text:
မိူင်းမၢဝ်းလူင်
ၼႂ်းၸူဝ်ႊ AD 567 0 1448 (ပီႊတႆး ႖႖႑-႑႕႔႗) ၶုၼ်းလူး၊ ၶုၼ်လႆး သွင်ၸဝ်ႈပီႈၼွင်ႉ ဢဝ်မိူင်းမၢဝ်း (ပၢင်ႇပဵင်းႁိမ်းၼမ်ႉမၢဝ်း) တင်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈမိူင်း။ ႁူမ်ႇငမ်းပူၼ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ် ႁူမ်ႇတေႃႇႁွတ်ႈ ၸဵင်းတုင်၊ ၸဵင်းသႅၼ်၊ ၸဵင်းမႆႇ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၸဝ်ႈဢူးတိင်ႇ ႁူမ်ႇလႆႈတိူဝ်းထႅင်ႈ ထိုင်ၼမ်ႉမႄႈႁွင်ႈႁူဝ်ႈ။ ၼမ်ႉမႄႈပရႃႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ (ၼမ်ႉပူႇလႃႇမႃးၽူးထိူဝ်ႈလႃႊ) ၵေႃႈ ငမ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ။ ပေႃးဢဝ်မိူင်းတႆးမႃးဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်ၶၢဝ်းငမ်းလႆႈ ၵႂၢင်ႈတိူဝ်းလိူဝ်တေႉတေႉ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၵိုၼ်းထႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ဝႆႉ။
ယူႇမိူင်းမၢဝ်းသေ တင်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃး။ မီးၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မိုၼ်ႇသႅၼ်ႁိူၼ်း။ ပွႆႇသိုၵ်းတိုၵ်းၸိင်း၊ ပေႃးလႆႈယဝ်ႉတီႈၼိူင်ႈ ပွႆႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးၵႂႃႇၵႂၢၼ်းငမ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ။ မီးၵႂၢမ်းမၵ်းတိၼ်ႇႁႂ်ႈၶဝ် ၼႂ်းၼိူင်ႈပီႊ ႁႂ်ႈမႃသၢၵ်ႈပၼ်ၶိူင်ႈၶွင် ထိုင်ငဝ်ႈၸေႊဝဵင်းလူင်မိူင်းမၢဝ်း ၼိူင်ႈပွၵ်ႈဝႃႈၼႆႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈလူင်ၶုၼ်လူး ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်လူင် ငမ်းၵႂၢၼ်းတႃႈၵွင်ႊ။ ၶုၼ်ၽႃႉ ငမ်းၵႂၢၼ်းမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမူဝ်ႇ၊ ၼိူင်ႈပီႊမႃးသၢၵ်ႈမႃႉ။ ၶုၼ်ဢူ ငမ်းၵႂၢၼ်း လမ်ပၢင်ႊ၊ ၸဵင်းသႅၼ်၊ ၼိူင်ႈပီႊ မႃးသၢၵ်ႈၸၢင်ႉ။ ၶုၼ်ၵိူဝ်ႇဝူၺ်ႇၾႃႉ ငမ်းၵႂၢၼ်းမိူင်းယေႃ၊ ၼိူင်ႈပီႊမႃးသၢၵ်ႈၶမ်း။ ၶုၼ်ႈလႃႈ ငမ်းၵႂၢၼ်း ဝဵင်းၸႃႊလဵင်ႇ ၼိူင်ႈပီႊမႃသၢင်ႈၼူၵ်ႉၵႃၼမ်ႉ။ ၶုၼ်ၸႃႈ ငမ်းၵႂၢၼ်း ဢႃႇဝႃႉ၊ မႃးသၢၵ်ႈသႅင်။ ၶုၼ်သူႇ ၵႂၢၼ်းငမ်းမိူင်းယူႉ။
ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၵၢပ်ႈၶုၼ်တိူင်း ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ႁိူဝ်းႁိူင်းဝႆႉ။ ၶုၼ်လူင်မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ မႃးၵမ်ႉၸွႆႈမၼ်း။ ၶုၼ်တိုင်း ႁဵတ်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢဝ်း လႆႈ 72 ပီႊ၊ ဢႃႇယူႉ 88 ပီႊ သဵင်ႇၵၢမ်ႇ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇလီမႃးႁွတ်ႈ။ လွင်ႈၵႃႉလွင်ၶႃႇ ဢိူင်ႇတိူင်းမိူင်းႁဝ်း လႄႈ တၢင်ႇၵုၼ်၊ တၢင်ႇတိူင်းၵႃး ပဵၼ်လီမႄႇၶႂၢၵ်ႈႁိူင်းထႃး။
ၶုၼ်တိုင်း ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမႄးထတ်း
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၸေႊတွင်ႈ မိူင်းမၢဝ်း၊ လုၵ်ႈၸၢႆးတႆးႁိူၼ်းၼိူင်ႈ ၸိုဝ်ႈဢၢႆႈ။ ယႂ်ႇမႃးသေ တင်းၼၢင်းငိူၵ်ႈ(ၼၵႃး) ႁၵ်ႉပႅင်းၵၼ်၊ ပဵၼ်ႁိူၼ်း။ မိူဝ်ႈ AD - 730 ပီႊၼၼ်ႉ မီးလၵ်ႈၸၢႆးမႃးၵေႃႉၼိူင်ႈ ႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်တိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်တိူင်း မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ လဵၼ်ႈႁိမ်းၼမ်ႉႁိမ်းၼွင်၊ ၽိုၵ်းႁဵၼ်းၶႅၼ်ႉ၊ ႁဵၼ်းၵႃႈ လၢႆးတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း။ တွင်ႈထၢမ် လွင်ႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမူးမိူင်း။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇတႂ်ႈမႃးၼိူဝ်၊ မီးႁၢင်ႊၾၢင်ၸဝ်ႈၸွမ်။
ၶုၼ်တိူင်းယႂ်ႇလႆ 16 ပီႊ မႅၼ်ႈမိူသ်ႈ ၶုၼ်လူင်မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ လိူၵ်ႈ၊ ၸၢမ်း၊ ႁႃ လုၵ်းၶူၺ်ၸဝ်ႈ။ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ ၼင်ႇယူႇတီႈၵုၼ်လဵဝ်၊ ႁေႃလဵဝ်၊ ၼမ်ႉလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ ပေႃးဝႃႈၽူႈလႂ် ဢမ်ႇၸႂ်ႉႁိူဝ်းပႄးသင်သေ ၽႅဝ်လႆႈတီႈၼၢင်းၸိုင် တေႁပ်ႉႁႂ်ႈပဵၼ်ၶူၺ်ၸဝ်ႈဝႃႈၼႆ။ ၶုၼ်တိူင်း ၵွပ်ႈမီးမႄႈပဵၼ်ငိူၵ်ႈၸွႆႈထႅမ်လႄႈ တႆႇၼိူဝ်ၽိဝ်ၼမ်ႉသေ ထိုင်ႁေႃငွၼ်ႊၼၢင်းသၢဝ်းၼၼ်ႉလႆႈယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၵေႃႈ ၸူမ်းႁၵ်ႉလႄႈ ၶုၼ်တိူင်းၵေႃႈလႆႈၼၢင်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ AD - 762 (ပီႊတႆး ႘႕႖ ) ၶုၼ်လူင်းမိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ မိူင်းတႆး ႁပ်ႉႁွင်းၶုၼ်တိူင်း (လုၵ်ႈၶူၺ်ၸဝ်ႈ) ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်း။ ၶုၼ်လူင်မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ ပွႆႇၵူၼ်းမေႃမႃး ႁႂ်ႈၸွႆႈၵေႃႇႁၢင်ႈၵေႃႇႁေႃမိူင်းမၢဝ်း။ ဝၢႆးၼႆႉ ၶုၼ်တိူင်းၶႂၢၵ်ႈမိူင်း လႆႈပႃး ၼိူဝ်ၶူင်း၊ ၸဵင်းတုင်၊ ၸဵင်းမႆႇ၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းယုၼ်ၼၢၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ငႃးလူမ်းမႄးထတ်း
ဝၢႆးသေ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်တိူင်းလႄႈလုၵ်ႈလၢၼ် (AD 762- 954) ၶဝ်ၸႅၵ်ႇၵၼ် ၽၼ်းၵၼ် ႁိမ်ႁၢင်ႈႁိမ်ႁေႃလႄႈ တေႃႇပေႃးဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈၶုၼ်ၵႂႃႇ။ ၸင်ႇသမ်ႉမီးမႃး လိူတ်ႈၶုၼ် ၸဝ်ႈငႃးလူမ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈဝဵင်းၸေႊလၢၼ်ႉ မိူဝ်ႈ AD - 954 ။ ၸူဝ်ႊလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉငႃးလူမ်း တေႃႇ AD- 1330 (ပီႊတႆး ႑႐႘႔ —႑႔႒႔) ယူႇယဝ်ႉ။
လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈငႃးလူမ် ၸဝ်ႈတူၼ်ႁူဝ် ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၸေႊလၢၼ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈၶုၼ်တဝ်ႉ ၽွမ်ႉၵၼ်လီငၢမ်း။ မိူင်းမၢၼ်ႊ မႃးတိုၵ်းၸေႊလၢၼ်ႉ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇမႃးၸမ်လႆႈ၊ ၶဝ်လႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၶဝ်။ မၼ်းၸဝ်ႈပွင်သၢင်ႈ မႄးမိူင်းမၢဝ်းလူင်။ ၶႂၢၵ်ႈမႄႇလႆႈ မိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ႁွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ "ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ႁွင်းမိူင်း" ။ (AD - 1024)
ၼၢင်းမွၼ်းလႃႈမႄးထတ်း
ၸဝ်ႈတူၼ်ႁူဝ် မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈၵေႃလၢင်း လႄႈ လုၵ်ႉယိင်း ၸဝ်ႈမွၼ်းလႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်လုၵ်ႈယိင်း ပၼ်ၸဝ်ႈဢႃႈၼေႃႇရတႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်မေးၼၢင်း။ ဝၢႆးလင် ၼၢင်းၼင်ႇၵၼ် ၶၢႆၵၼ်ဝႃႈ မၼ်းမီးၽိူဝ်ႉၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်းမိူင်းမၢဝ်း ၸေႊလၢၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ မီးမူႇၸိူင်ႉၼၢင်း ၶီႇၸၢင်ႉၵႂႃႇ၊ ၶီႇၸၢင်ႉမိူဝ်းႁိူၼ်း။ ၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ တႄႇထၢတ်ႈၵွင်းမူးသူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇ။ ၸဝ်ႈၵေႃလၢင်းမႃးႁပ်ႉ၊ မၼ်းၼၢင်းပေႃးသဵင်ႈၵႂၢမ်ႇ တီႈသီႇပွၵ်ႈ (သီႇပေႃႉ၊ မေႃၶဵဝ်ႈၵိူဝ်) ယဝ်ႉ။ ၶုမ်သၢင်းၶႅင်းမၼ်းၼၢင်း မီးယူႇတီႈသီႇပေႃႉ။
ၵၢပ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်မႄးထတ်း
ၼႂ်းၸူဝ်ႊ AD - 1330 ထိုင် 1448 ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်း (ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ယွင်ႈပဵၼ် မိူင်းၵူဝ်းၸမ်ႇပီႇ) မီးၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ တိုၵ်းသိုၵ်းၽၼ်းမိူင်းယူႇတႃႉသေႇ။ သိူဝ်ႇႁူမ်ႈၾႃႉ၊ သိူဝ်ငမ်းၾႃႉ၊ သိူဝ်ၶိုၼ်ႈၾႃႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်။ ငဝ်ႈဝဵင်း ၶၢႆႉပဵၼ်လၢႆတီႈ - ၸေႊႁႆး၊ ၸေႊလၢၼ်ႉ၊ တႃႊပူဝ်ႊ၊ ၸဵင်းလိုၼ်း၊ ၵွင်းႁေႃၶမ်း (ပၢင်ႇပုင်ႇ)၊ မိူင်းၵွင်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးဢမ်ႇထၢတ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ယူင်းသေႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူႊၵေႃႉ ႁႂ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဝႃႈၼႆ။ ၼိူင်ႈပီႊၼိူင်ႈပွၵ်ႈ ႁဵတ်းပၢင်ၶႄႉသဵင်ႇၶႅၼ်ႉ။ ၽၢႆႇၽိင်ႈငႄႈၼႆၵေႃႈ သမ်ႉယူင်းသေႃႇ ႁႂ်ႈမေႃလၢတ်ႈ "ဢေႃႈၶႃႈ" တေႃႇၵၼ်။ ႁႂ်ႈၵူဝ်ယမ် ထွမ်ႇၵႂၢမ်းထဝ်ႈၵႄႇ။
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် ၼိုင်ႊႁိုင်ၼိုင်ႊယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ။ ပီႊ AD - 1331 မၼ်းၸဝ်ႈႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈသၢမ်လူင် ၶွတ်ႇသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး ၽၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း (ၽႅဝ်ပရႃႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ)။ သိုၵ်းၸဝ်ႈသၢမ်လူင် မိူၼ်ၽႃႉၽႃႇမႆႉ ႁုပ်ႈလႆႈလၢႆမိူင်းလၢႆးတိူင်း။ ဝၢႆးမႃး တိူင်းယႂ်ႇ တိူင်းဢွၼ်ႇ မႃးၵွမ်းတေႃႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင်။ သိူဝ်ႇၶၢၼ်ႇၾႃႉ ႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်(ၸဝ်ႁေႃသႅင် = ဢေႇၵရႅတ်ႉ) ယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ AD 1342 ဝွင်ႉ(ဝူင်ႉ)ၶႄႇ မိၼ်ႉသဝ်ႉ မႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း (လူႉသွၼ်ႊ) လၢႆပွၵ်ႈလၢႆပီႊ ဢမ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ၊ ပၢႆႊၶိုၼ်းမိူဝ်းၵႂႃႇ။
ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်မႄးထတ်း
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼၼ်ႉ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် မီးမႃးယူႇ 6 ပွၵ်ႈသေ တႄႇတီႈ "ၼင်လိၼ်ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး" သေယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းလမ်ႇလွၵ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸူးလႅၼ်ႊလိၼ်ႁိမ်းႁွမ်း ၼင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
(1) ယိုၼ်းမိူင်းလူင်မိူင်းသႅၼ်ဝီ ဝဵင်းသႅၼ်ၸေႊ၊ မိူင်းၼၢၼ်ႈမိူင်းယဵၼ်မႄးထတ်း
မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 1314 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈသူင်ႇၽွင်းတၢင်မိူင်းဢဝ်လိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈၼင်သိူဝ် ၵႂႃႇသူင်ႇၸူး မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းလူင်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသႅၼ်ဝီ။ ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈတၢဝ်ႉၼွႆႉၶႄႉ ပွင်မိူင်းဝႆႉယူႇ။ မိူင်းယဵၼ်သမ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်း။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင်မီးဝႃႈ "ၶႃႈပဵၼ်မိူင်းတင်း လူင် ၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ၸႂ်ႉၵူၼ်းယုမ်ႇယမ်ၸႂမႃးတမ်ႈ(ၸူး) သူၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ၊ တၢဝ်ႉၼွႆႉၶႄႇ၊ တၢဝ်ႉၼွႆႉမႅၼ်း ထိုင်သူၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈမႃးဝဵင်းၸေႊလၢၼ်ႉၼႆႉ တႃႇမႃးဢုပ်ႇၵုမ်ၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်" ၼႆ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁပ်ႉလိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင် ဢၼ်မီးၼိူဝ်ႉလိၵ်ႈမၼ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ၊ တၢဝ်ႉၼွႆႉၶႄႇ လႄႈ တၢဝ်ႉၼွႆႉမႅၼ်းၶဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်း ၼင်ႈမိူင်းမႂ်ႇမိူင်းလူင် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸႂ်သေ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈတၢင်းလၢႆလွင်ႈဝႆႉယူႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ မိူင်းမၢဝ်းၵွၺ်းပဵၼ် မိူင်းဢွၼ်ႇၵွၺ်းလႄႈ ၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵူၼ်ယွၼ်း ဢၼ်ၽွင်းမိူင်းၶဝ်ၵဵပ်းမႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းၵွၺ်းလႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇၼွင်ႉ ၼင်ႇလၢၼ်ၵွၺ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈၸုမ်းလၢႆလႅင် ၵႂႃႇပၢင်းယူႇလၢႆးၵမ်းသေတႃႉ ယင်းဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၾႃႉတူၼ်လႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၵေႃႈ ပႃးတင်းၵႅမ်မိူင်း မၼ်း ၸဝ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ လႄႈ ၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉတင်းလၢႆသေ ပႃးဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းတေႃးဝဵင်းသႅၼ်ၸေႊ လႄႈ ဝဵင်းၼၢၼ်ႈမိူင်းယဵၼ်ၵမ်းလဵဝ်။ ယႃႉၵဝ်း ၽဝ်ဝဵင်း။ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ သမ်ႉပေႃးလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ သူင်ႇလုၵ်ႈသၢဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ယိုၼ်ႈပၼ် တႃႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။ ၼႆလႄႈ မိူင်းလူင်ၶွင်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသႅၼ် ဝဵင်းသႅၼ်ၸေႊၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
(2) ယိုတ်းဝဵင်းၸုၼ်းၵူဝ်းမိူင်းမိတ်ႈမိူင်းၵဵင်းလၢဝ်မႄးထတ်း
ထိုင်မႃးပီႊၶရိတ်ႉ 1315 ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင် ထိုင်မိူင်းၵဵင်းလၢဝ်မိူင်းမိတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းၸုၼ်းၵူဝ်းသေ မွၵ်ႇဢဝ်ပီႈၼွင်ႉၽူႈပွင်မိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ ၸဝ်ႈတႆးၵႆႇ၊ ၸဝ်ႈတႆးတဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈတႆးတႅင် လႄႈ ၶုၼ်သၢမ်ဢွၼ်ႇ မႃးဝဵင်းၸေႊလၢၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပွၵ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၵဵင်းလၢဝ် မိူင်းၸုၼ်းၵူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်းၸွမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆ ၸွမ်းဢဝ်ၽွင်းတၢင် ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉသေ ဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈ 7 ၵေႃႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် 3 ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယိပ်းဢဝ်တင်းလိၵ်ႈသေ ပွၵ်ႈၵႂႃႇၸူးၶိုၼ်းၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇၽဝ် မၢၼ်ႈၽဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်မီးယူႇပွတ်းတၢင်းၸၢၼ်းမိူင်းမၢဝ်းထႅင်။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်း။ ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းၵူၼ်းတၢႆတင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ မၢၼ်ႈမိူင်းလူႉလႅဝ်၊ ၸဵမ်သိုၵ်းၸၢင်ႉသိုၵ်းမႃႉ မီးၵၢၼ်ၶႃႈၽၼ်းၵၼ်သေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉပေႃးလႆႈယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ်းယွမ်းၵၢၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယွမ်းၶၢမ်ႇသၸ်ႉၸႃႇ၊ ႁူဝ်ႁၢၼ် ႁူဝ်သိုၵ်း ဢိၵ်ႇၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉၵေႃႈ မႃးယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ တီႉဢဝ်ၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် မွပ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉပေႃႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈဢႃႈမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်း ဢိၵ်ႇႁူဝ်သိုၵ်း ၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉၶဝ်တႅပ်းတတ်းသေယဝ်ႉ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် သေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈယိုတ်းၶူဝ်းႁိူၼ်းၽိူၼ်ဝၢၼ်ႇ၊ ၶိူင်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈႁေႃၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် ဢိၵ်ႇတင်းၸွႆႉၼၢင်းမၼ်းၸဝ်ႈ တင်းမူတ်း။ ဝၢႆးမႃးၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇယိုတ်းမိူင်းတႆးတၢင်ႇပွတ်းတၢင်ႇတွၼ်ႊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸၢမ်ၵႃး၊ မိူင်းပၢႆး လႄႈ ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆမိူင်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။
(3) တိုၵ်းတေႃး ယိုတ်းမိူင်းၶႄႇမႄးထတ်း
ၼႂ်းပီႊၶရိတ်ႉ 1317 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းယႂ်ႇလူင် တႃႇတေဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇပွတ်းတၢင်းႁွင်ႇ(ၼိူဝ်) ၸူးမိူင်းၶႄႇ။ ၸဝ်ႈမိူင်းသႄႁူဝ်တူႈ မိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်တူၵ်းၸႂ်သေ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇမႃးႁပ်ႉတွၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉလႆႈမွၵ်ႇဝႃႈ "ဢၼ်ၵဝ်ယုၵ်ႉတပ်ႉမႃး ၵဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၶႂ်ႈလႆႈၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈၵူၼ်းလႄႈၸင်ႇမႃး" ၼႆ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိုၵ်းလွင်းတေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမိူင်းသႄ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႆႈယွမ်းယုၵ်ႉဢဝ်လႅၼ်ႊလိၼ်မိူင်းၶႄႇ 4 မိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းသႄ၊ ယူင်ႇၸၢင်း(หย่งชาง)၊ မူဢၢၼ် (หมูอาน)၊ ပူၶႂၢင်ႈ(ปูข้วาง) ပၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉသေ ၸဝ်ႈၵေႃႈၸင်ႇယွမ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း ၸဝ်ႈတၢဝ်ႉႁုပ်ႇမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵိုင်ႇမႃႉ လႆႈယုၵ်ႉတပ်ႉ လၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း ၽွင်းယၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ တိုၵ်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းၶႄႇ။ ၶုၼ်ၵႂၢၼ်း ၽွင်းမိူင်းလူင်ဢၼ်ပႂ်ႉမိူင်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉတိုၵ်းသေ ဢဝ်ပေႉလႆႈၸဝ်ႈတၢဝ်ႉႁုပ်ႇမိူင်းသေယဝ်ႉ တႅပ်းၶေႃးဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
(4) တိုၵ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇမႄးထတ်း
ၼႂ်းပီႊၶရိတ်ႉ1317 ၼၼ်ႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈယုၵ်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းပွတ်းတၢင်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ၊ ၵဵင်းသႅၼ်၊ ၵဵင်းႁၢႆး၊ ၵဵင်းတုင်၊ လမ်းပုၼ်း၊ လမ်းပၢင်း လႄႈ ဢိၵ်ႇတိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်းမိူင်းလူင်ၽႃသိူဝ်ႇတွင်း(လူင်ၽြႃႉပၢင်း)။ မိူင်းလႂ်ဢမ်ႇမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ယွမ်းၶၢမ်ႇသၸ်ႉၸႃႇသေ သူင်ႇၶွင်ၾၢၵ်ႇပၼ် သၢမ်ပီႊၼိူင်ႈပွၵ်ႈ- ၸိူင်ႉၼင်ႇ ငိုၼ်း၊ ၶမ်း၊ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ၽႃႈၽႄး။
(5) တိုၵ်းမိူင်းဝေႇသႃႇလီႇ(ဢႃႇသမ်ႇ)မႄးထတ်း
မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 1319 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ မွပ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ လႄႈ ၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉတင်းသၢမ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ၊ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း လႄႈ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉႁၢၼ်ၵႆႇၶဝ် ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇပွတ်းၼႃႈတၢင်းတူၵ်း။ ၵႂႃႇထိုင်မိူင်းဝေႇသႃႇလီႇ၊ ၸဝ်ႈမိူင်းဝေႇသႃႇလီႇၵေႃႈ ၶၢမ်ႇသၸ်ႉၸႃႇသေ ယွမ်းသၢၵ်ႈငိုၼ်းတွင်းလႄႈၽႃႈၽႄးပၼ် သၢမ်သီႇပီႊၼိူင်ႈပွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈသုမ်းၵႅမ်မိူင်းၸမ်ၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇ။ လိၵ်ႈလၢႆလၢႆၽိုၼ် လၢတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း တႄႇတီႈ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ၊ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း လႄႈ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉႁၢၼ်ၵႆႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ်တေႃႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ ယႃႉၼႃႈတႃၶဝ် ၽၢႆႇၼႃႈၸဝ်ႈမိူင်းဝေႇသႃႇလီႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈဢၢႆလႄႈ ၸင်ႇသၢင်ႈလွင်ႈတၢင်းသေ သူင်ႇၵူၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈပွင်ႇထိုင် ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ ဝူၼ်ႉဢၢၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ထိုင်သမ်ႉပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢင်ႇၽိတ်းသေ လွင်ႈႁူဝ်မဝ်ႊၶွင်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ တေလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈသေ တင်ႈမိူင်းၵွင်ႊ ပဵၼ်မိူင်းလူင်မႂ်ႇတေႉတေႉၼႆသေ ၸင်ႇသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်သႂ်ႇယႃႈၵွင်ႉႁႂ်ႈၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၾႃႉၵိၼ်သေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၽွင်းတိုၵ်းယုၵ်ႉတပ်ႉမႃးထိုင်မိူင်းၵွင်ႊသေယဝ်ႉ လႆႈယဵၼ်းပဵၼ်သိူဝ်ႈၵိုၵ်းမိူင်းၵွင်ႊမႃးယူႇယဝ်ႉ။
(6) တိုၵ်းမိူၼ်းမၢၼ်ႊမႄးထတ်း
သိုပ်ႇမႃးလၢႆပီႊ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ လႄႈ ပႃးတင်းၽွင်းမိူင်းတင်းသၢမ် ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ၊ တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း လႄႈ တၢဝ်ႉႁၢၼ်ၵႆႇ ယုၵ်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတၵူင်ႇ လႄႈ ၸေႊၵႅင်း(ၸၵႅင်း) လႄႈ လၢႆလၢႆမိူင်းသေ ထိုင်တီႈပေႃးယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းမၢၼ်ႊတင်းမူတ်း ၼႂ်းပီႊၶရိတ်ႉ 1362 ။
လႅၼ်ႊလိၼ်ၶွင်မိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ၊ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇတႆး ဢၼ်ယိုတ်းလႆႈလႅၼ်ႊလိၼ်လၢႆလၢႆတီႈ ဢၼ်မီးလၢႆလၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽွင်းငမ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ၸိုင် မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇတႆးၼႆႉ မီးလႅၼ်ႊလိၼ်ထိုင်ၸွမ်းတီႈဢၼ်ၵူၼ်းတႆးယူႇသဝ်းၵႃႊၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇတႆး မႄႇၶႂၢၵ်ႈထိုင်မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။
သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ မိူင်းၽၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင်မႄးထတ်း
ၸွမ်းၼင်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်းလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး လႆႈတႅမ်ႈမၢႆလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ သဵၼ်ၸိုဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၸမ်း မီးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ…။
- မိူင်းမိတ်ႈ - ပႃးဢဝ်ၸဵမ် မၢၼ်ႈမူဝ်ႇ၊ မိူင်းလႅင်း၊ မိူင်းလူင်၊ သီႇပေႃႉ၊ သုမ်ႇသၢႆႇ၊ ၸုၼ်းၵူဝ်း၊ တႃႈၵွင်ႊ။
- မိူင်းၵွင်ႊ - မီး 99 မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းလူင် (ဢႃႇသမ်ႇ)၊ ၵသႄႇ(မၼိပူရ)၊ ယၶၢႆႇ၊ မိူင်းယေႃ၊ ၵႃလိုဝ်း(ၵလေး)၊ သွင်သူပ်း၊ မိူင်းၵွင်းမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းၵွၼ်း၊ မိူင်းသိင်ၵလိင်းၵမ်းတီႈ၊ မိူင်းတီႈလူင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမူၵ်ႉသူဝ်းၽူဝ်၊ မိူင်းၵုၼုင်ၵုမုၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- မိူင်းသႅၼ်ဝီ ဢၼ်မီး 49 မိူင်း၊
- မိူင်းၼၢႆး
- မိူင်းၵိုင်မႃႉ
- မိူင်းၵဵင်းသႅၼ်
- မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ
- မိူင်းပူးၵမ်ႇ
- မိူင်းယူၼ်း
- မိူင်းၵဵင်းလူင်
- မိူင်းၵဵင်းလွင်း(သုၶူဝ်းတႆ)??
- မိူင်းလႅမ်း
- မိူင်းတႆးလၢႆး(တႃႉလီၾူး)
- မိူင်းပလွင်ႈ
- မိူင်းၸိင်းၽေႃး(ၶၢင်)
- မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ
- မိူင်းလဝႅၵ်ႉ
- မိူင်းလပျိၼ်း(တႃႈဝၢႆ)
- မိူင်းလမူႉ
- မိူင်းရၶႅင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢင်ႊမိူင်းၼႂ်းရၶႅင်ႇ
- မိူင်းလၢင်းသၢပ်ႇ
- မိူင်းဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယူင်ႇၸၢင်း
- မိူင်းဢယူဝ်းထယႃး
- မိူင်းတႃႈဝၢႆ
- မိူင်းယုၼ်းသလဵင်း(မိူင်းမြိတ်ႉ?)
ၶူဝ်ၸူမ်ၶူဝ်ၽူးမႄးထတ်း
လၢႆၵၢပ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ သိူဝ်ႇႁူမ်ႇၾႃႉ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်။ ၵွပ်ႈႁဵတ်းလႆႈ လဝ်ႉလႄႈၼၢင်းယိင်း၊ မိူဝ်ႈ AD- 1384 မၼ်းၸဝ်ႈတင်ႈၵၢတ်ႇမႂ်ႇ။ (ဝဵင်းငဝ်ႈပဵၼ် ပၢင်ႇၵွင်းႁေႃ၊ ပၢင်ႇပုင်ႇ။ ၶူဝ်ၸူမ်ၶူဝ်ၽူး မီးၵႄႈပၢင်ႇပုင်ႇ လႄႈ မူႇၸေႊ မိူဝ်ႈလဵဝ်)။ ၵၢတ်ႇၼႃႈၵဵင်ႈ လႄႈ ၵၢႆႇၶူဝ်ၸူမ်ဝႆႉယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ သွင်မႆႉ တႃႇၵူၼ်းၼႃႈၵဵင်ႈ။ ၵၢတ်ႇၼႃႈလၢႆး လႄႈ ၶူဝ်ၽူး (ၶူဝ်သမတႃႊ) တႃႇၵူၼ်းၼႃႈလၢႆး။ မၼ်းပႂ်ႉတူၺ်းၶႃလဝ်းၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းလႆႈတႆႇၶူဝ်ၸူမ်ၼၼ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ယုပ်းယၢပ်းၵေႃႉၼိူင်ႈၵွၺ်းလႄႈ ၽွင်းမိူင်း လႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉၵၼ်သေ ပိၼ်ႈတေႃႇမၼ်း။ မၼ်းလႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႊၵႂႃႇထိုင် မိူင်းသႄ။
ၶိုၼ်းမႄးမိူင်းမႄးထတ်း
ၸဝ်ႈသိူဝ်ငၢမ်ႇၾႃႉ (ငမ်းၾႃႉ) လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း။ မၼ်းၸဝ်ႈၸွမ်းၽိင်ႈၶုၼ်ပွင်မိူင်း(10) ပိူင်ၼၼ်ႉလီငၢမ်း။ ႁႂ်ႈတိၼ်ၽွမ်ႉၸႂ်။ ၶွတ်ႇသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး၊ ဢမ်ႇပေႃးလၢႆပီႊ ဢဝ်လႆႈမိူင်းမႅၼ်း တေႃႇထိုင် မိူင်းသႄ။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ႇမႃး၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ မီးၸႂ်လီၸႂ်ၸူမ်းမႃး။
မိူင်းမၢဝ်းလူႉၵၢၼ်ႉမႄးထတ်း
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ငၢမ်ႇၾႃႉ ႁိမ်ငမ်းလႆႈ ၼႃႈလိၼ်ၼမ်တိူဝ်းမႃးသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၸိုင်းၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းၼိူဝ် မိူင်းၶႄႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ဝွင်ႇၶႄႇ မႆႈၸႂ်ၶႂ်ႈၸႃႉသေ ပူင်ၵႂၢမ်းႁႂ်ႈႁုပ်ႈဢဝ်ၶိုၼ်းလႅၼ်ႊလိၼ်။ ၼႆလႄႈ မီးမႃး ပိုၼ်းလူင်း "တိုၵ်းလူႉသွၼ်ႊ (မိူင်းမၢဝ်းလူင်) သၢမ်ပွၵ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸူဝ်ႊၶၢဝ်းပႅတ်ႇပီႊ မႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် သၢမ်ပွၵ်ႈ။ သိုၵ်းၶႄႇမီး 350,000 ၊ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးမီး 200,000 လႄႈ ၸၢင်ႉ။ တေႃႇသွင်ပွၵ်ႈ ၶႄႇသုမ်းၵၢၼ်ႉ၊ ပွၵ်ႈသၢမ်မႃး မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵေႃးၸမ်ႇပီႇၵေႃႈ လူႉၵၢၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးမိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇဢီႈတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- Dr.ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ။ 2011။ မိူင်းမၢဝ်းလူင်။ တွမ်းၸႂ်ၶိူဝ်းတႆး။
- สมพงศ์ วิทยศักดิ์พันธุ์ . 2011. ประวัติศาสตร์ ไทฬหญ่


c: text/html

text:
Tuesday, June 26, 2012
တေမီးပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇလႄႈ မွပ်ႇလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းထုၼ်း
ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပေႃးမၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵွၼ်ႇ ပိူၼ်ႈၸင်ႇႁွင်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ "ၵူၼ်းလီ" ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝၼ်းထိ (01.07.2012) မႃး ႁဝ်းႁႃးသြုႇတၵႃႇ ၽူႈသၻ်ထႃႇတၢင်းလၢႆတေ မီးပၢင်ပွႆးႁပ်ႉ တွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇလႄႈ မွပ်ႈလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းထုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ပၢင်ပွႆးပၢင်ၼႆႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်းဝႆႉပုၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၵူၼ်းလီႁဝ်းၶဝ်တေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လီသေ လၢင်ႉမွတ်ႇပႅတ်ႈလွင်ႈတၢင်းၶီတေလႆႈ မီးႁၢင်ႈမီးသီၽုင်းငဝ်း တေလႆႈမီးသုၼ်ႇမီးလၢပ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းလဝ်း ၸႂ်လဝ်းၼၼ်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇႁဝ်းၶႃးပီၼႆႉ ၼမ်မႃးလိူဝ်သေၵူႈပီ တၵႃႇသၻ်ထႃးႁဝ်းၶႃႈၼႆၵေႃႈ တေႃႈႁၼ်တိူဝ်းမႃးလိူဝ်သေၵူႈပီၸွမ်းၵၼ်၊ ပေႃးလႆႈႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႃႈလီၸႂ်ယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း သႃႇထုႁွမ်းတေႉတေႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် လၢၼ်သိုပ်ႇလိၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁႃးသြုႇလႄႈတၵႃႇၼႆၵေႃႈ မီးတၢင်းၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇ ႁူမ်ႈၶေႃႈၵၼ်လီသေလႄႈ ၽွၼ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၽွၼ်းလီၸိူင်ႉၼႆၶႃႈယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းႁႃးသြုႇလႄႈတၵႃႇ လူဝ်ႇဝႆႉၸႂ်သၻ်ထႃ ၵိရိယႃ သုမ်ႇငဝ်း လူဝ်ႇႁႂ်ႈမီးတူဝ်လဝ်းၸႂ်လဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈသဝ်းၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီၵႂုႇ ဝၼ်းတႃမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းပွႆးမႃးၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈမွၵ်ႇတေႃႇႁွတ်ႈထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်း ၵူႈသေႃႇၵူႈသူၼ်းသေၵမ်းၼႆ မုင်ႈမွင်းႁပ်ႉတွၼ်ႈထိုင်သေ ႁႂ်ႈလႆႈသူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇတွၼ်ႈပၼ် ထိုင်ၵေႃႉတေမႃးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈသေၵမ်း ''ၵေႃႉတေမႃးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈလႂ် ၵူႈဝၼ်းၼႂ် တူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ သေၵမ်းၶႃႈ'' မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ထဝႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းထဝႄႇ (မၢၼ်ႈ: ထားဝယ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Dawei) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ႁင်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇယဝ်ႉ။ တင်းပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉထဝႄႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ၼမ်ႉထဝႄႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လုမ်းမျူႇၼီႇၸီပႄႇ၊ ႁူင်းယႃလူင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ မီးဝႆႉၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်းလူင် ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီမိူင်းၵေႃးၸႃႇသၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ 1116 လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈမီးဝႆႉဝႃႈ (မၢၼ်ႈ: ဥဩအော်သည် ထားဝယ်တည်) ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵဝ်ႇသႃႇၵရ ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ မီးယူႇတင်းႁိုင်သေ ထိုင်ပၢၼ် မိၼ်းၼႄးလႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇမျူဝ်ႉၸႃးသႃႇၵရ ထူၼ်ႈ 17 မႃး ဢင်ႈတင်းၸိုဝ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇသေ တင်ႈဝဵင်းထဝႄႇ ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇလႄႈ ၸူးႁွင်ႉ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးမႃးၸဵမ်ပိုင်းလႄႈ ဢွင်ႈတီႈ ထဝႄႇၼႆႉ ၵူၺ်းလမ်းပဵၼ်ထူၼ်ႈသွင်ၵူၺ်း။
ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇတင်းသိုပ်ႇၼႆႉ ဝႆႉတႃႈၶုၼ် ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းတီႈဝဵင်းထဝႄႇသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းထဝႄႇ ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးသူၺ်ႇလူၵ်ႉ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈၶူးဝႃႈ မိၼ်းၵျီးၵျေႃႇၸႂႃႇၸီႇတူၺ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တပ်းဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်ပေႃႇၵိၼ်းပႄး ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၸူး ဝဵင်းထဝႄႇ မိူဝ်ႈပီ 1824 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆယၼ်ႇတပူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1826 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်း ၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်မွၵ်ႈႁိမ်းႁွမ်း 1930 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် မီးၼမ်ႉၸႂ်တူင်ႉတိုၼ်ႇမႃးသေ ထဝႄႇၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တၶိၼ်ႇပတဵင်းတိၼ်ႇ၊ တၶိၼ်ႇၸၢၼ်ႇဝိၼ်း၊ တၶိၼ်ႇပူဝ်းမႄႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ တပ်ႉပီဢၢႆႇဢေႇၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းမႃးသေ ၶိုၼ်းသိမ်းဢဝ် ထဝႄႇ မိူဝ်ႈပီ 1942 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 19 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတီႈထုင်ႉထဝႄႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်း ပီႇဢၢႆႇဢေႇ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။[2]
တီႈဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉမ (15) ဢၼ် လႄႈ ဢိူင်ႇ (23) ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈ ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉမ (15)ဢၼ် တီႈဝဵင်းထဝႄႇၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်း မီး (10000)ပၢႆသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း (70000) ပၢႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ မီး 26.36.14 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵႆယၢၼ်တင်း တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် တၢင်းၵႃး လႄႈ တၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီး ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇသေ တၢင်းၵႃးၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းရေး ဢၼ်ပဵၼ် တီႈတၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၶိုၼ်ႈလွႆလူင်းလွႆၼမ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃး ဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈ။ တီႈတႃႈၵႃးထဝႄႇၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇ၊ တၢင်ႇၵူၼ်းမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႃႈၼမ်ႉထဝႄႇၼႆႉ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းလီလႄႈ လွင်ႈၵႃႉလွင်ႈၶၢႆၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းထဝႄႇ သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းတၢင်ႇတီႈ ၸိူဝ်းမီးၼွၵ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းလီယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁွၼ်ႉမိုၵ်းယမ်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဢဝ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇဝႃႈ တီႈဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ထဝႄႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းမေႃလုမ်းလႃး၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (4) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (5) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီးဝႆႉ (78) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸၢင်ႈဢႅဝ်ႇလႄႇ တီးဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ မေႃႇႁေႈႁဵင်တႃး၊ ၽြႃးသူၺ်ႇတွင်ႇၸႃး၊ ၽြႃးလေႃးၵမႃႇရၸိင်ႇ လႄႈ ၽြႃးသျိၼ်ႇတႃႇလျွင်း၊ ၽြႃးၵွင်းမူး သျိၼ်ႇၵူဝ်းသျိၼ်ႇ လႄႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမွင်းမၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးသျိၼ်ႇၵူဝ်းသျိၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် သျိၼ်ႇတွၵ်ႉထဵင်ႇ၊ သျိၼ်ႇမူၵ်ႇထီး၊ သျိၼ်ႇၸလုၼ်ႇ၊ သျိၼ်ႇပိၼ်ႇၶယု၊ သျိၼ်ႇꩪၢတ်ႈဝႄး၊ သျိၼ်ႇတွင်ႉပူင်ႇ၊ သျိၼ်ႇဢူၵ်ႉဢေႃး၊ သျိၼ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ၊ သျိၼ်ႇမျေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈလိုဝ်ႈလၢဝ်းလႄႇ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမွင်းမၵၢၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလိုဝ်ႈလၢဝ်းလႄႇ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမွင်းမၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းထဝႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ထဝႄႇ ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇၽၢႆႇပုၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်တင်းၵႃးသေ ၵႂႃႇမွၵ်ႈ 8 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမွင်းမၵၢၼ်ႇ ပႆႇတၢင်းၵႂႃႇ လၢႆမဵတ်ႉၼႆ ၸၢင်ႈၽႅဝ်လႆႈတီႈ ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ပၢၼ်းတိၼ်ႇဢိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းမွင်းမၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်သၢမ်ႇၸၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမွင်းမၵၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇဢၼ်သိုဝ်ႈသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃႈတူင်ႇၽႅၼ်ႇမူင်ႈထဝႄႇ ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေ မိူဝ်ႈပီ 1903 ၼၼ်ႉ တီႈထဝႄႇၼႆႉ ယူင်ႉတေႃးႁုၵ်ႇ မီး 995 ဢၼ်ယဝ်ႉ။[2] ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႈတူင်ႇထဝႄႇၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇၶၢႆၸူး မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ယၢင်ရႃႇပႃႇ၊ မႆႉ၊ မၼ်းမၢၵ်ႇဢုၼ် ၸၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်တီႈၶူဝ်းႁေႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇပႃးယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈပိုၼ်ႉလင်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆ့ ထၢင်ႁေႈ၊ သူၼ်ယၢင်၊ ပႃႇမႆႉသၵ်းၸိူဝ်းၼႆ့သေ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း လႄႈ ၸွမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပႃၼဝ်ႈ၊ ပႃႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ တႃႇၵႃႉၶၢႆယဝ်ႉ။ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမႃး 40312 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1751 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈတင်ႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်သီႇၸဵင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။[3]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႃႇတိ ဝဵင်းထဝႄႇၼႆႉ[2]
- ဢသျိၼ်ႇၵေႇလႃႇသ ၽူႈပူၵ်းပွင်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၵမ်ႇၽႃႇ
- ပူဝ်ႇၵႃမၼိ
- ဢူးၵျေႃႇယိၼ်ႇ ႁူင်းၾႆးမိၼ်
- ၽွင်းတိူင်ႇပၢင်ႇၶုၼ် ၸီႇၸီႇၶူး
- ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးပသူၺ်ႇ (ဝၢၼ်ႈဢူင်းပိၼ်ႇၵႂိၼ်း)
- ၵႃႇတုၼ်း ၵျေႃႇသၢၼ်း
- ထဝႄႇ ၵျေႃႇမိၼ်း
- သႃႇၵရ ငၸူဝ်း
- ၼၵၼီႇ ဢူးထုၼ်းဢေး
- ၽွင်းၶဵဝ်မိူင်း ဢူးတၢၼ်းလႃႉ
- သူၺ်ႇဝႄႇဢေး
- မၢၼ်ႇတႅင်ႇ ဢူးထုၼ်းဝိၼ်း
- သူႇရ မၶျိတ်ႉပူဝ်ႇ
- ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သျိၼ်ႇၵႂၢၼ်းၵုၺ်ႉ
- ၸူဝ်းမျႅတ်ႇၼၼ်ႇတႃႇ
- ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸူဝ်းမူး


text:
Character
Character ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ letter ၊ တူဝ်ၼပ်ႉ number ၊ လွၵ်းပဝ်ႇ space ၊ မၢႆလၢၵ်ႇလၢႆး punctuation mark လႄႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ် ႁၢင်ႈၼႄ symbol သေဢၼ်ဢၼ် ၸိူဝ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၸၢင်ႈ ပေႃႉလႆႈတီႈၼႂ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ် ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ “computer” ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းတေၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တူဝ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ character ပႅတ်ႇတူဝ်။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွင်ႈလိၵ်ႈ “Hi there.” ၼၼ်ႉ မၼ်းတေမီး ၵဝ်ႈတူဝ်။ Character ၼိုင်ႈတူဝ်ၼႆႉ မၼ်းတေဢဝ် ဢွင်ႈတီႈ လွၵ်းပဝ်ႇ space မၼ်း ၼိုင်ႈ byte ဢေႃႈ။ ပေႃးၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ် “computer” ၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢဝ် ဢွင်ႈလွၵ်းပဝ်ႇ ပႅတ်ႇ bytes ယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆ တူဝ်လိၵ်ႈ characters ၸိူဝ်းဢၼ်တေၸၢင်ႈ ပေႃႉၼႂ်းၶွမ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မၵ်းမၢႆဝႆႉတီႈၼႂ်း ASCII လႄႈတင်း extended ASCII ယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးၼိူင်းတူၺ်း တင်းတူဝ်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ႁူႉတေမိူၼ် ၵၼ် ၵူၺ်းယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵ ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ character ၼိုင်ႈတူဝ်သေ ပေႃးဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇ ၼင်ႇဝႃႈ “တႆး” ၼႆ မၼ်းတေ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ တူဝ်လိၵ်ႈ Character သၢမ်တူဝ်။ ၵ ၊ ၵၢႆႇၶိုၼ်း၊ ၸမ်ႈၼႃႈ ၼႆသေ မၼ်းတေမီးဝႆႉ သၢမ်တူဝ်။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ပွင်ႈ ၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ “မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ” ၼၼ်ႉ မၼ်းတေပႃး တူဝ်လိၵ်ႈ Character သိပ်းဢဵတ်းတူဝ်ဢေႃႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၼင်ႇ “ပီမႂ်ႇတႆး ႒႑႐႘” ၼႆၸမ်ႉ မၼ်းတေၶဝ်ႈပႃး တူဝ်လိၵ်ႈ Character သိပ်းသၢမ်တူဝ်ဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပီမႂ်ႇတႆးတင်း ႒႑႐႘ ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ် လွၵ်းပဝ်ႇ space သေ ၶႅၼ်ႈဝႆႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇပဵၼ်ဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈ character တူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ ) ၼႆႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ Antonio Guterres လၢတ်ႈတီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UN သေ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်းၶႄႇ ဝႆႉယူႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ၽွင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈယူႇသၢင်ႈ ၵိၼ်သဝ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းမုတ်ႇသလိမ်ႇ လႄႈ လွင်ႈၶႄႇၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းသိၼ်ၵျၢင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ဢေႃးသတြေးလီးယႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမုတ်ႇသလိမ်ႇ ဢုၺ်ၵူ (Uyghurs) လႄႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းမုတ်ႇသလိမ်ႇ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢေႇ မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႂ်ႈယူႇဝႆႉ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းလူင် (camps) ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇပွတ်းတွၼ်ႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ပိုၼ်ႉတီႈ သိၼ်ၵျၢင်း (Xinjian) သေဢမ်ႇၵႃး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမိူင်းၶႄႇ ယင်းပၢႆၸႂ်ႉႁႂ်ႈၼင်းယိင်း မုတ်ႇသလိမ်ႇ ၵိၼ်ယႃယႃႉလုၵ်ႈ (ယႃႁၢမ်ႈမီးလုၵ်ႈ) လႄႈ မီးပႃးလွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ၸႂ်ႉၵိၼ်ႁႅင်းလၢႆ ၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢဝ်ႇၼႄး ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႆႉသေ ၽၢႆႇၶႄႇတုမ်ႉတွပ်ႇမႃးတႃႇသေႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတေႉ လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းမုတ်ႇသလိမ်ႇ ဢုၺ်ၵူ (Uyghurs) ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ Antonio Guterres လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ငၢဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ CBC ဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ် လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ မီးယူႇဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ၶဝ်ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈတူဝ် Guterres သေ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ တေတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈသေ ယူႇတီႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ဢွင်ႇတီႈဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမုတ်ႇသလိမ်ႇ ယူႇၼၼ်ႉ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၶေႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈသင်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၶႄႇၵေႃႈ လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတီႈ Guterres မိူၼ်ၵၼ်ယူႇဝႃႈ ၶႄႇၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မႃးတေႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းသဝ်ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းထီႉ 27 March 2021 ၼၼ်ႉ ၶႄႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၵ်ႉႁၢမ်ႈပႅတ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သွင်ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁူမ်ႈပႃး ၽူႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢၼ်လၢတ်ႈႁႂ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵၢဝ်ႇၼႄး လၢတ်ႈဝႃႈ ၶႄႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႃႈလၢင်ႉ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်း ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ သွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇၶႄႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း လႄႈ သႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ လူၺ်ႈၶေႃႈၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈၸွပ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈတိတ်းတၢမ်းၸွမ်းၶၢဝ်ႇငဝ်းလွင်ႈၼႆႉဝႆႉယူႇမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
Guterres ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ လွင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈ တိုၼ်းတႅၵ်ႇလႅင်းလီယူႇယဝ်ႉ လႄႈ ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈမၼ်း ပဵၼ်တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉသေလႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းၼႂ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ ၼပ်ႉထိုဝ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၾၢႆႇသိူဝ်ႇရ် (Pfizer) ဢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ လႆႈၶႂၢင်ႉသမ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းမိူင်းဢင်းၵိတ်း (UK) လႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (US) ၼၼ်ႉ တၢင်ႇလိၵ်ႈတႃႇလႆႈသမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူႇဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ လႆႈလူင်းလႆးမိုဝ်းဝႆႉတင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ Pfizer ၶွင်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၵျႃႇမၼီႇ BioNTech ယူႇ တႃႇလႆႈႁပ်ႉသိုဝ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်သွင်ၶွမ်ႇပၼီႇႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈမႃးၼၼ်ႉ တႃႇ 120 လၢၼ်ႉတူတ်ႉသ် ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ Pfizer တႅမ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ Pfizer တၢင်ႇယွၼ်းၶႂၢင်ႉ တီႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ တႃႇလႆႈသမ်းၸႂ်ႉ တိုဝ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ၶေႃႈမုၼ်းသၢၵ်ႈသေႇ လၵ်းထၢၼ်ႇ ၵၢၼ်သမ်းၸႂ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Pfizer လႄႈ BioNTech ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶတ်ႇသိုဝ်ႇၼူဝ်ႇပူႇ ၶႃႇတူဝ်ႇ (Katsunobu Kato) လၢတ်ႈတီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ တေဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း လွင်ႈလွတ်ႈၽႄး လႄႈ လွင်ႈၽွၼ်းလႆႈ ယႃႈယႃၼႆႉသေ ၸင်ႇၵွႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉလႄႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေႃႇထိုင်ၵၢင်ပီႊ 2021 ၼႆႉ တေဢၢၼ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် တင်းမူတ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵဵင်းတုင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵဵင်းတုင် (IPA: [kéŋ tǔŋ]), (မၢၼ်ႈ: ကျိုင်းတုံမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Keng Tung), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kaengtung]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႈ ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (4) ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း (10) ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ထုင်ႉၵဵင်းတုင်ၼႆႉ တင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး လွၵ်းလၵ်း 12300 သေ လွႆလိူင်ႇၼမ်ဝႆႉ။ လွႆမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ သုင် 5000 ထတ်းတေႃႇ 7000 ထတ်းမွၵ်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇ။ တီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႃး။ တီႈထုင်ႉၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၼင်ႇ တႆးၶိုၼ်၊ လႃးႁူႇ၊ လိသေႃး၊ တႆး၊တႆးၼိူဝ်၊တႆးလိုဝ်ႉ၊တႆးလွႆ၊ဢႃႇၶႃႇ(ဢီႇေၵႃႈ)၊ဢႅၼ်ႇ၊ဝ၊ ၶႄႇ၊ မၢၼ်ႊ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်း မွၵ်ႈ 40 ပၢႆၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ။ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ 1952 ၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉတႄႉ လင်ႁိူၼ်းမီးၵႂႃႇ 45,492 လင်သေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးၵႂႃႇ 267,836 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 66.


text:
တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပွတ်းတွၼ်ႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ၽူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းထပ်းၵၼ် 7 ဝၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်းတင်းၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တေႃႇထိုင် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 07 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႊ) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 7 ဝၼ်းၼႆႉ ၽူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း လၢႆလၢႆၸႄႈမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တွၼ်ႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ လိၼ်ၵူၼ်ႇ လႄႈ ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈလူင်ၵူၼ်ႇပင်း ယူႇလၢႆလၢႆဝဵင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈ ဢမ်ႇယွမ်း 20,000 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းသျၢၼ်းသျီ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈသျၢၼ်းသျီ မီးလိၼ်ၵူၼ်ႇလၢႆလၢႆတီႈလႄႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်ႇပင်းတင်းၼမ်သေ ၵူၼ်းဢၼ် လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈ ဢမ်ႇယွမ်း 17,000 ၵေႃႉ၊ ဢိၵ်ႇတင်း တမ်ႇတိူင်းၵဝ်ႇၵႄႇ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းသျၢၼ်းသျီ ဢၼ်မီးဢႃႇယု ႁိုင်ထိုင် 2,800 ပီႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈလူႉၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းသင်သေၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 11:00 မူင်းၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈယေးငိုၼ်းဢိၼ်းဝ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် ၼႂ်းဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင် ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇႁိမ်းၸမ်ၼၼ်ႉလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The 74 Media ဝႃႈ – “ၵွၼ်ႇၼႃႈမၢၵ်ႇတေတႅၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢဝ်တင်းထူင်လမ်သေ မႃးဝၢင်းဝႆႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် လႆႈယိၼ်းသဵင်းမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၵမ်းၼိုင်ႈ။ လွင်ႈလူႉသုမ်းတႄႉ မၢၼ်ႇၽၵ်းတူႁူးလႅင်း ယေးငိုၼ်း လႆႈတႅၵ်ႇလႅဝ်လူႉၵွႆၵႂႃႇၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉ လၢၼ်ႉဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းယေးငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းပိူင်ပဵၼ် လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၵႂႃႇမႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်း 06 October 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢမ်းလိမ်းပိုတ်းယိုဝ်း ၵွင်ႈလူင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ 1 ၵေႃႉ၊ တိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်း 8 ၵေႃႉလႄႈ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလႆႈလူႉသုမ်း 5 လင် ၼႆယဝ်ႉ။
ယေးငိုၼ်းဢိၼ်းဝၼႆႉ ပဵၼ်ယေးငိုၼ်းဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 1997 ငဝ်ႈယေးငိုၼ်း မီးတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ယေးငိုၼ်းၽႄမီး 66 ဢွင်ႈတီႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းလိင်ႉၸူး "ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 528"
ၼႃႈလိၵ်ႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉသၢၼ် ဝႆႉၸူး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 528:
Displayed 9 items.တူၺ်း (ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး 50 | သိုပ်ႇၼႃႈ 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 529 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 527 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 526 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 525 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 524 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 523 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 522 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 521 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 520 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)


text:
ဢူးပုၼ်းတု
ဢူးပုၼ်ႈတု (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ubuntu) (pronounced / /ʊˈbuːntʊ/ uu-BOON-tuu/) ၼႆႉ ပဵၼ် ပိူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွမ်းပျူတႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႅတ်ႉပီးယႅၼ်း ဢၼ်ဢဝ် လိၼ်းၼိတ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇပၼ် ပိူင်ၸတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼိမ်မၼ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁႂ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇၶဝ် ဢူၼ်းသႂ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉဝႆႉ Gnome desktop environment ဢၼ်ဢဝ် ၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃးၸႂ်ႉလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇ Ubuntu ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢႃႇၽရိၵသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ "ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တူၺ်းထိုင်ႁၼ်လီၼိူဝ်ၵၼ်" ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ပိူင်ႈသၢင်ႈၶွမ်းပျူတႃႇ ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ တႄႇဢဝ် ၶွမ်းပျူတႃႇ တၢင်ႇတၵ်း တေႃႇပေႃးထိုင် ၶွမ်းပျူတႃႇတၢင်ႇၽိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် မဵဝ်းမိူၼ်ဢူးပုၼ်းတု ဢၼ်ပဵၼ် ၵုပုၼ်းတုၼ်း၊ သုပုၼ်းတုၼ်း လႄႈ ဢႅတ်ႉၵျုပုၼ်းတု ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢူးပုၼ်းတု လႄႈ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈသင်ၵၼ်?[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပိူင်သၢင်ႈ ၶုပုၼ်းတုၼ်း (Kubuntu) ၼႆႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ KDE enviroment ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ K Desktop ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸၼ်ႉသုင်ဝႆႉ တၢင်ႇတၢၼ်ႇလႄႈ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၵေႃႉၸႂ်ႉလႆႈလိၼ်းၼိတ်ႉလီလီတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ Configuration options မၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈငႅမ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ဢူးပုၼ်းတုသေ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸၢၼ်ႉသုင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈပႃး Web browser ၼင်ႇ Kongueror လႄႈ File manager၊ Instant messenger ၼင်ႇ Kopete၊ ၶိူင်ႈလူၶိူင်ႈၽတ်းၸီႇတီႇ ၼင်ႇ K3B ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သႂ်ႇဝႆႉပၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
သုပုၼ်းတု (Xubuntu) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Xfce environment ဢၼ်တိူဝ်းမဝ်လိူဝ်သေ KDE လႄႈ Gnome ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သုပုၼ်းတုၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပၼ်လွင်ႈၽၢင်ႈၼင်ု ဢူးပုၼ်းတု၊ ၶုပုၼ်းတု ၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ လႆႈထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းတိူဝ်းၸႂ်ႉမဝ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ တေႃႈမီးၶိူင်ႈမၢႆတွင်း ႑႒႙ လႄႈ ႒႕႖ မႅၵ်ႇၵႃႇပၢႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉလႆႈမဝ်မဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ Point & click configuration options မၼ်းတႄႉ ႁဵတ်းဝႆႉဢမ်ႇယွမ်းလိူဝ် ဢူးပုၼ်းတု၊ ၶုပုၼ်းတုၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅတ်ႉၵျုပုၼ်းတု (Edubuntu) ၼႆႉ တိုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉတႃႇ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၵေႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈသႂ်ႇဝႆပပၼ် Gnome သေတႃႉၵေႃႈ Default applications မၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်, ဢူးပုၼ်းတု ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢဝ် app ဢၼ်ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်ၼင်ႇ Gpaint, Atomix လႄႈ Xaos ၸိူဝ်းပဵၼ် App ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၼႄမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်း ၽၼ်းၽႄ Ubuntu ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇလႆႈထႅင်ႈ (႔) မဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅမ်ႈ Program၊ Web applications ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ Kubuntu ဢၼ်တိူဝ်းၸၼ်ႉသုင်ဢိတ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ? သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉ Gnome ၼႆတႄႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ Ubuntu ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် Kubuntu-Desktop သေၵေႃႈ တၢင်ႇၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် Ubuntu ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်းၶဝ် Gnome လႄႈ KDE native applications ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် Xfce ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လီငၢမ်းယူႇ ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈဢမ်ႇၽိတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် Applications တီႈ Ubuntu, Kubuntu, Xubuntu, Edubuntu ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉမီး လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၸႂ်ႉၸွမ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီတႅမ်းတတ်း တႃႇၸႂ်ႉUbuntu ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈ ဢၼ်မီး လွင်ႈၽၢင်ႁၢင်ႈ Graphical Interface ၼင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ပိုၼ်းလႄႈ မဵဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်သေ လႆႈတႄႇပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2004 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး Ubuntu 18.10 Cosmic Cuttlefish ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတု ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းဢႃႇၽရိၵဝႃႈ "ၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်လီတေႃႇၵၼ်" ဝႃႈၼႆသေ ပဵၼ် ပိူင်သၢင်ႈ Operating System ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇ Laptop, Desktop သေဢမ်ႇၵႃးၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ့်ပႃးလႆႈတႃႇ Server ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉ Gnome desktop environment ဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈၵရၢပ်ႉၽိတ်ႉဝႆႉပိူင်ယႂ်ႇတႄႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတႄႇၸႂ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ (MS လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ႉၸၢမ်းတူၺ်း) ၼႆတႄႉ ပဵၼ် မဵဝ်းဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
Ubuntu ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Code project ဢၼ်ပဵၼ် Linux distro ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Debian ၼၼ်ႉသေ လူင်းပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းငဝ်ႈငႃႇ Ubuntu ၼႆႉ တႃႇပဵၼ် Linux distro ဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅင်းလႅဝ်း (တိူဝ်းလိူဝ်သေ ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။ ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ Ubuntu တႄႉၵေႃႈ "Linux တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ" (Linux for human being) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ Ubuntu distro ၼႆႉ ႁူၵ်းလိူၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼိုင်ႈပွၵ်ႈသေ ပေႃး သီႇပွၵ်ႈ (ႁိုင် ႒႔ လိူၼ်) ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ LTS (Long Term Support) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် LTS distro ၼႆႉပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ Desktop version ၼႆ ၸွႆႈထႅမ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီသေ ပေႃးတွၼ်ႈတႃႇ Server version တႄႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႃႇႁႃႈပီ ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 11.04 (Natty Narwhal) မႃး တႄႇၸႂ်ႉ QT သေ တႅၼ်းတၢင် GNOME Desktop Enviroment ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ တိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမူဝ်ႇပၢႆးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငႃႇ Debian သေ လူင်းမႃးလႄႈ Software ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ် Software ၸိူဝ်းဢၼ် Debian ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈ Ubuntu ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ .deb package ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈ Debian ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ .deb package ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈ debian binary သေ ပေႃးဢဝ်ပိူင်သၢင်ႈ Windows Operating System ဝႃႈၼႆ မၼ်းၵႂႃႇမိူၼ် .exe ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Ubuntu ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇလိမိတႅတ်ႉ Canonical သေ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2005 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၽူႈတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉ မၢၵ်ႉ သျႅတ်ႇတႄႇဝတ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mark Shuttleworth) ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းတႄႇတင်ႈ Ubuntu ၼႆႉ ဢဝ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ႑႐ လၢၼ်ႉသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းပဝ်ႉမၢႆၸုမ်းၼၼ်ႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈသၢင်ႈ Version Ubuntu ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးဢၼ်မႂ်ႇဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ Mark Shuttleworth ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢႃႇၽရိၵ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လၢဝ်ထိမ်းၵေႃႉၵဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2009 လိူၼ်မၢတ်ႉ 12 မႃး Ubuntu လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေတႄႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် Cloud computer ၼင်ႇ Amazon EC2 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2004 တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးပုၼ်းတု ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢူၼ်းသႂ်ႇ တီႈၼႂ်းၸၢၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၵ်းလၢႆး ဢူၼ်းသႂ်ႇ Ubuntu ၼႆႉ မီးယူႇ လွၵ်းလၢႆးသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးတႅပ်း Partition သေ ဢူၼ်းသႂ်ႇ ၼင်ႇလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ Operating System တၢင်ႇၸိူဝ်း လႄႈ လွၵ်းလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ Wubi (Windows Ubuntu Binary Installer) ၼႆသေ မီးယူႇသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး Wubi ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇတႅပ်း partition သေဢမ်ႇၵႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢူၼ်းသႂ်ႇမၼ်းၼႆႉ ႁိုင်မွၵ်ႈ ႑႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်မႃးၼမ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်းၼႃႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဢူးပုၼ်းတုၼႆႉ မၼ်းလႆႈလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢူးပုၼ်းတုၶဝ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉဢူးပုၼ်းတုၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈလၢႆတႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈမိူင်းဢၼ်တူင်ႇဝိူင်းဢၢႆႇထီႇတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ယႃႇႁႂ်ႈ ငိုၼ်းမူတ်းသဵင်ႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် Installations CD/DVD ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈသင်ႇဢဝ်လႆႈ လၢႆလၢႆယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ သူင်ႇမႃး Shipping မၼ်းတႄႉ ၵႆႉႁိုင်ႁူဝ်လိူၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဵင်းလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉတႄႉ ပဵၼ် https://shipit.ubuntu.com/ Archived 2006-08-24 at the Wayback Machine. ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2010 မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၶပ်ႉမၢႆ Shipit ၼၼ်ႉ လႆႈယင်ႉၵိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ Ubuntu LoCo Team သေၵေႃႈ သင်ဢဝ်လႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ Ubuntu Myanmar LoCo Team လႄႈ တင်း Ubuntu Shan LoCo Team ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဢူးပုၼ်းတုလႄႈ ၶႂ်ႈႁူႉ ၶႂ်ႈထၢမ် သင်ၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇတူၺ်း ၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်လႆႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ https://ubuntu-mm.net/ ၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်း Facebook ၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် LoCo Team တႆးတင်း မၢၼ်ႈ မီးဝႆႉယူႇသေ သင်မီးလွင်ႈၶႂ်ႈတွင်ႈထၢမ်သင်၊ မီးလွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်သင်ၼႆၵေႃႈ တွင်ႈထၢမ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႄမႃး ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈ Ubuntu လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၵႄႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁပ်ႉႁၼ် တီႈပွင်ႇလိၼ်းၼိတ်ႉမႃးသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸႂ့်တိုဝ်း လိၼ်းၼိတ်ႉသေ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်းပျူတႃႇလႆႈ ႁူမ်ႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလူမ်ႈလႄႈ မီးသုၼ်ႇမႄးလႆႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၵူႈဢၼ် ဢၼ်ပႃးဝႆႉတီႈမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်း Ubuntu Shan LoCo Team သေၵေႃႈ တိုၵ်ႉပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ Ubuntu ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၸႂ်ႉလႆႈ ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇတႆးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လူတ်ႇလူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ လူတ်ႇလူင်းဢဝ် ပိူင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွမ်းပျူတႃႇ ဢူးပုၼ်းတုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- Ubuntu Archived 2009-10-09 at the Wayback Machine.
- Kubuntu[permanent dead link]
- Xubuntu Archived 2010-06-22 at the Wayback Machine.
- Edubuntu
တၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ kernel.ubuntu.com.
- ↑ Index of /ubuntu.
- ↑ Ubuntu 20.10 (Groovy Gorilla) released (22 October 2020).
- ↑ Ubuntu 21.04 (Hirsute Hippo) Daily Build.
- ↑ Preparing to Install. Ubuntu Official Documentation. Canonical Ltd. (2018). “Ubuntu 18.04 LTS Server Edition supports four (4) major architectures: AMD64, ARM, POWER8, LinuxONE and z Systems”
- ↑ Explaining Why We Don't Endorse Other Systems. Free Software Foundation.


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းပုတ့် ပူၼ့်မႃးၼၼ့် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ Donald Trump လႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ လွင်ႈပၼ် တၢမ်ႇပၢႆးၵႃႉၶၢႆ ၼိူဝ်ဢီႇရၢၼ်ႇ ဢမ်ႇႁိုင်ၼၢၼ်း တေလႆႈႁၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼႆယူႇယဝ့်။
မိူဝ်ႈပီႊ 2015 ၸွမ်းလူၺ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း မီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၶႂ်ႈႁၢမ်ႈၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မၢၵ်ႇၼျူႇၶရီးယႃး လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ တိုဝ်ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ဢဝ်လွင်ႈဢၼ်ၼႆ့ ႁဵတ်းပဵၼ်ၼႃႈတိူဝ်ႈ ၵမ်ၵိၼ်း ယူႇၼၼ့်၊ ၸင်ႇလႆႈသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈပၼ် တၢမ်ႇထႅင်ႈၼႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈ Trump လႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယူႇ။
မိူဝ်ႈပီပူၼ့်မႃး ၸွမ်ၸိုင်ႈ Trump လႆႈၶူၼ့်သွၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၶေႃႈလႆႈၸႂ် ဢၼ်ပႃးဝႆ့ ၼႂ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လႄႈ ပူၼ့်လိူဝ်ၼိူဝ် ၶေႃႈမၵ်းတတ်း လႄႈ ဢီႇရၢၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ယွမ်းႁပ့်ၵႂႃႇဝႃႈ လႆႈဢဝ် ယူႇရေႇၼျဵမ့် မႃးႁဵတ်း လွင်ႈမူတ်းသႂ်ယူႇၼႆယဝ့်။
မိူဝ်ႈပူၼ့်မႃးသီႇပီ ၸွမ်းၼင်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း လွင်ႈၼျူႇၶရီးယႃး ၼႂ်းပၢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ Obama တင်းၸွမ်ၽွင်းလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်း John Kerry ၶဝ်လူဝ်ႇတႅၼ်း ပၼ်ၶိုၼ်း ငိုၼ်း တီႈဢီႇရၢၼ်ႇ 150 Billion တေႃႇလႃႇ (သႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇလၢၼ့်လၢၼ့်) သေ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵႂႃႇယူႇယဝ့်။ လွင်ႈဢၼ် ဢီႇရၢၼ်ႇ လၵ့်လွမ် ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ယူႇလေႇၼျဵမ့် ၼၼ့်ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းယႃႉလုၶေႃႈတူၵ်း လူင်းသေ ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်း ဢၼ်တႅမ်ႇယေႃႈ ၼႆ လႆႈႁၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ Donald Trump ၸိၸမ်ႈၼႄၵႂႃႇၼႂ်း Twister မၼ်းၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ့်။
ပၢင်ၵုမ်လူင် IAEA ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ့်ၶၵ့် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းထၢတ်ႈႁႅင်း ဢၼုမျူႇ (Atomic Energy) ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈဝဵင်းလူင် ၿီႇဢႅၼ်းၼႃႇ (Vienna) မိူင်းဢေႃးသတြေးယႃး ၼၼ့် မိူဝ်ႈၽွင်း ၽၢႆႇ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇဝႃႈ “ဢီႇရၢၼ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇ မီးၶေႃႈဢၢင်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇတေတူဝ်းၶႂၢၵ်ႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢၼုမျူႇ” ၼႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈ Trump ၵေႃႈၸင်ႇလႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆယဝ့် ၊ ဢိင်ႇၼိူဝ် ဢီႇရၢၼ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့သေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၶိုၼ်းမိူၼ် ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈထွႆပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵႂႃႇၼႆ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 July 2019 ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ့်။
သႅင်ၸွမ်မိူင်း
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽၢႆႇသိုၵ်းဢိၼ်းတီးယႃး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းၶႄႇလႄႈ သိုၵ်းဢိၼ်းတီးယႃး ၽိတ်းမေႃးပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႅင်ႈ၊ မီးလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်း တင်းသွင်ၽၢႆႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 25 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း BBC ဢၢင်ႈဢိင်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈၽိတ်းမေႃးပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပူၼ်ႉမႃး ဢွင်ႈတီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈမိူင်းသိတ်ႉၶိမ်း (Sikkim) လႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ ဢိၼ်းတီးယႃး ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢိၼ်းတီးယႃး ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းဢိၼ်းတီးယႃး ႁႄႉႁၢမ်ႈသိုၵ်းၶႄႇ ဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႅၼ်လိၼ်ဢိၼ်းတီးယႃးလႄႈ သွင်ၽၢႆႇ ၽိတ်းမေႃးပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်သေ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢိၼ်းတီးယႃး မၢင်ဢၼ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ မီးလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵွၼ်ႈႁိၼ်၊ မႆႉၶွၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်ၽွင်ႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ သဵင်ၵွင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်တႅၵ်ႇသေၵမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ၽိတ်းမေႃးပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်ၼႆႉသေ Zhao Lijian ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈၸွမ်းသင် ၼႆယဝ်ႉ။
Zhao Lijian လၢတ်ႈဝႃႈ − ၽၢႆႇၶႄႇမီးလွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်လီယူႇ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေမီး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ၽၢႆႇဢိၼ်းတီးယႃးၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ႁႂ်ႈမၼ်းလီ ၼင်ႇႁိုဝ် လွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တေဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉၵေႃႈ ငိူင်ႉဝႄႈပၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ လီယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိူင်းၶႄႇ Global Times တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ် Account သုၼ်ႇတူဝ်ဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လႆႈၵဵပ်းသၢႆမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈသိုၵ်းၶႄႇ ဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်း လႅၼ်လိၼ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈမီးလွင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႃႈလိၼ်သေပွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် June 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းတင်းသွင်မိူင်း ဢၼ်ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်တင်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈၽိတ်းမေႃး တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ် ၸႂ်ႉၶိူင်ႈယိပ်းၶွၼ်ႉမႆႉ ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ 20 ၵေႃႉ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႆႉ သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ တိူဝ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇဝႆႉယူႇတႃႇသေႇလႄႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈတႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈဢၼ်သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ၵႆႉမီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႇတူႇလႃႇ (Nathu La) ၸႄႈမိူင်းသိတ်ႉၶိမ်း (Sikkim) မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၸႄႈမိူင်းတိပႅတ်ႉ (Tibet) မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူင်းၼေႇပေႃးလ် (Nepal) လႄႈ မိူင်းပူႇတၢၼ်ႇ (Bhutan) ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 23 July 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈတီႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇ ၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈပွႆႇပၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႄႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၵမ်းလဵဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ သဵင်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးလႆႈငိၼ်းလင်ႁွတ်ႈထိုင် တၢင်းၼွၵ်ႈၶွၵ်ႈၶင် ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၸမ်ႁိမ်း ၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ဝၢႆးသေၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁၼ် ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 2 လမ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၶွၵ်ႈ ဢိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တီႈၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇၼႆႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းလႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 July 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢူးၺၢၼ်ႇဝိၼ်း (Nyan Win) ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢၼ်ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းယဵတ်ႈသႂ်ႇၶွၵ်ႈ တီႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ လူၺ်ႈမၢႆမီႈ 505 (ခ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Mizzima ဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈတီႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ ၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်း တင်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၶွၵ်ႈၶင်ၶဝ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶဝ်တႄႉၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်းၽႂ်း၊ ႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းပၼ် လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်၊ ႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ် မၢႆႈမီးၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – Mizzima, Irrawaddy


text:
မႅဝ်း
မီးဝႆႉ တီႈပိုတ်ႇ တီႈပွင်ႇ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မႅဝ်းၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၶဝ်၊ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းပႃႇၸႃးပၼ်ၶဝ်၊ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းမိပ်ႇငႅၼ်းႁႅမ်တၢႆၶဝ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် မၢင်ပၢၼ်ၵေႃႈလီ မၢင်ပၢၼ်ၵေႃႈၶီလႄႈ လွင်ႈမႅဝ်းၼႆႉ လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉ။ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈၸႂ်သတ်း ဢမ်ႇလတ်းလႆႈ ၸႂ်ၵူၼ်း ၼႆလႄႈ ၸႂ်မႅဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈလၢမ်းယၢပ်ႇဝႆႉလႄႈ ၵေႃႉလဵင်ႉမႅဝ်း လႆႈမီးတၢင်းၶမ်ၸႂ် ဝႆႉယူႇ။ မႃၼႆႉတႄႉ မေႃႁူႉၵၢင်ၸႂ် ၸဝ်ႈမၼ်းသေ မေႃဢွၼ်ႈဝွၼ်း ၶွၼ်းႁၢင် ႁဵတ်းၼႄပၼ် ၵူႈၸိူဝ်ႉ ၵူႈလွင်ႈ ၸႂ်ႉလႆႈ ၵူႈလွင်ႈသေတ မႅဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတႄႉတႄႉ။ မီဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်လဵင်ႉဝႆႉ ၼႂ်းႁိူၼ်းသေ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၵမ်ႉၸႂ်ၶဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇၵူၺ်း။ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးယူႇသဝ်း ဢွတ်ႉဢႅတ်ႉၸွမ်းသေ ၵူၺ်းႁၢမ်ႉ ယူႇသဝ်း ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ၵူၺ်း။ ၸဝ်ႈမႃၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၵွၼ်းလႆႈ မႃမၼ်းသေ ၸႂ်ႉလႆႈၼႃႈၵၢၼ်တင်းၼမ်သေတ ၸဝ်ႈမႅဝ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၵွၼ်းလႆႈ မႅဝ်းမၼ်း၊ မၼ်းၵူၺ်း ၵုမ်ႇလႆႈ ၸွမ်းၸႂ်ပၼ် မႅဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သႃႇဝူဝ်းလ်တႃးၸၵွတ်ႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မီႈလွင်ႈထိမ်ႇ လွင်ႈသိူင်ႇသိမ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ဢၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၶႂ်ႈသၢင်ႈၼၼ်ႉ လႅပ်ႈမီးဝႆႉ တင်းၼမ်လႄႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢုမ်ႈႁွပ်ႇမႅဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉ သတိယူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ တႄႇမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢၼ်ႉပွင်း 30 လၢၼ်ႉပီၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢဝ်းမႅဝ်းလူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ် သၢင်ႇသီႈသေ ပဵၼ်ၸၢဝ်းတူဝ်ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉ (Miacids) ယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ၸၢဝ်းမႅဝ်းထိူၼ်ႇ 3 သႅၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းမႅဝ်းထိူၼ်ႇယူးရူပ်ႉ၊ ၸၢဝ်းမႅဝ်းထိူၼ်ႇ ဢႃႇၾရိၵ လႄႈ ၸၢဝ်ႈမႅဝ်းထိူၼ်ႇ ႁၢတ်ႇသၢႆးဢေးသျႃးယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လဵင်ႉမႅဝ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပူၼ်ႉမႃး 3000 ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ဝႆႉပၼ်တီႈယူႇ တီႈၵိၼ်မႅဝ်း လီလီသေ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃးယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယင်းၵွႆၼပ်ႉယမ် ၽီ Bast ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ၵူၼ်း ႁူဝ်မႅဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ မႅဝ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ mau ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁူႉႁၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၢၵ်ႇတႃမႅဝ်းၼႆႉ ၵၢင်ဝၼ်း ဢၼ်မေႃသိမ်းႁွမ်ဝႆႉ ငဝ်းလႅင်းလႅတ်ႇသေ ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး သမ်ႉမေႃ ၼႄလႅင်းပၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း ယႃႇပေႁႂ်ႈၺႃႈၽေးၶဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ မႅဝ်းတီႈႁိူၼ်း တၢႆၵႂႃႇပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းတီႈႁိူၼ်း တင်းသဵင်ႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ထႃၶူၼ်တႃသေ ၼႄပၼ် လွင်ႈၶေႃးၶူမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်တၢႆမႅဝ်းၸိုင် ၵေႃႉဢဝ်တၢႆမႅဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇတၢႆၼႆယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဝႆႉမႅဝ်း မီးသုၼ်ႇလီ တႃႇလဵင်ႉလူၼႂ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုင်ႈၵၢင် Middle Age ၼၼ်ႉတႄႉ ၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ မႅဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုင်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်းဢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸွမ်း ၽိူဝ်ႉ၊ ၽီ၊ ၽဵတ်ႇ၊ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်ၺႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵိၼ်ႇဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽိူဝ်ႉၽီၶဝ်ၼႆႉ ၽၢမ်းႁဵတ်းပဵၼ် မႅဝ်းသေ မႃးၽၢမ်း မႃးလႅၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မႅဝ်းလမ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ဢမ်ႇလီၼႆသေ ၵႆႉလေႇ ႁႅမ်တၢႆ ၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ပွႆးသဵင်ႉၵျုၼ်ႇ (Saint John Festival) ၼၼ်ႉ မီးၽိင်ႈထုင်း ဢဝ်မႅဝ်းလမ် ၸုတ်ႇၽႆးပႅတ်ႈ တူဝ်လိပ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ မႅဝ်းလမ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႅဝ်းဢမ်ႇလီၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၽွင်းဢၼ် မိူင်းယူးရူပ်ႉယဝ် လီၸင်းမႅဝ်းသေ မိပ်ႇငႅၼ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မႅဝ်းယူႇၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ၵၢင်ဢေးသျႃးၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မႅဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ် သတ်းလီႁၵ်ႉသေ ဢဝ်လဵင်ႉလူတီႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 18 ၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ မႅဝ်း တမ်ႈတီႈ ယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်မႅဝ်းလဵင်ႉလူ တီႈႁိူၼ်းသေသေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၵ်ႉႁွမ်မႅဝ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် ပၢႆးသၢႆႊၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ လွင်ႈလဵင်ႉမႅဝ်းတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁိပ်ႇၸႂ် မီးလွင်ႈမဝ်ၸႂ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈလိူဝ် ယွမ်းယူင်းၼႆယဝ်ႉ။ မႅဝ်းဢၼ်ၵူၼ်း လႆႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မႅဝ်းလၢင်ႇ ဢၼ်မီးသီၽိူၵ်ႇ လႄႈ သီလမ်လေႃးၵၼ် (Moqqie) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႅဝ်းလမ် (Tabby Cat) ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇယူႇ၊ မႅဝ်းထႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Siamese ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1980 မႃး ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းငဝ်း The lady and the Tramp ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်မႅဝ်းထႆး Siamese ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈလွင်ႈၵူတ်ႉငွၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းႁၵ်ႉမႅဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်။ မႅဝ်းၼႆႉ မီးၺၢၼ်ႇသုင်သေ မေႃၸွပ်ႇႁႃသေပိူင်ပိူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ Collette လၢတ်ႈဝႃႈ "ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းႁၵ်ႉမႅဝ်းမၼ်းသေ လၢတ်ႈတေႃႇ မႅဝ်းမၼ်းသေတ မႅဝ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်တေႃႇမၼ်းၼၢင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
ပိၵ်ႉသမ်ႉ ထုင်းၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မီးဝႆႉဝႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ႁၵ်ႉ မႃၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးႁၵ်ႉ ၼႆသေတ ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ သႃႇဝိၼ်ႇၸတၢၼ်ႇၶျႃႇၶျီႇ၊ မၢၵ်ႉၶ်ထဝိင်း၊ သႃႇဢၢႆးသႅတ်ႉၼိဝ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႇပရႃႇႁိၼ်ႇလိၼ်ႇၶုၼ်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉမႅဝ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတႃႈ တီႇၵရဵၵ်ႉ၊ ၵိဝ်းလႅတ်ႉသီႇၸႃႇ၊ ၵျိၼ်ႇၵျိတ်ႉၶၢၼ်ႇ၊ ၼပူဝ်ႇလီႇယွၼ်ႇလႄႈ ဢတွတ်ႉႁိတ်ႇလိူဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵူၼ်းၸင်းမႅဝ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈဢုပ်ႇပိူင်ႇ တင်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင်သေ ဢမ်ႇမေႃပွင်ႇၸႂ်ပၼ် မႅဝ်း။
မႅဝ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းမေႃႁၵ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ႁၵ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇႁၵ်ႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ တၢင်းႁၵ်ႉမႅဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶျႃးလ်ၸ်တိၵ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ "သူးလၢပ်ႈ ဢၼ်ႁၵ်ႉမႅဝ်းတူဝ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သူးလၢပ်ႈ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ" ၼႆလႄႈ တေလႆႈႁၼ် တၢင်းႁၵ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မႅဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းယူႇ။ ၵေႃႉဢၼ်ႁၵ်ႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်မီး ၼမ်ႉၸႂ်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် သူင်ႁၵ်ႉ ပၢႆးမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်မႃ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ဢဝ်လဵင်ႉလူဝႆႉ တီႈႁေႃ တီႈႁိူၼ်းၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ မႃလႄႈ မႅဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ မႃၼႆႉ ၸုၼ်ႉသၢႆၸႂ်သေ မေႃပႂ်ႉပႃး ၵႅၼ်ႇၶႄပၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈမၼ်း၊ ဢမ်ႇၽၢတ်ႇ ဢမ်ႇယၢၼ်ၸဝ်ႈမၼ်းသေ မေႃၸွမ်းၵႂႃႇပႆ။ မေႃၶွၼ်းႁၢင် တွပ်းႁူသေ ႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈ ၸဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁၵ်ႉမႃလိူဝ်တွၼ်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မႅဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမႃးယူႇၸမ် ၸဝ်ႈမၼ်း။ ဢမ်ႇမေႃႁပ်ႉတွၼ်ႈ ဢမ်ႇမေႃ ဢွၼ်ႈဢႅၼ်ႈၵူၼ်း။ မႅဝ်းယူႇၸွမ်းၵူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵူၺ်း ၶႂ်ႈပႂ်ႉႁပ်ႉဢဝ် ဢၼ်ၵူၼ်း လူႁၼ်လုမ်းလႃးၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မႅဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၶူတ်းယူႇၸွမ်း တီႈဢုၼ်ႇ တီႈႁိမ်းၽီးၽႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၶဝ်မႃးၸမ်ၵူၼ်းၼႆသေတႃႉ ၺႃးမိူဝ်ႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈယွၼ်းၵိၼ်၊ ၺႃးမိူဝ်ႈ ၶဝ်ၵတ်းသေ ၶႂ်ႈမႃး သေႃႉၼိူဝ်တၵ်း ၶႂ်ႈလႆႈထၢတ်ႈဢုၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၵူၺ်း။ မႅဝ်းၼႆႉ မေႃၺွပ်းၼူ ဢၼ်မႃးၵဝ်းၶူဝ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼူပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၺွပ်းၵိၼ်ၼူ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူၼ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "မႃၼႆႉ မိုတ်ႈၵူၼ်း၊ မႅဝ်းၼႆႉ မိုတ်ႈႁိူၼ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်သတ်းႁၢႆႉလိူင်းလူင်ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၼႂ်းၶိူဝ်း သၢင်ႇသီႈ လႄႈ သိူဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မႅဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢိၼ်ႇတရေႇၶဝ် ယႂ်ႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၸႃႇတိမၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းဢမ်ႇႁၢႆ။ ပေႃးဝႃႈ မီးလွင်ႈတၢင်းမႃႈၸိုင် ၵိုင်ႇလီဝၵ်ႉၵေႃႈဝၵ်ႉ၊ ၵိုင်ႇလီယၢႆးၵေႃႈယၢႆး၊ ၵိုင်ႇလီၶူပ်းၵေႃႈ ၶူပ်း၊ ၵိုင်ႇလီ ထင်ႇၵေႃႈထင်ႇယဝ်ႉ။ သၢႆၶိူဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆၶိူဝ်း ဢၼ်မေႃလမ်းၺွပ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇလႄႈ ပေႃးတူၺ်း မႅဝ်းၸိုင် ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မဝ်တူဝ်ဝႆႉသေ လႅတ်းလႅင်ႈ တႃႇတေလမ်းၺွပ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇတူဝ်သတ်းယူႇ၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈ သၽႃႇဝၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇမႅဝ်းၸိုင် မႅဝ်းၼႆႉ ၵွၵ်းႁူဝ်မူၼ်း၊ တူဝ်ယၢဝ်း၊ တိၼ်မိုဝ်းပွတ်းသေ ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ႁၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ ယၢဝ်းသေ ပၢႆမၼ်း သဵမ်ႈလႅမ်ၵႂႃႇ။ ပိုၼ်ႉၽႃႇတိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼိူဝ်ႉၼင်ပူမ်ဢွၼ်ႇ ႁွင်းဝႆႉလႄႈ ပေႃးၶဝ် ပႆတၢင်းၸိုင် ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်း သဵင်တိၼ်ၶဝ်။ ၼဵပ်ႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင် လႅမ်ၽၢႆဝႆႉသေ ပေႃးဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉၼႆ ၶဝ်သိူင်ႇသိမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ၶေႃႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇဝႃႈဝႆႉ "ႁဵတ်းၼင်ႇ မႅဝ်းသူင်ႇၼဵပ်ႉ"ၼႆယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇတႃၶဝ်ယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတႃလမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးၵၢင်ဝၼ်းၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ငဝ်းလႅင်း ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ မၢၵ်ႇတႃလမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမူၼ်းသေ ၵႅပ်ႈၵႂႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈၶႃးဢွၼ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းတႄႉ သမ်ႉၵႂၢင်ႈတႄႉၵႂၢင်ႈဝႃႈသေ မူၼ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢင်ၶမ်ႈၵေႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႁၼ်လႆႈလီလီယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလပ်းသိင်ႇၽိတ်း တၼ်တိၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼူတ်ႇမႅဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇၶဝ်တေ ၸၢမ်းတူၺ်းသေပိူင်ပိူင်ယူႇ၊ မိူဝ်ႈမူၼ်ႉၶဝ်ႈႁူးၼၼ်ႉ ပေႃးပၢႆၼူတ်ႇၶဝ် လွတ်ႈၵေႃႈ တူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ လွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မႅဝ်းၼႆႉ ပေႃးပႆၼႆ ဢဝ်ပၢႆတိၼ်ၶဝ် တဝ်ႉသေ ပႆမိူၼ်ၼင်ႇမႃယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႅၼ်ႈၽၢႆတၢၼ်ႇမႃ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၶဵၼ်လိုပ်ႈလမ်းၶဝ်တႄႉ ၶဝ်ပၢႆႈၶိုၼ်ႈ ၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉလႂ်၊ ပၢႆႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်ႉလႂ် ပၢႆႈႁႂ်ႈလွတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းပၢႆႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မႃၽႂ်း ယင်းဢမ်ႇလမ်းၶိုတ်းလႆႈၶဝ်။
မႅဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇသွၼ်ငၢႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႃသေတႃႉ ၶဝ်လၵ်းလႅမ်ဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ သွၼ်ၶဝ်ဝႆႉ ၸဵမ်လဵၵ်ႉၸိုင် တေႃႇထိုင်ယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၶဝ်တိုၵ်ႉတွင်းသေ ႁဵတ်းၸွမ်းယူႇ။ မႅဝ်းၼႆႉ တႃလႅတ်း၊ ႁူလႅတ်း၊ ၶူႈလင်လႅတ်းလႄႈ သဵင်တိၼ်ၼူ တီႈၵႆၵႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ယင်းငိၼ်းလႆးယူႇ။
တီႈၼႂ်းငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး သိူဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ၊ သၢင်ႇသီႈ၊ ႁဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်း ႁၢင်ပွတ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်း ၵွႆဢမ်ႇမီးႁၢင်ၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သတ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းယၢမ်ႈၶဝ် မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵၼ်ႉဝႆႉ သိူဝ်လႄႈ သၢင်ႇသီႈသေ ၵႃႈပဵၼ် ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်း တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၵႅင်ႇၵူႈတူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မိုတ်ႈသွၵ်ႈႁႃတိၺွပ်း တၢင်းၵိၼ်ၶဝ် ၶၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃ တဵတ်ႇမႅပ်းဝႆႉသေ ဝႅၼ်ၺွပ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁႃ တၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၵႆႉယၢမ်ႈၵႂႃႇ ႁင်းၶေႃၵူၺ်း။
မႅဝ်ႈထိူၼ်ႇ (ႁဵၼ်) ဢၼ်ပဵၼ်ငိူၼ်ႈၶိူဝ်း မႅဝ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ ၵုၼ်ဢေႃးၸတြေးလျၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ လႆႈႁၼ် မီးဝႆႉ ၵူႈတီႈယဝ်ႉ။ ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ ၼိုင်ႈမုင်ႉၸိုင် ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶိူဝ်းမၼ်းသေ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ 2 တူဝ် တေႃႇထိုင် 7 တူဝ်ယူႇ။ သၢင်ႇသီႈၼႆႉတႄႉ ၼိုင်ႈမုင်ႉ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလိူဝ် 2 တူဝ် တေႃႇထိုင် 3 တူဝ်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်း မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵိူတ်ႇၵေႃႈ မိုၼ်းတႃၵမ်းလဵဝ်ၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵိူတ်ႈလႆႈ 9 ဝၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇမိုၼ်းတႃယဝ်ႉ။
ကျွန်ုပ်တို့နှင့် ယဉ်ပါးသော အိမ်ကြောင်များ၏ ဇာစ်မြစ်ကို စိစစ်ရာတွင် သိပ္ပံကဝိအများပင် အချင်းချင်း တစ်ယောက်နှင့် တစ်ယောက် သဘောအယူအဆ မတူညီကြပေ။ထိုကြောင်များ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှေးအကျဆုံးသော အထောက်အထား ကို အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ကြောင်များသည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၃ဝဝဝ ခန့် ကပင် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါ ကြောင်အမျိုးအနွယ်ကို အာဖရိကတိုက်တွင် ယခုတိုင် တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။
ရှေးခေတ်အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ကြောင်ကို အစွဲအလမ်း အလျောက် ထူးဆန်းစွာ ကြောက်ရွံ့ လေးစားကြသည်။ ကြောင် ကို အိမ်သားတစ်ယောက်ပမာ ပြုစုယုယကြ၏။ ရှေးခေတ် အီဂျစ်အဆောက်အအုံပျက်များအောက်တွင် ဆေးစိမ်ထားသော ကြောင်အလောင်းများကို မကြာခဏ တွေ့ရလေသည်။ ရှေး ခေတ် ခရစ်ယာန်တို့သည်လည်း စုန်းနှင့် ကြောင်နက်ရုပ်ပုံဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ယဉ်ကျေးသော တိုင်းပြည်ကြီးများမှာပင် ကြောင်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ထူးဆန်းသော အစွဲအလမ်းများ ယနေ့အထိ ရှိကြသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ ကြောင် တစ်ကောင်လုံး နက်လျှင် ကာယသိဒ္ဓိအတွက် ကောင်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
အိမ်ကြောင်အမျိုးမျိုးတွင် ယိုးဒယားကြောင်မှာ အရှားပါး ဆုံးနှင့် အဖိုးအတန်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ မျက်နှာ ခြေလက် နှင့် အမြီးတို့မှာ အညိုရောင်ဖြစ်၍၊ ကိုယ်မှာ ဆွတ်ဆွတ် ဖြူလျက်၊ မျက်စိမှာ ပြာလဲ့လဲ့အရောင် သန်းလျက်ရှိသည်။ အန်ဂိုးရား သို့မဟုတ် ပါးရှင်းကြောင်မျိုးသည် အရွယ်ကြီးမား သောကြောင့်၎င်း၊ ရှည်လျား၍ သိုးမွေးကဲ့သို့သော အမွှေးများ ရှိသောကြောင့်၎င်း၊ အသားရောင်ရှိသော နှုတ်ခမ်းနှင့် ခြေဖဝါး လက်ဖဝါးများ ရှိသောကြောင့်၎င်း ထင်ရှားသည်။ စပိန်နိုင်ငံ တွင် လိပ်ခွံကွက်ကြောင်မျိုးကို အသိဉာဏ်ကောင်းသောကြောင့် အလွန်လူကြိုက်များသည်။ ကြောင်ထဲတွင် အိုင်းအော့မန်းကျွန်း မှ မန့်ကြောင်မျိုးမှာ အမြီး လုံးဝမရှိသည့်အတွက် အကျည်း တန်ဆုံး ဖြစ်၏။
ကြောင်သည် ရေကိုကြောက်၏။ သို့သော် တိရစ္ဆာန် အပေါင်းတွင် ကြောင်လောက် သန့်ရှင်းသော အမျိုးမှာ မရှိ သလောက်ရှားသည်။ ကြောင်သည် မိမိ၏အမွေးအမျှင်များကို လျှာဖြင့် အထပ်ထပ်လျက်၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေသည်။ အကယ်၍ ကြောင်တစ်ကောင်တွင် အမွေးအမျှင်များ သပ်ယပ် စင်ကြယ်ခြင်း မရှိလျှင် ထိုကြောင်ကို မကျန်းမမာဖြစ်နေပြီဟု သိအပ်၏။ မိခင်ဖြစ်သော ကြောင်မကြီးသည် မိမိ၏ သားငယ် များကို လျှာဖြင့် မရမက လျက်ပေးခြင်းဖြင့် သန့်ရှင်းစင်ကြယ် စေတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကြောင်ကလေးများကို လှပသော ကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ အမြဲမပြတ် မြူးတူးခုန်ပေါက်၍ ဆော့ နေတတ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ လူတိုင်းပင် ချစ်နှစ်သက် ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ငယ်စဉ်မှ စ၍ သားကောင်ချောင်း ဖမ်းသောအကျင့်ကို အလိုအလျောက် ရရှိလာကြသည်။ ကြောင်တို့သည် မွေးရှည်၊ မွေးတို၊ အဖြူ၊ အနက်၊ မြီးရှည်၊ မြီးတို စသည်ဖြင့် အမျိုးများပြားကြသည်။ အချို့ ကြောင်များမှာ ၂ မျိုး ၃ မျိုး ရောစပ်ထားသော ကြောင်မျိုးစပ် များ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းတို့အနက် အမွေးတိုသော ကြောင်မျိုးမှာ အကြမ်းခံနိုင်ရည် အရှိဆုံးနှင့် ကြွက်လိုက်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။
- ↑ Linnaeus, Carolus [1758] (1766). Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, 12th 1 (in ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:La icon), Holmiae (Laurentii Salvii), 62. Retrieved on 2008-04-02.
- ↑ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:MSW3 Wozencraft


text:
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21 လိူၼ်ဢွၵ်ႇတိူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 2560/2017 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း သေႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇလူႇတၢၼ်း ၵထိၼ်ႇ သၢင်ႇၵၢၼ်း ထိုင်ၸဝ်ႈသင်ႇၶ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၼႂ်းၵုင်းထဵပ်ႈ တီႈ ဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး၊ သႃထုပရႃတဵတ်ႇ၊ ၸေႈတွၼ်ႈယႃးၼဝႃး၊ ၼႂ်းၵုင်းထဵပ်ႉ။ ၵၢၼ်လူႇၵထိၼ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်း ထိုင် ၸဝ်ႈသင်ႇၶၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းယၢမ်ႈဢွၼ်တၵႃႇသတ်ႉထႃးၵႂႃႇလူႇၸွႆႈတၢၼ်းလၢႆလၢႆမိူင်း မိူၼ် ၼင်ႇ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈယၢမ်ႈၵႂႃႇတၢၼ်းမႃး လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆးတႄႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၶပ်ႉမၢႆပၢင်တၢၼ်း ၵထိၼ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်းၼႂ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းၼႆႉတႄႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉပွတ်းတွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ် လႄႈ ပွတ်းတွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်း။ ပွတ်းတွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၼႆႉ သင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၼႂ်းၵုင်းထဵပ်ႉ လႆႈၽိတ်ႈပၢင်း ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းပၼ်ၶေႃႈႁူႉတၢင်းႁၼ်၊ လၢႆးပိုၼ်ၽေႈ လၢႆးထိင်ႈသိမ်း ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ထိုင်သင်ႇၶၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ထိုင်မႃးပွတ်းတွၼ်ႈၵၢင်ဝၼ်းၸမ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်လူႇတၢၼ်း ၵထိၼ်ႇ သၢင်ႇၵၢၼ်းသေလႆႈၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶိုၼ်ႈသေႁႂ်ႈတေသၼႃႇ ႁေႃးထမ်းတြႃးပၼ်တၵႃႇ သတ်ႉထႃး ၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၵၢၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈၽိတ်ႈပၢင်း ၸဝ်ႈၶူး တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၼႃႇရိၼ်ႇတ သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼေၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်သေၶ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ ယဝ်ႉသေ ၽိတ်ႈပၢင်းၸဝ်ႈၶူး ပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းႁူမ်ၸူမ်းထိုင် ဢၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႈသေလႆႈဢွၼ်တၵႃႇသတ်ႉထႃး လၢႆတီႈလၢႆတၢင်း မႃးထွတ်ႈၽႃႈလိူင် သၢင်ႇၵၢၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ ပွၵ်ႈၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်သင်ႇၶၸဝ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈသွင်ပၢၵ်ႇပၢႆလႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃးလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပဵၼ်ဢၼုမေႃး တၼႃႇၸွမ်းတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ႁူဝ်ပဵၼ်ငဝ်ႈ သတ်ႉထႃးယႂ်ႇသေ ပေႃႈဢွၵ်ႇၸၢႆးမွၵ်ႇထုၼ်း+ မႄႈဢွၵ်ႇၼၢင်းမျႃႉၸိင်ႇၶဝ်ႈပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈ (ဢွၼ်ႁေႃၶွမ်ႇပၼီႇ) ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ လႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃး၊ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႈ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းၵုတ်ႈ၊ ႁူဝ်ႇပၢင်ႇ၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ၶူဝ်လမ်၊ တူၼ်ႈတီး၊ ဝဵင်းတႃႇဢူဝ်ႇ၊ တႃႇၵုင်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ပၢင်လူႇတၢၼ်းၵထိၼ်ႇ သၢင်ႇၵၢၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်လူႇၵထိၼ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပၢၼ်ပုတ်ႉၸဝ်ႈ ယင်း မီးၼၼ်ႉယူႇ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်တေႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ်ပၢင်လူႇတၢၼ်းၵထိၼ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်း ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ထေႇရႃႉဝႃႇတ ႁႃႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵမ်ႇပူးၶျႃး၊ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ၊ ၼႂ်းမိူင်းထႆး၊ လႄႈ မူႇၸုမ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇထေႇရႃႉဝႃႇတ တၢင်ႇမိူင်းထႅင်ႈယူႇ။


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:Font
This page is about the encoding and fonts that are used on the Myanmar Wikipedia. To get started right away, just skip to the external links to download a Unicode 5.1 font, install it and join the community.
ၵွပ်ႈသင် ပဵၼ်ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူႇၼီႇၶူတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်လၵ်းၸဵင်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်တမ်းဝၢင်းပၼ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵဵပ်းသိမ်းလိၵ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ တေႁဵတ်းႁိုဝ်တႅမ်ႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်လူၶိုၼ်း လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈလၢႆးၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉၼင်ႇပိူင်ယူႇၼီႇၶူတ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉယူႇတီႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် သၢင်ႇႁၢင်ႊတမ်းဝၢင်းမႃးလႄႈ လၵ်းၸဵင်ႇၵူႊမိူင်းမိူင်းၼႆႉၼႆႉ ယူႇတီႇပိူင်ပလႅတ်ႉၾွမ်ႉၵူႊဢၼ်ဢၼ်ၶဝ် ၸဵမ်ဢဝ် operating systemsမိူၼ်ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ဝိၼ်းတူဝ်းၶဝ်၊ မႅၵ်ႉၶဝ်၊ လႄႈ လိၼ်းၼိၵ်ႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပႃးထႅင်ႈ OSEs ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၾူၼ်းမိုဝ်းထိုဝ် လႄႈ ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉတင်းလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႉ ၵမ်ႉထႅမ်ႁပ်ႉႁွင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လၵ်းၸဵင်ယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပိူင်ၵၢၼ်ၶူတ်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈ တူဝ်လိၵ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ႁႂ်ႈမီးဝႆႉၼႂ်းၼႃႈလိၵ်ႈၶူတ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်ႈတိူဝ်းႁူႉၶေႃႈမုၼ်းမၼ်းၸိုင် ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈUnicode.org. တူၺ်းလႆႈတီႈ discussion on Unicode usage in Wikipedia. တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတင်းသဵင်ႈ ၸဵမ်ဢဝ်ၼႂ်းဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉဝႆႉယူႇ ၸွမ်းၼင်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် Wikimedia Foundation policy.
ၵွပ်ႈသင်လူဝ်လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉ?[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မၼ်းပဵၼ်လၵ်းၸဵင် ဢၼ်ၵူႊမိူင်းမိူင်း World Wide Web Consortium ၽွမ်ႉႁပ်ႉဝႆႉ, ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းလၵ်းၸဵင်ၵူႊမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႊတႃႇ World Wide Web.
- ၾွၼ်ႉဢၼ်လူဝ်ႇမီး တွၼ်ႊတႃႇလူတူၺ်း လႄႈ တွၼ်ႊတႃႇထတ်းမႄးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးပၼ်ဝႆႉႁႂ်ႈလႆႈလၢႆႊလၢႆႊ။
- ပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉသေသွၵ်ႈႁႃၸိုင် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်သင်။
- ပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉၸိုင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသၼႃႇၼႂ်းပိူင်ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ တိူဝ်းငၢႆႈငႅမ်ႈတေႉတေႉ။
- ယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ပႃး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈသိပ်းဢဵတ်းမဵဝ်း ပႃးတင်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ။
- 2 ၽႃႇသႃႇ- ၽႃႇသႃႇပႃႇလီႉ လႄႈ သၢၼ်းသၶြိတ်ႉ
- 8 ၽႃႇသႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းသူၼ်ႇဢေႇၶဝ် - ၸိူဝ်းၼင်ႇ မွၼ်း၊ တႆး၊ ၵယႃး၊ ယၢင်း သီႇမဵဝ်း လႄႈ ပလွင်ႈ။
လိင်ႉတၢင်းၼွင်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူႇၼီႇၶူတ်ႉမၢၼ်ႊ/ၾွၼ်ႉမၢၼ်ႊ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိင်ႉတႃႇၾွၼ်ႉ ဢၼ်ပႃးလိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ တမ်းဝၢင်းဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ 5.1 လႄႈ ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ (တင်းမူတ်းၼႆႉ မီးဝႆပၼ်လၢႆႊလၢႆႊ) -
- Pyidaungsu Font - Myanmar unicode font and keyboard
- WinMyanmar Ver. 5.2 Unicode - from WinMyanmar System (requires email registration for downloading)
- Padauk font ver 3.003 - from SIL International.
- Myanmar3 variants font - from the Myanmar Unicode and NLP Research Centre.
- ParabaikSans font - from Solveware Solution, may work on Mac OS X (Intel).
- MyMyanmar provides a package of tools including Input Method Editor and fonts. This font support both OS X and Windows.
- Xenotype Burmese Mac fonts (commercial font) provides unicode 5.1 fonts for Mac OS X.
- Masterpiece Unicode San provide free, a native font for OS X.
- Noto Sans Myanmar from Google
- Myanmar Unicode Keyboard for Mac User
- Myanmar Unicode Area
- Unicode Technical Support | Myanmar
- Myanmar Language
ဝႅပ်ႉသၢႆႉတၢင်ႇဢၼ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Thanlwin Soft - useful Unicode site that provides alphabetization, keyboard input methods, legacy font conversion software and more resources
- Myanmar character notes - describes how the Myanmar script is used for the Burmese language in the context of the Unicode Myanmar block
- Myanmar character picker - online Myanmar Unicode input utility
- Unicode Text Editor No install and compatible to Burmese Standard font - direct download
- Eng to Burmese Dictionary instant fetch - Firefox extension, Search Engines and others


text:
သိူဝ်
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:Infobox နို့တိုက်သတ္တဝါ
သိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်ဢဝ်ၼူမ်းလဵင်ႉလုၵႈ၊ ယူႇသဝ်းၼႂ်းပႃႇ။
ၵူၼ်းႁဝ်း ၵူၺ်းဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ သၢင်ႇသီႈၼႆႉ ႁတ်းႁၢၼ်ၼႃႇၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ သၢင်ႇသီႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ သိူဝ်ၵေႃႈ တေႃႈႁတ်းႁၢၼ်တႄႉတႄႉ။
ပိူင်ၽၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သိူဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ယၢဝ်းယူႇမွၵ်ႈ 11 ထတ်း(ပေႇ)သေ ၼမ်ႉၼၵ်းမီးမွၵ်ႈ 330 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (660 ပွၼ်း)။ ငႃးသိူဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ယၢဝ်းယူႇမွၵ်ႈ 4 သိၵ်ႈ(inchs) ။ သိူဝ်မၢင်တူဝ် ၸၢင်ႈယၢဝ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ တမ်ႈတီႈ သၽႃႇဝၼႂ်းထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ သိူဝ်ၼႆႉ ဢႃႇယုၶဝ် ယူႇသဝ်းလႆႈ မွၵ်ႈ 10 ပီ တေႃႇ 15 ပီ။ ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်ၶဝ်မႃးၶင်သေ လဵင်ႉဝႆႉၸိုင် ဢႃႇယုၶဝ် ယူႇထိုင်လႆႈ 20 ပီ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။ သၢင်ႇသီႈၼႆႉ ဢုပ်ႉငမ်းဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇ ဢႃႇၽရၵၼင်ႇၼၼ် သိူဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တူဝ်ဢၼ် ၵွၼ်းဢုပ်ႉဝႆႉ ၼႂ်းထိူၼ်ႇဢေးသျႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ "မႅဝ်းပဵၼ်သြႃႇသိူဝ်"ၼႆလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ သိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းမႅဝ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးဢဝ် မႅဝ်းလႄႈသိူဝ် မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်းၸိုင် ၶႂ်ႈလႆႈဝႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈတီႈ။ ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ် ၵူၺ်းမီး တူဝ်လဵၵ်ႉလႄႈ တူဝ်ယႂ်ႇၵူၺ်း။
သိူဝ်ၼႆႉ ၶူၼ်မၼ်း လိူမ်ႈလီသေဢမ်ႇၵႃး တူဝ်ၶိင်းမၼ်းၵေႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းဝႆႉ၊ သမ်ႉပဵၼ်တူဝ်ဢၼ်လႅတ်းၽၢႆလႄႈ ၼႂ်းၸၢဝ်းမႅဝ်းၼၼ်ႉ သိူဝ်ၼႆႉ ႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျႃး မီးဝႆႉသိူဝ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေတႃႉ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းၼမ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ပိင်းၵလႃးယဝ်ႉ။ သိူဝ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ႁူႉၸၵ်းၼမ်ထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ သမ်ႉပဵၼ် သိူဝ်မၢၼ်ႇၶျိဝ်းရီးယႃး၊ သိူဝ်ၵေႃႇၵေးသျႃးလႄႈ သိူဝ်ပသျူးၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶူၼ်သိူဝ်ပိင်းၵလႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်သိူဝ်တၢင်ႇၸိူဝ်း။ သီၶူၼ်မၼ်း လႅင်လိူင်ဝႆႉသေ ႁူတ်ႈလမ်မၼ်းၵေႃႈ မီးတင်းတူဝ်လႄႈ ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ သၽႃႇဝၽၢၼ်ႇပဵၼ်မႃးလႄႈ သိူဝ်လၢႆးၼႆႉ သီမၼ်း မိူၼ်လိၼ် လၢႆးမၼ်း သမ်ႉမိူၼ် တူၼ်ႈယိူဝ်ႈတူၼ်ႈယုမ်းလႄႈ ပေႃးဝႃႈ မၼ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းယုမ်းၸိုင် ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်သိူဝ်။
သတ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸၢဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၶဝ်ဢမ်ႇမိုတ်ႈၼမ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သိူဝ်တႄႉ လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်။ သိူဝ်ၼႆႉ လုၺ်းၼမ်ႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတႄႉတႄႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃႈၵပ်ႉၵိၼ်းၶိၼ်ၸႂ်မႃးၼႃႇၸိုင် သိူဝ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈလႆႈ။ ၶၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ၵၢင်ၶိုၼ်း သၢႆတႃၶဝ် မီးႁႅင်းႁၼ်လႆႈ ၼႂ်းလပ်းသိင်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇ မႅဝ်းလႄႈ ၶဝ်လမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇၵေႃႈ ၵႆႉလိုပ်ႇလမ်း ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁႃၵိၼ်တူဝ်ထိူၼ်ႇၸိုင် ၶဝ်မေႃ ယူႇပႂ်ႉဝႆႉ သေႃႉဝႆႉသေ ၶူမ်ႇဝႅၼ်ႇၺွပ်းဢဝ် တူဝ်ထိူၼ်ႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လမ်းၺွပ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႁတ်းႁၢၼ်တႄႉတႄႉသေ ၺႃးသတ်းမဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တိုၼ်းၺွပ်းၶူပ်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၼႆႉ ယူႇလွၵ်ႇလွၵ်ႇလၢႆလၢႆသေ ဢမ်ႇလႃႈလီႈ ႁဵတ်းတီႈၵူၼ်း။ လွင်ႈဢၼ် တင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃး ၺွပ်းၵိၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႃႈလီႈႁဵတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ သိူဝ်ဢၼ်ယၢမ်ႈၵိၼ်ၼိူဝ်ႉၵူၼ်းယဝ်ႉ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်တႄႉ ၵူၺ်းၶႂ်ႈႁႃၺွပ်းၵိၼ်ၵူၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ သိူဝ်ဢၼ် ပိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၼိူဝ်ႉတူဝ်သတ်း တၢင်ႇမဵဝ်းသေ ၸပ်းယိၼ်ႉ ၶႂ်ႈၵိၼ် ၼိူဝ်ႉၵူၼ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ လီၵူဝ်တႄႉတႄႉ။ တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယလႄႈ ထိူၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ၵူဝ်သိူဝ်တႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း ဢိၼ်ႇတိယၶဝ် ၶႅၼ်းၵူဝ်သိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈတၢႆယွၼ်ႉ သိူဝ်ၶူပ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ ႁဵင်ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၼုမ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်တိုၵ်ႉႁႅင်းၶိုၼ်ႈ ႁႅင်းယႂ်ႇလႄႈ လီၵူဝ်လိူဝ်သေ သိူဝ်ထဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။
လႃႈထိူၼ်ႇၶဝ် ၵႂႃႇႁႃယိုဝ်းသိူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၶဝ်ၸုၼ်ႉတၢႆၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းယိုဝ်းသိူဝ်မၢင်ၸိူဝ်း ၶဝ်ၶီႇၼိူဝ်လင်ၸၢင်ႉသေ ယိုဝ်းသိူဝ် ႁႃလွင်ႈ တေလွတ်ႈၽေး တႃႇတူဝ်ၶဝ်ယူႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉ ယူႇၼိူဝ်ၶႄႉလၢင်း သုင်သုင်သေ ပႂ်ႉယိုဝ်းသိူဝ်။ တႃႇတေလႆႈယူႇၼိူဝ်လၢင်းသေ ယိုဝ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈဢဝ် ၼိူဝ်ႉဝၢင်းဝႆႉပၼ် တီႈႁိမ်းၶႄႉလၢင်းၶဝ် တီႈၶဝ်တေယိုဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေယိုဝ်းသိူဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆ သိူဝ်ၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉၶဝ်တူဝ်ယႂ်ႇသေတႃႉ ၶဝ်ဝႅၼ်မဝ်တႄႉတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိူဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်း ႁႃဢဝ်တူဝ်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉႁႃ တၢင်းၵိၼ်ယူႇသေ ၵႂႃႇထူပ်းၺႃး ၶဵၼ်လႄႈသင် မၼ်းမေႃ ငိူင်ႉဝႄႈ လႅတ်းၽၢႆတႄႉတႄႉသေ ႁတ်းႁၢၼ်တႄႉတႄ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တီႈယူႇၼႃႈလိၼ်မၼ်းၸိုင် သိူဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် မဵဝ်းမၵ်ႉၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ လိူဝ်သေပိူၼ်ႈယူႇ။ သိူဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ပိူၼ်ႈတိၺွပ်းၶင်ဝႆႉသေ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈယူႇသဝ်း လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းၸိုင် မၼ်းတိုၼ်းငွႆးပႂ်ႉႁႃ သုၼ်ႇလီ တႃႇတေဢွၵ်ႇလွတ်ႈယူႇတႃႇသေႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇမၼ်းတေလွတ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢၼ်လဵင်ႉမၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈၶိုၼ်းၶူပ်းတၢႆပႅတ်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈၽွင်းၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ ၼႂ်းသူၼ်သတ်း မိူဝ်ႈၵႂႃႇတူၺ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီ ၵႂႃႇယဝ်ႉယွၵ်ႇသိူဝ်ၼႆ တေလႆႈပၼ်သတိၵၼ်ဝႆႉယူႇ။
လိုပ်ႈထိူၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵမ်ႉပႃႈၼမ် သိူဝ်ၼႆႉ ၵႆႉလေႇလိုပ်ႈလမ်းၵိၼ် တူဝ်ထိူၼ်ႇလူင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းမွၵ်ႈ 200 ပွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸူင်လူင် ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင် သိူဝ်ဢမ်ႇသူႈၺွပ်းၵိၼ်။
ၽႄႈၸိူဝ်ႉ ၽႄႈလုၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သိူဝ်မႄႈၼႆႉ ပေႃးၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ ၼိုင်ႈမုင်ႉ ၸၢင်ႈမီးလႆႈ 2 တူဝ် တေႃႇထိုင် 5 တူဝ်။ သိူဝ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိူတ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်းမႄႈမၼ်း တင်းႁိုင်ယူႇ။ မိူဝ်ႈလႆႈ 3 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မႄႈမၼ်း သွၼ်ပၼ်မၼ်း လၢႆးၺွပ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁႃ တီႉၺွပ်း တူဝ်ထိူၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ [1] [2] ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် တမ်ႈတီႈ သူၼ်သတ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉလေႇဢဝ် သိူဝ်လႄႈ သၢင်ႇသီႈ ၸၢပ်ႈၵၼ်ယူႇ။ သင်ဝႃႈ ပေႃးမၼ်းပဵၼ်သိူဝ် မႄႈမၼ်းသမ်ႉပဵၼ် သၢင်ႇသီႈပေႃးၼႆၸိုင် လုၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "သိူဝ်သီႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ပေႃႈမၼ်း ပဵၼ်သၢင်ႇသီႈ မႄႈမၼ်းသမ်ႉပဵၼ် သိူဝ်ၼႆၸိုင် လုၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "သီႈသိူဝ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ၵႅတ်ႇၶႄၽေးၶဵၼ်သိူဝ်တေႁၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2010 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၶႄႇဝႃႈ ပဵၼ်ပီသိူဝ်လႄႈ ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵႅတ်ႇၶႄ တူဝ်သတ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉၵၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ သိူဝ်ၵူၺ်းၵိုတ်း မွၵ်ႈ3600 တူဝ်ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းဢၼ်သိူဝ်တိုၵ်ႉမီး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ ပူႇတၢၼ်ႇ၊ ၶႄႇ၊ ဢိၼ်ႇတိယ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ ၵမ်ႇေပႃးတီးယႃး၊ လၢဝ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ထႆး၊မေလးသျႃး၊ ၼီႇပေႃး၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ယဝ်ႉ။ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမၢႆတွင်း ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် မၢႆတွင်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး100 ပီၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ သိူဝ်မီးဝႆႉ မွၵ်ႈၼိုင်ႈသႅၼ်ယူႇသေတ ၼႂ်းပၢၵ်ႇပီၼႆႉ ယွမ်းၵႂႃႇတင်းၼမ်။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ သိူဝ်ၼႆႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵႅတ်ႇၶႄ ထိင်းသိမ်းသေ ဝႆႉပႅတ်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၸိုင် ပီၼႃႈပီလိုၼ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈလူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 2022 တူဝ်ၼႆယူႇ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းရသျႃးတႄႉ သိူဝ်သၢႆႇပေးရီးယႃး တေၵိုတ်းယူႇ မွၵ်ႈ 400 တူဝ်။ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ သိူဝ်တေၵိုတ်းယူႇမွၵ်ႈ 150 တူဝ်။ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ထိူၼ်ႇ ( World Wildlife Fund - WWF) ၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇတူၺ်းတႄႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၵူႈသိပ်းပီ သိူဝ်ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ယိုဝ်းတၢႆ မွၵ်ႈ 1000 တူဝ်။ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီၼႆႉ သိူဝ်ႁၢႆၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 104 တူဝ် တေႃႇထိုင် 119 တူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။သိူဝ်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၶိုင်ႈလိူဝ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးတီႈ ဢိၼ်ႇတိယသေ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ဢဝ်သိူဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်ယႃႈယႃ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၽိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇၵႄႇလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၵုမ်းထိင်းယၢပ်ႇယူႇ။[3] [4] [5] [6]
ဢွင်ႈတီႈသိူဝ်ၽႄႈတိူၼ်းယူႇသဝ်း
သိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ သိူဝ်တေၵိုတ်းယူႇမွၵ်ႈ 150 တူဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တႃႇတေၵဵပ်းဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆသိူဝ်ၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇပႃႇမႆႉၶဝ် တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇယူႇ။ ဢွင်ႈတီႈ ၵႅတ်ႇၶႄသိူဝ် ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉႁူဝ်ၵွင်းၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ သိူဝ်တေၵိုတ်းယူႇမွၵ်ႈ 50 လိူဝ်ၵူၺ်းၼႆယူႇ။[7] လွင်ႈဢၼ်တူဝ်သိူဝ် ယူပ်ႈယွမ်းလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်ၵႂႃႇၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႃႇထိူၼ်ႇဢမ်ႇမီး၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ရႃႇသီႇဢုတုဢမ်ႇၽဵင်ႇလႄႈ ယွၼ်ႉလမ်းယိုဝ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [8]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%B7%E0%B8%AD
- ↑ http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tiger&stable=0&shownotice=1
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2016-03-18။ Retrieved on 2015-02-09။
- ↑ http://www.reuters.com/article/idUSTRE6AI4MN20101119
- ↑ http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11791105
- ↑ https://archive.is/20120731204305/www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j94ug9D3suAI_7p82fgJGG1O-32Q?docId=CNG.266e723d7138f5e4affa548ae320ca27.e1
- ↑ တောရိုင်း တိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့အစည်း (Wildlife Conservation Society-WCS)
- ↑ http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5924:2010-11-17-08-55-16&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112
- မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း
- เสือ[1]
- Tiger[2]
- CNN သတင်း [3] Archived 2016-03-18 at the Wayback Machine.
- ရိုက်တာသတင်း[4]
- BBC သတင်း[5]
- AFP သတင်း[6]
- news-eleven.com[7]
Cites[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါများ


text:
ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ၼႃႈမိူင်းပႆႇလႅင်းၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA တင်း SSPP/SSA ႁူမ်ႈၵၼ်လေႃႇတိုၵ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ် 5 ဢွင်ႈတီႈ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 13 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီတႆး 2115 ၼီႈ) ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 05:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA လႄႈ SSPP/SSA ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈ မႆႉႁုင်းလဝ်း ၵွင်းမူးၶမ်း ဢိူင်ႇတေႃႉသၢင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ တီႈတေႃႉသၢင်ႇယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA လႄႈ SSPP/SSA လႆႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈတွင်ႇပလူဝ်ႉ၊ တီႈလွႆၼူၵ်ႉယုင်း လႄႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈႁူးၼင်း ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈလွႆ သူပ်းႁူၺ်ႈၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ 2 ဢွင်ႈတီႈ ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းယၢမ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်း TNLA တင်း SSPP လႆႈဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် 60 MM ယူႇတီႈၼမ်ႉတူၺ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵႂႃႇတီႈလွႆၼူၵ်ႉယုင်း ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ တီႈလွႆယဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် 60 MM ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ တဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် ၵၢၼ်းၶိုၼ်ႈယိုဝ်းတင်း 2 ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 05:00 မူင်း တေႃႇပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းယၢမ်းၸမ် 10:00 မူင်းယဝ်ႉၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ တိုၵ်ႉမေႃးပၼ်းၼၼ်ႈဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 7 February 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 22:10 မူင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်း TNLA ၶိုၼ်ႈယိုဝ်း RCSS/SSA ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇလႆႈတႅၵ်ႇ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈ ပၢင်မၢၵ်ႇမိုဝ်းသေ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ TNLA သမ်ႉၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ RCSS/SSA ၵႂႃႇပိုတ်းယိုဝ်း TNLA ဢွၼ်တၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမီး လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၽွၼ်းလီပုၼ်ႈတႃႇ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ RCSS လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းတေႃႇ TNLA တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 February 2021 ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 74 ပီႊ တေႃႇပေႃးထိုင် ဝၼ်းထီႉ 21 May 2021 သေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်း TNLA လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီမၢင်ၸုမ်း တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းၸူး ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ယူႇယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ RCSS/SSA တိုၵ်ႉၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းတုင် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပူၼ်ႉမႃး ပႆႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႄႈ ဝဵင်းမႄႈသၢႆ သဝ်ႈမွင်ၵႂႃႇၼိုင်ႈၵမ်း ယွၼ်ႉတင်းသွင်မိူင်း မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် ၵုမ်းထိင်းလူတ်ႉၵႃး ႁႂ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းလႆႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 6 လမ်းၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်းမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တေၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၽႄႈလၢမ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉၼႆသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉ လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈဝဵင်းမႄႈသၢႆၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 6 လမ်းၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽၢႆႇတင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း မီးလွင်ႈဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 September 2020 ၽၢႆႇတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ တေပၼ်ၶႂၢင်ႉ လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇမိူင်းထႆး ၶဝ်ႈမႃးတၢင်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 6 လမ်းမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်းယဝ်ႉသေ ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးၵေႃႈ တေလႆႈပိၼ်ႇလၢႆႈၵၼ် ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းလူတ်ႉၵႃးတေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆ ၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယွၼ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ လူတ်ႉၵႃႉတေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ဢၼ်ၶၢမ်ႈတီႈၶူဝ် တႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 200- 300 လမ်း ယူႇယူႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းလိူဝ် ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 6 လမ်းၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 29 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ThaiPBS North ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶွမ်ႇမတီႇလႅၼ်လိၼ် ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႄႈ ဝဵင်းမႄႈသၢႆ ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ႁူမ်ႈၵၼ်တီႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း 1G1 HOTEL ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းသေ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႃႈ တေပိုတ်ႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်ၶိုၼ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ လူတ်ႉတေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇ တေၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် လၢႆလမ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈမီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇဢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလၢၼ်ႇ တႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆ ႁႂ်ႈမီးပႃး မၢႆမီႈႁပ်ႉႁွင်းလႆႈလႄႈ သင်ဝႃႈ ပၵ်းပိူင်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆ တေၸၢင်ႈမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသေလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်သေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
AEC 2015: Opportunities and challenge ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၼႂ်းဢႃးသီးယၢၼ်ႇ 2015
2014 ဢၼ်တေမႃးၼၼ်ႉ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉတိုၼ်ႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈမီးၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၽၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းယဝ်ႉ။ မိူင်းဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်။
ပေႃးမႃးတူၺ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းတိုၵ်ႉ တူၵ်းလင်ပိူၼ်ႈတႄႉတႄႉသေ ၵၢၼ်ႁၢင်းႁႅၼ်းသင်ၵေႃႈ ႁဝ်းပႆႇပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈၵၼ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈသင်ၶတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸင်ႇလႆႈၸတ်းၶိုၼ်းမႃး ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉတေမီးၶူးသွၼ်ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆလၢႆတီႈ မႃးၵၼ်သေ တေမႃးလၢတ်ႈၼလွေင်ႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2015 ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႇ ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်ႈၵၼ်ယူႇလႄႈ လွင်ႈ ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ လႄႈ ဢႃးသီးယၢၼ်း ၵေႃႈတေမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇပဵၼ် လၵ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈတေမီးၽွၼ်းလီ တႃႇၸၢဝ်းတႆးႁဝ်း၊ တႃႇၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆးႁဝ်းၼႆသေ ၸဝ်ႈၶူးမႁႃပၺ်ၺႃး ၸင်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်သေ တေႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေမိူၼ်ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉသေ သင်ဝႃႇၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈသၵ်းသွႆးမၼ်းၼႆၵေႃႈ
တိတ်းတေႃႇၸွပ်ႇထၢမ် လႆႈတီႈ
1. ၸဝ်ႈၶူးမႁႃပၺ်ၺႃး (ၵုင်းထဵပ်ႉ) 085 121 7361
2. ၸၢႆးမိူင်း(ၵဵင်းမႂ်ႇ) 080 680 0754
3. ၸၢႆးၼုမ်ႇဝၼ်း 086 969 3293
လႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇငၢဝ်းမီးၼင်ႇၼႆ-


text:
ဝၢႆးသေပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းတူၵ်းၽၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဝၼ်း လႂ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းယွၼ်ႈယွၼ်ႉ COVID-19 ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းတႃႇႁဵတ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်း ပွၵ်ႈထီႉ 4 လႄႈ ပၼ်လိူဝ်မႃးထႅင်ႈ 2 မိုၼ်ႇ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ် တေလႆႈ 2 မိုၼ်ႇ ၵူၺ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ် ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ် တေလႆႈယူႇ 4 မိုၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်သေ လႆႈတၢမ်းဝၢင်းမႃး ငိုၼ်း 163.905 ပီႇလီႇယၢၼ်ႇ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ပၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းၽၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း ၽွင်း COVID-19 ၼႆႉ 6.3 သႅၼ် လင်ႁိူၼ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းတိူင်းလႄႈ ၸႄႈမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈလူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ငိုၼ်းတွင်း တီႈၵူၼ်းၽၢၼ် ပွၵ်ႈ သွင် လႄႈ ပွၵ်ႈသၢမ် ပူၼ်ႉမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈသေ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ငိုၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၽႅဝ်ၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၵွတ်းၽၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် မီးလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ်မႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Irrawaddy လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ထိုင်မႃးပွၵ်ႈထီႉ 4 ၼႆႉ ပၼ်ႁႃ လွင်ႈၸႅၵ်ႇပၼ် ငိုၼ်းတွင်းတီႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵွတ်းၽၢၼ် လႄႈ ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁပ်ႉ ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်း မီးၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ၼႂ်းဝူင်ႈထူၼ်ႈသၢမ် လိူၼ် November 2020 ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် ပဵၼ် တီႈၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႃႇႁႂ်ႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလွင်ႈၼႆႉဝႃႈၼႆသေ ယူႇတီႈၽူႈၵိုဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ တေဢမ်ႇပွႆႇပႅတ်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၽၢၼ်ၵေႃႉလႂ်သေၵေႃႉ တေၸွႆႈၵႂႃႇၵူႈႁိူၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈယူႇ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈတၢင်းသေလွင်ႈလွင်ႈသေ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ လႆႈပိုတ်ႇဝႆႉႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်တေပႂ်ႉႁပ်ႉထွမ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတၢင်ႇထိုင်မႃးဝႃႈ ပႆႇလႆႈႁပ်ႉငိုၼ်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
SSPP Info ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၵွၼ်ႇထူဝ်း Control တိူဝ်ႉၺႃး ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ SSPP ဢၼ်တိုၵ်ႉၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ၸွမ်းၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ မၢၼ်ႈႁွင်းလူင်သေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃး၊ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေလၵ်းထၢၼ်သင်သေ SSPP တိုၼ်းတင်ႈၸႂ်မၢပ်ႇၼႄး RCSS ၽၢႆႇလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
SSPP Info ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 October 2021 ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸၢႆးယွတ်ႈမၢဝ်း ၽူႈတွႆႇတိုင်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ၽူႈပူင်သွၼ်ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ SSYCBC လႄႈ တူင်ႉၼိုင်ပႃးၸွမ်း ၼႂ်းၸုမ်း SSPP ၵေႃႈၸႂ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇမၢၼ်ႈႁွင်းလူင် ၽိတ်ႈမွၵ်ႇမႃး တႃႇတေလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၸွမ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈမိုဝ်းၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်မေႃသွၼ် ၸၢႆးယွတ်ႈမၢဝ်း လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းသေ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းတီႈယူႇ ဝၢႆးၵိၼ်ၶဝ်ႈသုမ်လီၵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးၸုမ်းသိုၵ်း RCSS ၶဝ် ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇလႄႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယူႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆလၢႆဢၼ်ၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ ဝၼ်းထီႉ 5 October 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 19:00 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း 2 လုၵ်ႈလႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ၊ ပဵၼ်ၽႂ်ၸုမ်းလႂ် ၵေႃႉႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ။ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းသင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေလၵ်းထၢၼ် သင်သေ SSPP တင်ႈၸႂ်မၢပ်ႇၼႄး RCSS လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ႁၼ်ၽိတ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ SSYCBC ၸၢႆးယွတ်ႈမၢဝ်း ဢၼ်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃးသေ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ လႆႈႁႅၼ်းသွမ်းတၢင်တူဝ်လူႇတၢၼ်း ပၼ် မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 8 October 2021 ၼႆလႄႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၵေႃႈ ယိၼ်းမွင်ၸႂ်ၸွမ်း ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်းၸၢႆးယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။
လွင်ႈ SSPP မၢပ်ႇၼႄး RCSS ၼႆႉ ယွၼ်းပွင်ႇလႅင်းၼႄ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈဝႃႈ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး တပ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ 701 ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်း တၢင်းထုင်ႉမၢဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃသင်သေလွင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူႇသႃႇၵတ်းယဵၼ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၽႂ်မၼ်း၊ ယူႇတီႈတပ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ 701 လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း မီးလွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇသူႇၸႂ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်မႃးတႃႇသေႇ။ ဝၢႆးၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းထုင်ႉမၢဝ်းယဝ်ႉ ပၼ်ႁႃလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၵေႃႈ မီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢထမ်ႇမတီႉၺွပ်းဢဝ်တူဝ် လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈ ဢႃႇယု 50 ပၢႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမၢၼ်ႈသွၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵႂႃႇသေ မၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း RCSS/SSA (701) ထုင်ႉမၢဝ်း၊ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ပေႃႉထုပ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်းၶဝ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 June 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ယွၼ်ႉၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢထမ်ႇမတီႉၺွပ်းဢဝ်တူဝ် လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈၵႂႃႇသေ ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈ လူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်းၶဝ်လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း မၢၼ်ႈသွၼ်း ၸေႊဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ဢမ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ် လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇ ယွၼ်းလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ လႄႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP တီႈတႃႈႁိူဝ်းမၢၼ်ႈသွၼ်း ပၢင်သဝ်း SSPP ယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 28 June 2021 ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ႁႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ထွၼ်တပ်ႉဢွၵ်ႇ ၼႂ်းထုင်ႉမၢဝ်း ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸမ်တေႁွတ်ႈထိုင်ႁိမ်းၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းပႃးၵွင်ႈပွတ်း ဢိၵ်ႇ မၢၵ်ႇပွမ်း ၵႂႃႇပွႆႇသႂ်ႇ ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်း ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်း 4 ၵေႃႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မျႃႉဝတီႇ MWD ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဝၢၼ်ႈႁႆး လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP သမ်ႉ ပႃးတင်းၵွင်ႈပွတ်း လႄႈ မၢၵ်ႇပွမ်းသေ မႃးပွႆႇသႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း ၼႆယဝ်ႉ။
လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈ ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP တီႉၺွပ်းၵႂႃႇသေ ထိုင်တီႈလႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈ လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈသွၼ်း တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းဢမ်ႇပႆႇလႆႈၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇ SSPP ၼၼ်ႉ SSPP Info ယင်းပၢႆမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ ၵူၼ်းၽၢႆႇ RCSS သေႃႇသူၼ်းလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း SSPP ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။
လွင်ႈၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃး တီႈထုင်ႉမၢဝ်းၵူၺ်း၊ ဝၢႆးလင် လုင်းသၢင်ႇၶမ်းဢၢႆႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈယဝ်ႉၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ-
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 August 2021 ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP တီႉမတ်ႉ ၸၢႆးဢူဝ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵျွင်း ဢိူင်ႇသီႇထွၵ်ႈ ထုင်ႉၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်ၵႂႃႇသေ ပေႃႉထုပ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈလူႉသဵင်ႈတၢႆယဝ်ႉ SSPP သမ်ႉပၢႆဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ပွင်ႇလႅင်းပၼ်သင်တီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၵေႃႉလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 August 2021 ဝၼ်းဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၶၢႆးသိမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၶၢႆးဢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈလၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း ထုင်ႉၼမ်ႉလၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢၼ်ၵႂႃႇယူႇဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶၢႆးဢၼ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ တီႉမတ်ႉဢဝ်တူဝ် လုင်းပၼ်ႇမူၼ်း ဢႃႇယု 40 ပၢႆ ၵေႃႉဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၸုမ်း (4) ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း ၵႂႃႇၺၢပ်ႈထၢင်ႇဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃ ဝၢၼ်ႈၶၢႆးဢၼ်ႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢမ်ႇပႆႇပွႆႇပၼ်တူဝ် လုင်းပၼ်ႇမူၼ်းလႄႈ တၢႆႁိုဝ်လဵပ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP မၢပ်ႇၼႄးၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း RCSS/SSA ၼႆသေ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇပၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾူၼ်း၊ ဢထမ်ႇမ ယိုတ်းသိမ်းဢဝ် တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းမိူင်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢွၼ်ဢဝ်ဢူၺ်းလီ ဢၼ်ပဵၼ် TNLA သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမေး၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ဢိၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈပွႆႇၽႃႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ပၢႆႈယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉ တီႈလွတ်ႈၽေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်းၵမ်းလႆႈထုၵ်ႇၺႃး ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ယိုဝ်းသိမ်းဢဝ်လၢႆ သူၼ်ႁႆႈၼႃး လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ႁႅင်း TNLA လႄႈ SSPP မီးသုၼ်ႇဢဝ်လူတ်ႉၵႃး ထၢင်ႇႁၢင်ႈတေႃႉသိုၵ်း ၵႂႃႇမႃးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်လႄႈ ၼႂ်းဝဵင်းသေ လမ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 April 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ SSPP ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆးသေ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 9 April 2021 ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ − လွင်ႈၵူၼ်းသိုၵ်း SSPP ယိုဝ်းႁိူဝ်းမိၼ်ႁဝ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်း SSPP ယွမ်းၼွမ်းၽိတ်းယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈသွင်ၽၢႆႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးမၼ်းၶႅပ်ႉလႅပ်ႈ ဢွင်ႇမၢၼ်ယူႇ − ဝႃႈၼႆ၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢၼ်ပႂ်ႉတပ်ႉႁူမ်ႇလူမ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး SSPP ၵေႃႉ ပိုတ်းယိုဝ်းႁိူဝ်းမိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၸၢႆးၼုမ်ႇၶိူဝ်း ဢႃႇယု 28 ပီႊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မီးၸၼ်ႉသိုၵ်းဝႆႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၶုၼ်ႁၢၼ်သေ လႆႈထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇတူၵ်းၶွၵ်ႈတီႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 14 April 2021 ၶိုၼ်းလႆႈၶၢႆႉ ၵႂႃႇတူၵ်းၶွၵ်ႈတီႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်မီးငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ယမၶ) ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ SSPP ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇမၢပ်ႇၼႄး RCSS ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 October 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ SSPP Info ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ RCSS/SSA ဢဝ်ယႃႈမိူဝ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉၵိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁူးၵွတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းဝၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃး ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဢမ်ႇမီးပေႃႇလသီႇ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈထူပ်းၽေးၸိူင်ႉၼၼ်ႉ SSPP တိုၼ်းတင်ႈၸႂ် ၵၢဝ်ႇၼႄးလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ် RCSS ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ SSPP Info ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ “တီႈၼမ်ႉႁူးဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၽၢႆႇၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈ ယၢၼ်ၵႆဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းပၢႆ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼမ်ႉ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းသိုၵ်း RCSS ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ” ဝႃႈၼႆ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS/SSA ယူႇၽၢႆႇၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈ တၢင်းႁူဝ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶႅၼ်းႁူႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် မုၵ်ႉၸုမ်း RCSS တေႁတ်းႁဵတ်းယူႇႁႃႉၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈလီဝူၼ်ႉယူႇ။ လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈ ၽႂ်ၽူႈလႂ် ၸုမ်းလႂ် သႂ်ႇယႃႈမိူဝ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ RCSS ယူႇဝႆႉတၢင်းႁူဝ်ၼမ်ႉလႄႈ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းတေပၵ်းတႃမႃးတီႈ RCSS ၼႆ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢူမ်မိုဝ်းၵူၺ်းၵေႃႈ တိုၼ်းႁူႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မီးၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းဢၼ်မိူၵ်ႈမႂ်ႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပေႃႈမႄးၵူၼ်းမိူင်း ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ် RCSS လႄႈ ၸင်ႇလႆႈမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိူင်ႉၼႆမႃးၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇၼႆ ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇၵႂၢမ်းထိုင် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။


text:
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပၢႆး ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၺႃးၵူၼ်းၸူၼ် ဢဝ်ၽႃႉၽၼ်းလႄႈ ၸူၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ တီႈႁိမ်းၸဝ်ႈမိူင်းၵုင်းလိၼ်းပုင်းၶႄႇ ၽွင်းၵၢင်ဝၼ်းသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 07:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၼၢင်းဝႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပၢႆး ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ထုၵ်ႇၺႃးၵူၼ်းၸူၼ် 2 ၵေႃႉ ဢဝ်ၽႃႉၽၼ်းလႄႈ ၸူၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ တီႈႁိမ်းၸဝ်ႈမိူင်းၵုင်းလိၼ်းပုင်းၶႄႇ ၽွင်းမၼ်းၼၢင်း ၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ဢၢင်ႈၵႂႃႇႁႃၼေႃႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁပ်ႉႁူႉတႄႉ ၼၢင်းဝႅင်း ထုၵ်ႇၺႃးၵူၼ်းၸူၼ် ဢဝ်ၽႃႉၽၼ်းသႂ်ႇတီႈ ၵွၵ်းႁူဝ်၊ ၵွင်းလင် ဢိၵ်ႇတင်း တီႈၶႅၼ် 3 ဢွင်ႈတီႈသေ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၼၢင်းဝႅင်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႅင်ႈတၢႆသေ ၵူၼ်းၸူၼ် ထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းၼၢင်းလူႉသဵင်ႈယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇလၢၵ်ႈဢဝ်တူဝ်ၼၢင်းဝႅင်း ၵႂႃႇပႅတ်ႈဝႆႉတီႈၵွင်ယုၵ်းယၢၵ်းသေ ၸူၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ ၶီႇလႅၼ်ႈပၢႆႈၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ၊ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼၢင်းဝႅင်းၵေႃႈ ၸင်ႇၵၢၼ်းမိူဝ်းၸူးတီႈ ၸၢႆးမူးလိင်ႇ ဝၢၼ်ႈမႆႉၼိဝ်ႉသေ ၸၢႆးမူးလႅင်ႇ တင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇဢဝ်တူဝ်ၼၢင်းဝႅင်း သူင်ႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၸူၼ် 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸူၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၼၢင်းဝႅင်း ၶီႇလႅၼ်ႈပၢႆႈၵႂႃႇသေ ၵွပ်ႈဝႃႈမၢၵ်ႇလူတ်ႉပွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ မူၵ်းသိူင်ႇဝႆႉၽၢႆႇလင် ၸဝ်ႈမိူင်းသူပ်းႁူၺ်ႈ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းပၼ်ႇ−လၢင်းၶိူဝ်းသေ ပႆလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းသႅၼ်ႈတၢင်းလူင် မုင်ႈၼႃႈၵႂႃႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ်သေ ၸင်ႇတီႉၺွပ်းလႆႈ တီႈႁူၺ်ႈႁႃႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း လႄႈ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၸူၼ် ဢၼ်ၸူၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ ၼၢင်းဝႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၼႅင်ႇဝိၼ်း ဢႃႇယု 38 ပီႊ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇလၢတ်ႉ၊ ၸိုဝ်ႈမႄႈ တေႃႇတၢၼ်း ပွၵ်ႉမဵဝ်ႉမ ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၸေႃႇမူဝ်းၵျေႃႇ (ၶ) ၽူဝ်းၸေႃႇ ဢႃႇယု 43 ပီႊ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ ဢူးၺူဝ်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈမႄႈ တေႃႇဢူင်းၵျီႇ ပွၵ်ႉယေႇဢေးၵုၼ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႅင်ႇဝိၼ်း လႄႈ ၸေႃႇမူဝ်းၵျေႃႇ ဢၼ်ဢဝ်ၽႃႉၽၼ်း ၼၢင်းဝႅင်းသေ ၸူၼ်ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်တူဝ်ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ၵုမ်းၶင်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇတြႃးယဝ်ႉ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ် လိူင်ႇၼမ်မႃးၵူႈဝၼ်းဝၼ်းသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ် လႄႈ လွင်ႈၸၵ်ႉၶုတ်ႈႁိမ်ဢဝ်လၢႆလူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်မႃးယူႇၵူႈဝၼ်း။ ဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃး ၸၵ်ႉၶုတ်ႈ ၸူၼ်ဢဝ်ၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 8 ပီႊတဵမ် တီႈၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး သေ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS/SSA လႆႈၽၢၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းသူင်ႇပၼ် တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 8 ပီႊသေ မီးသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၊ လုၵ်ႈၸုမ်း လႄႈ ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉ လၢႆလၢႆတီႈ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇတင်းၼမ်သေ လႆႈမီးလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ် ဢၼ်တေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS/SSA ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈၽၢၵ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၽေးၶဵၼ်လူင်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၊ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၊ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပၼ်ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ၵုမ်ၶူပ်ႈ 8 ပီႊ ဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီႊ 2012 သေ ထိုင်ၼႂ်း 2020 ၼႆႉ မီး 8 ပီႊ ၼႆယဝ်ႉ ၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး မီးလၵ်းၼမ်း ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း 7 ၶေႃႈ − (1) ပၼ်ႁႅင်းလၵ်းၼမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ (2) ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ် မီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၊ (3) ပူၵ်းပွင်ပၼ်ႁႅင်းႁၵ်ႉသႃ လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢႆးယူႇလီ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ပၢႆးပိုၼ်း ၵူႈပၢႆးပၢႆး ၊ (4) ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းပီႈၼွင်ႉထႆး ၸဝ်ႈၶွင်ၽႅၼ်ႇလိၼ်သေ တိုၵ်းသူၼ်းပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း မေႃယူႇသဝ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈ ပၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈထႆး ၊ (5) ပၼ်ႁႅင်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇလၢႆး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၊ (6) သၢၼ်ၶတ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ၵူႈမဵဝ်း လႄႈ သၢၼ်ၶတ်းၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်း ၊ (7) ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉ ပီႈၼွင်ႉတၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်း လႄႈ ၸွႆႈၵၼ်တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်သေ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈပိၼ်ႇပၢႆႇ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်− ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 8 ပီႊတဵမ်ၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) လႆႈသပ်းလႅင်းၼႄပႃး ၼႃးၵၢၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃး မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈတိုၵ်းသူၼ်း ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တႆးယၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ လႄႈ ထူပ်းၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ ႁူမ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ၶူင်းၵၢၼ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇယိုဝ်းယၢဝ်း SEA ၊ ႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းထူပ်းၽေး ၽွင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း