text:
ၸႃႇတိတီႈယူႇသဝ်း လႄႈ ပိုၼ်းတႆးမိူဝ်ႈၸဝ်ႉ
တႆးၼႆႉပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉလိူင် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းမွင်ႊၵူဝ်ႊ။ ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈပိုၼ်းၵမ်ႈၼမ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸႃႇတိတီႈ ယူႇ သဝ်းတႆးၸဵမ်ပိုင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼိူဝ်သၼ် လွႆဢၢၼ်းတႆး ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းၷူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊယၢမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈ 5ႇ000 ပီၼၼ်ႉ တႆးၼႆႉလုၵ်ႉၼိူဝ်သၼ်လွႆ ဢၢၼ်းတႆး ၶၢႆႉလူင်းမႃးယူႇသဝ်းၸွမ်းၵႄႈထုင်ႉၼမ်ႉ ႁႂင်ႁိူဝ် (Huang He) လႄႈ ၼမ်ႉယၢင်ၸိုဝ်ႇၵႅျင်း (Yang Tsi Jiang) ။
မိူင်းလူင် Mong Lung မိူင်းသူႈ Mong Sho လႄႈမိူင်းပႃး Mong Pa ဢၼ်ယၢမ်ႈပူၵ်းတင်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉႁႂင်ႈ ႁိူဝ်လႄႈယၢင်ၸိုဝ်ႇၵျႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းတႅမ်ႈ ဝႆႉဝႃႈ - ပဵၼ်မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းၼႆယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းသူႈၼၼ်ႉ လႆႈၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်တင်း မိူင်းၶျိၼ် (QIN) ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းၶႄႇသေ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶႄႇ ၸဝ်ႈၶျိၼ်သျိႚဝ်ႉႁႂင်တိ Qin His Wuang Ti ၼၼ်ႉ မိူင်းသူႈ လႆႈသုမ်းသိုၵ်းပၼ် မိူင်းၶျိၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶႄႇၶျိၼ်သိျႚဝ်ႉႁႂင်တိ မႃးၼႆႉ ၶႄႇ ၶဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးသေ လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ႁူႉႉထိုင်ၸိုဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ မႃးဝႃႈ - ၶႆျႊၼႃႊ CHINA ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးမိူင်းသူႈလုလႅဝ်ပင်းယဝ်ႉၵေႃႈ တႆးတင်းၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉပၢႆႈလူင်းမႃးပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းၶႄႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉတင်း ၼမ်တင်းလၢႆ။ တႆးဢၼ်ၶၢႆႉလူင်း ပွတ်းၸၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၶွၼ်ႈတုမ် ၵၼ်ယူႇၼႂ်းၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်သေထိုင်မႃးပီ 731 (A.D) ၶိုၼ်းမႃးတင်ႈမိူ်င်းၼွင်သႄ လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ ဢၼ်ၶႄႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢၼ်ၸဝ်း (Nan Chao) ပွင်ႇဝႃႈ-(ၸဝ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။
ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးမိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈၼွင်သႄၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူင်သေ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼွင်သႄႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မိူင်းၼွင်သႄၼႆႉ ပွတ်းႁွင်ႇ ႁွတ်ႈထိုင်ၾင်ႇၼမ်ႉ ယၢင်ၸိုဝ်ႇၵႅျင်း၊ ပွတ်းတူၵ်း ၽႅဝ်မိူင်းထိပႅတ်ႉ၊ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်းၽႅဝ်မိူင်းပိင်ႇ ထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်၊ မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၶူင်း တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ မိူင်းဢယုထယႃႊ၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းဢႃၼၢမ် တူင်ႈၵဵင်း (ဝႅတ်ႉၼၢမ်း)၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇသမ်ႉ ၽႅဝ်ထိုင်မိူင်းႁူၼၼ် Hu Nan ယဝ်ႉ။
မိူင်းၼွင်သႄ လႆႈလုသုမ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1253 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မွင်ႊၵူဝ်ႊၶဝ် ဢၼ်ၵုပ်ႊလၢႆးၶၢၼ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်မႃးတိုၵ်း။ ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈလီ Ta Li လႆႈၵၢၼ်ႉသုမ်းပၼ် သိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်ႊၵႂႃႇမိူင်ႈ ဝၼ်းထိ 7/1/1253 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄၸမ်တေလုၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းမိူင်းၼွင်သႄ မီးဝႆႉမိူင်းတႆးလုၵ်ႈၼိုင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ - မိူင်းမၢဝ်းလူင် (Mong Mao Luang)။ မိူင်းမၢဝ်း လူင်ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်း တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ - ၶုၼ်လူး Khun Lu ၶုၼ်လၢႆး Khun Lai ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉမႃးတႄႇ တင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တင်ႈဢဝ်ပီ 568 (A.D) ၼၼ်ႉ မိူင်းမၢဝ်း တႄႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်းမၼ်ႈ ၵိုမ်းမႃးတိၵ်း တိၵ်းလႄႈ ၼႂ်း 13 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပီၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈတုမ်ၵႅၼ်ႇလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပႃႈတႂ်ႈမိူင်းမၢဝ်း မီးဝႆႉ မိူင်းဢွၼ်ႇလၢႆလၢႆမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် (1) မိူင်းၵဵင်းတုင် (တင်ႈမိူဝ်ႈ A.D.229)၊ (2) မိူင်းသီႇပေႃႉ (တင်ႈမိူဝ်ႈ BC.58) ၶုၼ်ၶမ်းၼေႃႇ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈ သေၼွၼ်းၽႄး မိူဝ်ႈ BC 23၊ (3) မိူင်းမိတ်ႈ (တင်ႈမိူဝ်ႈ BC. 519 သေ ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းမိူင်းမၢဝ်း ပီ A.D 780)၊ (6) မိူင်းမိတ်ႈ (တင်ႈမိူဝ်ႈ A.D 1238)၊ (8) မိူင်းဢႃႈႁူမ်ႇ (တင်ႈမိူဝ်ႈ A.D 1268) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ A.D (1220-1250) ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢဝ်းသေၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းမိူင်းမၢဝ်း ပဵၼ်ဢၼ် ယိုတ်ႈယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇမိူင်ႈမၢဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းထိုင် မိူင်းဢႃႇသမ်ႇ ၼႂ်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ Arakan Kingdom မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်း ၼိူဝ်လႄႈမိူင်းၶၢင်ယၢမ်း လဵဝ် မိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ်တင်းသဵင်ႈ၊ ၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းပၵၢၼ်ႇ ႁွင်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇပွတ်းၼိူဝ်ၾင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် ပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ မိူင်းၵဵင်းမႆႇမိူင်းထႆးပွတ်းၼိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး 14 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ မိူင်းမၢဝ်းလူင်လႆႈထုၵ်ႇၶႄႇမွင်ႊၵူဝ်ႊၶဝ်ႈတိုၵ်းယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ မိူင်ႈပီ A.D1393 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၵီႈၾႃႉ Chao Kipha ၼႆႉ ၶႄႇၶဝ် မႃးတိုၵ်း ၵမ်းဢွၼ် တၢင်းသုတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တႆးၶိုၼ်းတိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈလႆႈယူႇ။ ၼႂ်းၼႆႉ ပၢၼ်ၸဝ်ႈတႆးလူင် chao Tai Luang လႆႈတိုၵ်းၵၼ်တင်းၶႄႇ ၶဝ်ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈၶႄႇ ၶဝ်လႆႈသုတ်ႈ ႁူၼ်ၵႂႃႇ။ ပီ 1445 ပၢၼ်ၸဝ်ႈငၢၼ်ၾႃႉ Chao Ngan Pha လႆႈတိုၵ်းတင်းၶႄႇ ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ပွၵ်ႈၼႆႉၸိုင် တူဝ်ၸဝ်ႈငၢၼ်ၾႃႉ သုမ်းသိုၵ်း လႄႈလႆႈပၢႆႈၵႂႚႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉသေဢဝ် တူဝ်တၢႆမၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းတီႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉ။ ၼႂ်းပီ 1461 ၶႄႇၶဝ် ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ Chao Hom Pha ၶိုၼ်းတိုၵ်းပေႉၼိူဝ်သိုၵ်းၶႄႇၶဝ်ထႅင်ႈ။ ထိုင်ပီ 1479 သိုၵ်းၶႄႇၶဝ် မႃးတိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈ တူဝ်ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈ၊ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၸဝ်ႈၵႃႈၾႃႉ၊ သိုၵ်းၶႄႇၶဝ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် မိူင်းမၢဝ်းထႅင်ႈၵေႃႈတိုၵ်းဢမ်ႇပေႉသေလႆႈ ၶိုၼ်းႁူၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ပီ 1515 ပၢၼ် ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ Chao Peim Pha ၼႆႉ ၶႄႇၶဝ်ၶိုၼ်းမႃး တိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢဝ်းလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉပၼ်ၶႄႇယဝ်ႉ။
ဝႆၢႆးမိူင်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႆႈတူၵ်းသုမ်းပၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇႁိုင်် 7 ပီ၊ မိူဝ်ႈ 1562 ၼၼ်ႉမိူင်းမၢဝ်းလႆႈထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈတိုၵ်း လႄႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢဝ်းၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ (ၵေႃႉထိ 2) ၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ၸဝ်ႈပေႃႈဢိင်း CHAO POR ING လႆႈမႃးၼင်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်း မၢဝ်းၼႂ်းပီၼႆႉသိုၵ်းၶႄႇၶဝ်မႃးတိုၵ်းထႅင်ႈ လႄႈမိူင်းမၢဝ်းလႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵႃႈတီႈထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးမီးထႅင်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ AVA ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်း 13 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ယွၼ်ႉမွင်ႊၵူဝ်းၶဝ်မႃးတိုၵ်းမိူင်းၼွင်သႄလႄႈ ၸုမ်းတႆးၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉလူင်းမႃးပွတ်းၸၢၼ်း ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ တႆးတင်း ၼမ်ၼႆႉဢွၼ်ၵၼ် လူင်းမႃးၸွမ်းသၢႆ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေမႃးႁွတ်ႈထိုင်ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸွမ်းထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ပွတ်းၵၢင်ၼႂ်းတွၼ်ႈလိၼ် ၵျွၵ်ႉသႄႇ-မိျတ်ႉတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႈ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်ပွတ်း တႂ်ႈမီးဝႆႉႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈမိူင်းပူးၵမ်ႇ PAGAN။ တႆးဢၼ်မႃးယူႇပွတ်းထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ် ဢွၼ်တၢင်း တီႈၵျွၵ်ႉသႄႇ-မိတ်ႉတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁေႃၶမ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင်ပီ A.D 1200 ပၢႆမႃးၼႆႉ မိူင်းပူးၵမ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးမီး ဢဵၼ်ႁႅင်းယဝ်ႉလႄႈ တႆးဢၼ်ယူႇပွတ်းၵျွၵ်ႉသႄႇ-မိျတ်ႉတႃး ၸိူဝ်းၼႆႉဢဵၼ်ႁႅင်း ယႂ်ႇမႃးသေ ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇတႆး ၸင်ႇႁူမ်ႇငမ်းမႃးၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၵၢင်ယဝ်ႉ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးတီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ (3) ၵေႃႉ၊ ၸိုဝ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ - ဢသိင်ႇၶယႃႇ(ၶုၼ်ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ)၊ရႃႇၸႃႇ တိၼ်းၵျၢၼ်ႇ (ၶုၼ်ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ)၊ သီႇႁတူႇ (ၶုၼ်သၢမ် သႅင်သႂ်) ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး သိင်ႇၶပူဝ်ႇ (ၶုၼ်ၶမ်းပၼ်း) ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ ၽွင်းငမ်းဝဵင်းမိၼ်ႇၸၢႆး၊ ၶုၼ်ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ ၽွင်းငမ်းဝဵင်းမႅၵ်ႉၶယႃႇ၊ ၶုၼ်သၢမ်သႅင်သႂ်ႇၽွင်းငမ်းပၢင်ႇ လၢႆႇ။
ပီ 1287 သိုၵ်းတႃႊတႃးမွင်ႊၵူဝ်ႊ ဢၼ်ၵုပ်းလၢႆးၶၢၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်လူင်းမႃးတိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပူးၵမ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃႇရသီႇႁႃႉပတေႉ သုမ်း သိုၵ်းသေပၢႆႈၵႂႃႇ မိူင်းပႄႇ၊ဝၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈ တၢႆယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေျႃႇၸႂႃႇ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁေႃပူးၵမ်ႇ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေျႃႇၸႂႃႇ သမ်ႉမီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ တင်းသိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်ႊ တီႈဝဵင်း တႃႈၵွင် (တၵွင်း) ၼႂ်းပီ 1298 သေ သိမ်းဢဝ်ပႃးမိူင်းပူးၵမ်ႇ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေျႃႇၸႂႃႇ လႄႈ တင်းလုၵ်ႈတင်းလၢင်းလႆႈထုၵ်ႇတိဢဝ်မႃး ၶင်ဝႆႉတီႈဝဵင်းမိၼ်ႇၸၢႆး။
ထိုင်မႃးပီ 1301 တႃႇတေၶိုၼ်းတိုၵ်းဢဝ်မိူင်းပူးၵမ်ႇဢၼ်တူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်းတႆးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်းၶဝ်မႃးလွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်း ဝဵင်းမိၼ်ႇၸၢႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး 3 ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ မီးပရိယႄႇၽႅၼ်ၵၢၼ်လီလႄႈသိုၵ်းမွင်ႊၵူဝ်းၶဝ်လႆႈၶိုၼ်းသုတ်ႈ ႁူၼ်မိူဝ်းၵႂႃႇ။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၶုၼ်တႆး 3 ပီႈ ၼွင်ႉၼႆႉ ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ် တင်းမွင်ႊၵူဝ်ႊၶဝ်လီလီသေ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ပီ 1312 ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်သႅင်သႂ် မႃးပူၵ်းတင်ႈႁေႃၶမ်း တႄႇဝဵင်းပၢင်ယႃႈ ၵႃႈတီႈပွတ်းတႂ်ႈၼမ်ႉတူႈလႄႈၼမ်ႉပၢင်လွင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႈမိူင်း ၽွင်းငမ်းႁေႃၶမ်း။ ထိုင်မႃးပီ 1315 သမ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်သၢမ်သႅင်သႂ်မႃးတင်ႈဝဵင်း ၸေႊၵႅင်ႇ (ၸၵႅင်း) တၢင်းတူၵ်းၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၽွင်းငမ်း ပွတ်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်။
ၼႂ်းပီ 1365 ၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉ(သူဝ်းမိၼ်းၾျႃး)ဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်ၸၢႆး ၶုၼ်ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇၸဝ်ႈယူၼ်းဝဵင်းၸေႊၵႅင်ႇ သမ်ႉမႃးတင်းဝဵင်းဢႃႇဝႃႉ AVA ထႅင်ႈၵႃႈတီႈၾင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် (ႁိမ်းသူပ်းၼမ်ႉတူႈ) သေ ၼင်ႈႁေႃႁဵတ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်း ဢႃႇဝႃႉမႃးယဝ်ႉ။
မိူင်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉႁိူဝ်ႈႁိူင်းႁိုင် 200 ပီ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ မီးဝႆႉမိူင်းမၢဝ်းလူင်၊ ၾၢႆႇတႂ်ႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉမီးဝႆႉ မိူင်းမွၼ်း ႁူင်သႃႇဝၻီႇ (ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းပၵူဝ်း PEGU ယၢမ်းလဵဝ်)။
ဝၢႆးမိူင်းပူးၵမ်ႇလုလႅဝ်ယဝ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ႁႅင်းဢူၼ်ႈၵႂႃႇသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ မိူင်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ။
မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈမိူင်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ လႆႈတိုၵ်းၵၼ်ႁိုၼ် (40)ပီ၊ ပဵၼ်ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ ၸဝ်ႈၵႄး (1368-1401) လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ မင်းၶွင်ႇ (1401-1422)။တီႈႁူင် သႃႇဝၻီႇ သမ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ‘ရႃႇၸႃႇထိရတ်ႉ။ သွင်မိူင်းတိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇပေႉၽႂ်သေ-ထိုင်မႃးပီ 1417 ပၢင်သိုၵ်းၸင်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇ။ ၼႂ်းၽွင်း ယၢမ်းတႆး တင်း မွၼ်း တိုၵ်းၵၼ်ယူႇ 40 ပီၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ဢၼ်ယူႇဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၼႆႉ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းၶွၼ်ႈတုမ် ဢဵၼ်ႁႅင်းသေပူၵ်းတင်ႈလႆႈ ဢႃႇၼႃႇ မၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈတွင်ႇဢူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1531 ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈတွင်ႇဢူႇတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး (1531-1550) ၼင်ႈႁေႃသေတႄႇတင်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်း ၶိုၼ်းတွၼ်ႈတႃႇၶႄႇၶႅင်ႇမိူင်းမွၼ်း ႁူင်သႃႇဝၻီႇ လႄႈမိူင်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတီႈဢႃႇဝႃႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း ၸဝ်ႈလူင် မႃးၼင်ႈႁေႃဝႆႉ တင်ႈတႄႇ ပီ 1527။ မိူင်းမၢဝ်းသမ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႇၾႃႉ (ၵေႃႉထိ 2) ဢၼ်တႄႇၼင်ႈႁေႃပီ 1516။ တီႈမိူင်းမွၼ်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ သမ်ႉပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တုသိၼ်ႇ တၵႃႇယွတ်ႉပိ။
ပီ 1535 ၸပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းမွၼ်းႁူင်သႃႇဝၻီႇ၊ မွၼ်းၶဝ်ၵၢၼ်ႉသိုၵ်းသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတုသိၼ်ႇတၵႚႇယွတ်ႉပိ လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းပႄႇ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်လမ်းတိုၵ်းထိုင်မိူင်းပႄႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉသူင်ႇသိုၵ်းၵႂႃႇၸွႆႈမွၼ်းၶဝ်လႄႈ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇပေႉ ႁူၼ်ၶိုၼ်း။ ပီ 1541တပိၼ်ႇ သူၺ်ႇထီးလူင်းမႃး တိုၵ်းဢဝ်ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇတင်းတႃႈဝၢႆသေ ပူၼ်ႉပႅၼ်ပႃးမိူင်းထႆး ဢယုထယႃႊ၊ ပီ 1542 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းမိူင်းပႄႇ။ လွမ်ႉဝႅတ်ႉဝႆႉ 5 လိူၼ်သေယဝ်ႉ ယိုတ်းလႆႈတင်းဝဵင်း။ မိူင်းပႄႇ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယႃႉလႅဝ် ၾႆးၽဝ်ပႅတ်ႈတင်းဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေမၢၼ်ႈၶဝ် ယိုတ်းလႆႈမိူင်းမွၼ်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ ၸွမ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵေႃႈၶိုၼ်းတႄႇၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈပႃးၵူၼ်းၼွၵ်ႈ မိူင်းၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ပေႃႊတူႊၵီႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃႊတူႊၵီႊ ၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇၶိူင်ႈလူင်မႃးၶၢႆပၼ်မၢၼ်ႈသေ သွၼ်ပၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵိၼ်ၸၢင်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်း ၸွမ်းမၢၼ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယိုင်ႈၶႅၼ်း မီးဢဵၼ်ႁႅင်း ယႂ်ႇမႃး။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢဝ်မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမႃးပဵၼ် ဢမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းမၼ်း ၼႂ်းႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈဝၢႆးမႃးလႆႈထုၵ်ႇမိၼ်းၵီျးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လွမ်ဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈသေ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈဢူင်းပွင်ႇ ၶုၼ်မိူင်းလႆႈမႃးၼင်ႈႁေႃၶမ်း ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႈ။ မိူင်းဢႃႇဝႃႉမုင်ႈႁၼ်ၽေးၵူၼ်း တၢင်ႇၸၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ လႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1544 ဢူင်းပွင်ႇ ၶုၼ်မိူင်းဢွၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႈ (ပမေႃႇ)၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆးၶဝ်သေၽွမ်ႉၵၼ်လူင်းမႃးတိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းပႄႇ။
မိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉၵေႃႈ မႃးတိုၵ်းၸွႆႈၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်လႄႈတိုၵ်းဢမ်ႇပေႉသေလႆႈၶိုၼ်း ႁူၼ်မိူဝ်းၶိုၼ်း။ မၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉဢဵၼ်ႁႅင်းပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပႆႇႁတ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇ တိုၵ်းပေႉမိူင်းရၶႅင်ႇသေယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1549 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇ ထီး ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း 300ႇ000 တပ်ႉမႃႉ 3ႇ000 တပ်ႉၸၢင်ႉ 700 သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢယုထယႃႊ၊ တင်းသွင်ၾၢႆႇၼႆႉ သိုၵ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ပေႃႊတူႊၵီႊ ပႃးၸွမ်းတင်းၼမ်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇတိုၵ်းပေႉလႆႈမိူင်းဢယုထယႃႊလႄႈၶိုၼ်းႁူၼ်မိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1550 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးတၢႆသေ ပီႈၶူၺ်မၼ်း ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ (1551-1581) ၼင်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ။မွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈၶိုၼ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉ ၼွင်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်းတိုၵ်းပေႉမွၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ 1551 ၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇၼင်ႈႁေႃၶမ်းတီႈႁူင်သႃႇဝၻီႇ ႁွင်ႉ ပၵူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1554 ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇဢၼ်ပႃးမၢၼ်ႈ၊ မွၼ်း၊ ပေႃႊတူႊၵီႊၶဝ ်ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ 1555 လိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႆႈတူၵ်း သုမ်းပၼ်မၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ပီ 1556 ၼႆႉသိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းဢဝ်ပႃး မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ၵၢတ်ႇသႃ၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႈ၊ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သီႇပေႃႉ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ လွၵ်ႈၸွၵ်ႇ၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ၸၢမ်ၵႃး၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ လႄႈသႃႇမိူင်းၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ထိုင်မႃးလိူၼ်ဢေႊပရႛိဝ်ႊလ် 1556 ႁုပ်ႈယိုတ်းလႆႈပႃးမိူင်းၵဵင်းမႆႇယဝ်ႉ။
1562 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းယိုတ်းဢဝ်ပႃးမိူင်းမၢဝ်း။ တီႈမိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁုပ်ႈဢဝ်လႆႈယဝ်ႉၵေႃႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပၵ်းယူႇဝႆႉသေ ၶိုၼ်းႁူၼ်လူင်းၵႂႃႇ တင်းမူတ်းၵမ်းလဵဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
1555 မိူင်းဢႃႇဝႃႉတူၵ်းသုမ်းပဵၼ်တႂ်ႈမၢၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ 1604 မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်းပဵၼ်တႂ်ႈၶႄႇၶဝ်ၵႂႃႇ။ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢူမုၼ် ဢႃႇၼႃႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၶွၼ်ႈတုမ်လႆႈၶိုၼ်းသေမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တႅၵ်ႇယၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ဢမ်ႇမီးငဝ်ႈငုၼ်း လူင် ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈတူၵ်းႁွတ်ႈၵႂႃႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၶႄႇ ၽွင်းငမ်းသေ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းမီးယူႇ တၢင်း တူၵ်းၶူင်းတၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်းၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈ တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၵေႃႉၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ တွပ်ႇထဵင် ဝႃႈဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၵႅမ်/လုၵ်ႈၼွင်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႄႈ ၵႅမ်မၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၼေႃႇၶမ်းပဵၼ်ၵေႃႉဝၢင်းၽႅၼ် သင်ႇၶႃႈႁႅမ်။
သိုဝ်ႇထႆး ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် (ASTV) ဢိင်ဢၢင်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶႄႇ (ၵျူင်းသိၼ်းဝၢင်ႇ) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ - မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20/09/12 ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင် (တူင်ႉၼိုင်ပွတ်းတွၼ်ႈသၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း) ဢၼ်ထုၵ်ႇတၢင်း ၵၢၼ်လၢဝ်း တိၺွပ်းလႆႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 25/04/12 ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၿေႃႇၵႅဝ်ႈ မိူင်းလၢဝ်းသေ သိုပ်ႇသူင်ႇမွပ်ႈပၼ် တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉ ၺႃးဢဝ်ၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ တီႈဝဵင်းၶုၼ်းမိင် ၸႄႈတွၼ်ႈယုၼ်ၼၼ်၊ ၼႂ်းၶေႃႈႁႃ/တၢင်းၽိတ်း ဝၢင်းၽႅၼ်တင်ႈၸႂ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်း၊ ၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လၵ်ႉပႃးတူဝ် (တိၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ၵူၼ်းသေႁႂ်ႈဢဝ်ငိုၼ်းတွင်းထုတ်ႇဢဝ်) လႄႈ ၸူၼ်ႁိူဝ်းၶႄႇ။
ၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ဢမု/ၶၻီး တီႈလုမ်းတြႃးၼၼ်ႉ တင်ႈတႄႇယၢမ်း 09:00 မူင်းၵႂႃႇ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇထတ်းသၢင်မီးၾၢႆႇ မၢႆမီႈၶႄႇ 7 ၵေႃႉ၊ မီးတူဝ်တႅၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵူၼ်းတၢႆၵႂႃႇလႄႈ လုသုမ်းၶူဝ်းၶွင် 10 ပၢႆၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ပႃးၸဵမ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈလၢမ်ႈ (ၵူၼ်းပိၼ်ႇၽႃသႃ) ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 6 ၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈလုမ်းတြႃး/ၾၢႆႇမၢႆမီႈလူဢၢၼ်ႇၼႄၶေႃႈႁႃ/တၢင်းၽိတ်း တင်းမူတ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းတွပ်ႇထဵင် ၵူႈၶေႃႈၵၢဝ်ႇႁႃ၊ ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ။
(ၸွမ်းၼင်ႇ “ၶၢဝ်ႇပၢင်လူင်” လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸုမ်းၼေႃႇၶမ်း ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး ပွၵ်ႈၼႆႉ မီးတင်းမူတ်း 6 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼႆႉပႃး ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း၊ သၢင်ႇၶမ်း၊ ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈ၊ ယီႈလၢႆႈ၊ ၸၢႆးထုၼ်းၵလႃး….. ၸိူဝ်းၼႆႉ။)
ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵၢဝ်ႇႁႃ/ၸိၼႄး သႂ်ႇတၢင်းၽိတ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/10/12 ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ဝၢင်းၽႅၼ်သေ ၸိသင်ႇႁႂ်ႈၵႅမ်ထိ 1 (သၢင်ႇၶမ်း)၊ ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈ (ၶႄႇယႅၵ်ႈဢွၵ်ႇထတ်းသၢင်ဢမု) ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၸိူဝ်းၶီႇႁိူဝ်းဝႆးလႄႈ ဝုၵ်းၶိုၼ်ႈၸူၼ်ႁိူဝ်း “ယူႉသိင်း” လႄႈ “ဝႃၽိင်” ၊ တိၺွပ်းၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ ဢဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ်ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၵႂႃႇဝၢင်း သႂ်ႇၼိူဝ်ႁိူဝ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈတၢင်ႇၵေႃႉ ၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ၼႂ်းႁိူဝ်း။ မိူဝ်ႈႁိူဝ်းတင်း 2 လမ်း လႅၼ်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၼႃႈၼမ်ႉထႆးၼၼ်ႉ ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈ (ၽူႈၺႃးတိၺွပ်း)ထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ၵေႃႈဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်း ပႅတ်ႈၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်း 13 ၵေႃႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈၼတ်ႉ/ၶိၼ်းၵၼ်ဝႆႉ ၵႅမ်ၵေႃႉထိ 2 (ယီႈလၢႆႈ) ၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉ ပႂ်ႉယူႇတီႈ ၾင်ႇၼမ်ႉၶွင် ၸွမ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းထႆး လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈသႂ်ႇလမ်းႁိူဝ်း၊ သိုပ်ႇၼၼ်ႉဝုၵ်းၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ႁိူဝ်းသေ ဢဝ်တူဝ် တၢႆၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇထိုမ်ႈလူင်းၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၾၢႆႇမၢႆမီႈၶႄႇယင်းၸိၸမ်ႈပႃးဝႃႈ- ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊၿရိူဝ်ႊလ် ပီ 2011 ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ဢၼ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ဢွၼ်ႁူဝ် ယင်းလႆႈဝုၵ်း ၸူၼ်ႁိူဝ်း “ၵျိူင်ႉသိၼ်း1” လႄႈႁိူဝ်းၶႄႇတၢင်ႇလမ်းထႅင်ႈႁူမ်ႈ 3 လမ်း၊ ႁူမ်ႈတင်းတိၺွပ်းၵုမ်းတူဝ် ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းဝႆႉသေ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈဢဝ်ငိုၼ်းထုတ်ႇဢဝ် 25 လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ (ငိုၼ်းထႆး)၊ ဝၢႆးမႃးႁိူဝ်း 3 လမ်းလႄႈၵူၼ်းၸွမ်း ႁိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈလိူဝ် တီႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းတင်းၸုမ်းၸိူဝ်း 5 ၵေႃႉ မီးတၢင်း ၽိတ်းလွင်ႈတင်ႈၸႂ်ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်း၊ ၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လၵ်ႉပႃးတူဝ် လႄႈၸူၼ်ႁိူဝ်း၊ ၵိုင်ႇလီၺႃးတူတ်ႈတၢမ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလုမ်းတြႃးၶႄႇၼၼ်ႉ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၶွင်တႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸၢႆးတွပ်ႇထဵင်ၵူႈၶေႃႈၵၢဝ်ႇႁႃဝႃႈ- ဢမ်ႇမီးသူၼ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ ၼိူဝ်ႁိူဝ်း 2 လမ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/10/11 ။ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈဝႃႈ- “ဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႄႈတၢင်ႇၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ၊ ပိူင်ပဵၼ်ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁူႉတၢင်းၾူၼ်ႊ/ထူဝ်းရသပ်း ဝၢႆးၼၼ်ႉမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 7-8/10/11”- ဝႃႈၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵႅမ်ၵေႃႉထိ 1 (သၢင်ႇၶမ်း) ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈၼႂ်းလုမ်းတြႃးဝႃႈ- ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ပဵၼ်ၵေႃႉဝၢင်း ၽႅၼ်လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ။ လၢတ်ႈဝႃႈ- “ႁိူဝ်းၶႄႇဢမ်ႇယွမ်းၸၢႆႇၵႃႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယင်းဢွၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးဝႅတ်ႉလွမ်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းႁဝ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်း ႁဝ်းလႆႈလုသုမ်းတင်းၼမ်၊ ၼေႃႇၶမ်းၸင်ႇ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းတွပ်ႇတႅၼ်းၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ။ မိူဝ်ႈၼႃႈတေလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၼေႃႇၶမ်းသင်ႇႁႂ်ႈၸုမ်း ၸိူဝ်းႁဝ်းတိၺွပ်းလႄႈၶႃႈတၢႆၵူၼ်းၸွမ်း ႁိူဝ်းၶႄႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈႁပ်ႉၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၸူၼ် ႁိူဝ်း၊ ၵႅမ်မၢႆ 2 ယီႈလၢႆႈ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလႄႈ တိတ်းတေႃႇသိုၵ်းထႆး- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးဝၼ်း ယီႈလၢႆႈ လၢတ်ႈၼႂ်းလုမ်းတြႃး ပဵၼ်ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း။ ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ပဵၼ်ၵေႃႉသင်ႇႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ လုၵ်ႈႁိူဝ်းၶႄႇ။ “ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈႁႂ်ႈၼေႃႇၶမ်းႁၼ်လီ ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းလႆႈ”။ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈၼႄပႃးဝႃႈ- မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 27/09/11 ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း သင်ႇႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇပႂ်ႉ ပၵ်းတႃတူၺ်းႁိူဝ်းၶႄႇ၊ တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈၸုမ်းၸိူဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းတတ်းမၵ်းဢွင်ႈတီႈၼႂ်းၵၢၼ်လူင်းမိုဝ်း၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 03/10/11 ၸုမ်းၼေႃႇၶမ်းလႆႈတိတ်းတေႃႇ သိုၵ်းထႆး၊ သိုၵ်းထႆးၵေႃႈတူၵ်းလူင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈဢမု/ၶၻီးၼႆႉ တေမီးၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း၊ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း လၢတ်ႈယွမ်း ႁပ်ႉတီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈၶႄႇလႄႈ သိုဝ်ႇၶႄႇဝႃႈ- ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိသင်ႇၸူၼ်ႁိူဝ်းလႄႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး ၼႂ်းလုမ်းတြႃး(မိူဝ်ႈၼႆႉ 20/09/12) သမ်ႉပိၼ်ႈၵႂၢမ်းပႅတ်ႈ (လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႃႈမိုဝ်း ပဵၼ်လင်မိုဝ်း)- ၼႆယဝ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) ၸတ်းပၢင် ၵုမ်လူင်၊ မူႇၸုမ်းတႆး 17 ၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈလိူၵ်ႈ တၢင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇ၊ ၸၢႆးသၢင်ႇၶမ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈတႅၼ်း တၢင် ၸၢႆးသႅင်မိူင်း …။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 23/09/12 ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ၊ မီးၽူႈတၢင်တူဝ်မူႇၸုမ်းပီႈၼွင်ႉတႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 17 ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵူၼ်း 40 ၵေႃႉပၢႆ၊ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးႁၼ်ထိုင်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁၢပ်ႇႁၢမ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်၊ ၵိုင်ႇထုၵ်ႇ လီမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈပုတ်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၸုပ်ႈသႅၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုပ်ႇပူၵ်းပွင်ၵႂႃႇ။
ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ - ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်မီးလွင်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵိုင်ႇလီၶွတ်ႇၽွတ်ႈပိၼ်ႇလၢႆႈၽူႈၼမ်းၵေႃ မႂ်ႇၼႆသေ ၸင်ႇတၢင်ႇလိူၵ်ႈၸိုဝ်ႈၽူႈၵေႃႉဢၼ်တင်းၼမ်ႁၼ်ဝႃႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၵိုင်ႇလႅပ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶဝ်ဢွၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်လိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ် ၸၢႆးသၢင်ႇၶမ်း (မေႃသွၼ်ၵႃႈၼူၵ်ႉ/တူဝ်း) ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃၵေႃႉမႂ်ႇ ပုတ်ႈတႅၼ်းတၢင် ၸၢႆးသႅင်မိူင်း ဢၼ်ႁပ်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃမႃးတႄႇပီ 2002 လႄႈမိူဝ်ႈလဵဝ်မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၼႃယၵသမႃးၶူမ်း ပၢႆးပၺ်ၺႃႇလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဢၼ်ပဵၼ်မူႇၸုမ်းတႆးၶဝ်ႈပိူင်မၢႆမီႈမိူင်းထႆးဝႆႉ - ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼႆႉၼႂ်းပၢင်ၵုမ်မီးလွင်ႈတၢင်ႇလိူၵ်ႈၶွမ်ႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈလၢႆၵေႃႉမိူၼ်ၼင်ႇ 1. ၼၢင်းသီလႃးဝၼ်း (ပဵၼ်ၵႅမ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ) 2.ၼၢင်းၶမ်းဢိင်ႇ (ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း) 3. ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ်ၼူၼ်း (ပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 1) 4. ၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း (ပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း 2) လႄႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇၶွမ်ႇမတီႇႁူမ်ႈထႅင်ႈ 31 ၵေႃႉ - ၼႆယဝ်ႉ။
မူႇၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် တႃႇၸွႆႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈႁႃလွၵ်းလၢႆးပိူဝ်ႈတႃႇၵပ်း သၢၼ်ႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႃႈ မီး 16 ၸုမ်း 1. ၸုမ်းမွၵ်ႇႁူမ်ႈႁႅင်း 2. ၸုမ်းလၢႆးတႆးႁူႉၵႅမ်တူဝ် 3. ၸုမ်းတႆးႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 4. ၸုမ်းၼုမ်ႇတႆးမွၵ်ႇသဵဝ်ႈ 5. ၸုမ်းၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး 6. ၸုမ်းသိုပ်ႇသၢၼ်လၢႆးတႆး 7. ၸုမ်းႁႅင်းၸႂ်ၶိူဝ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ 8. ၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ႁႅင်းၵၢၼ် 9. ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၵဵင်းမႆႇ 10. ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းဝတ်ႉသူၼ်ၻွၵ်ႇ၊ 11. ၸုမ်း ႁ ၸဵတ်းတူဝ် 12. ၸုမ်းၼုမ်ႇတႆးၵတ်းယဵၼ် 13. ၸုမ်းသဵင်ၼုမ်ႇႁႅင်းမႂ်ႇ 14. မူႇလၼိတိဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ 15. ၸုမ်းထမ်မၸၵ်ႃႇ 16.ၸုမ်းႁႅင်း ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) ၵေႃႇတင်ႈမႃးၸဵမ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႉယွင်ႁူၺ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်း တႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇပူၼ်ႉမႃးလၢႆသိပ်းပီ၊ ယၢမ်ႈမီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈသို်ပ်ႇၸွႆႈမိူၼ်ၼင်ႇၸၢႆးၼိၶူမ်ႊ (ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းႁႅမ်းၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ)၊ မေႃသွၼ်လူင်ၶမ်းလႅင်း (ဢႃးၸၢၼ်ၶၼိတ်ႉ)၊ ၸၢႆးၸၢမ်ႇမျႃႉ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 1997 လုင်းသူၺ်ႇလႃႉလႆႈႁပ်ႉလိူၵ်ႈ တၢင်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမႃးတေႃႇပေႃးလုၶွႆႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2002၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸၢႆးသႅင်မိူင်း လႆႈသိုပ်ႇႁပ်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမႃးတေႃႇထိုင်ၼႂ်း လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ပီ 2012 ၼႆႉ။
ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပိူင်လူင်ဢၼ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) လႆႈဢွၼ်ၶိုင်ႁဵတ်းၵူႈပီမီးမိူၼ်ၼင်ႇ 1.ပွႆးၶဝ်ႈဝႃႇ၊ ပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇ၊ ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး၊ ပွႆးၵၼ်ႇတေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ (လိူၼ်ႁႃႈ)၊ ပွႆးၵထိၼ်ႇ (သၢင်ႇၵၢၼ်း)၊ ပွႆးၸဝ်ႈၶူးမေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းၸူဝ်းဢွၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီ မိူၼ်ၼင်ႇပွႆး ဝၼ်းမႄႈ၊ ပွႆးဝၼ်းပေႃႈ၊ ပွႆးလွႆးၵထူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။


text:
ပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်း တင်း ၸုမ်းသိုဝ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ပူၵ်းပွင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ ဢွၼ်ၼႃႈ ပႆႇထိုင်ပီ 2015 ထႆးတေဝႆႉၼၵ်းၼႃလွင်ႈႁႅင်းငၢၼ်း ထုၵ်ႇမၢႆမီႈလႄႈ ၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ။
ဝၼ်းထိ 25/09/12 ယူႇတီႈၸုမ်းၶူင်းၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီလႄႈၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း (ႁႅင်းငၢၼ်းၶၢမ်ႈၸၢတ်ႈ) မႅပ်ႇ (MAP) ၸတ်းပၢင်ၵုမ်ဢၼ်ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တင်း ၸုမ်းသိုဝ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ပူၵ်းပွင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး။ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉ ႁူဝ်သိပ်း။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ တၢင်းၼႃႈ ဢမ်ႇၵိုတ်းထႅင်ႈ 3 ပီ၊ ပေႃးထိုင်မႃးပီ 2015 မိူင်းထႆးတေပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်း ဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၵိတ်ႇၶႂၢင်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ဝႃႇတၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Nationalism) ၵွပ်ႈတူၺ်းႁၼ်ၵူၼ်း တၢင်ႇၶိူဝ်း/ တၢင်ႇမိူင်းပဵၼ်ၶဵၼ် (Xenophobia) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇ 10 ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) မီး 3 လွင်ႈ- 1.လူတ်းလွင်ႈၽၢၼ်ၵႅၼ်း/တၢင်းၵွတ်းၽၢၼ် ၶွင်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသျႅၼ်။ 2.ထူမ်ပႅတ်ႈ လွၵ်းပဝ်ႇ (ၶျွင်ႈဝၢင်ႈ) ပၢႆးတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း/ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး (ၶိုင်ပွင်ႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတိူဝ်းလီၶိုၼ်ႈမႃး)။ 3.ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးပိုတ်ႇတူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) မႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉ တွင်ႉ 7 ပိူင်- မိူၼ်ၼင်ႇ 1.ပၢႆးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ (Engineer) ၊ 2.မေႃယႃ၊ 3.ၽူႈလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ် (Nurse) ၊ 4.ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈ လိၼ် (Surveyor) ၊ 5.ၵၢၼ်မေႃမိုဝ်း (Architect) ၊ 6.မေႃၶဵဝ်ႈ (Dentist) ၊ 7.ၵၢၼ်ယိပ်းသၢႆမၢႆ (Accountant) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈၵႂႃႇယူႇသဝ်း/ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ 10 မိူင်း မိူင်းလႂ်ၵေႃႈလႆႈ။
ၵၢၼ်းၸၼႃး ၻီးဢုတ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းၸုမ်းမႅပ်ႇ (MAP) လၢတ်ႈဝႃႈ- ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်း ဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ယဝ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈႁႅင်းငၢၼ်းတၢင်ႇၸၢတ်ႈ ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ တေသိုပ်ႇမီးယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးလႆႈ 10 ပီယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းယင်းပႆႇမေႃလူလွမ်တူၺ်းထိုင်ၶဝ်။ ပဵၼ်မႃး AEC ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇလွၵ်းတွၼ်ႈၶွင်ႁႅင်း ၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ယင်းပႆႇမီး။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းသိုဝ်ႇလၢႆၾၢႆႇၵေႃႈဝႃႈ- ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၢႆမီႈတိုၵ်ႉ မီးတီႈမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းၵူၺ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၶွပ်ႈပႃးပိူဝ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၶဝ်- ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းပရႃးၼူမ်း သူမ်ဝူင်း APWLG လၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းသၢႆတႃၶွင် သၽႃးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Security Council-NSC) (ဢၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၼၢင်းယိင်ႉရၵ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်) ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉႁၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ပဵၼ်ၶဵၼ်လွၵ်ႇ ငိုတ်ႈတေႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈမိူင်းထႆး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵွပ်ႈတေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် (AEC) ယဝ်ႉလႄႈ ထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းႁၼ်လွင်ႈၼႆႉ။ မၢင်ၽဝ်ႇယင်းထုၵ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်မႂ်ႇဝႃႈ သၽႃးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်း (Human Security Council-HSC) ၼႆၵွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတွင်ႈထၢမ် လွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ဢၼ်သိုဝ်ႇလၢႆၾၢႆႇဝႃႈၼႂ်းမိူင်းထႆး တင်းမူတ်း မီးမွၵ်ႈ 3,000,000 (3 လၢၼ်ႉ)ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ မီးၵၢၼ်တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းတူဝ်ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၵဵင်းမႆႇမီးမွၵ်ႈ 80,000 ၊ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸႄႈဝဵင်းႁွပ်ႈၼွၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇသၼ်သၢႆး၊ မႄႈၸူဝ်ႉ၊ ႁၢင်ၻူင်း၊ မႄႈရိမ်းၸိူဝ်းၼႆႉမီးမွၵ်ႈ 150,000 ။ ပေႃးပႃးၸႄႈဝဵင်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မီးဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 300,000 ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လႆႈလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆလၢႆးၸိုဝ်ႈ (လူင်းထ ၿဵၼ်း) မီးမွၵ်ႈ 50,000 ၵေႃႉၵူၺ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄပႃးဝႃႈ- ၼႂ်းဢႃႊသျႅၼ်ႊၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းၼမ် ပဵၼ်ၾိလိပ်ႊၿိၼ်ႊ တင်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ။ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးႁႅင်းငၢၼ်းၼွၵ်ႈၼမ်သုတ်း ပဵၼ်မလေႊသျိူဝ်ႊတင်း ထႆး၊ မိူင်းထႆးမီးႁႅင်းငၢၼ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢွၼ်ၼႃႈပီ 2015 တေပိုတ်ႇ တူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊၼႆႉ ထႆးတေၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈႁႅင်းငၢၼ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ႁႂ်ႈႁူႉႁႅင်းငၢၼ်းထုၵ်ႇ မၢႆမီႈလႄႈ ၼွၵ်ႈမၢႆမီႈတႅတ်ႈတေႃး။
ဢွၼ်ၼႃႈတေပူၵ်းပွင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊၼႆႉ ၵူၼ်းထႆးထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈတူၼ်ႈၸႂ်။ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ႁၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း/တၢင်ႇမိူင်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတူၼ်ႈၸႂ် ပဵၼ်မႃး ဢူၺ်းလီႁဝ်း၊ ႁႂ်ႈမီးတူၼ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းႁၵ်ႉၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လူၺ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်။ ထုၵ်ႇလီလူတ်းယွမ်း ဝႃႇတၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းထႆးၼႆႉ ၵူၼ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉၼမ်ၵေႃႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးၸႂ်ပႅင်းၸင်းၵူၼ်းတၢင်ႇ ၶိူဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈမီးၵၢၼ်ပူၵ်းသူၼ်း ၸႂ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၼမ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇလီမီးၸႂ်ႁၵ်ႉလွင်ႈဝႃႈႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ် လိူဝ်သေၸႂ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ- ပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းသပ်းလႅင်းပႃးၼင်ႇၼႆ။
ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ/မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း/လွင်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီး ယူႇ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆးယင်းပႆႇလူတ်းယွၼ်ႇ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပဵၵ်ႉသမ်ႉတပ်ႉသိုၵ်း SSA တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး မၢင်ပွတ်းမၢင်တွၼ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး။
ၸွမ်းၼင်ႇၾၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ပွတ်းမိူင်းၾၢင်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်း ထႆး လတ်းၽၢၼ်ႇ ၼႂ်း 3 ၸႄႈဝဵင်း (မိူင်းၾၢင်၊ ၶျႆးပရႃႇၵၢၼ်း၊ မႄႈဢၢႆး) ၼိုင်ႈလိူၼ်ဢမ်ႇယွမ်း 250 ၊ ပေႃး 3 ၸႄႈတွၼ်ႈ- မႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ ၵဵင်းမႆႇ၊ ၵဵင်းႁၢႆး ႁူမ်ႈၵၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼိုင်ႈလိူၼ်မွၵ်ႈ 1,000 ၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပွတ်းသၢႆမႄႈႁွင်ႈသွၼ်တႄႉ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်း၊ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈ မၢင်ပွၵ်ႈၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ၾုင် ပဵၼ်ၾုင်၊ ပေႃးၶၢဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈသမ်ႉဢဝ်ယဵၼ်ၵႂႃႇ- ၼႆယူႇ။


text:
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇမၢပ်ႇတဵၵ်း ယွၼ်း ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်၊ တဵၵ်းၵဵပ်းပႃးၵူၼ်း။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ (2012)ၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ လႆႈထုၵ်ႇတင်းၸုမ်းသိုၵ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ၊ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်သိုၵ်းၸုမ်းလႂ် ၵႂႃႇၽၢမ်းမၢပ်ႇတဵၵ်းယွၼ်း ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 225 သႅၼ် (22,500,000) ပျႃး- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄ လုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းသိုၵ်းၸုမ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊ/ၵျူၼ်ႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈတေဢဝ်ၵႂႃႇသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းပၼ်ၼႆသေ ၶိၼ် တဵၵ်းယွၼ်းဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 1 ဝၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇလႆႈဢမ်ႇၸူး။ ထိုင်မႃးၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊသမ်ႉ မီးၵႂၢမ်းသင်ႇထိုင်တီႈပူႇ သႅၼ်ဝၢၼ်ႈဝႃႈ- ႁႂ်ႈၵဵပ်းပၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇထႅင်ႈ 1 ဝၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းတႄႉဢဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း၊ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈႁႂ်ႈ သႂ်ႇငိုၼ်း 120 သႅၼ်ပျႃး။ ၵွပ်ႈၵူဝ်ပၢၵ်ႇၵွင်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇတၢ င်ႇလၢတ်ႈတီႈလႂ်၊ ၵႃႈလႆႈၵဵပ်း ငိုၼ်းၵၼ်ပၼ်တဵမ်တဵမ်၊ ဢမ်ႇဝႆႉမႄႈႁၢင်ႉ ၼၢင်းမၢႆႈ တူၵ်းႁိူၼ်းလႂ် 90,000 ပျႃး - ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇၸုမ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇၵေႃႈလၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး။ ဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူႉၵၼ်တူဝ်ႈမိူင်းတႄႉ ႁူဝ်ၼႃႈၶဝ်ဝႆႉၼူတ်ႇၶွပ်ႇႁွပ်ႈၵၢင်း လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ လုင်းၼူတ်ႇ။
လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈမႃး ၼႆႉ ပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈယွၼ်းၵႂႃႇထူပ်းၵေႃႈၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇႁပ်ႉထူပ်း၊ ဝၢႆးၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်တင်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉယဝ်ႉၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးလွႆတႆးလႅင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇၵဵပ်းသိုၵ်း၊ တေဢမ်ႇ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇယွႆႈယွႆႈယႅမ်းယႅမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်မႃး တဵၵ်းၵဵပ်းသိုၵ်းၵဵပ်းငိုၼ်းယူႇမိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ ်ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ တၢင်းၼမ်ႉပၢၼ်း-မိူင်းလႃးၵေႃႈ ပေႃးၵႂႃႇ ယွၼ်းႁဵတ်းသိုၵ်းၼႆ ၶဝ်ယင်းလိူၵ်ႈၵူၼ်း၊ တႃႇတေၵဵပ်းငိုၼ်းၶႅၼ်းဝႆႉၵႆၵႆယဝ်ႉ။ တေဝႃႈပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းငဝ်း လၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သမ်ႉဢမ်ႇလႅပ်ႈပဵၼ်လႆႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈငဝ်ႈၸုမ်းတၢင်းၼမ်ႉပၢၼ်း လႄႈတၢင်းလွႆတႆးလႅင်းထတ်း တူၺ်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလွင်ႈၼႆႉ”- ၽူႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ်ဝႃႈ ၸိူင်းတႆး သူင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။


text:
ယိုၼ်ႈထိုင်ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶဝ် တင်းသဵင်ႈ
ၶႃႈႁဝ်းယူႇတီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႂ်းထိူၼ်ႇတီႈၼိုင်ႈသေမီးတၢင်းႁၼ်ထိုင်တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝူၼ်ႉတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၶေႃႈမၢႆတီႈပွင်ႇၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ။
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူတ်ႇယူႇၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆး (62,500) လၵ်းပၼ်ႇ ႁွပ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈလီ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၸဵမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ တိုၼ်း ယုမ်ႇယမ်ၼၵ်း ၼႃဝႆႉဝႃႈ မီးၵၢင်ၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵူႈၵေႃႉၵၼ်ယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၼမ် လိူဝ်မႂ်း မႂ်းၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇဢဝ်မႆႉထတ်းသေ တႅၵ်ႈထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၽႂ်လႂ်ၼမ်၊ ၽႂ်လႆႈဢေႇလႆႈ။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁၵ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်လႂ်တေၶဝ်ႈၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃး ထတ်းသၢင်တူၺ်းတီႈလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၶွင်ႁဝ်းဝႃႈ ၸွင်ႇႁဝ်းတေႁူမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ၊ ပေႃးလႆႈသမ်ႉတေလႆႈ လၢႆးလႂ်၊ ၽႂ်သမ်ႉ တေဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင် တူၺ်းတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ႁဝ်းတႄႇတီႈတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇ၊ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း တေႃႇထိုင်ၵူၼ်း တင်းၼမ်လႄႈၵူၼ်းတင်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉ။ တီႈယူပ်ႈယွမ်းလႄႈတီႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵွပ်ႈသင်၊ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇထိုင်တီႈ ယိူင်းဢၢၼ်း ၶွင်ႁဝ်းလႆႈသေပွၵ်ႈၼႆ လူဝ်ႇၶိုၼ်းထၢမ်တူၺ်းတူဝ်ႁဝ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၶွင်ႁဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈဝႃႈၵၢၼ်ၵေႃႉလႂ်၊ ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းႁႃးတင်းသဵင်ႈ။
ပေႃးတေမႃးထတ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ၵႆၵႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၵၼ်၊ ဢမ်ႇဢဝ်ၵၼ်ဝႃႈပႃးၵၼ်ပဵၼ်၊ ၵုမ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၸုၵ်းသေၵွတ်ႇၵႆႇတူၺ်း ၵဝ်ၼႄးမႂ်း-မႂ်းၼႄးၵဝ်၊ ၵၢၼ်သူၵၢၼ်ႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇဢဝ် ၵၼ်ဝႃႈ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ။ သင်ဝႃႈၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶဝ်ၵုမ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃလၢႆးၵႄႈ တူဝ်ဝႄႈႁူဝ် ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵူၺ်းၸိုင် တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းတေပူၼ်ႉလွတ်ႈၸၢတ်ႈ ပၢၼ်ၶီႈၶႃႈ မၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်းႁဝ်းယင်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းယၢဝ်းၵႆ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ၶၢမ်ႇတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁတ်းႁၢၼ်သေ ၸုၼ်ႉလိပ်းၸုၼ်ႉတၢႆ၊ တၢင်းတုၵ်ႉ ဢမ်ႇၵူဝ် ဢဝ်တူဝ်ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇသေၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်းဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ပေႃးဢမ်ႇ သုတ်းဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈ။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈတေႃႇလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယိူင်းမၢႆ ဢၼ်သုင်သုတ်းၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်း။ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ တူဝ်ယၢင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈလႆႈႁၼ်မီးဝႆႉၸိူဝ်း ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ- (1) ဢဝ်တူဝ်ႁဝ်းသေ ၶဝ်ႈႁပ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးသင်တႅၵ်ႈ ၼိူင်းလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတပ်ႉ သိုၵ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လိပ်းၵၢၼ်တၢႆ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်တေလႆႈႁတ်းႁၢၼ်ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုပ်ႇသၼ်လင်ၶွင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်။
(2)ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၼႂ်းဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ဝဵင်းတေႃႇ ထိုင်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းသေႁဵတ်းၵၢၼ်။
(3)ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၼႃႈၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆး၊ ႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပွႆးလၢမ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈထုင်း ႁဝ်းမီးလႄႈ ပႂ်ႉပႃးမႅတ်ႇပႅင်းၽႃႇသႃႇ၊ သႃႇသၼႃႇ၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ။
လၢႆးထိသၢမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းလႄႈ ပဵၼ်လၢႆးဢၼ်ဢမ်ႇမီး ႁူဝ်ႉၶွပ်ႇလႅၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈလႆႈ ၵွပ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်လိပ်းၵၢၼ်တၢႆ၊ ၵၢၼ်ၸဵပ်းသႅပ်ႇတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼႆလႄႈ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁပ်ႉႁဵတ်းတင်းၼမ်။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်း မိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈသူင်ၵၼ်ႁဵတ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈပွႆးလၢမ်း ပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း၊ ပေႃးလူႇပွႆးတၢၼ်းပေႃးၼႆၸိုင် ယူဝ်ၶႄးဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈၵတ်းယဵၼ်လႄႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ႁဝ်း မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉႁိုဝ်?။
(4)သူပ်းတႄႉဝႃႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ၊ တၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢမ်ႇႁူမ်ႈပႃးၸွမ်း။ ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈၼိုင်ႈဝၼ်း ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈ ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ပေႃးတၢင်းႁဵတ်းလႄႈတၢင်းလၢတ်ႈဢမ်ႇၶူပ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်ၸိုင်တႃႇတေလႆႈႁၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵတ်း ယဵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၼွၼ်းၾၼ်ၵၢင်ဝၼ်းဢဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈလၢႆးႁဵတ်းႁဝ်းဢမ်ႇၵႂႃႇၸွမ်းၶွပ်ႇပိူင် ဢမ်ႇမီးၶေႃႈယိူင်း ဢၢၼ်းဝႃႈတေၵႂႃႇတၢင်းလႂ်၊ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႈႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်း၊ ဢဝ်ၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်လိူတ်ႈလူမ်း (feeling) ဝႃႈ ပေႃးမႅၼ်ႈ ၸႂ်ၵေႃႈႁဵတ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်း။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပေႃးတေႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႃႇ လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢွၼ်တၢင်းသေ ပႂ်ႉႁိမ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူဝ်သမ်ႉ ပေႃးၶႂ်ႈလေႃႇၵၼ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၸုၵ်းယူႇၼိူဝ် လၵ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၸုၵ်းယူႇၾၢႆႇ သုၼ်ႇတူဝ်လႄႈ ပႂ်ႉဝၵ်ႉတၢဝ်းဢဝ်ၽွၼ်းလီတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉပႃးတႃႇတေဢဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈ။ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ် လိုမ်းပႅတ်ႈၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶွင်ႁဝ်း ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇသေႁဵတ်း ၵႂႃႇၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် မႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ႁဝ်း။ ပေႃးယင်းဝႃႈ ၵုမ်ႇမိုင်ႉႁႃလၢႆးၵိၼ်ငၢႆႈယူႇငၢႆႈ လူမ်လၢမ်မဝ်မၢင် ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းလႄႈ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းသုၼ်ႇလႆႈလႄႈၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇ ၼၢၼ်း ႁဝ်းၸၢင်ႈတူၵ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းပိူၼ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ်၊ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈ မိူင်းႁဝ်းဢၼ်လႆႈႁၵ်ႉသႃဝႆႉယူႇ ၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၶွင်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်ဝႃႈႁူႉတူဝ်မႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ တိုဝ်ႉတၢင်းၵေႃႈ လုတ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇသၢႆၵႄးမႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်လႆပူၼ်ႉၵႂႃႇဢမ်ႇမီးတၢင်း ဝၢႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တီႈပွင်ႇၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၽႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း သင်ၵေႃႈ ႁဵတ်း၊ ႁဵတ်းႁၢတ်းလူင်ၵႂႃႇၵေႃႉႁူးၵေႃႉတၢင်း၊ ၽႂ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ၵေႃႈလၢတ်ႈ၊ လၢတ်ႈၵႂႃႇလူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၶေႃႈယိူင်း ဢၢၼ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈ မၢင်လႂ် တၢင်းဝူၼ်ႉတၢင်းလၢတ်ႈတၢင်းႁဵတ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဝႃႈမၼ်းၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇ ၸုၵ်းယူႇၾၢႆႇလၵ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းသေႁဵတ်းၵႂႃႇၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇလႄႈ ယႃႉလုၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (Unity) သေ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၵေႃႇမုၵ်ႉၾႆး ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်း။ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉဝႃႈ တၢင်းႁဵတ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ဢၼ်မီးယူႇၼၼ်ႉၵူႈပွၵ်ႈ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လွၵ်းလၢႆးၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်မႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၸမ်ပဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေတမ်းဝၢင်းမႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇၽႅၼ် ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ယုတ်းထသၢတ်ႇ/ National Grand Strategy of Priority) ၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ်တီႈၵၢၼ် ငၢၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈ ႁဵတ်းၽိတ်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇယၢင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇၸိုင် တေတိူဝ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလီတီႈသုတ်း။
“ၵၢၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယႃႇပႂ်ႉႁဵတ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ”
သၼ်လွႆၸၢင်ႉ
ပႂ်ႉယၢမ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆး


text:
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈၵူတ်ႇပၢႆး ယူႇလီ ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ၊ တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး။ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုတ်း တၼ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း။
ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈမိူဝ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈတူၼ်ႈတီးဝႃႈ- လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း၊ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈ လိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ၊ ၵႂႃႇၵူတ်ႇပၢႆးယူႇလီတီႈမိူင်းထႆးၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေဢၢၼ်းပွၵ်ႈမႃးၶိုတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် သၽႃးၸႄႈမိူင်း။ မိူဝ်ႈတေၵႂႃႇၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈတေၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ပၢႆးယူႇလီထမ်းမၻႃးသေပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇ ၵူတ်ႇယဝ်ႉ မေႃယႃတီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၶဝ်ႁၼ်ဝႃႈၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း မီးၶႆမၼ်းဢိုတ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈဢၼ်လေႃႇလဵင်ႉ လႆၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် 9 တီႈ၊ ထုၵ်ႇလႆႈၽႃႇတတ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ယူတ်းယႃသဵၼ်ႈလိူတ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း ဢၼ်တႄႇဝၼ်းထိ 25/09/12 ၼႆႉ လႅပ်ႈဢမ်ႇမႃးၶိုတ်းလႆႈယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ (atherosclerosis) ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉမီးၶႆမၼ်းၵေႃႇတူဝ်/ၸပ်းၼႂ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈလိူတ်ႈတၼ်မႃး၊ လိူတ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇလေႃႇလဵင်ႉ ႁူဝ်ၸႂ်လႆႈလီ။
ၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ၵိူတ်ႇပီ 1946 တီႈၼမ်ႉၶမ်း၊ ယၢမ်းလဵဝ် မီးၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းယူႇတႃႈၵုင်ႈ။ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၶူးသွၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် ဢင်းၵိတ်ႉ သဵၼ်ႉဢေႃႊၵသ်ႉတ်ထိၼ်ႊ လႄႈ ထီႊထီႊသီႊ (St.Augustine and TTC high school) ။ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (ႁိုဝ်) ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) တင်ႈတႄႇပီ 1989-1996 ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵႃႉၵိူဝ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NC) ဢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်း 2008 ။
ဢိင်ၼိူဝ်ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၺႃးပူတ်းထွၼ်ပႅတ်ႈ ၽွင်းႁူဝ်ပဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ပႆႇပူၼ်ႉဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈသေ ၸၢႆးဢၢႆႈ ပဝ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းတင်ႈ ပႃႇတီႇၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (ႁိုဝ်) ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ၶဝ်ႈၶေႉပေႉၵၢၼ် လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 လႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းသၽႃးၸိုင်ႈတႆး သၽႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း 2 တီႈၼင်ႈ၊ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း 17 တီႈၼင်ႈ၊ သၽႃး ၸႄႈမိူင်း 31 တီႈၼင်ႈ (ႁူမ်ႈ 50 တီႈၼင်ႈ)။ မိူင်းၶၢင် သၽႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း 1 ၊ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း 1 ၊ သၽႃးၸႄႈမိူင်း 4 (ႁူမ်ႈ 6)။ မိူင်းမၢၼ်ႈ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၼ်းတေလး) သၽႃးၸႄႈမိူင်း (ပိုၼ်ႉတီႈတိူင်းယႂ်ႇ) 1 (ႁူမ်ႈ 1 ) တင်းမူတ်းလႆႈ 57 တီႈၼင်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တိူင်းၸႄႈၵႅင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈၶဝ်ႈၶေႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပေႉ။ ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး ၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း လႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁူင်းၸၢၵ်ႈႁူင်းၵၢၼ်လႄႈမေႃႇမိူင်ႁႄႈ။


text:
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ 2 ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းမႃးၸွႆႈၵူၼ်းထူပ်း ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၵွပ်ႊၾ် သေ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမႃးလၢႆၾၢႆႇ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းၵႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃး၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႉၶၢင်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်။
ဢိင်ၼိူဝ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထိ 2 ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း မႃးတီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ဝၢႆးၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး ၼမ်ႉထူမ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ ဝၼ်းထိ 16/09/12 တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 07:00-11:00 မူင်း၊ မၼ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇတီ/လဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၵွပ်ႊၾ်တီႈဝၢင်းမၢၵ်ႇ ၵွပ်ႊၾ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈမၢၼ်ႈၶဝ်ပိၵ်ႉ ဢိုတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်း ၼမ်ႉတူႈ၊ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပွင်ႉၶၢင်း ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်တင်းၼမ်။
ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈပွင်ႉၶၢင်းဝႃႈ- ၶုၼ်ပၢၼ်မႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈဢမ်ႇလၢၵ်ႇ လၢႆးသင်၊ ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈသင်ၵၼ်တင်း ပၢၼ်သိုၵ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်တႆး၊ ပဵၼ်ၶုၼ်တႆး၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းသင်တီႈမၼ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးလဵၼ်ႈၵွပ်ႊၾ် လႄႈ မႃးပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးမၼ်းဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ် တင်းပၢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၵၼ်၊ တိုၵ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်ႉၶယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈတေၶဝ်ႈၵႃႉၶၢႆၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၵႃႉၸိူဝ်းတေဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈမိူဝ်းၶၢႆ တၢင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမိူဝ်း။ ၵူၼ်း ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈမႃးၵၢတ်ႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 2 မူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈလုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈမႃးၼွၼ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ဢၢၼ်းတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉမိူဝ်းၸဵမ်ၸဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမိူဝ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လူတ်ႉၿၢသ်ႊ(လူတ်ႉတၢင်ႇၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးႁွပ်ႈဝဵင်း) ၵေႃႈလႅၼ်ႈဢမ်ႇႁွပ်ႈ ဝဵင်းလႆႈ- ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/09/12 ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းမႃးတီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ မႃးၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈမွပ်ႈငိုၼ်းပၼ် ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈႁူင်း/ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ တီႈၶူဝ်လွင်း။ ၵူၼ်းထူပ်း ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 600 လင်ႁိူၼ်း၊ မီးပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး 2 တီႈ၊ ဝၢႆးႁွင်ႉၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေၸွႆႈပၼ်တီႈ (ၶူဝ်လွင်း)ယဝ်ႉ ၵႂႃႇၸွႆႈပၼ်ထႅင်ႈတီႈပွၵ်ႉ 9 (ၶၢႆးႁဵဝ်း)ၼိုင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းလႂ် 30,000 ပျႃး။ ၸွႆႈပၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် 500 ထူင်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းလႄႈသင်၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်လႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၸွႆႈထႅမ်၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်းမႃးၸွမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ၊ ဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃၸွမ်း မၼ်းၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်းၶွမ်ႊ ပၼီႊၶဝ်ၸွႆႈပၼ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸွႆႈပႃးၸဵမ်ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆလႄႈ ၶိူင်ႈၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ- ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 12 ပွၵ်ႉ။ ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၼမ်တႄႉ လႃႈသဵဝ်ႈလူင် တင်းလွႆယဵဝ်ႈ ဢၼ်မီးပွၵ်ႉ 1 ထိုင် ပွၵ်ႉ 7 ။ လႃႈသဵဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးမိူၼ်ၼင်ႇ တင်ႈတႄႇဝၢၼ်ႈသူႈ၊ ၶူဝ်လွင်း၊ ပၢင်ႇၵျွင်း၊ ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇ၊ ၵွင်းလူမ်း၊ ၵွင်းၶႃး၊ ပွၵ်ႉၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းသႃႇ (တိတ်းတိူင်းသိုၵ်း) ။ တွၼ်ႈၾၢႆႇတူၵ်း ပွၵ်ႉ 10 ၶၢႆးႁဵဝ်း၊ ပွၵ်ႉ 11 ၼမ်ႉပႃၶီး၊ ဝၢင်းၵွပ်ႊၾ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပွၵ်ႉ 11 ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်း ယူႇသဝ်းႁွပ်ႈႁွပ်ႈဝဵင်းတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ တွၼ်ႈၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း မီးႁၢတ်ႇၵႃ၊ ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ႁူးမူၼ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။
ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသၢပ်ႇၼမ်ႉယၢဝ် (ဢၼ်လႆၾၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း) ၺႃးၽေးၼမ်ႉတင်းၼမ်။ ၼမ်ႉၼွင်လူင် ဢၼ်ၶင်ႇ/ပွႆႇ ၼမ်ႉဢွၵ်ႇၵေႃႈ လႆလူင်းၵႂႃႇတၢင်းၵျွၵ်ႉၵူႇသေ တွင်ႈသႂ်ႇထူမ်ႈလုပ်ႇသူၼ်ၼႃး တၢင်းၶၢႆးႁဵဝ်း၊ ၼမ်ႉပႃၶီး ပွၵ်ႉ 9 တင်းပွၵ်ႉ 10 ။ ၼမ်ႉသဵဝ်ႈ ဢၼ်လႆၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၵေႃႈလူၼ်ႉၼွင်း လုပ်ႇထူမ်ႈပွတ်းတွၼ်ႈ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၼႃး။ ၼမ်ႉသဵဝ်ႈ (တၢင်းႁူဝ်မၼ်းႁွင်ႉဝႃႈၼမ်ႉႁူးမူၼ်ႈ)၊ ၼမ်ႉသူႈ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇလႆၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်း၊ ၼမ်ႉတွၼ် ဢၼ်လႆလတ်း ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၵႂႃႇတၢင်းၶူင်ႇႁိူဝ်းဝိၼ်၊ သိုပ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈၼွင်ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉယၢဝ် ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၼွင်း ၼင်ႇၵၼ်မူတ်း၊ မီးႁိူၼ်းယေးၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလုသုမ်းၸွမ်းတင်းၼမ်။


text:
လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပွင်ႇၸႂ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁၼ်ဝႃႈ ပေႃးၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ မိူၼ်တၢင်းသုမ်းသိုၵ်း၊ ပေႃးႁိုင်မႃး မၢၼ်ႈဢဝ်သုၼ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပၼ်သေ ယႃႉၵဝ်းၼႂ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈႁၼ်ၽိတ်းၵၼ် တႅၵ်ႇၵၼ်ပဵၼ် လၢႆၾၢႆႇလၢႆၸုမ်းသေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းပီႇတုၸိတ်ႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁၢႆၵႂႃႇလွႆးလွႆး မၼ်းဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်တင်းမၢင်ၸုမ်းဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃး မၢင်ၸိူဝ်း ႁၼ်ၼင်ႇၼႆၵေႃႈမီး။
မၢင်ၸိူဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈႁၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းတေႃႇသိုၵ်း ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁင်းၵူၺ်း၊ ၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵူၼ်းမိူင်း မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ သိုၵ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉ ၽွၼ်းလီသင်ၸွမ်း၊ သိုၵ်းတေႃႇသိုၵ်းၼႆႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၸၢင်ႈယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၵူၺ်း -ဝႃႈၼႆ။
တၢင်းႁၼ်လၢၵ်ႇလၢႆ ပၢႆးဝူၼ်ႉလၢၵ်ႇလၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈတေမီး ၶႂ်ႈၽိတ်းၵေႃႈတေမီးယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ် ပဵၼ်တႄႉမၼ်း ပေႃးဢမ်ႇမီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်းၼင်ႇၼႆ။ ပေႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်သေ တူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ လီၵေႃႈ ၽွၼ်းလီမၼ်း ၵႂႃႇတူၵ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းၵူၺ်း။
ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ တေလီ/ တေႁၢႆႉ တေယိုဝ်းၵၼ် ဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းယူႇတီႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ တင်ႈတႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႄႈ တင်ႈတႄႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၸိုၼ်ႈသႂ် ၶႂ်ႈသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၵတ်းယဵၼ်ယူႇတႄႉၸိုင် လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၼၼ်၊ ပေႃးလၢတ်ႈမဵဝ်း ၼိုင်ႈ ႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ မီးၽႅၼ်ဢမ်ႇသိုဝ်ႈသႂ်ၼႆၸိုင် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ႁေႉၼႃႈ ယွၵ်ႇႁႂ်ႈၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလိုမ်းတူဝ်၊ “သွၼ်ႉလၢပ်ႇ ၼႂ်းႁွႆးယုမ်ႉ” ၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ၶၢဝ်းယၢဝ်းမၼ်းတိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈ။
ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈႁၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉမီးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇသုၵ်ႉယုင်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁၼ်ၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝူၼ်ႉႁၼ်ဢမ်ႇၵႆ၊ ၵူၼ်းမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်မုင်ႈ ႁၼ်ၾၢႆႇၼႃႈၾၢႆႇလင် ႁူႉပိုၼ်းပဵၼ်မႃးလႄႈ မုင်ႈႁၼ်တေပဵၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းၼႃႈ၊ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပေႃးမီးမႃးၵေႃႈ ယွၼ်ႉၵၢၼ် မိူင်းဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈလႄႈ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးမႃး၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းဝိပ်ႇငႅၼ်းၵူႈလၢႆး၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸႂ်ႉလွင်ႈထုၵ်ႇတြႃး ဢုပ်ႇႁူၺ်းဢဝ်၊ ၾၢႆႇတြႃးဢၼ်ဢုပ်ႇဢဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႉၾၢႆႇဢၼ်ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းဝိပ်ႇဢဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ်ၶိုၼ်း ၵၢၼ်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ယဝ်ႉတီႈဢုပ်ႇၵၼ် ၼိူဝ်ၽိူၼ်ၵူၺ်း။
ပေႃးဢမ်ႇတိုၵ်းၶိုၼ်းၵေႃႈ ႁူႉတေသုမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝမၼ်း၊ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပေႃးမီးၽူႈတဵၵ်းတဵင်ၵေႃႈ ႁူႉမီးၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝမၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပေႃးဢမ်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ ပွႆႇၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပေႉလုမ်းလုမ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ပေႉၵိၼ်တဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်းမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ် ပဵၼ်ႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈသပ်းလႅင်း တူဝ်ထူပ်းတႃႁၼ်ၵၼ်မႃး တၢင်းမိူင်းယူႇ၊ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်မိူၵ်ႈလိူင်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်းၵိုၵ်းဝႆႉ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် တေတေႃႇသူႈလၢႆးလႂ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းဢဝ်ၼႄႇ? ဢဝ်ၵွင်ႈတိုၵ်းဢဝ်ၼႄႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈငဝ်းလၢႆးပဵၼ်မႃး ပၼ်မႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၶၢဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ၼႄၼမ်ႉၸႂ်သိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၵၼ်၊ သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်တေႃႇၵၼ်၊ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး ႁႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်၊ ၾၢႆႇလူင် ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ြတႃးၽဵင်ႇၶိုင်ႈ သုၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မီးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပၼ်သုၼ်ႇၶဝ် လွတ်ႈလႅဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈလူဝ်ႇယႂ်ႇသုင်လိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း၊ ႁဵတ်းၸွမ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၼႂ်းမၢႆမီႈပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်း။
ဢၶၢၼ်း (1) နိူင်ငံတော် အခြေခံမူ ပႅၵ်ႈ6/(င) နိူင်ငံတော်၌ တရားမျှတခြင်း လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်း တည်းဟူသော လောကပါလ တရားများ ပိုမိုထွန်းကားရေးခွင့် ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉတႅၵ်ႇလႅင်းလီငၢမ်းယဝ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်း လူဝ်ႇၼႄႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ယုမ်ႇယမ်လႆႈလႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဝႆႉဝၢင်းၸႂ်လႆႈၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။
ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇမီးယိူင်းဢၢၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း၊ ဢမ်ႇဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ သုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႃးႁူမ်ႇငမ်းသုၼ်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႆႇမႅၼ်ႈၸႂ် ပႆႇႁပ်ႉ ပႆႇၽွမ်ႉၸွမ်းၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇ မီး၊ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတင်းမူတ်းလႄႈ ထုၵ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉလၢၵ်ႇလၢႆပိူင်ႈၵၼ်ၼႆသေတႃႉ လၢႆးႁဵတ်းတႄႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၵႂႃႇ၊ လွင်ႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈ တႄႉတႄႉ။
ပိူင်လူင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူႈၸုမ်းထုၵ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉယဵၼ်ၽိုၵ်းႁႂ်ႈၸႂ်ယဵၼ် ဝူၼ်ႉၵႂၢင်ႈႁၼ်ၵႆ၊ ၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇၸွမ်းယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းတိၵ်ႈထၢၼ်ႇဝႆႉ၊ မီးပၼ်ႁႃသင်မႃး ၸႂ်ယဵၼ်ၵႄႈၵႂႃႇ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဝႆႉတႃႇၵႄႈပၼ်ႁႃယဝ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝမၼ်း၊ ၵွပ်ႈၼႆ တေလီတေႁၢႆႉမၼ်းယူႇတီႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပဵၼ်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၸွမ်း ပဵၼ်သွင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ ၵၢၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၼေၼမ်ႉတူဝ်ၵႂႃႇၼႆႉ…
1. ဢွၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ (ၾႅတ်ႇတရႄႇမူႇ)
2. ငဝ်ႈငၢမ်ႇပိုၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပဵၼ် 7မိူင်း 7တိူင်းသေ ပဵၼ်မႃးလႄႈ သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸေႈမိူင်းလႄႈ တိူင်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉလၢႆး ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁႃၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆး တႅင်ႇတင်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼင်ႇပဵၼ်ယူႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်။
3. မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ ၸုၵ်းၼိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇ တႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ လွတ်ႈလႅဝ်း။
4. တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၸုၵ်းၼိူဝ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပဵၼ်မႃး မီးမႃး၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇ ပဵၼ်ယႂ်ႇ ၵူႈတွၼ်ႈသေ ဢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉၵူၺ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းပိူင်တပ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီမႄးဢဝ် ၸေႈမိူင်း တိူင်းသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး။
5. တပ်ႉႁူမ်ႇလူမ်ႈၸေႈမိူင်း တိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸေႈမိူင်း/တိူင်းသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸေႈမိူင်း မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵုမ်းၵမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။
6. လုမ်းတြႃးၸေႈမိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်း လွတ်ႈလႅဝ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈၽၢႆႇတပ်ႉလႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် မႃးယုင်ႈၵဝ်းၸွမ်း၊ ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈသၢင်ႈမူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈပေႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈသင်ႉၵႂႃႇ။
7. ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ တႃႇႁူမ်ႈၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွပ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ပဵၼ်ၽေး ၸမ်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်မိူင်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းလႆႈ ဝႆႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၶၢဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ယႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မိူင်းတႆး တိတ်းၸပ်း ယႃႈၽိၼ်ႇယႃႈမႃႉၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈပႆႇၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၵုမ်ႇသေႉၼႄးၵၼ် ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈ ၽႂ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ၼႄးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ယူႇ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၼေးၽႂ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽဵဝ်ႈယႃႈၼႆႉ တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်း ၶၢဝ်းၼႃႈတႄႉတႄႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵႃႉတႄႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈပဵၼ်သင်ပဵၼ် မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမီးငိုၼ်း ယူႇမူၼ်ႈၵိၼ်သိူဝ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵူၺ်း၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းသမ်ႉ ယႃႈၽိၼ်ႇ ပဵၼ်ၽေး ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉၽႂ်ၵႂႃႇၵူဝ်ႈဢိူၵ်ႇၸွမ်းၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလူႉ၊ တေပႃးၵူၼ်းမိူင်းလူႉလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈၼႆၼၼ်ႉလႄႈ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႉဝႄႈၵၼ်ယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽဵဝ်ႈယႃႈၽိၼ်ႇၼႆသေ ဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ပူၵ်းပွင်ၸွႆႈၵူၼ်းမိူင်းသင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း၊ သင်ဝႃႈၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽဵဝ်ႈယႃႈၽိၼ်ႇၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၽိတ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ သင်ဝႃႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမ်ႇႁွမ်းၸွမ်းသေ ၵုမ်ႇၼေးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇၵူၺ်းၸိုင် ၼၼ်ႉပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ႁၢႆ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း၊ လႄႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
သင်ဝႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိုင် တႃႇတေတိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉတေဢမ်ႇမီး သင်ဝႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ ႁူမ်ႈသၢင်ႈလႆႈ ၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼႆႉၵေႃႈ ၽွၼ်းလီမၼ်းႁူႉတိုၼ်းၵႂႃႇတူၵ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတင်းမူတ်းၵူၺ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
လွႆလဵင်းမိူင်းယႆ
(ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ)


text:
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) ၸတ်းပၢင် ၵုမ်လူင်၊ မူႇၸုမ်းတႆး 17 ၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈလိူၵ်ႈ တၢင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇ၊ ၸၢႆးသၢင်ႇၶမ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈတႅၼ်း တၢင် ၸၢႆးသႅင်မိူင်း …။
ထႆးႁဵတ်းပွႆးၶုၵ်းထူပ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆး 4 ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈတၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တီႈဝၢင်းသၢမ်ႁေႃၶမ်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ မီးၵူၼ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်လိူဝ်လၢႆ။
ၸုမ်းတႆးထုၵ်ႇမၢႆမီႈမိူင်းထႆး တေပိုတ်ႇလုမ်းပွင်ၵၢၼ်
ၸုမ်းတႆးထုၵ်ႇမၢႆမီႈမိူင်းထႆး "သမႃးၶူမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသႃလႄႈဝတ်ႉထၼထမ်းတႆး" ဢၼ်ယိုၼ်ႈတၢင်ႇယွၼ်းမၢႆၾၢင်သေ လႆႈႁပ်ႉမၢႆၾၢင် ထုၵ်ႇၵူတ်း မၢႆတၢင်းၵၢၼ်ထႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2012 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လိုၼ်းသုတ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တႅပ်းတတ်းတေပိုတ်ႇလုမ်း။
မိူင်းပႃးတီႈယူႇတႆးမီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်း သိၶျွၼ်း/မိူင်းၶႄႇ
မိူင်းပႃးငဝ်ႈငုၼ်းမိူင်းလူင်တႆးၵူႈပွၵ်ႈတင်ႈယူႇၼႂ်းၸႄႈ မိူင်းသိုဝ်ႉၶျွၼ်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယၢမ်းလဵဝ်၊ ပီႈၼွင်တႆး တီႈၼၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈဢၢႆႈလၢဝ်း၊ တိုၵ်ႉႁဵတ်းႁိူၼ်းမိူၼ်ႁိူၼ်း တႆးလႄႈမီးမွၵ်ႈ 4 ႁဵင်လင်ႁိူၼ်း။
သမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးမိူင်းထႆး ဢုပ်ႇၵုမ်တမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်
တႃႇၶပ်းၶိုင်ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း ၶွင်သမႃးၶူမ်းပၢႆးပၺ်ၺႃ လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ) ဝၢႆးလႆႈႁပ်ႉမၢႆၾၢင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူတ်းမၢႆလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးသေ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်သမႃးၶူမ်းပၢႆး ပၺ်ၺႃလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ႁွင်ႉဢုပ်ႇၵုမ်ၼႂ်းၵေႃၵမ် ၵၢၼ်သမႃးၶူမ်း လႄႈၸုမ်းတႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇလၢႆၸုမ်း။
More Articles...
Page 1 of 7


text:
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈၵူတ်ႇပၢႆး ယူႇလီ ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ၊ တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး။ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုတ်း တၼ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း။
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတေၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် မိူင်းထႆးထႅင်ႈ
ၸွမ်းၼင်ႇမေႃယႃမိူင်းထႆးလႆႈၼတ်ႉ/ၽတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈမႃးယႃ တူဝ်ၵမ်းပူၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတေလုၵ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈသၢႆၵၢၼ်ဝိၼ် ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ်မိူင်းထႆး ထႅင်ႈ။
ၶုၼ်ထုၼ်းဢူးၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်မိူင်းၵွၵ်ႇ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတႃႈၵုင်ႈ
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး (ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်) ဢၼ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃႈ တူဝ်မိူင်းထႆး တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ) လႆႈဝူင်ႈ ပၢႆၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉႁူဝ်ၶမ်ႈတေပွၵ်ႈၶိုၼ်းတႃႈၵုင်ႈ။
ၵူၼ်းပွတ်းမိူင်းယေႃလုတၢႆၼမ် ယွၼ်ႉပဵၼ်တွင်ႉၵႂႃႇတွင်ႉႁႄႈ
ၵူၼ်းပွတ်းမိူင်းယေႃ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸပ်းတၢင်း ပဵၼ်တွင်ႉသေတၢႆၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶႂ်ႈၸမ်ႁိမ်း 30 ၵေႃႉ၊ လိုၼ်းသုတ်းလႆႈႁူႉဝႃႈယွၼ်ႉၵိၼ်ၺႃးငူၼ်ႉသၢၼ် ၼႂ်းၼမ်ႉ။
ႁူင်းႁဵၼ်းယိင်းလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ်ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလႆႈသႂ်ႇငိုၼ်းလိူၼ်
ႁူင်းႁဵၼ်းယိင်းလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ် (Nursing) တီႈဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇပၼ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈႁဵၼ်းၾရီႊ/လူၺ်ႈဢမ်ႇသဵင်ႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇသေတႃႉ ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵဵပ်းငိုၼ်းတီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈလိူၼ်၊ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ။
More Articles...
Page 1 of 2


text:
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸတ်းတီႈတူၼ်ႈတီး မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းပၢႆ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼၢင်းၶမ်းဢေး တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ လွင်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ႁပ်ႉၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈ၊ ၵွပ်ႈၸႄႈမိူင်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ။
လုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP)၊ ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ပၢင်ၵုမ်သၽႃး ၸႄႈမိူင်း တီႈတူၼ်ႈတီး တေၶွတ်ႇယွတ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈၼႆႉ (ဝၼ်းထိ 28/09/12) ပွတ်းတဵင်ႈဝၼ်း။ ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈ မိူင်းပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်သင်တႄႉတႄႉ၊ ၶေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ ဢၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ မႃးပဵၼ်မၢႆမီႈၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တႅပ်းတတ်းၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈႁဵတ်းမၢႆမီႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်းသင်။ ပေႃးတၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈႁႂ်ႈဢဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်မၢႆမီႈၸိုင် ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇသေ ႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢႃႇၼႃႇတင်းမူတ်းယဝ်ႉတီႈငဝ်ႈငုၼ်း (ၼေႇပျီႇတေႃႇ)။ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈတၵ်းလႆႈၽၢၼ်ႇငဝ်ႈငုၼ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵေႃႈလီ၊ ပေႃးပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းယႂ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ ဢမ်ႇပၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၵဵပ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပဵၼ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႂ်းႁူၺ်ႈၼႂ်းထိူၼ်ႇသမ်ႉ ၸႂ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၵဵပ်းၶွၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢႃႇၼႃႇၶွင် ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသင်- ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးဝၼ်းထိ (27/09/12) မိူဝ်ႈဝႃး၊ ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း-ၼမ်ႉတူႈ တၢင်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ မႃးယိုတ်းတီႈလိၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉတူႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းႁူႉတႅၵ်ႇလႅင်းလီသေ တၢင်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2005 ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇမႃးယိုတ်းတီႈလိၼ် ၵူၼ်းထဝ်ႈယိင်း (မႄႈပႃႈ)ၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈၼမ်ႉတူႈ။ ၵွပ်ႈတီႈလိၼ်ၼႆႉ မီးဝႂ်တီႈလိၼ် (ပူင်ႇၸၢၼ်ႇ 105) ပဵၼ်တီႈလိၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၶွင်တီႈလိၼ်ဝႃႈ တေတေႃႇ သူႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလုမ်းတြႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇၶဝ်ပွႆႇၵူၼ်းမႃးဢဝ်ၸိူၵ်ႈမတ်ႉလၢၵ်ႈၶေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈယိင်းၼၼ်ႉ လႄႈႁဵတ်း ႁၢႆႉတေႃႇ မၼ်းၼၢင်း လူးၵွၼ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်မႃးယိုတ်းတီႈလိၼ်ထႅင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇႁိမ်းႁွမ်းၼမ်ႉတူႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁူႉ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 1,727 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇတီႈၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ တီႈလိၼ်ႈတီႈၼႆႈပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ တီႈလိၼ်တီႈၼႆႈသမ်ႉပဵၼ်ၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇမီးဝႆႉ။ ပေႃးၶႄႇၶဝ် လႆႈပိူဝ်ႊမိတ်ႊ (လႆႈဢၼုၺၢတ်ႈ)မႃးယဝ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈတီႈလိၼ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ မႃးၸိဢဝ်တိၵ်းတိၵ်း၊ ၾၢႆႇတႅၵ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၵႂႃႇတတ်းပၼ်တိၵ်းတိၵ်း၊ ပေႃးတတ်းပၼ် 1 ပွၵ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်း 5,000 ဢေႊၶိူဝ်ႊ၊ ၵွပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွတ်း ၼမ်ႉတူႈႁဵတ်းၵိၼ်သူၼ်/ႁႆႈၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၵမ်ႈၼမ်၊ ႁဵတ်းၼႃးၵမ်ႈဢေႇ၊ ၵွပ်ႈသူၼ်/ႁႆႈၶဝ်ႈ ၵၢပ်ႇၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမီးဝႂ်တီႈလိၼ်သေ ပေႃးၾၢႆႇတႅၵ်ႈတီႈလိၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇတႅၵ်ႈတီႈလိၼ်ပၼ်ၶႄႇၵေႃႈ သူၼ်/ႁႆႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႃး ၵႂႃႇ ၸွမ်းတိၵ်းတိၵ်း၊ ပိူင်ၶွင်ၾၢႆႇတႅၵ်ႈတီႈလိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် မသလ ၊ မၢင်ၽဝ်ႇယင်း တေၸဝ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ လူးၵွၼ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈတီႈလိၼ်သူၼ်/ႁႆႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးယိုတ်းတိၵ်းတိၵ်းၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၶႄႇၶဝ်မႃးယိုတ်းတီႈလိၼ်ယဝ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းသူၼ် ယၢင်တင်၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတူၼ်ႈယၢင်တင် သမ်ႉဢမ်ႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈဝူဝ်းၵႂၢႆးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇထုၺ်ၺႃး ႁၵ်း 1 တူၼ်ႈလႆႈသၢႆႈ တႅၼ်းငိုၼ်း 4 မိုၼ်ႇ(ပျႃး)၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းႁူဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ဝူဝ်းၵႂၢႆးတေဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၶႂ်ႈၸႂ်လမ်တေႃႇၶႄႇ၊ ၸႂ်လမ်တေႃႇၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပီ 2012 ၊ ဢွၼ်ၼႃႈပႆႇပဵၼ် ပၼ်ႁႃလူင်ဝူင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ရူဝ်ႊႁိင်ႊၵျႃႊ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈၸၢင်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃဝူင်ႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢၼ်ၼၢင်းၶမ်းဢေး တၢင်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်းလၢတ်ႈတီႈမၼ်းၼၢင်း ဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉႁႂ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းႁူဝ်ၶေႃႈထၢမ်-တွပ်ႇၵၼ်ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈဢဝ်ႁဵတ်းၶေႃႈ တၢင်ႇလၢတ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ မၢႆမီႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉသေ လုၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၼႂ်း သၽႃးလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃး တင်းၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈလႅၼ်လိၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇတူႇ (တူဝ်တႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်း) လုၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်း၊ လၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈတႃႇ တေပဵၼ်မႃးပၼ်ႁႃၸၢဝ်းၶိူဝ်း တိုၼ်းဢမ်ႇမီး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈႁဝ်းမီးၶွမ်ႊမတီႊပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ပၼ်ႁႃဝူင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇ။ ပေႃးမႃး တူၵ်ႇၶိူဝ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းမႃးသမ်ႉႁွႆးၸဵပ်းၵဝ်ႇႁႂ်ႈၶိုၼ်းထႃႉၶိုၼ်းယဵၼ်းၵူၺ်း၊ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ၊ ယႃႇပေ လၢတ်ႈယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ ၼၢင်းၶမ်းဢေးဢမ်ႇၽွမ်ႉ၊ လုၵ်ႉထဵင်ထႅင်ႈ။ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ဢွင်ႇတူႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးတင်းသဵင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တႅပ်းတတ်း။ ၽႂ်ဢမ်ႇႁၼ်လီၵေႃႈႁႂ်ႈလုၵ်ႉ သၢၼ်ၶတ်း၊ ပေႃးတူဝ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇတူႇလုၵ်ႉၵေႃႈ တၢင်ႇၵေႃႉၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈလႄႈသင်၊ တူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉသၢၼ် ၶတ်းဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 70 ၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႆးလၢႆလၢႆၵေႃႉ ၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၶဝ်ဢမ်ႇလုၵ်ႉၸွမ်း။ မိူဝ်ႈၼပ်ႉတူၺ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း လႄႈၵမ်ႉထႅမ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းပေႉၵႂႃႇ 10 ၵေႃႉ/သဵင်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈဝႃးဝၢႆးဝၼ်းၼႆႉ လီသေးလၢႆလူင်လၢင်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇပေႃးယူႇလီသေ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉ၊ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်သၽႃး။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈတင်းမူတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 3-4 ၵေႃႉ၊ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈတႄႉ ၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢၼ်ၵဵင်ၸႂ်ႁဝ်းၵေႃႈမီးလႄႈ ယင်းၸၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ၸွမ်းႁဝ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် သဵင်ႁဝ်းယင်းၸၢင်ႈပဵင်းၵၼ် ၽႂ်တေဢမ်ႇၵၢၼ်ႉၽႂ်- ဝႃႈၼႆ။
သၽႃးၸႄႈမိူင်းၼႆႉ မီးတူဝ်တႅၼ်းသၽႃး 1 ၸႄႈဝဵင်းလႂ် 2 ၵေႃႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးမီးတူဝ်တႅၼ်း 50 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းမီး 100 ၵေႃႉ။ (ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၼပ်ႉသွၼ်ႇတင်းမူတ်းထုၵ်ႇမီး 55 ၸႄႈဝဵင်းသေတႃႉ၊ တႃႇ 5 ၸႄႈဝဵင်းဢမ်ႇမီးၽူႈ တႅၼ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝႃႉ 4 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်မိူင်းလႃး 1 ၸႄႈဝဵင်း)။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ၼွၵ်ႈ သေတူဝ်တႅၼ်းၸႄႈဝဵင်း 100 ၵေႃႉယဝ်ႉ မီးထႅင်ႈတူဝ်တႅၼ်း ၾၢႆႇသိုၵ်း 36 ၵေႃႉ၊ ဢိၵ်ႇတူဝ်တႅၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း 7 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶၢင်၊ လိသူး၊ လႃးႁူႇ၊ ၵယၢၼ်း၊ ဢၶႃႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ ဢင်းသႃး ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ 7 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်းမွၵ်ႈ 143 ၵေႃႉ။ (ၵူၼ်းၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်မိူဝ်ႈဝႃးဝၢႆးဝၼ်း မီးတင်းမူတ်း 132 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလုၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်းမီးမွၵ်ႈ 70 ၵေႃႉ)။
ၼၢင်းၶမ်းဢေးလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ဝၢႆးပၢင်ၵုမ်ယဝ်ႉ၊ ပေႃးၽႅဝ်တၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈ ၽွင်းတႅၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉဢွၼ် ၵၼ်တူင်ႉတၵ်ႉမၼ်းၼၢင်း၊ မီးၽွင်းတႅၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်သူတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႆႉ ၶႅမ်ႉၵျႃႉ၊ ႁဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ဢိူဝ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းတွပ်ႇဝႃႈ ယႃႇမႃးႁႃလၢတ်ႈတၢင်းၼွၵ်ႈ၊ ပေႃးသူၵမ်ႉထႅမ် တၢင်းၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ သူသမ်ႉလုၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၸွမ်း ပိူၼ်ႈႁဵတ်းသင်၊ တၢင်းၼွၵ်ႈၼႆႉၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းသင်။ ၽွင်းတႅၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉတွပ်ႇဝႃႈ- ၶွင်ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးတင်း ၾၢႆႇႁူမ်ႇ လူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်လုၵ်ႉယဝ်ႉၼႃႇ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇလုၵ်ႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈ။ ၼၢင်းၶမ်းဢေး သၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ- ပေႃးႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃး တင်းၽွင်းလူင် ၾၢႆႇလႅၼ်လိၼ်ၵျွၵ်းတူၵ်းလုၵ်းၼႆ သူတေၵျွၵ်းလူင်းၸွမ်းယူႇႁႃႉ?။ သမ်ႉၶူဝ်သေ- ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ယွၼ်ႉၸႄႈမိူင်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸတ်းတီႈတူၼ်ႈတီး မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းပၢႆ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼၢင်းၶမ်းဢေး တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ လွင်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ႁပ်ႉၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆမီႈ၊ ၵွပ်ႈၸႄႈမိူင်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ။


text:
ဢိင်ၼိူဝ်မီးၵၢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်သွင်ၾၢႆႇသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းတိၺွပ်းၵႂႃႇ၊ ၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ သိုၵ်းတႆးယဝ်ႉပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင်၊ ဝၢႆးသိုၵ်းတႆး ပွႆႇပၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈဢၼ်တိၺွပ်းၵႂႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇသဵတ်ႈၵႃႈ သဵတ်ႈႁူဝ် လွင်ႈၼႆႉ။
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်း ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 23/09/12 သေၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈသိုၵ်းတႆးၼႆသေ တွင်ႈထၢမ်ပေႃႉထုပ်ႉ၊ ဢဝ်ႁဵတ်းတူဝ်ယိူဝ်ႇတိၺွပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈယဝ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထိ 17/09/12 ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉမၼ်းၸၢႆး တေလုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈသေပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းပွတ်းၼမ်ႉတူႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉ ထုပ်ႉၵုမ်းၶင် မိူၼ်ၼင်ႇၸၢႆးတဵင်း ဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး၊ ၸၢႆးလႃႉ ဝၢၼ်ႈပဵင်းလူင်၊ ၸၢႆးၵမ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ SSPP/SSA ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸၢႆးလႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်းၵူၼ်း 4 ၵေႃႉ ဢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ၸၢႆးတဵင်း တင်းၸၢႆးလႃႉ ၶႃသွင်ၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉတၢႆယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇတၢႆသေၵေႃႉ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၺႃးတိၺွပ်း ၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈမၢႆ 1 တင်း 4 ၵေႃႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/09/12 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် တင်းဢူးတဵင်းၸေႃႇ (ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး) မီးၵၢၼ်တိတ်းတေႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တၢင်းၾူၼ်ႊ။ သွင်ၾၢႆႇဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈႁႂ်ႈပွႆႇ ပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းတႆး SSPP/SSA တိၺွပ်း ၵုမ်းတူဝ်ဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းတူဝ်ယိူဝ်ႇသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ် ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/09/12 ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ SSPP/SSA ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸၢႆးလႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼေႃႇလဵၵ်း၊ ၸဝ်ႈၶမ်းၶွင်ႇ ႁူမ်ႈ 3 ၵေႃႉ ၵႂႃႇတီႈၼမ်ႉတူႈသေ ၵႂႃႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇပူၵ်းပွင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်းလႅၼ် လိၼ် (ၼတလ) ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိၼ်ႇဝိၼ်း။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ဢူးတဵင်းၸေႃႇ ၵေႃႈလၢတ်ႈမႃးတီႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိၼ်ႇဝိၼ်းႁႂ်ႈသွင် ၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်။ သွင်ၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် ဝႃႈ- ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 4 ၵေႃႉၸိူဝ်းတိၺွပ်း ဝႆႉ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းတႆးၵေႃႈ တေပွႆႇပၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈဢၼ်တိၺွပ်းဝႆႉ 2 ၵေႃႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 10/09/12 ၽူႈမီးၸၼ်ႉ 3 ၸဝ်ႈၼႂ်းတပ်ႉ SSPP/SSA (ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸၢႆးလႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼေႃႇလဵၵ်း၊ ၸဝ်ႈၶမ်းၶွင်ႇ) ၶိုၼ်းၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းတပ်ႉ SSPP/SSA သေ ဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်တႅတ်ႉၸူဝ်း တင်းလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးတီႈၼမ်ႉတူႈ၊ ၵႂႃႇႁွင်ႉဢဝ်ပႃးၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ၶမယ 324 တီႈၼမ်ႉတူႈသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ်တီႈၽူႈၵွၼ်း (ၼတလ) ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိၼ်ႇဝိၼ်း။
ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸၢႆးလႃႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈႁူပ်ႉၵၼ်တီႈၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်တီႈႁူင်းႁႅမ်းလင်ၼိုင်ႈ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ပႃး ဝႃႈ- ႁဝ်းပေႃးၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉဝႃႈၸုမ်းႁဝ်းပဵၼ်ၸုမ်း ၼွၵ်ႈမၢႆမီႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇ ထုၵ်ႇ။ လွင်ႈဝႃႈယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ထႅင်ႈမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ တႄႉ လႆႈတႅမ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမၢၼ်ႈယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵူၼ်းၵၼ်- ဝႃႈၼႆ။


text:
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈမေးပီႈၼွင်ႉတူၺ်းလွမ်ၸွႆႈထႅမ်။
လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃတိ မိူင်းပၼ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၶၢႆႉပၢႆႈၶဝ်ႈယူႇမိူင်းထႆးမိူဝ်ႈ 10 ပီပၢႆပူၼ်ႉ၊ ယူႇသဝ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈပွတ်းဝၢၼ်ႈမႁႃထၢတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၊ မိူဝ်ႈ 3 – 4 ပီပူၼ်ႉမႃး ၽွင်းလုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢွၵ်ႇၵိၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၼႃးၼၼ်ႉ လႆႈပိၼ်ႈလူမ်ႉသေၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢဝ်ပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇလုၵ်ႉၼင်ႈပႆဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵၢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈ တႃႇႁႃလဵင်ႉတွင်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း၊ တေၵႂႃႇႁူင်းယႃ ဢမ်ႇၼၼ်ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈလုမ်းၾၢႆႇၽွင်းငမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸေႈဝဵင်းၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈလုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းလႄႈဢမ်ႇ မီးဝတ်းဝႂ်သင်။
ဢိင်ၼိူဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ လုၵ်ႈမေးပီႈၼွင်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီးလႄႈလုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ လႆႈထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉယၢပ်ႇၵိၼ်း လိူဝ်ၸႂ်၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇဝႆႉႁိူၼ်းသုမ်ႉထဵင်ယွၵ်းမုင်းၶႃး ဢမ်ႇမီးၽႂ်လူလွမ်လုမ်းလႃး၊ လႅတ်ႇထွင်ႇမႆႈၾူၼ်ႁူဝ်ႈတူၵ်းမႃးသႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈသုတ်ႉၶၢႆႉၸွႆႈလိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈ၊ ၶဝ်ႈၽၵ်းတႃႇတေၵိၼ်ၵေႃႈ မိူဝ်ႈမီးၽူႈယူႇႁိမ်းႁွမ်းယိုၼ်ႈ ပၼ်ၵူၺ်းၸင်ႇတေ လႆႈၵိၼ် ၽႃႈသိူဝ်ႇၶူဝ်းၼုင်ႈၵေႃႈသႂ်ႇၼုင်ႈၽိုၼ်ယွၵ်းၵဝ်ႇမႃးလၢႆပီ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပုတ်ႈလၢႆႈႁင်းၵူၺ်း ၵွပ်ႈတူင်ႉၼိုင်ဢမ်ႇလႆႈ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈၽူႈမီးၸႂ်ဢေးလူ လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ ၵေႃမတီႇ တႃႇၸွႆႈ ထႅမ်လႄႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တူၺ်းလွမ်လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ၊ တႃႇတူၺ်းလွမ်လုမ်းလႃးမီးမိူၼ်ၼင်ႇ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ၵူႈဝၼ်း၊ ၸၢင်ႈၵူၼ်းလုမ်းလႃးဢၢပ်ႇပၼ်ၼမ်ႉ၊ သၵ်ႉပၼ်ၶူဝ်း 1 ဝူင်ႈ 1 ပွၵ်ႈ၊ ႁႃငိုၼ်းမေးႁဵတ်းပၼ် သုမ်ႉႁိူၼ်း ဢွၼ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလႆႈတၢၵ်ႇလႅတ်ႇယမ်းၾူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
သင်ဝႃႈၽူႈၸဝ်ႈၵေႃႉလႂ် မီးၸႂ်မဵတ်ႉတႃႇၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်း တႃႇပဵၼ်ၵႃႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႄႈၵႃႈလူလွမ်လုမ်းလႃး လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ၽူႈၵေႃႉတူၵ်းယူႇၼႂ်းလွင်ႉတုၵ်ႉၶၸၢတ်ႈ ၽဝၸမ်လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်လႆႈတီႈ …
1. ၸၢႆးထၼႃးၵွၼ်း (ပေႃႈလူင်ပၼ်) ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈ မၢႆၾူၼ်း 086 – 1920509
2. ၸၢႆးဢိၼ်းသွၼ် (ၽူႈၸွႆႈတူၺ်းလွမ်ၽူႈၵေႃႉတူၵ်းၵိၼ်း) မၢႆၾူၼ်း 080 – 0148956
ဢမ်ႇၼၼ်ႁွမ်းငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၽၢၼ်ႇတၢင်းယေးငိုၼ်းၵေႃႈလႆႈ ....
ၸိုဝ်ႈၽူႈယိပ်းဝႂ်ယေးငိုၼ်း ၸၢႆးထၼႃးၵွၼ်း ဝူင်းသႃဝိၶျႆး ( ၽူႈၼမ်းဝၢၼ်ႈ )
ယေးငိုၼ်း ၵုင်းထႆး ၵိင်ႇၽႄ ၵဵင်းလၢဝ်
မၢႆဝႂ်ယေးငိုၼ်း 5160260854
ชื่อบัญชี นายธนากร วงศ์ษาวิชัย (ผู้ใหญ่บ้านแสนไห)
ธนาคาร กรุงไทย สาขาเชียงดาว
เลขที่บัญชี 5160260854
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ .. ပီႈၼွင်ႉၵေႃႉလႂ်ထူပ်းတၢင်းတူၵ်းၵိၼ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ်တူၵ်းၵိၼ်း ၶႂ်ႈယွၼ်းတၢင်းမဵတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်၊ ဢမ်ႇၼၼ်မီးပီႈၼွင်ႉၵေႃႉလႂ်ၶႂ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသွၵ်ႈႁႃပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်ၽၢတ်ႇယၢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် ၶႅၼ်းတေႃႈ သူင်ႇပိုၼ်းလွင်ႈပိူင်ပဵၼ် ဢိၵ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ လႄႈတီႈၵပ်းသိုပ်ႇ မႃးတီႈၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ) ၸူမ်းသိူဝ်းႁပ်ႉၸွႆႈထႅမ်ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၼႂ်းဝဵပ်ႉသၢႆႉပၢင်လူင်ယူႇ။
ၵပ်းသိုပ်ႇၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ)
085-7174906 / 080-1257474
E-mail : This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Shan Herald Agency for News
P.O. Box 15, Nonghoi P.O.
Chiang Mai,
Thailand 50007


text:
သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ပွႆႇပၼ်သိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ဢၼ် ၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းလိူၼ်ပၢႆၽၢၵ်ႇ တင်းမူတ်း 20 ၵေႃႉ လႄႈၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ဝၢႆးသွင်ၸုမ်းႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 16/09/12 တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တင်း တင်း တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSA လႆႈ ၸတ်းပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်တီႈႁူၺ်ႈဢေႃႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူင်းသၢတ်ႇ။ ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ၾၢႆႇတပ်ႉတႆးမီး ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ဝၼ်းလီ တင်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်တိုၼ်းၶိူဝ်း ၽူႈၵွၼ်း တပ်ႉၸုမ်း 727 ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၸိူဝ်း တင်းမူတ်း 5 ၵေႃႉ။ ၾၢႆႇတပ်ႉဝႃႉ ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 171 မီး ယၢင်ၵေႃႇၸူင်း ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၸုမ်း 775 ဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉဝႃႉ 3 ၵေႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇတႃႉၼိူင်း၊ တႃႉသၢမ်သွႆး၊ တႃႉလုၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 17/09/12 (မိူဝ်ႈသိုၼ်း) ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 10:00 မူင်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ (UWSA) ပွႆႇပၼ်သိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ၸိူဝ်းတိၺွပ်းဝႆႉ တင်းမူတ်း 20 ၵေႃႉ၊ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇဢၼ်တိၺွပ်းၸွမ်းၵၼ် (တင်းၵူၼ်းတင်းၵွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ၶိုၼ်းတင်းမူတ်းသေ မႃးသူင်ႇပၼ်တီႈၵဝ်ႇ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းၵႂႃႇ။ ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်း ၵူၼ်းသိုၵ်း SSA ၸင်ႇလုၵ်ႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ပွႆႇပၼ် (လွႆပုင်ႇၽႃ-ပုင်ႇတွင်း) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမုင်ႈၼႃႈ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၸူး (လွႆသၢမ်သိပ်း) ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း တပ်ႉၸုမ်း 727 ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်တိုၼ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႁူဝ် (တေႃႇၼႃႈၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၾၢင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ)။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းၵႆဢမ်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈလႄႈ လႆႈၼွၼ်းႁႅမ်းၸွမ်းတၢင်း ၶိုၼ်းၼိုင်ႈ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 18/09/12 (မိူဝ်ႈဝႃး)ပွတ်းၼႂ် ၸင်ႇပွၵ်ႈထိုင်ၶိုၼ်းငဝ်ႈငုၼ်း လွႆသၢမ်သိပ်း- လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ 19/09/12 မိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတိုၼ်းၶိူဝ်း တင်းၸဝ်ႈဝၼ်းလီ တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ပိူဝ်ႈတႃႇရၢႆးငၢၼ်း တီႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ဝၼ်းထိ 18/09/12 (မိူဝ်ႈဝႃး) လႅင်ႇၶၢဝ်ႇပွတ်းမိူင်းၾၢင်ၵေႃႈ ပွင်ႇလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ- တီႈလွႆသၢမ်သိပ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ (18/09/12) မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈၵၼ်ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမႃးၼႂ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းပွႆႇပၼ်ၼၼ်ႉ မီးၶုၼ်သိုၵ်းၸၢႆးၶႅင်ႇ၊ ၵွပ်ႈတိုၵ်ႉမီးယူႇပွတ်း တၢင်ႉယၢၼ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် ၸၢႆးပိူဝ်ႇ ၵေႃႈတိုၵ်ႉမီးယူႇတီႈပၢင်သၢင်း၊ ပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈပႆႇပွၵ်ႈမႃး။ သိုၵ်းတႆး 2 ၵေႃႉ ဢၼ်သိုၵ်းဝႃႉႁွင်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းဝႃႈမႃးသူင်ႇပၼ်ႁွတ်ႈ ၶိုၼ်းတပ်ႉတႆးယဝ်ႉ (ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈပွႆႇ ပၼ်တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း)- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တိၺွပ်းၸၢဝ်းတႆးလႄႈမူႇၸုမ်းၵေႃႉဢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းပလိၵ်ႈထႆးသေၽၢမ်းႁဵတ်းပလိၵ်ႈပွမ်ယဝ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃလွၵ်ႇငိုတ်ႈၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ လူၺ်ႈၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈ မဝ်းၵမ်။ မီးၵူၼ်းတူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇမွၵ်ႈ 50 ၊ သုမ်းငိုၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 01/09/12 ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတိၺွပ်းၵူၼ်းတႆး ၵေႃႉႁူမ်ႈၵၼ်တင်းပလိၵ်ႈထႆးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပွမ်ႁဵတ်းပလိၵ်ႈထႆး လူၺ်ႈၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းသႂ်ႇၶိူင်ႈဝႅပ်ႇပလိၵ်ႈထႆးတဵမ်ထူၼ်ႈသေ ႁႃလွၵ်ႇလႅၼ် ၸူမ်းႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်း တွင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ)။ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်း တႆးၸိုဝ်ႈၸၢႆးလႃႈ သီဝိၶျႆး ဢႃႇယု 37 ပီ၊ ပလိၵ်ႈထႆးၸိုဝ်ႈ ဝီးရၽူင်း သႅမ်းသီမူင်ႉ ဢႃႇယု 46 (ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ဝႆႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇပလိၵ်ႈ သၢမ်သႅၼ် မိူင်းၵွၵ်ႇ) ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းထႆးထႅင်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ တိလႆႈပႃးလူတ်ႉၵႃး 4 လေႃႉ သႅၼ်းတူဝ်ႊယူဝ်ႊလမ်း ၼိုင်ႈသီၶမ်းၶၢဝ်၊ ဢမ်ႇတိတ်းပၢႆႉမၢႆၾၢင်။ တီႈၺွပ်းလႆႈၸိူဝ်းၶဝ်ပွတ်းၸႄႈဝဵင်းၿၢင်းယႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်းၼူၼ်းထၿူးရီး- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇပလိၵ်ႈထႆးလႆႈၸွပ်ႇထၢမ်ၵူၼ်းတႆး ၼႂ်းၵူၼ်းတူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸၢႆးသူမ်မၢႆ လုင်းယီႈ ဢႃႇယု 35 ပီၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- တူဝ်ၵဝ်ႇႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁပ်ႉမဝ်တႃးသီႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းႁၢင်လိူၼ် ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် (2012)ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈႁပ်ႉၾူၼ်ႊ/မိုဝ်းထိုဝ် ဢၼ်ၸုမ်း ၸိူဝ်းၶဝ်(ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းႁၢႆႉၺႃးတိ-ၽူႈတွင်ႈႁႃ)သိုပ်ႇထူဝ်းမႃး လၢတ်ႈဝႃႈ- ၸၢင်ႈႁႂ်ႈမႃးတႃးသီတီႈႁိူၼ်း လင်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းမူႇဝၢၼ်ႈသီႊမႅၼ်ႊထႆး၊ ၵိဝ်ႇ 10 ၊ ၶဵတ်ႇပၢင်းသိုဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 01/05/12 တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်းၵၢၼ်တီႈႁိူၼ်းၼႂ်းၵိဝ်ႇၼၼ်ႉ၊ ၽွင်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁွတ်ႈထိုင်သူပ်းၵိဝ်ႇ(ပၢၵ်ႇသွႆး)ၵေႃႈလႆႈ သိုပ်ႇၾူၼ်ႊႁႃ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်၊ ၸုမ်းၶဝ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈပႆမႃးတီႈၵိဝ်ႇ 22 ၊ မိူဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇထိုင်ၵေႃႈၵပ်းၾူၼ်ႊ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇမႃးထိုင်ယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉလႆႈႁၼ်လူတ်ႉၵႃး 4 လေႃႉလမ်းၼိုင်ႈၽုတ်းမႃးသေႁေႃႈပၼ်ႇၵႂႃႇပၼ်မႃး ယူႇလၢႆၵမ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈၵပ်းၾူၼ်ႊမႃးတီႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ လူတ်ႉၵႃးလမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမႃးၵိုတ်းၸွတ်ႇတီႈ ပႃႈၼႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇ။
ၸၢႆးသူမ်မၢႆသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉပဵၼ်ပလိၵ်ႈ၊ ၼုင်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈၶိူင်ႈပလိၵ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ပိုတ်ႇၽၵ်းတူလူတ်ႉဢွၵ်ႇ မႃးယဝ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇမီးၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃလီထၢင်ႇထိူမ်၊ ငၢႆးမိူၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တၢင်းသၢႆလပ်ႉပလိၵ်ႈၸႅင်ႈလၢတ်ႈ မႃးဝႃႈ တေမႃးသူင်ႇမွပ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၵၼ်ႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈငိၼ်း ၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈၼႅတ်ႈတွပ်ႇထဵင်ဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈၵူၺ်း၊ ဢၼ်မႃးတီႈၼႆႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇမႃးတူၺ်းႁိူၼ်းလင်ဢၼ်ၶႂ်ႈတႃးသီမႂ်ႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႉၶိုၼ်ႈလူတ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၵႂႃႇၸွပ်ႇထၢမ်တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ႁူင်းပလိၵ်ႈ တီႈလႂ်။ မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈလူတ်ႉၼၼ်ႉ ၺႃးထႅင်ႈၵူၼ်း 2 ၵေႃႉၼင်ႈယူႇၼႂ်းလူတ်ႉ၊ ပေႃးလူတ်ႉဢွၵ်ႇ ၵိဝ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ ၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်ထၢမ်တူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈမီးငိုၼ်းယူႇ ၼႂ်းသၢႆမၢႆ(ၿၼ်းၶျီး)ယေးငိုၼ်းၵႃႈႁိုဝ်၊ ဢိင်ဢၢင်ႈ ဝႃႈပဵၼ်ပလိၵ်ႈၾၢႆႇၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်၊ တေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ဝႃႈၸွင်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ႁိုဝ် ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇ၊ တူဝ်ၵဝ်ႇၸင်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈငိုၼ်းၼႂ်းသၢႆမၢႆ(ယေးငိုၼ်း) မီးတင်းမူတ်း 87,000 ဝၢတ်ႇ။
ၸၢႆးသူမ်မၢႆသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးတူဝ်ၵဝ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈငိုၼ်းတွင်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၶဝ်ထၢမ်မၢႆ ATM ၊ တူဝ်ၵဝ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးမၼ်းၼႆသေဢမ်ႇလၢတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၺႃးလွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူႈလွၵ်းၵူႈလၢႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၵူဝ်သေ လႆႈလၢတ်ႈမၢႆ ATM ၊ မိူဝ်ႈလႆႈမၢႆ ATM ယဝ်ႉ ၸုမ်းၶဝ်ၵူၼ်းႁၢႆႉၵေႃႈ ယိပ်းဢဝ်ၶိူင်ႈ ၾူၼ်ႊတူဝ်ၵဝ်ႇသေဢူၼ်းငိုၼ်းၽၢၼ်ႇတၢင်း ၶိူင်ႈၾူၼ်ႊ။ ၽွင်းယူႇၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ တူဝ်ၵဝ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလွတ်ႈတၢင်းတၢႆ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယင်းၵၢမ်ႇလီဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ၸုမ်းၶဝ်ဢဝ်ၵႂႃႇပွႆႇပႅတ်ႈပွတ်း ယၢၼ်ႉပုတ်ႉထ မူၼ်းထူၼ်း သၢႆ 3 ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽိူဝ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇတဵၵ်းတူၺ်းငိုၼ်းၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ဝႃႈငိုၼ်းဢၼ်မီးၼႂ်း သၢႆမၢႆၼၼ်ႉမူတ်းၵဵင်ႈယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတွင်ႈထၢမ် ၸိူဝ်းၶဝ်ၽူႈၸူၼ်ႁိမ်ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ- ၸိူဝ်းၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းမႃးလႆႈ 2 ပီ၊ ပေႃးလႆႈၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းမႃးၵေႃႈဢဝ်မႃးၸႅၵ်ႇမႅင်ႇၵၼ်၊ ငိုၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဢဝ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းၵၢၼ် ဢႅဝ်ႇလၢဝ်း ၸွမ်းလွင်ႈမူၼ်ႈတၢင်းၵျေႃႇ လႄႈၼႂ်းၵၢၼ်တေႃႇလွင်း ပၢင်ပွႆးမၢၵ်ႇၼင်မူၼ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ၊ လွင်ႈတၢင်းဢၼ် လႆႈၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းပလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်း တူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇလႆႈငၢႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးရၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ- ၸုမ်းၸိူဝ်း(ၽူႈတွင်ႈႁႃ)ၼႆႉ လႆႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်းပိူၼ်ႈမႃး ၼႂ်းလၢႆတူင်ႇ တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ၊ မီးၵူၼ်းၸိူဝ်းသုမ်းၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်းၶဝ်မႃးၸႅင်ႈၵႂၢမ်းဝႆႉတီႈႁူင်း ပလိၵ်ႈၼႂ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ(ၵုင်းထဵပ်ႈ လႄႈတၢင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢႆလၢႆတီႈ၊ ၽွင်းႁဵတ်းပၢင်သပ်းလႅင်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸိူဝ်း တူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇငၢႆးလၢႆးလဵဝ်ၵၼ်ၼႆႉ မႃးၸိတူဝ်မွၵ်ႈ 40 ၵေႃႉ၊ ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၶွင်တင်းငိုၼ်းတွင်းဢၼ်လႆႈ လုသုမ်းၵႂႃႇတင်းမူတ်း မွၵ်ႈငိုၼ်း 2,000,000 ဝၢတ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၸႅင်ႈၶေႃႈႁႃ/တၢင်းၽိတ်းဝႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸူၼ်ႁိမ် ၸၵ်ႉၶုတ်ႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ငိုၼ်းၶမ်းပိူၼ်ႈ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်တိၺွပ်းၵၵ်းၶင်ပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆသေ ဢဝ်ၵႂႃႇပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
Thursday, Sep 20th
Last update03:02:45 PM GMT
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 2 ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းတင်းၸဝ်ႈဢွင်ႇ မျၢတ်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ယဵမ်ႈၸႂ်းပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင်၊ ၸွႆႈၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ႁွမ်းတၢၼ်းငိုၼ်းတီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ထမ်မေႃးတယလႄႈ ၵူၼ်းၵဵင်းတုင် တုၵ်းယွၼ်းၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ႁႂ်ႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ ႁႂ်ႈလူတ်းထွၼ်ၵဵတ်ႉ(လၢၼ်ႇ)ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း ထိုင် တူၼ်ႈတီး။
သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ပွႆႇပၼ်သိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ဢၼ် ၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းလိူၼ်ပၢႆၽၢၵ်ႇ တင်းမူတ်း 20 ၵေႃႉ လႄႈၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ဝၢႆးသွင်ၸုမ်းႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇမၢပ်ႇတဵၵ်း ယွၼ်း ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်၊ တဵၵ်းၵဵပ်းပႃးၵူၼ်း။
ၶူးသွၼ် မေႃသွၼ်တီႈလၢႆးၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႉၶၢင်းလွင်ႈ ၽူႈၵွၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတီႈလၢႆးၶႃႈ တတ်းၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် မႃးလၢႆလိူၼ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မေးၼၢင်းမၼ်းၵႆႉယွၼ်း ငိုၼ်းၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းလူတ်ႉ တီႈၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။
ဢိင်ၼိူဝ် “သၶႁ” ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးလုသဵင်ႈ သုတ်းမုၼ် ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီသေ ၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ပီႈၼွင်ႉ ဢိၵ်ႇ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁႅၼ်းတၢၼ်းပၼ် တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ ပဵင်းလူင်။ တီႈလွႆၵေႃႇဝၼ်းၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်ႁႅၼ်းတၢၼ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇ။
ဢိင်ၼိူဝ်မီးၵၢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်သွင်ၾၢႆႇသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းတိၺွပ်းၵႂႃႇ၊ ၸိၼႄးဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ သိုၵ်းတႆးယဝ်ႉပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင်၊ ဝၢႆးသိုၵ်းတႆး ပွႆႇပၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈဢၼ်တိၺွပ်းၵႂႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇသဵတ်ႈၵႃႈ သဵတ်ႈႁူဝ် လွင်ႈၼႆႉ။
ဝၢႆးၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉ၊ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵႂႃႇယဵမ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈၵဵင်းတုင် လႄႈမိူင်းလႃး။
1) ၵေႃႉမႃးႁပ်ႉၵဝ်ၶႃႈ (ပိုၼ်ၶမ်း) တီႈၵဵင်းမႆႇသေ ဢွၼ်ၶႃႈ ႁဝ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC/TR...
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
ဝၢႆးပိုတ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ၵႃႉဢႃႊသျႅၼ်ႊ ၼႂ်းပီ 2015 ယဝ်ႉ၊ မိူင်းတႆးတင်းမိူင်းၶၢင် တေပဵၼ်မႃးပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈ/ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၸဝ်ႈပၢႆး မၢၵ်ႈမီးၶဝ် ႁိမ်ၸိင်းၵၼ်။ ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိတ်ႇၶႂၢင်ပိူဝ်ႈတႃႇ ပဵၼ်မႃးတူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ် မၼ်း။
သိူဝ်ၽိူၵ်ႇတုၵ်းယွၼ်းၵႃႈတေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ်/ ၼမ်ႉမၼ်း ပၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး
ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈ တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ် တင်းၼမ်ႉမၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ မိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး 5% ၊ လွင်ႈၼႆႉ သၽႃးႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပႃးၼႂ်းမၢႆမီႈ။
ၶႄႇၶဵင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ် သၢႆမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁပ်ႉသိုဝ်ႉမႆႉလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး-ၶၢင်
တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဢွၼ်ၼႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်သၽႃးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵူႈတီႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈသေတႃႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈႁပ်ႉသိုဝ်ႉမႆႉ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတၢင်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး-မိူင်းၶၢင်သူင်ႇၶဝ်ႈယူႇ။
ငိုၼ်းလိူၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈဢိၵ်ႇၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ
ငိုၼ်းလိူၼ်သိုၵ်းဝႃႉၸၼ်ႉဢွၼ်ႇလႄႈၸၼ်ႉသုင် လႆႈၽဵင်ႇ ပဵင်းၵၼ်၊ သိုၵ်းတႆးလႆႈၼမ်ဢေႇၸွမ်းၸၼ်ႉၽႂ်မၼ်း။ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈငိုၼ်းလိူၼ်တိုၵ်ႉဢေႇၸွမ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမိူင်းတူၵ်းတႅမ်ႇ။
ၵဵင်းတုင်- မိူင်းလႃး ပိုတ်ႇႁပ်ႉၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း မိူဝ်းဢႅဝ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ
ၵၢၼ်တွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇမိူင်း ၵဵင်းတုင်-မိူင်းလႃး ပိုတ်ႇၶိုၼ်း ဝၢႆးၸုမ်းမိူင်းလႃးတင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇလႆႈၸႂ် တူၵ်းလူင်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ သူင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ်ႈပၵ်းမိူင်းလႃး။ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း လၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇလႆႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။
More Articles...
Page 1 of 11


text:
လုၵ်ႈပလိၵ်ႈထၢၵ်ႈႁေႃႈလူတ်ႉ 3 လေႃႉၽႃႇၺႃးသင်ၶ
လူတ်ႉသၢမ်လေႃႉလမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းႁေႃႈပဵၼ်ၸၢဝ်း မၢၼ်ႈလုၵ်ႈပလိၵ်ႈထၢၵ်ႈ
ၽႃႇၺႃးသင်ၶ ၸဝ်ႈ 7 တူၼ် တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၽွင်းၵႂႃႇတုင်းသွမ်း၊ တႃႇ 3 တူၼ်
ဝၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇ မီးၵႃႈယူတ်းယႃ/ သၢႆႈတႅၼ်း/
ၵၢဝ်ႇႁႃတၢင်းၽိတ်း။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/11/12 (လိူၼ် 11 လွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ)၊ ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 08:00 မူင်း၊ သၶၸဝ်ႈ ဝတ်ႉၵၢင်မိူင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ 15 တူၼ် ၵႂႃႇတုင်းသွမ်းတေပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊ ၽွင်းတိုၵ်ႉၶဝ်ႈထႅဝ်ၶပ်ႉယႆဝႆႉ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းလူင် တီႈႁိမ်းၼႃႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ 3 ၊ ပွၵ်ႉ 12 ယူႇၼၼ်ႉ မီးလူတ်ႉ 3 လေႃႉလမ်းၼိုင်ႈ ႁေႃႈမႃးၽႃႇသႂ်ႇ သင်ၶတင်းမူတ်း 7 တူၼ်၊ တႃႇ 3 တူၼ် ၺႃးဝၢတ်ႇ ၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈၶႃႁၵ်း ၵွၵ်းႁူဝ်တႅၵ်ႇ လႄႈၺႃးဝၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းလၢႆလၢႆတီႈ။ ၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉ 3 လေႃႉၼႆႉ ၸိုဝ်ႈဢွင်ႇၺီႇၺီႇထုၼ်း၊ ဢႃႇယု 19 ပီ၊ ၸိုဝ်ႈပေႃႈဢူးၸဵင်ႇလုၼ်ႇ ယူႇပွၵ်ႉ 12 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
မၼ်းၸၢႆးၵိၼ်လဝ်ႈမဝ်းမႃးသေ ႁေႃႈလူတ်ႉ 3 လေႃႉၽႃႇၺႃးၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ ပေႃးၽႃႇၺႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႅတ်ႈႁေႃႈလူတ်ႉ လႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ၸွမ်းလိုပ်ႈလမ်းတိၺွပ်း မၼ်း။ ၽိူဝ်ႇတိလႆႈယဝ်ႉ လူတ်ႉ 3 လေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လူတ်ႉၼႂ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းပလိၵ်ႈ၊ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈပလိၵ်ႈၵဝ်ႇ (ပလိၵ်ႈထၢၵ်ႈ) လႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၵႂႃႇတၢင်ႇပလိၵ်ႈ၊ ပွႆႇမၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၶိုၼ်း- ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
သင်ၶၸဝ်ႈၸိူဝ်းထုၵ်ႇလူတ်ႉ 3 လေႃႉ ၽႃႇၺႃး 7 တူၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈဝႆႉ တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉဢမ်ႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း/ ၵႃႈယူတ်းယႃ သင်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်။ လွင်ႈၼႆႉဢမ်ႇ ပဵၼ်ၶၻီး (ဢမု) ဢဝ်လိူင်ႈပၼ်တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၸွမ်းမၢႆမီႈသင်- ၼႆယဝ်ႉ။
“ငဝ်းလၢႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈပဵၼ်တွင် “တွင်လႄႈၼၢမ်-ၼၢမ်လႄႈတွင်” ၊ ၼၢမ်တူၵ်း သႂ်ႇတွင်ၵေႃႈ တွင်ပွင်ႇ၊ တွင်တူၵ်းသႂ်ႇၼၢမ်ၵေႃႈတွင်ပွင်ႇ- ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၽွၼ်းႁၢႆႉ ဢၼ်မႃးတီႈမိုဝ်းထိုဝ်
ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈၸိုင်
တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵႃႈၶၼ်မိုဝ်းထိုဝ် လုၵ်ႉတီႈ ႁူဝ်သိပ်းသႅၼ်
ယွမ်းလူင်ထိုင်ႁူဝ်သႅၼ်။ ဝၢႆးၼႆႉၵေႃႈတေၸၢင်ႈလူင်းထႅင်ႈထိုင်
ႁူဝ်မိုၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းမီး ဢိၵ်ႇ
ၵူၼ်းၶႅၼ်းၸႂ်ပၢၼ်ၵၢင်၊ ၵမ်ႉၼမ် လႆႈႁၼ်ၶဝ်ယိပ်းမိုဝ်းထိုဝ်မႃး
ပႃးၸဵမ်မၢဝ်ႇ/သၢဝ် ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ
လႆႈႁၼ်ယိပ်းမိုဝ်းထိုဝ် မႃးႁမ်ႉၼမ်။
ဝၢႆးသေၵႃႈၶၼ်မိုဝ်းထိုဝ် ယွမ်းလူင်းမႃးယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇထိုင်တီႈၵဝ်ၵဝ်မႂ်းမႂ်း သိုဝ်ႉလႆႈမႃးၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇပႃၶီး ၸူမ်းၼမ်ႉမႂ်ႇသေ ၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸူမ်းလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူးၵၼ်။ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၵူၺ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင် ၼပ်ႉထိုင်ႁူဝ်ၸူဝ်ႈ မူင်းၵေႃႈ မိူၼ်ႁၢင်ႈမီးမီး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၽွၼ်းလီမိုဝ်းထိုဝ်မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈ လႅပ်ႈတေႁူႉ ထိုင်ၵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်းသမ်ႉလႃႇ ၸွင်ႇမီးယူႇႁႃႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တေယွၼ်းလၢတ်ႈၼႄဢိတ်းၼိုင်ႈ။
ယႃႇပေဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ် ဝႆႉႁိမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈမွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်းသေ ၼွၼ်းလပ်း။ ပေႃးဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝႆႉ ႁိမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈမွၼ်ႁူဝ်သေ ၼွၼ်းလပ်းၵႂႃႇၸိုင် သၢႆၼႅင်ႈလူမ်းဢၼ်မႃးၸွမ်း သၢႆမိုဝ်းထိုဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်း ၸၢင်ႈမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းႁဝ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈတေၼွၼ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁပ်းမိုဝ်းထိုဝ် ယဝ်ႉၸင်ႇၵွႆႈၼွၼ်း။ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ် ဝႆႉတီႈဢၼ်ၵႆၵၼ် တင်းမွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်းသေ ၸင်ၵွႆႈၼွၼ်း ၼၼ်ႉ လီသေပိူၼ်ႈ။
ပေႃးလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၸိုင် ယႃႇပေဢဝ်ဝႆႉၾၢႆႇၶႂႃသေလၢတ်ႈ။ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းႁဝ်းတႄႉတႄႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈႁႂ်ႈပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်ႁိုင်။ ပေႃးဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်ႁဝ်းဝႆႉႁိမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈမွၼ် ႁူဝ်သေ ၼွၼ်းၵႂႃႇလႄႈသင် လၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ႁူၾၢႆႇၶႂႃလႄႈသင် လၢတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်းမီး ၸိူင်ႉၼႆ-
1. Skin rashes - ၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်းၸၢင်ႈဢွၵ်ႇတုမ်ႇလႅင်မႃး။
2. Headaches - ႁိူဝ်ၶႆႈ။
3. Migraines - ႁိူဝ်ၶႆႈၽၢၵ်ႇလဵဝ်။
4. Skin imitation - ၼိူဝ်ႉၼင်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈထၢတ်ႈ။
5. Insomnia - ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း။
6. Dizziness - ႁူဝ်မဝ်း။
7. Nausea - ၶူဝ်းတွင်ႉဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း၊ ယူႇဢမ်ႇလူမ်ၸႂ်။
8. Heart palpitations - ႁူဝ်ၸႂ်တတ်ႇဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်။
9. Heart pain - ႁူဝ်ၸႂ်ၵႅၼ်း။
10. Concentration problems - ႁႅင်းၸင်ႈ ႁပ်ႉဢွၵ်ဢေႃ ၸၢင်ႈယွမ်းလူင်း။
11. Fatigue - ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်း။
12. Tingling sensations - ၼဵတ်းၼဵတ်းၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ ၸွမ်းတူဝ်ၶိင်း။
13. Anxiety attacks - လွင်ႈမႆႈၸႂ်ၼမ်။
14. Memory problems - လွင်ႈတွင်ႈမၢႆ ၸၢင်ႈယွမ်းလူင်း။
15. Vision problems - ႁႅင်းသၢႆတႃ ၸၢင်ႈဝွတ်ႈဝဝ်း၊ တူၺ်းဢမ်ႇႁၼ်ၸႅင်ႈ။
16. Swollen lymph nodes - ဢွၵ်ႇတုမ်ႇၸွမ်းထၢတ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း။
17. Indigestion reddening of skin - ၶႆမၼ်းၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်းၵေႃႈ သၢႆၼႅင်ႈလူမ်း ၸၢင်ႈၸုပ်ႇဢဝ်
ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ႁိုင်ႁိုင်ၼၼ်ႉ ဢႃယုမၼ်းယူႇၸွမ်းၼႂ်ႈၵႄႈ သၢႆၼႅင်ႈလူမ်းလႄႈ သၢႆမိုဝ်းထိုဝ်။ ၸွမ်းၼင်ႇ လႆႈထုၵ်ႇတူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၼႅင်ႈသၢႆသွင်သၢႆၽတ်ႉသႂ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းဢွၵ်ႈဢေႃႁဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ melatonin, serotonin, dopamine, norepinephrine ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်တၢင်းဢွၵ်းဢေႃၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ယူႇ သေႇသေႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးလႆႈတၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ် (ထၢတ်ႈၸႂ်တူၵ်း)လႄႈ ႁႅင်းၸင်ႈ ႁပ်ႉလူင်ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်းၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၼိူဝ်လူတ်ႉ/ၵႃး
ၽွင်းမိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတိုၵ်ႉမီးယူႇဝႆႉၼိူဝ်လူတ်ႉ/ၵႃး၊ လူတ်ႉၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိူဝ်ၼၼ်ႉယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လွင်ႈ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ radiation သၢႆၼႅင်ႈမၼ်းႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈ ၵွပ်ႈၼႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်။ ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်တိုၼ်းလီလႆႈလၢတ်ႈၼႆတႄႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈဢဝ်တီယမ်မၼ်းၵူၺ်းသေ ဝၢင်းမိုဝ်းထိုဝ်ၽႂ်းၽႂ်း။
ၸူဝ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃယု 16 ပီလႄႈမိုဝ်းထိုဝ်
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢၼ် ဢႃယု16 ပီလူင်းပႃႈတႂ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇထုၵ်ႇလီႁႂ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမိုဝ်းထိုဝ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢွၵ်းဢေႃၶဝ် တိုၵ်ႉႁႃမုၼ်းမႂ်ႇယႂ်ႇသုင်မႃးၵူၺ်းလႄႈလုပ်ႇၵွၵ်းႁူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၼႃ ပႆၵႅၼ်ႇၶႅင်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇၼႅင်ႈသၢႆပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ radiation တိူဝ်ႉသၢင်ႈဢွၵ်းဢေႃ လိူဝ်သေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃယုၶဝ် လၢႆလၢႆပုၼ်ႈလူးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်သႂ်ႇၼႂ်းထွင်းၵူၼ်
ၽူႈၸၢႆးၶဝ်ၸိူဝ်းသူင်ဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်ယဵတ်ႈသႂ်ႇထွင်းၵူၼ်ယူႇသေႇသေႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈၾၢင်ႉဢိတ်းၼိုင်ႈ။ သၢႆၼႅင်ႈလူမ်းဢၼ်မႃး ၸွမ်း သၢႆမိုဝ်းထိုဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈမၼ်းၸၢင်းမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ မႅင်းၸိူဝ်ႉၵူၼ်းၸၢႆး တၢင်းၼႂ်းၸၢင်ႈတၢႆ။ ပေႃးမႅင်းၸိူဝ်ႉတၢင်း ၼႂ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမႃးလႆႈၼၼ်ႉ တၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၸၢင်ႈလႆႈထူပ်းၺႃး တၢင်ပဵၼ် “မၼ်” သေ တေဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလႆႈ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼႆ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉ သႂ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၿိလ်ႊသိလ်ႊၼၼ်ႉ သင်လၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃလွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၶဝ် ႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ် လုၵ်ႈတီႈမိုဝ်းထိုဝ်သေ ပွႆႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇမိူၼ်ၼင်ႇ Electromagnetic wave / radio wave ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇ static electricity ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်း ၼႆႉပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႈပဵၼ်ၾႆးလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ ထၢတ်ႈၾႆးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပႃးၶဝ်ႈၵႂႃႇၸွမ်း ၼႅင်ႈလူမ်းယဝ်ႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၺႃးၵၼ်တင်းဢၢႆၵႂၼ်းၼမ်ႉမၼ်းၿိလ်ႊသိလ်ႊ၊ ၻီႊၸႄလ်ၶဝ်သေ ၸၢင်ႈယဵၼ်းပဵၼ်ၾႆးၵႂႃႇၼႆ ယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းတႄႉ ပေႃးထၢတ်ႈၶႃလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉပေႃးၼႆၸိုင် ထၢင်ၼမ်ႉမၼ်း ဢွင်ႈတီႈၿိလ်ႊသိလ်ႊ ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇပဵၼ်ၾႆးသေ လၢမ်းထိုင်ၵႂႃႇဢွင်ႈတီႈသႂ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလူတ်ႉ လႄႈၸၢင်ႈပဵၼ် ၾႆးၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်သဵင်ႈမူတ်း။ ၽွၼ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈတေ ၸၢင်ႈထူပ်းၽေး။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈဝႄႈလွင်ႈလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၼမ်ႉ မၼ်းလူတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈသႂ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းၿိလ်ႊသိလ်ႊၼၼ်ႉ ႁပ်းမိုဝ်းထိုဝ်ဝႆႉၶႅၼ်းလီထီႉသုတ်း။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၾၢႆႇပၢႆးမေႃယႃၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မိုဝ်းထိုဝ်ၼႆႉ သင်လၢတ်ႈဢဝ်တီႈယမ်ယမ်မၼ်းၵူၼ်း ပေႃးၼႆၸိုင်ပၢႆးယူႇ လီၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေဢမ်ႇပေႃးတိူဝ်ႉသၢင်ႈႁႅင်း၊ ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵႃႈလၢတ်ႈမိုဝ်း ထိုဝ်ၼႆၵေႃႈ တေလူမ်ၸႂ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းၸိူဝ်း လၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ် ၼႂ်းၼိုင်းဝၼ်း လၢတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၼိုင်းၸူဝ်ႈမူင်း၊ သွင်ၸူဝ်ႈမူင်းထပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပၼ်ၶေႃႈၾၢင်ႉ ၶဝ်သေ လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၽွၼ်း ႁၢႆႉမၼ်းယူႇ။ ပေႃးလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၸိုင် လၢတ်ႈဢဝ်မွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း မိၼိတ်ႉမၼ်းၵူၺ်းၼႆႉ တေ သၢင်ႇထုၵ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇလၢတ်ႈၼႄမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ WHO ၶဝ် သွၵ်ႈႁၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၼႆႉ လွင်ႈဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်ဝႆႉႁိမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈ မွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ပိုတ်ႇမိုဝ်းထိုဝ်သေၼွၼ်း၊ လွင်ႈလၢတ်ႈ မိုဝ်းထိုဝ်ၼိူဝ်လူတ်ႉၵႃး၊ လွင်ႈဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်သႂ်ႇထွင်း ၵူၼ်ဝႆႉသေႇသေႇ၊ လွင်ႈလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၼမ်ႉမၼ်းလူတ်ႉ၊ လွင်ႈလၢတ်ႈမိုဝ်းထိုဝ်ႁိုင်ႁိုင်ၸိူဝ်း ၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႃႈဢွၼ်ၵၼ် ငိူင်ႉဝႄႈၵူႈၵေႃႉၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈလီလူၺ်ႈၸွမ်းတၢင်းႁူႉသေ ဢဝ်ပၢႆးယူႇ လီၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈၵႂႃႇၵူႈၵေႃႉသေၵမ်း။
13/11/2012
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၽွၼ်းလီၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် 24 ယၢင်ႇ
လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ ပၼ်ၽွၼ်းလီ
ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းႁဝ်းတႄႉတႄႉလႄႈၵွပ်ႈၼႆ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်
ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်မႃး ပေႃးၶႂ်ႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ
မၼ်းပၼ်ၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႄႉတႄႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၼိုင်ႈဝၼ်း
သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇဢမ်ႇၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် 3-4 ၵွၵ်းၼႆ မိူၼ်ၵၼ်တင်း
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ပၢႆးယူႇလီ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ ၽွၼ်းလီမၼ်းမီး 24 ယၢင်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ
လၢတ်ႈၼႄဝႆႉပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ။
(1) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ် ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ(Cancer)
မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းပႃးဝႆႉထၢတ်ႈဢၼ်ႁႅင်းလိူဝ်သေ Vitamin C မွၵ်ႈ 100 ပုၼ်ႈ၊ ႁႅင်းလိူဝ် သေ Vitamin E 25 ပုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈသွင်ယၢင်ႇၼႆႉ မႃးလေႃးၵၼ်သေ ၸင်ႇဝႃႈ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်း ၵူၼ်းႁဝ်း ၵႅၼ်ႇၶႅင်မီးႁႅင်းသေ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်လႆႈ တၢင်းပဵၼ် Cancer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
(2) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် (Heart Disease)
ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇသေ ႁႄႉၵင်ႈ ပၼ်ပႃးထၢတ်ႈၼႂ်းတူဝ် ၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် Cholesterol ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢေႇယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းထႅမ်သၢင်ႈပၼ်ႁႂ်ႈႁႅင်းမၢၵ်ႇႁူဝ် ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၵႅၼ်ၶႅင်မီးႁႅင်းလႆႈ။
(3) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ လွင်ႈၵႄႇထဝ်ႈ (Aging)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉ မီးထၢတ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ Polyphenols ၼႆသေ ထၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄယိုတ်ႈပၼ် လွင်ႈၵႄႇထဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းသေ ၵုမ်းၵမ်ပၼ်ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင်ၵူၼ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈၼုမ်ႇတုတ်းၼုတ်းယိုတ်ႈၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
(4) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း (Weight Loss)
မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူတ်းယွမ်းလူင်း။ မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်း ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်း လဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်လူင်းသေ ၸၢင်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈထၢတ်ႈသၽႃဝ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းၽႄႈတိူဝ်း မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ သင်ၵိၼ်ပၼ်ၵူႈ ဝၼ်းၸိုင် ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ်မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း ႁဝ်းယွမ်းလူင်း မွၵ်ႈ 70 ၵရမ်ႇသေ ၼႂ်းၼိုင်ႈပီၸမ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်း လူတ်းယွမ်းလူင်းမွၵ်ႈ 7 ပွလ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ။
(5) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၵူၼ်းႁဝ်း (Skin)
ထၢတ်ႈၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ဢႃႇယုၵူၼ်းႁဝ်းယႂ်ႇသုင်ၶိုၼ်ႈမႃးသေ ထၢတ်ႈဢၼ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၼိူဝ်ႉၼင်ႁဵဝ်ႇလႂ် လွင်ႈဢၼ်ၼင်ႁူႇ/တိၼ်ၵႃၼင်တႃႁဵဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လႆႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တႃႇၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်း တေဢမ်ႇပဵၼ် cancer ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ပႃး။
(6) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ဢဵၼ်ၶိုၼ်ႈ (Arthritis)
ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢဵၼ်ၶိုၼ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း လဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်မႃးသေ ယင်း ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လႆႈ တႃႇႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ် တေဢမ်ႇၽေႈတိူၼ်းၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉထၢတ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉ သေ ၽွၼ်းလီလွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လုပ်ႇႁဝ်းတေဢမ်ႇဢူၼ်ႈဢမ်ႇၶွပ်ႈလႂ်လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဢဵၼ် ႁဝ်းတေၵႅၼ်ႇၶႅင်လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
(7) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ လုပ်ႇ (Bones)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵဝ်ႈၶဵဝ်ႇၼႆႉ ၵွပ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Fluoride ၼမ်ဝႆႉလႄႈမၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တႃႇလုပ်ႇၵူၼ်းႁဝ်း ၵႅၼ်ႇၶႅင်ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် ၵူႈဝၼ်းၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလုပ်ႇႁဝ်း ၵႅၼ်ႇၶႅင်လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
(8) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ ထၢတ်ႈၶႆမၼ်း (Cholesterol)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ထၢတ်ႈၶႆမၼ်း Cholesterol ဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းလူတ်း ယွမ်းလူင်း။ ၼႂ်းတူဝ် ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေမီးဝႆႉထၢတ်ႈၶႆမၼ်းဢၼ်လီလႄႈဢမ်ႇလီ (ဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ၽေးၵူၼ်း) ၼႆ သွင်ယၢင်ႇ။ မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ပၼ်ထၢတ်ႈၶႆမၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းယွမ်းလူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
(9) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ လွင်ႈတၢင်းပီး (Obesity)
မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ် တၢတ်ႈၶႆမၼ်းဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵၼ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းပီးၶိုၼ်ႈ မႃး။ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လဵၼ်ႁႅင်းပၼ်ၵူႈဝၼ်းသေ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶဵဝ်ပၼ်ၵူႈဝၼ်းၸိုင် လွင်ႈပီး ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်းမႃးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။
(10) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် (Diabetes)
မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းပၼ် တႃႇထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ႁဝ်းလႂ် ထၢတ်ႈၸီးဝလႂ် ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်း တူဝ် ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ လီၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉမႃး။ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လႆႈပႃး တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် ဢၼ်ပဵၼ် ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိုၵ်ႉ ၵၢင်ႉတႃလပ်းသိင်ႇမဝ်းလူမ်ႉလႆႈ။
(11) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ လွင်ႈမိုဝ်းသၼ်ႇ (Parksons)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ဢၼ်ပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Antioxidant ၼၼ်ႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းႁဝ်း တႃႇတေဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်း ပဵၼ်မိုဝ်းသၼ်ႇ။
(12) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်တပ်း(ပွတ်ႇ) (Liver Disease)
လွင်ႈဢၼ်ယႃႈယႃတၢင်းပဵၼ်တပ်း(ပွတ်ႇ)ႁဝ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေယႃႈယႃတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ယဝ်ႉ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်တႄႉတႄႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈမီးထၢတ်ႈၶႆမၼ်း သေဢၼ်ဢၼ် မႃးႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉတီႈတပ်း(ပွတ်ႇ)ႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈလၢင်ႉ ဢွၵ်ႇယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ လႆႈယူႇၼႆ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်တၵ်းၼၢႆဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
(13) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် (High Blood Pressure)
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၵူႈဝၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇၵုမ်းပၼ် ထၢတ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ သၢႆလိူတ်ႈႁဝ်းလႂ် တီးတပ်းႁဝ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽုတ်းပဵၼ်မႃးထၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈ Angiotensin ၼႆႉၼၼ်ႉ လႄႈၵွပ်ႈၼႆမၼ်းႁဵၼ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈ ႁဝ်း လူတ်းယွမ်းလူင်းပၼ်သေ ၵႅၼ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႆႈ တၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈသုင်လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
(14) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းၵိၼ်ၽိတ်း (Food Poisoning)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေပႃးဝႆႉထၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈ Catechin ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇဝႃႈၼမ်ႉၼဵင်ႈ ၶူမ်ၼႆႉ မၼ်းၶႃႈတၢႆလႆႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် Bacteria ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈငူၼ်ႉသၢၼ်တၢင်းပဵၼ် (လွင်ႈၵိၼ်ၽိတ်း) တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး။
(15) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼႂ်းသၢႆလိူတ်ႈ (Blood Suger)
ထၢတ်ႈဝၢၼ် (ၸဵမ်း) ဢၼ်မီးၼႂ်းသၢႆလိူတ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈဢႃယုယႂ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼိုင်ႈတိူဝ်း ၶိုၼ်ႈမႃး တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းတေပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Polyphenols လႄႈထၢတ်ႈ Polysa Ccharides ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉထၢတ်ႈသွင်ဢၼ်ၼႆၸမ်ႉ ၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈထၢတ်ႈဝၢၼ်(ၸဵမ်း) ၼႂ်းလိူတ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းလူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ။
(16) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ႈလႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း (Immunity)
ထၢတ်ႈ Polyphenol တၢင်းထၢတ်ႈ Flavonoids ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇၼႂ်းမႂ်ၼဵဝ်ႈၶဵဝ်ဝႆႉ။ ထၢတ်ႈ သွင်ယၢင်ႇၼႆႉသမ်ႉ ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၼၼ်ႉသေ တႃႇႁႂ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း တိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းယူႇလီ ၵတ်းၸိုၼ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်ၼႆႉ တႃႇႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် တေဢမ်ႇ ၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လႆႈ။
(17) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ႈလႄႈ လွင်ႈၸပ်းၵတ်း (Cold and Flu)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Vitamin C ၼႆယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈ Vitamin C ၼႆႉ မၼ်း ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄပၼ် တၢင်းပဵၼ်ၸပ်းၵတ်းလႂ် ၼၢဝ်သၢၼ်ႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
(18) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်းဢူၵ်းၸဵပ်း(ဢူၵ်းၵပ်ႉ) (Asthma)
ထၢတ်ႈယႃႈယႃ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ Theophylline ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈမႃးတီႈမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉလႄႈထၢတ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉၸမ်ႉ မၼ်းႁဵၼ်း ပၼ်လႆႈႁႂ်ႈၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်သေ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်း ပဵၼ် ပွတ်ႇ(ဢူၵ်းၸဵပ်း) ႁဝ်းတေဢမ်ႇတိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
(19) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်တီႈႁူ (Ear Infection)
မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်လႆႈတၢင်းပဵၼ်ႁူယဵၼ်းလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သင်ဢဝ်ၼူၼ်းၵုၺ် ၸေႈတင်းၼမ်ႉမႂ်ၼဵဝ်ႈၶဵဝ်သေ တႃးပၼ်၊ ႁူမ်ႇပၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်မႃးတီႈႁူႁဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈႁၢႆၶႅၼ်းၵႂႃႇလႆႈၽွင်ႈ။
(20) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇလႅင် (ရေယုန်) (Herpes)
မႅင်းတၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇလႅင်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၽႄႈတိူၼ်းလႆႈၽႂ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႈယႃမၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယၢပ်ႇသင် တေႃႈ ၼင်ႇၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉၵူၺ်ၵေႃႈ ယင်းယႃလႆႈၼႆႉယဝ်ႉ။ လၢႆးယႃ မၼ်းတႄႉ ႁဝ်းမႃးဢဝ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ သုၵ်ႈပၼ်လၢင်ႉ ပၼ်တီႈတုမ်ႇဢၼ်တႄႇၽုတ်းဢွၼ်တၢင်း ပိူၼ်ႈသုတ်းသုတ်းၼၼ်ႉသေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတႃးပၼ်ထႅင်ႈတီႈၸိူဝ်း ဢၼ်ၽႄႈတိူၼ်း ၼၼ်ႉတႃႉ။
(21) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၶဵဝ်ႈမႅင်း (Tooth Decay)
မႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆလႆႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်းၼမ်မႃးၼၼ်ႉသေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ပႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢၢႆသူပ်းဢၢႆပၢၵ်ႇ ၵူၼ်းႁဝ်း မဵၼ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
(22) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ လွင်ႈႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်း (Stress)
ၼႂ်းမႂ်ၼဵဝ်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းတေၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ Amino Acid ယၢင်ႇၼိုင်ႈလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆလွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ ၵိၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ မၼ်းႁဵၼ်းႁႂ်ႈၸႂ်ဢူၼ်ႈၼူၼ်းယူႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸႂ်လိူတ်ႇၸႂ်မႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၢႆလႆႈ။
(23) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူမ်း (Allergy)
ထၢတ်ႈဢၼ်ပႃးဝႆႉၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ် ဢၼ်ဝႃႈ EGEC ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူမ်းၵၢႆး ႁၢႆလႆႈ။
(24) ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ် (HIV)
ၽူႈလဵပ်းႁဵၼ်းၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ထၢတ်ႈ EGEC ဢၼ်ပႃးဝႆႉၼႂ်းမႂ်ၼဵင်ႈၶဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ပၼ်လႆႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် HIV ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်လူၺ်ႈၽွၼ်းလီလွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် ၼမ်တၢင်းၵႃႈၼႆႉလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် ၵူႈၵေႃႉ ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်သေ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်း၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 3-4 ပွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိုၼ်းသုတ်းယွၼ်းသူးႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉလႆႈ ႁပ်ႉပူၺ်ႈၽွၼ်းလီၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼင်ႇၵၼ် ၵူႈၵေႃႉၵၼ်တႃႉ။
ၺၢၼ်ႇၸွမ်လႅင်း
13/11/2012
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းသိုၵ်းတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးႁၢဝ်ႈႁႅင်း
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈတိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA)
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ပွတ်းမိူင်းမိတ်ႈ၊ တေႃႉသၢင်ႇ၊ မိူင်းငေႃႉ
ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ႁွင်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈဝၢၼ်ႈ
ၸွပ်ႇထၢမ်ၸိုဝ်ႈႁူဝ် ၼႃႈသိုၵ်းတႆး။
ဝၼ်းထိ 31/10/12 ယၢမ်း 17:45-20:40 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၶမယ 503 ဢၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းယႄး ၼၢႆႇဢူး ဢွၼ်ႁူဝ် ႁႅင်းၵူၼ်း 100 ပၢႆ ၶိုၼ်ႈၸူးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA သၢႆသိုၵ်းတပ်ႉၸုမ်း 612 ဢၼ်မီး ၾၢႆႇႁွင်ႇၵျွၵ်ႉလူင်းၵျီး (ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ)၊ သွင်ၾၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈ ႁႅင်း၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတၢႆ 6 ၵေႃႉ၊ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 5 ၵေႃႉ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလုသုမ်း။
ဝၼ်းထိ 02/11/12 ယၢမ်း 09:30-10:00 မူင်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈၸူးသၢႆသိုၵ်းတပ်ႉၸုမ်း 612 ဢၼ်မီးႁိမ်းၵိၼ်ၸိ ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းငေႃႉသေ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸၼ်ႉၸဝ်ႈႁၢၼ်တိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်း ၵႂႃႇမိူဝ်းတၢႆတီႈၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းတႆး ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဝၢတ်ႇၸဵပ်း လူမ်ႉတၢႆ-ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းထိ 04/11/12 ယၢမ်း 14:00-16:30 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလယ 23 ဢၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းတၢၼ်းထုၼ်း ဢွင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ် ႁႅင်းၵူၼ်း 90 ၶိုၼ်ႈၸူးသၢႆသိုၵ်းတပ်ႉၸုမ်း 612 SSPP/SSA ဢၼ်မီးတီႈ ၵွင်သလၢမ်း (ပၢင်ႇလေႃႉ) ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ငေႃႉသေ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းငေႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢမ်ၵူၼ်း ဝၢတ်ႇၸဵပ်းၶဝ်ၵႂႃႇမိူဝ်းတီႈမိူင်းငေႃႉ 4 ႁၢမ်၊ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဝၢတ်ႇၸဵပ်းလူမ်ႉတၢႆ-ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 09/11/12 ယၢမ်း 08:00-13:00 မူင်း၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈၸူးသၢႆသိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈ လွႆလဵၵ်း၊ ဢိူင်ႇမိူင်းၵုင်း ၸႄႈဝဵင်းတေႃႉသၢင်ႇလႄႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်တင်းႁၢင်ႈ (ၶိုင်ႈဝၼ်း)၊ သွင်ၾၢႆႇမီးလွင်ႈဝၢတ်ႇ ၸဵပ်းၼင်ႇၵၼ်သေ ဝၼ်းထိ 10/11/12 (မိူဝ်ႈၼႆႉ)ပွတ်းၼႂ် သွင်ၾၢႆႇ တိုၵ်ႉငႃၵၼ်ဝႆႉ၊ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေၶဝ်ႈၸူးၵၼ်ထႅင်ႈ- ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပွင်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၽိူမ်ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉထႅင်ႈ ပဵၼ်တပ်ႉၶမယ 501, 502, 503 လႄႈ ၶလယ 23 ၊ တပ်ႉၵွင် 71 ဢွင်ႇလၢၼ်ႇ (မိူင်းမၢၼ်ႈ)၊ တပ်ႉၵွင် 95 မၼ်းတလေးၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဝၢႆးပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ 4 တပ်ႉၵွင်ၼႆႉ ႁွင်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈဝၢၼ်ႈၶိုမ်းၵဝ်ႇ၊ ၶိုမ်းမႂ်ႇ ၵႂႃႇၸွပ်ႇထတ်း ထတ်းထၢမ် လွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းတႆးဢၼ်ႁဝ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉၸိုဝ်ႈသင်၊ ပေႃးသူဢမ်ႇလၢတ်ႈ ႁဝ်းတေဢဝ်လိူင်ႈသူ- ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်း လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃ
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁေႃၼႃး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ
ၵႂႃႇပိတ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၼႂ်းသူၼ်၊ တူၵ်းၸႂ် ၵူဝ်ႁႄ လႅၼ်ႈပၢႆႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ
လတ်းၽၢၼ်ႇမႃးတၢင်းသူၼ်၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 06/11/12 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်း ၽွင်းၸၢႆးဢွင်ႇ (ဢႃႇယု 35) တင်းမေးၼၢင်း (ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵႂႃႇ သူၼ်) ၽွင်းတိုၵ်ႉပိတ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇယူႇၼႂ်းသူၼ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၶလယ 243 ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ဢၼ်ၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်ပွတ်း ဝၢၼ်ႈႁေႃၼႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းယဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ လတ်းၽၢၼ်ႇၵႂႃႇ တၢင်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸၢႆးဢွင်ႇ။ မၼ်းၸၢႆးတူၵ်းၸႂ်၊ ၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းႁၢပ်ႇ ၶျေႃးလႄႈလႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လၢၵ်ႈၵွင်ႈယိုဝ်းႁၢတ်ႇသႂ်ႇ - ၵူၼ်းမိူင်းယဵၼ် ဢၼ်ႁွတ်ႈဝဵင်း ၼမ်ႉတူႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၸၢႆးဢွင်ႇၺႃးယိုဝ်း မၢၵ်ႇၵွင်ႈသၢတ်ႈၺႃးတီႈဢိုၵ်း၊ တိူဝ်ႉတီႈၶႅၼ်၊ တီႈၶႃလူင်။ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၽူင်ႉသႂ်ႇၺႃးပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မၼ်း ဢႃႇယု 4 ၶူပ်ႇ တီႈၼႃႈၽၢၵ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တင်းပေႃႈတင်းလုၵ်ႈ တိုၵ်ႉၶဝ်ႈႁူင်းယႃၼမ်ႉတူႈ- ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽွင်းတႅၼ်းၸႄႈမိူင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉၸႂ်ႈတႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပႆႇမႃးတၢင်ႇလၢတ်ႈသင်၊ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉပွႆႇၵူၼ်းၵႂႃႇၸွပ်ႇထတ်းတူၺ်းလွင်ႈ တၢင်းပိူင်ပဵၼ်မၼ်းယူႇ၊ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးဢၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈမႃးတၢင်ႇလၢတ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈသေ လႆႈဢဝ်လိူင်ႈ လၢဝ်းဢုပ်ႇၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈပႆႇမီး - ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်သိုၵ်းတႆးတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွင်ႉ ၵၢင်ႉၵႄႇၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇၶဝ်ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်၊ ႁၢမ်ႈဝႃႈတၵ်းဢမ်ႇလႆႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇသိုၵ်း တႆး၊ ၽႂ်တိတ်းတေႃႇ သိုၵ်းတႆးတေပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ ႁိမ်း 10 ၵေႃႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉသႂ်ႇၶွၵ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈထိုင် တီႈၶႃႁၵ်းမိုဝ်းၵႅင်ႉ၊ ဢၼ်တၢႆၵႂႃႇၵေႃႈမီး- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်း လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃ
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁေႃၼႃး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ
ၵႂႃႇပိတ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၼႂ်းသူၼ်၊ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ လႅၼ်ႈပၢႆႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ
လတ်းၽၢၼ်ႇမႃးတၢင်းသူၼ်၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 06/11/12 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်း ၽွင်းၸၢႆးဢွင်ႇ (ဢႃႇယု 35) တင်းမေးၼၢင်း (ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵႂႃႇ သူၼ်) ၽွင်းတိုၵ်ႉပိတ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇယူႇၼႂ်းသူၼ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၶလယ 243 ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ဢၼ်ၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်ပွတ်း ဝၢၼ်ႈႁေႃၼႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းယဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ လတ်းၽၢၼ်ႇၵႂႃႇ တၢင်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸၢႆးဢွင်ႇ။ မၼ်းၸၢႆးတူၵ်းၸႂ်၊ ၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းႁၢပ်ႇၶျေႃးလႄႈလႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လၢၵ်ႈၵွင်ႈယိုဝ်းႁၢတ်ႇသႂ်ႇ - ၵူၼ်းမိူင်းယဵၼ် ဢၼ်ႁွတ်ႈဝဵင်း ၼမ်ႉတူႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၸၢႆးဢွင်ႇၺႃးယိုဝ်း မၢၵ်ႇၵွင်ႈသၢတ်ႈၺႃးတီႈဢိုၵ်း၊ တိူဝ်ႉတီႈၶႅၼ်၊ တီႈၶႃလူင်။ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၽူင်ႉသႂ်ႇၺႃးပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မၼ်း ဢႃႇယု 4 ၶူပ်ႇ တီႈၼႃႈၽၢၵ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တင်းပေႃႈတင်းလုၵ်ႈတိုၵ်ႉၶဝ်ႈႁူင်းယႃၼမ်ႉတူႈ- ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽွင်းတႅၼ်းၸႄႈမိူင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉၸႂ်ႈတႄႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပႆႇမႃးတၢင်ႇလၢတ်ႈသင်၊ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉပွႆႇၵူၼ်းၵႂႃႇၸွပ်ႇထတ်းတူၺ်းလွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်မၼ်းယူႇ၊ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးဢၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈမႃးတၢင်ႇလၢတ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈသေ လႆႈဢဝ်လိူင်ႈလၢဝ်းဢုပ်ႇၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈပႆႇမီး - ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်သိုၵ်းတႆးတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွင်ႉၵၢင်ႉၵႄႇၽူႈၵွၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇၶဝ်ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်၊ ႁၢမ်ႈဝႃႈတၵ်းဢမ်ႇလႆႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇသိုၵ်းတႆး၊ ၽႂ်တိတ်းတေႃႇ သိုၵ်းတႆးတေပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈႁိမ်း 10 ၵေႃႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉသႂ်ႇၶွၵ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈထိုင် တီႈၶႃႁၵ်းမိုဝ်းၵႅင်ႉ၊ ဢၼ်တၢႆၵႂႃႇၵေႃႈမီး- ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ တိူဝ်ႉႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
ၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇၼႂ်း ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ 5
လုၵ်ႈ၊ တိူဝ်ႉႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလုၵွႆ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈႁွင်ႉဢုပ်ႇၸဝ်ႈႁိူၼ်း။ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇဝႃႈ
တေသိုပ်ႇၸွပ်ႇထၢမ်ၸွမ်းသူၼ်ႈ ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း။
ၶိုၼ်းဝၼ်းထိ 08/11/12 ၵၢင်ၼႂ်ဝၼ်းထိ 09/11/12 ယၢမ်း 03:00 မူင်း၊ မီးၸုမ်းသိုၵ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇယိုဝ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင် တူၵ်းသႂ်ႇၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းငေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈၼႆႉ (မိူဝ်ႈဝႃး) ၵၢင်ၼႂ် 3 မူင်း မီးသိုၵ်းၸုမ်းၼိုင်ႈယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ဝဵင်းသေ ဢဝ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းသႂ်ႇ တီႈၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ ဝၢၼ်ႈတူင်ႈလူင် 5 လုၵ်ႈ၊ တိူဝ်ႉၺႃး ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽွင်ႈ။ မိူင်းလႅင်းမႃး ၾၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်မႃးႁွင်ႉၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵႂႃႇဢုပ်ႇထမ်သင်ဢမ်ႇႁူႉ- ဝႃႈၼႆ။
မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်း 5 လုၵ်ႈၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇ3 လုၵ်ႈ၊ 2 လုၵ်ႈဢမ်ႇတႅၵ်ႇ၊ တူၵ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းလုင်းထုၼ်းမျၢတ်ႈ ၼၢင်းမျႃႉတဵင်း၊ တီႈႁေႃႇ ၸၢႆးၶႃးလဵၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵွႆၵႂႃႇ- ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸၢႆးၶမ်းၵျေႃႇ ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဝၢၼ်ႈတူင်ႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်း ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉၵမ်းလဵဝ်၊ ပိူင်ပဵၼ်လွင်ႈၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်ၼႆႉ (9/11/12) ၊ ပဵၼ်ၸုမ်းလႂ်မႃးယိုဝ်းသႂ်ႇဢမ်ႇႁူႉ၊ သႅၼ်းမၢၵ်ႇၵွင်ႈတႄႉ ပဵၼ်သႅၼ်း 40 millimeter ၊ တူၵ်းၼႂ်းသူၼ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈႁေႃႇၸၢႆးၶႃးလဵၵ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈႁူဝ်ႉၼႃႈ ႁိူၼ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တႃႇ 2 လုၵ်ႈ ဢမ်ႇတႅၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇႁၼ်တီႈတူၵ်းမၼ်း။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆဢမ်ႇႁူႉ၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေသိုပ်ႇ ၶႆႈငိူၼ်ႈႁွႆးလွင်ႈတၢင်းပဵၼ်မႃးသေ တေသိုပ်ႇၸွပ်ႇထၢမ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းသိုၵ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ မီးထႅင်ႈသိုၵ်းတႆးၸုမ်းဝၢၼ်ႈႁႆး SSPP/SSA ၊ ၸုမ်းလွႆတႆးလႅင်း RCSS/SSA ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) TNLA ၵေႃႈလတ်းၽၢၼ်ႇၵႂႃႇမႃး- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ