text:
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 2 ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းတင်းၸဝ်ႈဢွင်ႇ မျၢတ်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ယဵမ်ႈၸႂ်းပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင်၊ ၸွႆႈၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ႁွမ်းတၢၼ်းငိုၼ်းတီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ထမ်မေႃးတယလႄႈ ၵူၼ်းၵဵင်းတုင် တုၵ်းယွၼ်းၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ႁႂ်ႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ ႁႂ်ႈလူတ်းထွၼ်ၵဵတ်ႉ(လၢၼ်ႇ)ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း ထိုင် တူၼ်ႈတီး။
ဝၢႆးသေၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 2 ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းလႄႈမေးၼၢင်း တင်းလုၵ်ႈယိင်း လုၵ်ႈၸၢႆး ႁူမ်ႈတင်းၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၸႂ်း ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းႁွင်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းယႆ သႅၼ်ဝီယဝ်ႉ ထိုင်မႃး ဝၼ်းထိ 16/09/2012 ၸုမ်းၵႅမ်ၸွမ် ၸိုင်ႈၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း တင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး သိုပ်ႇၶီႇႁိူဝ်းဝိၼ် မႅင်းဝီႈ (ႁေႊလိၶွပ်ႊတိူဝ်ႊ) မႃးၵဵင်းတုင် မိူင်းတႆးပွတ်း ဢွၵ်ႇၶူင်းသေ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းၵဵင်းတုင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ 1. လုင်းႁွင်ၶမ်း၊ 2. ၸၢႆးလႃႈ၊ 3. ၸၢႆးယီႈ၊ 4. လုင်းသႅင်လင်း၊ 5. ၸၢႆးသၢမ်တၢၼ်းလွႆ၊ 6. သၢင်ႇယီႈလွႆ၊ 7. ၸၢႆး လူင်ယီး၊ 8. လုင်းၸၢႆးယွတ်ႈ၊ 9. ၸဝ်ႈသိလ်တႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈလုမ်းတိူင်းသိုၵ်း သၢမ်ၸဵင်ႇ (ၵဵင်းတုင်) မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 12.00 မူင်း တေႃႇထိုင် မွၵ်ႈ 13.00 မူင်း။
ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လုင်းႁွင်ၶမ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵွင်ႊသီႊၵဵင်းတုင်မိူဝ်ႈပၢၼ် မသလ ၼေႇဝိၼ်းလႆႈ တၢင်ႇယွၼ်းတီႈၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းလႄႈ ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးဝႃႈ-ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈမီးၾႆးၾႃႉၸႂ်ႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းတုင်တူဝ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွႆႈၸတ်းၶိုင်ႁဵတ်းပၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လုင်းသႅင်လင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးတင်းသဵင်ႈ (တႆးၶိုၼ် တႆးလိုဝ်ႉ တႆးၼိူဝ် တႆးလူင်-ၼႂ်းၵဵင်းတုင်) တၢင်ႇယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၽႂ်မၼ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆလႄႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တင်းၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးၵေႃႈ တွပ်ႇႁပ်ႉလႆႈၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈ- တၵ်းပဵၼ် ၼွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း-ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵေႃႈ လုင်းၸၢႆးယွတ်ႈ လႆႈတၢင်ႇလဝ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၵဵတ်ႉ (လၢၼ်ႇ) ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း တင်ႈတႄႇတႃႈၶီႈလဵၵ်းတေႃႇၵဵင်းတုင် ထိုင်တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၼပ်ႉပေႃးဢမ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵွပ်ႈလႆႈၸၢႆႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၼမ် လူင်လၢင်ပူၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈယွၼ်း ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸွႆႈပူတ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇၽွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းၵဵင်းတုင်ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ၶေႃႈဝူၼ်ႉၵႂႃႇ ထတ်းသၢင်တူၺ်းသေ တေႁႃတၢင်းၸွႆႈလႄႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်-ဝႃႈၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ဢၼ်ၸုမ်းၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တင်းမေးၼၢင်း ၼၢင်းၶမ်းမုင်ႇ လႄႈလုၵ်ႈယိင်း လုၵ်ႈၸၢႆး ႁူမ်ႈတင်း ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ႁူမ်ႈပႃးၸုမ်းၽွင်းလူင်ၶဝ်တင်းမူတ်း သၢဝ်းပၢႆ မႃးႁွတ်ႈထိုင်ၵဵင်းတုင်ၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇယဵမ်ႈၸႂ်း တူၺ်းလွမ်လွင်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈသူၼ်/ၼႃး ၼႂ်းၵဵင်းတုင် ၸွမ်းဢိူင်ႇၵဵင်းၽွင်း ဢိူင်ႇၵၢတ်ႇထၢႆႈ ဢိူင်ႇၵၢတ်ႇ တဝ်ႇ ဢိူင်ႇၵၢတ်ႇၾႃႉ ဢိူင်ႇယၢင်းၵဵင် ၼွင်လိူဝ်ႇ ၼွင်ၵုမ် ႁူမ်ႈတင်း ပွၵ်ႉဝဵင်းမႂ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးၶဝ် ႁပ်ႉပၢၵ်ႇတေၸွႆႈ ၸဝ်ႈၼႃးတင်းမူတ်း မွၵ်ႈ 300 ၸဝ်ႈ၊ 1 ၸဝ်ႈ 30,000 ပျႃး -ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထီႉ 17/09/2012 ၸုမ်းၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆးၶဝ်ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတူၺ်းတီႈတိူၵ်ႈသွၼ် လိၵ်ႈၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး ႁိုဝ် ၵျွင်းထမ်မေႃးတယ၊ ၵႅမ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ႁွမ်းၸွႆႈတၢၼ်းငိုၼ်းပၼ်တီႈၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး လူင်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇတေႇယ 100 သႅၼ်လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ႁွမ်းတၢၼ်းၸွႆႈ 50 သႅၼ်-ၼႆယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး/ၸၼ်ႉလိၵ်ႈၽႃးသႃတႆး၊ တင်ႈၸၼ်ႉ ဢွၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉ 2 ဢမ်ႇၼၼ်ထိုင် ၸၼ်ႉ 10 လႄႈၸၢင်ႈတေထိုင်ၸၼ်ႉၸွမ်။
တင်းႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်လွင်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းတႆး
ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ လႆႈႁၼ်လိၵ်ႈယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်လွင်ႈ တႃႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းတႆး (Textbook) တႃႇၸႂ်ႉသွၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်လႄႈ တၢင်းၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယိၼ်းၶၢဝ်ႇ လွင်ႈတင်ႈၸုမ်းလႄႈ ႁႃတိုၼ်းတႃႇၶူင်ဢွၵ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းမႂ်ႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵၼ်ႇမႃးလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။
ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈႁူႉႁၼ်ထိုင်
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီတႆး 2093 ၼီႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈ တႅမ်ႈသႂ်ႇပႃးၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၸုမ်းၶၢႆးသိမ်ႇပိုၼ်ၽႄၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းတေပႆႇၸွတ်ႇယွၼ်ႈထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးတင်းၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈ ဢၼ်ပႆႇလႆႈသႂ်ႇပႃးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇ ထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
SSA လွႆတႆးလႅင်းၵိုတ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ-တႆးၽႂ်လႆႈ? ၽႂ်သုမ်း?
ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇယႂ်ႇလိုဝ်းလင်ၸိုင်ႈတႆးၼႂ်းပီ 2011 ၶၢဝ်ႇၼိုင်ႈ လွင်ႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ႁူပ်ႉဢုပ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်မိူဝ်ႈ 2/12/2011 တီႈဝဵင်းတူၼ်းတီး ၸိုင်ႈတႆး။
More Articles...
- ၼပ်ႉယမ်ထိုင်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵူႈၸဝ်ႈသေ
- ၶေႃႈၾၢၵ်ႇထိုင်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၶႃႈၵူႈၸုမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်း သဵင်ႈ
- ယွၼ်းႁွင်ႉပၢဝ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉတႆး လႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၵေႃႉ ႁူမ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်ဝႆးဝႆးတႃႉ ပဵၼ်ၽွင်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆးယဝ်ႉ
- ၶေႃႈလပ်ႉဝွၵ်း "ၵွႆ" ၵွၵ်းတူၺ်း ႁိုဝ်ယွၵ်းယွႆ
Page 1 of 2

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး/ၸၼ်ႉလိၵ်ႈၽႃးသႃတႆး၊ တင်ႈၸၼ်ႉ ဢွၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉ 2 ဢမ်ႇၼၼ်ထိုင် ၸၼ်ႉ 10 လႄႈၸၢင်ႈတေထိုင်ၸၼ်ႉၸွမ်။ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးတင်းပိုၵ်းလႄႈ ၽႂ်ႁူႉယိၼ်းၵေႃႈ တေၸူမ်းလႄႈသႃထုၸွမ်း။ သမ်ႉဢဝ်လိၵ်ႈမူႇႁူဝ်သိူဝ်ဢၼ်ႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ/မၵ်းမၼ်ႈ သေ ယၢမ်ႈဢဝ်သွၼ်/ႁဵၼ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းတႆးမႃးယဝ်ႉပၢၼ်ၼိုင်ႈၼႆၼၼ်ႉလႄႈ တေပဵၼ်မူႇလိၵ်ႈ ဢၼ်တင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းႁိူၼ်း၊ တင်းလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းလူင်၊ တင်းပွတ်းၼိူဝ်၊ ပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵၼ် ထူၼ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၶႃႈႁဝ်းၸင်ႇ ၶႂ်ႈယွၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၼႂ်း မိူဝ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ/ထတ်း မႄးၼၼ်ႉၼင်ႇပၢႆးတႂ်ႈၼႆႉ -
မိူဝ်ႈၶိုၼ်းၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလိုမ်းဢမ်ႇလႆႈၼႆႉ ၵေႃထတ်းလိၵ်ႈယဝ်ႈ၊ ၵေႃထတ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ၶတ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လိူၵ်ႈဢဝ်မႃးတၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈလႆႈ။ ပေႃးတူၺ်းလၵ်းပိူင်မိူဝ်ႈႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆးတႄႉ လႆႈႁၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၵူၼ်း တၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃ မႃးၶဵၼ်ႇတ်မ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းသေ ၶဝ်ၸဝ်ႈၶိုၼ်း ထတ်းပၼ်၊ ၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် 19 ၸဝ်ႈတေႁၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်။
ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ထတ်း၊ ၽႂ်တႅမ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ထွႆႈၵႂၢမ်းမၼ်း၊ ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၸၢင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၼႄးၼႂ်းဝၼ်းၶၢင်ႈၼႃႈ။ ၽႂ်တႅမ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းမၼ်း၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးတႅမ်ႈ လိၵ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း (ယွတ်ႈလိၵ်ႈ)၊ လိၵ်ႈပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်၊ ပိုၼ်းဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈယိုၼ်းထိုင်၊ လႄႈၽိုၼ်မၢႆတွင်းတင်း ဢပုမ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵွႆး၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉႁၼ်ၸွမ်းလႄႈ တႅမ်ႈ၊ ဢမ်ႇပၼ် ၽႂ်ထတ်း/ထွၼ်/ၽိူမ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်။ ပပ်ႉၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ/ဢၽိထၢၼ်ႇ/ဝၸၼႃးၼုၵူမ်း (Dictionary) ၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ်၊ ပေႃးၵေႃႉလဵဝ်တႅမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ထတ်းၵေႃႈလႆႈ။ ပေႃးလႆႈတင်ႈပဵၼ်ၵေႃသေ တႅမ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇမိးၵူၼ်း/ၵေႃထတ်းၸွမ်း ၸင်ႇ တေထုၵ်ႇတၢင်း။
ထွႆႈၵႂၢမ်း/ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်းၵေႃႈ လီထတ်းသေၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးမိူဝ်ႈ လဵဝ်၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းထႆး/လၢဝ်း၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆး-ဢၼ်မိူၼ်မၢၼ်ႊ/ယိမ်မႃးတီႈမၢၼ်ႊ၊ ယိမ်မႃးတီႈဢိင်းၵလိသျ်ႉ၊ ယိမ်မႃးတီႈၶႄႇလႄႈ ပႃလိၸိူဝ်းၼႆႉ။ 1.ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ - ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇလေႃး တၢင်ႇၶိူဝ်း (ၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ လႄႇလၢဝ်း၊ ထဝ်ႈမိူင်း)၊ မၢင်ၶေႃႈ လႅပ်ႈတေပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ်ၸဝ်ႈ (ၶူႈလင်၊ ၶူဝ်လႆ၊ ၼမ်ႉမူၵ်ႈ)၊ မၢင်ၶေႃႈယင်းတေ ၸဝ်ႉသေၼၼ်ႉယူႇ (ထွႆႈၵမ်း၊ ၵမ်းပၢၵ်ႇ၊ ၵႃႇပႆ)။ 2.ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် (ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ဝႂ်တွင်/မႂ်တွင်၊ ၵႂႃႇပႆ-မေႃမိုဝ်း)။ 3.ထွႆႈ ၵႂၢမ်းထႆး/လၢဝ်း (သဝတ်ႉလီး၊ လၢႆးၵၢၼ်၊ လၢႆးငၢၼ်း၊ သႂၢင်ႇသိူဝ်း၊ ပွင်ႈၵႂၢမ်း၊ ၵူႈယၢင်ႇ)။ 4.ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်မိူင်မၢၼ်ႊ/ယိမ် မႃးတီႈမၢၼ်ႊ (ဢမ်ႇလူဝ်ႇ၊ လွတ်ႈတေႃႇ၊ ၸုမ်ႇၼိုင်ႈ၊ မျဵဝ်းလႂ်၊ ၸဵၼ်းၸႃး၊ ၸိၵ်ႉၵူး၊ ဢၵျၢမ်ႇ)။ 5.ယိမ်မႃးတီႈဢိင်းၵလိသျ်ႉ (ပလိၵ်ႈ၊ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ/တွၵ်ႉတႃႇ၊ ၽရူဝ်ႇၾႅသ်ႉသိူဝ်ႇ/သႃႇ၊ ၼိုင်ႈၶျုတ်ႈ၊ ၾႆးၶျွတ်ႈ)။ 6.ယိမ်မႃးတီႈၶႄႇ (ၼိုင်ႈတုၺ်ႇ၊ ၶိုၼ်မိူင်း)။ 7.ယိမ်မႃးတီႈပႃလိ (ပၺ်ႇၺႃႇ၊ ဝိၸ်ႉၸႃႇ၊ သိပ်ႉပ၊ လိၵ်ႈ၊ ၸူၼ်၊ ၵၢၼ်)။
လမ်ႇသဵင်/တူၼ်းသဵင် ဢၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈမိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇလႆႈပဵၼ် 3 ၸုမ်း၊ တႆးလူင်လႄႈ တႆးၶိုၼ် မိူၼ်ၵၼ်/ငၢႆးၵၼ်-ၵိၼ်၊ ၵၢၼ်၊ ပဵၼ်၊ ပီ။ တႆးလိုဝ်ႉလႄႈ လၢဝ်းမိူၼ်ၵၼ်/ငၢႆးၵၼ်- ၵိၼ်း၊ ၵၢၼ်း၊ ပိၼ်း၊ ပီး။ တႆးမၢဝ်းလႄႈ ထႆးမိူၼ်ၵၼ်/ငၢႆးၵၼ်- ၵိၼ်ႈ-မၢင်တီႈတေဢွၵ်ႇသဵင်ၸိၼ်ႈ/ၵျိၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ႈ၊ ပီႈ။ လမ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တႆးလူင်ပဵၼ်သဵင် 1 (ဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈမၢႆ သင်)၊ တႆးမၢဝ်းပဵၼ်သဵင် 6 (ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)၊ ထႆးလၢဝ်းၶိုၼ်လိုဝ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်သဵင် 3 (သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈတႆးလူင်၊ ၵွႆးပဵၼ်သဵင် 5 ၶဝ်ၸဝ်ႈ)။ ၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇလၵ်းပိူင် (Principle) ၽႃးသႃ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၸႂ်ႉၵၼ်။ (တႆးၶမ်းတီႈ၊ တႆးဢႃႁူမ်တႄႉ ယူႇၼႂ်းလၵ်းပိူင်ၽႃးသႃတႆးမၢဝ်းလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇၼႄတီႈၼႆႈ)။ ၼႂ်းပပ်ႉၵႂၢမ်းတႅတ်ႈၼႆႉတႄႉ လီႈႁႂ်ႈမီးပႃးထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ၊ တႆးမွၼ်၊ တႆးမႂ်ႇ၊ တႆးမိူၼ်၊ တႆးယိမ်ၸွတ်ႇၸွတ်ႇၸေးၸေးယူႇ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်ပိၼ်ႇ ဢဝ်တၢင်ႇၽႃးသႃမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇ ယႄး- ႁၢၼ်၊ ဝုၼ်ႇၵျီး- ဝုၼ်ႇလူင်၊ ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇ- ၸၢၵ်ႈၼပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီသိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း။ ယႄး ၵေႃႈၸႂ်ႉ ယႄး ဢမ်ႇၼၼ် ပလိၵ်ႈ/ပူႇလူတ်ႈ၊ ဝုၼ်ႇၵျီး ဢမ်ႇၼၼ် ၽွင်းလူင်တေလီလိူဝ်၊ ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇၵေႃႈ ၸႂ်ႉၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇၶိုၼ်းၼႆႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇသေပိၼ်ႇဢဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၸိူင်ႉ ဢႄႇတီႇထိူဝ်ႇ၊ မၼ်ႇၼေႇၵျိူဝ်ႇ၊ ၶွမ်ႇမိတီႇၼႆႉ ၸႂ်ႉၶိုၼ်းထွႆႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလိသျ်ႉ ၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉလေႃးၵႂၢမ်းထႆးလၢဝ်းဝႃႈ- ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၸႅတ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်၊ ၵမ်မၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်/ၵေႃပွင်ၵၢၼ်းၵေႃႈလီမိူၼ်ၵၼ်ယူႇၶႃႈ။
မႃးထိုင်လိၵ်ႈၸၼ်ႉဢွၼ် (ၸၼ်ႉမူႇလ) တႆးႁဝ်းၶႃႈယဝ်ႉ၊ ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ သဵင်တႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇမီး 18 သဵင်ၵွႆးလႄႈ ၽူႈႁူႉတႆးႁဝ်းၸင်ႇၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈတႆးမႃး 18 တူဝ်၊ တင်ႈဢဝ် ၵ ထိုင် ဢ။ လႆႈဝႃႈတႆးႁဝ်းၶူင်ဢွၵ်ႇဢွၼ်တၢင်းမိူဝ်ႈ ယင်းပႆႇလႆႈႁပ်ႉၼပ်ႉယမ်ၾိင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃးၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၶူင်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးဝၢႆးလင်လႆႈၼပ်ႉ ယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃးယဝ်ႉၼႆႉ တေမီးလိၵ်ႈ 41 တူဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ 18 တူဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉမႃးထိုင်ပၢၼ်ဢိင်းၵလိသျ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇၽိူမ်ႉထႅင်ႈ ၾ ၊ လႄႈတူၼ်းသဵင်ယၵ်း၊ ယၵ်းၸမ်ႈ၊ ၸမ်ႈၼႃႈ၊ ၸမ်ႈတႂ်ႈ။ ဝၢႆးမႃး ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆး မ - 5 တူဝ် သမ်ႉၽိူမ်ႉထႅင်ႈ ၵ တ ပ လႄႈ တူၼ်းသဵင် 6 ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈတႅမ်ႈလႆႈ/ဢွၵ်ႇသဵင်လႆႈထွႆႈၵႂၢမ်း ၶိူဝ်းတႆးတၢင်ႇဢွင်ႈတီႈၼႆၵၼ် လႄႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး ၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ်၊ မႄႈသဵင်ၵႅမ် 3 တူဝ်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈ သဵင်ၼၵ်းၼႆ။ တီႈသိုဝ်ႈမၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆးႁဝ်းဢမ်ႇမီးသဵင်ၼၵ်း၊ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇသႂ်ႇပႃးၵေႃႈလႆႈတင်း 3 တူဝ်၊ ပႃးတင်းတူဝ် ႀ ဢင်းၵၢၼ်းယဝ်ႉ၊ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉၵေႃႈယုင်ႈယၢၵ်ႈၵွႆး။ ၵ သဵင်ၼၵ်းဢမ်ႇမီးတီႈၸႂ်ႉ၊ ၻ - ဝႃႈၻွၵ်ႇၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႃႈလွၵ်ႇ (လွၵ်ႇမႆႉ-မွၵ်ႇမႆႉ) ၵေႃႈလႆႈ၊ ၿ - ဝႃႈၿႆးၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈဝႃႈဝႆ (ဝႆမႆႉ-ဝႂ်မႆႉ-မႂ်မႆႉ) ၵေႃႈလႆႈ၊ ႀ -ဝႃႈႀႃး၊ လိူၼ်ႀၢၼ်း လိူၼ်မႂ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉ တႅမ်ႈပဵၼ်သႃး၊ လိူၼ်သၢၼ်းလိူၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလီသူၼ်ႉယူႇၶႃႈ။ မႄႈ သဵင်ၵႅမ် ၵ ႀ တ ပ တင်း 4 တူဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵေႃႈလႆႈ။ မႄႈသဵင်ၵႅမ် ၾ တႄႉလီဢဝ်ၸႂ်ႉပႃးယူႇ၊ ဢဝ်ၸႂ်ႉလေႃးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 18 တူဝ်သေ ႁွင်ႉပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 19 တူဝ်မိူၼ်ၵဝ်ႇ ၵေႃႈလႆႈ၊ ၵွပ်ႈယူႇၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈတႆးႁူဝ်သိူဝ်ဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ လူဝ်ႇမႅင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃႉ (ၽႃႉၾၼ်းမႆႉ) တင်း ၾႃႉ (ၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်)၊ ၽႆး (ၽေးၽႆး) တင်း ၾႆး (ၾႆးမႆႈ) ၼႆႁႂ်ႈ ထုၵ်ႇလၵ်းပိူင်မၼ်းၵွႆး တေဢမ်ႇယၢပ်ႇ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
တူဝ်မႄႈသဵင်ၵပ်း (သၢတ်ႈ/ၽႅတ်း) မၼ်းပဵၵ်ႉဝႃႈၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉပႃးသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈမႃးတူၵ်း လူင်းၵၼ်ၸႂ်ႉပႃးၼႆႉ တေလႆႈယူႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈဢဝ်ဝႆႉၼႂ်းၸၼ်ႉဢွၼ် (တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ) ႁႂ်ႈမၼ်းမီး 6 သဵင်ဝႆႉ ၵေႃႈတေသၢင်ႇထုၵ်ႇ ယူႇ။ မိူဝ်ႈတႅမ်ႈပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းၼႂ်းထႅဝ်လိၵ်ႈမႃး ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ၸိူဝ်းမေႃၸႂ်ႉၶႂ်ႈၸႂ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးၸႂ်ႉလႆႈ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၵႃ ၵႃႇ ၵႃႈ ၵႃး ၵႃႉ ၵႃႊ၊ ၶႆ ၶႆႇ ၶႆႈ ၶႆး ၶႆႉ ၶႆႊ -ၼႆ။ မိူဝ်ႈၸၼ်ႉယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉတႅမ်ႈၼႆ - ၵႃလမ် (ၵႃႊလမ်/ၼမ်)၊ ၵႃႈဝႅၼ်- ၵႃႈၶၼ် (ၵႃႊၶၼ်)၊ ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်-ၸွမ်းၶႆႈႁႂ်ႈႁႃႁၼ် (ၸွမ်းၶႆႊႁႃႁႂ်ႈႁၼ်) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ တူဝ်သရ (မႄႈသဵင်ၵပ်း) ၵဝ်ႉငဝ်ႈ မၼ်းၼႆႉလီမီးပႃး ဢ လၢႆလၢႆ ဢိ လၢႆလၢႆ ဢု လၢႆလၢႆယူႇ။ ၵွပ်ႈမၢင်တီႈၸႂ်ႉ ၵ လၢႆလၢႆ ( သထေးၸေႃးတိၵ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ- ၸႂ်ႉၸေႃးတီႉၵႃႉ၊ သူႉမႃႉၼႃႉ ဢမ်ႇလႆႈ၊ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းလိူဝ်)၊ မၢင်တီႈၸႂ်ႉၵႃႉ (ၵႃႉၶၢႆ -ၵႃႉၶၢႆၼႆႉ ၸႂ်ႉၵ လၢႆလၢႆ သဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇ ပေႃး၊ လိၵ်ႈထႆးလၢဝ်းၶိုၼ် လိုဝ်ႉၸႂ်ႉ ၵႃႉၶၢႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ ၵၶၢႆ)။ ဢိ လၢႆလၢႆၵေႃႈ (ပၼ်ႇတိတ၊ တုၵ်ႉၶိတ)၊ မၢင်တီႈသမ်ႉၸႂ်ႉ ၸီႉ (ၸီႉၸမ်ႈ/ၸီႉတၢင်း၊ ၸႂ်ႉၸိၸမ်ႈသဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇပေႃး၊ တႆးတၢင်းၶိူဝ်းၶဝ်ၸႂ်ႉ ၸီႉတၢင်း လွၼ်ႉလွၼ်ႉ)။ ဢု ၵေႃႈ - (ၵုသလ၊ ဝေးလုဝၼ်း၊ ၸႂ်ႉ ၵူႉသလ၊ ဝေးလူႉဝၼ်းဢမ်ႇလႆႈ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းလိူဝ်)၊ ဢူႉ သမ်ႉ (ပဵၼ်ၸူႉၵၼ်၊ ႁိူၼ်းလူႉပင်း၊ ၸႂ်ႉ ၸု-လု သဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇပေႃး၊ တႆးတၢင်ႇၶိူဝ်းၸႂ်ႉ ၸူႉ-လူႉ တင်းပိုၵ်း)။ သမ်ႉဢေ တင်း ဢႄ ၵေႃႈ (ပဵၵ်ႉဝႃႈတႆးမၢင်ဢွင်ႈတီႈဢမ်ႇမီးသဵင် ဢႄ ၵေႃႈယႃႇ) လီၸႂ်ႉတိုဝ်းတင်း 2 သွင်တူဝ်ယူႇ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယႃႇပေႁဵတ်း၊ လုၵ်ႈမေးၵဝ်ၶႃႈ၊ မီးဢေႇ/ၵေႇၼႃႇ၊ ၸေႈသႃၸိူဝ်း ၼႆႉ ၸႂ်ႉမႄႈၵပ်း ဢေ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႄႈႁဝ်းၶႃႈ၊ လူင်းၸႄႈၼမ်ႉ၊ ၸႄႈႁူမ်ႇ (ဝဵင်း)၊ ၵႄႈလိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လီၸႂ်ႉမႄႈၵပ်း ဢႄ (ထႆးလၢဝ်းၶိုၼ် လိုဝ်ႉၵႅဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉၸိူင်ႉၼႆလွၼ်ႉလွၼ်ႉ)။ သမ်ႉထႅင်ႈ -ၼိုင်ႈတင်း ၼိူင်ႈ၊ ႁၵ်ႉ တင်း ႁၢၵ်ႉ၊ သႆး တင်း သၢႆး၊ ၶဝ် တင်း ၶၢဝ်၊ ၼမ်း တင်း ၼၢမ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လီဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းပၢႆးဝူၼ်ႉယူႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆၶႃႈ။ သမ်ႉတႆး ၼႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်း မႂ်ႇၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉ တၵၢႆႇၶိုၼ်း (တႆး) ၵွႆး၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ ယ-ၽႅတ်း၊ ၺ-ၽႅတ်း (တယ်း -တၺ်း) ၼႆယူႇၶႃႈ။ (ၼႂ်းပပ်ႉၵႂၢမ်းတႅတ်ႈတႄႉ သႂ်ႇဝႆႉပႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၶႃႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇၵူႈၵေႃႉ)။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းတႃႇပပ်ႉႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလီၼႆႉ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈမိူင်း၊ ၸိုဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းၸိုဝ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လီဢဝ် ၸွမ်းသဵင်ၽႃသႃးတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းသွင်ၽႃးသႃဢၼ်ႁဝ်းႁူႉၸွမ်းလႆႈ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း (ၼုၵျႅင်ႊပႃႇ)၊ မိူင်းသႄ (ၶုၼ်းမိင်)၊ မိူင်းၶွၼ် (မင်သိုဝ်ႉ)၊ ၸႄႈၵႅင်ႇ (ၸၵၢႆး)၊ တူၼ်ႈတီး (တႂႃၼ်ႇတေး)၊ ၵဵင်းႁၢႆး (ၵျႅင်းရၢႆး)၊ ၵဵင်းတွင်း (လူင်ၽပၢင်း)၊ ႁူဝ်ၶူဝ် (ႁိူဝ်ၶိူဝ်ႇ)၊ မိူင်းသၢင်း (မူၵ်းၸဝ်ႊ)။ မႄႈၼမ်ႉလႅင် (ႁူင်ႁိူဝ်)၊ မႄႈၼမ်ႉငၢႆး (ၸိၼ်ႊၶျုၵျႅင်ႊ- ယင်ၸိုဝ်ႈ ၵျႅင်ႊ)၊ ၼမ်ႉမၢဝ်း (ၼမ်ႉႁူၺ်ႈလီႈ- သျူၺ်ႇလီႇ-ရူၺ်ႉလိ)၊ ၼမ်ႉၶူင်း (ၼုၵျႅင်ႊ)၊ ၼမ်ႉၶွင် (ၼမ်ႉမႄႈလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ လၢၼ် ၶျၢင်ႊၵျႅင်ႊ)၊ ၼမ်ႉၵဵဝ် (ဢေႇရႃႇဝတီႇ)၊ မႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽယႃး (မႄႈၼမ်ႉ-မႄးၼၢၼ်ႇ)၊ ပြမ်ႇမႃႇပုတ်ႉတရ (ၼမ်ႉၼတီႈ လၢဝ်)။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၵႃႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ (သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ)၊ ၸဝ်ႈၸိူင်ႁၢၼ်၊ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵႅဝ်ႈ ဢိၼ်းထလႅင်၊ ၸဝ်ႈလၢမ်ႈၶမ်းႁႅင်၊ ၸဝ်ႈမင်းရၢႆး၊ ၸဝ်ႈယွတ်ႈၾႃႉ (ၸဝ်ႈရႃးမႃးထိပတိ-1) ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶႃႈႁဝ်း ႁႂ်ႈဢဝ်ၸွမ်း ဢၼ်တင်းပိုၵ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ၼႆႉ ၸီႉၸမ်ႈတိူၼ်သတိၵူဝ်လိုမ်းဝူၼ်ႉပႃးၼၼ်ႉၵွႆးယူႇ။
ၶၼ်ႈတွၼ်ႈပိူင်ပဵၼ် (ပိုၼ်း) လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်လုင်းတၢင်းၵႄးလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၸမ်းမီးၼင်ႇၼႆ - လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လိၵ်ႈယေႈတူဝ်ဢွၵ်ႇသဵင်လႆႈ 5 သဵင်၊ 10 သဵင်ထိုင် 15 သဵင် ဢမ်ႇပႃးၶိူင်ႈမၢႆသင်၊ လႆႈၸူၺ်ႇသေ ဢၢၼ်ႇဢဝ်။ ထိုင်မႃးပီ 1940 ပၢၼ်ဢိင်းၵလိသျ်ႉ လုင်းၵိင်ႉ (E.G.N. Kinch) ပဵၼ်ၶုၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး လႆႈၶွတ်ႇထွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊတႃႇမႄး လိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈမီးတူၼ်းသဵင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈထွႆႈၵႂၢမ်းတူဝ်လႂ်တူဝ်ၼၼ်ႉမႃး၊ ဝၢႆးမႄးယဝ်ႉဢမ်ႇတၼ်းႁဵတ်းသင် သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵမ်း 2 သမ်ႉၵိူတ်ႇလႄႈ ဢဝ်ၵိုတ်းပႅတ်ႈသေ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈမႃး။
ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်း 2 ယဝ်ႉၵႂႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးထႅင်ႈမီးၾၢႆႇ မိူင်း 7 ၵေႃႉ (1.မုၼ်ၸၢင်းဝိၸယႃႇၼၼ်တ သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ 2.ၸဝ်ႈၾႃႇသူၺ်ႇမုင်ႇ မိူင်းၵေးသီး 3.သႃသၼႃႇဝုၼ်ႇ ဢူးမွင်ႇမွင်ႇ မိူင်းသီႇပေႃႉ 4.မဵဝ်ႉၸႃးၵေႃးသၼ်ႇလ လွႆငိုၼ်းမိူင်းယႆ 5.ဢမၢတ်ႈ လုင်းၶျုင်ႇ မိူင်းၵိုင် 6.ႁူဝ်လူႇလုင်းထုၼ်းလ မိူင်းလၢႆးၶႃႈ 7.ၶိင်းၵျွင်း ဝိလႃသ မိူင်းၼၢႆး) လႄႈၾၢႆႇၶုၼ်ပွင်ၵၢၼ် 5 ၵေႃႉ (1.ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး၊ 2.ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵမ်ႉၶုၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃ မိူင်းတႆး၊ 3.ၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၾၢႆႇတွပ်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ 4.လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇမေႃယႃ၊ 5.ၶုၼ် ၶမ်းလိုၼ်း ၶူးသွၼ်ပဵၼ်မေႃသွၼ်) ႁူမ်ႈယဝ်ႉမီး 12 ၵေႃႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႇထတ်းသၢင်တႅပ်းတတ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်သွၼ်ႁဵၼ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းတူဝ်ႈမိူင်းတႆး။ ၼႆႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈငဝ်းလၢႆးၵၢတ်ႈမၼ်းမႃးလၢႆလၢႆယိူင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး ၼင်ႇၸႂ်ဢၢင်ႈသေ ဢဝ်ၵိုတ်းဢဝ်ၵၢတ်ႈပႅတ်ႈဝႆႉ။
ထိုင်မႃးပီ 1958 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸင်ႇမႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊလိၵ်ႈတႆးထႅင်ႈ 13 ၵေႃႉ (1.လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈလူင် မိူင်းၵိုင်၊ 2.လုင်းထုၼ်းလ မိူင်းလၢႆးၶႃႈ၊ 3.လုင်းဝိလႃႇသ မိူင်းၼၢႆး၊ 4.လုင်းၽူဝ်းလ မိူင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ 5.လုင်းသွႆႈ ၸရေးမိူင်း ၵျွၵ်းမႄး၊ 6.လုင်းၵေႃးလီႇ မိူင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ 7.ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 8.လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 9.ၶုၼ် ပၢၼ်းလ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 10.ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း တူၼ်ႈတီး၊ 11.သြႃႇပႃႉၵျေႃႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 12.လုင်းသြႃႇၵႃႇလိင်ႇတ မိူင်းသီႇပေႃႉ၊ 13.လုင်းသြႃႇပၺ်ၺႃ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး) သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇဢဝ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး ၵဝိလူင် 4 ၵေႃႉ (1.လုင်းၶျုင်ႇ မိူင်းၵိုင်၊ 2.လုင်းသွႆႈ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ 3.လုင်းသုၸိင်ႇၼ လၢင်းၶိူဝ်း၊ 4.လုင်းတၢင်းၵႄး ၼမ်ႉၶမ်း) သေ မႃးလိူၵ်ႈမႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပဵၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ 10 ဢၢၼ်းဢဝ်ယိပ်းတိုဝ်းၼႂ်းႁူင်း ႁဵၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၢၼ်းႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းလုမ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵူႈတီႈတီႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ယဝ်ႈ။
ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး ႁႃပၼ်ႁိူၼ်းတီႈယူႇသဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ လုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပၼ်တင်း ငိုၼ်းလိူၼ် ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇမႃးႁူမ်ႈၵၼ် လိူၵ်ႈမႄးလႄႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ။ 7 ဝၼ်းလႂ်ယေႈ ပွၵ်ႈၼႂ်းဝၼ်းသဝ်ၼိုင်ႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊမတီႊၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ 6 ၵေႃႉ (1.ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး၊ 2.လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ၊ 3.ၶုၼ်ပၢၼ်းလ၊ 4.ၶုၼ်ၶမ်း လိုၼ်း၊ 5.ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်၊ 6.သြႃႇပႃႉၵျေႃႇ) ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃး ထတ်းမႃးမႄးၵၼ်ႁဵတ်းၼႆၵူႈဝူင်ႈ။
တင်ႈတႄႇပီ 1958 တေႃႇထိုင် 1962 ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉယဝ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉ 5 တင်းႁူၵ်း ပပ်ႉ လႆႈသူင်ႇၸႅၵ်ႇထိုင်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းပွတ်းဢွၵ်ႇၵူႈတီႈတီႈ၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (ၸၼ်ႉဢွၼ်) လႆႈဢိတ်ႇပဵၼ် 3 ပွၵ်ႈ ယေႈပွၵ်ႈလႂ်ယေႈသႅၼ်ယူႇ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸုမ်းယိပ်းဢႃႇၼႃႇၶဝ်မႃးၼႄးဝႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈႁွႆးမိုဝ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉၼႆသေ ႁၢမ်ႈသွၼ်ၵၼ်လႄႈဢဝ်ၵိုတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈဢမ်ႇတၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉ 10 ၼင်ႇဢၢၼ်းဝႆႉ။
ထိုင်မႃးပီ 1974 ၸင်ႇမီးၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပႃးတင်းၸဝ်ႈယဵပ်ႇၾႃႉၼႆႉ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် လိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽူႈႁပ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶဝ်ၵူႈတီႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်။ ၼၼ်ႉသေတႃႉ မိူၼ်ၵႂၢမ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈဝႃႈ - ၵူၼ်းၼမ်ပွႆးဢမ်ႇၵိုၼ်း ၽိုၼ်းၼမ်ၾႆးဢမ်ႇလုၵ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်မႃး ၶႅၼ်းဝွတ်ႇၵႂႃႇလိူဝ်ၵဝ်ႇ ထႅင်ႈသေ တဵတ်ႇယဵၼ်ဝႆႉတင်းႁိုင်။
ႁွတ်ႈမႃးပီ 1980 ၸင်ႇမီးၶုၼ်လုမ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးၶဝ် ၶိုၼ်းမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်းလိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆး 15 ၵေႃႉ (1.လုင်းသြႃႇၶမ်းလႅင်၊ 2.လုင်းၶုၼ်ပၢၼ်းလ၊ 3.ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်၊ 4.ၸဝ်ႈဢုင်းၵျိၼ်ႇ၊ 5.ၸၢႆးၺူဝ်ႇမျိၼ်ႉ၊ 6.ၸၢႆးၸၢမ်ႇမျႃႉ၊ 7.ၸၢႆးၶုၼ်ပၢင်ႉ၊ 8.ၸဝ်ႈၺုၼ်ႉၸိင်ႇ၊ 9.လုင်းတၢင်းၵႄး၊ 10.သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလ၊ 11.သြႃႇၸဝ်ႈဢုမ်ႈမိူင်း တူၼ်ႈတီး 11 ၵေႃႉလႄႈ 12.ၸၢႆးၶမ်းလႅင် လၢင်းၶိူဝ်း၊ 13.လုင်းတိပ်ႉလႆႈၼႆး ၵဵင်းတုင်၊ 14.သြႃႇသူၺ်ႇထုၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ၊ 15.လုင်းၼၼ်ႇ တထိး ပၢင်လူင်) သေ ႁႂ်ႈလုင်းတၢင်းၵႄးတင်း သြႃႇၸဝ်ႈဢုမ်ႈမိူင်း သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလၶဝ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉသွင်၊ ပေႃးယဝ်ႉတင်း 15 ၵေႃႉၸင်ႇမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ထတ်းလႄႈ ဢဝ်ပေႃႉပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈမႃး။ တၼ်းပေႃႉယဝ်ႉၸၼ်ႉ ငဝ်ႈယေႈသႅၼ်ပပ်ႉၵွႆး၊ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈတင်း ၸၼ်ႉသွင်ပႆႇတၼ်းလႆႈပေႃႉပဵၼ်ပပ်ႉ။ ဢၼ်ပေႃႉယဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်သူင်ႇၵႂႃႇပၼ်တီႈလုမ်းၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ (1984-85)။ ၼႆႉၵေႃႈ တေမိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈဝႃႈ -ၸႂ်ထၢင်ႇဢမ်ႇပႄႉတၢင်းၵၢတ်ႈ မေႃလၢတ်ႈဢမ်ႇပႄႉၶေႃႉၵျဵဝ်ႇၵျၢမ်ႇမႃႇၼႆ ၼၼ်ႉထႅင်ႈသေ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၶွင်ႊ သီႊလူင်းၵႂႃႇၸိူဝ်းလၢဝ်တၢင်ႇႁူဝ်မႃႇၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇတင်းၸုမ်းလၢဝ် တၢင်ႇႁူဝ်မႃႇၶဝ် မႃးႁႄႉႁၢမ်ႈလႄႈဢဝ်ႁၢမ်းပႅတ်ႈ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။
ထိုင်မႃးထႅင်ႈပီ 2001 ၼၼ်ႉၸင်ႇ ၸုမ်းငမ်းယဵၼ်ၶဝ်တင်းသီႇပေႃႉ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်းၼမ်းၼႃႈသေ လႆႈၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈမႃးၶွမ်ႊမတီႊမႄးတႅမ်ႈမႄးထတ်းလိၵ်ႈတႆးထႅင်ႈ 15 ၵေႃႉ (1.သြႃႇလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ 2.သြႃႇ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ 3.သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလ တႃႈၵုင်ႈတင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ၊ 4.လုင်းတၢင်းၵႄး၊ 5.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းၸိုၼ်ႈ၊ 6.သြႃႇၸဝ်ႈဢုမ်ႈၶိူဝ်း တူၼ်ႈတီး သၢမ်ၸဝ်ႈ၊ 7.လုင်းသၢင်ႇသၢမ်၊ 8.လုင်းၸၢႆးၵျီး၊ 9.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းလႅင်၊ 10.ၸၢႆးၸၢမ်ႁွမ် လႃႈသဵဝ်ႈသီႇၸဝ်ႈ၊ 11.လုင်းငိုၼ်း ယွတ်ႈ မိူင်းယု၊ 12.လုင်းသၢင်ႇသႃႇ မိူင်းၵိုင်၊ 13.ၸဝ်ႈဢူးၵျႃႇ သီႇပေႃႉ၊ 14.လုင်းလူင်းသႅင်လင်း ၵဵင်းတုင်လႄႈ 15.ၸၢႆးၾႃႈ တႅၵ်ႇၵျီး) ယဝ်ႉ ဢၢၼ်းတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးတင်ႈဢဝ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ 10 ၼႆထႅင်ႈယူႇ။
ၶွမ်ႊမတီႊၸိူင်ႉဝႃႈမႃးၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းဢဝ်ၸွမ်းမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးတႅပ်းတတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈ 1950 ၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းတၼ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉၼိုင်ႈ လႄႈသွင်။ သမ်ႉမႃးမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊမႂ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2002 ထႅင်ႈ 15 ၵေႃႉ (1.သြႃႇလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ 2.သြႃႇၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ 3.သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလ တႃႈၵုင်ႈတင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ၊ 4.လုင်းတၢင်းၵႄး၊ 5.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းၸိုၼ်ႈ တူၼ်ႈတီးသွင်ၸဝ်ႈ၊ 6.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ၊ 7.လုင်းသၢင်ႇသၢမ်၊ 8.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းလႅင်၊ 9.လုင်းၸၢႆးလူင်၊ 10.ၸၢႆးၸၢမ်ႁွမ် လႃႈသဵဝ်ႈႁႃႈၸဝ်ႈ၊ 11.ၸၢႆးၶမ်းဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉၶမ်း၊ 12.သြႃႇၸၢႆးထုၼ်းဢေး တႃႈတေႈ၊ 13.လုင်းငူဝ်ႉၵွၼ်း၊ 14.ၸဝ်ႈဢူးၵျေႃႇ သီႇပေႃႉသွင်ၸဝ်ႈ၊ 15 လုင်းလူင်းသႅင်လင်း ၵဵင်းတုင်) သေ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းလိၵ်ႈ တင်ႈၸၼ်ႉသၢမ်တေႃႇၸၼ်ႉႁႃႈ တီႈႁေႃၸဝ်ႈဢူးၵျႃႇ သီႇပေႃႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉႁူၵ်းၸဵတ်းၵေႃႈလႆႈမႅင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၼ်သေ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉသေတႃႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၵၢၼ်းယွတ်ႈသမ်ႉမႃးသဵင်ႈမုၼ်ပႅတ်ႈလႄႈ ဢဝ်ၵိုတ်းႁႅင်ႈ ပႅတ်ႈတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ။
လိၵ်ႈတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆႁဵင်ပဵၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်းမိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်၊ မၢႆတူၼ်းသဵင်ၸမ်ႈၼႃႈတႂ်ႈ ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၸူၺ်ႉသေဢၢၼ်ႇၵၼ်ဢဝ်သေၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶၢင်းဝႃႈဢၢၼ်ႇဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ ဢၼ်လိၵ်ႈတႆးယဵၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈ တူဝ်မူၼ်းမႃးၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 200 ပီမိူင်းၵႃႈၼႆႉၵွႆးယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းပၢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၸဝ်ႈမင်းတုင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်း သႅၼ်ဝီ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈမေႃလိၵ်ႈလူင်ဢမၢတ်ႈမိူင်းၵိုင် လူင်းမိူဝ်းသိုဝ်ႉၸၢၵ်ႈပေႃႉလိၵ်ႈတဵင်ႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) မႃးလႄႈ လႆႈဢဝ်တူဝ်ၸိုၼ်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းမႃးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး၊ တင်ႈမိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး လိၵ်ႈတႆးၸင်ႇႁဵတ်းပႃးၸမ်ႈ ၼႃႈတႂ်ႈသေ မီးမႃးသၢမ်သဵင်။ ထိုင်မႃးပီ 1945-46 ၸင်ႇၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈမၢႆတူၼ်းသဵင်ယၵ်းလႄႈ ယၵ်းၸမ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်လႄႈ ဢၢၼ်ႇငၢႆႈမႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ (ဢၢင်ႈမႃးတီႈ ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆးတီႈၵႅပ်ႈ -လုင်းတၢင်းၵႄး/ 2004)။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ!
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)
01/09/2012


text:
ဝၼ်းတီႈ 25.09.2012 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ဢၼ်လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (Shan Human Right Foundation- SHRF) သဵင်ႈၵမ်သုတ်းမုၼ် ၽွင်းတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ယူႇတၢင်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးပွတ်းၵဵင်းႁၢႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင် 15 ပီ ၼႂ်းပီ(2012) ၼႆႉ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ၼႆႉ လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႈတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1990 လႄႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁႄႉၵင်ႈ /ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈတီႈၼွၵ်ႈမိူင်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး တင်း မိူဝ်ႈၽွင်းပဵၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းတေႃးၵၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉသေ လႆႈသဵင်ႈၵမ်သုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/09/1997 ။
ၼႂ်းၽွင်း 7 ပီၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတူၵ်းၵိၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်ပၢႆႈၽေးမိူင်းတႆးလၢႆလၢႆတီႈ ၸဵမ်ပွတ်းမႄႈႁွင်ႈ သွၼ် မိူင်းၾၢင် ၵဵင်းမႆႇ တင်း မႄႈသၢႆ မႄႈၾႃႉလူင် လႄႈ ၵဵင်းသႅၼ် ၼႂ်းၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး (မိူင်းထႆး) ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁႃယွၼ်း ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ႁႅင်ႈလႄႈ ယႃႈယႃၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸွႆႈထႅမ်ၽူႈတူၵ်း ၵိၼ်းၶဝ်။ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈဢဝ်လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢႆႉမႂ်ႈၶဝ် မႃးၶိၼ်ၸႂ် တဵၵ်းတဵင်ပႄႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တၢင်ႇလဝ်ႈယိုၼ်ႈ ၼႄလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၵွႆးပႆႇပေႃး တၢမ်တူဝ်လုင်းၶုၼ် ယင်းလႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇ ယိုၼ်ႈထိုင် ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တၢင်းမိူင်းယူႊရွပ်ႉလၢႆလၢႆမိူင်းၵမ်ႈတူဝ်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလုင်းၶုၼ်ၵျႃႇၼု (ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း ႁူဝ်ႈပဝ်ႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ႁူဝ်ပဝ်ႈ ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊ မွၵ်ႉၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SDU လႄႈႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႊမိတ်ႉတီႊၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး SSCDC လႄႈပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸၢႆးလုင်းၶုၼ်ၵျႃႇပု ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး ဢၼ်ႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸဝ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1947 လႄႈ ပဵၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းတႆး (မိူဝ်ႈပၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ)။ လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇ ဢူး ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1923 သေ ဝၢႆးသေယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်ယဝ်ႉ လႆႈတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈၼႂ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး (တွင်ႇၵျီး)၊ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸၢႆးၵၢၼ်းယွတ်ႈ (ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၵၢၼ်းယွတ်ႈ) တင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တူၼ်ႈတီး ၵေႃႇတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းလပ်ႉ (မုၵ်ႉၸုမ်းပူတ်းဢႅၵ်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆး-TNSO) သေ တူင်ႉၼိုင်သူၼ်းတုမ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈမႃး တင်း ၸၢႆးၵၢၼ်းယွတ်ႈလႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၶဝ်ပေႃးၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႈၾိုၼ်ႉၼႂ်းၸုမ်း TRC/TRA မိူဝ်ႈ 1984။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်ၸွႆႈလိူဝ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး မိူဝ်ႈပီ 1990 ။ ယၢမ်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈသေၶတ်းတႃႉတေႃႇပလိၵ်ႈထႆး မိူဝ်ႈၽွင်းပလိၵ်ႊထႆးၸႄႈဝဵင်းမႄႈသၢႆ (ၵဵင်းႁၢႆး) တေလိုပ်ႈလမ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွင်ႉၽၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွင်ႉၽၸဝ်ႈ ၶဝ် လႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ ၵၢၼ်တဵၵ်းတဵင်မႃး။
ဝၢႆးလုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး သဵင်ႈၵမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းႁၢၼ်ၾႃႉ လႆႈသိုပ်ႇပုတ်ႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ် ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး SHRF မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ (2012) ၼႆႉ။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး လႆႈသဵင်ႈၵမ် သုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇလႆႈ 15 ပီယဝ်ႉၵေႃႈ ၵုၼ်းမုၼ်လီၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်လုင်းၶုၼ်လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၼိုင်ႈပွတ်းၼိုင်ႈတွၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းၵူၼ်းႁုၼ်ႈလင် ယွမ်းႁပ်ႉလႄႈယုၵ်ႉယွင်ႈၵုၼ်းမုၼ် ၼိူဝ်ၽွၼ်းၵၢၼ် လုင်းၶုၼ်ႁဝ်းသေ တေသိုပ်ႇႁွမ်း မိုဝ်းၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇယူႇၼႆ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵတိၼင်ႇၼႆ ဢိၵ်ႇတင်း ယွၼ်းႁႂ်ႈ ဝိၼ်ႇၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈလုင်းၶုၼ်ႁဝ်း ႁပ်ႉႁူႉၸူမ်းၸွမ်းသေၵမ်း ……………
လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး သဵင်ႈမုၼ် ၶွပ်ႈ 15 ပီ (1997-2012)
ဝၼ်းတီႈ 25.09.2012 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ဢၼ်လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (Shan Human Right Foundation- SHRF) သဵင်ႈၵမ်သုတ်းမုၼ် ၽွင်းတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ယူႇတၢင်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးပွတ်းၵဵင်းႁၢႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင် 15 ပီ ၼႂ်းပီ(2012) ၼႆႉ။


text:
လၢၼ်။ ပေႃႈဢၢဝ်ႁဝ်း ယူႇလီယူႇၶႃႈႁႃႉ?။
ဢၢဝ်။ ယူႇလီယူႇ၊ မႂ်းဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇၼႆႉ ၽႅဝ်မႃးၶိုၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်လႃႇ?။
လၢၼ်။ ၸမ်လိူၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ တင်ႈၸႂ်မႃးဢႅဝ်ႇႁႃလုင်းဢၢဝ်ၵူၺ်း။
ဢၢဝ်။ ဢိူဝ်ႈ မႂ်းမႃးလႄႇၵဝ်ၵေႃႈၸူမ်းယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ႁိုဝ်လႃႇၵူၼ်းႁဝ်း?။
လၢၼ်။ မိူဝ်ႈလႆႈထူပ်းၵၼ် ၶဝ်ၵေႃႈႁူမ်ၸူမ်းသေတူင်ႉတၵ်ႉၶႃႈယူႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလႆႈယူႇမႃးၸွမ်းၵၼ်သေ လႆႈတုၵ်ႉလႆႈယၢပ်ႇ မႃးၸွမ်းၵၼ်ၶႃႈၼႃႇ၊ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၵႂႃႇဢုပ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်တီႈၵဵင်းတုင် ၼႂ်းလိူၼ်မေႊ (May) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်ၶဝ်ႁပ်ႉတွၼ်ႈလီၼႃႇၶႃႈ။
ဢၢဝ်။ ပေႃးၶုၼ်သႃႇလႆႈႁၼ်တႄႉ ၶႅၼ်းတေၸူမ်းယဝ်ႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ တင်ႈၸႂ်ပွႆႇယွတ်ႈသိုၵ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႃႇ၊ ၶိုၼ်းသႂ်ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်၊ ၵဝ်ၵေႃႈလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်ႇယူႇ၊ ၶဝ်ၸူဝ်းၵၼ်ႁဵတ်းပၼ်ပၢင် ပွႆးၶုၵ်းၸႂ်လႆႈဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ၊ ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းယူႇတႄႉ၊ ၼေႇဝိၼ်းတၢႆၵေႃႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ယင်းဢမ်ႇႁဵတ်း ပၼ်မိူၼ်ၼႆ၊ ပေႃးတၢၼ်းသူၺ်ႇတၢႆၵႂႃႇ ၶဝ်ၵေႃႈတေ ဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်၊ မၢၼ်ႈတႄႉၶဝ်ၸႂ်ၵႅပ်ႈ-လူဝ်ႇမေႃႁူႉဢၵျၢင်ႉၶဝ်။
လၢၼ်။ ၶႃႈၵေႃႈမိူဝ်ႈ 1995 လိူၼ် December 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇတီႈႁူဝ်မိူင်း၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ႁႂ်ႈၶႃႈၸူဝ်းၶႅၵ်ႇ သေ လူင်းၵႂႃႇမိူင်းထႆး၊ ထိုင်မႃး 1996 လိူၼ် January 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ႈႁူဝ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ၶႃႈၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းႁၢႆယူႇ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။
ဢၢဝ်။ လီယဝ်ႉၼႃႇ၊ မႂ်းပွၵ်ႈမႃးသေမႃးတင်ႈတူဝ်ၶိုၼ်းတီႈၼႆႈ၊ ပေႃးၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈယူႇႁူဝ်မိူင်းလႆႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်လူင်းၵႂႃႇ မိူင်းထႆးသေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇထႆးၶဝ်၊ ႁႂ်ႈထႆးၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းတၢင်း Highway လုၵ်ႉမႄႈႁွင်ႈသွၼ် တေႃႇထိုင်တႃႈသူပ်းတဵင်း၊ ၶူဝ်လဵၵ်းတီႈတႃႈသူပ်းတဵင်းတႄႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ(ဢၸူဝ်းယႃႉမၢၼ်ႈ) မႃးႁဵတ်းပၼ်၊ သဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆၼႆႉတႄႉ တေပဵၼ်ထူင်ငိုၼ်းထူင်ၶမ်းတႃႇႁဝ်းတေႃႇၸူဝ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈမႂ်းလၢတ်ႈပၼ်ၶဝ်၊ မႂ်းလႆႈထူပ်းၶဝ်ယဝ်ႉဝႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?။
လၢၼ်။ လၢတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉၶႃႈ၊ တေထိုင်ႁူၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းႁႃႉ ဢမ်ႇထိုင်ႁႃႉတႄႉၶႃႈဢမ်ႇႁူႉ၊ ငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈတႃႇ တေၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈႁူဝ်မိူင်းလႆႈၼၼ်ႉ ယူဝ်ၶႄးၶဝ်တူၵ်းလူင်းၸွမ်းမႁႃႇၵျႃႇယင်းပႆႇလႆႈ။
ဢၢဝ်။ တူဝ်ယွတ်ႈသိုၵ်းလူဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႃႇ၊ ပေႃးလႆႈထူပ်းမႁႃႇၵျႃႇၶဝ်ႈၵွတ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ႁွင်ႉမၼ်း “ပီႈဢၢႆႈလူင်” ၼႆသေ ယွင်ႈပၼ်မၼ်းလႄႈ၊ ၵူၼ်းႁဝ်းဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈယွင်ႈၼႆႉတေဢမ်ႇမီးၽႂ်၊ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၶုၼ်သႃႇႁဵတ်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းပီႈ ၼွင်ႉပၼ်ၵၼ်ၵိၼ် ပၼ်ၵၼ်ၸၢမ်ႇ၊ တီႈဢၢႆႈမူၼ်းၵေႃႈမိူၼ်ၼၼ်၊ လူဝ်ႇပွႆႇၵူၼ်းႁဝ်းၵႂႃႇႁႃမၼ်း၊ မၼ်းမေႃႁဵတ်းၵေႃႉၶႄႇ၊ တေႃႈဢွင်ႇသၢၼ်းၵေႃႈမႃးၶုပ်ႉၶဝ်ႇၼွမ်းတူဝ်တေႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်သေ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈလႆႈပႃးမိူင်းတႆး၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ မၢၼ်ႈၶဝ် ယွင်ႈဝႃႉ၊ မႁႃႇၵျႃႇလႄႈၵူၼ်းလွႆ ဢၢႆႈမူၼ်းဢိူဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵေႃႉတေဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွတ်ႈသိုၵ်းဢိူဝ်ႈ၊ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ မၢၼ်ႈၶဝ်တေဢမ်ႇဢဝ်တႆးမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း၊ တႆးႁဝ်းလူဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်ဢၼ်ၼႆႉ။
လၢၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ တင်းၸုမ်းဝႃႉလႄႈတႆးၵေႃႈလႆႈၶဵင်ႈတေႃႇၵၼ်ဝႆႉ။ ၵွပ်ႈၸုမ်း RCSS ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ-တေႁူမ်ႈမိုဝ်း တင်းဢၸူဝ်းယႃႉမၢၼ်ႈသေၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၵႂႃႇ- ၼႆလႄႈၸုမ်းဝႃႉၶဝ်ၵေႃႈၶႂ်ႈထၢင်ႇၽိတ်း ၼိူဝ်တႆးႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။
ဢၢဝ်။ လွင်ႈယႃႈၾိၼ်ႇတႄႉဢဝ်သူပ်းလၢတ်ႈလႆႈယူႇ၊ ယႃႇႁႂ်ႈပေႃးသဵင်လင်ၽႅဝ်၊ လၢတ်ႈလွႆးလွႆးဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ဝႃႉၵေႃႈ လူဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်။ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်မိူင်းတႆးလူး၊ ၶိုၼ်းသႂ် လၢတ်ႈၵေႃႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈယူႇၼႃႇ၊ လူဝ်ႇၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဢွၼ်တၢင်း၊ မၼ်းၵေႃႈမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမႃးယဝ်ႉလူး။
လၢၼ်။ ဢေႃႈ တူဝ်ထူပ်းမႃးၵေႃႈၼမ်ယဝ်ႉၶႃႈၼႄႇ။
ဢၢဝ်။ ဢိူဝ်ႈ ပေႃးမႂ်းလႆႈထူပ်းၵူၼ်းလူင်ထႆးၶဝ် လၢတ်ႈပၼ်သေ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်သႃႇ၊ ဢဝ်ယႃႈၾိၼ်ႇၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇ မၢၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၶဵင်ႈတႃႉတေႃႇၵမ်ႇၽႃႇမႃးလူးၵွၼ်ႇ၊ ထႆးလႆႈတၢင်းၸွႆႈလိူဝ်ငိုၼ်းတီႈ DEA သေမႃးပၢပ်ႇ(တဵၵ်းမူၺ်ႉ)ယႃႈၾိၼ်ႇ၊ ယႃႈၾိၼ်ႇယင်းဢမ်ႇႁၢႆ၊ ပၢပ်ႇယႃႈမႃႉတႄႉ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၼႂ်း Budget ၶဝ်သေ ပၢပ်ႇယူႇ၊ ဢၼ်လႂ်ႁႅင်းၵႂႃႇၵၼ်?။
တႆးႁဝ်းၼႆႉဢမ်ႇမေႃႁႃငိုၼ်းၼေႃႈ၊ မႂ်းတူၺ်းလေႃႇ ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တႄႉ ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်တေႃႇပၢင်လွင်းသေ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵိၼ် မႃးၵူၺ်း၊ ၶုၼ်သႃႇတႄႉမၼ်းႁႃငိုၼ်းမႃးလဵင်ႉတႆး၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ်၊ ပေႃးၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵေႃႈ ပၼ်ႁႂ်ႈလုၵ်ႈမေးပိူၼ်ႈ ထူၺ်ႈၸႂ်လႆႈၽွင်ႈ၊ ယႃႇပေႁဵတ်းၵျၢမ်းမိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းၶၢင်။
လၢၼ်။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ၸုမ်း RCSS ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼသေ ႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၸုမ်းပွတ်းႁွင်ႇ-ပွတ်းၸၢၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မူႇလဵဝ်ၸုမ်းလဵဝ်၊ ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းႁူဝ်သိူဝ်လႄႈသိူဝ် ၽိူၵ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပႃႇတီႇလဵဝ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆဢေႃႈ။
ဢၢဝ်။ ဢိူဝ်ႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇမေႃၸႂ်ၵႂၢင်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ယွတ်ႈသိုၵ်းလူဝ်ႇမေႃႁဵတ်းပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလူင်၊ လူဝ်ႇၸႂ်ၵႂၢင်ႈ မိူၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်း ၸိူင်း၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပဵၼ်မႃး MTA ၼၼ်ႉၼႃႇ၊ ယဝ်ႉသမ်ႉလူဝ်ႇမီးငိုၼ်း- ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၢႆႈ?။ ပိူၼ်ႈသမ်ႉသႄႉၼႄးၶုၼ်သႃႇ- ယူၵ်ႉၵၢၼ်းယွတ်ႈပဵၼ် HERO ၊ ပေႃးၶုၼ်သႃႇဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၵူၼ်းႁဝ်းတေတၢႆထႅင်ႈၵႃႈႁိုဝ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵဝ်တႄႉပဵၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်းၼႃႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းသင်ႇၵႂႃႇၵူၺ်း၊ ၽႂ်ၽိတ်းၽႂ်ထုၵ်ႇ၊ ပေႃးမႂ်းလႆႈထူပ်းယွတ်ႈသိုၵ်းၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ သၢင်းလၢင်း ၼႄလႄႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵဝ်တႄႉပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇၾၢႆႇၵၢၼ်ႉပိူၼ်ႈ (ဢသျူင်းတမႃးပဝ)လႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵဝ်တႄႉ တေဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၼၵ်းၵႃႈႁိုဝ်၊ တင်းဢၢႆႈမူၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈၵႂႃႇလႄႇၶဝ်ယူႇ၊ ၼႂ်းဢိူင်ႇမၼ်းတႄႉ တၢင်းလူတ်ႉသိပ်းလေႃႉ၊ ႁူင်းၾႆးၾႃႉ၊ ၾၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၼ်းႁဵတ်းမူတ်းမူတ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးမၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပၼ်သတိမၼ်းၵႂႃႇ၊ ၵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသုၵ်ႉၸွမ်းယဝ်ႉ၊ တေႃႈမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈၵဝ်ဢမ်ႇၵႂႃႇလႄႇႁႃ။
လၢၼ်။ ပေႃးၼႆ ၸူမ်းယဝ်ႉၶႃႈ၊ ၶႃႈယွၼ်းပွၵ်ႈၵွၼ်ႇ၊ ႁၵ်ႉသႃလွင်ႈယူႇလီပေႃႈဢၢဝ်ႁဝ်းၶႃႈလႄႈ။
ဢၢဝ်။ ဢိူဝ်ႈ- ၵဝ်တႄႉတေပႂ်ႉတူၺ်းယွတ်ႈသိုၵ်း၊ မီးသရေႇၼႃႈတႃသေပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းယူႇ၊ တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်။
လၢၼ်တႆး
21/09/2012
4:30 pm


text:
Monday, Oct 01st
Last update11:00:00 PM GMT
တူင်ႇဝူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းဢိၵ်ႇသင်ၶၸတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆး။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸတ်းတီႈတူၼ်ႈတီး မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းပၢႆ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼၢင်းၶမ်းဢေး တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ လွင်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ႁပ်ႉၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈ၊ ၵွပ်ႈၸႄႈမိူင်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ။
ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈ တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ် တင်းၼမ်ႉမၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ မိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး 5% ၊ လွင်ႈၼႆႉ သၽႃးႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပႃးၼႂ်းမၢႆမီႈ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ/ ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းသႂ်ႇ လႄႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃၼမ်ႉတူႈ-ပၢင်ႁႆး။ ၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်း တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၺႃးမၢၵ်ႇပွမ်းတႅၵ်ႇ တၢႆထင်တီႈ။
လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ဢၼ်လႅၼ်ႈပွတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင် တိုၵ်ႉထုၵ်ႇမႂ် ၵႃႈတၢင်ႇၵုၼ် သိၼ်ၵႃႉၼမ်ႉၼၵ်းလိူဝ် လၢႆသိပ်းတူပ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်း တင်း ၸုမ်းသိုဝ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ပူၵ်းပွင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ ဢွၼ်ၼႃႈ ပႆႇထိုင်ပီ 2015 ထႆးတေဝႆႉၼၵ်းၼႃလွင်ႈႁႅင်းငၢၼ်း ထုၵ်ႇမၢႆမီႈလႄႈ ၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ။
ဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ် 9 ၵလႃးပီ 2012 တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၸၢဝ်းၸႆးလိုဝ်ႉ ၸၢဝ်းတႆးၶိုၼ် ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် 9...
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
Tuesday, Oct 02nd
Last update04:57:59 PM GMT
ဝၢႆးပိုတ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ ၼႂ်းပီ 2015 ယဝ်ႉ၊ မိူင်းတႆးတင်းမိူင်းၶၢင် တေပဵၼ်မႃးပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈ/ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၸဝ်ႈပၢႆး မၢၵ်ႈမီးၶဝ် ႁိမ်းၸိင်းၵၼ်။ ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိတ်ႇၶႂၢင်ပိူဝ်ႈတႃႇ ပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ် မၼ်း။
တူင်ႇဝူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းဢိၵ်ႇသင်ၶၸတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆး။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸတ်းတီႈတူၼ်ႈတီး မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းပၢႆ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼၢင်းၶမ်းဢေး တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ လွင်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ႁပ်ႉၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈ၊ ၵွပ်ႈၸႄႈမိူင်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ။
ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈ တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ် တင်းၼမ်ႉမၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ မိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး 5% ၊ လွင်ႈၼႆႉ သၽႃးႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပႃးၼႂ်းမၢႆမီႈ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ/ ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းသႂ်ႇ လႄႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃၼမ်ႉတူႈ-ပၢင်ႁႆး။ ၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်း တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၺႃးမၢၵ်ႇပွမ်းတႅၵ်ႇ တၢႆထင်တီႈ။
လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ဢၼ်လႅၼ်ႈပွတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင် တိုၵ်ႉထုၵ်ႇမႂ် ၵႃႈတၢင်ႇၵုၼ် သိၼ်ၵႃႉၼမ်ႉၼၵ်းလိူဝ် လၢႆသိပ်းတူပ်ႉ။
ဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ် 9 ၵလႃးပီ 2012 တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၸၢဝ်းၸႆးလိုဝ်ႉ ၸၢဝ်းတႆးၶိုၼ် ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် 9...
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
ဝၼ်းလပ်းလိုဝ်ႈလုၶွႆႈ သႅင်ၸိုၼ်ႈ သၶႁ ၶွပ်ႈ 1 ပီ၊ ၺႃတိ ၵဢိၵ်ႇၸုမ်းၸိူဝ်းမိတ်ႉသႁၢႆႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းတီႈ လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ) ဢိတ်ႇပိုၼ်ပပ်ႉပိုၼ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ သႅင်ၸိုၼ်ႈ သၶႁ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းတႃႇၸိူဝ်းၸုပ်ႈ သႅၼ်းလင်လဵပ်ႈႁဵၼ်း။
ဝၼ်းထိ 15/09/2012 ၼႆႉ မႅၼ်ႈဝၼ်းၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ) ၽူႈၵေႃႉယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးလၢႆပိူင်လၢႆပၢၼ် လုၶွႆႈ ၶွပ်ႈ 1 ပီ၊ ၺႃတိၵပီႈၼွင်ႉဢိၵ်ႇမိတ်ႉသႁၢႆ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းတီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း၊ ဢိူင်ႇပဵင်းလူင်၊ တူင်ႇဝဵင်း ဝဵင်းႁႅင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ လူႇတၢၼ်းသတ်ႉထၸႃၵပႃးပေႃႈသိၼ်မႄႈသိၼ်ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်ၵဝ်ႈလပ်းလႄႈ တေမီးပႃးပၢင်ၶုၵ်း ထူပ်းလူႇတၢၼ်းတီႈၶုမ်ၵုတ်း (ႁိမ်းၶုမ်ၸၢႆးမူး-ၸၢႆးသၼ်လွႆ)။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ သၶႁ လုၶွႆၶွပ်ႈ 1 ပီၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းၸိူဝ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်း ၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ) ဢိၵ်ႇၽူႈၸိူဝ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းငိုၼ်းသေ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်း ဢွၵ်ႇပပ်ႉပိုၼ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၽဝႃႉ သၶႁ၊ ပဵၼ်ပပ်ႉပိုၼ်းတႄႇၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းႁူမ်ႈၸၢႆးသၢႆမၢဝ်းဢတ်းၵႂၢမ်း "လိၵ်ႈ ႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင်"၊ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဵၼ်သိုၵ်း၊ ႁူမ်ႈဢွၼ်ၵေႃႇတင်ႈဝူင်းႁႆႇတိုင်ႈ "ၸိူင်းလႅဝ်း"၊ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ ၸွႆႈၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလၢႆတွၼ်ႈလၢႆပၢၼ်တေႃႇထိုင်ၶုၼ်သႃႇ ဢွၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈၸူးမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး တင်ႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇသိုပ်ႇတိုၵ်းလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်တေႃႇပေႃးသဵင်ႈၵၢမ်ႇလုၶွႆႈ။
ပပ်ႉပိုၼ်းၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၢင်းယိင်းထႆး (သုတ်ႉထိၻႃႊ မလိၵႅဝ်ႊ) ယၢမ်ႈတွင်ႈထၢမ်ၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ သၶႁ ဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႃႈတေလုၶွႆႈမွၵ်ႈၸမ်ႁိမ်းပီ၊ ဝၢႆး သၶႁ လုၶွႆႈယဝ်ႉလႆႈႁုပ်ႈတႅမ်ႈပဵၼ်ပိုၼ်းၾၢႆႇထႆး၊ ဢိင်ဢဝ် ၼႆႉသေ (ဢၢၼ်းတႆး ၶႆးၶၢၼ်ႇၾႃႉ) ၶိုၼ်းပိၼ်ႇတႅမ်ႈလႄႈမႄးထတ်းထွၼ်ထႅမ်ပဵၼ်ပိုၼ်းၾၢႆႇတႆး သႂ်ႇပႃးၶေႃႈႁၼ်ထိုင် သႁၶ ဢၼ်ယၢမ်ႈတႅမ်ႈထတ်းသၢင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆၵၢၼ်မိူင်း၊ ငဝ်းလၢႆးၶုၼ်သႃႇ MTA လုၵွႆ၊ ဢိၵ်ႇလွင်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢႆးမွၼ်းၸိူဝ်း ၼႆႉ။
ပပ်ႉပိုၼ်းၼႆႉႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈ "သႅင်ၸိုၼ်ႈ သၶႁ" ၼိုင်ႈၽဝႃႉလၢႆပၢၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ၶုၼ်သႃႇ MTA တွၼ်ႈသွၼ် ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ) ပဵၼ်ပပ်ႉပိုၼ်းသွင်ၽႃႇသႃႇ (တႆး - ထႆး) တင်းၼႃပပ်ႉ 152 ၼႃႈ၊ ၵႃႈၶၼ်ၼိုင်ႈပပ်ႉ 99 ဝၢတ်ႇ၊ ၽူႈလႂ်ၶႂ်ႈ မီးဝႆႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸိုင်ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ ၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ) မၢႆၾူၼ်း 089-2644127 / 080-1257474 ဢမ်ႇ ၼၼ် သိုဝ်ႉလႆႈတီႈလၢၼ်ႉသႅၼ်ႁွမ် (ၼႃႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ) မၢႆၾူၼ်း 053-231089 တႄႇဝၼ်းထိ 16/09/2012 ၵႂႃႇ။
မၢႆတွင်း ….ၽူႈယူႇၵႆတၢင်ႇၸႄႈဝဵင်းသင်ႇသိုဝ်ႉတေသူင်ႇပၼ်ၸွမ်းႁဵင်းလိၵ်ႈ သွၼ်ႇပႃးၵႃႈသူင်ႇလူင်းသဵၼ်ႈ မၢႆ 50 ဝၢတ်ႇ။


text:
လႆႈၵိူတ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းတႆးလႄႈၶႃႈႁဝ်းဢဝ်ၵုင်ႇ မုၼ်တႄႉတႄႉ၊ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းတႆးၵမ်ႈၼမ်ႁဝ်းၵိူတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး သေတႃႉ ဢမ်ႇယူႇမိူင်းတႆးလႆႈႁၵ်ႉမိူင်းတႆး ယူႇတႄႉသေတႃႉဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ပၼ် မိူင်းတႆးလႆႈ၊ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးပဵင်းပေႃးၸႂ်။ယွၼ်ႉၼၼ်ၸင်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေမႃးႁႃႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉသၢႆ ၸႂ်ၵႂႃႇသၼ်းလႂ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈႁဝ်းယင်း ပႆႇပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈပိူၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11/05/11 တီႈႁူင်းငၢၼ်းႁဵတ်းၵႃး S.S.S Auto Parts Co.Ltd ၵူၼ်းတႆးလႄႈမၢၼ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ ၽိတ်းထႅၵ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းသင်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပၢႆလွၵ်ႇဝႃႈ -“ယူႇဝႆႉယဵၼ် ယဵၼ်ပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇတၢပ်ႈႁဵတ်းသင်” -ၼႆၸွမ်းထႅင်ႈ၊ လွင်ႈတၢင်းတႄႉမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵမ်း လိုၼ်းတႆး၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းဢဝ်ၶူဝ်းသႂ်ႇၵွင်ႇဢမ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈဢၼ်မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းမၼ်း သမ်ႉၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄသေပူၼ်ႉၵႂႃႇ မၼ်းသမ်ႉလွမ်လွမ်မႃးတၢင်းလင်သေ ဢဝ်ၶွၼ်ႉလဵၵ်းထုပ်ႉ ပၼ် ၵူၼ်းတႆးၵေႃႉ ၼၼ်ႉလူမ်ႉၵႂႃႇ၊ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းႁူင်းငၢၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းၼမ်ၵေႃႈလႆႈႁၼ် ၸွမ်း၊ ၵူၼ်းတႆးမီး 4 ၵေႃႉ မၢၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယၢင်းၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်သမ်ႉမီး 10 ၵေႃႉပၢႆ၊ ၼႂ်းၶဝ်သိပ်းၵေႃႉပၢႆၼႆႉ ၶိုၼ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်ဝႃႈ “တေႁႅမ် တႆးပႅတ်ႈသဵင်ႈသဵင်ႈသေ လၵ်ႉဢွၵ်ႇၵၢၼ်သွင်ႉပၢႆႈၵမ်းလဵဝ်” -ၼႆ၊ ၼႂ်းၶဝ် 10ၵေႃႉပၢႆၼၼ်ႉၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ် တင်း တႆးၵမ်ႈၽွင်ႈၶိုၼ်းမႃးသွပ်ႉသႅပ်ႉၾၢင်ႉႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉၵၢၼ်ဝႆးဝႆး ၼႆယူႇ။လွင်ႈၼႆႉၵိူတ်ႇပဵၼ်တီႈႁူင်းငၢၼ်း ႁဵတ်းၵႃး S.S.S Auto Parts Co.Ltd တီႈပၢင်းဝူဝ်းထွင်း၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ)။
တႆးၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ -ၼိုင်ႈဝၼ်းလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် 12 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ပေႃးႁူမ်ႈပႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လိူဝ်ၸိုင် ၼိုင်ႈဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် 5 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်တေလႆႈငိုၼ်းမွၵ်ႈ 8000 ပၢႆဝၼ်းယင်ႉ ၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇဝၼ်းယႂ်ႇဝၼ်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈ၊ ၵႃႈႁႅင်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈ ဝၼ်းလႆႈ 8 ဝၢတ်ႇၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးတႄႉလႆႈ 12 ဝၢတ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်တိတ်းတေႃႇ ဢူၺ်းၵေႃႉၶဝ် ႁႂ်ႈၸွႆႈႁႃၵၢၼ်လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ယူႇ။
လိၵ်ႈယိုၼ်ႈထိုင်ၶၢဝ်ႇမိူင်းလွႆ


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ်ႈၸွႆႈ/ တိၺွပ်းၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၶၢႆတူဝ် ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်းၵျၼၿူႊရီး၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၼၢင်းယိင်းတႆး ဢႃႇယု 12 ၵူၼ်းမိူင်းၸၢင်၊ ထုၵ်ႇလွၵ်ႇ ၶဝ်ႈၶၢႆတူဝ်မိူင်းထႆး တိတ်းၼီႈထုၵ်ႇၶွတ်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ။
ႁူင်းပွႆႇႁၢင်ႈသဵင်ထီႊဝီႊ (TV) မိူင်းထႆး ၶၢဝ်ႇ 3 မိတိ ဝၼ်းထိ 09-10/09/12 ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ- ဢိင်ၼိူဝ်လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈႁဵၵ်ႈႁွင်ႉ ယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20/08/12 ပူၼ်ႉမႃးသေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၾၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵၢၼ်ၵႃႉၵူၼ်း (ATN) ၶဝ်ႈၵူတ်ႇ ထတ်း ႁၢၼ်ႉဢၢပ်ႇ/ဢူပ်ႇ/ၼူတ်ႈ ၿမ်းရုင်းရတ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းမႄႈၼမ်ႉၶႂႄး ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်းၵျၼၿူးရီး၊ ၸွႆႈထႅမ်/တိလႆႈ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်း ၶၢႆတူဝ် (မႄႈမွၵ်ႇယႃႈ) တင်းမူတ်းတီႈႁၢၼ်ႉ 41 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼႆႉပႃးၼၢင်းယိင်းဢႃႇယုပႆႇတဵမ် 18 ပီ 14 ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉတုၵ်းယွၼ်းတၢင်း ၸွႆႈထႅမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းတႆး ဢႃႇယု 17 ၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်း တုင်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးသိုပ်ႇၵႂႃႇၵူတ်ႇတီႈႁိူၼ်း ၵျေႉဢၢမ်း (မႄႈလဵင်ႉၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းဢၢပ်ႇ/ဢူပ်ႇ/ၼူတ်ႈ) လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မီးၽၵ်းတူၶႅင်း လဵၵ်း သီၶဵဝ်ဢိုတ်းဝႆႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ တၢင်းၼႂ်းမီးၼၢင်းယိင်းမွၵ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းၵေႃႉ၊ တၢင်းၼႃႈ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းမႃးမႂ်ႇဢႃႇယု ဢမ်ႇထိုင် 18 ပီ၊ တၢင်းလင်ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းမႃးႁိုင်သေ မီးၵူၼ်းၵုမ်းဝႆႉ ဢမ်ႇပၼ်ၽၢတ်ႇတႃ၊ ပေႃးၵၢင်ၶမ်ႈမႃးၵေႃႈမီး လူတ်ႉၵႃး မႃးႁပ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢၼ်၊ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်၊ လွင်ႈၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ ၶွင်ၸႂ်ႉသွႆၵေႃႈ ပဵၼ်မႄႈ လဵင်ႉၸတ်းႁႃမႃးပၼ်၊ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၵေႃႈမီးၵွင်ႈထၢႆႇႁၢင်ႈတူင်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈသေ မီးၵၢၼ်ပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼၢင်း ယိင်းၶၢႆတူဝ်ၶဝ်ယူႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းမိူင်းယွင်းၵေႃႉၸႅင်ႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- ထုၵ်ႇၼၢႆးၼႃႈ/ၵူၼ်းႁဵတ်းၶဵဝ်ပၼ်ဢွၼ်ဢဝ် မၼ်းၼၢင်းလုၵ်ႉမိူင်း ယွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင် ၶဝ်ႈမိူင်းထႆးတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းသေ-မႄႈသၢႆ။ တူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေထုၵ်ႇလွၵ်ႇမႃးၶၢႆတူဝ်၊ ၽိူဝ်ႇမႃးထိုင်ၸႄႈ တွၼ်ႈၵၢၼ်းၵျၼၿူးရီးၵေႃႈ ၺႃးမႄႈလဵင်ႉ (ၵျေႉဢၢမ်း)တဵၵ်းၸႂ်ႉ ၵိၼ်ယႃႈယႃလူတ်းတၢင်းပီးသေ ပႂ်ႉဝၼ်းပိုတ်ႇပၢၼ်သၢဝ်၊ တူဝ်ၵဝ်ႇၺႃးပိုတ်ႇပၢၼ်သၢဝ် ၵႃႈၶၼ် 20,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းငိုၼ်း 2 မိုၼ်ႇဝၢတ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇလႆႈသေဝၢတ်ႇ၊ ၵွပ်ႈသင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ၊ ဢၼ်လႆႈတုၵ်းယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်း- ဝႃႈၼႆ။
ႁွင်ႈၶၢတ်ႈတီႈဢၼ်ၼၢင်းယိင်းၶၢႆတူဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းလင်ႁဵတ်းဝႆႉၽၵ်းတူ/ႁူးပွင်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇပၢႆႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ ၶဝ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်း။ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလပ်ႉဝႃႈ “ၵိၼ်ၶဝ်ႈ” ၼႆၸိုင် ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈႁင်းၽႂ်မၼ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတွင်ႈထၢမ်ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တွပ်ႇဝႃႈမီးဢူၺ်းၵေႃႉၶဝ်ထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ယူႇၼႂ်းႁွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း 15 ၵေႃႉ တီႈသဵၼ်ႈ တၢင်းၽတ်ႉထၼႃးၵၢၼ်။ ပလိၵ်ႈၵေႃႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈလိူဝ်ၵူတ်ႇထတ်းတီႈႁွင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၶတ်းသေႃးဝႆႉတၢင်း ၼွၵ်ႈသေ တၢင်းၼႂ်းမီးၼၢင်းယိင်းထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ 5 ၵေႃႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်တင်းမူတ်း ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ဢႃႇယုပႆႇထိုင် 15 ပီသေၵေႃႉ၊ တွင်ႈထၢမ်ၸိူဝ်းၶဝ် လႆႈႁူႉ ဝႃႈမီးၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃႇယုတိုၵ်ႉလႆႈ 12 ပီၵူၺ်း၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢင် (ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ) ၸိုင်ႈတႆး။
ၼၢင်းယိင်းဢႃႇယု 14 ပီၵေႃႉၼိုင်ႈယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႆႈပႆႇထိုင် 3 လိူၼ်၊ တိတ်းၼီႈၶွတ်ႇဝႆႉ 7 မိုၼ်ႇဝၢတ်ႇ၊ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၵႃႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလုၵ်ႉမိူင်းတႆးၶဝ်ႈမိူင်းထႆး 40,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၵႃႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈၶူႈၼင် ႁႂ်ႈႁၢင်ႈလီၼိုင်ႈၵေႃႉ 15,000 ဝၢတ်ႇ၊ ၵႃႈႁဵတ်းဝႂ် ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵေႃႉလႂ် 15,000 ဝၢတ်ႇ။
ဢွၼ်ႇယိင်းဢႃႇယု 12 လၢတ်ႈတီႈၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးဝႃႈ- ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၶဵဝ်(ၼၢႆးၼႃႈ)လွၵ်ႇမႃးၶၢႆတူဝ်မိူင်းထႆး၊ ၸူဝ်းမႃးႁဵတ်း ၵၢၼ် ၼႂ်းသူၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ၊ ႁၢၼ်ႉဢႃးႁၢရ်၊ ၽိူဝ်ႇမႃးထိုင်သမ်ႉၺႃးၵုမ်းၶင်တဵၵ်းႁႂ်ႈၶၢႆတူဝ်။ လိူတ်ႈႁူဝ်သၢဝ်တိုၵ်ႉတူၵ်းမိူဝ်ႈ 3 လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၵူၺ်း၊ ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉဢမ်ႇယၢမ်ႈႁူႉလွင်ႈၸွမ်းၵႃႇမၵၼ်မႃး၊ ထုၵ်ႇပိုတ်ႇႁူဝ်သၢဝ်(သုမ်းပၢၼ်သၢဝ်) ၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼိုင်ႈ လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး၊ ယူႇၼႂ်းႁွင်ႈတီႈၵုမ်းၶင်ၼၼ်ႉ မၢင်ဝၼ်း ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈသွႆး ဢေႃႇတေႃႇ (မႃးမ)၊ ၶဝ်ႈသွႆးမႃးမၼႆႉ ၵေႃႈလူၵ်ႈၼမ်ႉလိပ်း သေၵိၼ်၊ ယူႇပႂ်ႉၼႂ်းႁွင်ႈသေမီးလူတ်ႉမႃးႁပ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ပေႃးၽႂ်ဢမ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇလွၵ်ႇငိုတ်ႈ ဝႃႈတေၺႃးသူင်ႇၵႂႃႇၶၢႆမိူင်းမလေးသျိူဝ်ႊ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ/ႁၼ်ဝႃႈ- ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇဢႃႇယု 12 ၵေႃႉၼႆႉယင်းပႆႇမီးၼႃႈဢူၵ်း (ၼူမ်း) လႄႈယင်း ပႆႇသႂ်ႇ သိူဝ်ႈပိတ်း။ ၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းၼၢင်းပဵၼ်ၼီႈၶွတ်ႇဝႆႉ 70,000 ဝၢတ်ႇၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၵႃႈတူဝ်သေတၵ်းလႆႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ (ၼွၼ်းၸွမ်းၵူၼ်း ၸၢႆး)မွၵ်ႈ 1,400 ပွၵ်ႈ ၸင်ႇပေႇၼီႈလႆႈ။
ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇတိၺွပ်း/ၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ- ယင်းမီးဢူၺ်းၵေႃႉၶဝ်ထႅင်ႈ 16 ၵေႃႉ ၺႃးႁွင်ႉၸူဝ်းၵႂႃႇႁၢင်ႈၶိူင်ႈၶူႈ ၼင်၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းၵမ်ႇပူးၶျႃး ဢႃႇယု 15 ပီ 2 ၵေႃႉ တိုၵ်ႉပႂ်ႉပိုတ်ႇ ပၢၼ်သၢဝ်ယူႇ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈသိုဝ်ႇထႆး တိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းထႆးဝႃႈသင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်း တူဝ်ၵဝ်ႇ ၸိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇတေတိူဝ်ႉၸႂ်ၵႃႈႁိုဝ်- ၼႆယူႇ။


text:
ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးပီၼႆႉ ၸတ်းပဵၼ်သုၼ်ႇတူဝ် လႄႈၸတ်းလူင်ႈၼႃႈ၊ ႁွင်ႉမွၵ်ႇပီႈၼွင်ႉႁိမ်းႁွမ်းလႄႈ မီးလၢႆ ပႃႇတီႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ။
ဝၼ်းထိ 11/09/12 ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းၶွပ်ႈႁွပ်ႈဢႃႇယု (69)ပီသေ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/09/12 ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း ဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇလူင်ႈ ၼႃႈၵႂႃႇ။ ႁွင်ႉမွၵ်ႇပီႈၼွင်ႉႁိမ်းႁွမ်းႁိူၼ်းယေး၊ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ UNA ၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ မီးလုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႃႈၵုင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပီၼႆႉ ဢမ်ႇၸတ်းၼႂ်းဝၼ်းထိ 11 ၊ ၸတ်းၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ထိ 9 ပူၼ်ႉ မႃး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဝၼ်းထိ 11 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းမွင်ၸႂ်မိူင်းဢမႄႊရိၶိူဝ်ႊ၊ ၸတ်းၵေႃႈယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်သေ ၸတ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယူႇတီႈပႃႇ တီႇသေၸတ်း၊ ၵၢင်ၼႂ်ၵႂႃႇတၢၼ်းၶဝ်ႈသွမ်းတီႈဝတ်ႉတႆး ထွၵ်ႉၵျၢၼ်ႉ၊ သင်ၶ 150 တူၼ်။ ၵၢင်ၶမ်ႈမီးၵၢၼ်ၵိၼ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇတီႈႁိူၼ်း ႁၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်း(ဢႃးႁၢရ်)တီႈၼိုင်ႈသေ ၸတ်းပၢင်ၸူၵ်း ဝႂ်ၵၢမ်ႇလီ။ သူး (ရၢင်းဝလ်း) သုင်သုတ်းလႆႈဝႂ် ၶီႇႁိူဝ်းဝိၼ်ၵႂႃႇမႃး တႃႈၵုင်ႈ-မိူင်းၵွၵ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 11/09/1943 တီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ပေႃႈၵျႃႇၸုင်ႇ (ပီႈဢၢႆႈၸဝ်ႈၾႃႉလူင်သီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်)၊ ဢွင်ႇ ပူၼ်ႉၸၼ်ႉသုင်မိူဝ်ႈပီ 1964 ၊ ၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်မိူဝ်ႈပီ 1965 ၾၢႆႇမၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ။ ပီ 1967-68 ႁဵတ်းၽူႈမၢႆသုၼ်ႇ တူဝ်ၽွင်းတၢင်ၾၢႆႇသိုၵ်း မိူင်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝၢႆးမႃးၵေႃႇတင်ႈၶွမ်ႊ ပၼီႊ OCS တႃႈၵုင်ႈ၊ ထိုင်ပီ 1988 ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD သေပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ 1989 ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈ ပီ 1990 လိူၼ်မေႊ ဝၼ်းထိ 27 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ပႃႇတီႇ SNLD ပေႉထိ 2 ။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ၶဝ်ႈၶႄႉၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ပိုၼ်ႉတီႈလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
1993 ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NC ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း၊ တၢင်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် 7 ၸႄႈမိူင်းၶွင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ၸိၸမ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈႁွင်ႈၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းဝႃႈ- ၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း။ 1995 ၾႄႊၿိဝ်ႊရီႊ ဢွၼ်ဢဝ် SNLD ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇပၢင်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း။ ထိုင်မႃး 2005 တင်းၽူႈၼမ်း သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ပိူဝ်ႈတႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွင်ႊသီႊၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈတႆး ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၾႄႊၿိဝ်ႊရီႊ။ ၸုမ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈၸိၼႄးဝႃႈ- ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယႃႉႁႂ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႅၵ်ႇယႆႈ၊ ယႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈမၢႆမီႈၼႆသေ လႆႈထုၵ်ႇ တိၺွပ်းမိူဝ်ႈ 09/02/2005 တီႈတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းၵၼ်တင်းၽူႈၼမ်းတႆးလၢႆလၢႆၵေႃႉ။
မိူဝ်ႈ 03/11/2005 လုမ်းတြႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတတ်းသိၼ် ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းၽူႈၼမ်းတႆး 9 ၵေႃႉ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် (75 တေႃႇ 106ပီ)။ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈ SNLD ၺႃး 96 ပီ။ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶၢႆႉၵႂႃႇၶင်တီႈဝဵင်းပူႇထဝ်ႈ (ပူႇတႃႇဢူဝ်ႇ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈၶွၵ်ႈမိူင်းရၶႅင်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပူတ်းဝၢင်းပွႆႇၽႃႈ တူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈသေ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတင်းၽူႈၼမ်းတႆး လၢႆၵေႃႉလႆႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ၊ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၶိုၼ်းလႄႈ လႆႈႁပ်ႉဢၼုၺၢတ်ႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶိုၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။


text:
Wp/shn/မိူင်းထႆး
မိူင်းႁေႃၶမ်းထႆး(ၵႂၢမ်းထႆး: ราชอาณาจักรไทย ရႃႈꩡဢႃၼႃးၸၵ်ြႇထႆး) ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃမိူင်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းတွၼ်ႊၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျိူဝ်း။ ၾၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉမီး မိူင်းမၢၼ်ႊလႄႈ မိူင်းလၢဝ်း၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉမီး မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယိူဝ်း၊ ၾၢႆႇၸၢၼ်းတႄႉမီး ၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး လႄႈ မိူင်းမလေးသျိူဝ်း၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်းတႄႉမီး ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈမိူင်းထႆးဝႆႉ။ လႅၼ်ႊၼမ်ႉမိူင်းထႆးၼႆႉ ၾၢႆႇၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၾၢႆႇပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းထႆးသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ၵုင်းထဵပ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈငႃႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။


text:
ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမိူင်းၶိူဝ်းၵဵပ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵုမ်းၵမ်၊ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး 2 ဢဝ် 1 ။ ပေႃးဢမ်ႇၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် တိုၵ်ႉၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး ဢမ်ႇယွမ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်း လႆႈၸၢင်ႈပိူၼ်ႈ၊ လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းသႅၼ်။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 07/09/12 မႃးတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈလႃႉမိၼ်ႉဢွၼ်ႁူဝ် (ၵူၼ်းၵဝ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉၸုမ်း 3 ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA) ၸိသင်ႇလူင်းတီႈပီႇတုၸိတ်ႉ ၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈ လိၼ်ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းၶိူဝ်း၊ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ တေႃႇထိုင်ပွတ်းဝၢၼ်ႈၸိင်း ႁႂ်ႈၵဵပ်းပီႇတုၸိတ်ႉ/သိုၵ်း။ ပေႃးပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉ 4 ၵေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇပၢၼ်ၵၢင် 8 ၵေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇဝၢၼ်ႈလူင် 10 ၵေႃႉ။ ပေႃးမီးလုၵ်ႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ဢဝ် 1 ၵေႃႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးလုၵ်ႈၸၢႆးၼႆႉ ပေႃးပႃးၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ်မီးႁိူၼ်းဢမ်ႇမီးႁိူၼ်းဢမ်ႇႁူႉ၊ လုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း ထႆးၵေႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈပွၵ်ႈမႃး။ ပေႃးဢမ်ႇယွမ်းမႃးသေၸၢင်ႈပိူၼ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်း 1 ၵေႃႉ 25 သႅၼ်။ လုၵ်ႈလၢင်းၽႂ်လႆႈၵႂႃႇ ႁဵတ်းပီႇတုၸိတ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၵဵပ်းငိုၼ်းၵၼ်ပၼ်ၵေႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉထႅင်ႈသႅၼ်ႁႃႈ (150,000 ပျႃး)။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပေႃးလုၵ်ႈႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇၵေႃႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈ ၵႂႃႇၼၼ်ႉလႆႈၵဵပ်းငိုၼ်းၵၼ်ပၼ်လုၵ်ႈႁဝ်း။ သွၼ်ႇဝႃႈၵႂႃႇတႅၼ်း ၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ၵႂႃႇတႅၼ်းၼႃႈဝၢၼ်ႈ ၵေႃႈၸႂ်ႈ-ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉမၼ်းလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းပီႇတုၸိတ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ- မႆႈၸႂ်ၸွမ်း၊ ၵူဝ်မၼ်းမိူၼ်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉ မိူင်းႁႃႉ၊ ၸုမ်းပူဝ်ႇမူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၶဝ် ၵဵပ်းသိုၵ်းၵူႈပွၵ်ႈ။ ၵဵပ်းသိုၵ်းယဝ်ႉဢမ်ႇဢဝ် ၸႂ်ႉၼႂ်းတပ်ႉၶဝ်၊ သမ်ႉဢဝ်သူင်ႇၵႂႃႇပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပေႃးၵဵပ်းလႆႈၵူၼ်းၼိုင်ႈႁဵင် သူင်ႇပၼ်မၢၼ်ႈႁႃႈပၢၵ်ႇ၊ ပေႃးမေႃၵၢၼ် သိုၵ်းယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႂ်ႈၵႂႃႇယိုဝ်းယၢင်း ယိုဝ်းၶၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ဢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းလေႃႇႁူဝ်ၵၼ်၊ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၵႂႃႇတၢႆတၢင် မၢၼ်ႈၵူၺ်း၊ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူဝ်လႆႈႁဵတ်းသိုၵ်း။ ပေႃးလႆႈႁဵတ်းသိုၵ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းတႄႉတႄႉ ယင်းၶႅၼ်း- ဝႃႈၼႆ။
ပီႇတုၸိတ်ႉမိူင်းၶိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈလႃႉမိၼ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်၊ မီးႁႅင်းၵူၼ်းမွၵ်ႈ 50-60 ၊ မိူဝ်ႈပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈႁဵတ်းပီႇတုၸိတ်ႉ (တပ်ႉၵုမ်း ၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈ) ၼႂ်းပီ 2009 ၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA တပ်ႉၸုမ်း 3 ။


text:
ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းဝူၼ်ႉၾၼ် ယိူင်းဢၢၼ်းမီးဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈ လဵၵ်ႉသေ ၸၢႆးႁၢၼ်လဵတ်း ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉ ႁၢင်ႈလူၼ်ႉ (ၵႃႊတုၼ်ႊ)ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၻွၼ်း” (DAWN) ပွင်ႇဝႃႈ (“ႁူဝ်ၼႂ်” ၵႂၢမ်းၵဝ်ႇတႆးဝႃႈ “ႁုင်ႈ”) ၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢႆး ပၺ်ႇၺႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ သင်မီးၽူႈပၼ်ႁႅင်းဢၢၼ်းဢွၵ်ႇ သိုပ်ႇၵႂႃႇၼိုင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈပပ်ႉ။
ဝၢႆးတႅပ်းတတ်းယဝ်ႉပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး တေတၢင်ႇထိုင်ၸွမ်ၸိုင်ႈ
ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇပူင်သွၼ်ႁဵၼ်းၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ႁဵၼ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵေႃလိၵ်ႈ လၢႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တႅပ်းတတ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ တေဢဝ်တၢင်ႇထိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ဝႆးဝႆး လွင်ႈပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေတႅမ်ႈလႆႈ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး၊ လႆႈၸႂ်ႉ သွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် တီႈၵျွၵ်းမႄး၊ လႆႈၸႂ်တုၵ်းယွၼ်းငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁႂ်ႈၸဵဝ်းႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် လူင်ဝႆးဝႆး။
ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇလိၵ်ႈႁႂ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵၼ်းထႅင်ႈ
ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (Shalom Foundation) လႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈ ၸူးၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၶဝ် ႁႂ်ႈတႅပ်းတတ်းပဵၼ်မၢႆမီႈ လွင်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဵၼ်ၶၢဝ်း ယၢမ်းႁူင်းႁဵၼ်း။
လိၵ်ႈတႆးလႆႈႁဵၼ်းသွၼ်ၼွၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ဢမ်ႇလီဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်
ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃလိၵ်ႈလၢႆးတႆးဝႃႈ လွင်ႈလိၵ်ႈတႆးဢၼ်တေ လႆႈႁဵၼ်းသွၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်။
More Articles...
Page 1 of 4


text:
"ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယု 10 ၶူပ်ႇပၢႆ။ ယၢမ်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ။ ယၢမ်ႈၾၼ်တႃႇႁႂ်ႈမီး ႁေႃၶမ်းတႆး။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ၵဵင်းမႂ်ႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းႁူႉၸၵ်းလုင်းငိူၼ်ႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်ႉယွင်ႁူၺ်ႈၶဝ်။ တင်ႈတႄႇဢႃႇယု 20-30 မႃးတေႃႇ 60 ပၢႆၼႆႉ ႁူႉႁၼ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၸုမ်းတႆး လွင်ႈတႆးၽွင်ႈ။ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇၼမ်။ ယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွႆးၶူးမေႃတီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ်။ ပေႃးပဵၼ်ပွႆးတႆး-ၵူၼ်းတူၺ်းထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇမီးၼမ်။ ၵူၼ်းတူၺ်း ၸၢတ်ႈသႅင်းတႆး မီးဢိတ်းဢွၼ်ႇ။"
"ပိူၼ်ႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶတ်းၸႂ်တေႃႇသူႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ တီႈၶိုၵ်ႉမၼ်းလီလူယိူင်ႈၵိျဝ်ႊ (ဢိတ်ႉသရေႊလ်)ၶဝ်၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၵဝ်းလီ (ၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊ)ၶဝ်။ငဝ်ႈငႃႇပိုၼ်ႉ ထၢၼ်ၵူႈဢၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ ဝၢႆႇတူၺ်းတႆး/ထႆး ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈ ၵၼ်။ တၢင်း ယၢမ်ႈလႄႈပၢႆးဝူၼ်ႉတူၼ်ႈၸႂ်လုမႃးၼမ်။ ထႅင်ႈ 50-100 ပီထႆးၸွင်ႇ တေၵိုတ်း - ယင်းလၢမ်းယၢပ်ႇ။ တႆးၼႆၵေႃႈ သႄႉၵၼ် ၼႄးၵၼ် ယၢႆႈၵၼ်လိူဝ်သေႁၵ်ႉၵၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်။ ၵွပ်ႈငဝ်ႈငႃႇပိုၼ်ႉႁွင်းၾိင်ႈငႄႈ ႁိတ်ႈႁွႆးႁဝ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ။ ႁဝ်းႁႃးၵူႈၵေႃႉ ၼႆႉၽႂ်ဢမ်ႇၶိုၵ်ႉလိူဝ်ၽႂ်။ ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်းၸင်ႇမႃးၺႃးၵၼ်။ ငဝ်ႈငႃႇပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင်ၼႆႉ (1) တူၼ်ႈၸႂ် ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ (2) ၶၵ်းၵႆႉမေႃႁဵတ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီး မေႃႁႃ-ႁွမ်ငိုၼ်း (3) ယိူင်းမၢႆမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ပၵ်းၸႂ်တေႃႇသူႈဢမ်ႇ ယွမ်းၵၢၼ်ႉ (4) ဝႆႉသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၵၼ် လိုၵ်ႉလမ်ႇ (5) မီးပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းမေႃ-ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်း ၶႅၼ်ႇ -ၸိူဝ်းၼႆႉတႆးလီလဵင်ႉ ၸႂ် ၾိုၵ်းႁဵတ်း။"
"ပူၼ်ႉမႃး 20-30 ပီ သိုၵ်းတႆးယၢမ်ႈႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇပႆႇၵႃႈႁိုဝ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပိူၼ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉႁဝ်း။ တူၼ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၶိုတ်းပိူၼ်ႈ။ပေႃးမၢၼ်ႈပၼ် မိူင်းတႆး ၸၢင်ႈယုင်ႈ ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇၵၼ် တိုၵ်းၵၼ်ၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈၶၵ်းၵႆႉ - မေႃၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵႅၼ်ႇၶႅင် - တေႃႇသူႈၼႆၵေႃႈ ယႃႇဝႃႈတႆး။တေႃႈထႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႄႉသိင်ႊၵ ပူဝ်ႊ၊ မလေႊသျိႛဝ်ႊလႆႈ။ တႆးသမ်ႉတေပိူင်ႈ တႆးလႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ပေႃးပဵၼ်ၶႄႇ/ထႆးလၢတ်ႈတေႃႇတႄႉ - ၵူဝ် -ယၢၼ်ႈ - ၼပ်ႉယမ်။ ပေႃးပေႃႈလဵင်ႉတႆးလၢတ်ႈတေႃႇသမ်ႉ လိုၼ်ႈ ၼႃႈလိုၼ်ႈတႃ ဝႆႉမဝ်မၢင် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၼပ်ႉယမ် (ႁဝ်းႁၼ်တႆးႁဝ်းၸူမ်း၊ ၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇၸူမ်း၊ ဢမ်ႇၼႄလွင်ႈၸူမ်း)။ လွင်ႈဝႆႉသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၵၼ်ၵေႃႈတႆးဢမ်ႇ ၶိုတ်းလႃးႁူႇၵွၼ်ႇ။ သၸ်ႉၸႃႇဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းလႄႈၵၢၼ်ယႂ်ႇဢမ်ႇသူႈထိုင်တီႈ။ ပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းမေႃ ၼႆႉ ၽႂ်မီးလိူဝ်ၵေႃႈမၼ်းပေႉပုၼ်ႈ။ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵူၼ်းၼမ်ဢေႇ။ သိင်ႊၵပူဝ်ႊမီးႁူဝ်ၵူၼ်း 4 လၢၼ်ႉ ပေႉပုၼ်ႈထႆး 60 လၢၼ်ႉ။ ၵိျဝ်ႊ (ဢိတ်ႉသရေႊလ်) မီး 4-5 လၢၼ်ႉ ပေႉပုၼ်ႈမိူင်းဢႃႊ ရပ်ႉလၢႆလၢႆမိူင်းလွမ်ႉႁွပ်ႈ 100 လၢၼ်ႉပၢႆ။
"ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်း 10 ၵေႃႉ တေႃႇၽူႈၶဵၼ် 1 ၵေႃႉဝၢင်းၽႅၼ်။ မိူဝ်ႈတိုၵ်းၵၼ်မႃးသမ်ႉ ႁဝ်း 1 ၵေႃႉ ႁႂ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇလႆႈၽူႈၶဵၼ် 10 ၵေႃႉ။"
ၶူးၶမ်းလႅင် (ႁူၺ်ႈၽႃ-မႄႈႁွင်ႈသွၼ်)
ၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ထႆးၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇတီႈၼိုင်ႈ


text:
ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၵႂႃႇႁပ်ႉသူး (ရၢင်းဝလ်း) တီႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တေမွၵ်ႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပိူင်လူင်မၼ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
မိူဝ်ႈပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းလူင်ႈၼႃႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/09/12 ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းတေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတီႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇႁပ်ႉသူး/ရၢင်းဝလ်း (2012 Democracy Award Honorary) ဢၼ်ၸုမ်း (National Endowment for Democracy- NED) ႁဵတ်းၸဝ်ႈတႃႇၼမွပ်ႈပၼ်သေ ၸဝ်ႈၶုၼ် ထုၼ်းဢူးမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝႃႈ တေၵႂႃႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်။
“ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတေလႆႈလီလႆႈပဵၼ် မီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ၊ ဢၼ်ႁဝ်းမုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ ပိူဝ်ႈတႃႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈပူၵ်းပွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်း တတ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢၼ်လႆႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယုမ်ႇယမ်ႁဝ်းၶႃႈ၊ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး”- ဝႃႈၼႆ။
တူဝ်ၵဝ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈတိုၵ်ႉလွတ်ႈပူၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ 4-5 လိူၼ်ၵူၺ်း၊ မႃးပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈႁူမ်ႈသၢင်ႈၼႂ်းလွင်ႈ ငမ်းယဵၼ် ဢိၵ်ႇ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈမုင်ႈမွင်းပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႆႈလီလႆႈပဵၼ်လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇယွမ်း ႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈဝႃႇတၵၢၼ်မိူင်း/ယိူင်းဢၢၼ်း ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၸိုင် ၵႃႈတၵ်းလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်မၼ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မုင်ႈမွင်းပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလီသေ တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ-မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇ ၼႆ။


text:
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1835-36 မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် CAPTSE. HANNAY လုၵ်ႉတီႈဢႃႇဝႃၵၵႂႃႇလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းထိုင်ထုင်ႉႁူဝ်ၵွင် Hokong Valley လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃးလႅၼ် လိၼ်မိူင်း ဢႃႇသမ်ႇလႄႈမိူင်းႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ။လႆႈႁၼ်မႃး ထုင်ႉၼမ်ႉၶိျၼ်းတုၼ်းလႄႈ ထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်တင်းမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တီႈထုင်ႉပဵင်းလႄႈႁၼ်ပႃးလွၵ်းၵၢၼ်တွၼ်ႈ တႃႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင်။
ၼႂ်းပီ 1836-37 ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတၼိၼ်းတႃႇရီႇ COMMISSIONER OF BRITISH TENASSERIM ၵေႃႈ ၸတ်းၶုၼ်သိုၵ်း လူင် တပလိဝ်ႊသီႊ- မႅၵ်ႊလွႆႊ CAPT. WC. MACLEOD လႄႈၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊ-ၻီႊ ရိတ်ႊၶျၢတ်ႊသၼ် Dr. D. RICHARDSON မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း သၼ်လွႆမိူင်းတႆး။ မႅၵ်ႊလွႆႊၼႆႉ ၽႅဝ်မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈယဝ်ႉလူင်းၵႂႃႇ မၼ်းတလေး။
ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်မႅၵ်ႊလွႆႊ တၢင်ႇလၢႆးငၢၼ်းထိုင်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ်ဝႃႈ-"လႆႈထုၵ်ႇမိူင်းတႆးၸိူဝ်းၼႆႉႁပ်ႉတွၼ်ႈ လီငၢမ်းသေ ၶဝ်မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵႃႉ ၶၢႆလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းတေႃႇႁဝ်း။ လွင်ႈၼႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထုၵ်ႇလီ တႅပ်းတတ်းသေၶဝ်ႈၸမ်ၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶႂ်ႈၶၢႆၼၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ်မီးတီႈမၵ်းတီႈ ၶၼ်ႈဝႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈထၢင်ႇထိူမ်ယဝ်ႉ။ ႁပ်ႉႁွင်းလႆႈယူႇ။ လိူဝ်သေၶူဝ်း တီႈမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈပႃးၼဵင်ႈႁႅင်ႈထႅင်ႈ တီႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လႆႈႁူႉႁၼ်လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ်မိူင်းတႆးယဝ်ႉလႄႈ သင်ဝႃႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ တႃႇသိုပ်ႇဢဝ််ပႃးမိူင်း တႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်း ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉယူႇ။
ဝၢႆးသေယိုတ်းဢဝ်ႁေႃၶမ်းမၼ်းတလေး ဢႃႇၼႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1885 ယဝ်ႉ- ထိုင်မႃးပီ 1886 လိူၼ်မေႊၼႆႉ ၽႅလ်ႊၶျႛိဝ်ႊ PHILCHER PHILCHER ၵႅမ်ၶွမ်ႊ မသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ DEPUTY COMMISSIONER ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈတီႈၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈဢုင်ႇ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ သိုပ်ႇပွင်ႇလႅင်း ထိုင်ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်တီႈ မၼ်းတလေးဝၼ်းထိ 3 လိူၼ်မေႊ၊ ဝၼ်းထိ 10 လိူၼ်မေႊၼႆႉ ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ CHIDF COMMISSIONER မိသ်ႊတိူဝ်ႊၶျႃႊလ်သ်ရီႊ ၿိူဝ်ႊၼၢတ်ႉ Mr. CHARLFS BERNARD ၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈပွင်ႇၸူးၸဝ်ႈဢုင်ႇဝႃႈ-
"ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈၸဝ်ႈဢုင်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈၸဝ်ႈၾႃႉၶႂ်ႈႁဵတ်းဢူၺ်းလီ တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆလႄႈ ၸူမ်းတႄႉတႄႉ။ ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊဢဵၼ်းဢၢၼ်း တႃႇသူင်ႇၽူႈမီးၸၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထူပ်းၸဝ်ႈၾႃႉသေ သပ်းလႅင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈယူႇ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တေၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ႁႂ်ႈမိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇပွႆႇၵူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဝၢႆးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ (ၶၢဝ်းၾူၼ်) ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁဵတ်း၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵူႈၸဝ်ႈ ၵုမ်းငမ်းဝႆႉမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းသေလူတ်းယွမ်း ပႅတ်ႈ လွင်ႈပႃႇလွင်ႈၸူၼ် ဢိၵ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်တီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢိင်းၵ လဵတ်ႈၼၼ်ႉတႃႉ၊ ပေႃးၽူႈမီးၸၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ မႃးၸိုင် တေပႃးမႃးတပ်ႉသိုၵ်းတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၸိူဝ်းၶႂ်ႈယူႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇမီး ၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈတိုၵ်းမိူင်းတႆး။ မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၶိုၼ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၽႂ် မိူင်းမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယူႇၵတ်းယူႇယဵၼ်လႄႈ ယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈ ႁေႃၶမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်၊ ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊမုင်ႈမွင်းဝႆႉတႄႉ ထႅင်ႈသွင်သၢမ်ပီတၢင်းလူတ်ႉၾႆးလုၵ်ႉတီႈ တွင်ႇဢူႇ တေလတ်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ယမႄးတိၼ်း ၽႅဝ်မၼ်းတလေးယဝ်ႉ တၢင်းလူတ်ႉၾႆးၼႆႉ တေႁဵတ်းပၼ်လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵိူဝ်၊ ပႃၼဝ်ႈ၊ ၵုၺ်လႄႈၶူဝ်း ၵုၼ်ႇတၢင်ႇဢၼ် ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတႆး တင်းတႃႇႁႂ်ႈ ပေႃးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇၵၼ်ငၢႆႈ"။
လိၵ်ႈၽိုၼ်ႉၼႆႉပဵၼ်လၵ်းၼမ်း(ပေႃႊလသီႊ)လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဝႆႉၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈႁၼ် ထိုင်ဝႃႈ - မိူင်းတႆးၼႆႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇလိပ်းဢွၵ်ႇၼမ်၊ မီးၼဵင်ႈႁႅင်ႈ၊ ပဵၼ်ၽၵ်းတူၶဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇ၊ ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ၶဝ်ၵေႃႈ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၶႆျႊၼႃႊဝႆႉယဝ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃး မိူင်းလၢဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ၵူဝ်ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ၶဝ်တၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆးပႅတ်ႈဢွၼ် တၢင်း၊ ၵွပ်ႈၼႆဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း တႃႇယိုတ်းဢဝ် မိူင်းတႆး ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1886 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ဝၼ်းထိ (30) ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈမၼ်းတလေး ၸင်ႇမႃးတိုတ်ႉၸၼ် ၸႅၵ်ႇၽႅၼ်ႇလိၼ် မိူင်းတႆးပဵၼ် 3 တွၼ်ႈ။
1ႉ မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်
2ႉ မိူင်းတႆးၾၢႆႇတူၵ်းၶူင်းတၢင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်
3ႉ မိူင်းတႆးဝၼ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၶူင်း။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢိင်ႊၵလဵတ်ႊၶဝ်ၶိုၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ သွင်သူပ်း၊ မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၵၢတ်ႇသႃ၊ ၶမ်းတီႈလူင်၊ သိင်ႇၵလႅင်းၶမ်းတီးလႄႈဝဵင်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၵၢတ်ႇလိုဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈတႄႉတႄႉ။ ပွႆးတိုၵ်းဝၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ ဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ် ထိုင်တီႈၾၢႆႇတႆးလႆႈၵၢၼ်ႉသိုၵ်းလႄႈ တူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႆႈငိူင်ႉဝႄႈၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း လႆႈယွမ်းတူဝ် ပၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းတႆး တၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။
တႃႇတေယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၶူင်း တၢင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢဝ်မိတ်ႊသတိူဝ်ႊ ႁႅလ်ႊၻီႊၿရႅၼ်ႊ Mr.HILDI BRAND ဢၼ်ႁူႉ လွင်ႈမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပၢႆးမိူင်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢီႊသတႅတ်ႊမဵၼ်ႊ COL. E. STADMAN ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ၊ ၵေျႊ-ၵီျႊ သၵွတ်ႊ J.G. SCOTTပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်း ပၢႆးမိူင်းသေ ၼႂ်းပီ 1887 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊဝႃႊရီႊ ဝၼ်းထိ 3 တႄႇၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆး။ ပွတ်းႁွင်ႇ၊သၢႆၼိုင်ႈၶိုၼ်ႈပွတ်း ၸၢၼ်း၊ ပႃးတပ်ႉဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ တပ်ႉၵေႃႇရၶႃး၊ တပ်ႉၵလႃး။
ပေႃးသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၶီႈၶႃႈၽႂ်လႄႈၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ တင်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ပွႆးတိုၵ်းၵလႃးၵွႆ၊ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၵႄႈမိူင်းၵုတ်ႈလႄႈဝဵင်းမတ်ႈတြႃႇ၊ ၵူႇၵႅဝ်း၊ လွႆၼတ်ႉတႅၵ်ႉ၊ (တီႇၵိျတ်ႉ) မိူင်းၼၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ယႂ်ႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈႁိမ်ဢႃႇၼႃႇၵၼ်သေပဵၼ်သိုၵ်းၼႂ်း မိူင်းယူႇ။ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႄႈလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉတေႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉတၢင်းၼမ် ယွမ်းႁပ်ႉယူႇတႂ်ႈ-လွင်ႈဢၼ်မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈလွင်ႈတိုၵ်း ဢိင်းၵလဵတ်jၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈဝႅင်းဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉလွၵ်ႈၸွၵ်ႇၵူၺ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းၼွမ်းတေႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇသေႁူၼ်ငိူင်ႉၵႂႃႇ တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်းလႄႈ လႆႈသဵင်ႈ ၵမ်ႊၵႂႃႇတီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းၵတိၶဝ်မီး ဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းၶိုၼ်းဢၢပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၶုၼ်ၽွင်းငမ်း ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပီ 1888ၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊဝရီႊၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတမ်းဝၢင်းလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၶူင်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵႂႃႇလီငၢမ်း။
ထိုင်မႃးပီ 1890 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊဝရီႊ ၵေျႊၵီျႊသၵွတ်ႉ J.G. SCOTT ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႈၵဵင်းတုင် တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ၸဝ်ႈၵွင်တႆး ၵဵင်းတုင် သဵင်ႈၵမ်ႊ ၵႂႃႇပီ 1887 ၼႂ်းလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊဝရီႊသေ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈၵွင်ၶမ်း ဢၼ်မီးဢႃႇယု 12 ပီ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ။ လွင်ႈဢုပ်ႉ ပိူင်ႇၵဵင်းတုင် မီးၼႂ်းၽွင်းမိူင်းလူင် 4 ၵေႃႉ၊ ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် တင်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ၊ မိူင်းလႅမ်း၊ ၵဵင်းသႅၼ်သေ တင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃႁင်း ၵူၺ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းပီ 1889 ၼႆႉသိုၵ်းၶႄႇ ၶဝ်ပေႃး လူင်းမႃးႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ၵဵင်းႁုင်ႈယဝ်ႉလႄႈ လႆႈၵူဝ်သိုၵ်းၶႄႇၶဝ် သိုပ်ႇလူင်းမႃးႁုပ်ႈဢဝ်ပႃး ၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆပေႃးဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇၵဵင်းတုင် ႁပ်ႉႁွင်းဢဝ်လီလီသေ ယွမ်းႁပ်ႉယူႇတႂ်ႈႁူမ်ႈ ၸွင်ႈၶမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ မိူၼ်တၢင်းတူၵ်းၶူင်းယဝ်ႉ။
ပီ 1890 လိူၼ်မၢတ်ႊႉၶ်ျ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်တၢင်းတူၵ်းၶူင်း၊ၾၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ တၢင်း ဢွၵ်ႇၶူင်း တင်းသၢမ် တွၼ်ႈသဵင်ႈမူတ်းယဝ်ႉ။


text:
ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 1 ပီ သႅင်ၸိုၼ်ႈ ဝၼ်း 15/09/2012
ပိုၼ်ၶမ်း ၽယၵ်ႉဝူင်း 13/08/2012
1) ၵေႃႉမႃးႁပ်ႉၵဝ်ၶႃႈ (ပိုၼ်ၶမ်း)တီႈၵဵင်းမႆႇသေ ဢွၼ်ၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC/TRA မိူဝ်ႈပီ 1984 လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းတႆး တေႃႇမႃးထိုင်ပီ 2012 (ႁိုင်ထိုင် 28 ပီ)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁပ်ႉ/ႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပႃႈတႂ်ႈ ၸဝ်ႈၶႂၢၼ်မိူင်း လႄႈ ပဵၼ်ၵႅမ်ၾၢႆႇထတ်းလိၵ်ႈ(ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ/ၸိူင်းလႅဝ်း)၊ မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ သမ်ႉပဵၼ် ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ(ဢႄႊတီႊထိူဝ်ႊ)။
2) ၵေႃႉဢၼ်သွၼ်ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈႁူႉၸၵ်းလွင်ႈၵႂႃႇပႆ လႄႈယူႇသဝ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇမိူဝ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းၵႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး- ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပႆၶိုၼ်ႈလွႆတေလႆႈယုၵ်ႉတိၼ်လွႆးလွႆး၊ ယၢႆႉတိၼ်မႅၼ်ႈမႅၼ်ႈ ၸင်ႇတေဢမ်ႇႁိူဝ်ႉႁႅင်း၊ ပေႃးပဵၼ် ၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ ပဵၼ်ၵၢင်ၶိုၼ်းမိုတ်ႉၼႆႉ တေလႆႈယိပ်းႁူဝ်မႃႇၵၼ်သေ ပႆၵႂႃႇပဵၼ်ထႅဝ်၊ ယႃႇပေႁႂ်ႈၽၢတ်ႇၽႄလႄႈလူင် တၢင်း။ ပေႃးလိုဝ်ႈသဝ်း(ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ)ၼႆႉ ႁႃတီႈဢၼ် ဢမ်ႇပဵၼ် ယင်ႇယိူင်း (ထႃးၵႅတ်ႉ) တႃႇၽူႈၶဵၼ်တေႁၼ်လႆႈငၢႆႈ၊ ပေႃး ပဵၼ်တီႈလိုဝ်ႈသဝ်းၶၢင်ႉၶိုၼ်း(ႁႅမ်းၶိုၼ်း)ၸိုင် တေလႆႈႁႃမႆႉ၊ ၽိူဝ်မႆႉၽိူဝ်တွင်မႃးႁဵတ်းသုမ်ႉၼွၼ်းဢွၼ်တၢင်း၊ ႁႃမႆႉၽိုၼ်း မႆႉၶႄႈ(ၵၢၼ်ႈၾႆး)၊ ႁႃလႅင်ႇၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉဢၢပ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ်လၢႆးၵိၼ်လၢႆးၼွၼ်း။
မိူဝ်ႈပီ 1985 ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈတင်းမၼ်းၸၢႆး(သႅင်ၸိုၼ်ႈ)လႄႈ ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်ႈ(ၽွင်းၼၼ်ႉပဵၼ်ၶုၼ်သိုၵ်း- ဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၵုမ်းတပ်ႉႁူမ်ႈလူမ်ႈတၢင်းလင်)၊ ႁူမ်ႈတင်းၵူၼ်းလူင်ၵမ်ႈၽွင်း ဢၼ်မီးၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸၢမ်မႂ်ႇ (ပဵၼ်ၽူႈၼမ်း)၊ ၸဝ်ႈၼေႃႈၼေႃႇၾႃႉ(ၽူႈမၢႆလူင်ၸုမ်း TRC လႄႈၸဝ်ႈၼေႃႈ မိူင်းၶွၼ်း(ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းတပ်ႉသိုၵ်း)၊ ၸဝ်ႈၶႂၢၼ်မိူင်း၊ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတၢင်တူဝ်ၸုမ်း TRC ၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း ၶုၼ်သႃႇ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း SUA တီႈပၢင် သဝ်းၼမ်ႉၵတ်း-ၶၢႆးလူင် ပိူဝ်ႈတႃႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မူႇၼိုင်ႈၸုမ်းလဵဝ်။ ၵဝ်ၶႃႈတင်း မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ ပဵၼ်ၽူႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၶႂၢၼ်းမိူင်းသေ ပႃးၵႂႃႇၸွမ်း။ တူၵ်းလူင်းလႆႈတႃႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ ဝၢႆးမႃး ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈမိူင်းတေႃႉ/ မိူင်းထႃးသေ ၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်မႃးတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး SSA/MTA.
3) ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉတႃႇၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းၵဝ်ၶႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉတ် (CPB) မိူဝ်ႈပီ 1989 (ပၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ႁူဝ်မိူင်း)ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းဢၼ် MTA လီလႆႈႁူႉဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉတႆးၼႂ်း CPB လႄႈတၢင်း CPB ၵေႃႈ လီလႆႈႁႅင်းဢူၺ်းလီတၢင်ႇၸုမ်း ပိူဝ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းၶဝ်။ ၵဝ်ၶႃႈတင်းသႅင်ၸိုၼ်ႈ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႂႃႇၵပ်းသိုပ်ႇပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တင်းၸုမ်းသိုၵ်း တႆး ၼႂ်းၶွမ်ႊမိသ်ႊၼိသ်ႉတ် မိူင်းမၢၼ်ႈ CPB တီႈၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းတပ်ႉၸုမ်း 768 ပွတ်းသလိုဝ်း၊ မိူင်းၽႅၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယၢင်း (ၵဵင်းတုင်)။ မိူဝ်ႈလဵဝ် 768 လၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ်တပ်ႉၸုမ်း 369 ဢိူင်ႇသလိုဝ်း ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝိသဵသ်ႇ NDAA (မိူင်းလႃး)။ ၵဝ်ၶႃႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႃႈ၊ မၼ်းၸၢႆး(သႅင်ၸိုၼ်ႈ) ပဵၼ်ၵႅမ်၊ ပႃးၵူၼ်းသိုၵ်း 60 ၵေႃႉ၊ မီးၶုၼ်ႁၢၼ်သေႃးလိင်ႇ တီႈငဝ်ႈၸုမ်းၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် သုလၢႆး (ပွတ်းၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း)။
တႃႇတေႁူမ်ႈၵၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉၾၢႆႇ MTA တင်း CPB တပ်ႉၸုမ်း 768 ဢၼ်မီးၸဝ်ႈလၢဝ်ၶမ်း (မိူင်းယၢင်း)ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပၢႆးမိူင်းလႄႈၸဝ်ႈဝုၼ်းသႃႇ(တူင်ႈတႃႈ-မိူင်းပဵင်း)ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉတူၵ်းလူၵ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် သေတႃႉ မိူဝ်ႈဢဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼႆႉ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်းၽူႈၵွၼ်းပၢႆးမိူင်းပွတ်းၼႃႈလိၼ်ၵဵင်းတုင် သႁၢႆ (ယႄးပေႃႇ)ၸူဝ်းတဵင်း သမ်ႉဢမ်ႇၽွမ်ႉလႄႈ ဢဝ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မၼ်ပႅတ်ႈ။
ပွၵ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁဵၼ်းႁူႉဝႃႈ ပေႃးဢွၵ်ႇတၢင်းၵွပ်ႈၵူဝ်လူင်တၢင်းမိူဝ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းလႄႈ လႆႈဝႆႉၶေႃႈ သၼ်ၺၢၼ်း (ထွႆႈၵႂၢမ်းတွင်းမူႇလဵဝ်ၵၼ်) ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶိုၼ်းၼႆႉၸုမ်းႁဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၼမ်ႉသၼ်ႇ၊ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈသမ်ႉတင်ႈမႂ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းလွႆၸၢင်ႉၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သမ်ႉပေႃးၺႃးၵူၼ်းၸွမ်းတၢင်းတေလႆႈလွၵ်ႇၶဝ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ယႃႇႁႂ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇလၢတ်ႈ ၽူႈၶဵၼ်ဝႃႈထူပ်းၺႃးၸုမ်းႁဝ်း။ သမ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းၼုင်ႈတင်းၶိူင်ႈယိပ်းလုၺ်းၼမ်ႉ ၶၢမ်ႈတႃႈၼမ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်။ လႆႈႁူႉပႃးလၢႆးလႅၼ်ႈပၢႆႈၽူႈၶဵၼ်ထႅင်ႈ(ၵွပ်ႈၸုမ်းႁဝ်းလႆႈလႅၼ်ႈပၢႆႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႊပွတ်းၼမ်ႉဝေႃႇၶမ်း မိူင်းၶၢၵ်ႇလၢႆၵမ်း) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
4) ၵေႃႉဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸုမ်း SDU ၵႂႃႇႁူမ်ႈပၢင်လွပ်ႊပီႊ (Lobby) လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တင်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်(ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ယၢင်းလႅင်ၶဝ်) တီႈမိူင်းဢမေႊရိၵႃႊ မိူဝ်ႈပီ 2000 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး- ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊသဵင်ႇ ဝိၼ်း၊ ၻွၵ်ႉတူဝ်ႊတၢၼ်းထုၼ်း ၶဝ်ပဵၼ်ၵႅၼ်ၼမ်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈဢဵၼ်ႁႅင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵႂႃႇၸွႆႈ လွပ်ႊပီႊၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈယွမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းပဵၼ်မႃးလွၵ်းပိုင်ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼႆလႄႈ လႆႈၵႂႃႇယူႇတီႈဝဵင်းၼိဝ်ႊယွၵ်ႉ တင်း ဝဵင်းလူင်ဝေႃႊသျိင်ႊတၼ်ႊသေ ၵႂႃႇတၢင်ႇၼႄလွင်ႈငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈ လုမ်းၽွင်းတၢင် (သထၢၼ်ထုတ်ႉ) ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 7 မိူင်း၊ မၢင်ဝၼ်းၵေႃႈ 10 မိူင်းႁဵတ်းၼႆ လႆႈယူႇႁိမ်းလိူၼ် လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈမီးၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းလွင်ႈၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းၼမ်လူင်ၼမ်လၢင်။
5) ၵေႃႉတႄႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ မီးပုၼ်ႈလႆႈတူင်ႉၼိုင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး/ၾိင်ႈငႄႈလႄႈတင်းလႆႈႁူႉၸၵ်း ၵူၼ်းမီးၼႃႈ မီးတႃၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး/ၾိင်ႈငႄႈတႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး- ၸၢႆသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူဝ်ႈပီ 2005 ၵဝ်ၶႃႈတင်းမၼ်းၸၢႆး လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၾိင်ႈတႆး (ၾိင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းတႆး) ႁဝ်း တီႈမိူင်းမၢဝ်း ဢၼ်ၵေႃၾိင်ႈငႄႈၸၢဝ်းတႆး ၸႄႈမိူင်းတႂ်ႈၶူင်းၶဝ်ၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈဢႅဝ်ႇတူၺ်းဢွင်ႈတီႈဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းတႂ်ႈၶူင်းၶဝ် ပၼ်ႁႅင်းတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢဝ်း။ ဢႅဝ်ႇထိုင်ဝဵင်း ၸၢင်ႉႁွင်ႉ မိူင်းဝၼ်း မိူင်းတီး မိူင်းသႃ လႄႈဝဵင်းလူင်မိူင်းတႂ်ႈၶူင်း ဝဵင်းမိူင်းၶွၼ်(မင်သိုဝ်ႉ)။ လႆႈႁူႉၸၵ်းပႃး ၵူၼ်းႁၵ်ႉၾိင်ႈငႄႈတႆးဢႃႈႁူမ်ပႃႊမူၵ်ႉၶၸဝ်ႈ ၽုသ်ႉသၽႃး ၵူဝ်ႉၵွႆႈ (Dr. Puspa Gogoi) မိူင်းဢသ်ႉသမ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႉမိူင်း တင်းမေးၸဝ်ႈ ၼၢင်းသတိမိူင်းၵူၼ်းတႆး မိူင်းဢရုၼ်ႊၶျွၼ်ႊပရႃႊတဵသျ်ႉလႄႈထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၽွၼ်းသိုပ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈလႆႈၵႂႃႇထိုင်မိူင်းဢသ်ႉသမ် လႄႈ မိူင်းဢရုၼ်ႊၶျွၼ်ႊပရတဵသျ်ႊ မိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊမိူဝ်ႈပီ 2009 ။
6) ၵေႃႉတၢင်ႇၼႄၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၾိင်ႈတႆး(လွင်ႈဢပုမ်ႇတႆးဢၼ် မိူၼ်ၵၼ်/ ငၢႆးၵၼ်) တီႈဝဵင်းၵဵင်းႁုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းၵိူတ်ႇၵဝ်ၶႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2006 ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇထိုင်မိူင်းႁမ်း(ၶႄႇႁွင်ႉၵလမ်းပႃ) ဢၼ်ၸတ်းဝႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၾိင်ႈငႄႈဝိသဵသ်ႇတႃႇၵူၼ်းတွင်ႈ တဵဝ်းဢႅဝ်ႇမိူင်းၶဝ် လႄႈလႆႈထူပ်းပႃးပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈ 20-30 ပီ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉထႅင်ႈတင်းၼမ်ႁူမ်ႈပႃးၵူၼ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းၾိင်ႈငႄႈတႆး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မၢဝ်ႇသၢဝ်ၸၢဝ်းတႆးၸုင်း(တႆးလမ်) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၵႂၢင်ႊသီႊ 2 ၵေႃႉ၊ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈတၢင်ႇၼႄ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶိူဝ်းတႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ(ၾၢႆးဢိင်းၵလိသျ်ႊ)၊ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈပူၵ်းတိုၼ်ႇႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး တူင်ႉၼိုင်ၸွႆႈ ၵၼ်ႁႃၶေႃးမုလ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်း ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈမိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉပတ်းပိုၼ်ႉ။
7) ၵေႃႉဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ (BNI) တီးဝဵင်းလူင် တေႊလီႊမိူင်းဢိၼ်ႊ ၻီႊယိူဝ်ႊ မိူဝ်ႈပီ 2007 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ လႆႈမီးၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းလွင်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတင်းလႆႈႁူႉၸၵ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်း မၢၼ်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉ။ လႆႈႁဵတ်းၽရႅသ်ႊသ် ၶွၼ်ႊၾရႅၼ်ႊ တီႈ (Noth-east press service of India) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းပႃး လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵဝ်ၶႃႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း။ သမ်ႉလႆႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇႁွတ်ႈပႃးၸၼ်ႉၸွမ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမိူင်းပုၼေး ၼႂ်းၸႄႈ မိူင်မုမ်းပၢႆး(ပွမ်ႊပေႊ) ဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉႁူႉၸၵ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ဢွၵ်ႉသ်ၾိူတ်ႊပွတ်းၸၢဝ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆၼၼ်ႉၵွႆး ဢမ်ႇၵႃး လႆႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇထိုင်ပႃးဢွင်ႈ တီႈပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁူပ်ႉလႆႈၺၢၼ်း သပ်ႉပၺ်းၺူး ပဵၼ်ၽြႃးဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈပုၼ်ႉ ထၵယႃး (Bodh Gaya)လႄႈ လႆႈႁူႉၸၵ်းတင်းၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႊ ၶမ်းမၢဝ်း ၵေလႃၼၼ်တ(ၼမ်ႉၶမ်း) ၸဝ်ႈၵွၼ်း ဝတ်ႉတႆးၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉပုတ်ႉထၵယႃး ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈတီႈၼၼ်ႈ။
ထိုင်မႃးပီ 2012 လိူၼ် 9 ၵလႃးဝၼ်းတီႈ 15 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ လႆႈသဵင်ႈၵမ်သုတ်းမုၼ် ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ 1 ပီတဵမ်ယဝ်ႉလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵိူတ်ႇ ၵႄႇ ၸဵပ်း တၢႆ ၸွမ်းလၵ်းပိူင် မရၼဝိထီ ၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉႁဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလွတ်ႈႁူဝ်ၽႂ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးလၢတ်ႈၼႄၵုၼ်းမုၼ် ဢၼ်မၼ်းၸၢႆး မီးၼိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈ 100 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ယွင်ႈၵုၼ်းမုၼ်လီမၼ်းၸၢႆး ဢၼ်မီးၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။ ယင်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းယိုၼ်ႈလိၵ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်တီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ သင်မၼ်းၸၢႆး- ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ တိုၵ်ႉမီး တူဝ်ၸႂ်ယူႇၸိုင် လွင်ႈ RCSS ၵႂႃႇဢဝ်ငမ်းယဵၼ်ၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊၼႆႉ မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ တေထဵင် ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တေၽွမ်ႉသေ ၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းမိူၼ်ၵဝ်ၶႃႈ (ပိုၼ်ၶမ်း) ဢၼ်ပဵၼ်တႆးၵေႃႉမၼ်းၸၢႆး ၼၼ်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇမီးၽႂ်လၢတ်ႈတၢင်လႆႈ။
ၵူၺ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်တီႈၵိုဝ်းၵုမ်(တီႈပိုၵ်းသႃ)ၼႆႉ လိူဝ်သေ 1- ပၼ်ႁႅင်းၸႂ် 2- ပၼ်သတိ 3- ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်သၢမ် ယိူင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈတေၶဝ်ႈၸႂ်မိူၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇၵဝ်ၶႃႈ ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
မၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ (Resistant body) မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပဵၼ်မၢဝ်ႇသႅဝ်း တေႃႇပေႃးဢႃယု 59 ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈမႃးသုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈ မိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ႁႂ်ႈမိူၼ် ၼၼ်- ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ လီသိုပ်ႇၸွမ်းႁွႆးပႆမၼ်းၸၢႆး-ၸၢႆးသႅင်ၸိုၼ်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းတင်း ၼမ်တေႃႇၸူဝ်ႈပၢၼ်ၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးၵိုင်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်တေပဵၼ်တီႈလုၵ်ႈလၢၼ် ယွင်ႈၵုၼ်းမုၼ်ယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉသေၵမ်းၼႆ …
လိုၼ်းသုတ်း ၾၢၵ်ႇဝွၵ်းတိူၼ်ၸႂ်ၶွင်ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ-
ပွင်တႃႇသတ်းတင်းသဵင်ႈ
-" ဢွင်ႈၾၢႆႇပူၼ်ႉၾၼ်ႁၼ် ၊ ဢၼ်လၢမ်း ဢၼ်ပဵၼ်မိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ..
ဝူၼ်ႉတႃႇတူဝ် ၸွမ်းထိုင်တီႈၶွင်၊ ပွင်တႃႇသတ်းတင်းသဵင်ႈသႄႊ "-


text:
မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးဢၼ်မီးတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၽွင်းငမ်း
1ႉ မိူင်းၵွင် ဝဵင်းဢွၼ်ႇၾၢႆႇတႂ်ႈမီး 99 ဝဵင်း
2ႉ မိူင်းယၢင်း 37
3ႉ သွင်သူပ်း 28
4ႉ မိူင်းမိတ်ႈ 49
5ႉ သႅၼ်ဝ 49
6ႉ ဢူင်းပွင်ႇ (သီႇပေႃႉ) 29
7ႉ မိူင်းၼၢႆး 37
8ႉ ယွင်ႁူၺ်ႈ 39
9ႉ မိူင်းပၢႆး 39
10ႉ ၵဵင်းတုင် - -----
ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇၶၢၼ်းႁွင်ႉဢဝ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းသိုၵ်းမိူဝ်းတိုၵ်းမိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ ဢယုတ်းထယႃႊၶဝ်ယူႇ ယဝ်ႉ။ဝၢႆးလင် ပယိၼ်ႉၼွင်ႇတၢႆ (မိူဝ်ႈပီ 1581) မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း မီးမႃးငဝ်းလၢႆးတႃႇတေၶွၼ်ႈတုမ်ပႃႈတႂ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၶိုၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင် ထိုင်ပီ 1604 သိုၵ်းၶႄႇၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလုလႅဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈလႄႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငဝ်ႈငုၼ်းတႃႇတေၶွၼ်ႈတုမ်လႆႈသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တူၵ်းတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၶႄႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈတူၵ်းတႂ်းဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းဢမ်ႇမီးပၼ်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၽွင်းငမ်းလႆႈမိူင်းၶဝ်လီ လီသေ ၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇယိပ်းၵမ်လႆႈလီလီ၊ လႆႈပွႆႇယူႇယဝ်ႈ။
တင်ႈတႄႇ 1740 ထိုင် 1752 ၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢူၼ်ႈတူၵ်းသေ ပွတ်းတႂ်ႈၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇမွၼ်းၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ။ မွၼ်းၶဝ်ၼႆႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ သမ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းႁုပ်ႈဢဝ်လႆႈပႃး ဢႃႇဝႃႉဢၼ်ၶုၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼင်ႈႁေႃဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၢၼ်ႈ ဢူးဢွင်ႇၸေႇယ (ႁွင်ႉ) ဢလွင်းၽျႃး (1758-60) ၼႆႉၶိုၼ်းတိုၵ်းပေႉမွၼ်းၶဝ်သေ ၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈပူၵ်းတင်ႈဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ထႅင်ႈ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း သိၼ်ႇၽိဝ်ႇသိျၼ်ႇ (1763-78) ၼႆႉၵေႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းယႂ်ႇထႅင်ႈသေ တိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈလႆႈဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်း ယဝ်ႈ။ ပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈသွင်တူၼ်ၼႆႉ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းတူၵ်းယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇမၢၼ်ႈ သေ ၼႂ်းပီ 1753 ထိုင် 1766မိူဝ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈ တိုၵ်း မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ (မိူင်းလၢဝ်း) မိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ တင်းမိူင်းဢယုတ်းထယႃႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းတႆးလႆႈၶဝ်ႈပႃးတိုၵ်းၸွမ်တင်းၼမ်။ ၼႂ်းပီ 1762-69မိူဝ်ႈမၢၼ်ႈ တင်းၶႄႇတိုၵ်းၵၼ်တီႈၼႂ်းလိၼ်တႆးပွတ်း မိူင်းၵွင်၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းတႆး လႄႈ သိုၵ်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းတင်းၼမ်လႆႈတိုၵ်းတၢႆတၢင်ပုၼ်ႈတႃႇဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းတႆးလႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈလုသုမ်း တင်းၼမ်သေ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႆးတႃႇတေၶိုၼ်းၶႄႉၶႅင်ႇမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ဢလွင်းၽျႃးမႃးၼႆႉ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ယိပ်းတိုဝ်းပေႃႇလသီႇၸၵ်းၽႄဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းမႃး သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလူင်းတိၵ်းတိၵ်း။ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပၼ်ႁႅင်းမဵဝ်ႉၸႃး (MYOZA-ၵိၼ်မိူင်း) ႁႂ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ပူၵ်းတင်ႈမိူင်း ဢွၼ်ႇႁင်းၶဝ်ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၾႃႉသေမိူင်းမိူင်း သၢၼ်ၶတ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၸိုင် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵူႈမိူင်းမိူင်းႈႁူမ်ႈၵၼ် တိုၵ်း ပႅတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယိပ်းတိုဝ်းပေႃႇလသီႇၸၵ်းၽႄဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးလႄႈ ထိုင်မႃး 1820 လိူဝ်သေ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းမီးဝႆႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇ- မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ သွင်သူပ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းပၢႆး၊ ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ လိူဝ်မႃးထႅင်ႈတွင်ႇပႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၼမ်ႉသၼ်ႇ (ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းမိတ်ႈ) လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ (ၸၵ်းၽႄ ဢွၵ်ႇၼႂ်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လၢႆးၶႃႈ (ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၼၢႆး) မွၵ်ႇမႆႇ (ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းလၢႆးၶႃႈ) ၸၢမ်ၵႃး(ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇၼႂ်း ယွင်ႁူၺ်ႈ)။ မိူင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈသၽႃႊ (လုတ်ႈတေႃႇ) ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈသေ မၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇႁင်းၶေႃမႃး။ ၵိၼ်မိူင်း (မျဵဝ်ႉၸႃး) တင်းၼမ်ၼႆၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၸၵ်းၽႄမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢွၼ်ႇ မိူင်းဢိတ်း ၵွၼ်းၶေႃႁင်းၶဝ်ၵူၺ်းသေႁႂ်ႈမီးတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ယဝ်ႈ။
ႁဵတ်းၼႆသေ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်၊ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တင်းၵိၼ်မိူင်း ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် တေဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ်၊ တေထၢင်ႇထိူမ်ႁၼ်ၽိတ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈၸိမ်ယႃႉၵဝ်းၸႅၵ်ႇယွႆႈသေ ဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵိၼ်မိူင်းၶဝ် ၵူမ်ႈၵွမ်းယူႇ တႂ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ AMARAPURA တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈမၼ်းတလေးတင်းပိုၵ်းယဝ်ႈ။


text:
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း တင်းၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ 5 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး တီႈၶုၼ်းမိင် ၸႄႈမိူင်းယုၼ် ၼၼ် မိူင်းၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်လုၵ်ႈႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸိူဝ်းၶဝ် 5 ၵေႃႉ ပႃးၸၢဝ်းလႃးႁူႇ 3 ၵေႃႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈတူၺ်းႁူင်းပွႆႇႁၢင်ႈသဵင် ထီႊဝီႊ(TV) ၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ- တၢင်းထီႊဝီႊ ၶႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸိုဝ်ႈၸၢဝ်းလႃးႁူႇဝႆႉ 3 ၵေႃႉ- ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20-22/09/12 (ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း) လုမ်းတြႃးၶႄႇ ဝဵင်းလူင်းၶုၼ်းမိင် ဢဝ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းတင်းမူႇ ၸုမ်း ၶဝ်ႈတတ်းသိၼ်တြႃး၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸၢႆးသၢင်ႇၶမ်း (ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၵျသႃ)၊ ယီႈလၢႆႈ၊ ၵျပူဝ်း၊ ၵျထူးပူဝ်း၊ ၵျသိုဝ်းၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇပၵ်းတႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိုင်ႈတႆး၊ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸၢႆးသၢင်ႇၶမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႆး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းလႃးႁူႇဝႆႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆးတင်းလၢဝ်း (တင်းသွင်မိူင်း)။ ၵျပူဝ်း တင်း ၵျထူးပူဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (ၵူၼ်းမိူင်းတႆး)။ ၵျသိုဝ်းၵႃး ၸွမ်းၼင်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်းသၼ်ၸၢတ်ႈ (ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း) ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆးတင်းလၢဝ်း။ ယီႈလၢႆႈ တႄႉ ဢမ်ႇမီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်း- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ်လုမ်းတြႃးၶုၼ်းမိင် ၸႄႈမိူင်းယုၼ်ၼၼ် ထတ်းထၢမ်သေ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- မၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း ၸိသင်ႇယိုဝ်းႁိူဝ်းၶႄႇ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႉပႃႈတႂ်ႈဢမ်ႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇထိုင် ၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်သေႁဵတ်းၵႂႃႇ လႄႈလႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၶၢဝ်ႇထီႊဝီႊၶႄႇဢၼ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းသဝ်ထိ 22/09/12 လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း သိုဝ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းသၢႆႈ တႅၼ်းၶိုၼ်းၵႃႈႁူဝ်ၵူၼ်းတၢႆ 13 ၵေႃႉ ပိူဝ်ႈတႃႇပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းမေးၼၢင်းၵူၼ်းၵိုတ်း တၢင်းလင် တႃႇငိုၼ်းထႆး 30 လၢၼ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။


text:
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼၼ်ႈပီၼႆႉပဵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၸတ်းႁဵတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇမီးၽူႈႁူမ်ႈ 8-9 ႁဵင်၊ ၼႂ်းၸူဝ်ႈ ၼၼ်ႉ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇႁွတ်ႈဝၢၼ်ႈဢၢင်းၶၢၵ်ႇ - ဝၢၼ်ႈမုၵ်ႉၵႅၼ်း (ဝၢၼ်းၸၢဝ်းတႆးလွႆ)၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမီး ပိုၼ်းၵိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းလႄႈ တႄႇတင်ႈ မႃးႁိုင်ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ။
ဝၢၼ်ႈမုၵ်ႉၵႅၼ်း (ယူႇႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ-တႆး) မီးဝႆႉၽြႃးၸဝ်ႈလီ (ၽြႃႉၸဝ်ႈတိပ်ႉ) ပဵၼ်ၽြႃးဢၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၵိူဝ်းယမ် ဝႆႈသႃတူၼ်ၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 6-10/12/2011 တီႈဝၢၼ်ႈၼႆႉလႆႈၸတ်းပွႆးၸၢဝ်းတႆးလွႆ ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸၢဝ်းတႆးလွႆလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း (ၼႂ်းမိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ) ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။
ဝၢၼ်ႈဢၢင်းၶၢၵ်ႇသမ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉမီးလင်ႁိူၼ်းၸၢဝ်းတႆးလွႆသဝ်းယူႇၼပ်ႉ ႁူဝ်သိပ်းလင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢၼ်ႈၼႆႉပဵၼ် ဝၢၼ်ႈမီးပိုၼ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇမိုတ်ႈႁူႁူႉၸၵ်းၼမ်၊ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈၼၢင်ႈ မွၵ်ႇလိူဝ်ႇ (မေးၼၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၸုပ်ႈသႅၼ်းဢွၼ်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းပွတ်းၸဝ်ႈၼၢင်းမွၵ်ႇလိူဝ်ႇ - မိူဝ်ႈလၢႆပၢၵ်ႇပီပူၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်သွင်ပီႈ ၼွင်ႉႁိမ်ဢမ်ႈၼၢၸ်ႈၵၼ်၊ ၵေႃႉပီႈယွမ်း ၽႃႈပၢႆႈပၼ်ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၽႅဝ်ဝၢၼ်ႈဢၢင်းၶၢၵ်ႇ၊ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉၸၵ်းၸွႆႈႁပ်ႉဝႆႉသေသေႃႉႁႃပၼ်ၼၢင်းၵႅမ်တူဝ် (ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၼၢင်းမွၵ်ႇလိူဝ်ႇ) ၊ ဝၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၼွၼ်းၽေးၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉတူၼ်ၵဝ်ႇ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈ ဢၢင်းၶၢၵ်ႇ ၸင်ႇဢဝ်မႃႉ-ၸၢင်ႉမိူဝ်းႁပ်ႉ၊ ယၢမ်းၼၼ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼၢင်းၵႅမ်တူဝ် (မွၵ်ႇလိူဝ်ႇ) တုၵ်းၸၢင်ႉလုၶွႆႈပႅတ်ႈ၊ ဢဝ်ပဵၼ်ပိုၼ်းၶေႃးၶူမ်ၵိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇမႃး။
ဢၢင်ႈတႅမ်ႈပဵၼ်ဝွၵ်းပိုၼ်းပွတ်း (ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၵ်ႇလိူဝ်ႇ) ၵူၺ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၽိုၼ်ႉ ႁၼ်မႅၼ်ႈၶိုၼ်းပိုၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ) တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈထႅင်ႈသေၵဵပ်းဢဝ်ပိုၼ်းဝွၵ်းၼၼ်ႉမႃးသိုပ်ႇ ပိုၼ်ၶိုၼ်းၼင်ႇတႂ်ႈၼႆႉ။


text:
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈတွင်ႈထၢမ်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈသိုၵ်းဝႃႉၵုမ်းတူဝ် တိၺွပ်းသိုၵ်းတႆးဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတွပ်ႇလၢတ်ႈငဝ်း လၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ်-ဢၼ်သိုၵ်းဝႃႉတိၺွပ်းသိုၵ်းတႆးဝႆႉၼၼ်ႉ ပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉၶႃႈႁႃႉ?။
တွပ်ႇ-ပႆႇပွႆႇပၼ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇဢုပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ပွႆႇၵူၼ်းမႃး 2 ပွၵ်ႈ၊ ၽိူဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈသူင်ႇတူဝ်တႅၼ်းၵႂႃႇဢုပ်ႇ တီႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၵူၼ်းၼင်ႈလုမ်းတီႈမိူင်းသၢတ်ႇၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇႁပ်ႉဢုပ်ႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈပွႆႇၵူၼ်း ၵႂႃႇဢုပ်ႇ 2 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ-ဝႃႈၼႆ။
ထၢမ်-ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႆႉၸၼ်ႉလႂ်သေဢုပ်ႇ။
တွပ်ႇ-ၾၢႆႇသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ဢမ်ႇတတ်းမၵ်းၸၼ်ႉသင်မႃးတီႈႁဝ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တေဢဝ်ၸၼ်ႉသင်ၵႂႃႇဢုပ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ။
ထၢမ်-လႆႈငိၼ်းဝႃႈၶုၼ်သိုၵ်းၸၢႆးၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉၼႆၸွင်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁႃႉ?။
တွပ်ႇ-လွင်ႈၼႆႉႁဝ်းၶႃႈပႆႇၸၢင်ႈယိုၼ်ယၼ်ၸွမ်းသင်။
ထၢမ်-ယူႇတီႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တင်းသိုၵ်းဝႃႉၵေႃႈငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇပေႃးလီၸိူင်ႉၼႆ ပၼ်ႁႃၼႆႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈ၊ မီးပေႃႇလသီႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။
တွပ်ႇ-ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈလီ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈလီ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းၶႃႈ ထုၵ်ႇလီႁႃတၢင်းၶဝ်ႈႁႃၵၼ်၊ ဢဝ်လၢႆးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢဝ်လၢႆး ၵွင်ႈၵၢင်ႇၵႄႈလိတ်ႈ။ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ႁပ်ႉၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်။ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉၶႂ်ႈဢဝ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေၵႄႈလိတ်ႈ ၵႂႃႇၵူၺ်း၊ တႃႇၵႂႃႇၶၢဝ်းၼႃႈၵေႃႈတေဢဝ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇ၊ တႃႇတေဢဝ်လၢႆးသိုၵ်းသိူဝ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေဢမ်ႇႁဵတ်း။
ထၢမ်-ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းၺႃးၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းဝႆႉ လႆႈလွတ်ႈပူၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။
တွပ်ႇ-ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈဢဝ်လၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ၼင်ႇ လၢတ်ႈမိူဝ်ႈၵႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၾၢႆႇဝႃႉၶဝ်တေလၢတ်ႈမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈပႂ်ႉတူၺ်းယူႇ၊ ၶဝ်ၶႂ်ႈဢဝ်လၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်း ၶႂ်ႈႁူႉၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်၊ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းလႆႈႁူႉၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေႁဵတ်း ၸွမ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေႁႃတၢင်းမၼ်းယူႇ။
ထၢမ်-ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်သေတိတ်းတေႃႇတွင်ႈထၢမ်မႃးတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ၊ မႆႈၸႂ်ဝႃႈၾၢႆႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်း၊ ဢမ်ႇပေႃးတူင်ႉတိုၼ်ႇၵႃႈႁိုဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ မႃးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ သူၸဝ်ႈၶႂ်ႈတုမ်ႉ တွပ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။
တွပ်ႇ-ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်သေတွင်ႈထၢမ်မႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈမီး ၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၾၢႆႇႁဝ်းသမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ် ၶႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးငူပ်ႉငိၵၼ်သေ ႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸင်ႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်။ မိူၼ်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၶႂ်ႈၶၢႆၵႃႈႁိုဝ် ၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉၶႂ်ႈသိုဝ်ႉၵႃႈႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးမႅၼ်ႈၵၼ်ၸင်ႇ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်။
ထၢမ်-ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးတိၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းမီးလၢႆၵေႃႉတႄႉတႄႉၶႃႈ။
တွပ်ႇ-ၸွမ်းၼင်ႇသုၼ်ႇတူဝ်လႆႈႁူႉၼၼ်ႉမီး 14 ၵေႃႉ။
ထၢမ်-ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉတိၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်သိုၵ်းတႆးၼႆႉသေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇၵႂၢမ်းသင်ႇ လၢတ်ႈထိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။
တွပ်ႇ-ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတွင်ႈထၢမ်မႃး၊ မႆႈၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလီတီႈ သုတ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/07/12 သိုၵ်းဝႃႉၵႂႃႇတိၺွပ်းသိုၵ်းတႆး တီႈလွႆပုင်ႇၽႃပုင်ႇတွင်း ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းတပ်ႉမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းတူၼ်၊ ဢၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်းလွႆသၼ်ၸု ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉၸုမ်း 727 ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး၊ တေႃႇၼႃႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၾၢင်။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ သိုၵ်းဝႃႉၸိၼႄးဝႃႈ သိုၵ်းတႆး ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶွင်ဝႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး တွပ်ႇလၢတ်ႈ ၼႄလွင်ႈတၢင်းဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဝၢႆး RCSS/SSA ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈမႃးၼႆႉ တၢင်းၸဝ်ႈတႃႇၼ ၸုမ်း NGO ၸိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလူတ်းယွမ်းလူင်းၼမ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ႁၢပ်ႇလူင်တေႃႇတပ်ႉသိုၵ်း- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၶွမ်ႊပၼီႊတႅတ်ႉလၢၼ်းယိုတ်းတီႈလိၼ်/ႁႆႈ/ၼႃး/သူၼ် ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းၾၢႆႇၶုၼ်ႇ မိူင်းပၢႆး၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ် ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၵိုတ်းယိုတ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တေၼႄၵၢင် ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း။
တင်ႈတႄႇႁၢင်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ (2012)မႃး ၶွမ်ႊပၼီႊတႅတ်ႉလၢၼ်း ၵႂႃႇယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ်/ႁႆႈ/ၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းဝၢၼ်ႈၶွင်းမၢႆး ဢိူင်ႇမူဝ်းပႄး ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး (လႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-ယၢင်းလႅင်)၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 120 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းသုမ်းတီႈလိၼ်ႁႆႈ/ၼႃးမီးမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉပၢႆ။ ႁႆႈၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႆပႅတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊတႅတ်ႉလၢၼ်း ၵႂႃႇၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ (တိတ်ႉမႃႇပိၼ်ႇ)ဝႆႉ၊ ၸွမ်းၼႂ်းၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈၵႂႃႇပၵ်းတုင်းဝႆႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၶွင် ၶွမ်ႊပၼီႊ၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႃၶုတ်းႁွင်ႈၼမ်ႉလတ်းၼႂ်းႁႆႈၼႂ်းၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ်ၵႂႃႇထၢမ်တီႈၾၢႆႇပႃႇမႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ-ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပႃႇမႆႉမိူင်းတႆး တင်းၶွမ်ႊပၼီႊတႅတ်ႉ လၢၼ်း လႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ/လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 16/07/12 ၊ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်း 30 ပီၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊတႅတ်ႉလၢၼ်း(လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉသေ) လႆႈသႂ်ႇပၼ်ၶွၼ်ႇၾၢႆႇပႃႇမႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈဢေႊၶိူဝ်ႊ 100 ပျႃး။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်သၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်တႄႉတႄႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ လိၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဵတ်းၵိၼ် ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇထၢမ်တီႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် လႆႈႁပ်ႉၵႂၢမ်းတွပ်ႇဝႃႈ- ပွတ်းမူဝ်းပႄးၼႆႉ တူၼ်ႈမႆႉဢမ်ႇပေႃးၵိုတ်းသင်၊ ထိူၼ်ႇၶိူဝ်း ပႃႇမႆႉၸမ်တေမူၺ်ႉမူတ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပိူဝ်ႈတႃႇၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ ႁႂ်ႈထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉ လီၶိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ယူႇတီႈတၢင်းၾၢႆႇပႃႇမႆႉ တုၵ်းယွၼ်းပိုင်ႈဢိင်တီႈၶွမ်ႊပၼီႊသေ ၸင်ႇလႆႈမႃးႁဵတ်း ပိူဝ်ႈတႃႇပႂ်ႉပႃးသၽႃဝႁိမ်းႁွမ်း။ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇမႆႉသွမ်ႈ တူၼ်ႈမႆႉႁိမ်းႁွမ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ (ၼွင်ဢိၼ်းလေး) ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပႂ်ႉပႃးမႅတ်ႇပႅင်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ႁိမ်းႁွမ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႃႈလိၼ်ႁဝ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဝ်း ယိုဝ်းဢဝ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတုၵ်း ယွၼ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈႁဝ်းႁဵတ်းၸွမ်းၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသၢၼ်ၶတ်းလႄႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢၼ်သွမ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈတွၵ်ႇၵိုတ်း ယိုတ်းဝႆႉ၊ သင်ဝႃႈၶွမ်ႊပၼီႊတႅတ်ႉလၢၼ်းၶဝ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်တေတႅမ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇထိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ တေၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇ-ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၶၢဝ်းတၢင်း (UNFC) ၵႂႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႊရိၵႃႊ ပိူင်လူင် ဢုပ်ႇဢူဝ်းပေႃႇလသီႇၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈႁႅတ်ႉႁၢမ်ႈၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီးတေႃႇမၢၼ်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉယင်းထတ်းသၢင် ၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ တင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ။ UNFC မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၾၢႆႇၵွင်ႉသၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၽူႈတွႆႈႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ် ၶုၼ်ဢူၵ်ႉၵႃႇ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းထိ 1 ၶွင် UNFC ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၶိုၼ်းႁပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း
ဝၢႆးပူတ်းထွၼ်လႆႈ 10 ပီယဝ်ႉ ၸုမ်း ILO ႁပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶိုၼ်း၊ ၵွပ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇပၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈ တေႁႂ်ႈလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မူတ်းႁၢႆၼႂ်းပီ 2015 ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေၽႄငိုၼ်းၸႄႈမိူင်း လႄႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ
ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇဝႃႈ ငိုၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈမႃးတီႈၶူဝ်းၶွင် သၽႃဝ တေၽႄပၼ်ၸႄႈမိူင်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တေ ဢူၼ်းပၼ်ဢမ်းၼၢၸ်ႈႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
ၼေႃႊဝေႊဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်/ဢႃႇၼႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း
ၼေႃႊဝေႊ လၢတ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ် လႄႈဢၶႂၢင်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး (ၵုင်းၵျေႃႇ ပဵင်းလူင်) ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇမူႇၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး (CBO) မႆႈၸႂ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ထတ်းသၢင်ၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇတင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ
ၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ တင်းၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၸုၵျီႇ ၵႂႃႇမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ႁၼ်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ မီးၼမ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တဵင်းၸဵင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးတၢင်း မုင်ႈမွင်း။
More Articles...
Page 1 of 146


text:
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸတ်းပၢင်ၵုမ် လူင် တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆးတီႈၼိုင်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း၊ မီးၸုမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း/ၼႂ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်း ၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ၼႆႉ ၸတ်းတင်ႈတႄႇဝၼ်းထိ 14-16/09/12 ၊ မီးၸုမ်းၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းပွတ်း လႅၼ်လိၼ်ထႆး ပႃးၸဵမ် ၸုမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း 7 ၸႄႈမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်းၶၢင် 4 ၵေႃႉ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ 7 ၵေႃႉ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် 4 ၵေႃႉ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်း ၶျၢင်း 4 ၵေႃႉ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း 4 ၵေႃႉ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ 4 ၵေႃႉ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸႄႈမိူင်းတႆး 9 ၵေႃႉ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၢၼ်းဝႆႉ115 ၵေႃႉ၊ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 143 ၵေႃႉ။
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ လႆႈႁူႉဝႃႈတေပႃး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးတင်း 2 ၸုမ်း RCSS/SSA တင်း SSPP/SSA ၼင်ႇၵၼ်။ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းလႅင် KNPP ၊ ႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ KNU ၊ တပ်ႉသိုၵ်း ၶၢင်လွတ်ႈလႅဝ်း KIA/KIO ၊ တႅဝ်းႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း CNF ၊ ၸုမ်းရၶႅင်ႇ ALP ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တေပႃးၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးထႅင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ မိူင်းပလွင်ႈ TNLA/PNLO ၊ PNLA ၊ ၸၢင်ႈပႃး ထႅင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႃႉ WNA ၊ ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇၵေႃႈ ၵွပ်ႈမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢႆၸုမ်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း ယၢင်းပုတ်ႉထ DKBA ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၸၢင်ႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ- လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၼ်တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ယင်းပႆႇႁူႉတႅတ်ႈတေႃး မီးတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA (ၸုမ်းပၢင်သၢင်း) တင်း တပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ-ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ NDAA-ESS (ၸုမ်းမိူင်းလႃး)။ မိူဝ်ႈၼႆႉ (14/09/12)ပွတ်းဝၼ်း လႆႈငိၼ်းဝႃႈ RCSS/SSA သူင်ႇတူဝ်တႅၼ်း 3 ၵေႃႉ မႃးပဵၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။
ပိူဝ်ႈတႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပွၵ်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 28-29/08/12 (ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း) မူႇၸုမ်းၵူၼ်း မိူင်းတႆး (Shan CBO) ၸတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈလႅၼ်လိၼ်တီႈၼိုင်ႈ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတႅပ်းတတ်း ႁပ်ႉႁွင်းၵမ်ႉထႅမ်လၵ်းၵၢၼ်/ ၽႅၼ်ငမ်းယဵၼ်ၶွင်ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵပ်းသၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈတႆး 7 ၶေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလၵ်းၵၢၼ်လွင်ႈ ငမ်းယဵၼ် 8 ၶေႃႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ မႃးသေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/05/12 ။
လၵ်းၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် 7 ၶေႃႈ ဢၼ်မူႇၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁပ်ႉၼၼ်ႉ 1.ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းၸုမ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ပဵၼ်ၵၢင်၊ ၾၢႆႇလႂ်ဢမ်ႇမီးဢေႃးၸႃႇႁူမ်ႇငမ်း။ 2.မိူဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လွင်ႈ ငမ်းယဵၼ်လႄႈသင်၊ မိူဝ်ႈဢဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃးႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ႉ ဢွၵ်ႇတူဝ်လႄႈသင် ထုၵ်ႇလႆႈမီးၸုမ်းၵူႈၸိုင်ႈ မိူင်းပၵ်းတႃတူၺ်းၸွမ်း။ 3.ႁႂ်ႈၽူႈတႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်းၽူႈတႅၼ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်း သဵင်ႈ လႆႈႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။ 4.ႁႂ်ႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင် ဢၼ်တူဝ်တႅၼ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ တူဝ်တႅၼ်းပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်း၊ မူႇၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢိၵ်ႇၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး။ သင်ဝႃႈမူႇၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၶႂ်ႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၵူၺ်းႁင်းၶေႃၵေႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်ဢၼုၺၢတ်ႈႁဵတ်း။ 5.ႁႂ်ႈၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၼင်ႇပၢင်လူင် ဢၼ်မီးၽူႈတႅၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၽူႈတႅၼ်းၾၢႆႇၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ လႄႈၽူႈတႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ 6.ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢၼ်လႆႈမႃးတီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ႁႂ်ႈၸုမ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတုင်းႁပ်ႉယိပ်းတိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ႉ ဢွၵ်ႇတူဝ်။ 7.ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းမူတ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၼႃႈပႆႇထိုင်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
ပေႃႇလသီႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ထၢင်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵူဝ်ၸႂ် ၵၼ်သေ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ်ႁေႃၶမ်း မၼ်းတလေးမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတဵတ်ႇဢမ်ႇယဵၼ် လုၵ်ႉမႆႈယူႇၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မႃးယူႇတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တင်ႈတႄႇပီ 1850 ပွတ်းသႅၼ်ဝီ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး။
ပေႃႇလသီႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ထၢင်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵူဝ်ၸႂ် ၵၼ်သေ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ်ႁေႃၶမ်း မၼ်းတလေးမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတဵတ်ႇဢမ်ႇယဵၼ် လုၵ်ႉမႆႈယူႇၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မႃးယူႇတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တင်ႈတႄႇပီ 1850 ပွတ်းသႅၼ်ဝီ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉဢွၼ်ႁူဝ်တိုၵ်းႁုပ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ မိူဝ်ႈပီ 1856 သေ လိုပ်ႈသိုၵ်းႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇသႅၼ်ဝီတင်း သဵင်ႈယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီ 1877 ၶုၼ်ႁေႃ ၶမ်းမၼ်းတလေးၸဝ်ႈမင်းတုင်း (1853-1878)ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်ပႃးၸဝ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၶဝ်တင်းၼမ် ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉ။ ဢဵၼ်ႁႅင်း ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်လႄႈၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉလႆႈငိူင်ႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်း ဢွၵ်ႇၶူင်း။
ထိုင်မႃး ပီ 1879 ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ်ၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်တိုၵ်းပႅတ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၼႂ်း သႅၼ်ဝီသေ ယိုတ်းဢဝ်မိူင်း သႅၼ်ဝီပဵၼ်မိူင်း ၵွၼ်းၶေႃမႃးယူႇ။ မၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈသႅၼ်ဝီလႆႈထႅင်ႈသေ ပွၵ်ႈႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၽႅဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ထိုင်မႃးပီ 1881 ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင်ၼႆႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတီႇပေႃး (1878-1885)။ ၼႂ်းပီၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ပွတ်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၸဝ်ႈၵွင်တႆးဢွၼ်ႁူဝ်သေလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈပႅတ်ႈ။ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶဝ်လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ၵဵင်းတုင်တင်းသဵင်ႈၼႆႉလႆႈထုၵ်ႇတၢင်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပႅတ်ႈတင်းသဵင်ႈ ယူႇယဝ်ႈ။ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေ မိူင်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီ 1882 ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျီႇ ဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်း ၼၢႆးၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈထႅင်ႈယဝ်ႈ။ မိူင်းၼၢႆးပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းၵၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၶွင်ႁေႃၶမ်း မၼ်းတလေး ဢၼ်မႃးပၵ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလွၵ်ႈၸွၵ်ႇ ၸဝ်ႈဝႅင်း၊ ၵိၼ်မိူင်း (ႁွင်ႉ) မျဵဝ်ႉၸႃး မိူင်းပဵင်း (ၼႂ်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ)၊ မိူင်းၼွင်၊ မွၵ်ႇမႆႇ၊ သႃးတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ၊ ၼွင်မွၼ်၊ ၼမ်ႉၶူၵ်ႉ၊ ႁူဝ်ပူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၾၢႆႇမိူင်းၼၢႆးသေ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႈ။
ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵိုင်၊ လၢႆးၶႚႈ၊ ၵေးသီး၊ ဝၢၼ်ႈၸၢမ်၊ ယွင်ႁူၺ်ႈသေႁၢင်ႈႁႅၼ်း သိုၵ်းၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်း ၸုမ်းမိူင်းၼၢႆးယူႇယဝ်ႈ။ ၸုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးၵေႃႈႁူမ်ႈႁွမ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵဵင်းတုင်သေ ၶိုၼ်းတိုၵ်း။ ဝၢႆးလင်မႃးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ထီးၵေႃႈပႃးမႃးၸွမ်းၾၢႆႇလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉသေဢဵၼ်ႁႅင်းၸုမ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉယိုင်ႈၶႅၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးၶဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉဢဵၼ်းဢၢၼ်းတႃႇတေတိုၵ်းပႅတ်ႈမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇ ၵႃးဢၢၼ်းယိုတ်း ဢဝ်ပႃးႁေႃၶမ်းမၼ်းတလေးသေ ပူတ်းလူင်းပႅတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီႇပေႃႉ၊ ဢၢၼ်းဢဝ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းၶဝ် ၼၼ်ႉတင်းပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၼ်း တလေး။ၸွမ်းၼင်ႇတီႈ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းၼႆႉသေ ၶဝ်ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁွင်ႉဢဝ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈ လိၼ်းပိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၵႅမ်မိူင်းၵၼွင်ႇ (ၼွင်ႉ ၸၢႆးမိၼ်းတူင်းၼႂ်းႁေႃ ၶမ်းၼင်ႇၵၼ် ၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉၵၼ်သေ လႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈ) ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇမီးၸွမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်တီႈမေႃႇလမႅင်ႇၼၼ်ႉ။ၶုၼ်မၢၼ်ႈလိၼ်းပိၼ်ႇၼႆႉလုၵ်ႉ မေႃႇလမႅင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈၵဵင်းတုင် ၼႂ်းပီ 1885 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇၿိူဝ်ႊရ် သေ မႃးႁူမ်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ယူႇယဝ်ႈ။
ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၽွမ်ႃၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈႁေႃၶမ်းမၼ်းတလေးၵေႃႈဢမ်ႇယိပ်းၵမ်လႆႈၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၶဝ်ယဝ်ႈ။ဢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉယိပ်း ၵမ်ၸိူၵ်ႈ လႆႈယူႇၼၼ်ႉမီးၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉၸွမ်းလင်ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်း။
ထိုင်မႃးပီ 1885 လိူၼ်ၼူဝ်ႊၿႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ်ၼႆႉ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ပႅတ်းသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈသုတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။
မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ လႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈပူတ်းပွႆႇၸွမ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁိမ်ဢႃႇ ၼႃႇ တိုၵ်းၵၼ်ပဵၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပႆႇမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်။


text:
ဝၢႆးၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉ၊ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵႂႃႇယဵမ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈၵဵင်းတုင် လႄႈမိူင်းလႃး။
ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ယဵမ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ 2 ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းမႃးၸွႆႈၵူၼ်းထူပ်း ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၵွပ်ႊၾ် သေ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမႃးလၢႆၾၢႆႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းၵႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႉၶၢင်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်။
ၼမ်ႉထူမ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈမီးၵူၼ်းထူပ်းၽေး မွၵ်ႈသွင်ႁဵင်
ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းလုသုမ်းၼမ်၊ ၵူၼ်းတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးၵူၼ်းထူပ်းၽေးႁၢမ်းႁႅၵ်းႁိူၼ်းယေးၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။
ၾူၼ်တူၵ်းႁႃယႂ်ႇပွတ်းၵူတ်ႉၶၢႆ သၢင်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်း
ၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင် လွႆၵူၼ်ႇ၊ တူၼ်ႈမႆႉလူမ်ႉ၊ ၼမ်ႉၼွင်းႁႅင်း ပွတ်းၵူတ်ႉၶၢႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၶၢတ်ႇ၊ လူတ်ႉၵႃးၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်လႆႈၵိုတ်းႁႅမ်းတၢင်း။
ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်ၵူဝ်မႆႉဝူဝ်ႇမူၺ်ႉႁၢမ်း ယွၼ်ႉၶႄႇၵဵပ်းသိုဝ်ႉၼေႃႇ
ၶၢဝ်းၼေႃႇဢွၵ်ႇပီၼႆႉပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶႄႇ ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈထုင်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၵဵပ်းသိုဝ်ႉၼေႃႇၵူႈ သႅၼ်းသႅၼ်း၊ သူင်ႇၶဝ်ႈၶၢႆၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶဝ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ပႃႇမႆႉ/မႆႉဝူဝ်ႇမူၺ်ႉႁၢမ်း။
More Articles...
Page 1 of 9


text:
ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်းယႂ်ႇၵႄႇထဝ်ႈဢမ်ႇတၼ်းထူပ်းႁၼ်လႆႈဝၢၼ်ႈလႆႈမိူင်းသေ တၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႈၼမ်ၼႃႇ။ ၵူႈပွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 40-50 ပီပူၼ်ႉမႃးၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် - ထႅင်ႈ 5 ပီ ထိုင် 10 ပီ မိူင်းတႆး ၵွၼ်းၶေႃၼႄႉၼွၼ်း -ဝႃႈၼႆသေႁိုင်ၼၢၼ်း မႃးတိၵ်းတိၵ်း။ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်(ၵႂၢမ်းၾၼ်) တၢင်းမုင်ႈမွင်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃးပူၵ်း တင်ႈ SSA, SNA (သိုၵ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈတႆး- ၵဵင်းတုင် ၸုမ်းၸဝ်ႈငႃးၶမ်း)၊ SURA တႅၵ်ႇယဝ်ႉႁွမ်း -ႁွမ်းယဝ်ႉတႅၵ်ႇ - ၸုမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်၊ ၸုပ်ႈသိုပ်ႇၸုပ်ႈ။
ၵမ်းၼႆႉၼင်ႇႁိုဝ် တေပူၵ်းပွင်လႆႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈထႅင်ႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမၼ်ႈၵိုမ်း၊ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ် ပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တေဢမ်ႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်?။ပဵၼ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈ မိူင်း ၵူႈၵေႃႉ။ ၸဵမ်ၼုမ်ႇထဝ်ႈယိင်းၸၢႆးၶိင်းၼၢႆး။