable field of merit for the world. (ၽွၼ်းလီဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ 5 ယိူင်ႈ)
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)


text:
Article
ၽိူဝ်ႇတႃႉတေႁဵတ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢင်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ တႃႉမႃးၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ် ဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇလီႁိုဝ်?
- Details
- Created on 19 April 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵူၼ်းတႆးမၢင်ၵေႃႉ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမလေးသျႃး၊ သိင်ႊၵႃႊပူဝ်ႊ ၸႃႉၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆမိူင်းသေ မၢင်ႇၵိူဝ်းတႃႇႁႂ်ႈလႆႈငိုၼ်း တႃႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ႁဵတ်းလုၵ်ႈလဵင်ႉ/လုၵ်ႈၸၢင်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈလပ်း လႆႈၼွၼ်းသေတႃႉ ၸွင်ႇဢူၺ်းၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ ဝူၼ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်း ၸႃႉၵႂႃႇလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းလၢႆႁိုဝ်?။
ယွၼ်ႉသင်တႆးယၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် လွင်ႈတင်ႈၸႂ်လႄႈ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် လွင်ႈလႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ် တီႈၽင်ႁူၵ်ႉၽင်ႁေႇ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးတေပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢမ်ႇမီး တီႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသင် ၸွင်ႇၽႂ်ႁူႉပွင်ႇတႃႈမုင်ႈႁၼ်ၸွမ်းယူႇႁိုဝ် ႉႉႉႉႉ။
မၢင်ႈၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ႁိူၼ်းယေး ၽၢတ်ႇလုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းမေး၊ ပီႈၼွင်ႉ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ၊ ၵေႃႉႁၵ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ်သေ သွၵ်ႈႁႃႁဵၼ်းဢဝ်ပႆႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉမေႃၼမ် တႃႇႁႂ်ႈၶိုင်ပွင်သၢင်ႈလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၵႂႃႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈပၢႆႈၽေးယၼ်ႇသူႇ ၽူႈႁၢႆႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ မၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်တၢႆ လူလၢႆႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး ၾႆးၽဝ်ပႃးႁိူၼ်းယေးသေ ယွၼ်ႉၽေးႁၢႆႉၸႃႉလူင် ၸိူဝ်းသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပၢႆႈဝၢၼ်ႈ ပၢႆႈမိူင်းပီႈၼွင်ႉ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ သေႃႉပၢႆႈပိူင်ႈၸွၼ် ယူႇႁူမ်ႈၽူၺ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ တေႃႉတႄႉလႆႈႁဵတ်း ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵႂႃႇဝၼ်းလႂ် ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်ၼၢၼ်းမႃးၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်း ဢမ်ႇတွင်းပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ လိုမ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပေႃႈမႄႈသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းယဵၼ်းႁၢႆလၢႆ ယူႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင်မိူင်းပိူၼ်ႈလႄႈ ၽၢၼ်ဝၢၼ်ႈၽၢၼ်မိူင်း ၽၢၼ်ႁိူၼ်းၽၢၼ်ယေး ၵႂႃႇထႅင်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်?။
ၵမ်ႈၽွင်ႈၽႅဝ်မိူင်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ လူင်တူဝ်လိုမ်းၶိင်း မိုင်ႉတၢင်းၵျေႃႇ ၵုမ်ႇမဝ်းမိင်းၸွမ်းလဝ်ႈ၊ ယႃႈၽိၼ်ႇယႃႈမႃႉ၊ ဢူၼ်ၵဝ်းႁၢႆႉၼၢင်းယိင်း ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႈ တေႃႈၼၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈထုၵ်ႇပေႃႈလဵင်ႉ ႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉလူလၢႆ ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်း ၵႃႈႁႅင်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၶၢႆတူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်းယူႇတၢင်းႁိူၼ်းၵေႃႈ ၵႆႉပွင်ႉၶင်းဝႃႈ “လုၵ်ႈဢိူၺ်ႉ” ဝူင်ႈၼႃႈၼႆႉ ႁဝ်းပေႃးလူဝ်ႇလႆႈ ထၢမ်းၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၼႃႈဝၢၼ်ႈ ထႅင်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ ပူႇၵေႇပူႇၵၢင်ႉ ပေႃးသေႃႇတုၵ်းယွၼ်းမႃးယဝ်ႉ “လုၵ်ႈဢိူၺ်ႉ” ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉၵေႃႈၼမ် ၼႃႇၼႅၼ်ႇ ဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇပိူၼ်ႈၵေႃႈ မိူၼ်ႁဝ်းၽၢၼ်ပီႈ ၽၢၼ်ၼွင်ႉဝႆႉ ယူႇယူႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈြသႃႇၼင်ႈၵွျင်းဝၢၼ်ႈႁဝ်း တေဢွၼ်ႁဵတ်းပွႆးလူႇ ပွႆးတၢၼ်း ႁဵတ်းပွႆးသၢင်ႇလွင်း ၺၢပ်ႈၸၢင်းယေႃးမုၼ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ ပေႃးလုၵ်ႈမီးငိုၼ်းၵေႃႈ သူင်ႇမႃးပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၶႆႈဢဝ်ဢၢႆႈၸၢႆးဢွၼ်ႇႁဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႇလွင်းဢိူဝ်ႈ လုၵ်ႈယိင်း ၊ ၸၢႆးႁိူၺ်။
ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးယၢၼ်မိူင်း တင်းလၢႆ ႁဝ်းၵိုင်ႇလီ မႃးၶွၼ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ပွင်ၵၢၼ်ၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းသေ ၶတ်းတႃႉတေႃႇသူႈလိုပ်ႈလမ်း ဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းတီႈယူႇသဝ်းႁဝ်း ၸိူဝ်းၽူႈႁၢႆႉၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ႁိမ်ဢဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းတေလီ လိူဝ်သေပဵၼ်လုၵ်ႈလဵင်ႉ၊ၸၢင်ႈ မိူင်းပိူၼ်ႈလႃႈ မီးၵႂၢမ်းပူႇမွၼ်ႇ သွၼ်ဝႆႉဝႃႈ “ ၽိူဝ်ႇတႃႉတေပဵၼ်ၶႃႈ တႃႉတေႃႇသူႈတေႃႇတၢႆ” ၼႆ ဢမ်ႇလီႁိုဝ်?ႉႉႉႉႉ။
ဝၼ်းထိ - 18.04.2014
လွႆသဝ်မိူင်း


text:
တႃႇတေၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ၽိတ်းမၢႆမီႈ လႄႈ ပတ်းၽဵဝ်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၼၼ်ႉ ဝႆၢးသိုၵ်းႁူမ်ႈတင်းပလိၵ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/05/2014 ယဝ်ႉ ၵူၼ်းတႆး တိုၵ်ႉထုၵ်ႇပလိၵ်ႈထႆး လွၵ်ႇငိုတ်ႈတီႉၺွပ်း မၢပ်ႇထႆ ဢဝ်ငိုၼ်းယူႇႄလႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၽူလ်း ဝၼႃးၵမူလ်း ၸိူဝ်ႉသၢႆတႆးၶဝ်ႈၸွႆႈ။
ထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုၼ်ယၼ် ဢမ်ႇလႆႈ တိၺွပ်း၊ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ တေႃႇႁႅင်းၵၢၼ်
ၸုမ်းပႂ်ႉပႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသပ်းၸႅင်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်းဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈတိၺွပ်းၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ ႁိုဝ် ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇတေႃႇ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁႂ်ႈၼၢႆႊၸၢင်ႈ (ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉ) ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လုၵ်ႈၸၢင်ႈ (လုၵ်ႈလဵင်ႉ)ဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူတ်ႇထတ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၶၢဝ်းယၢဝ်း။
ၶေႃးသေႃၶျေႃး ၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇသိုၵ်းလႄႈပလိၵ်ႈ ဢွၵ်ႇသွၵ်ႈတဝ် ၵူတ်ႇၶူၼ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ (ၶၢမ်ႈမိူင်း) ဢၼ်ဢမ်ႇ ထုၵ်ႇၸွမ်း ၵူတ်းမၢႆသေ လၵ်ႉၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးလႄႈ တိၺွပ်း သူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းၼွၼ်းတီႈမႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ တေၵူတ်ႇထတ်းၸွပ်ႇ လွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ၵမ်ၿူးၶျႃး (ၶမဵၼ်) ပွၵ်ႈၼမ်၊ တၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢမ်ႇမီးလၵ်းၼမ်း လိုပ်ႈႁေႃႈ၊ ဝွၼ်း သင်ထူပ်းႁၼ်ၽူႈဢၢင်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈ ႁွင်းဢထိပတိၾၢႆႇၸတ်းႁႃငၢၼ်း။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ၺႃးတီႉၺွပ်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ႁိမ်းသီႇသိပ်း
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းလုၵ်ႉမိူင်းတႆးၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းမိူင်းထႆး လူၺ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈမၢႆမီႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႆး၊ လႆႈထုၵ်ႇပလိၵ်ႈ ထႆး (ၽၢၵ်ႈ 5) တီႉၺွပ်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇလႅၼ်း ႁိမ်းသီႇသိပ်းၵေႃႉ။ တေထုၵ်ႇတတ်းသိၼ်ယဝ်ႉ သူင်ႇပွၵ်ႈ။
ဝိၼ်းဝိၼ်းလၢၼ်းၼႃး ႁပ်ႉၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး
ၶွမ်ႊပၼီႊၸတ်းႁႃၵၢၼ်ငၢၼ်း ဝိၼ်းဝိၼ်းလၢၼ်းၼႃး၊ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁပ်ႉႁဵတ်းဝႂ်ပၢတ်ႊသပွတ်ႊ၊ တေႃႇဝႂ် ဝီႊသႃႊ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆးလႄႈ ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁႂ်ႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈ။
More Articles...
- တႆးပွၵ်ႈမိူဝ်းလူင်းၸိုဝ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းဝ်ႂၵပ်းတူဝ် ႁႂ်ႈဢဝ်ပၢသ်ႊသပွတ်ႊ ဢွၵ်ႇမိူဝ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်
- ၼႅင်ႈၶၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵဵင်းမႆႇ တုၵ်းယွၼ်း သုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်
- မူလၼိထိမႅပ်ႊဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ တေႃႇၼၢင်းယိင်းလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ
Page 1 of 10


text:
ၶူးသွၼ်မၢၼ်ႈၸိူဝ်းႁွတ်ႈဝႆႉတီႈမိူင်းယၢင်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်း ၵေႃႉ ပႆႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝႃႉ မိူင်းပွၵ်ႉလႄႈၼႃႈ လိၼ်ၸုမ်းမိူင်းလႃး သိုဝ်လိုဝ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁဵတ်းၶူးသွၼ် ၸွႆႈတီႈမိူင်းယၢင်း လႄႈ ပေႃးတွပ်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉ ၸၢင်ႈထုၵ်ႇ ႁွင်ႉပွၵ်ႈမိူဝ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵိၼ်လၢႆယူႇလၢႆ။
ၸဝ်ႈသုၶမ်းၵေႃႇတင်ႈၵဝ်ႉငဝ်ႈပၺ်ႇၺႃႇ ပႃႇရမီႇ
ၸဝ်ႈသုၶမ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ “ၵဝ်ႉငဝ်ႈပၺ်ႇၺႃႇ ပႃႇရမီႇ” လူၺ်ႈၼမ်းဝတ်ႉထုငိုၼ်းတွင်းသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းယေး ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းလၢၼ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း လႄႈၶူးသွၼ် ၸိူဝ်းတူၵ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ ႁွင်ႉမွၵ်ႇၽူႈ မီးၸႂ်သတ်ႉထႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း/ၶဝ်ႈႁုၼ်ႈၸွမ်း။
ႁူင်းႁဵၼ်းလွႆၵေႃႇဝၼ်းၸတ်းဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လုမ်ႈၾႃႉ
ပၢင်ပွႆးဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၸတ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလွႆၵေႃႇဝၼ်း မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵင်ပၢႆ။ မီးလၢႆ မူႇၸုမ်း ၵႂႃႇၾၢၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်တွၼ်ႈလႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်း-ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းလွႆၵေႃႇဝၼ်းပွင်ႇလႅင်း ပၼ်ၼင်ႇၼႆ။
လွႆၵေႃႇဝၼ်းၸတ်းပၢင်ယုၵ်ႉယွင်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ
ပၢင်ယုၵ်ႉယွင်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ (မၢႆ2) လွႆၵေႃႇဝၼ်း၊ ၽွင်းတွၼ်ႈႁပ်ႉ ပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ 2012 ၊ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ။
ထႆးပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဝၼ်းၸၼ်ပဵၼ်ဝၼ်း ၽႃသႃဢိင်းၵလဵတ်ႈ
ဢိင်ၼိူဝ်ပေႃးထိုင်မႃးပီ 2015 တေမီးၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ (Asean Community) လႄႈ ပီ 2012 ၼႆႉ ထႆးတတ်းမၵ်း ပဵၼ်ပီလၢတ်ႈ/သွၼ်/ႁဵၼ်း ၽႃသႃဢိင်းၵလိတ်ႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၵူႈဝၼ်းၸၼ်။
More Articles...
- ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈႁွင်ႉမွၵ်ႇလဵင်ႉၶဝ်ႈဢုပ်ႇလွင်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး
- ၼႃႈလိၼ်မိူင်းလႃး ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶႄႇ/ တႆး/ ဢင်းၵိတ်ႉ
- ၸွမ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၼႂ်း ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၵဵင်းတွင်းတေပိုတ်ႇ ပၢင်သွၼ် ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး-ၶၢဝ်းမႆႈ
- ၸုမ်းသိုဝ်ႇႁႅင်းၼုမ်ႇ ၸတ်းပၢင်လူင်းႁူင်းသွၼ် လုၵ်ႈလၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်းတႆးၼႂ်း ၵဵင်းမႆႇ
Page 8 of 9


text:
Article
ၽိူဝ်ႇတႃႉတေႁဵတ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢင်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ တႃႉမႃးၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ် ဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇလီႁိုဝ်?
- Details
- Created on 19 April 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵူၼ်းတႆးမၢင်ၵေႃႉ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမလေးသျႃး၊ သိင်ႊၵႃႊပူဝ်ႊ ၸႃႉၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆမိူင်းသေ မၢင်ႇၵိူဝ်းတႃႇႁႂ်ႈလႆႈငိုၼ်း တႃႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ႁဵတ်းလုၵ်ႈလဵင်ႉ/လုၵ်ႈၸၢင်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈလပ်း လႆႈၼွၼ်းသေတႃႉ ၸွင်ႇဢူၺ်းၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ ဝူၼ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်း ၸႃႉၵႂႃႇလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းလၢႆႁိုဝ်?။
ၼၢင်းယိင်းတႆး ၵမ်ႉၼမ်ဢမ်ႇလိူၵ်ႈမၢဝ်ႇတႆး ယွၼ်ႉသင်?
- Details
- Created on 05 April 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႃႈမိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း တိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်း လႆႈပၢႆႈယၢၼ်တီႈၵိူတ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်းမိူၵ်ႈလိူင်း ၶဝ်မႃးယႃႉ မႃးၶီႈၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်းတႆးႁဝ်းသေ ဢမ်ႇၵႃး ၽူႈၸၢႆးတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ထုၵ်ႇၵဵပ်းၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းၶဝ် ၵမ်ႉၼမ်တႄႉႁၼ်ပဵၼ်ၶီႈယႃႉ ၶီႈယႃႉၶီႈလဝ်ႈ ၶီႈတေႃႇလွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ် ။ ယွၼ်ႉၵူဝ်လႆႈၵႂႃႇ ႁဵတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈပိူင်ၼိူင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇလီ ၵေႃႈပိူင်ၼိူင်ႈလႄႈ ၸၢႆးတႆးႁဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈပၢႆးၵႂႃႇယူႇ တၢင်ႇမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းဢမေႇရိၵ၊ မိူင်းမလေးသျႃး၊ မိူင်းသိင်ႊၵႃႊပူႊ လႄႈမိူင်းၶႄႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၶႂ်ႈမီးၵႂႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢမ်ႇၵႃး ၽူႈယိင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႇၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်
- Details
- Created on 31 March 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် မၼ်းယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးလၢႆၽၢႆႇတႄႉ တပ်ႉမတေႃႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ပေႃးၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ၽွၼ်းလီ ၼႃႈတီႈလီ တေတူၵ်းတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ဢမ်ႇႁၼ်လီ။
လီသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆး
- Details
- Created on 31 March 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈထႆး၊ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်းထႆး ၵူၼ်းမိူင်းတူင်ႉတိုၼ်ႇ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ပွၵ်ႈၼႆႉ လီသူၼ်ၸႂ်။ လီဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈထႆးတႄႉတႄႉ။ တႆးႁဝ်းလီဢဝ်ပဵၼ် တူဝ်ယၢင်ႇ တွၼ်ႈသွၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉတႄႉတႄႉ။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ပွၵ်ႈၼႆႉ သၢင်ႈႁၼ်လွင်ႈတၢင်း(3)ပိူင်။ (1)ယွၼ်ႉ………….သေႉၼႄးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁေႃၶမ်း။ (2) ယွၼ်ႉၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၸိုၼ်ႈသႂ်ၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢွၵ်ႇၵူတ်းမၢႆပူတ်းပွႆႇပၼ်တၢင်းၽိတ်း ၶႃႈၵူၼ်းတၢႆလႄႈ ၵူၼ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်ဢူႉပတေႇ။ (3) ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁႂ်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၵႅၼ်ႇၶႅင်မီးလွင်ႈတၢင်းလူင် (3)ပိူင် လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။
ၶႂ်ႈယွၼ်းထၢမ်?
- Details
- Created on 31 March 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းဝူၼ်ႉသေဢုပ်ႇပိူၼ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်တႆးၼႆႉႁဵတ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵေႃႈ မၼ်းမွၵ်ႈၶႆႈ ၼႆႉၵူၺ်း ၸူဝ်ႈပၢၼ်ႁဝ်းၼႆႉမၼ်းတိုၼ်း ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈၼႆၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႄႉၶိုၼ်ႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းထၢမ်တူၺ်း ပီၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ဢိတ်းဢွၼ်ႇ ၼိူင်ႈ ၊ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်း ဢၼ်သူၸဝ်ႈ ႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႆႈၼႆ ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉၽႂ်? ယွၼ်ႉပိူၼ်ႈႁႃႉ? ယွၼ်ႉႁဝ်း? ဢမ်ႇၼၼ် ပိူၼ်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းယူႇ ပႃးၵမ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇၸွႆႈထႅမ်ႁႃႉ? ၸိူဝ်းၼႆႉၶႂ်ႈယွၼ်းထၢမ်ယူႇ မီးတင်းၼမ်…။


text:
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇ ဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (RCSS) လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ် လႄႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ လေႃးလႄးၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။
ထၢမ်တွပ်ႇ
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းဝႃႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ပူင်သွၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်လဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃ
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇ ဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်၊ ပိူင်ပူင်သွၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပိူင်ပူင်သွၼ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃ။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈ တွၼ်ႈၵၢၼ် မိူင်းတႆး လႄႈလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သွၵ်ႈလုမ်းၵဵင်းတုင်
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇသီႇ ဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တွပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် တီႈၵဵင်းတုင်ဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းၾၢႆႇမၢၼ်ႈ။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ဝၢႆးႁူပ်ႉၸုမ်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်း
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တွပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ၊ ဝၢႆးႁူပ်ႉထူပ်း ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 ၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UPWC) တီႈၾင်ႇၼမ်ႉၶွင် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းသႅၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၸိုင်ႈထႆး။
ၸၢႆးၾႃႈတွပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း လႅင်းသႂ်ႁိူင်း
ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ်သေ ၶူးပူင်သွၼ်လူင် ၸၢႆးၾႃႈ တွပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း “လႅင်းသႂ်ႁိူင်း” တီႈထုင်ႉပၢင်ႇလႅင်းသႂ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ယိူင်းဢၢၼ်းပၢႆးပၺ်ၺႃၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
More Articles...
Page 1 of 5


text:
"ပိူၼ်ႈတေသူၼ်ၸႂ်ပိုၼ်းႁဝ်း၊ တူၺ်းပိုၼ်းႁဝ်းသေဢဝ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ - မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈႁဝ်းမီးႁႅင်းၵွၼ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈတႆးၼႆႉ ယင်းၸုတ်ႈယွမ်း (ႁၢမ်းႁႅၵ်း) ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Strategy) ။ ဢမေႊရိၶိူဝ်ႊ USA ပၵ်းတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃး 200 ပီ။ ပေႃးတႅၵ်ႈ ၵၼ်တင်းၶႄႇသမ်ႉ၊ ၶႄႇတင်ႈမႃးမီးမႃး 2-3 ႁဵင်ပီ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ၶႄႇၼႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင်သုတ်းလႄႈမိူဝ်းၼႃႈတႃႇၶႄႇတေလူတ်းပင်းလုလႅဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇမီး။ ဢႃႇယုၵူၼ်းယိုၼ်းယၢဝ်းသုတ်းႁိုင်မွၵ်ႈပၢၵ်ႇပီ။ ပိူၼ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တႃႇပၢၵ်ႇပီတေႃႇ 500 ပီ။ ပေႃးဢမ်ႇမေႃဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တူဝ်တၢႆၵေႃႈၵၢၼ်တၢႆ။"
"ႁဝ်းၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇၼႆႉ မၢင်ၽဝ်ႇႁဝ်းတေဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၵိၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈ ၽုၵ်ႇတႃႇလုၵ်ႈတႃႇလၢၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ တၵ်းလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ - ဝၢႆႇၼႃႈၵႂႃႇ တၢင်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ မီးလၢႆၾၢႆႇလၢႆပၢႆး - ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈ မီး၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵပ်းၵၢႆႇ သွတ်ႇၵွင်ႉၵၼ်သဵင်ႈမူတ်း၊ ယိူင်းၸူးၽၵ်းတူ ႁူးပွင်ႇၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ (National Goal)။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ၵူႈၵေႃႉ - ၵူႈၸုမ်း - ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈလီမီး လီႁဵတ်း လီတမ်း။ ၸွင်ႇမၼ်းလီတႄႉ။ လီၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ယိူင်းမၢႆလူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Main Aim) ဢမ်ႇၼၼ် ၽၵ်းတူႁူးပွင်ႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Goal) သုင်သုတ်း ႁဝ်းၼၼ်ႉပဵၼ်သင်။
ၵွၼ်းၶေႃတင်းပိုၵ်းႁႃႉ?။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇဢၼ်မီးတြႃးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၻီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တဵမ် ထူၼ်ႈ၊ မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ မီးဢႃႇၼႃႇ 3 ပိူင် ပွင်မိူင်းႁင်းၵူၺ်းႁႃႉ - ၼႆၼၼ်ႉ ၸွင်ႇပႃႈဢုပ်ႇၵၼ်ထဵင် ၵၼ် လႆႈၸႂ်ၵၼ် ယဝ်ႉႁိုဝ်?။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃႊၸေႊ (Aceh) ဢၼ်လႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်း တီႈဢိၼ်ႊ ၻူဝ်ႊၼီႊသျႛိဝ်ႊၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈၼမ်လိူဝ်မိူင်းတႆး။ တႆးသမ်ႉမီးသၢႆငၢႆတႃႇဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇလွႆးလွႆးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လီၼၵ်းၸႂ် လူင်လၢင်တႄႉတႄႉ။"
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် - ၽူၼ်ႊ ဝၼႃႊၵမူလ်ႊ
(18/05/07)
ၸႃႇတိဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၽႃ - ၸေႊတွၼ်ႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်
ၸၼ်ႉ "ၸွမ်သိုၵ်းလူင်"ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းထႆး (ၼႂ်းတႆး-မီးမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ဢၼ်မီး ၸၼ်ႉသိုၵ်း တၼ်းႁဵင်းသုင်သုတ်း)


text:
General News
ၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်းလူင် လၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇ
- Details
- Created on 20 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ(88) တိူင်းသိုၵ်းၶူဝ်လမ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မျဵဝ်းၵျေႃႇ လၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇၵႂႃႇ လူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်း ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၽၢႆႇၼိူဝ် လၢတ်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵႆႉၵႆႉႁွင်ႉထတ်းသၢင်ပၼ်တၢမ်ႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးၵတ်းယဵၼ်၊ ၵႆႉၵႆႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလူင် (3)တပ်ႉ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇသေႇ၊ ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ယူႇၸွမ်းလုၵ်ႈမေးႁိူၼ်းယေး။
ဝၼ်းထီႈ 02.June.2014 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မျဵဝ်းၵျေႃႇ ဢၼ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸၼ်ႉသုင်ဝႆႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ(88) တီႈတိူင်းသိုၵ်းၶူဝ်လမ် ၵဵင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈလၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇၵႂႃႇ။
ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မျဵဝ်းၵျေႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၵူၼ်းလူင်ၽၢႆႇၼိူဝ် ၼႂ်းတပ်ႉသို်ၵ်းၼႆႉ လၢတ်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၼႄၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဝႃႈၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်၊ လပ်ႉလင်သမ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇ ၽႅၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်သေ ၵႆႉၵႆႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁဵတ်းပၢင်တိုၵ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း ၸွမ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်သမ်ႉ ၵႆႉႁွင်ႉထတ်းသၢင်ၸိၼႄးပၼ်တၢမ်ႇ၊ မီးပၢင်တိုၵ်းသေ သုမ်းမႃးၵေႃႈ သမ်ႉၺႃးတၢမ်ႇထႅင်ႈ၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းတပ်ႉမတေႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵတ်းယဵၼ်၊ လၢႆးႁဵတ်းၶဝ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႆႈ”။
“ထႅင်ႈပိူင်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ မီးလွင်ႈဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းလူင် သၢမ်တပ်ႉ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၽေးသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းလႄႈ တိုၵ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၸႂ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈယႂ်ႇလူင် တင်းသၢမ်တပ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တပ်ႉပႆလိၼ်၊ တပ်ႉလူမ်း၊ တပ်ႉၼမ်ႉႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ ၵူႈတပ်ႉ၊ မိူၼ်ႁၢင်ႈတေပဵၼ်သိုၵ်းယႂ်ႇလူင် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းၵမ်းလဵဝ်၊ တႃႇတေလႆႈ ၵႂႃႇသူႇၸႂ်းလုၵ်ႈမေး၊ ယူႇၸွမ်းလုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းမေး ႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ယွၼ်ႉၼႆသေ ၸွင်ႇလႆႈလၵ်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ” ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မျဵဝ်းၵျေႃႇ လၢတ်ႈၼႄတီႈ ၽူႈယႂ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆး ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၸတ်းပွႆးလိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း (ပွႆးဢွၵ်ႇ ဝႃႇ) ၾိင်ႈထုင်းတႆးၶိုၵ်.ယႂ်ႇ တႄႇဝၼ်း ထိ 19–30/10/10 တိုတ်.ၸၼ်ၵူၼ်း တွင်ႈတဵဝ်း၊ တေမီးပၢင်ၶႄ.ၶႅင်ႇၵျွင်း ၽြႃး၊ ၵႃႈၼူၵ်.တူဝ်း၊ တႆးတဵၼ်းႁဵင်၊ တၢၼ်းသွမ်းသင်ၶဝၼ်း ၽြႃးလူင်းမိူင်း။
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉဢွင်ႈတီႈသႃသၼႃ/ႁဵတ်းသုမ်ႉပႂ်ႉယၢမ်း
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵဵင်းတုင် တဵၵ်းၵဵပ်းငိုၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးလူတ်ႉၵႃး ၼိုင်ႈလမ်းလႂ် ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူဝ်ႉလွမ်ႉႁွပ်ႈၼွင်ၶမ်း၊ ငိုၼ်းၸိူဝ်းၵဵပ်းလႆႈ ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းသႅၼ် လၵ်ႉသႂ်ႇထွင်းၶဝ်။ ၾႆၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်း သုမ်ႉပႂ်ႉယၢမ်းသေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇပႂ်ႉယၢမ်းၸွမ်းၶဝ်တင်းၶိုၼ်းတင်းဝၼ်း -လႅင်ႇၶၢဝ်ႇပွင်ႇမႃး ၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ လႃႈသဵဝ်ႈ
ၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းငိုၼ်း ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ် ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် (2010)ၼႆႉႁွင်ႉမွၵ်ႇထိုင် ၸဝ်ႈၽူႈၵူၼ်းလီ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းတၢၼ်းၼႂ်းပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈႉႉ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်ၼႃႈ။
လွင်ႈသတ်ႈထႃးၼပ်ႉဝႆႈၸဝ်ႈၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉဢမ်ႇလိူၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း
လွင်ႈၼပ်ႉဝႆႈသတ်ႈထႃး ၸဝ်ႈၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ လူင်လၢင်၊ ၶႂ်ႈတၢၼ်းၶႂ်ႈဝႆႈ ၶႂ်ႈထွမ်ႇထမ်းတြႃးမၼ်းၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ ၸၢဝ်းတႆးၵူၺ်း၊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထႆး ယူၼ်း မၢၼ်ႈ ယၢဝ်ႉ မူင်ႉ ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်၊ ၵွပ်ႈ တၢင်းယုမ်ႇယမ် ၼပ်ႉထိုဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း/ၽႃသႃ။ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၶူးဝႃးပီၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢေးလူ ၵူၼ်းမိူင်း တႆးသေ လႆႈလုၵ်ႉပွတ်းလမ်းပၢင်း ပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝဵင်းၵႅဝ်ႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမႃးတၢၼ်းဝႆႈ ပေႃးလႆႈပိတိယိၼ်းလီ ၵုသူလ် ၼႃးမုၼ် သေပွၵ်ႈမိူဝ်း။
ပွႆးတၢင်ႇထီးထၢတ်ႈမႂ်ႇၵဵင်းလိူၼ်ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလီ
ပၢင်ပွႆးတၢင်ႇထီးထၢတ်ႈမႂ်ႇၵဵင်းလိူၼ် ၶႂၼ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၸတ်းၽွင်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ 2010 ၼႆႉ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလီ၊ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈၸုမ်းတႆး ၵိုတ်းသိုၵ်း ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသိုပ်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်တီႈဝၢၼ်ႈႁႆး-လႅင်ႇၶၢဝ်ႇပွင်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။
Page 13 of 13