text:
ၶုၼ်သႃႇ၊ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း MTA
ပီလိူၼ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်သႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၶုၼ်ဢၢႆႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ) ပႃႈသႅင်ၸုမ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး) ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ 17.2.1934 တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈၽႃၽိုင်ႈ၊ ဢိူင်ႇလွႆမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးသႃႇ။ ၸိုဝ်ႈၶႄႇတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢင်းၶျီႈၾူ Chang Chi-fu 張奇夫[1]သေ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၸၢင်း။ လႆႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းလိူတ်ႈၶိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃႈမၼ်း သဵင်ႈၵႂႃႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ မၼ်းၸၢႆးတိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉ။ မႄႈမၼ်းၸၢႆး ပႃႈၼၢင်းၸုမ်ႈၼႆႉ သမ်ႉႁၢင်ႈလီလႄႈ ၶိုၼ်းတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျီႇ (ၵိၼ်မိူင်းမိူင်းတွမ်း၊ မဵဝ်ႉၸႃးမိူင်းတွမ်း)။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၢႆးသႃႇ ဢႃႇယုလႆႈ 5 ၶူပ်ႇ လႆႈၵႂႃႇယူႇၸွမ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်ယီႈသႆႇသေ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း တၼ်းထိုင် ၸၼ်ႉသွင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၺႃးပၢၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ လႆႈဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းပႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်း သိုပ်ႇသူင်ႇမၼ်း သွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶေႇ တေႃႇပေႃးဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇတႅမ်ႈလႆႈ၊ ယင်းသွၼ်ပၼ်ထႅင်ႈ လၢႆးလဵင်ႉမႃႉလႄႈ ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ 1949 သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ KMT လႆႈၵၢၼ်ႉသုမ်း သိုၵ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၶေႇလူင်သေ ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈမႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၽႅဝ်မႃးၸဵမ် လွႆမေႃႇ။ ၸၢႆးသႃႇ လႆႈႁၼ် သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ် မႃးၸူၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း မႃႉလႃးဝူဝ်းၵႂၢႆး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃမၼ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇယုမၼ်းၸၢႆး တိုၵ်ႉမီး 10 ၶူပ်ႇသေတႃႉ ၼႂ်းၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ဢဝ်လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈသေ ပႄႉၵိၼ်ၵၼ် ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းၸႂ်မၼ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။
တင်ႈတူဝ်ႁင်းၵူၺ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ မၼ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈ သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ်။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၶႄႇၽိူၵ်ႇသေ တင်ႈပဵၼ် တပ်ႉႁင်းၵူၺ်း မီးမႃးၵူၼ်း ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း။ ထိုင်မႃး 1963 ၸင်ႇသွၼ်ႈတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈသေ တင်ႈပဵၼ် ၸုမ်းၵႃႇၵွႆႇယေး လွႆမေႃႇ။ (15.6.1964) တီႈပၢင်ၵုမ် လွႆမေႃႇ မီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်-
- ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး လွႆမေႃႇ။ (လုၵ်ႈၶိုင်ႈတႆးလႄႈၶႄႇ)
- ပူဝ်ႇတေႇဝိင်ႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ပွႆးတိုၵ်းတၢင်ႉယၢၼ်း 1959။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)
- ၸဝ်ႈသူးလၢႆး လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး မိူင်းၵႅတ်ႈ။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)
- ၸဝ်ႈသႅင်မိူင်း လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး မိူင်းဝၢၼ်ႈတူၼ်း။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝ)
- ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ် လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး ၼမ်ႉမေႃႇမိူင်းလႅင်း။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ)
ၸိူဝ်းၶဝ် ၸင်ႇႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်း ႁႅင်းၵွင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မီး 1900 ၵေႃႉ၊ ၸင်ႇလုၵ်ႉဢဝ် မိူင်းလွႆမေႃႇ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၶၢမ်ႈတႃႈၶူင်း တီႈတႃႈဝိုၼ်းၼွင်း ပၢင်ၵၼ်းႁွၵ်ႇ သိုပ်ႇၶၢမ်ႈတၢင်းၵႃး ပွတ်းမိူင်းပဵင်း၊ မိူင်းၶွၼ်၊ မိူင်းပၵ်ႉ၊ မိူင်းလုင်း၊ ၶၢမ်ႈၼမ်ႉသၢႆ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းထႆး ပွတ်းဝၢၼ်ႈၽၵ်းၵီး၊ ႁူၺ်ႈဢိုၼ်ႈ ထိုင်ဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ ၸင်ႇတင်ႈပဵၼ် ငဝ်ႈၸိုင်ႈသေ တင်ႈပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း Shanland United Army ။ တုင်းတပ်ႉသိုၵ်းပဵၼ် "လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ သီလိူင်ၼိူဝ်ပိုၼ်ႉ သီသွမ်ႇၼုမ်ႇလႄႈ လၢဝ်ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ"။ ပူၵ်းတင်ႈငဝ်ႈၸုမ်း တမ်ႈတီႈ 1. လွႆမေႃႇ (မိူင်းတႆး)။ 2. ႁိၼ်တႅၵ်ႇ (မိူင်းထႆး)သေ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသႅင်မိူင်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသူးလၢႆး ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးမိူင်း၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလင် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသိုၵ်း၊ ၸဝ်ႈလႅင်းၸိုၼ်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်ယဝ်ႉ။
ၶုၼ်သႃႇတူၵ်းၶွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈပဵၼ် ၵႃႇၵွႆႇယေးၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်းၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းတႆး တေႃႇႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆးသေ သမ်ႉဢဝ် ၵူၼ်းမႂ်ႇမႃးၽိုၵ်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼိုင်ႈၸုပ်ႈလႂ် 600 မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ 800 ၵေႃႉ၊ ပၢင်ၽိုၵ်းႁိုင်ႁူၵ်းလိူၼ်၊ ဢွင်ႈတီႈၽိုၵ်းသမ်ႉပဵၼ် မိူင်းသွင်၊ ႁိၼ်တႅၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈဝၼ်း (6-7.07.1967) တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်းS.U.A လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်းၸုမ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ K.M.T တီဝၢၼ်ႈၵႂၢၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း။ လွင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်။ ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈ S.U.A တင်း ၶႄႇၽိူၵ်ႇ K.M.T ပဵၼ်ႁူဝ်ႉ ႁႄႉတိုၵ်းၸုမ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမၢၼ်ႈ (CBP)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶုၼ်သႃႇ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ် တီႈတူၼ်ႈတီးသေ တိၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်း (17.10.1969)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶုၼ်သႃႇလႆႈၶၢမ်ႇတီႉၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်း ၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈသေတႃႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ တပႄးမၼ်း ၵႂႃႇထူပ်းမၼ်းၼႂ်းထွင်ႇ မိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶုၼ်သႃႇတိုၼ်းၵမ်တႃမိုဝ်းဝႆႉ တင်းသွင်ၶွၼ်တႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ယႃႇပေၽႃႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ သိုပ်ႇၵမ်ဝႆႉၼႆလႄႈ ၸိူဝ်းတပႄးမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈ။
ၸတ်းၵၢၼ် လႅၵ်ႈၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆး ႁူမ်ႈပွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉလင်၊ ၸဝ်ႈသူးလၢႆး၊ ၶျႃႇလီႇ လႄႈ ပူဝ်ႇပီႇတိူဝ်ႇ ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၵႂႃႇတီႉၺွပ်း မေႃယႃရုသျႃးသွင်ၵေႃႉ တီႈႁူင်းယႃလူင်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ ႁွင်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ၊ ၸင်ႇဢဝ်မေႃယႃသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ႁဵတ်းတူဝ်ယိူဝ်ႇသေ ယွၼ်းလႅၵ်ႈဢဝ် ၶုၼ်သႃႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၶွၵ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်း သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉလႄႈ တင်းမိူင်းရုသျႃး တိုၵ်ႉပဵၼ် ဢူၺ်းလီၵၼ်။ ၸင်ႇမီး ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ၵရဵင်းသၵ်ႉ ၶျမ်းမၼၼ်း ၶဝ်ႈၵႄႈဢွၵ်ႇၵၢင်ပၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ မၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇၽွမ်ႉသေ ပွႆၶုၼ်သႃႇဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး မိူဝ်ႈ (07.09.1975)ယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ တိုၵ်ႉလႆႈထုၵ်ႇ သၢႆၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ ပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းယူႇ တႃႇသေႇ။
ၶုၼ်သႃႇ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင်မႃး (07.02.1976) ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းမၼ်း 7 ၵေႃႉ၊ ၵွင်ႈပွတ်း 5 လဝ်း၊ လႅဝ်း 1 မၢၵ်ႈ ဢိၵ်ႇငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သွင်သႅၼ်ၵျၢပ်ႈသေ ၸင်ႇဢွၵ်ႇပၢႆႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈမႃး မိူင်းတႆး ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းယႆ သိုပ်ႇပူၼ်ႉမိူဝ်းတၢင်း မိူင်းတွမ်း ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇသိုပ်ႇလူင်းမႃး တေႃႇထိုင် လၵ်းတႅင်ႇ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။
သၢင်ႈၸိုဝ်ႈသၢင်ႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 1977 ၼီႈ ၶုၼ်သႃႇယူႇတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းႁိၼ်တႅၵ်ႇသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်း 6 ပီ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ႁၢႆ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆသေ ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇ ၸုမ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် လုမ်ႈၾႃႉ DEA လႄႈ တေႃႇထိုင် တႅၼ်းၽွင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မႃးထူပ်းၶုၼ်သႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ။ ၶုၼ်သႃႇၼႆႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈလူင်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၽိၼ်ႇ Opium King ယဝ်ႉ။ မၼ်းယူႇသဝ်း တီႈႁိၼ်တႅၵ်ႇသေ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၽိုၵ်းသိုၵ်း သေဢမ်ႇၵႃး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ႁႅင်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢႆးၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၼင်ႇၼႆ-
- မႄးၵုမ်းထၢတ်ႈၵဝ်ႇ ထၢတ်ႈၵႃၶမ်း ဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ။
- ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဝိႁၢၼ် ဝတ်ႉၵႃၶမ်း ႁိၼ်တႅၵ်ႇ။
- ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၶႄႇ။
- ပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ် "ႁူင်းႁဵၼ်းၼုမ်ႇႁၢၼ်" သွၼ်လိၵ်ႈတႆး။
- ႁဵတ်းသၢင်ႈ "ႁူင်းၽိမ်း" ပေႃႉဢွၵ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး။
- ၵေႃႇသၢင်ႈၼွင်လူင်ၵဵပ်းၼမ်ႉ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်လႆႈၸႂ်။
- သၢင်ႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶမ်း ထႆသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးလႄႈၾႆးၾႃႉ။
ဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇႁိၼ်တႅၵ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်သႃႇ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တမ်ႈတီႈ လႅၼ်လိၼ်ထႆးတင်းမၢၼ်ႈသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁႅင်းသိုၵ်း မီးမႃး မွၵ်ႈ 6000 ၵေႃႉၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႃၵမ်ႇၽႃႇတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵႄႇယႃႈ Opium Warlords ၼႆယူႇ။ ထႆးၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်ၽေးၶဵၼ်ယႃႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းထႆးလႄႈ ထိုင်မႃး 1982 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇဢဝ်တပ်ႉႁၢၼ်ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် 800 ၵေႃႉ မႃးလိုပ်ႈၶုၼ်သႃႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်၊ (21.1.1982) ၸုမ်းၶုၼ်သႃႇ လႆႈဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ် ႁိၼ်တႅၵ်ႇ။ ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈသူးလၢႆး ၵႂႃႇယူႇမိူင်းၵၢၼ်း ႁိမ်းမိူင်းႁႅၼ်၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလင် သမ်ႉၵႂႃႇယူႇတီႈ လွႆလၢင်းမိူင်းယွၼ်း။
တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ ၶုၼ်သႃႇ ဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ် ၼႂ်းလိၼ်ထႆး ၵႂႃႇယူႇၼႂ်းလိၼ်တႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ၽွင်း ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း TRC ယိုၼ်းမိုဝ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢၼ်မီးလၵ်းၼမ်း 5 ၶေႃႈ-
- ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ
- တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ
- ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းမိူင်း
- သၢၼ်ၶတ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ။
ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီး ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸၢမ်မႂ်ႇ (SSA-S) ၶဝ်ႈပႃး ႁူမ်ႈႁွမ်းလႄႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ "ၶွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး Tai Revolutionary Council ထိုင်မႃး (21.07.1985) ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မူႇလဵဝ်ၸုမ်းလဵဝ်။ ၶုၼ်သႃႇ ၶၢႆႉမႃးတင်ႈငဝ်ႈငုၼ်း တီႈႁူဝ်မိူင်း၊ မိူင်းမႂ်ႇသေ သၢမ်ၸုမ်းဢၼ်မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ၸင်ႇပိၼ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး Mong Tai Army လႄႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွင်ႇသီႇမႄးပွင်ၸိုင်ႈတႆး Shan State Restoration Council။ ၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ၊ မီးမႃးပွႆးလူင်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း တေႃႇထိုင် ၸုပ်ႈ(18-27) ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမီးမႃးထိုင် 40,000 (သီႇမိုၼ်ႇပၢႆ)။
တႄႇဢဝ် 1985 ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁႅင်းၵၼ် ပဵၼ်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးသေယဝ်ႉ ၼႃႈတီႈၶဝ် ၵွၼ်းဢုပ်ႉလႆႈ လႅၼ်လိၼ် ထႆးလႄႈမၢၼ်ႈ တႄႇဢဝ် မႄႈႁွင်ႈသွၼ် တေႃႇထိုင် မႄႈသၢႆသေ ပဵၼ်မႃး ၽူႈၵဵဝ်ႇၵပ်းယႃႈမဝ်းၵမ် တမ်ႈတီႈ သၢမ်လဵမ်ႉထွင်းၶမ်း Golden Triangle ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢဝ်းပီ (1974-1994) ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထႅၼ်ႈလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးဝႆႉယူႇ။ ယႃႈမဝ်းၵမ် (ယႃႈၽိၼ်ႇၽိူၵ်ႇ) ဢၼ်ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သၢမ်လဵမ်ႈထွင်းၶမ်း (မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းထႆး လႄႈလၢဝ်း) သေ ႁွတ်ႈၵႂႃႇ တႄႇဢဝ် 5 % တေႃႇ 80 %။ ယႃႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ သၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်းၼႆႉ ၸိုၼ်ႈသႂ် 90% သေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းၵၢတ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ DEA ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်သႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉၵႃႉၶၢႆၼႆယဝ်ႉ။ [2]
ပွႆးတိုၵ်းလွႆလၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွႆးတိုၵ်းလွႆလၢင်း(မိူင်းယွၼ်း)ၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်း ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး M.T.A လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းဝၽွမ်ႉႁူမ်ႈ U.W.S.A သွင်ၸုမ်း တိုၵ်းၵၼ် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပီမၼ်းသေ သိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ လုသုမ်းၼမ် ၼင်ႇၵၼ်၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ လူႉတၢႆ ဢမ်ႇတႅမ် 5000 ၵေႃႉ။ ပွႆးတိုၵ်းလွႆလၢင်း ပဵၼ်လူၺ်ႈ-
- ပွႆးတိုၵ်း ႁိမ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၶၢႆ ၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆး
- ပွႆးတိုၵ်း ဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈသုၼ်တူဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သွင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇယွမ်းမႃႇၼတေႃႇၵၼ်
- ပွႆးတိုၵ်းၵႆႇသွင်တူဝ် တေႃႇၵၼ် ဢၼ်မီးၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၸၼ်ၸိူၵ်ႈပႃႈလင်။
သတီႇၾိၼ်ႇရၢႆႉ မႃးထူပ်းၶုၼ်သႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1988 ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇမိူင်းဢေႃးၸတြေးလျ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သတီႇၾိၼ်ႇရၢႆႉ Stephen Rice (journalist) လုၵ်ႉမိူင်းထႆး လၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈမႃး ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၶုၼ်သႃႇ၊ ၶုၼ်သႃႇဝႃႈ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်သူၼ်ယႃႈ တေမႅၼ်ႈငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢေႃးၸတြေးလျ လၢၼ်ႉ 50 သေ တေၶႂ်ႈၶၢႆပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ 8 ပီ၊ ပေႃးပၼ်လႆႈၼင်ႇၼၼ် လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် တေလၼ်ၶဝ်ႈမႃး မိူင်းမိူင်းဢေႃးၸတြေးလျလႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တေၵိုတ်းၵႂႃႇ ... ၼႆသေတႃႉ တႅၼ်းၽွင်းၷရႅတ်ႉဢီႇဝိၼ်ႇ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် တုၸရိူၵ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉလႆႈၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးၸတြေးလျၶဝ် ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၶုၼ်သႃႇယဝ်ႉ။ [3]
ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢပ်ႇမႂ် ၶုၼ်သႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1989 တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ၼိဝ်းယွၵ်ႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢပ်ႇမႂ် ၶုၼ်သႃႇ လွင်ႈဢၼ် ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဢဝ် ယႃႈမဝ်းၵမ် 1000 တၢၼ်ႇ သူင်ႇႁႂ်ႈထိုင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆလႄႈ ၶုၼ်သႃႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ "သင်ဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သိုဝ်ႉဢဝ် ယႃႈဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈၸိုင် ယႃႈမဝ်းၵမ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေ ဢမ်ႇဢဝ်ပိုၼ်ၶၢႆ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်မၼ်းသေ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ၶၼေႇတီႇယၼ်ႇ (Canadian journalist Patricia Elliott) ပၢတ်ႉထရိၵ်ႉသီးယႃး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၽူႈထႆႇႁၢင်ႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ပႅင်ႉၶွၵ်ႉပူတ်ႉ သုပိၼ်းၶုၼ်းၵႅဝ်ႈ (Subin Kheunkaew)မႃးႁူပ်ႉထူပ်း တွင်ႈထၢမ် ၶုၼ်သႃႇ တမ်ႈတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ႁူဝ်မိူင်းယဝ်ႉ။ [4] လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶုၼ်သႃႇ လွမ်ၵပ်းသိုၵ်ႇ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် UN သေ ၶႂ်ႈမွတ်ႇၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၽိၼ်ႇမၼ်းသေ တေၽိူမ်ႉပၼ်ငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ 210 လၢၼ်ႉ၊ တႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တေႃႇလႃႇ 265 လၢၼ်ႉ၊ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈတႅၼ်းတၢင်ယႃႈ၊ တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 89.5 လၢၼ်ႉ ၼႆၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းသူင်ႇၶၢဝ်ႇလပ်ႉ blackmail သေ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းမၼ်းယူႇ။ [5] တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ် ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၵႃႉၶၢႆယႃႈပၼ် ၶုၼ်သႃႇတႄႉ ပဵၼ်မၸဵင်ႇဝိၼ်း (ပၢၼ်းသေး) ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။[6]
MTA မိူၼ်ၽၢႆပင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(7.1.1996) တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၶုၼ်သႃႇပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈ တမ်ႈတီႈႁူဝ်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်မႃးၼႂ်းၶၢဝ်ႇTV မၢၼ်ႈ၊ ထႆးသေ ၵူၼ်းတင်းမိူင်း တင်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢွၼ်ၵၼ် ဢၢမ်းသေ လႆႈႁူႉႁၼ်ၵႂႃႇ။ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ဝၢင်းၶိူင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိုင်ႈပိူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ-
- ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈ သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ (ပေႃးတေယိုဝ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉပူင်ၶေႃႈပူင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးမၢၵ်ႇၵွင်ႈ တႃႇယိုဝ်းမၢၼ်ႈ၊ ပေႃႈယိုဝ်းဝ၊ တႆး၊ ပဢူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉဢမ်ႇၸိုၵ်း)
- ဢမ်ႇမီႈလၵ်းၼမ်း ပိူင်ၵၢၼ်တႅၵ်ႇလႅင်း။
- ဢမ်ႇမီးလွၵ်းပိူင် ၽႄဢမ်းၼၢတ်ႈ မမိူၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢွၼ်ႇ (ဝၢႆးၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းလူႉၵႂႃႇ ဢမ်းၼၢတ်ႈယႂ်ႇလူင် ၵူၺ်းမီးတီႈၶုၼ်သႃႇၵေႃႉလဵဝ်)
- ဢမ်ႇဝၢင်းၽႅၼ် လွၵ်းၵၢၼ်မႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇ ၽၢႆႇသိုၵ်းတႅတ်ႈတေႃး။
- ယွၼ်ႇယၢၼ်း လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း လွင်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် (ပေႃႈပဵၼ်တႆး ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ၼႃႈတီႈ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶႄႇ ပၼ်ၼႃႈတီႈ)
- မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။
- ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵၢၼ်းယွတ်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ (ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လႅင်ႈႈပၢင်ႇၾ၊ တိုၼ်းယႂ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိပိူဝ်ႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူဝ်မႃးပႄႉပုၼ်ႈ ၶဝ်ၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈတႆးၼၼ်ႉလႄႈ ၶဝ်ႁႃလွၵ်းလၢႆး တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းသေ ဢင်တၢႆပႅတ်ႈ ဝၢႆးလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵၢၼ်းယွတ်ႈ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၶုၼ်သႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းၸုမ်း M.T.A ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ထိုမ်ႈပႅတ်ႈသေ ပၢႆႈဢွၵ်ႇတပ်ႉ ၵူႈတီႈတီႈလႄႈ ၵွၼ်းထိင်းၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ)
- ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းမႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈ မွၵ်ႈ 80% ၼႆႉ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈသေ တဵၵ်းၺွပ်းမႃႈႁဵတ်းသိုၵ်း (ယွၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်လႆႈ ႁဵင်းၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်သေ ဝႆႉမိူၼ် ၵူၼ်းၸၢၵ်ႈ)
- ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ 16 ၸုမ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းသိုၵ်းၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ။
- ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၽွင်းၵႂင်သေ ႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇလွတ်ႈ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈႁူဝ်မိူင်း ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ၵူႈတီႈတီႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈ။ တီႈႁူဝ်မိူင်းတႄႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် တိၼ်ထုတ်ႉ ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ် မႅင်းမီႈသေ မႃႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။ ပၢႆႉတီႈၼိူဝ်ၶဵင်ႇၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ "' ပၢင်ပွႆး M.T.A ဢၢပ်ႈၶိူင်ႈယိပ်း ထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၶဝ်ႈၼႂ်း တူင်ႇဝူင်း မၢႆမီႈ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉတႅမ်ႈဝႆႉ '"M.T.A အဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်အစိုးရထံ လက်နက်အပ်နှံ၍ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်သည့် အခမ်းအနားၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈ ၼိူဝ်ၶဵင်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶုၼ်သႃႇ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလင်၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇ၊ ၸဝ်ႈမိူင်းၶွၼ်း၊ ၸဝ်ႈၶႂၢၼ်မိူင်းသေ တီႈဝၢင်းမၢၵ်ၼင်ႁူဝ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢႅမ်ႇထီႇဢေႇ ၼင်ႈငဝ်သေ ထူၺ်ႈၸႂ်လူင်ယူႇ။[7] တႃႇတေ တိၺွပ်းၶုၼ်သႃႇသေ ဢၢပ်ႈပၼ် ၼႂ်းမိုဝ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ပၼ်ၵႃႈႁူဝ်မၼ်း တေႃႇလႃႇ 2 လၢၼ်ႉသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶုၼ်သႃႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ၵႂႃႇတူၵ်းလူင်းဝႆႉ တီႈမၢၼ်ႈလႄႈ ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈ ၸင်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ [8]
ဝၢႆးၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈ လႅၵ်ႈဢဝ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၶဝ်ႈတူင်ႇဝူင်းမၢႆမီႈ၊ ဢၢင်ႈဢၢၼ်းဝႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသေဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢတ်ႇယၢၼ် ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈၽႂ်ၽႂ်မၼ်းမၼ်း၊ ၼုမ်ႇႁၢၼ် ဢၼ်ၽုၵ်ႇၽင်ဝႆႉပဵၼ် ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢင်ၸိူဝ်း သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ မၢင်ၵေႃႉလႆႈတၢႆႁၢႆ၊ မၢင်ၸိူဝ်းပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈမီး။ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၶိုၼ်းတင်ႈပဵၼ် တပ်ႉS.S.A (south)၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းမူၼ်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းမႁႃႇၵျႃႇ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလႅင်းသႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉသေ သိုပ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵင်ႇ ၵုမ်းထိင်းၼႃႈတီႈၽႂ်မၼ်းၵေႃႈမီး။
ၶုၼ်သႃႇၶွတ်ႇယွတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ တူဝ်ၶုၼ်သႃႇၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်မိူဝ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းမႆႉၵဝ်ႇ သွင်ၸၼ်ႉ၊ ႁိမ်းၼွင်ဢင်းယႃး ပႃႈတႂ်ႈ သၢႆၶၢဝ်ႇလပ်ႉ (MIS)ယူႇ။ ယူႇသဝ်းတီႈ တႃႈၵုင်ႈသေ တင်ႈပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶွမ်ႇပၼီႇ လၢႆလၢႆဢၼ်သေ ၶုၼ်သႃႇလႆႈၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈ ဢူးထႅတ်ႉဢွင်ႇ (ဦးထက်အောင်)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်သင်တႄႉတႄႉသေတၢႆၼႆတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉၸႅင်ႈ။ ၵူၺ်းလၢမ်းဝႃႈ မၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ယဝ်ႉ တၢႆၽၢၵ်ႇ သမ်ႉပဵၼ်ထႅင်ႈ လိူတ်ႈလိူဝ်သေ သဵင်ႈၸူဝ်ႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈ (26.10.2007) ၽွင်းဢႃႇယု လႆႈ (73)ပီ၊ တူဝ်တၢႆမၼ်း လႆႈဢဝ်ၵႂႃႇၽင်ဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ပႃႇၸႃႉယေႇဝေး ဢၼ်မီးတီႈ ဢုၵ်ႉၵလႃႇႁွင်ႇ။ [9] ပၢင်မႃႇသႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉမၼ်း တပႄးမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶိုၵ်ႉႁဵတ်းၵိုၼ်းယူႇသေတႃႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၶႂၢင်းပၼ်။
ငဝ်းတူင်ႉ လွင်ႈၶုၼ်သႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တမ်ႈတီႈ ငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်း ပီ 2007 ၼႂ်း American Gangster (ၵူၼ်းႁၢႆႉဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ ၸၢႆးငဝ်းရိၵ်ႉယၢင်း Ric Young ႁဵတ်းၵူၼ်းႁၢႆႉ တၢင်တူဝ် ၶုၼ်သႃႇယဝ်ႉ။ [10][11] ငဝ်းတူင်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ မီးၼႂ်းယူႇထုပ်ႉ Khun Sa: Opium Warlord (documentary), Lord of the Golden Triangle ၸိူဝ်းၼႆႉ လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၶုၼ်သႃႇလႄႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢိၵ်ႇၼႃႈၵၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း။
- ↑ "Khun Sa's Decline (坤萨的没落)" (in Chinese)၊ China Central Television၊ 2002-06-18။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2006-12-02။။
- ↑ Khun Sa, a drug warlord, The Economist, 8 Nov 2007; retrieved 2010-4-8
- ↑ "Questions Without Notice - Khun Sa: Heroin Supply". Senate Hansard. 26 April 1988.
- ↑ Elliott, P.W. "How 'Prince of Death' sees bright future for Shan. Bangkok Post. July 19, 1990, p. 8
- ↑ Elliott, P.W., "A man who only wants the right to 'enjoy his own garden'...at a price. Bangkok Post, July 19, 1990, p. 9
- ↑ Bertil Lintner (1999). Burma in revolt: opium and insurgency since 1948. Asian Silkworm Press. p. 306. ISBN 974-7100-78-9. Retrieved 12 April 2011.
- ↑ ၸၢႆးၶိူဝ်းလိူၼ် (ၵဵင်းတုင်)၊ႁိူၼ်း၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 40,41။ ပီ 2015
- ↑ ခွန်ဆာ ဦးဆောင်သော MTA အဖွဲ့ ဘာကြောင့် လက်နက်နဲ့ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်ရသလဲ
- ↑ cookie (4 November 2007). "Khun Sa". Find A Grave. Find A Grave, Inc. Retrieved 26 August 2012.
- ↑ LAmanager.com (2012). "Our Talent". LA Management. LAmanager.com. Retrieved 26 August 2012.
- ↑ Brian (14 July 2012). "The 20 Richest Drug Dealers of All Time". CELEBRITY NET WORTH. CELEBRITY NET WORTH. Retrieved 26 August 2012.


c: text/html

text:
ၵူၼ်းမိူင်းသူႈထုၵ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်
October, 27, 2016
ၸၢႆးသူႉ ၵူၼ်းမိူင်းသူႈ ထုၵ်ႇၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆ မိူဝ်ႈၽွင်းႁေႃႈလူတ်ႉၶိူင်ႈတေပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၸူမ်။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထိ 26/10/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 10.30 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢႆးသူႉ ဢႃႇယူႉ 40 ပီ၊ လုၵ်ႈလုင်း ဝၼ်ႇၼ ပႃႈၼၢင်းသွႆႈၼၢင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၸူမ် ဢိူင်ႇပၢင်ႇၸွႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ထုၵ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆ မိူဝ်ႈၽွင်းႁေႃႈလူတ်ႈၶိူင်ႈသေ လုၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ တေပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းဝၢၼ်ႈၶူဝ် ၸူမ်ၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁေႉၵိုတ်းလူတ်ႉမၼ်းၸၢႆးတီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸၢႆး သမ်ႉၵိုတ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈမၼ်းဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇမၼ်းၸၢႆးတၢႆထင်တီႈ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇပၢင်လူင် လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်တီႈ ၼၢင်းၵွင်ၶမ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ 3 ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၼၼ်ႉမၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ “တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးၼၢင်းၵဝ်ႈႁၢၼ်ႉ၊ တၢင်းၵႂႃႇတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးသိုၵ်းတင်းပလိၵ်ႈ ႁဵတ်းလၢၼ်ႇၵဵတ်ႉသေပႂ်ႉဝႆႉ၊ ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၵႂႃႇမႃး၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးသူႉၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈ လုၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းသေ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်း ၺႃးပလိၵ်ႈၶဝ်ႁႄႉဢမ်ႇၵိုတ်းလႄႈ သိုၵ်းဢၼ်ယူႇႁိမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇသေတၢႆထင်တီႈၼၼ်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးသူႉၼႆႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၽူႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၸူမ်သေ ဝၢႆးၼႆႉမႃးယွၼ်ႉပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉလိုဝ်ႈၵႂႃႇ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပေႃႈမႄႈမၼ်းၸၢႆးတေႉလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်မူတ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵိုတ်းဝႆႉ မေးၼၢင်းမၼ်းၸၢႆး လႄႈလုၵ်ႈၸၢႆး ဢႃႇယူႉ 20 ပီ၊ လႄႈလုၵ်ႈယိင်း ဢႃႇယူႉ18 ပီ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ဢွၼ်လႅင်း ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မိူင်းၵွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်း (မၢၼ်ႈ: မိုးကောင်းမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mogaung) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢူၽုင်းယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႆး မႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်း ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႁႅင်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႃႉၶၢႆ သႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈ မိူင်းၵွင်းၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ်တီႈ သႅင်ၶဵဝ်ဢွၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းၵွင်" ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် မိူင်းၵွင်သေ ပဵၼ်မႃး မိူင်းၵွင်းၼႆယဝ်ႉ။[2]
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ တီႈႁွင်ႈဢွၼ်ႇမိူင်းၵွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃးၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းသေ ပေႃးဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ယၢၼ်ၵႆ ၃၀၆ လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ ၁၇ လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်းလႄႈ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၵၢတ်ႇ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈဢုတ်ႇတိူၵ်ႈဝႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆး လႄႈ တင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇမၢၼ်ႈၸပ်ႈလေႃးလႄးၵၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ဢိင်လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူဝ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ မီးဝႆႉ ၁၃၂,၂၆၄ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ထုင်ႉမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၃၆၀ လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႆႉတီႈထုင်ႉဢွၵ်ႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈဝဵင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် လွင်ႈၶုတ်းသႅင်ၶဵဝ်၊ လွင်ႈသူၺ်းသႅင်ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သႅင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေသႅင်ၶဵဝ်ဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သႅပ်ပတ်း ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးၵေႃႈႁတေ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ပႃႈႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ တႃႇၵႂႃႇတႃႇမႃးတႄႉ ၵမ်ႉၼမ် ၸႂ်ႉသၢႆတၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းၸႄႈၼႃး၊ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ ၄၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇတႃႇလျွင်းသေ ပေႃးထိုင်လိူၼ်သီႇမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတီႈထုင်ႉမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးမျူဝ်းဢူး လႄႈ ၽြႃးၵၢင်မိူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၉, retrieved January 21, 2015
- ↑ ဒေါ်ခင်သိန်း (မြန်မာစာပါမောက္ခ) မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်. ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အမည်များ လေ့လာချက်.


text:
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးလႅင် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်တၢႆလုၵ်ႈၸုမ်း ပႃႇတီႇတႆးလႅင် လႄႈၶူးသွၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တႆးလႅင်
January, 19, 2017
ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်တၢႆၶွင် ဢူးမွင်ႇတူဝ်း ဢႃႇယူႉ 34 ပီ ၽူႈၶဝ်ၸုမ်း ပႃႇတီႇတႆးလႅင် ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင် KIA ၶဝ်ယိုဝ်းတၢႆၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17.1.2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 5 မူင်း တီႈဝၢၼ်ႈ သၢၼ်ၶႃ ဢိူင်ႇလူင်းၶိင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ လႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 .1 .2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မေႃသွၼ်ၸၢႆး ဢူးဢွင်ႇၸိင်ႇထုၼ်း ဢႃႇယူႉ 27 တီႈယူႇဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉမႃႉၽိတ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယူႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ သႂ်ႇသိူဝ်ႈၶူဝ်းသိုၵ်း ၸုမ်းၶၢင် KIA သေ ၶဝ်ႈမႃးႁွင်ႉဢဝ်တူဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇထိုင်ၸွမ်းတၢင်းသေ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းတၢႆထင်တီႈ ၼႆယဝ်ႉ ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 /1/2017 ၼၼ်ႉယူႇတီႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးလႅင် ၶဝ်လႆႈဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း တုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇဝႃႈ။
1. တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးလႅင်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈယူႇသဝ်းဝုႉယူႇၽၢႆႇၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ လႆႈထုၵ်ႇတၢင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၶဝ် တိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉၶႃႈတၢႆ ဢမ်ႇမီးပၵ်းမီးပိူင်၊ ယႃႇလူႉလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃၵၼ် ၊ ဢႃးထမ်ႇမ ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈပူၼ်ႉလိူဝ်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉ ၊ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ သေဢမ်ႇၵႃးလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းမႃးတၢင်းၼမ် လႆႈႁူပ်ႉလႆႈႁၼ်မႃးၼင်ႇၼႆယူႇ ။
2. ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17/1/2017 ၼၼ်ႉ ဢူးမွင်ႇတူဝ်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼႂ်းပႃႇတီႇတႆးလႅင် ဝၢၼ်ႈသၢၼ်ၶႃ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ လႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ18/1/2017 မေႃသွၼ်ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇထုၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉမၽိတ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းသွင်ၵေႃႉ လႆႈထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆ ႁၢင်ႈႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းႁဵတ်းလႆႈတႄႉတႄႉ ။
3. ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ် ပိူင်ပဵၼ်ၵူၼ်းသေ ဢိင်ဢၢင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းတေႃႇၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းသေ လွၵ်ႇငိူၵ်ႈ ႁဵတ်းႁၢႆႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႆးလႅင်သေ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း လုၵ်ႉမႃးႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်သေ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈၸွႆႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ပီႈၼွင်ႉတႆးလႅင်တၢင်းမူတ်းႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈပႃး လူလွမ်တူင်ႉၼိုင်ၸွႆႈတူၺ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၵႂႃႇ သေၵမ်း ။
4. ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ တၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉသေ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၶဝ် ဢၼ်လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်လွင်ႈ သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးလႅင် SHAN NI YOUTH ORGANIZATION _ SNYO သေ သၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း လႄႈ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၸွႆႈထႅမ် တူၺ်းထိုင်ပၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈႁဵတ်းၸွမ်းတူၺ်းထိုင်ပၼ် ၼင်ႇမၢႆမီႈတြႃးမီးၼၼ်ႉၵႂႃႇ ၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃ ပၼ်သေၵမ်း ၼႆယဝ်ႉ ။
ၸၢႆးဢွင်ႇမိူင်း ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး


text:
ၸၢႆးဢွင်ႇမိူင်း / ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး 2/11/2017
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၽႃဢၢၼ်ႉ ၸေႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ်လိူၼ်သိပ်းသွင် မႃးတူၵ်ႈႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆးႁူမ်ႈပႃးငိုၼ်းလႄႈၽႃႈမႆ တၢင်းၼမ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 31/10/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 6:00 မီးႁူင်းၾႆးမိၼ်လူင် လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈမိၼ်ႁွတ်ႈမႃးတူၵ်းသႂ်ႇ ၼိူဝ်လင်ၶႃးႁိုၼ်း လုင်းဢိထိၽၼ်း ၶမ်းမီဢွၼ်ႇ (นายอิทธิพันธ์ คำมีอ่อน) ဢႃႇယု 38 ပီ မၢႆႁိူၼ်း 99 တီႈယူႇဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႈမူင်ႈ ပွၵ်ႉသၢမ် ဢိူင်ႇၵူတ်ႈၽႄႉ ၸေႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၸေႈဝဵင်းလမ်းပၢင်း ဝႃႈၼႆ။
ႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼႆႉ တၢင်းသုင်မီး 15 မဵတ်ႉ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးပႃးၸပ်းၸွမ်းႁူင်းၾႆးမိၼ်မႃး ငိုၼ်းမၢင်ႁဵင်လၢႆလၢႆ 14 မႂ် လႄႈ ၽႃႈမႆ 100 ၽိုၼ်မတ်ႉတိတ်းၸွမ်း ႁူင်းၾႆးမိၼ် လိူဝ်သေၼၼ်ႉထူပ်းႁၼ်ပႃး သွင်းလိၵ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လၢႆလၢႆ မီးပႃးမၢႆၾူင်းၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ''မႂ်ႇသုင်တၢင်းသဵင်ႈ သင်ဝႃႈၽႂ်ၵၢမ်ႇလီလႄႈလႆႈထူပ်းႁၼ်ၵဵပ်းလႆႈ ႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼႆႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈၶိုၼ်း တိတ်းတေႃႇ ပွင်ႇလႅင်းမႃးပၼ် မုၼ်ၸၢင်းၽွင်ႈၼႃႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇ DVB လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်တူၺ်း မၢႆၽူင်းဢၼ်ပၼ်ဝႆႉၸွမ်းႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်မုၼ်ၸၢင်း ဢူးပိင်ႇၺႃႇ ၵျွင်းမပိၼ်ႇ ၸေႈဝဵင်းၽႃဢၢၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းဝႃႈၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ႁူင်းၾႆးမိၼ်လူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူင်းၾႆးမိၼ်ႁဝ်းသြႃႇတၵႃႇ ဝၢၼ်ႈမပိၼ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သေပွႆႇယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပၼ်တၢင်းႁွၼ်ႉမႆႈ ပၼ်ၽေးၽႂ်သေ မိၼ်ႁွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈၵႆထိုင်မိူင်းထႆး ၸိူင်ႉၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်လီဢၢမ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ငိၼ်းလီ ႁူမ်ၸူမ်းသႃထုၸွမ်းတႄႉတႄႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ မီးတၢင်းၸူမ်းသိူဝ်းတႄႉတႄႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီႈၼွင်ႉထႆးၶဝ်ၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇမႃးၶိုၼ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း ပွင်ႇၵႂၢမ်းၵၼ်လႄႈ လၢတ်ႈသင်ၵေႃႈဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်သေဢိတ်း ဝႃႈၼႆ။
မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ မုၼ်ၸၢင်းၶဝ်ပွႆႇၶိုၼ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 31.10.2017 ၶၢမ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 8:00 ပၢႆ ႁူင်းၾႆးမိၼ်တၢင်းမူတ်းမီး 10 လုၵ်ႈ ဢၼ်သႂ်ႇပႃးငိုၼ်းလႄႈ ၽႃႈမႆၼၼ်ႉတႄႉမီးလုၵ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႈၵၢႆၵေႃႈပွႆႇယူႇၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇႁူႉမၼ်းၵႂႃႇတူၵ်းတီႈလႂ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်ပွင်ႇၶၢဝ်ႇလၢတ်ႈမႃး ပၼ်ၶိုၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ႁၢင်ႈၸၢႆးၸိူင်းၶေႇသေ သႂ်ႇၸွမ်းႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈမီးယိူင်းဢၢတ်းသင် ဝူၼ်ႉဝႃႈမၼ်းႁၢင်ႈလီလႄႈသႂ်ႇၵႂႃႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ဝၢၼ်ႈမပိၼ်ႇၼႆႉ ယူႇႁၢင်ႇၵႆဝဵင်းၽႃဢၢၼ်ႉ မိူင်းယၢင်း 12 လၵ်းသေ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီးယူႇမွၵ်ႈ 200 ပၢႆ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇဝၢၼ်ႈလူင် ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ မီးၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ ။


text:
ၶၢဝ်ႇၵဵင်းမႆႇၼိဝ်း တႅမ်ႈမွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဝၼ်းထိ 22 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 7 ပီ 2018 ၼီႈ (ဝၼ်းတိတ်ႉ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 10 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈႁၢၼ်ၵဵင်းမႆႇၶဝ် လႆႈၵႂႃႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ တိၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်မီးယူႇတီႈၼိူဝ်ၶူဝ် สะพานจันทร์สม ႁိမ်းၵၢတ်ႇလူင် วโรรส ၵဵင်းမႆႇ ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈႁၢၼ်ဝႃႈ တီႈၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၶူဝ်ၶၢမ်ႈႄမႈၼမ်ႉပိင်းၼၼ်ႉ ၵႆႉမီးၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး / ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၶဝ် မႃးၸုၵၼ်ယူႇပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၽုင် ၼိူဝ်ၶူၼ်တၢင်းတီႈပိူၼ်ႈလတ်းၵႂႃႇလတ်းမႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢႆးႁူၵၢႆးတႃ လိူတ်ႇႁွၼ်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈသူင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ၵႂႃႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတူၺ်း မိူဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်တီႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး 18 ၵေႃႉ ပႃးတင်းယိင်း ၊ တင်းၸၢႆးႄလႈ လႆႈတိၺွပ်းတၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းဝႆႉ တၢင်းၽိတ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် မၢပ်ႇၶဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉႄတႉၸိုင်
( 1 ) ၸုၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼင်ႈၼိူဝ်ႁၢဝ်းၶူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼွၼ်းလဵၼ်ႈၼိူဝ်ၶူဝ် တီႈဢၼ်ပိူၼ်ႈလူဝ်ႇၵႂႃႇမႃးၼၼ်ႉ မီး 18 ၵေႃႉ ။
( 2 ) ဢမ်ႇမီးၽေးသင်သေ ပႃးလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ (ဢႃဝုတ်ႉ) ၼႂ်းၵေႈၵူၼ်းၼမ် 1 ၵေႃႉ
( 3 ) ပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း ဢမ်ႇမီးဝတ်ႉဝႂ် / ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉေသ ၶဝ်ႈမႃးမိူင်းထႆး 1 ၵေႃႉ
( 4 ) သိမ်းဝႆႉလူတ်ႉၶိူင်ႈ 2 လမ်း တႃႇတေၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတူၺ်းသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်
( 5 ) ၵိၼ်ဝႆႉယႃႈမ 1 ၵေႃႉ
( 6 ) ၵိၼ်လဝ်ႈၼိူဝ်တၢင်းတီႈပိူၼ်ႈၵႂႃႇမႃး 2 ၵေႃႉသေယဝ်ႉ လႆႈသူင်ႇၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈႁၢၼ်သေ တေမၢပ်ႇမႂ်ပၼ်တၢင်းၽိတ်းၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ၼႆယဝ်ႈ ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်ႁူပဵၼ်တႃ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢၢပ်ႈတေသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း ၊ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆၸႂ်လႄႈၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈတႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁၢင်ႈၸႃႉ ၊ သင်ဝႃႈ ႁၼ်မႅၼ်ႈၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈတိူင်ႇလၢတ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႈ ။
ၼ်ႂးၶၢဝ်ႇၵဵင်းမႆႇၼိဝ်း သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄထႅင်ႈၶလိပ်ႉဝီႇတီႇဢူဝ်ႇ 1 ဢၼ်ေသ လၢတ်ႈမွၵ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၶမ်ႈဝၼ်းထိ 23 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 7 ပီ 2018 ၼီႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၼင်ႇၵဝ် ၽိတ်းၽႅၵ်ႇမေႃးမေးၵၼ် ၊ ဢဝ်ၶွၼ်ႉဢဝ်မိတ်ႈလမ်းၽၼ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းၽၵ်းတူတႃႈေပး ၵၢင်ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ႁိမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉ ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇတင်းၼမ် ႄလႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁေ ၊ ဢဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇဝဵင်းႁၢင်ႈၸႃႉၼႆယဝ်ႈ ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢႆးပိူင်း ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်ႇသုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ် လၢတ်ႈၼႄၸုမ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်တႆးဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ တူဝ်ႁဝ်းဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်းသင်လူင်လၢင်ၼႆသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမေႃယူႇမေႃၵိၼ်မိူၼ်ပိူၼ်ႈၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢႆးႁူၵၢႆးတႃပိူၼ်ႈသေ ၺႃးပိူၼ်ႈၸႅင်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼင်ႇၼႆ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇလမ်းႁႅမ်ၵၼ် တီႈၽၵ်းတူတႃႈႄပးၼၼ်ႉႄတႉ ယွၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ၊ ဢမ်ႇႁၼ်ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးဝႆႉႄလႈ ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁိုဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတၢင်ႇၶိူဝ်း ၵူၺ်းၵႃႈၺႃးပိူၼ်ႈမၢပ်ႈၼေးသႂ်ႇဢွၼ်တၢင်းေသၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႈ ။
ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး
24/07/2018
Photo: chiangmainews


text:
ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ
ၵျူးၸႅတ်ႉ ရေႃႇပိၼ်ႇၼႅၵ်ႉ ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၵျူႇၼီႇယႃႇ (/ˌrɒbɪˈnɛt ˈbaɪdən/;[1] ၵေႃႉၵိူတ်ႇ 1942၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 20) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇ လိူၵ်ႈပဵၼ်ႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 46 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ တေႃႇၼႄႇထရၢမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ပေႃး ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ၊ 2020 မႃး တေလႆႈတႄႇႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 46 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၵရႅတ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 2009 တေႃႇ 22017 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 47 ၼၼ်ႉသေ တႄႇဢဝ် ပီ 1973 တေႃႇ [2009]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းတႄႇလႃႇဝႄးလ် မႃးယဝ်ႉ။ ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ယႂ်ႇမႃးတီႈ ဝဵင်းသၶရၼ်ႇတၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းပႅၼ်ႇသႄႇဝေးၼီးယႃး လႄႈ ၼိဝ်းၵႃႇသႄႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႄႇလႃႇဝႄးၼၼ်ႉ လႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇမႃးတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႄႇလႃႇဝႄးလ်သေ မိူဝ်ႈပီ 1968 ၼၼ်ႉ လႆႈၸုမ်ႈၶူးပၢႆးၾိင်ႈမိူင်း ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် သီႇရႃႇၵျႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1970 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၶွင်ႇသႄႇလႃႇ တီႈ ၵွင်ႇတီႇၼိဝ်းၵႃႇသႄႇၼၼ်ႉသေ ထိုင်ပီ 1972 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းတႄႇလႃႇဝႄးလ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ဢႃႇယု 29 ၶူပ်ႇသေ လႆႈပဵၼ်မႃး တႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ဢႃႇယုလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၵေႃႉထူၼ်ႈ ႁူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပတီႈၼႂ်းသၽႃးသီးၼဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၼႂ်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်သီးၼဵၵ်ႉ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉတင်းႁိုင်သေ လိုၼ်းသုတ်းမႃး လႆႈပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1991 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ပၢင်သိုၵ်းငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၶႂၢၵ်ႈၸုမ်းဢူၺ်းလီၼေႇတူး ၸူး ယူးရူပ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပိူင် တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈၵဝ်း ပၢင်သိုၵ်း ယူႇၵူဝ်ႇသလႃးဝီးယႃး ၼႂ်းပီ 1990 ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၵမ်ႉသဵင်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈလွင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၶႂၢင်းပၼ် တႃႇပဵၼ်သိုၵ်းဢီႇရၢတ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်း ၵမ်ႉသဵင်မႃးသေတႃႉ ထိုင်ပီ 2007မႃး တွၼ်ႈတႃႇ သိုပ်ႇဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်း တီႈဢီႇရၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းသၢၼ်ၶတ်းမႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1987 တေႃႇ 1995 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၼၢမ်း မႃးတီႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ၽၢႆႇတတ်းသိၼ်းသီးၼဵၵ်ႉ မႃးသေ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈမႃးပၼ် လၵ်းၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ တွၼ်ႈတႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ လႄႈ ပၼ်ႁႃၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1988 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၊ ပီ 2008 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႉ တႃႇဢွင်ႈတီႈ ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ ႁင်း ပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး။
တီႈ သၽႃးၼိူဝ်ၼႆႉ မၼ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ႁူၵ်းၵမ်းယဝ်ႉ။ ပီ 2008 လႆႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတင်း ပရႅၵ်ႉဢူဝ်ႇပႃးမႃး သေ ၽွင်းမၼ်းလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း သၽႃးၼႆႉ မၼ်းပေႃးပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း သၽႃးၼိူဝ် ဢၼ်ဝႃႇယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။[2] ပီ 2012 ၼၼ်ႉ ဢူဝ်ႇပႃးမႃး လႄႈ ပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းပဵၼ် ၵႅတ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းႁႃၵၢၼ်ယၢပ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်သေၵေႃႈ လႆႈၵုမ်းတူၺ်း လွင်ႈႁႃၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းဢူဝ်ႇပႃးမႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ တႃႇဢဝ် 2010 ၾိင်ႈမိူင်းယွၼ်ႇၶွၼ်ႇ၊ 2011 ၾိင်ႈမိူင်းထိင်းငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်၊ 2012 ၾိင်ႈမိူင်းတႃႇယွၼ်ႇယွမ်းပၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၶွၼ်ႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတေမၵ်းမၼ်ႈလႆႈတီႈၼႂ်း သၽႃးၼၼ်ႉ လႆႈငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း ရီႇပတ်ႉပရီႇၵၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းသၽႃးမႃး ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႅပ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈယိုဝ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႇတီႇႁု ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းလွင်ႈၸႂ်ႉၵွင်ႈသေလူလၢႆပႄႉၵိၼ် ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်သေလူလၢႆပႄႉၵိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇတီႈၼႂ်း ပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3]
ပီ 2015၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ-2016 ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 2017၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ ဢူဝ်ႇပႃးမႃး လႆႈတွၼ်ႈသူး ပၢႆတႅၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶႅပ်းၸုမ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4]
ပီ 2019၊ ဢေႇပရႄႇ 25 ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ-2020 ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ပၼ်သဵင် ၼႂ်းပႃႇတီႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 1991 သေ တီႈၼႂ်းပႃႇတီႇ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။ [5]
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်တင်း တေႃႇၼႄႇ ထရၢမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်သေ လႆႈပူၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ (270) ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈ တႃႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 46 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [6]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Joe Biden takes the oath of Office of Vice President" at YouTube
- ↑ Biden Senate resignation, January 15th.
- ↑ Caldwell၊ Leigh Ann။ "Obama sets up gun violence task force"၊ CBS News၊ December 19, 2012။
- ↑ Shear၊ Michael D.။ "Obama Surprises Joe Biden With Presidential Medal of Freedom" (in en)၊ The New York Times၊ January 12, 2017။
- ↑ "Biden clinches the Democratic nomination after securing more than 1,991 delegates"၊ June 9, 2020။
- ↑ "Live updates: Biden announces 2020 election VP pick". CNN.


text:
ၼၢင်းမူဝ်ႁွမ်ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇမီးတင်းၽိတ်းသင်သေ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) TNLA တိၺွပ်းၵႂႃႇလႆႈၶၢဝ်းတၢင်းလိူၼ်ပၢႆ တီႈၸေႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ တေမီးလွင်ႈတႅပ်းတတ်းတြႃးယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) TNLA ၶုၼ်သိုၵ်း မႆးဢၢႆႇၵျေႃႇလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA မိူဝ်ႈၼႆႉဝႃႈ ꧦယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၽွင်ႈလႄႈ ဝၼ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး ဝၼ်းလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ လွင်ႈဢမုမၼ်းတႄႉ လႆႈၸႅတ်ႈသေးတူၺ်းယဝ်ႉသွင်ပွၵ်ႈ ပေႃးၸႅတ်ႈသေးထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉတႄႉ တေမီးလွင်ႈတႅပ်းတတ်းတြႃးယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈဝၼ်းတႄႉမၼ်းလႆႈ လႄႈမၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈငိူင်ႉဝႄႈဝႆႉပႃးၽွင်ႈ ၸိုင်ယူႇတီႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉꧦဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) TNLA ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၵူၼ်းၸုမ်း TNLA ႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်ၸုမ်းယူႇၼၼ်ႉ ၼၢင်းမူဝ်ႁွမ်ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုၵ်ႈၸုမ်း TNLA လႆႈမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႈၸဵပ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းဝႃႈၼႆသေ ဢဝ်ပၵ်းပိူင်မၢႆမီး ပူၵ်ႉမ 333 ၼၼ်ႉ တိၺွပ်းၼၢင်းမူဝ်ႁွမ်ၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လႄႈၶုၼ်သိုၵ်း မႆးဢၢႆႇၵျေႃႇတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီၼၢင်းမူဝ်ႁွမ်ၼၼ်ႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီယူႇဝႃႈၼႆ။
တွၼ်ႈတႃႇတေႁႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) TNLA ပွႆႇပၼ်ၼၢင်းမူဝ်ႁွမ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸေႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၶဝ်ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင် လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇမႃးၼေၵၢင်ၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး ၸုမ်းၶပ်းၶိုင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႄႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် NRPC ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ပႂ်ႉပႃးၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ AAPP ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃႇတီၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) TNLA ၼၼ်ႉ ပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၼၢင်းမူဝ်ၼႆႉ ၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်းၽႂ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး
29/09/2018
สมัครสมาชิก: ส่งความคิดเห็น ( Atom )


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 29 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(RCSS/SSA) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူင်း ၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်း ပီႊ 2020/1 တီႈႁူင်းႁေႃး ပၢင်ႁူမ်ႈၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း။
ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်ႉမၢႆ ပၢင်လူင်းၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်းမီးၼၼ်ႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:45 မူင်း ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် လႄႈ ၽူႈၶိုၼ်ႈၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်း တင်းသဵင်ႈ ၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယၢမ်း 10:00 မူင်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (1) ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်း ၸၢႆးယီႈ လႄႈ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (2) ၸွမ်ႁၢၼ် ၶိူဝ်းငိုၼ်း ၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတၢင်ႇၶၢဝ်ႇယဝ်ႉ တႄႇပၢင်ၵႅဝ်ႈပၢင်လူင်းၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်းၵႂႃႇ။
ၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပၢင်လူင်းၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်းၼႆႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (1) ၸွမ်သိုၵ်း ၸၢႆးယီႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၽူႈၸိူဝ်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်လုမ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၵႂႃႇဝႃႈ ၵၢၼ်လုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်တႅမ်ႈၵၢၼ်မၢႆ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လႄႈ သင်မုၵ်ႉၸုမ်းယႂ်ႇ ၶႅၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈ ပေႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်လုမ်းၼႆ တႃႇတေၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽႅၼ်လႆႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယူႇၸမ်ၵူၼ်းလူင်သေ ပေႃးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်းၶႅမ်ႉၸိုင် ၵူၼ်းလူင် ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈသေ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းမီးပိူင်ၵၢၼ်ၶႅမ်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်းၵေႃႈႁႂ်ႈၶႅမ်ႉ၊ ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်း၊ ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ပဵၼ်ၸႂ်ၵူၼ်း လႄႈ တေလႆႈ မီးပၵ်းမီးပိူင် ဝႃႈၼႆ။
ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (2) ၸွမ်ႁၢၼ် ၶိူဝ်းငိုၼ်းၵေႃႈ လႆႈမွၵ်ႈလၢတ်ႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၶူးပူင်သွၼ်၊ ၽူႈၶိုၼ်ႈ ႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်၊ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေပဵၼ် ပၢင်ပိုတ်ႇ/ပၢင်လူင်း ၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်း လႄႈ ၵေႃႉၶပ်ႉၶိုင်တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႈ ၽၢၵ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃးဝႃႈ တေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈမီးတွၼ်ႈၽႅၼ်ၸတ်းထတ်းမႄး ၵူႈလွင်ႈဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ႇတူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းသေ ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11:40 မူင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇဢဝ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (1) ၸွမ်သိုၵ်း ၸၢႆးယီႈ မွၵ်ႈလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းလူပ်းလင်ပၢင်ၵႅဝ်ႈသေ ပၢင်လူင်းၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်း ပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပူင်သွၼ်ပၼ်ၵႂႃႇ ၶဝ်းတၢင်းႁိုင် သၢမ်လိူၼ်သေ မီးၽႃႇသႃႇၵၢၼ်သွၼ်လၢႆလၢႆႁူဝ်ၶေႃႈ လႄႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းလူပ်းလင်ပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (1) ၸွမ်သိုၵ်း ၸၢႆးယီႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇဝႃႈ ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈၸတ်းႁဵတ်းထႅင်ႈ ပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်လုမ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ လႄႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 May 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ Stéphane Dujarric ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသုၼ်ႇတူဝ် Antonio Guterres ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈတီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ် ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ တၢင်ႈတႄႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၼ်းဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Frontier Myanmar လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 May 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Frontier Myanmar ၵေႃႉပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ တႅၼ်ႇၼီႇ ၾႅၼ်ႇသ်တႃႇ (Danny Fenster) ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း ၽွင်းဢၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈတႃႈၵုင်ႈ တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇဝဵင်းလူင်ၵႂႃႇလႃႇလမ်ႇပူႇ မိူင်းမလေးသျႃး ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသင်သေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ တႅၼ်ႇၼီႇ ၾႅၼ်ႇသ်တႃႇ (Danny Fenster) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်း လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈၵုမ်းထတ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်တူဝ် ဝႆႉယူႇတီႈ ၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈပႃး ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တီႈဢေႇသုတ်း မီးယူႇ 88 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 52 ၵေႃႉၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇတီႈ ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင် လၢႆလၢႆတီႈဝႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ လႆႈထုၵ်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်းၼႆသေ ၺႃးတၢမ်ႇ ၶွၵ်ႈ 3 ပီႊယူႇ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈလွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈငဝ်းလၢႆးဢၼ် ၵုမ်းထိင်းလွင်ႈလၢတ်ႈၸႃ လွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ႁူပ်ႉၺႃးမႃးၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢုပ်ႇၵုမ်:ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ
တႃႇတၢင်ႇပွင်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ တႃႇမႄးထတ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၶ်ႂႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃပွင်ႈလိၵ်သေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ယဝ်ႉၵေႃႈၶ်ႂႈထတ်းပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉဢၼ်ၽိတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃ။ႈတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၶႃႈ
- ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈႁဝ်းသႂ်ႇပၼ်ဝႆႉ ႁဵင်းၵွင်ႉတႃႇလူ တႃႇႁဵတ်းၸွမ်းဝႆႉယူႇ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၵေႃႈ တေႁဵတ်းငဝ်းတူင်ႉသပ်းလႅင်းပၼ်ယူႇၶႃႈ။ ပေႃးမီး ၶေႃႈထၢမ်သင် ထၢမ်လႆႈ တီႈၼႆႈ ယူႇၶႃႈ။ တွၼ်ႈၵၼ် တႃႇဢုပ်ႇ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈ ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႇၵူၺ်းၶႃႈ။Saimawnkham (talk) 02:15, 16 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 (UTC)
လၢႆးတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ၼိူဝ်ဝီႇၵီႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶႂ်ႈထၢမ်လၢႆးလူတ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ၶိုၼ်ႈတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၶၼၼ်ႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပိုၼ်း ဝွၵ်း လိၵ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ ၸၢႆးဝၼ်းႁိူင်း (talk) 10:45, 11 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2018 (UTC)
- လူတူၺ်းတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈႁဝ်းသႂ်ႇပၼ်ဝႆႉ ႁဵင်းၵွင်ႉတႃႇလူ တႃႇႁဵတ်းၸွမ်းဝႆႉယူႇ။Saimawnkham (talk) 04:03, 8 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2019 (UTC)
ၶႂ်ႈႁူႉ လၢႆးဢဝ်လိၵ်ႈပွင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၶႃႈ။ ၸၢႆးသၢႆဝၼ်းလႅင်း (talk) 02:51, 8 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2019 (UTC)
- လူတူၺ်းတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႃႈလႄႈ။ ၶႃႈႁဝ်းသႂ်ႇပၼ်ဝႆႉ ႁဵင်းၵွင်ႉတႃႇလူ တႃႇႁဵတ်းၸွမ်းဝႆႉယူႇ။Saimawnkham (talk) 04:03, 8 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2019 (UTC)


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 95 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 1 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃၶဝ် ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 2,152 ဢၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းသေ ၸင်ႇလႆႈထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ထႅင်ႈ 100 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 100 ၵေႃႉၼႆႉ ပႃးၽူႈၸၢႆးလၢႆၵေႃႉ ၽူႈယိင်းလၢႆၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ တီႈလႂ်လၢႆလၢႆ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထႅင်ႈ ၵမ်းၼိုင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 1 September 2020 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13 : 00 မူင်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (376) ၽူႈၸၢႆး ဢႃႇယု 37 ပီႊ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းမၵူၺ်း လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (347) ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 65 ပီႊ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 1 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 887 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 354 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 သေ ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃၽၢႆႇသိုၵ်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 3 ဝၼ်းယဝ်ႉ၊ သိုပ်ႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ်။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 06 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူဝ်ၼႄႇ ထရမ်ႉ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႆႈၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 3 ဝၼ်း တီႈသုၼ်ၵၢင် ၽၢႆႇယႃႈယႃတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (Walter Reed National Military Medical Center) ယဝ်ႉၼၼ်ႉ၊ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 05 October 2020 ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈၼႆႉ တူဝ်ႇၼႄ ထရမ်ႉ သႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း ဢွၵ်ႇႁူင်းယႃသေ ယုၵ်ႉမိုဝ်းၼႄ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမႃးပႂ်ႉပၼ်ႁႅင်းၸႂ် တီႈၼႃႈႁူင်းယႃလႄႈ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်မႅင်းမီႈ ၵႂႃႇတီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၼႃႈတေဢွၵ်ႇႁူင်းယႃၼၼ်ႉ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ Twitter ဝႃႈ – ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယႃႇၵူဝ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus ယႃႇၵူဝ် COVID-19 လႄႈ ယႃႇပွႆႇႁႂ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ် ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်သူ ၼႂ်းပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ထရမ်ႉၼႆႉ ႁဝ်းမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ ၵူႈပၢႆးပၢႆးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃလူင် ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယူတ်းယႃ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉၵေႃႈ သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး လွင်ႈလႆႈယူတ်းယႃတူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၸွမ်းၼင်ႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မီးၼၼ်ႉသေ ၸွမ်ၸိုင်ဢွၵ်ႇႁူင်းယႃလႆႈယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်ႉတေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃ ထႅင်ႈလၢႆမဵဝ်း တႃႇသိုပ်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ၵႂႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇယႃႈယႃ Remdesivir, Steroid, Dexamethasone ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ သိုပ်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ်ၼႆႉသေ မီးလၢႆလၢႆၽၢႆႇ ပဵၼ်ဢၼ်လီလႆႈမႆႈၸႂ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸမ်တူဝ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢမ်ႇယွမ်းထႅင်ႈ 12 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈၼႂ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 41,576 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း 7,679,644 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆတိူဝ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈ 421 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆ 215,032 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 4,895,078 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 59,893 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း 6,682,073 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 886 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆတင်းမူတ်းမီး 103,600 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းမီး 5,659,110 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 25,210 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 4,940,499 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 389 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 146,773 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 4,295,302 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 06 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (213) မိူင်း (213 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး (35,701,674) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး (1,045,953) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း သမ်ႉမီး (26,870,533) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 06 October 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11:30 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းယၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈသေ မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ သွင်မိူင်းၶႅၼ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃႈၵူဝ်းၵၢင်ႉ ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁိမ်းလၵ်းသဝ်ႁိၼ် (BP-125) လႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ သွင်မိူင်းၶႅၼ်ႈ ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈသေ မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ်လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇတင်းမိူင်းတႆး ၵႂႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈသေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ သၢၼ်ၶတ်း သူင်ႇပၼ်ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသဵၼ်ႈမၢႆလႄႈ ၽၢႆႇၸတ်း ၵၢၼ်တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး၊ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈ/ပွၵ်ႉ ၶဝ် လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၵူဝ်းၵၢင်ႉ လႆႈတၢင်ႇထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ဝၢႆးသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းတႆး လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉယဝ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 22 November 2020 ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၸင်ႇၶိုၼ်းသုတ်ႉၶၢႆႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ်ၵႂႃႇ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း လၵ်းသဝ်ႁိၼ် လႅၼ်လိၼ်သွင်မိူင်း ၶႅၼ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ 10 မီႇတိူဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵျွၵ်ႉတႄႇၶျၼ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်မိူင်းၶႄႇ မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ႁိမ်းလၵ်းသဝ်ႁိၼ် လႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢိၵ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈမၼ်းသေ မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉတႄႉ ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇ 10 မီႇတိူဝ်ႇ လၵ်းသဝ်ႁိၼ် လႅၼ်လိၼ်သွင်မိူင်းၶႅၼ်ႈၵၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈလွမ်ႉႁူဝ်ႉ၊ တေဢမ်ႇလႆႈ ၵေႃႇသၢင်ႈႁိူၼ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇတင်းမိူင်းၶႄႇ တိုၵ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်း ၼၢမ်ယူႇ။
ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ 26 လၵ်းသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 October 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈမၼ်းသေ မႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ၼႂ်းၵႄႈလၵ်းသဝ်ႁိၼ် 66/1 လႄႈ 68 ဢိၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈလၵ်းသဝ်ႁိၼ် 73 လႄႈ 73/1 လႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – U Ngwe Doe


text:
မိူင်းထႆး
မိူင်းႁေႃၶမ်းထႆး (ထႆး: ราชอาณาจักรไทย) (ရၢꩡ်ႉဢႃႇၼႃႇၸၵ်ႈထႆး) ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ မိူင်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသျႃး။ ၾၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉမီး မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းလၢဝ်း၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ ၾၢႆႇၸၢၼ်းတႄႉမီး ၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး လႄႈ မိူင်းမလေးသျႃး၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်းတႄႉ မီး ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈ မိူင်းထႆးဝႆႉ။ လႅၼ်ႊၼမ်ႉမိူင်းထႆးၼႆႉ ၾၢႆႇၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၾၢႆႇပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး လႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းထႆးသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ၵုင်းထဵပ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈငႃႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။}}
တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်းထႆး မီး 198,000 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း (513,000) ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇပၼ်ႇမူၼ်းသေ ပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းလူၵ်ႈ မၢႆ 51။ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ မၢႆ 20 သေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးယူႇ 66 လၢၼ်ႉ။ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် ပဵၼ် မိူင်းၵွၵ်ႇ (Bangkok)။ ၵူၼ်း 75.95% ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးသေ ပိူင်လူင်မၼ်း မီးယူႇ 4 တွၼ်ႈသေ ပဵၼ်တွၼ်ႈၵၢင်၊ တွၼ်ႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ဢီႇသၢၼ်)၊ တွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ တွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶႄႇထႆး မီးယူႇ 14%၊ ၸၢဝ်းထႆးၶႄႇ သမ်ႉတေမီးယူႇ 40% မွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢဝ်းထႆးမလေး မီးယူႇ 3% သေ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းမွၼ်း၊ ၶမႃႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၵူၼ်းယူႇ ႁူဝ်ႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထႆးသေ ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ (ထေႇရဝႃႇတ) မီး 95% ယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် ပီ 1985 တေႃႇထိုင် 1996 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းထႆး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးသေ ပဵၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ မိူင်းၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် သူင်ႇၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၽၢႆႇႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ ဢႅဝ်ႇလႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ [8] [9]
သၢမ် + သဵမ် + သယၢမ် + သၢမ်း ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၶဝ် ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈတူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းထႆး(တႆးမိူင်းထႆး)ၵေႃႈ ယၢမ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈမိူင်းလႄႈ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်ဝႃႈ သယၢမ် (Siam)ၼႆမႃး၊ တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆး မၢင်ႇတီႈတီႈ ယင်းၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈသယၢမ် - ၼႆယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈထႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 ၼၼ်ႉ ဢယုတ်ႉထယၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ လိုဝ်းႁူင် ယႂ်ႇလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ထႆးသေ ၶႄႇၶဝ်ႁွင်ႉထုင်ႉဢႃႇယုတ်ႉထယၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သျႅင်းၼႆယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸၢဝ်းပေႃႇတူႇၵီႇၶဝ် သမ်ႉႁွင်ႉဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ သယၢမ်ႇ Siam ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းလၢႆးမိုဝ်း sign ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမွင်းၵုတ်ႉ (1851 - 1868)ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈလူင်လၢႆးမိုဝ်းဝႆႉဝႃႈ "SPPM (Somdet Phra Poramenthra Maha) ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလူင်မွင်းၵုတ်ႉ ၸဝ်ႈသယၢမ်ၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး တေႃႇထိုင် 1939 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 23 ဝၼ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ Thailand ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1945 ၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၸႂ်ႉၶိုၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းသယၢမ် ၼႆႉ တေႃႇထိုင် 1949 လိူၼ်မေႇ 11 ဝၼ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၸႂ်ႉ Thailand ယဝ်ႉ။ [10]
တီႈပွင်ႇထႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ထႆး ၼႆၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် သုၵ်ႉၶေႃထႆးၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႆႉဝႃႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇထႆးၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် သပ်းလႅင်းၼႄမႃးဝႃႈ
- ၵူၼ်းမီးမိူင်း ၵူၼ်းမီးၾိင်ႈ ၵူၼ်းမီးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမႃး ႁင်းၶေႃ မီးၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ႁင်းၶေႃ။
- ပွင်ႇဝႃႈ “ယႂ်ႇ”၊ ပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶႃႈၽႂ်၊ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၵူၼ်း။
- လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ၊ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်း။
- သဝ်းၶေႃထၢင်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈပွင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထႆးၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် ၶေႃႈမီႈတီႈပွင်ႇ ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈၵၼ် တင်းလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၾိင်ႈထုင်းထႆးၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸၼ်ႉသုင်ထႆးၶဝ် ၵႆႉၸႂ်ႉၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပရထဵတ်ႉထႆး ဝႃႈၼႆသေတ ဢၼ်တင်းၼမ်လၢတ်ႈတႄႉ ၵူၺ်းႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းထႆးၼႆၵူၺ်း။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ မိူင်းၼႆၼၼ်ႉ တီႈပွင်ႇမၼ်း ဢွၵ်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးၼႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈ၊ ဝဵင်းလူင်၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင်ၼႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈတႄႉ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ราชอาณาจักรไทย (မိူင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈထႆး)ၼႆယူႇ။
ပိုၼ်းမိူင်းထႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းထႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းမႃးၼၼ်ႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီပွင်း 40,000 ပီလိူဝ်ယူႇၼႆ တူၺ်းဢဝ် လၵ်းထၢၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ထမ်ႈလွတ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်း မိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် လွင်ႈၽိင်ႈငႄႈၽႃႇသႃႇ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼင်ႇၼၼ် မိူင်းထႆးၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ၽႃႇသႃႇဢိၼ်ႇတိယ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉတင်းၼမ်သေ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၶမႃႇ (ၶမဵၼ်)ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶမႃႇၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇငမ်းၸိုင်ႈဝႆႉသေ ၽိင်ႈထုင်းႁိၼ်ႇတူႇ ႁူမ်ႇငမ်းမႃး တင်းႁိုင်လႄႈ တေႃႇထိုင်တီႈလဵဝ် တီႈၼႂ်းၽိင်ႈထုင်းထႆးၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းႁိၼ်ႇတူႇ ယင်းတိုၵ်ႉ ႁူမ်ႇငမ်းဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ တင်းၼမ်ယူႇ။ လွင်ႈဢၼ် ၽိင်ႈငႄႈဢိၼ်ႇတိယ ႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ထႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဢိၼ်ႇတိယ မႃးယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းထႆးသေ ႁူမ်ႇငမ်းၵႂႃႇၵေႃႈပႃး လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇ မိူင်းပႃႇရႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းသီႇရိဝိၸယ လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း ၽိင်ႈထုင်း ဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးလူၺ်းယဝ်ႉ။ ဢီးဢေႇပေႃးရိတ်ႉတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵ မိူင်းမေႃးရိယ (ဢိၼ်ႇတိယ)ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လုၵ်ႉဢိၼ်ႇတိယသေ ႁွတ်ႈထိုင်မႃး မိူင်းထႆး တေႃႇထိုင် ပီၶရိတ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။[11]
ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ပႃႇလႃႇပႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၶဝ် လႄႈ သၢႆၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုပ်ႉပတႃးၶဝ် ႁူမ်ႇငမ်းထိုင် မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉပိုၼ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၵျွတ်ႉသျ်သီးတႅတ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃး တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈႁိၼ်ၶျၼ် (ၸမ်ႇပ)ၶဝ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ ႁၢႆးသိုၵ်းထႆး (ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်တိၺွပ်းလႆး ၼႂ်းသိုၵ်းသေ ဢဝ်ႁဵတ်းၶႃႈ)ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈႁိၼ်တွင်ႈ ဢင်းၵေႃးဝတ်ႉ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢၼ်ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ပႃးဝႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းသိုၵ်းသယၢမ် ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ 1253 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 7 ဝၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိုၵ်းမုင်ႇၵူဝ်းၶဝ် ၶဝ်ႈတိုၵ်း သိမ်းဢဝ်ပႅတ်ႈ တႃႇလီးယဝ်ႉသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် လူင်းမႃးၽၢႆႇတၢင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃးသေ တႃႇတေမႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈတီႈဢၼ် ဢိၼ်ႇတယ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်လူင်လၢင်ၼႆယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမႄႈၼၢမ်လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ပႃႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းမွၼ်းၶဝ် မီးဝႆႉသေ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11 ၸမ်း ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶမႃႇ(ၶမဵၼ်)ၶဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပိုၼ်း သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ယႂၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1282 ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလုမ်းတၢင်မိူင်း မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆး ၼႆယဝ်ႉ။ 1287 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ထႆး သၢမ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈမၢင်းရၢႆး၊ ၸဝ်ႈငၢၼ်မွင်း၊ ၸဝ်ႈရၢမ်ႈၶမ်းႁႅင်ၶဝ် သၢမ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ တင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13 ဝၢႆးသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၶမႃႇ လူႉပင်းၵႂႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၵ်ႇမႃးသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး၊ ၵူၼ်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းၶမႃႇ၊ ၵူၼ်းၸမ်ႇပ (ၶျၼ်) လႄႈ ၵူၼ်းမလေးၶဝ် တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼႆ တူၺ်းႁၼ် ၼႃႈလိၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁူႉႁၼ်လႆႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆး မၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆးသေ တႄႇတင်ႈမိူဝ်ႈပီ 1238 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13 လႄႈ 14 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၶမႃႇၶဝ် ယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇ လူႉပင်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆး၊ မိူင်းလၢၼ်ႉၼႃး လႄႈ မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၸူဝ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 တူၵ်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ဢႃႇယုတ်ႉထယ ၶိုၼ်းႁူမ်ႇငမ်းၸွမ်း သၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ၸဝ်ႈၽယႃး ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ထုင်ႉမႄႈၼၢမ်ယဝ်ႉ။
ဢဝ်ၼမ်ႉမႄႈၼၢမ် ပဵင်ငဝ်ႈသေ မိူင်းဢယုတ်ႉထယ မႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းသေ တမ်ႈတီႈ ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မိူင်းလၢၼ်ႉၼႃး လႄႈ မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်းၽႂ်မၼ်း ဢုပ်ႉၵွၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ 1431 ဢယုတ်ႉထယ ၵႂႃႇတိုၵ်းသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းဢင်းၵေႃးသေ ၶမႃႇၶဝ် လႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇ ဢင်းၵေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ [12]
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထႆးၶဝ် တိူဝ်းမီး လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵႃႉၶၢႆလူၺ်ႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႄႇ၊ ဢိၼ်ႇတိယ တေႃႇႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းပႃႇသျႃး၊ မိူင်းဢႃႇရၢပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဢေးသျႃး ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢယုထယ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ ယူးရူပ်ႉၶဝ်တႄႇၽဵဝ်မႃး မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 16 မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵေႃႉဢၼ်ၽႅဝ်မႃး ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵိၼ်မိူင်းလူင်ပေႃႇတူႇၵိူဝ်ႇ ဢေႇၾုၼ်ႇသူဝ်ႇတီႇဢႄႇလ်ပႃႇၵႃႇၵီႇသေ မၼ်းႁွတ်ႈထိုင် မိူဝ်ႈ 1511 ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ တၢတ်ႉၶျ်လႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး။ 1765-67 ပၢၼ်ၵူင်းပွင် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ သျိၼ်ႇၽိဝ်ႇသျိၼ်ႇ မႃးတိုၵ်းလႄႈ မိူင်းဢယုတယ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
1767 ဝၢႆးသေ မိူင်းဢယုထယ တူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၽယႃးထၢၵ်ႈသိၼ် ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇတင်ႈ ဝဵင်းလူင် တီႈတုၼ်းပူးရီး Thonburi မွၵ်ႈ 15 ပီ။ ထိုင်မႃး 1782 သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် ၸၵ်ႉၵရီး မႁႃႇရႃႇမ 1 ၸင်ႇမႃးတင်ႈဝဵင်းလူင် တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ႁိပ်ႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမႃးသေတ ၼႂ်းမိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးမိူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈပဵꧣ် ၶီႈၶႃႈမိူင်းလႂ်။ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆးပဵၼ် မိူင်းၶီႈၶႃႈပိူႈၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆးၶဝ် ပေႃးမေႃ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ် ယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1896 ၼၼ်ႉ ပရိတ်ႉတဵင်ႇလႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႆးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ တေဢဝ် သၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽယႃး ႁဵတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၶႅၼ်ႈမိူင်းၶဝ်ၶႂၢၵ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇတေ ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢေးသျႃး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် မႃးႁူမ်ႇငမ်းလႄႈ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼႆႉ မီးမႃးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ယွၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸွမ်းပၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃး တေႃႈမီးတင်းၼမ်ယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼၼ်ႉ လႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၵႂႃႇလႂ်၊ ၵုၼ်ယွၼ်ႇမလေးသျႃး တီႈဢၼ်ထႆးလႄႈ ယၢင်း(ၵယိၼ်ႇ)ၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်လႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈ လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တမ်ႈတီႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် မိူဝ်ႈပီ 1909 လႆႈႁဵတ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇ-သယၢမ်မိၵ်ႉသေ လႆႈဢဝ်ၸႄႈမိူင်းသီႇဢၼ် ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵလၢၼ်ႇထၢၼ်ႇ၊ တႄးရၢၼ်ႇၵႃႇၼူး၊ ၵတႃႇ လႄႈ ပႃႇလိတ်ႉၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး ပႃးၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်း မလေးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။
1917 ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းထႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း မႁႃႇမိတ်ႉသေ ပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢွင်ႇပႄႉသိုၵ်းယဝ်ႉ။ 1923 လႆႈပဵၼ် ပွႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လိူတ်ႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇ Khana Ratsadon ၶၼရတ်ႉသတွၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ပရႃႇၸတိပူၵ်ႉ Prajadhipok ပၼ်ၶႂၢင်းပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတႅမ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်လၵ်းမိူင်းသေ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶွတ်ႇယွတ်ႈသုတ်းပၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 1939 ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ်ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် Thailand ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵျပၢၼ်ႇ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်တပ်ႉၵျပၢၼ်ႇ လတ်းၶၢမ်ႈ မိူင်းထႆး ၵႂႃႇၸူး တီႈၼႃႈလိၼ်မလေးသျႃးယဝ်ႉ။ 1941 လိူၼ်တီႇၸိမ်ပိူဝ်ႇ 8 ဝၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ မိူင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃး ဢွၼ်ၵၼ် တိုၵ်းတေႃးၵျပၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၼင်ႇၼၼ် သိုၵ်းႁေႃၶမ်းထႆးၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်းၵျပၢၼ်ႇၶဝ် မွၵ်ႈ 6 မွင်းတေႃႇ 8 မွင်းယဝ်ႉ။ Plaek Phibunsongkhram ပလႃႇယႅၵ်ႉ ၽိပုၼ်းသူင်ၶရမ်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃး ႁ်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆ ၸင်ႇၵိုတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇပၼ်သိုၵ်းၵျပၢၼ်ႇၶဝ် လတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ ပီ 1941 လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 21 ဝၼ်း ၽၢႆႇသိုၵ်း ထႆးလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁူမ်ႈပဵၼ် မႁႃႇမိတ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉသေ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼႃးလိၼ်ထႆး ဢၼ်တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်ထႆးၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထႆးၶဝ်လႆႈၶိုၼ်းသေ မိူင်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၵျပၢၼ် ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ထႆးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ [13]
ၵူၺ်းၵႃႈ 1942 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 25 ဝၼ်း မိူင်းထႆး ပဵၼ်ၸႂ်ၵျပၢၼ်ႇသေ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ တိုၵ်းတေႃး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ ပရိတဵင်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇတေတိုၵ်းတေႃးၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လၵ်ႉလွမ်တူင်ႉတိုၼ်ႇတူဝ်ဝႆႉယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Thailand, The World Factbook.
- ↑ Population by religion, region and area, 2015. NSO. Archived from the original on 10 December 2017။ Retrieved on 12 October 2017။
- ↑ World Population Prospects: The 2015 Revision, Key Findings and Advance Tables. United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division. Retrieved on 10 January 2016။
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Thailand. International Monetary Fund. Archived from the original on 3 February 2019။ Retrieved on 22 April 2019။
- ↑ 5.0 5.1 Thai Economic Performance in Q4 and 2017 and Outlook for 2018. National Economic and Social Development Board. Archived from the original on 22 February 2018။ Retrieved on 21 February 2018။
- ↑ Gini Index. World Bank. Archived from the original on 4 December 2017။ Retrieved on 3 December 2017။
- ↑ Human Development Report 2019. United Nations Development Programme (2019). Retrieved on 9 December 2019။
- ↑ Thailand and the World Bank, World Bank on Thailand country overview.
- ↑ The Guardian, Country profile: Thailand, 25 April 2009.
- ↑ Thailand (Siam) History, CSMngt-Thai. Archived 24 ဧပြီ 2015 at the Wayback Machine
- ↑ Some Aspects of Asian History and Culture by Upendra Thakur p.157
- ↑ Science news: What happened at Angkor Wat". The Washington Post. 13 April 2010.
- ↑ Werner Gruhl, Imperial Japan's World War Two, 1931–1945, Transaction Publishers, 2007 ISBN 978-0-7658-0352-8


text:
ၽျူး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၽျူး (မၢၼ်ႈ: ဖြူးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pyu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၽျူးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 55.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (မၢၼ်ႈ: မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mawlamyinegyun Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
ၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း (မၢၼ်ႈ: ကော့သောင်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kawthaung Township ; ထႆး: เกาะสอง) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၵေႃႉတွင်း လႄႈ ဝဵင်းၶမွၵ်ႉၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵေႃႉတွင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.


text:
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် Telenor ဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈ ဢေးသျႃး လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈသႂ်ႇၶိူင်ႈထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ မဵဝ်းဢၼ် လၵ်ႉထွမ်သဵင် ၵူၼ်းဢုပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလွတ်ႈတၢင်း မိူင်းၼႂ်းယူးရူပ်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆပႅတ်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ Telenor ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 July 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ၸဵတ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ Telenor Group ငဝ်ႈငုၼ်းမိူင်းၼေႃႇဝူၺ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ Telenor ၵိင်ႇၽႄ တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈၶၢႆပၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇမိူင်းလေႇပႃႇၼွၼ်ႇ M1 Group သၢင်ႉငိုၼ်း 105 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼႆယူႇ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႃႈ တေယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Telenor လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ပၼ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႇ တင်းမူတ်း လႆႈႁပ်ႉလိၵ်ႈလပ်ႉ သူင်ႇထိုင်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇၶိူင်ႈ မဵဝ်းဢၼ် လၵ်ႉထွမ်သဵင်လႄႈ ပႂ်ႉတူၺ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း လႅင်းၾူင်း လႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႇ တင်းသဵင်ႈယူႇ။ ၶိူင်ႈမဵဝ်းဢၼ်တေသႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ တေၸၢင်ႈလၵ်ႉထွမ် လႄႈ ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝႆႉတင်းသဵင်ႈဝႃႈၼႆ။
Jorgen Rostrup (ၵျေႃႇၵႅၼ်ႇ ရတ်သ်ထရပ်) ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် Telenor လၢတ်ႈဝႃႈ ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ တႃႇတေသိုပ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ ယူႇတီႈၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တေၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလၢႆးဢၢႆႇထီႉ ဢၼ်လၵ်ႉထွမ်သဵင်ၼႆႉမႃးယူႇ။ သင်ဢမ်ႇမီးမၢႆမီႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ မၢႆမီႈဢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၽၢႆႇဢၢႆႇထီႇ ၼၼ်ႉသေ သမ်ႉတေသႂ်ႇ ၶိူင်ႈဢၢႆႇထီႇ မဵဝ်းဢၼ်လၵ်ႉထွမ်သဵင် ၵူၼ်းဢုပ်ႇၵၼ် သူင်ႇၶေႃႈမုၼ်းပၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေပဵၼ် လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် မၢႆမီႈ 2018 ဢၼ်ဝႃႈ ႁၢမ်ႈၶၢႆၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ပၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆယူႇဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပႆႇလႆႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈဢၢႆႇထီႇ မဵဝ်းဢၼ် တေလၵ်ႉထွမ်သဵင် ၵူၼ်းဢုပ်ႇၵၼ် လႄႈ လၵ်ႉဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိၼ်တိူဝ်ႇၼႅတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ တေပၼ်ၶႂၢင်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈဢၢႆႇထီႇ မဵဝ်းဢၼ်လၵ်ႉထွမ်သဵင်ၼႆႉ ႁႂ်ႈယူႇၼႂ်းၶွပ်ႇပိူင်မၢႆမီႈ မိူဝ်ႈလူဝ်ႇတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းမီးတၢင်းၽိတ်းၼၵ်းၼႃ ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ႁူမ်ႈပႃး မိူင်းဢၼ်ၸႂ်ႉၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈမီးသေ ဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈဢၢႆႇထီႇ မဵဝ်းဢၼ်လၵ်ႉထွမ်သဵင်ၼႆႉ ငၢႆႈငၢႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈတီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၽၢႆႇတၢင်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ တေဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၼႆၸိုင်ႈ တေလႆႈယွၼ်းၶႂၢင်ႉဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း တီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ၵၢၼ်ၶၢႆၶွမ်ႇပၼီႇၵိင်ႇၽႄ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉသေ ယူႇတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ Telenor လႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈ ပွင်လႅင်းထိုင်တီႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉယူႇ လႄႈ တေႁိုင်မွၵ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 60 ဝၼ်း ၼႆႉ တႃႇ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ပၼ်ၶႂၢင်ႉမႃး ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လမ်ႁ ၶၢဝ်
မၢဝ်ႇၼုမ်ႇ August 10, 2017 ၸိူင်းပွတ်း, လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် တူၺ်းယဝ်ႉ
ပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းၵဝ်ၶႃႈတိုၵ်ႉပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁဵၼ်းဢဝ်ၽၢႆႇ ပၢႆးထဵင်ၵၼ် တင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ဢၼ်မီးၼႂ်း ႁွင်ႈႁဵၼ်းၵဝ်ၶႃႈ ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢီႈသင်တေႉꧦ ၼႆတႄႉ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇတွင်း သေဢိတ်းယဝ်ႉဝႃႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈတွၼ်ႈသွၼ်(ပွင်ႈႁဵၼ်း) ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁဵၼ်းဢဝ် ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵဝ်ၶႃႈတိုၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်လိုမ်းလႆႈ သေပွၵ်ႈၶႃႈသႄႈ။
ၵဝ်ၶႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈသေ ၽၢႆႇဢၢႆႈၵေႃႉဢၼ်မႃး ထဵင်ၵၼ်တင်းၶႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၽၢႆႇ ၽိတ်းတင်းပိုၵ်း တိုၼ်းထၢင်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။ ဢၢႆႈၸၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၽၢႆႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေ ၽၢႆႇၶႃႈသမ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ၽိတ်းတင်းပိုၵ်း ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ၶူးပူင်သွၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ မၼ်းဢၢၼ်းတေပူင်သွၼ်ပၼ် ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ တႃႇမေႃဢဝ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ႁဝ်း ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ႁွင်ႉဢဝ်ႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းလုၵ်ႉၸုၵ်းသေ ႁႂ်ႈဢၢႆႈၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵႂႃႇယူႇၽၢႆႇၶၢင်ႈၶူင်ႇ ၽိူၼ်မၼ်းၽၢႆႇပုၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈၶႃႈသမ်ႉမႃးၸုၵ်းယူႇ တင်းၽၢႆႇၼႆႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵၢင်ၶူင်ႇၽိူၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးဢၼ်ယႂ်ႇꧦလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တၢင်ႇတမ်းဝႆႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈၸၢင်ႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလႆႈလီꧦ ဝႃႈမၼ်းပဵၼ် "သီလမ်"။ ၵမ်းၼၼ်ႉၶူးပူင်သွၼ်ႁဝ်း ၸင်ႇတွင်ႈထၢမ်ဢၢႆႈၸၢႆး ၽၢႆႇတင်းပုၼ်ႉဝႃႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ်ၽိူၼ်ၼၼ်ႉပဵၼ်သီသင် ၼႆလႄႈ ဢၢႆႈၸၢႆးတင်းပုၼ်ႉ တွပ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ် ''သီၶၢဝ်" ၼႆဝႃႈ။ ၵဝ်ၶႃႈတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈယုမ်ႇသေဢိတ်း ဝႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉတေပဵၼ်သီၶၢဝ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽၢႆႇၶႃႈႁၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉသီလမ်ယူႇလီꧦ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းၼႆသေ ၽၢႆႇတင်းၸုမ်းဢၢႆႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ လႄႈၽၢႆႇတင်းၸုမ်းၵဝ်ၶႃႈ လႆႈတေႇပၢင်ထဵင်မေႃးၵၼ်ၵႂႃႇ တင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်ႁဝ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းႁွင်ႉလၢတ်ႈဢၢႆႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမႃးၸုၵ်းယူႇတင်းၽၢႆႇၶႃႈသေ ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇၸုၵ်းယူႇ တင်းၽၢႆႇမၼ်းၸုၵ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ တီႈယူႇၵၼ်။ ၵမ်းၼႆႉ ၶူးသွၼ်ၸင်ႇ တွင်ႈထၢမ်ၶႃႈဝႃႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ်ၶူင်ႇၽိူၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီသင်ၼႆလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်သီၶၢဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႈတေႉꧦယဝ်ႉ ဢၼ်တၢင်ႇတမ်းဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽိူၼ် ၼႂ်းၶိုင်ႈၵၢင်ႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးသီသွင်ၽၢႆႇ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉ။ ပေႃးယူႇတင်းၽၢႆႇဢၢႆႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉသေ တူၺ်းၼႆပဵၼ်သီၶၢဝ်။ သင်မႃးယူႇတင်းၽၢႆႇၵဝ်ၶႃႈသေ လွမ်တူၺ်းၼႆတႄႉ မၼ်းတိုၼ်းတေ ပဵၼ်သီလမ်ၼၼ်ႉၶႃႈသႄႈ။ " မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်မႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇမေႃလွမ်တူၺ်းပၼ်ႁႃ ၽၢႆႇပိူၼ်ႈၽၢႆႇႁဝ်းၽွင်ႈ။ ပေႃးႁဝ်းမေႃယၵ်ႉတူၺ်း
ၸိူင်ႉၼၼ်ၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေမေႃႁူႉတီႈပွင်ႇပၼ်ႁႃဢၼ်တေႉꧦမၼ်း "။ ။
တိုၼ်း >> Black or White.
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ>> ၶႂၼ်ႁိူဝ်းတႆး
လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်
By မၢဝ်ႇၼုမ်ႇ » ယၢမ်း» August 10, 2017
လွင်ႈတၢင်း» ၸိူင်းပွတ်း, လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 14:00 မူင်း ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝၢၼ်ႈမၵီးပူၵ်ႉ 2 လင် လႄႈ ဝၢၼ်ႈမၵီးၶႂႃႉ 2 လင် ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး တိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇၼေဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင် ဝႃႈၼႆ။ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ၼႆႉ မႆႈပႅတ်ႈမူတ်း ဢမ်ႇလိူဝ်သင်သေဢိတ်း ၶၢဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းၽူၼ်လႄႈ မီႈလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတီႈယူႇတီႈၵိၼ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16:00 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၵႂႃႇ တၢင်းဝၢၼ်ႈမၵီးပူၵ်ႉ လႄႈ ဝၢၼ်ႈမၵီးၶႂႃႉ သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄယူႇ ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2021 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵႃး 11 လမ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမွၵ်ႈ 70 ၵေႃႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈမၵီးပူၵ်ႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းသွၵ်ႈႁႃ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
“ၵူၼ်း” ပဵၼ်သတ်ႉတဝႃႇ မဵဝ်း႞ ထၢၼ်ႈ႞ လႄႈ ပဵၼ်သတ်းၸၼ်ႉသုင် ယွၼ်ႉပဵၼ်ထၢၼ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ သုင်လိူဝ်သတ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ၵူၼ်းၼႆႉ မေႃႁူႉဢၼ်လႂ်လီႁဵတ်း ဢမ်ႇလီႁဵတ်း လွင်ႈလႂ်လီလၢတ်ႈ ဢမ်ႇလီလၢတ်ႈ မေႃၶီငဝ်၊ မေႃမူၼ်ႈသိူဝ်း၊ မေႃၵူဝ် မေႃဢၢႆ လႄႈ မီးၵူၼ်းလီၸႃႉ ၸႂ်တေႃးသၵေႃႈမီးၼင်ႇၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ ယူႇတီႈဝႃႈ ၽႂ်မေႃထိင်း ၽႂ်မေႃယိူၼ်ႉ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ မီးၵႃႈၶၼ်ၽႂ်မၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵူႈၵေႃႉ ၵႃႈၶၼ်ၶဝ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈႁႂ်ႈႁဝ်း ယုမ်ႇၸႂ်၊ လဵၼ်ႈၵေႃႉၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ –
- ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၵျိူၵ်ႈဝၢင်းဢႃႇၼႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈတေႃႇပိူၼ်ႈ ယူႇတႃႇသေႇ။
ၵူၼ်းမဵဝ်းၼႆႉ ၵျိူၵ်ႈလၢတ်ႈၸႃ ႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇႁၢင်ႈလီ ၼႂ်းသၢႆတႃပိူၼ်ႈ လႄႈဝႆႉဝၢင်းတူဝ် ယူႇသုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသေ ၵျိူၵ်ႈႁႃတၢင်းၽိတ်းပိူၼ်ႈ၊ ဝႃႈႁင်းပိူၼ်ႈ။ ၵေႃႉဢၼ်မီးတၢင်းယၢမ်ႈမဵဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီတေႃႇပိူၼ်ႈ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းပဵၼ်ၽွၼ်းၸႃႉတေႃႇတူဝ်ၶဝ်ၶိုၼ်း ၵွပ်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵျႃႉၶိုၵ်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးတီႈ ယူပ်ႈယွမ်းသင်ယဝ်ႉ ၼႆသေ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉတႃႇမူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁႃလွၵ်းလၢႆးပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉ တူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈလႄႈ လိုၼ်းသုတ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းႁူႉၶဝ် ဢမ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈသေဢမ်ၵႃး ယင်းတေ လူတ်းယွမ်းလူင်းသေ သုမ်းၵၢၼ်ႉၵေႃႉမႃးၽၢႆႇလင်ၶဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
- ဢဝ်တေႃးသ လပ်ႉဝႆႉလွင်ႈလူႉသုမ်း။
လၢတ်ႈဢမ်ႇပေႉပိူၼ်ႈ၊ ထဵင်ဢမ်ႇၶိုတ်းပိူၼ်ႈ၊ ဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၽိတ်း/သုမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈတၢင်းဢၢႆ၊ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းသုမ်းလႆႈသေ ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးၸႂ်လမ်သႆႈၵမ်ႇ တေႃးသတႅၵ်ႇ၊ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်ၵေႃႉတေႁဵတ်းၾၢင်ႁၢင်ႈ လိူင်းၸိူင်းတေႃႇပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈတေႃႇပိူၼ်ႈ။ ၽႂ်ထူပ်းၺႃးၵူၼ်းၸိူင်ႉၼႆ ယႃႇပေတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း၊ ႁႂ်ႈယူႇယဵၼ်ယဵၼ်ပႅတ်ႈ ၶဝ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇယၢပ်ႇႁင်းၶဝ်ၵူၺ်း လႄႈ လႆႈဝႃႈၶဝ်ၵူၺ်းလူႉသုမ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ လႄႈလူဝ်ႇယူႇဝႆႉပိုၼ်ႉတီႈႁၢင်ႇၵၼ်တင်းၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ယႃႇၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ၼႃႇၽႅဝ်။
- ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၵျိူၵ်ႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်းပူဝ်ႉသႂ်ႇပိူၼ်ႈ။
တၢင်းၽိတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယႃႇယႃႇ သမ်ႉဢဝ်ပူဝ်ႉသႂ်ႇပိူၼ်ႈၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇ မၼ်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈၵေႃႉၽၢႆႈ ႁဝ်းၵေႃႉလႆႈလၢင်ႉထၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းႁၢင်ႈလီၼႃႇၵေႃႈယဝ်ႉ၊
မၢၵ်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ၊ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇမွၵ်ႈႁိုဝ်ၵေႃႈလၢႆး ၽႂ်ႁိုဝ်တေၶႂ်ႈယူႇၸမ်၊ ၽႂ်ႁိုဝ်ၶႂ်ႈလဵၼ်ႈၵေႃႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈ သင်သမ်ႉမီးတၢင်းယၢမ်ႈမဵဝ်းၼႆႉၸိုင် လုၵ်ႈၼွင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလႆႈႁိုင် ပေႃးဢမ်ႇတိူၵ်ႈၼႃႇ ပိူၼ်ႈတိုၼ်ႈတေၽၢတ်ႇတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇဝၼ်း႞။
ၽႂ်မီးတၢင်းယၢမ်ႈၼႆႉၵေႃႈ လူဝ်ႇၼႅတ်ႈမူၼ်ႉမႄး ဢၼ်ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇပူဝ်ႉသႂ်ႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ
“ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းႁတ်းႁၢၼ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶီႈယၢၼ်ႈၺၢမ်ႉၶုၺ်ႈၵူၺ်း”၊ (ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈလႅတ်းသႅဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ ၵူၺ်းပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈ) ငိူဝ်ႈယွၼ်ႉဢမ်ႇႁူႉတၢင်းၽိတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ဢမ်ႇမီးဢူၺ်းၵေႃႉၸႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်၊ ငိူဝ်ႈယွၼ်ႉဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ပိူၼ်ႈၸင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ဝူၼ်ႉဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇ တိုၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႃႇသေႇ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လၢတ်ႈတေႃႇၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈတၢင်းႁိူဝ်ႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ၊ တၢင်းႁူႉ၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸိူင်ႉႁိူဝ်မႃး ဢုပ်ႇတေႃႇၶဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်၊ ဢမ်ႇထွမ်ႇ လႄႈထဵင်ပႅတ်ႈၶိုၼ်းသေ ႁႃလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် ပဵၼ်ၽၢႆႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ မႃးတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းတိၵ်းတိၵ်း။
မၢင်ပွၵ်ႈၽိတ်းယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈ ယင်းၽိတ်းၸႂ်။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉတၢင်းႁူႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ မိူၼ်ၽၵ်ႈၼွၵ်ႇ ပိူၼ်ႈပၵ်းပၼ်သင်ႉ သႂ်ႇပၼ်ၶႃႇယူႇၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၵွပ်ႈၶိုၼ်ႈ တေၵၢၼ်းၵႂႃႇၸွမ်းလိၼ်တိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။
ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉၵၢၼ်ၶဝ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢမ်ႇမီးလႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉဢမ်ႇၼမ်၊ တိုဝ်ႉတၢင်းၵေႃႈဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵူၼ်းသီႇၵေႃႉၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇငိူင်ႉဝႄႈႁႂ်ႈၵႆ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ဝႆႉသေ ၶေႃႈၶေႃႈသမ်ႉ လူဝ်ႇၼႅတ်ႈမူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈဝႆးၽႂ်းသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တၢင်းယၢမ်ႈလီ ဢၼ်မေႃၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵူၼ်းၵူႈထၢၼ်ႈ၊ မီးၸႂ်မဵတ်ႉတႃႇတြႃး၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၽိတ်းၵေႃႈ ႁတ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇယွမ်းၽိတ်း လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် မေႃယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းႁၼ်ထိုင်ပိူၼ်ႈၽွင်ႈ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆလႆႈ ဢူၺ်းၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း တေၼမ်မႃးယူႇၵူၺ်း။
တႅမ်ႈ – ၸၢမ်မူၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်- คิดกลับด้าน (Facebook)
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်လႃႈ 10:30 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF+KNDF လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းသုင် လႄႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇတႄး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 40 ပၢႆ ႁႅင်းသိုၵ်းမီးမွၵ်ႈ 300 ၵေႃႉ လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ ၶဝ်ႈမႃးတၢင်း ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇသေ မႃးယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ႁၢင်ႈၵၢင်ဝႆႉလႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၢပ်ႈတေတူၵ်းသုမ်းၼမ်ယူႇ၊ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းမွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ၊ ၽၢႆႇ PDF + KNDF တႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းသင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၵွင်ႈဢွၼ်ႇၵွင်ႈလူင်ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉ ၸၢႆး ဢႃႇယုမွၵ်ႈ 40 ပၢႆ လႄႈ ယိင်း ဢႃႇယုမွၵ်ႈ 20 ပီႊ မၢတ်ႇၸဵပ်းသေဢမ်ႇၵႃး ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 20 လမ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းတပ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း (ၸၵၶ – 7) ၊ ထႅင်ႈ 20 လမ်းသမ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးတၢင်း ဝဵင်းမိူင်းပၢႆးသေ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF + KNDF ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ၶွင်းမိူင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 17 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမိူင်းၶႄႇဝႃႈ ဝၢႆးသေၶႄႇၼႄလႆႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႆႈႁၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီႊ 2019 ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေလႆႈပဵၼ်မိူင်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်တေလႆႈထုၵ်ႇၵူတ်ႇထတ်းႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၶိုၼ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (US National Institutes For Health − NIH) ဢွၵ်ႇၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢွၼ်ၼႃႈပႆႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵေႃႉဢွၼ် တၢင်းသုတ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 5 ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်း လႆႈထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် SARS-CoV-2 ၼႆႉ မီးယူႇ 7 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
ၶႄႇ လႄႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2020) ၼၼ်ႉတႄႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ တူၼ်ႈတေႃႇမၼ်းလႅပ်ႈတေလုၵ်ႉ တီႈတူဝ်သတ်းပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ မိင်ႇၶိုၼ်းဢဝ်မႃးတိတ်းၸပ်းသႂ်ႇတီႈၵူၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းၽူႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆမိူင်း လၢတ်ႈႁႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼႂ်း ႁွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း (Lab) ၶႄႇသေ ဢွၵ်ႇမႃးၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇတႄႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ လႆႈလုၵ်ႉတၢင်ႇမိူင်းၶဝ်ႈမႃးၸွမ်းတင်းၵိၼ်ၸႄႈၶႅင်သေ ၶဝ်ႈၽႄႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ယူႇဝႃႈၼႆ။
Zeng Guan ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်းလႄႈၵႅတ်ႇၶႄတၢင်းပဵၼ် မိူင်းၶႄႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Global Times ဝႃႈ မိူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ် တႄႇပဵၼ်တီႈၼႂ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈၵူတ်ႇႁႃၵမ်းလဵဝ် ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးႁွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း (Lab) ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇ ယွၼ်ႉၼၼ် လူဝ်ႇလႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ၶိူင်ႈယိပ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းမူတ်း ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တႄႇထူပ်းႁၼ်တီႈ ဝဵင်းဝူႈႁၢၼ်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ် December 2019 ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁၼ်ဝႃႈ တူၼ်ႈတေႃၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈ ႁွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း (Lab) ၶႄႇ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးယူႇၼႆသေ ယွၼ်ႉတူၼ်ႈတေႃ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ်မႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၶႄႇၵေႃႈ ထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ မီးလွင်ႈဢမ်လပ်ႉၶေႃႈမုၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉမႃးယူႇတႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸလုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဇလွန်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Zalun Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸလုၼ်ႇယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Zalun Township"[permanent dead link] map, 2008, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Coordinates on Wikidata
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ
- ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Technology
ပၢႆးၸၢင်ႊဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈမိုဝ်း(tool)လႄႈတၢင်းမေႃ(craft)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈပၢႆသၢႆႊလႄႈပၢႆးၸၢင်ႊၸၢၵ်ႈ(ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ) ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်သေ ပၢႆးၸၢင်ႊၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈမီးမႃးလၢႆလၢႆမဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ technology ၼႆႉ ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းလုၵ်ႉတီႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉဢၼ်ဝႃႈ technologia ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇတႄႇမၼ်း ပၢႆးၸၢင်ႊတၢင်းမေႃၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈမီးၽဵင်ႈၽဵင်ႈ(ယူဝ်းယူဝ်း)သေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇမီးၵၢၼ်မၢႆတမ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း မီးပၢႆးၸၢင်ႊ လၢႆးၵုမ်းၾႆးသေလႄႈ ၸင်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ တိူဝ်းလီၵိၼ်လီငၢၼ်ႈမႃး၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်မေႃၶူင်ႊသၢင်ႈမၢၵ်ႇၼိမ်း(Wheel)သေလႄႈ တိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်းၵူၼ်းႁဝ်းငၢႆႈငႅမ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈတၢင်းႁုၼ်ႈမုၼ်းပၢႆးၸၢင်ႊယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁူင်းၽိမ်း၊ ၽွင်ႊၽွင်ႊ(တႄႇလီႇၾူၼ်း) လႄႈ ဢိၼ်းတႂ်းၼႅတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၶၢမ်ႈလႆႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသၢၼ်မႃးသေ ၸၢင်ႊၵပ်းသိုပ်ႇသိုဝ်ႇသၢၼ်တေႃႇတင်းလုမ်ႈၾႃႉမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ (တၢင်းမေႃ)ၵူႊဢၼ် လႆႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႊတႃႇလွင်ႈငိမ်းယဵၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊမဵဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်းၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် လုၵ်ႉတီႈဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ႁဵတ်းၶိူင်ႈယိပ်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈသေ သမ်ႉပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇထိုင်မႃးၸၼ်ႉလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၼိဝ်းၶလီးယႂ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးၸၢင်ႊၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼိူဝ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းလႄႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ဝႆႉယူႇၵူႊလၢႆးလၢႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးတေတူၺ်းတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃႈ ပၢႆးၸၢင်ႊၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်းမီးမႃးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ယုၵ်ႉမုၼ်းပၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈတိူဝ်းမီးလွင်ႈယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၵၢႆႇလူၺ်ႈပၢႆးမၢင်ႊၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ သမ်ႉပိုၼ်ႊဢွၵ်ႇပႃး ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၸၢင်ႊသၢင်ႊတေႃႇ ၶူဝ်းငဝ်းတိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅင်ႊလူမ်း၊ လႅင်ႊလိၼ်၊ လႅင်ႊၼမ်ႉ မီးလွင်ႈဝူၺ်ႈႁင်ႈ(pollution) ၼႆၵေႃႈ မီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈတေႉမၼ်းၸိုင် တေႃႇထိုင်ႁၼ်ႉတေႃႇလဵဝ်တႄႉ ၽူႈဢၼ်မေႃႁုၼ်ႈမုၼ်းလႆႈပၢႆးၸၢင်ႊၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယမ်လႆႈဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးၸၢဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵွၺ်းၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈၶူၼ်ႉထူပ်းၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊသေ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်မႃးဝႃႈ ပရၢႆးမဵတ်ႉ(Primate)လႄႈ ပႃလူင်မိူင်း(Wale)မၢင်ႊၽွင်ႈၵေႃႈ မေႃၶူင်ႊသၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈမိုဝ်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မေႃသွၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႆႈပႃးၼႆယူႇယဝ်ႉ။


text:
ၸွမ်းၼင်ႇပေႃႇလသီႇ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးမီးၼၼ်ႉ ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းမိူင်း ၼႆလႄႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃႉၶဝ်ႈ လႄႈ လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 16 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဢိင်ၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃႉၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ မေႃယႃၽၢႆႇသိုၵ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸွႆႈလုမ်းလႃး တူၺ်းထိုင်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ပွၵ်ႈၵမ်း (4) ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်း ၽွင်းယၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႆႉ တေၽိတ်ႈမွၵ်ႇပႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ယူႇဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈဢၼ်တေၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း NCA ၼၼ်ႉ ဢူးၸေႃႇထေး ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 July 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ဝၢႆးသေပၢင်ၵုမ် ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ သွင်ၽၢႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 30 July 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ထၢမ်တွပ်ႇႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ၼႂ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈတၢင်ႇပႃး ၼိူဝ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် NRPC ဝႆႉယူႇမိူၼ်ၵၼ်။
ၽၢႆႇတၢင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း NCA-S EAO (10) ၸုမ်းၵေႃႈ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႆႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ပွၵ်ႈၵမ်း (4) ၼႆႉႁႂ်ႈလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇပႃး ၸုမ်းဢၼ် ဢမ်ႇပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼၢႆႇဢွင်ႇမငေး တူဝ်တႅၼ်း ပႃႇတီႇမိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ (NMSP) လၢတ်ႈတီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ− ယူႇတီႈၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း (10) ၸုမ်းတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ် ၸွမ်းယူႇ၊ တေၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇၽိတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ယူႇတီႈ ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈ တေၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်ၸွမ်းယူႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်တေတႅပ်းတတ်းၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၼေႃႇပူႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်း သဝ်းၶေႃၶၢင် (KIO/KIA) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 7 Day News ၼၼ်ႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ တေတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇဝႃႈ ထုၵ်ႇလီၶိုၼ်ႈယူႇႁိုဝ်ၼႆယူႇ၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇမႃးၼႆၵေႃႈ တေဢဝ်ၵၢင်ၸႂ် ၸွမ်းၼင်ႇ ၶွမ်ႇမတီႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (FPNCC) တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇမတီႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (FPNCC) ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈၸုမ်း တပ်ႉသိုၵ်းဝ UWSP/UWSA ၊ သိုၵ်းၶၢင် (KIO/KIA)၊ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းလႃး (NDAA/ESS) ၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ (MNDAA)၊ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ (AA) သေၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ သၢမ်ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း NCA-S EAO လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ယူႇသေ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸိူဝ်းၶဝ် ပေႃးတေၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇ လႆႈယူႇၵႄႈၵၢင်သေ ငူပ်ႉငီႉပၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA (7) ၸုမ်း ပဵၼ်ၶႅၵ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းသေယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊယူႇမိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းၶၢင် ၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းလႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းလိူၼ် January 2021 ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 13 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸူႉတုမ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ/ငိုၼ်းၶႄႇ ၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၽႂ်မၼ်းသေ ၸွႆႈထႅမ်ဢၢပ်ႈဝႆႉပၼ်တီႈ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မုၼ်ႇသိူဝ်း ၽူႈၼင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး RCSS ဝဵင်းမူႇၸေႊ လႄႈ တႃႇႁႂ်ႈသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းလႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ၊ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ယူႇတီႈ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မုၼ်ႇသိူဝ်း ၵေႃႈ တေၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ဢဝ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ငိုၼ်း 2,000,000 ပျႃး ဢၼ်တႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ပုင်ႇ ၊ ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈႁုင်း ၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်း ၊ လွႆၸေႊ ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ၊ ဝၢၼ်ႈၼိမ်ၼိူဝ် ၊ ဝၢၼ်ႈဢုင်လူင် ၊ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းႁႆး ၊ ၸုမ်းဝူင်းမဵတ်ႉတႃႇ ဝၢၼ်ႈၵွင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆၸေႊ မိူင်းၶၢင် ၊ ဢိၵ်ႇတင်း ပဵၼ်ငိုၼ်း ၸုမ်းလုမ်းဝူၼ်ႉသၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး မိူင်းဝၼ်း ၊ မွၵ်ႇငိုၼ်းသၢမ် ၸၢင်ႉႁွင်ႉမိူင်းဝၼ်း ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းၸေႊႁၢႆး မိူင်းဝၼ်း ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵျွင်းဝၢၼ်ႈၼႃး မိူင်းဝၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ် December 2020 သိုၵ်း TNLA ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသေ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တေႃႇထိုင်ႁူဝ်လိူၼ် January 2021 လႄႈ မီးၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇၸမ်ပၢင်တိုၵ်း လႆႈပၢႆႈၽေးတင်းၼမ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လၢႆးဢဝ် Folder သူင်ႇလပ်ႉဝႆႉဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ႁၼ် ၼိူဝ်ၼႃႈၶွမ်းႁဝ်း
မႂ်ႇသုင်တင်းသဵင်ႈၶႃႈ
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဢဝ်လၢႆးသိူင်ႇလပ်ႉ Folder ဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၼႃႈၶွမ်းႁဝ်းၼႆၼၼ်ႉမႃးၽၢၵ်ႇထိုင်ၵူႈၵေႃႉ၊ ၸဢၼ်ႁူႉဝႆႉယဝ်ႉတႄႉ ငၢႆႈသေငၢႆႈ ၸဢၼ်ပႆႇႁူႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သမ်ႉတေႁူႉမႃး ၼႆလႄႈ ၸၢမ်းႁဵတ်းတူၺ်းၶႃႈလႄႈၼႃႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၶႆႈပၼ်ပိူၼ်ႈႁၼ်ၶေႃႈမုၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ :D :D :D
ယိူင်းဢၢၼ်းတွၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇယၢမ်ႈႁူႉယၢမ်ႈႁဵတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း
ႁၢင်ႈသဵင်လၢႆးႁဵတ်းမၼ်း
1. ၼဵၵ်း Window+R
2. တႅမ်ႈသႂ်ႇပၼ်ဝႃႈ cmd ၼဵၵ်းပၼ် ok
3. ထႅဝ်ၼိူဝ်ၼၼ်ႉတႅမ်ႈသႂ်ႇဝႃႈ cd desktop ယဝ်ႉၼဵၵ်း Enter ထႅဝ်တႂ်ႈသမ်ႉတႅမ်ႈသႂ်ႇ
Attrib +a +r +s +h "folder" သိုပ်ႇၼဵၵ်း Enter တႃႉ၊ ပေႃႉသႂ်ႇၸိုဝ်ႈထူင်ဢၼ်ၶႆႈသူင်ႇလပ်ႉဝႆႉၼႂ်းလွၵ်း "...." ၼၼ်ႉတႃႉ၊ ဝၢႆးၼဵၵ်းပၼ် Enter ယဝ်ႉ ထူင်ဢၼ်ႁဝ်းၶႆႈသူင်ႇၼၼ်ႉတေႁၢႆလၢႆၵႂႃႇတီႈၼႃႈၶွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လၢႆးပိုတ်ႇတူၺ်း Folder ဢၼ်ႁဝ်းသူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၶိုၼ်း
1. Window+R cmd ၶိုၼ်းၼဵၵ်း OK
2. သင်ၶႆႈပိုတ်ႇတူၺ်းၼႂ်းမၼ်းၵူၺ်းၸိုင်
2.1. တႅမ်ႈသႂ်ႇ cd desktop ၼဵၵ်း Enter
2.2. တႅမ်ႈသႂ်ႇ start ယဝ်ႉတႅမ်ႈၸိုဝ်ႈ Folder ဢၼ်ႁဝ်းသူင်ႇလပ်ႉဝႆႉမိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉသေ ၼဵၵ်း Enter တႃႉ၊ တေဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ဢၼ်ႁဝ်းၶႆႈတူၺ်းၼႂ်းထူင်သူင်ႇလပ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
3. သင်ၶႆႈပိုတ်ႇ Folder ဝႆႉၶိုၼ်းၼိူဝ်ၼႃႈၶွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
3.1. Window+R တႅမ်ႈသႂ်ႇ cmd ၶိုၼ်းၼဵၵ်း OK
3.2. တႅမ်ႈသႂ်ႇ cd desktop ၼဵၵ်း Enter
3.3. တႅမ်ႈသႂ်ႇ Attrib -a -r -s -h "ၸိုဝ်ႈထူင်ဢၼ်သူင်ႇလပ်ႉဝႆႉ" သိုပ်ႇၼဵၵ်း Enter တႃႉ၊ တၵ်းတေဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်းၼိူဝ်ၼႃႈ Desktop (ၼႃႈၶွမ်း) ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ႁႂ်ႈၵၢမ်ႇလီၵၼ်ၼႃ။


text:
ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း ၼႆသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈမီးလွင်ႈႁၼ်ၽိတ်းၵၼ်၊ ၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ်မႃးယဝ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈတီႉၺွပ်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း လႄႈ တိူင်း ႁူမ်ႈပႃး ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးသတြေးလီးယႃး လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး Marise Payne လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ တိုၵ်းသူၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈၼပ်ႉယမ်မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လွင်ႈဢၼ်ႁၼ်ၽိတ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းတြႃးသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၼ်သေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃးသေ တိုၼ်းပၼ်ႁႅင်း လွင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႈ မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းဢဵတ်း ပီႊ 2020 (November 2020) ၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈထိုင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Jen Psaki လၢတ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ တိုၼ်းသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈတႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းဢဵတ်း ပီႊ 2020 (November 2020) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး တိုၼ်းတေၶတ်းၸႂ်ၵူႈလွၵ်းလၢႆး တႃႇႁႂ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇသေ ႁႂ်ႈၽူႈဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ မႃးႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၶိုၼ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပႃႇတီႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉသေ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇ တီႉၺွပ်ႉၵႂႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမၼ်း − AFP, Reuters


text:
ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တေလူင်းပိုတ်ႉတီႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပၼ် တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ၊ ၽႂ်ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းၵေႃႈလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသင် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 15/10/2021 တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8:30 မူင်း ထိုင် 15:30 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်း ၸိူဝ်ႉ မႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပၼ် တူင်ႇဝူင်းပီႈၼွင်ႉတႆး လႄႈ တၵ်ႉၵႃႇ သတ်ႉထႃး ၸိူဝ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ဝတ်ႉ။
ၸၢႆးသႅင်ယ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တေလူင်းထတ်းပၼ် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၸဵမ် ၵူၼ်းမိူင်း/ၵူၼ်းယူၼ်း၊ ၵူၼ်းထႆးလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၵူတ်ႇထတ်း ပၼ်လၢႆလၢႆ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသင်သေဝၢတ်ႇ၊ သင်ဝႃႈ ၽူႈလႂ်ၽႂ် ၶႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းၼႆၸိုင် မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈထႅဝ် လူင်းၸိုဝ်ႈၵၼ် သေ ၵူတ်ႇထတ်းၵႂႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
တွၼ်ႈတႃႇ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်တႆး(ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း) တႄႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ပႃးဝတ်းဝႂ် တူဝ်ၵဝ်ႇ မႃးၸွမ်း၊ မီးဝတ်းဝႂ်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်မႃးၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
“သင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၵူတ်ႇထတ်းၵၼ်ၼမ်ၼမ်ၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇမႃး ၵူတ်ႇထတ်းၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ႁဝ်းတိတ်းၸပ်း ဢမ်ႇၸိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်းမႅင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းတိတ်းၸပ်းသေ မူၵ်းယူႇဝႆႉၼႆၸိုင် တၢင်းပဵၼ်ႁဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈလၢမ်း တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼမ်လႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးၵူတ်ႇထတ်းၵၼ်သေၵမ်းၶႃႈ”- ၸၢႆးသႅင်ယ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 8/10/2021 ၼၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၵၢတ်ႇလူင် မိူင်းမႂ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼမ်သေ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၵၢတ်ႇမႃး တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 14 ဝၼ်း။ ၵၢတ်ႇလူင်မိူင်းမႂ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်တႆး / ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ဢမ်ၶဝ်ႈမႃး မိူင်းထႆး ၵမ်းထူၼ်ႈ 3 ၼႆႉ ၵူၼ်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 6000 ပၢႆ ။ လူႉတၢႆ 40 ပၢႆ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼမ်ၶိုၼ်ႈ ဝႂ်းလႂ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၵေႃႉ ၵူႈဝၼ်း။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 14/10/2021 ၵူၼ်းၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 မီး 233 ၵေႃႉ။


text:
မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (မၢၼ်ႈ: မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mawlamyinegyun) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တေမီးမွၵ်ႈ 89,593 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ပေႃးၼႂ်းၽၢႆႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႆႉႁွင်ႉဝႃႈ မေႃႇၵျုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ၽႄ ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈတူင်းလႄး ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း 2 လၵ်း၊ ၼႃႈပွတ်း 1.5 လၵ်း သေ မီး 1.222 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထုင်ႉပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ တူၵ်းပဵၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ တင်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1852 ၼၼ်ႉ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႇဢွၼ်ႇသေ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝၢႆ လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်ႉၶဝ် ယူႇသဝ်းၵူၺ်း။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်လိုၵ်ႉၼႃယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ႁိုင် 28 ပီ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈ 1880 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဝဵင်းလီလီငၢမ်းငၢမ်း။
ႁူမ်ႈဝႃႈ ပႆႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဝဵင်းလီလီငၢမ်းငၢမ်းသေတႃႉ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇငၢႆႈလူမ်တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်းဝုၼ်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇမိၼ်းၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈလႄႈသင်၊ ပဵၼ်တီႈႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင် ဢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ ၵိုတ်းလႄႈသင်၊ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၵပ်းသိုပ်ႇၸူးတင်း ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ပိုၼ်ၽႄႈၵုၼ်ႇပွတ်းၼိူဝ်လႄႈသင်၊ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး လႅင်းၽူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းတႂ်ႈ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းလႄႈသင်၊ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး မျွင်းမျႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၵ်းပဵၼ်တီႈ တၢင်းႁူပ်ႉၵၼ်လႄႈ ၵုၼ်ႇသိၼ်ႇ ပွတ်းတႂ်ႈ ပွတ်းၼိူဝ် သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်သေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 1895 ၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈ ၵၢၼ်လူင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ် ၵၢတ်ႇလူင်မျူဝ်ႉမ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵိင်ၽႄ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵေႃႇတႄႇတင်ႈဝႆႉ တီႈၸိၵ်းၵုၼ် ဢၼ်ဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇ တီႈဢၼ် ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ လႄႈ ႁွင်ႈတူင်းလႄး ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆႇၼႃႈၸူး ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇသေ ဝႆႉႁွင်ႈတူင်းလႄးပဵၼ် သၢမ်လႅမ်သိုဝ်ႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတမ်းလွၵ်း တႄႇဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း (1) ၽၢႆႇႁွင်ႇ တေႃႇ သဵၼ်ႈတၢင်း (15) ၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ တူၵ်းလွၵ်းလီယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း (15) ဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးတီႈ ၽင်ႇႁွင်ႈတူင်းလႄး သေ ႁဵတ်းၶၢင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ႁွင်ႈတူင်းလႄးယဝ်ႉ။
ပီ 1899 ၼၼ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၽႅဝ်ထိုင် ၸၼ်ႉဝဵင်း ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉႁင်းၶေႃ ထိုင်ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း။ ပဵၼ်ၸၼ်ႉ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင် ပီ 1903 မႃး မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၸင်ႇၽႄဢွၵ်ႇတီႈ ဝႃးၶႄႇမသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ တိုၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်း 4 ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် မျွင်းမျႃႉ၊ ဝႃးၶႄႇမ၊ ဢဵင်ႇမႄး လႄႈ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း ဝၢႆးသေပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ဝဵင်းမႃးလီလီငၢမ်းငၢမ်းသေ ႁိုင် 3 ပီ ထိုင်မႃး 1901 ၼၼ်ႉ တီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးမႃးဝၢၼ်ႈ 129 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးမႃး 67931 ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉဝဵင်းမႃးသေတႃႉ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိုၵ်ႉႁႃမီး 1782 ၵေႃႉၵူၺ်း။
ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢွင်ႈတီႈတႄႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၼူၵ်ႉယုင်းၶဝ်ယူႇလႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းဝႃႈ "မေႃးရမျႅင်ႇၵျုၼ်း" (မၢၼ်ႈ: မောရမြိုင်ကျွန်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ ပဵၼ်မႃး မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၽႅဝ် ၸၼ်ႉဝဵင်း မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1899 ၼၼ်ႉ တီႈၼႃႈလိၼ်ၽၢႆၸၢၼ်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉပႃႇထိူၼ်ႇယႂ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ ၸူးၽၼ်းၽဵဝ်ႈပႃႇထိူၼ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပီ 1903/1904 ၼၼ်ႉ ဢေႇရိယႃႇ သွမ်ႈၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈမႃး 273 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၶွၼ်ႇငိုၼ်းဢၼ်လႆႈတီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီး 285000 ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ လႆႈတႅမ်ႈၼႄၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပိုၼ်းႁူဝ်တီႈမၼ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းတီႈတၢင်းႁူပ်ႉၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇမႃးသိုဝ်ႉၶၢႆတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉသေတႃႉ ၵုၼ်ႇသိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈငႃးဢွၵ်ႇလီလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1983 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ လႆႈယိုၼ်ႈပၼ်သူးမႃးယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် ဢ.ထ.ၵ-1) ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1933 ဝၢႆးသေ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ၽဵဝ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉဝဵင်း ႁိုင် 34 ပီၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ်ယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ သမ်ႉပေႃးပူၼ်ႉၶၢဝ်း ပီၵွၼ်းသႅင်ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇသေတႃႉ ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉထူဝ်းပဝ်ႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉသေ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်လႆႈ သႂ်ႇပၼ် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႈတူင်းလႄးၶဝ် ၵဵဝ်ႈပၼ်ဝဵင်း တင်းသီႇၼႃႈသီႇၽၢႆႇသေ လႆလူင်းယူႇယဝ်ႉ။


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Society
လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးလၢတ်ႈထိုင် “လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း”ၼႆ လွင်ႈၼႆႉ တေႁူမ်ႇငမ်း “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ”ၵူႊလၢႆပႃႈၵူႊ လၢႆၾၢႆႇၶွင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်း။ လႅၼ်ႊၶွင်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ မၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႄႉတႄႉ၊ တေႁူမ်ႈ ဢဝ်ၸဵမ် လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈၵၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ လွင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း၊ လွင်ႈပၢႆးၸၢင်ႊလၢႆလၢႆၸိူဝ်း(ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ပၢႆးသၢႆႊတူဝ်ႁၢင်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးသၢႆႊၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်၊ ပၢႆးၸၢင်ႊၸၢၵ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်)၊ လွင်ႈသိုင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉ၊ လွင်ႈပၢႆးၵိူဝ်းယမ်၊ လွင်ႈပၢႆးမွၼ်းလႄႈၽိင်ႈငႄႈၸိူဝ်းၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ၽူႈဢၢၼ်ႇမၢင်ႊၵေႃႉယင်းေတဝႃႈ ၵႃႊၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉၵႅပ်ႈယူႇၼႆၵွၼ်ႇ။
ၵမ်းၼႆႉတေသိုပ်ႇၶႆႊၼေတီႈပွင်ႇလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းသၢမ်ဢၼ်။ ဢၼ်ထီႈၼိူင်ႈ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မုၼ်းလႅင်းၸွမ်းသၢႆပိုၼ်းလႄႈဢၼ်ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼင်ႇသၢႆၵၢၼ်ပဵၼ်(process)လွင်ႈလႅၵ်ႈ လၢႆႊ။ ထီႈသွင်ႄတႉပဵၼ်လွင်ႈထတ်းသၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇတင်းပေႃႇလသီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်လႆႈမီး ၶိူင်ႈ တႅၵ်ႈၶိူင်ႈယင်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းႁိဝ်ႈၸင်ႈလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းၶၢဝ်းပွတ်းတေႃႇၶၢဝ်းၵၢင်။ ဢၼ်ထီႈသၢမ်ႈတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ပၢႆးၼေႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉပၢႆးႁၼ် မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ယုၵ်းမုၼ်းလၢႆးတၢင်းတႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႊႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇမႂ်ႇမႂ်ႇတႃႇပၢႆးႁၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းဢၼ်ထီႈၼိူင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ထီႈၼိူင်ႈၼၼ်ႉတေပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၵၢၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူင်ႉသၢင်ႈတူင်ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽူႈႁူႉမေႃမၢင်ႊၵေႃႉ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် “သၢႆၵၢၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊသၢႆပိုၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈႁူႉမေႃ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ “ၵေႃ” တေ လၢတ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပူၵ်းသၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈယူင်ႉသၢင်ႈ”လႄႈ “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပူၵ်းသၢင်ႈၾၢႆႇ လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးႄလႈ လွင်ႈၵၼ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း” မိူဝ်ႈၼႂ်းၸူဝ်ႊပီႊ 1950 လႄႈ 1960 ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼႆ။
ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် သၢႆၵၢၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူင်ႉသၢင်ႈတူင်ႇၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈ၊ ယဝ်ႉေၵႃ ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်တူၺ်းၼႂ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းႄလႈ ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်တူၺ်းသၢႆပိုၼ်း။ ပေႃးၼႆၸိုင် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တွၼ်ႊၵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇၶွင်ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းသေတွၼ်ႊတွၼ်ႊမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸိုင် တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇၵၼ်တွၼ်ႊၶွင်ၼႂ်း တူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႈ မီးတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၸိုင် မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတူင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႈတီႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသူႇၸူး တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ(မၢင်ႊပွၵ်ႈေတလၢတ်ႈဝႃႈလုၵ်ႉ တီႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ သူႇၸူး ပၢၼ်မႂ်ႇ)။ ယဝ်ႉၵေႃႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼႂ်းၵႄႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵူၼ်းႄလႈၸုမ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃး။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူင်ႉ သၢင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူင်ႇၵူၼ်း ႁူမ်ႈပႃးတင်းလွင်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၶိၼ်ႈ၊ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်၊ လွင်ႈပၢႆးၸၢင်ႊ ပၢႆးသႅၼ်ႉ၊ လွင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၸုမ်းၾၢႆႇႄလႈလွင်ႈမၢႆမီႈၽိင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးၶၢဝ်းယၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႊၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်တႄႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူႊဢၼ်ဢၼ် ႁူပ်ႉထူပ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပၢႆး မၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတူင်ႇၵူၼ်းယူႇၵွၺ်း။ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်း ယၢမ်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊယူႇယဝ်ႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တီႈၼႆႉ ႁဝ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇၵွင်ႉၵၢႆႇတင်း လွင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊဢၼ်လီ။ တီႈေတႉေတႉမၼ်းၸိုင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႊၵႆႉမီးလွင်ႈယူပ်ႈလူင်း၊ လွင်ႈၶွင်ႉ ၶမ်ႄတႈ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းလၢႆယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ေတၶဝ်ႈပႃးမီးယူႇၼႂ်းပၢႆးႁပ်ႉ ႁၼ်ၶွင် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူင်ႇၵူၼ်း။
ပၢႆးႁၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းထီႈသွင်တႄႉ ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇသွမ်သ်ႉလၢတ်ႈၸိုင် “ပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႈ ယင်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊဢၼ်မီးတၢင်းၶိုပ်ႈၼႃႈ”၊ “ေၵႃ”ေတႉ ေတလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ် “လွင်ႈၼပ်ႉသၢင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ။ ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းၵေႃႈၵႅပ်ႈ၊ ယဝ်ႉေၵႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ၶူဝ်း ၶွင်ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆႊၸၢင်ႊ။ ၸၼ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ်ႈၶွင်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉႄတႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်တေၵဵဝ်ႇၵွင်ႉတင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼႂ်းၶၢဝ်းပွတ်းတေႃႇၶၢဝ်းၵၢင် ဢၼ်မီးလွင်ႈတႅၵ်ႈယင်ႇတၢင်းတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ။ ၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးတႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဢမ်ႇၼၼ် ၽွၼ်းလႆႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊ တႅၵ်ႈယင်ႇႄတ ၼိူင်းတင်းၸၢၵ်ႇမၢႆ(ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတီႈလွင်ႈၵွတ်းၽၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ တီႈလွင်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈ)
ပၢႆးႁၼ်ထီႈသွင်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်လွင် ၽွၼ်းလႆႈၶွင်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊေသ ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ် ဢိင်ၼိူဝ်ၶၢဝ်းပွတ်း။ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ၼႆႉ သမ်ႉၸၢင်ႊၵႆႉပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၽူႈႁူႉေမႃၸိူဝ်း ယူႇၼႂ်းမူႇမုၵ်ႉၽုင်ၵူၼ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တႃႇယိူင်းဢၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယိူင်းမၢႆ ၶွင်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ေတဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆႈႁူမ်ႈၸွမ်းလႄႈ တေဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉ တွၼ်းသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးႁၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းထီႈသၢမ်ႄတႉ ပဵၼ် “လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ် မႂ်ႇၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းႁူမ်ႇငမ်း”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇၶွင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ သွင် ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ် ပၢႆးႁၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊႄလႈ လွင်ႈၽွၼ်းလႆႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇထီႈသၢမ်ၼႂ်းပၢႆးႁၼ် ထီႈ သၢမ်ၼႆႉသမ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးႁပ်ႉႁၼ်ဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸႃႉ” လႄႈ “ၽွၼ်းလႆႈၸႃႉ”၊ ၼႆႉပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်သေ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ႁူမ်ႇ ငမ်းဝႆႉၼိူဝ် “လူၵ်ႈထီႈသၢမ်” ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၶိုတ်းပၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈမိူၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼၼ်သေ မိူဝ်ႈလႂ်ပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ႁူမ်ႇငမ်းမႃးယဝ်ႉၸိုင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၵေႃႈ ၵွင်ႉ ၵၢႆႇတင်းလွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႇၶိုတ်းပၢၼ်မႃး။ ၵူၼ်းယူႇတီႈ “လူၵ်ႈထီႈသၢမ်”ေၵႃႈ လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ႁၼ်ဝႃႈ တေလႆႈမိူၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်။ တီႈၼႆႉတေသပ်းလႅင်းၼေတီႈပွင်ႇလွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၵွၼ်ႇ။ ေပႃးဝႃႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း၊ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵၢၼ်ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတေလႆႈႁိူင်း၊ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူႇသဝ်းပဵၼ်ၼင်ႇၾၢင်ႁၢင်ႊဝဵင်းၵေႃႈ တေလႆႈမီး(ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈမီးထီးဝီး၊ မီးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလူတ်ႉၵႃး)၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပၢႆးၸၢင်ႊၵေႃႈၼမ်တိူဝ်း မႃးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၸမ်း ပဵၼ်တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်း သင်ေၵႃႈ ေတလႆႈမီးလွင်ႈတၢင်း(ယွၼ်ႉတွၼ်း)၊ ဝူၼ်ႉသင်ေၵႃႈေတလႆႈမီးလွင်ႈပၢႆးသၢႆႊ(မီးလွင်ႈတၢင်း၊ ၼေ လၵ်းထၢၼ်လႆႈ)၊ မီးပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်းႄလႈ မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။