text:
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ ၽၢႆႇပႃႇမႆႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဝႃႈ ပိုၼ်ႉတီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပွတ်းတူၵ်း မွၵ်ႈ 5 လၢၼ်ႉဢေႇၵၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၾႆးမႆႈပႃႇလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ႇ ယွၼ်ႉဢၢႆၵႂၼ်းၾႆးမႆႈပႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သုမ်ႇငမ်းလၢႆလၢႆၸႄႈမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပွတ်းတူၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းလူင် 5 ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဢူဝ်ႇရီႇၵွၼ်ႇ (Oregon) ၼႆႉ လႆႈသုတ်ႇလူမ်းဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ႇ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈပႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၢႆၵႂၼ်းၾႆး လႄႈ ၽွင်တဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈသုမ်ႇငမ်း ၸႄႈမိူင်း ၵႄႇလီႇၾူဝ်းၼီးယႃး တေႃႇပေႃးထိုင် ဝဵင်းလူင်ဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ တီႇသီႇ (Washington, D.C.) ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၾႆးမႆႈပႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈထူပ်းၺႃးမိူၼ်ၼႆသေပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈၵိၼ်လၢမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပွၵ်းတူၵ်း မွၵ်ႈ 5 လၢၼ်ႉဢေႉၵသေ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဢူဝ်ႇရီႇၵွၼ်ႇ (Oregon) ၼၼ်ႉ ၾႆးပႃႇလႆႈမႆႈလၢမ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉပႃးသေ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမီးမႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ တီႈၸႄႈမိူင်းၵႄႇလီႇၾူဝ်းၼီးယႃး၊ ၸႄႈမိူင်းဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းဢၢႆတႃႇႁူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၾႆးမႆႈလၢမ်းၵိၼ်ၵႂႃႇသဵင်ႈလႄႈ ၽွင်တဝ်ႈၵႂၼ်းၾႆးၸိူဝ်းၼႆႉ သုမ်ႇငမ်းမိူင်းၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း မိူင်းဢၼ်လႆႈသုတ်ႇလူမ်းဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝဵင်း 5 ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဢူဝ်ႇရီႇၵွၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၺႃးၾႆးမႆႈပႃႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼမ်လိူဝ် တၢင်ႇၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇၸႄႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းသေ ႁႃဢွင်ႈတီႈ လွတ်ႈၽေးယူႇဝႆႉဝႃႈၼႆလႄႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းဢူဝ်ႇရီႇၵွၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈ ထႅမ်ၵႂႃႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင်(လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈပႃႇထိူၼ်ႇ တီႈၸႄႈမိူင်းဢူဝ်ႇရီႇၵွၼ်ႇၼႆႉ ယူႇၼႂ်းငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းလႆႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႈ (August 2020) ၼၼ်ႉမႃး ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈပႃႇၼႆႉသေ ဝဵင်းဢွၼ်ႇလၢႆလၢႆဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဢူဝ်ႇရီႇၵွၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၵႄႇလီႇၾူဝ်းၼီးယႃး လႄႈ ၸႄႈမိူင်းဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႉသုမ်းႁိူၼ်းယေး ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ယွၼ်ႉထုၵ်ႇၾႆးမႆႈလၢမ်းၽဝ်ပႃးလႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈပႃႇၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်း 34 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇသေ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းထူပ်းၽေးၾႆးမႆႈပႃႇ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၸႄႈမိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပွတ်းတူၵ်း တေႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈ ၶေႃႈႁၢမ်ႈလွင်ႈၵႂႃႇမႃးပႆ ၽွင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ယၢပ်ႇယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − Reuters


c: text/html

text:
ၵျွၵ်ႉတတႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး (IPA: [ʨɔ᷇k.ta.tɑ́]), (မၢၼ်ႈ: ကျောက်တံတားမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyauktada Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Kyauktataa]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၵၢင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ (႙) ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵျွၵ်ႉတတႃးၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႕) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (႑) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (႑) ႁူင်း ယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်းထတ်း
မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇ ၼၼ်ႉ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၽြႃးသူးလေႇၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၼမ်ႉလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ပီ ၁၈၅၂ ပေႃးတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဝႆႉယူႇ။ ၽၢႆၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵျွင်းယေႇလႄႇၵျီး လႄႈ ၵျွင်းယေလႄႇၵလေး (ႁွင်ႉ) ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၼၼ်ႉသေ ၶႂ်ႈဝႆႈသႃ ၵွင်းမူးသူးလေႇ ၼႆ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ၶူဝ်ႁိၼ် (မၢၼ်ႈ: ကျောက်တံတား ) ဢၼ်ဢဝ် မၢၵ်ႇႁိၼ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢုတ်ႇသေ ၵၢႆႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ၶူဝ်ၵိၼ် (ကျောက်တံတား ) ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇ ၵွင်းမူးသူးလေႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽၢႆႇၵျွၵ်ႉတတႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ထတ်း
ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸႃႇတိ ၵျွၵ်ႉတတႃးသေ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မျူဝ်ႉမဢူင်း (သဵၼ်ႈတၢင်းပႃး (ဘားလမ်း)၊ ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလ) ယဝ်ႉ။[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးမၢႆ 08/2017
ဝၼ်းထိ 30/08/2017
ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပႆႇယဵၼ်တေတတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးယူႇၸွမ်းလႅၼ် လိၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်
ႁူဝ်ႁုပ်ႈ
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေး ပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မီးပၢင်သဝ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း 6 တီႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး-ထႆးသေမီးႁူဝ်ၵူၼ်း 6,200 ပၢႆ (ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ဝႆႉသႅၼ်းၸုမ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း Internally displaced persons or IDPs) ၵွပ်ႈဝႃႈလႆႈ ပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းဝႆႉၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်ၾၢႆႇမိူင်းတႆး) ၼႂ်းၵူၼ်း ပၢႆႈၽေးၼႆႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် 70% ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။
ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႆႉမီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 18 ပီယဝ်ႉ။ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး သိုၵ်း သိူဝ်ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၵၢင်ၽွင်း 1996-1998 ဢၼ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း 300,000 ပၢႆလႆႈၺႃးပၢႆၵွင်ႈၸိ ၸမ်ႈ ပႃႈၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်သေတဵၵ်းလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈ၊ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၺႃးသိုၵ်း မၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ၊ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၶႃႈတၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးၼႆႉဢမ်ႇလႆႈထုၵ်ႇႁပ်ႉႁွင်း/မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႄႈဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉ တၢင်းၸွႆႈ ထႅမ်မိူၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ယၢင်း၊ယၢင်းလႅင်၊လႄႈမွၼ်း၊ၵွပ်ႈၼၼ်ၵႃႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်း ၸွမ်း လႅၼ် လိၼ်တႆးသေႁႃလဵင်ႉ တူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူၺ်ႈ လၢႆး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵွပ်ႈလႆႈပၵ်းပၢင် သဝ်းယူႇ ၸွမ်းၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆဢၼ်ဢမ်ႇပေႃး မီးတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃၵိၼ်သေမီးတပ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ (UWSA) ႁွပ်ႈဝႆႉလႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးလႆႈ ၶပ်းၶိုင်ၽိုတ်ႉယူႇၼႂ်းၵႄႈတၢင်း ယၢပ်ႇလူင်လၢႆ ၸိူဝ်ႉ လၢႆပိူင်တႃႇယူႇသၢင်ႈပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊သၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း၊ႁူင်းယႃ (ႁွင်ႈယႃ)လႄႈ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇတီႈၵိူဝ်း ယမ် ၸိူဝ်းၼႆႉတေႉတေႉ။
လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼၸွႆႈထႅမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၸၼ်ႉပိုၼ်ႉ ထၢၼ်မိူၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်မႃးတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 18 ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇသေလႄႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၸိူဝ်းၼႆႉတေၵိုတ်းပႅတ်ႈ။ၵွပ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈသေလႄႈၸဝ်ႈတႃႇၼၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်လႆႈယၢႆႉၶၢႆႉၵွင် တိုၼ်းငိုၼ်းၸွႆႈလိူဝ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းသေသမ်ႉလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈတေၵိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈတႆးပၢႆႈၽေးတင်း 6 ပၢင်သဝ်းဢၼ်မီးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2017 ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
တီႈတႄႉမၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးဢၼ်မီးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးၼႆႉယင်းပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ မိူင်းလင်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ ပႆႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း လႄႈ တိုၵ်ႉ သိုပ်ႇ ၶႂၢၵ်ႈ ၼႃႈသိုၵ်းသေႁၢင်ႈသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉယူႇ။ၵူၼ်းမိူင်းသိုပ်ႇၺႃးၸၢၵ်ႇၺႃး လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈသေပၢႆႈ ၽေး ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းဝႃႉ (UWSA) သိုပ်ႇႁုပ်ႈယိုတ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ၶူင်းၵၢၼ်မႂ်ႇယႂ်ႇလူင် လၢႆလၢႆ ဢၼ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉသမ်ႉဢမ်ႇ ပႃးၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း(ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ်) သေပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇ ငိုတ်ႈတႃႇႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းတၵ်း လုလႅဝ်ၸူမ်ႁၢႆတေႃႇၸူဝ်ႈတေႃႇ ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးပႆႇမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ၊သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇထွၼ်သိုၵ်း ၶဝ်ဢွၵ်ႇ လႄႈဢမ်ႇ မီး ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈသိုၵ်း ၵၢင်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိုင်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တိုၼ်းဢမ်ႇႁတ်းပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်။
တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပေႃးလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလူမ်ၸႂ်သေပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊မီးလွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈ လႄႈ မီးသရေႇၼႃႈတႃ ၼၼ်ႉၸဝ်ႈတႃႇၼၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ထုၵ်ႇလႆႈသိုပ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်း လႅၼ် လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း (IDPs) ၸွမ်း လႅၼ် လိၼ်တႆး-ထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လမ်းၼႂ်း
ႁူဝ်ႁုပ်ႈ
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁၢမ်းႁိူၼ်းယႄးတီႈယူႇသေၶၢႆႉပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆး
– သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၵၢင် 1996-1998
– တဵၵ်းၸႂ်ႉဝႃႉၶဝ်ႈပၵ်းဢဝ်တီႈယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း (1999-2001)
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလႄႈငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းဢိၵ်ႇတင်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းပၢင်သဝ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး–ထႆးယၢမ်းလဵဝ်
– ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမိူဝ်ႈလဵဝ်
– လွင်ႈတင်ႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး–ထႆး
– လွင်ႈမီးပၢင်သဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးဢၼ်လဵဝ်ၼႂ်းလိၼ်ထႆး
– လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း
- ၽေးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်
- ပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢေႇ၊မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉဢိတ်းဢွတ်း
- လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉတၢင်းပၢႆးယူႇလီလႄႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
– လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း
– သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး
– သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းလႄႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း
– လွင်ႈလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၼၼ်လႆႈထုၵ်ႇႁုပ်ႈယိုတ်းၵုမ်းၵမ်
– လွင်ႈလွမ်ၵူဝ်တႃႇတေသုမ်းတီႈလိၼ်တေႃႇၸူဝ်ႈတေႃႇပၢၼ်ယွၼ်ႉၶူင်းၵၢၼ်ယႂ်ႇလူင်
တွၼ်ႈလူပ်းလင်
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁၢမ်းႁိူၼ်းယႄးတီႈယူႇသေၶၢႆႉပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆး
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၼီပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆးမႃးၶၢဝ်းတၢင်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီပိူဝ်ႈတႃႇႁႃ တၢင်းပၢႆႈ သိုၵ်းၵၢင် မိူင်း လႄႈဝႄႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵူၺ်းၵႃႈဢွၼ်တၢင်းပီ 1990 ၼၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈပၢႆႈယႂ်ႇလူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ မွၼ်းၶဝ်ၸိူဝ်းမီးႁူဝ်ၵူၼ်းၼပ်ႉ မိုၼ်ႇ ပၢႆႈၽေးၶဝ်ႈၸူးမိူင်း ထႆးတင်ႈတႄႇပီ 1980။ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းယၢင်း ပၢႆႈၽေးၶဝ်တႄႇတင်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးမိူဝ်ႈပီ 1984။ဝၢႆးပီ 1988 ယဝ်ႉမီးပၢင်သဝ်း ၵူၼ်းမွၼ်းလႄႈၵူၼ်း ယၢင်းလႅင်ပၢႆႈၽေးထႅင်ႈ။
ပိူင်လူင်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈၶၢႆႉပၢႆႈၽေးမႃးယႂ်ႇလူင်လၢင်ၼၼ်ႉမီးသွင်လွင်ႈၽွင်းႁၢင်ပီ 1990- ၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉမိူင်းတႆး ပွတ်းၵၢင်ဢၼ် တႄႇမိူဝ်ႈပီ 1996 လႄႈထႅင်ႈလွင်ႈ ၼိုင်ႈ သမ်ႉပဵၼ်လွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉယၢႆႉၵူၼ်းၸၢဝ်းဝႃႉမိူင်းတႆးပွတ်း ႁွင်ႇ လူင်းမႃးပၵ်းသဝ်းယူႇတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႂ်းပီ 1999 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်ၼႂ်းပီ 1996-1998
ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (Mong Tai Army/MTA) ဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ပီ 1995 ယဝ်ႉၸဝ်ႈ ယွတ်ႈသိုၵ်းၶိုၼ်းဢွၼ် ဢဝ် လုၵ်ႈၼွင်ႉၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး Shan State Army (ဝၢႆးမႃးၶိုၼ်းသိုပ်ႇၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး -RCSS/SSA)။ၼႂ်းလိူၼ် မျၢတ်ႉၶ်ျ 1996 ၼၼ်ႉပိူဝ်ႈတႃႇတတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၸုမ်း ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းယႂ်ႇလူင်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်ဢဝ်ပၢႆၵွင်ႈၸိၸမ်ႈ တဵၵ်း လိုပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶၢႆႉပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းလႄႈၸွမ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလုသုမ်းလူင်လၢင်တေႉတေႉ။ၽွင်း 1996-1998 ၼၼ်ႉဝၢၼ်ႈၵူၼ်း 1,400 ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း 300,000 ပၢႆလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉပၢႆႈ လႄႈလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းဢမ်ႇၼၼ်ၸိူဝ်းလၵ်ႉလွမ် ပွၵ်ႈမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း၊ႁႆႈၼႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆ တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃဢမ်ႇၼၼ်ပေႃႉ ထုပ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ၽွင်းၼၼ်ႉၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈၵဵပ်းႁွမ် တွမ်လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း 600 ပၢႆၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈတၢႆဢိၵ်ႇပႃးလွင်ႈမီးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းယွၼ်ႉ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း 56 ၵေႃႉပဵၼ်ၵွင်ၼႂ်း ၼၼ်ႉၼၢင်းယိင်းၵေႃႈပႃးၼႂ်းၵုၼ်ႁဵင်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 16/06/1997ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈဢဝ်လေႃႉမိူဝ်းတေႃႉတၢင်ႇၶဝ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇၵႃးယင်းၺႃး သိုၵ်း မၢၼ်ႈတိမတ်ႉသေယိုဝ်းတၢႆၸွမ်းတၢင်း။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၼၢင်းယိင်းဢဝ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇမိူၼ်တိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵၼ်ႉၸၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆးလႆႈႁူမ်ႈ ၵၼ်ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၼႂ်းပီ 2002 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းလုၵ်ႉမႃးလၢႆတီႈ လၢႆတၢင်းတႃႇ 52 တပ်ႉၵွင်မီးလၢႆး ပူၼ်ႉပႅၼ်တၢင်းၵႃႇမလၢႆမဵဝ်း တေႃႇၼၢင်းယိင်းလႄႈဢွၼ်ႇယိင်း 625 ၵေႃႉ၊ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် လႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉပၢႆႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ၼၢင်း ယိင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် 61 % ၺႃးၵၼ်ႉၸၼ်ပဵၼ်ၽုင်။ 25% ၵၼ်ႉၸၼ်ယဝ်ႉၶႃႈတၢႆသေမၢင် ၸိူဝ်း ၵၼ်ႉ ၸၼ်ၶႃႈ တၢႆယဝ်ႉ ယႃႉတူဝ်တၢႆပဵၼ်ပိတ်းပဵၼ်ပွတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ႁုၵ်းႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇယူႇၵႂႃႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တဵၵ်းၸႂ်ႉ ယူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလၢႆႈၶၢႆႉ ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸင်ႇလႆႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈ ၸူးမိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းတင်းမူတ်းပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈၶၢႆႉ ပၢႆႈၽေး ၸွမ်းၵၼ်ပဵၼ်ယိုတ်ႈပဵၼ်သၢႆ -ၶၢမ်ႈႁူၺ်ႈ ၶၢမ်ႈလွႆၶီႇပေးလွင်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉၶူင်းလႄႈယိမ်ၵႃး ပိူၼ်ႈတေႃႇ ပေႃးထိုင်လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ 1996 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ် မိုၼ်ႇ တိုၼ်ႇၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇသေ လႆႈ ၽၢတ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇယူႇ ၸွမ်းႁႆႈ၊သူၼ်မၢၵ်ႇ ၸွၵ်းမၢၵ်ႇဝၢၼ်ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၼၼ်ပႂ်ႉတိုဝ်ႉ တၢင်း တႃႇၶၢႆႉၶဝ်ႈၼႂ်းပၢင်သဝ်း ၵေႃႇသၢင်ႈၼႂ်းဝဵင်း ၵဵင်းမႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ၵွပ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇ ထုၵ်ႇမၢႆမီႈ လႄႈလႆႈႁိူဝ်ႉမွႆႈၸႂ်ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵူဝ် ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ထႆးၶဝ်တိၺွပ်းယဝ်ႉသူင်ႇ ပွၵ်ႈၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်း လင်သေၺႃးၵူၼ်းၵိၼ်ၵၢင် (ပွႆးၸႃး) လႄႈ ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၶဝ်ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇ ၸွၵ်းၼိူဝ်ၶဝ် ထႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ၵွပ်ႈလွမ်ၵူဝ်ၽေးၶဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဵတ်း ၵၢၼ်သေၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမၢင် ၸိူဝ်းတၢႆယွၼ်ႉတၢင်း ပဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈမီး။လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ႁူင်းႁဵၼ်းသေထူပ်းၺႃးပၼ်ႁႃတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတၢင်းပၢႆးယူႇလီလႄႈလွင်ႈလွတ်ႈ ၽေးၵွပ်ႈယူႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းၼမ်၊ဢွင်ႈ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်၊သမ်ႉၵႆႉလႆႈႁူပ်ႉၺႃးၵွင်ႉသၢၼ်ႊယႃၶႃႈ မူင်ႈမႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽေးတေႃႇပၢႆး ယူႇလီႁၢဝ်ႉႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းတႆးၵႆႉလႆႈႁႃတၢင်းၶဝ်ႈႁႃၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉထိုင်ငဝ်း လၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉသေတင်ႈပၼ်ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတႃႇတႆးမိူၼ်ပီႈၼွင်ႉယၢင်းလႅင်၊ယင်းၽိူၵ်ႇၶဝ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႆယူႇၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈၶႂ်ႈပဵၼ်။ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ်သမ်ႉတွပ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးတင်း ၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် “ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၶိင်ႇၶၢဝ်း” ၼၼ်ႉၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ပဵၵ်ႉသမ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေတႃႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်ယင်းတိုၵ်ႉ သိုပ်ႇ ပၢႆႈၸူးတီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းသင်ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ 1998 ၼၼ်ႉၵဝ်ႉငဝ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆးလႆႈႁပ်ႉႁူႉတီႈဢေႇသုတ်းမၼ်းႁူဝ်ၵူၼ်း 80,000 လႆႈလုၵ်ႉဢဝ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်တဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉပၢႆႈၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆးထႅင်ႈ။
တဵၵ်းၸႂ်ႉဝႃႉၶဝ်ႈပၵ်းဢဝ်တီႈယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း (1999-2001)
ၽွင်းႁၢင်ပီ 1999 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈတႄႇ 1989 ၼၼ်ႉလႆႈတႄႇတဵၵ်းၸႂ်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်း လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇႁႂ်ႈမႃးယူႇတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
ဢဝ်ၼႃႈတိူဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈတေၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆသေႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉဝႃႉၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းၸွမ်းလွႆပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇယႃႈၽိၼ်ႇတၢင်းပွတ်းႁွင်ႇၶၢႆႉလူင်းၸူးပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈလိၼ်လီၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးတီႈ ဢၼ်ၶဝ်ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈတႅၼ်းတၢင်ယႃႈၽိၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။တီႈတေႉမၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်း- ၸႂ်ႉပိူင် ၸႅၵ်ႇၽႄသေဢုပ်ႉပိူင်ႇလူင် ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းဝႃႉ UWSA တိုၵ်း RCSS/SSA သေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းတႆးဢူၼ်ႈလူင်းၼႂ်းမိူင်း တႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းပီ 1999-2001 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 126,000 ပၢႆမွၵ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းသီႇပုၼ်ႈၶွင်ႁူဝ်ၵူၼ်း ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းဝႃႉမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်မၢၼ်ႈၼႂ်း 6 ၸႄႈဝဵင်းၶွင်ၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်ဝႃႉလႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉမႃးယူႇတင်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊မိူင်းသၢတ်ႇ၊မိူင်းတူၼ်လႄႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ။လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉၸိူဝ်းၺႃးလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉ ၶၢႆႉသေပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးလႄႈၶူဝ်းၶွင် ၶဝ်တၢင်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉႁူပ်ႉထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတေႉတေႉ။တၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈၽႄႈလၢမ်းသေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပၢင်သဝ်းဢၼ်တဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉယၢႆႉယူႇၼၼ်ႉတၢႆၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။
လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းဝႃႉၶၢႆႉယၢႆႉလူင်း မႃးယူႇတီႈဢွင်ႈတီႈမႂ်ႇၼၼ်ႉႁဵတ်း ႁႂ်ႈ မီးပၼ်ႁႃၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ၸွမ်း ၵူၼ်းၸႃႇတိၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းပဵၼ် တႆး၊လႃးႁူႇလႄႈဢႃႇၶႃႇၸိူဝ်းယူႇ တၢင်း မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ/ ပွတ်းၸၢၼ်း ၼၼ်ႉတေႉတေႉ။ႁိူၼ်းယေး၊ဢွင်ႈ တီႈလိၼ်၊မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်း ၵိၼ်ၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈလႆႈၺႃးႁုပ်ႈယိုတ်း (သိမ်း) ဢဝ်သေဢမ်ႇသၢႆႈ ၵႃႈတႅၼ်း ၶိုၼ်းသင်၊မၢင်ဢွင်ႈမၢင်တီႈၵေႃႈ သိုၵ်း ဝႃႉ UWSA ၶဝ်တႄႇၵဵပ်း ၶွၼ်ႇ ၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်း မိူင်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈတဵၵ်းတဵင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေလႆႈၶၢႆႉပၢႆႈၵႂႃႇ ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇ မိူင်းဢမ်ႇ ၼၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ။ (ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း ၸုမ်း LNDO လႃးႁူႇ ဢၼ်လၢတ်ႈလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉဝႃႉပွတ်းႁွင်ႇၶၢႆႉလူင်းပွတ်းၸၢၼ်း)
ၵူၼ်းၶိူဝ်းဝႃႉ 16,000 ပၢႆပၵ်းယူႇသဝ်းၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၵၢၼ်းၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉသၢႆတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇမိူင်း သၢတ်ႇတီႈဢၼ် မီးဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၸႃႇတိ 6 ဝၢၼ်ႈသေမီးႁူဝ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်းမွၵ်ႈ 1,200 ၸိူဝ်း ပဵၼ်တႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်း တႆး RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်း ႁိမ်းႁွမ်း ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2001 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းဝႃႉ UWSA တႄႇၶႃႈႁႅမ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း ပဵၼ်တႆးႁႃတၢင်း ၽိတ်းသႂ်ႇဝႃႈၸွႆႈထႅမ်သိုၵ်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်တႆးၼႂ်းမိူင်းၵၢၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈၽေး သိုၵ်းၶဝ်ႈၸူးလႅၼ်လိၼ်ထႆးသေတႄႇတင်ႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတီႈလွႆၵေႃႇ ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဝၢၼ်ႈလႄႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းမိူင်းၵၢၼ်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၶဝ်ႁုပ်ႈယိုတ်းပႅတ်ႈ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလႄႈငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းဢိၵ်ႇတင်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းပၢင်သဝ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး–ထႆးယၢမ်းလဵဝ်
ႁူဝ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းလႄႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႂ်းပၢင်သဝ်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်မီးမိူၼ် ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ (လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်းသူႇၸူးတၢင်းဢွၵ်ႇ)
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး IDPs ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပၢင်သဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢၵ်ႇလၢႆမီးတႆး၊လႃးႁူႇ၊ဢႃႇၶႃႇ၊ဝႃႉ၊တဢၢင်း(ပလွင်ႈ)၊ပဢူဝ်း၊လိသူး၊ ယၢင်းလႄႈၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူႈၶႅမ်ႉတိုၼ်းမီး ၶွမ်ႊမတီႊ ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸွမ်း လႅၼ်လိၼ် လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP တင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ပႃးၸွမ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼႂ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ မိူင်းလင်တီႈၶဝ် လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈတႃႇၼၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်လႆႈၶဝ်ႈၸွႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းပၢင်သဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃးတင်ႈတႄႇ တင်ႈပၢင် သဝ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဝၢႆးမႃးမီးၸုမ်းၸွႆႈလိူဝ်မၢင်ၸုမ်းၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ်တႃႇၶၢဝ်းပွတ်းၼႂ်းလွင်ႈပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
လွင်ႈတင်ႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး–ထႆး
ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းIDP ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးၼႆႉ သၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1999 တေႃႇၼႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ မႄႈႁွင်ႉသွၼ် ၸိုင်ႈထႆး။ တႃႇ 35 လင်ႁိူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၵၢင် ၼၼ်ႉတင်ႈ ပၢင်သဝ်းၸွမ်းလႅၼ်တၢင်း ၾင်ႇထႆး။ ၽိူဝ်ႇႁိုင်မႃးမွၵ်ႈသွင်ဝူင်ႈ ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ထႆးၶဝ်တဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉ ယႆၢႉၶဝ်ႈယူႇ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ် တီႈဢၼ်ၶဝ်ၸၢင်ႈပိုင်ႈဢိင် လွင်ႈႁူမ်ႇ လူမ်ႈၸွမ်းသိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ၸင်ႇ ႁႃပူၵ်းတင်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၼိူဝ်သၼ်လွႆတႆးလႅင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသၢင်ႈပၢင်သဝ်းယဝ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ(ႁွင်ႈပၼ်ယႃ) ၵေႃႈသိုပ်ႇၵေႃႇတင်ႈမႃးသေ မီးၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးၶဝ်ႈ မႃးပိုင်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽၢၼ် ပေႃႈမႄႈ လႄႈ လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇၸိူဝ်း ဢမ်ႇပေႃးမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉဢဝ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး သေသူင်ႇမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇ လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈလူလွမ် တူၺ်းထိုင်လႄႈလႆႈၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း။
ႁဵတ်းၼၼ်သေပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၵေႃႈယိူင်ႈၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးၼႆႉသေသၢင်ႈမႃး၊ပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း ပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ဢွၼ်တၢင်းတႄႉယူႇတူၺ်းတီႈလႅၼ်လိၼ်ၾင်ႇထႆးယူႇၵူၺ်းဢမ်ႇ မီးတီႈပိုင်ႈဢိင်တႃႇ RCSS/SSA ၸၢင်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တၢင်းၾင်ႇတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2001 ၼၼ်ႉၵူၼ်းပႆၢႈၽေးမွၵ်ႈ 500 လႆႈၼီပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်လႄႈလွင်ႈဝႃႉၶၢႆႉၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းၵၢၼ်းတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇမိူင်းသၢတ်ႇၼၼ်ႉသေတင်ႈပၢင် သဝ်းတီႈလႅၼ်လိၼ်တၢင်း ၾင်ႇထႆးတီႈမႄႈၾႃႉ လူင်ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းႁႆၢးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝူင်ႈၼိုင်ၵူၺ်းၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ်တဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉယႆၢႉၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵႂႃႇ တင်ႈပၢင်သဝ်းဢၼ် RCSS/SSA ၸၢင်ႈ ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်။
ၵူၺ်းၵႃႈၵၢမ်ႇႁၢႆႉသေလႄႈပဵၵ်ႉသမ်ႉလႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇပၵ်းပၢင်သဝ်းတီႈလႅၼ်လိၼ်ၶႅၼ်ႈ ၵၼ် ယဝ်ႉၼၼ်ႉသေတႃႉယင်းထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးႁႂ်ႈယႃႉပၢင်သဝ်းထႅင်ႈ။မိူဝ်ႈပီ 2006 ၼၼ်ႉပၢင်သဝ်း ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတီႈလွႆတႆး လႅင်းမွၵ်ႈႁူဝ်ႁိူၼ်း 68 လင်၊ႁူင်းႁဵၼ်း၊ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ဝတ်ႉဝႃး လႄႈႁွင်ႈယႃဢၼ်တိတ်းၸပ်း တၢင်း ၾင်ႇထႆးၼၼ်ႉတဵၵ်းႁႂ်ႈယႃႉၵွႆသေၶိုၼ်းလႆႈၵႂႃႇသၢင်ႈ ယူႇတၢင်း ၾင်ႇမိူင်းတႆး။တီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းလွႆၵေႃႇဝၼ်းၵေႃႈမိူဝ်ႈပီ 2009 ၼၼ်ႉႁူဝ်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ 20 လင်ပႃးၸဵမ်ႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼိုင်ႈဢၼ်လႅၼ်မၼ်း ပႅၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းလိၼ်ထႆးၼၼ်ႉၵေႃႈၺႃးႁႂ်ႈယႃႉ ပႅတ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။
မိူဝ်ႈပီ 2007 ၼၼ်ႉႁူဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး 24 ႁူဝ်ႁိူၼ်းတီႈလွႆသၢမ်သိပ်းၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇႁႂ်ႈၶၢႆႉယၢႆႉႁိူၼ်း ယေး ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းလိၼ်မိူင်းတႆးလိုၵ်ႉထႅင်ႈ“ၼင်ႇႁိုဝ်ယူႇတီႈလႅၼ်လိၼ်မုင်ႈတူၺ်းဢမ်ႇႁၼ်” ပဵၵ်ႉသမ်ႉပေႃး ပဵၼ်ၼႂ်းၾင်ႇမိူင်းတႆးယဝ်ႉသေတႃႉ။
လွင်ႈမီးပၢင်သဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးပၢႆႈၽေးဢၼ်လဵဝ်ၼႂ်းလိၼ်ထႆး
ၽွင်းႁူဝ်ပီ 1996 ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉဝၢၼ်ႈၵူၼ်းလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈ ပူတ်းပွႆႇလွတ်ႈလႅဝ်း MTA ဢၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉလႆႈတူၵ်းယူႇ ပႃႈ တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ်ၵႂႃႇ။
မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းတႆး RCSS/SSA လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ် လိၼ်ၼႆႉႁၢဝ်ႉ ႁၢဝ်ႉ ႁႅင်းႁႅင်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်သိုၵ်းတႆးၼႆသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇ လူင်ယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၺႃးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈတၢႆလႄႈ မၢတ်ႇၸဵပ်း 12 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈေၵႃႉ ၼိုင်ႈတၢႆၺႃးတႅပ်းပဵၼ်သၢမ်ပွတ်းထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတင်း 4 ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉလႆႈဢွၼ် ၵၼ် ပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းလိၼ်ထႆး သေပိုင်ႈဢိင်ယူႇ သဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းဝတ်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းႁႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ရူတ်ႉ/ၵႃး၊ လဵၵ်းမုင်းလႄႈသတ်းလဵင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ် ဢဝ်ၵိၼ်သဵင်ႈမူတ်း။
မိူဝ်ႈပီ 2003 ၼၼ်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇပိုင်ႈႁူမ်ႈတီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၶဝ်ပၼ် ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈတင်ႈ ပၢင်သဝ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသေႁွင်ႉဝႃႈ ၵုင်းၵျေႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵႃႈၼႆႈၸၢင်ႈႁပ်ႉ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်တီႈၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸွႆႈမႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွမ်ႊမသိၼ်ႊ လုမ်းလူင် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UNHCR ဢမ်ႇပၼ်ႁႂ်ႈလူင်းၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႆ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢမ်ႇ မိူၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပီႈၼွင်ႉ ယၢင်း၊ ယၢင်းလႅင်လႄႈမွၼ်းၶဝ်သေ ပၢင် သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ လႆႈၵႂႃႇမိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇယူႇ သဝ်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈ။
လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းၼႆႉလႆႈႁူပ်ႉၺႃးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉလၢႆလၢႆၸိူဝ်းပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်သၢႆၸႂ်ယူႇလွတ်ႈတီႈၼိူဝ်သၼ်လွႆ သုင် တီႈ ဢၼ်ၶဝ်ပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်း ၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်လုၵ်ႉမႃးတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ယူႇတီႈ တႅမ်ႇ ႁဵတ်းႁႃၵိၼ် ငၢႆႈ။
- ၽေးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်
ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၼႆႉတင်ႈယူႇဝႆႉၸွမ်းၶဵတ်ႇလႅၼ်လိၼ်လဵၵ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈ RCSS/SSA ၵုမ်းၵမ်။တၢင်းၾင်ႇမိူင်းတႆးၼၼ်ႉမီးပၢင်သဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆၢလႆၢဢၼ်၊မီးၸုမ်းပျီႇ တုၸိတ်ႉဢမ်ႇၼၼ်မီးသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ႁွပ်ႈဝႆႉ။ယၢမ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းၸွမ်းႁိမ်း ႁွမ်းပၢင်သဝ်း ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႇတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း ၶဝ် တေႉ တေႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉမီးပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊သိုၵ်းဝႃႉ UWSA လႄႈပျီႇတုၸိတ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် သေတိုၵ်း RCSS/SSA ႁိမ်းပၢင်သဝ်းလွႆၵေႃႇဝၼ်း၊တီႈဢၼ်မီးပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၶဝ်ၵေႃႈၵွင်ႈလူင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၶဝ်မႃးတူၵ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉလၢႆလၢႆလုၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2005 ၼၼ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတေႃႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇလွႆ တႆးလႅင်း။မၢၵ်ႇလူင်ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်မႃးတူၵ်းၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၶဝ်လႆႈမူၼ်ႉၶဝ်ႈ ယူႇၼႂ်းႁူးလုၵ်းလိၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇပၢႆႈမၢၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်လူတ်းလူင်းမႃးၼႆႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၶဝ်ၵေႃႈ လွမ်ၵူဝ်ယူဝ်ၸၢင်ႈထူပ်းၺႃးပၢင်တိုၵ်းၸိူင်ႉၼၼ်ထႅင်ႈ။
- ပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢေႇ၊မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉဢိတ်းဢွတ်း
ၼမ်ႉၵပ်ႉၵိၼ်းသေမီးပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်းၼိူဝ်လွႆလႄႈၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်း ပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၶဝ်။ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၵႂႃႇလိုၵ်ႉသေႁဵတ်းႁႆႈ သူၼ်ၵွပ်ႈမီးပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၶဝ်ႁွပ်ႈဝႆႉ။ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၶဝ် ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉႁိမ်းႁွမ်းႁိူၼ်းၶဝ်ဢိတ်းဢွတ်းသေမီးႁႆႈလွႆတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢိတ်း ဢွတ်းၵူၺ်းဢၼ်မီးႁိမ်းၸမ်ပၢင်သဝ်းမၢင်ၸိူဝ်း၊ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပဵင်းပေႃးတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပၢင်သဝ်းမၢင်ၸိူဝ်းၸၢင်ႈၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်း လိၼ်ထႆးဢၼ်ပၼ် ၸွမ်းလၢႆးဝၼ်းယူႇ၊ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈသူၼ်ၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၸွမ်းၶိင်ႇၶၢဝ်းၵူၺ်းသေလႆႈၵႃႈႁႅင်းဢႄႇၼႃႇ။ပေႃးပဵၼ်ၼႂ်းပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၵႆ ၸိုင်တိုၼ်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်တႃႇႁႃၵိၼ်ၸၢင်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
- ဢမ်ႇမီးၵႃႈပၢႆးယူႇလီလႄႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈ
ၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူႈတီႈၼႆႉမီးႁွင်ႈပၼ်ယႃၵူႈဢၼ်မီးပႃးၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸွႆႈပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မေႃယႃဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၸွႆႈပၼ်ပိုၼ်ႉထၼ်ပၢႆးယူႇ လီလႄႈပၢႆးပၺ်ၺႃႇသေပေႃးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ် ႁၢႆႉႁႅင်းတႄႉသမ်ႉႁႂ်ႈလူင်းယႃၼႂ်းႁူင်းယႃမိူင်းထႆးသေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းလူင်းယႃၼိုင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵႃႈၵႂႃႇမႃး လႄႈၵႃႈယႃႈယႃတႄႉမႃးပဵၼ်လွင်ႈ ၼၵ်းၼႃပႃးပၼ်ႈတႃႇပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးၶဝ်ယဝ်ႉ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးလႆႈၵေႃႇတင်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပၢင်သဝ်းလႂ်ပၢင်သဝ်းၼၼ်ႉသေလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်း မႃးၶဝ်ႈႁူင်း ႁဵၼ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵမ်ႉၵွႆးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵူၺ်းယင်းမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်း ႁၢမ်း တိုဝ်ႉတၢင်းၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း မႃးၶဝ်ႈပႃး။ႁူင်းႁဵၼ်းတီႈလွႆတႆးလႅင်း ၼႆႉယၢမ်းလဵဝ်မီးလုၵ်ႈ ႁဵၼ်း 700 ပၢႆ။ၼွၵ်ႈသေလူဝ်ႇလႆႈမီးဢႃး ႁၢၼ် ၵၢၼ်ၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈယႂ်းလီပဵင်းပေႃးၸွႆႈ ပၼ် တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉယင်းမီးလွင်ႈၶဵင်ႇ တႃႉ တႃႇႁႃငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၶူးသွၼ်၊ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ပၢင်သွၼ်ဢိၵ်ႇတင်းလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပပ်ႉတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵုင်းၵျေႃႇၵေႃႈထူပ်းၺႃးပၼ်ႁႃတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမိူၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP မိူၼ်ၵၼ် ၵွပ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးတီႈလိၼ်တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼႆႉဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းလႂ်။ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်လူဝ်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ၼၼ်ႉလႆႈၵႂႃႇႁူင်းယႃ မိူင်းထႆး တီႈဝဵင်းႁႅင်ဢၼ်လႆႈႁေႃႈ ရူတ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ထႆး ၼွၵ်ႈပၢင်သဝ်းဢၼ်မီးရူတ်ႊ/ၵႃးႁပ်ႉသူင်ႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း
တင်ႈတႄႇမီးၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူဝ်ႈ 2011 မႃးသေ ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ၵေႃႈတႄႇလူင်းလၢႆး မိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း၊ မီးၵၢၼ် ၶိုၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းမႂ်ႇၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈတႄႇ တတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၸွႆႈ ထႅမ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ဢၼ်ၸွႆႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ်ၼၼ်ႉ မႃးယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈပဵၵ်ႉသမ်ႉ RCSS/SSA လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ၻီႊသိမ်ႊ ပိူဝ်ႊ 2011 သေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း NCA မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊ ပိူဝ်ႊ 2015 ၼၼ်ႉပႃး ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်း ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ် လိၼ် ၼၼ်ႉပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင် ၵွပ်ႈမီးလၢႆလၢႆ လွင်ႈတၢင်း။
-
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး
တင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းႁေႃႈလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်ၽွင်း 1996-1998 မႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းသေ ထႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။
မိူဝ်ႈ 2011 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈတိူင်းသိုၵ်းထူၼ်ႈ 14 – တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်တီႈၶူဝ်လမ်ၸႄႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၶဝ်တဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉပၢႆႈၵူၼ်းမိူင်းၽွင်း 1996-1998 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတီႈၶူဝ်လမ်ၼၼ်ႉဢဝ်ယဵၼ်မႃးပဵၼ်တီႈၶွၼ်ႈသိုၵ်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်း 27 တပ်ႉၵွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၵ်ႉသမ်ႉ RCSS/SSA လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႂ်းလိူၼ်ၵျၼ်ႊၼႃႊဝႃႊရီႊ 2012 သေ ၼႂ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းမီးပႃး ဝႆႉဝႃႈပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈ RCSS/SSA ပၵ်းငဝ်ႈငုၼ်းၼႂ်းႁူဝ်မိူင်းလႄႈၵိင်ႇၸႄႈ ဝဵင်း မိူင်းထႃး (မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း) ၼႆသေတႃႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းဢမ်ႇထွၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်းဢွၵ်ႇ သေ တပ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႈ။ဢၼ်တၢမ်းမႃးမၼ်းတႄႉ RCSS/SSA တိုၵ်ႉလႆႈ သိုပ်ႇပၵ်းငဝ်ႈငုၼ်းတီႈ ၼိူဝ်လွႆတႆးလႅင်းယူႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းလႄႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း
ပဵၵ်ႉသမ်ႉၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၶဝ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းမႃးတင်ႈတႄႇ 2011 သေတႃႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိုပ်ႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူးပၢၵ်ႇပွၵ်ႈပၢႆ။ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝၢႆး RCSS/SSA လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ တူဝ်ႈမိူင်းNCA ၼႂ်းပီ 2015 သေတႃႉ ပၢင်တိုၵ်းၸွမ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈၼႆႉတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇ၊ ပၢင်တိုၵ်းၵမ်း လိုၼ်းပဵၼ်တီႈၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း၊ မိူင်းပဵင်းလႄႈ မိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးၵၢၼ်ၵိုတ်း ယိုဝ်း သေၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းႁူမ်ႈပႃးလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းတၢႆလၢႆလၢႆႁၢမ်းပၵ်းႁၢမ်းပိူင်၊ပေႃႉထုပ်ႉ လႄႈၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။တင်ႈတႄႇလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 2017 မႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇ ၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉႁူဝ်ပူင်းတီႈဢေႇသုတ်းမၼ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ 8 တပ်ႉၵွင်လႆႈပေႃႉထုပ်ႉလႄႈတိၺွပ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
-
- လွင်ႈလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၼၼ်လႆႈထုၵ်ႇႁုပ်ႈယိုတ်းၵုမ်းၵမ်
ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1,400 ဝၢၼ်ႈလႆႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈၽွင်းပီ 1996-1998 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ်ႁၢမ်း ပႅတ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇႁတ်းမိူဝ်းယူႇမိူဝ်းထင်ၶိုၼ်း။ႁိူၼ်းလႄႈဝတ်ႉဝႃး ၽႃသိူဝ်ႇၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဝႆႉသေတီႈလိၼ် ၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၸုမ်း ဢူၺ်းလီ မၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းၵုမ်းၵမ်ပႅတ်ႈ။
တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ပႃးဝဵင်းၼိုင်ႈၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၺႃးတဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉပၢႆႈၼၼ်ႉယၢမ်ႈမီးဝၢၼ်ႈၵူၼ်း224 ဝၢၼ်ႈမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီ 1996။မိူဝ်ႈလဵဝ်တၢမ်ၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼႂ်းဝဵင်းၶဝ်ဢဝ်သၢႆမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉၵိုတ်း83 ဝၢၼ်ႈၵူၺ်း (ၼႂ်း 27 ဝၢၼ်ႈပဵၼ် ”ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ”)။တႃႇ141 ဝၢၼ်ႈတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇႁၼ်ပႃးယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP ၸိူဝ်းပၢႆႈမႃးယွၼ်ႉဝႃႉၶဝ်ႈၽိုတ်ႉၸိမ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼႂ်းပွတ်း ဢွၵ်ႇမိူင်းသၢတ်ႇၼၼ်ႉဢွင်ႈတီႈၵဝ်ႇႁိူၼ်းၵဝ်ႇၶဝ်ၵေႃႈသိုၵ်းဝႃႉႁုပ်ႈယိုတ်းသေပၼ်ၵူၼ်းဝႃႉ ၶဝ်ယူႇပႅတ်ႈ။ဝၢၼ်ႈ ၵဝ်ႇတႆးၼႂ်းမိူင်းၵၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈသိုၵ်းဝႃႉႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်တင်းပိုၵ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
-
- လွင်ႈလွမ်ၵူဝ်တႃႇတေသုမ်းတီႈလိၼ်တေႃႇၸူဝ်ႈတေႃႇပၢၼ်ယွၼ်ႉၶူင်းၵၢၼ်ယႂ်ႇလူင်
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တေသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ/ၽၢႆဢမ်ႇ ၼၼ်ၶူင်းၵၢၼ် ၶုတ်းႁႄႈၼၼ်ႉတေသုမ်းပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးၶဝ်တေႃႇၸူဝ်ႈတေႃႇပၢၼ်ယဝ်ႉသင်ဝႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၶူင်း ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ။
တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၽၢႆလူင်မိူင်းတူၼ်ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊထႆး၊ၶႄႇ ၶဝ်ႁူမ်ႈလူင်း တိုၼ်းတွၼ်ႈ တႃႇတေႃႉဢဝ်ႁႅင်းၾႆးသူင်ႇၸူးမိူင်းထႆးၼၼ်ႉၼမ်ႉတေလုပ်ႇထူမ်ႈ ပႅတ်ႈ တီႈလိၼ်ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸွမ်း သၢပ်ႇၼမ်ႉပၢင်ၼႂ်းၸႄႈ ဝဵင်း ၵုၼ်ႁဵင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းမိူင်းႁိမ်းၸမ် 50,000 ပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၺႃးတဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉပၢႆႈၽွင်း 1996-1998 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။သင်ဝႃႈၽၢႆသိုပ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸိုင်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆတိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈႁႃႁိူၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇၶူင်းၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈလိၵ်ႊၼၢႆႊလႄႈၶူင်းၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမၢၼ်ႈၶွင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈတင်းၶွမ်ႊပၼီႊဢီႊတလီႊ-ထႆးၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းၵူၵ်း၊ၼႂ်းၸႄႈ ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼၼ်ႉတေႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း 1,000 ပၢႆၸိူဝ်းပဵၼ်တႆး၊လႃးႁူႇလႄႈဢႃႇၶႃႇတႃႇတင်း ဢိူင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇသဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးၼႂ်းမိူင်း IDP တီႈ ပၢင်သဝ်းလွႆၵေႃႇဝၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၼီပၢႆႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၼႂ်းမိူင်း ၵူၵ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈတေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း သင် ဝႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ။ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉလႆႈ ၵိုတ်းယင်ႉမႃးတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 6 ပီယဝ်ႉၵွပ်ႈ ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတၢင်း ၾင်ႇထႆးလႄႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်သၢၼ်ၶတ်း(ၵွပ်ႈ ၼမ်ႉၵူၵ်းဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၼမ်ႉ လေႃႇလဵင်ႉလႄႈလမ်ႇလွင်ႈတႃႇထႆး မႄႈၼိုင်ႈ ဢူၼ်ၶုၼ်ႇ)။ၵူၺ်းၵႃႈတင်ႈတႄႇလိူၼ် ဢေႃးၵၢတ်ႊ 2017 မႃးၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉၶိုၼ်းတႄႇႁဵတ်းသေၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈထုၵ်ႇၸိသင်ႇဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ၶုတ်း ထၢၼ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈလူပ်းလင်
ပဵၵ်ႉသမ်ႉမီးၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸွမ်းပၢင်သဝ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးတေပွၵ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇႁၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈ တူၵ်းလူၵ်းၵိုတ်းယိုဝ်းဢၼ်လႆႈလူင်းဝႆႉၸွမ်း RCSS/SSA လႄႈယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်သေပိုတ်ႇ ၼႃႈသိုၵ်းၶဝ်တူဝ်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းယူႇ။ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉၺႃး လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈထုၵ်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဢမ်ႇၼၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၶဝ်ႁုပ်ႈယိုတ်းၵုမ်းၵမ်ပႅတ်ႈ။
ပေႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ၊သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇထွၼ်တပ်ႉမၼ်း ဢွၵ်ႇ လႄႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈ တူၵ်းလူင်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၸွမ်းၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၸိုင် ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးတိုၼ်းဢမ်ႇႁတ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပေႃးၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈ လွတ်ႈၽေး၊မီးၵုင်ႇမုၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းတၢင်ႇထိုင်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ႁႂ်ႈသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်း IDPs ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး-ထႆးၶဝ်ႁႂ်ႈလႆႈ ႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ပဵင်းပေႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
လုင်းၸၢႆးလႅင်း + 66: (0) 86-188-9827
လုင်းၸၢႆးပဵင်း + 66: (0) 82-181-4891
လုင်းသၢင်ႇၸၢႆး + 66: (0) 97-939-8350 +95 (0) 94-232-88790
ၼၢင်းသႅင်ဢိၼ်ႇ + 66: (0) 97-968-9572
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း +66: (0) 81-603-6655
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 62-941-9600
ၸၢႆးၵွၼ်းလႅဝ်း +66: (0) 94-643-4230
Urgent Appeal
PDF files >>>>
SHRF Update
PDF files:>>>
[1]Lahu National Development Organisation, Unsettling Moves, 2002, http://www.burmalibrary.org/docs23/Unsettling_Moves-tpo.pdf


text:
တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၼႂ်းပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼမ်ႉမသီႇပေႃႉၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈမႆႈၸႂ်လႅပ်ႈတေလၢမ်းၽေႈ၊ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈငဝ်းလၢႆးဢၼ်တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီၵူၼ်း မိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇၼၼ်ႉတေႁိုင်တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလႂ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသိပ်းၵေႃႉ (ၸၢႆးပႅတ်ႇယိင်းသွင်) ၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁႃႈဝၢၼ်ႈလႆႈၵူတ်ႇၸႅတ်ႈထတ်းႁၼ်ၺႃးတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) တီႈႁူင်းယႃသီႇပေႃႉ၊ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၼႂ်းပီ 2015။ၼႂ်းၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၶိုင်ႈၼိုင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႃး ၵုၼ်ဢၼ်ယူႇႁိမ်းၸမ်ထၢင်ထၢၼ်ႇႁိၼ်တီႈဢၼ်ၶုတ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2004 သေၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းမႃး ႁၢဝ်ႉႁႅင်း ၼႂ်းပီ 2014။
လွင်ႈလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၼႆႉၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယွၼ်ႉၶီႈၽုၼ်ႇမုၵ်ႉဢၼ်ၶုတ်း၊တီႈၵဵပ်းသိမ်းလႄႈတေႃႉတၢင်ႇထၢၼ်ႇႁိၼ် ပႃးၸဵမ်ဢၢႆၵႂၢၼ်းတီႈၵွင်ထၢၼ်ႇႁိၼ်ဝႆႉႁိမ်းဢွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ်လၢတ်ႈဝႃႈလႆႈ သုတ်ႇ“ဢၢႆမဵၼ်လိပ်းမဵၼ်ၶဵဝ်”ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတီႈၵွင်ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉၵူႈၶိုၼ်းဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလႆႈၵူတ်ႇထတ်းမႅၼ်ႈၺႃးတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်းၼၼ်ႉတၢမ်ၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ-
ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃယုလႆႈ 70 ပီၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းလႆႈၵူတ်ႇၸႅတ်ႈထူပ်း ၺႃး လွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2015။ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းထူပ်းၺႃး တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇငိုၼ်းတွင်းတေႉတေႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးဢွၼ်ႇသေမီးဝႆႉသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ လႄႈ သူၼ် မွၵ်ႇၸီႇလီႇ (မႆႉၶီႈလဵၵ်း)။ မိူဝ်ႈပႆႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼိုင်ႈပီႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းသူၼ် သေ မီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ 300,000 ၵျၢပ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵွပ်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွပ်ႈလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵွပ်ႈမီးဢၢႆ မဵၼ်လိပ်း မဵၼ်ၶဵဝ် ဢၢႆမဵၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်းဢၼ်လုၵ်ႉမႃးတၢင်းလုၵ်းထၢင်ထၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ဢမ်ႇပေႃး ၸၢင်ႈႁဵတ်းသူၼ်တေႉတေႉလႄႈ ငိုၼ်းၶဝ်ႈႁူဝ်ပီၵူၺ်းလႆႈ 50,000 ၵျၢပ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ။
မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ“ ၶႃႈမီးသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇလႄႈသူၼ်မွၵ်ႇၸီႇလီႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 2 တိုင်ႇ ယၢၼ်ၵႆမေႃႇထၢၼ်ႇၼႃးၵုၼ် ၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 120 ဝႃး။ ပေႃးၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈသူၼ်ၼၼ်ႉၼႆ ဢၢႆထၢၼ်ႇမဵၼ်လိူဝ်ႁႅင်းၼႃႇ-မဵၼ်လိပ်းမဵၼ်ၶဵဝ် သမ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉလႆႈ” ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးမၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မႃး လႆႈၵႂႃႇၸႂ်းႁူင်းယႃတီႈသီႇပေႃႉၼိုင်ႈပွၵ်ႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းတၢင်း 3-4 ဝၼ်းၵူႈလိူၼ် သေ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်လႄႈ မီးငိုၼ်းၶဝ်ႈဢေႇ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉပီၼႆႉပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင် ၼၼ်ႉၵေႃႈ မေးမၼ်းဢႆ ႁၢဝ်ႉႁႅင်း သေလႆႈလုသဵင်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈသွင်လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း။ လႅပ်ႈတေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးငိုၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈထတ်းတူၺ်းတီႈႁူင်းယႃ။
တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်းၼႆႉၵမ်ႈၼမ်ၵူတ်ႇၸႅတ်ႈၺႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2015 ၽွင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ (ဢုၵ်ႉၵထ) ၼမ်ႉမ ၾၢင်ႉမႅၼ်ႈ ၵူၼ်း ဢႆႁၢဝ်ႉႁႅင်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးသေ လႆႈၸတ်းဢဝ်ရူတ်ႊ/ၵႃးမၼ်းၵႂႃႇသူင်ႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတီႈႁူင်းယႃသီႇပေႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပေႃးသူၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇၸႅတ်ႈတီႈႁူင်းယႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းၵႆ (ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ၸူဝ်ႈမူင်း)၊ ဢမ်ႇပေႃးမီးငိုၼ်းလႄႈဢမ်ႇပေႃးႁူႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈတႃႇလၢတ်ႈတေႃႇ ၸွမ်းၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁူင်းယႃၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈတီႈႁူင်းယႃၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်မီးလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် မီးဢၢႆမဵၼ်မႃး ႁၢဝ်ႉႁႅင်းမႃးၼႆႉၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2017 ၼႆႉ ႁၢဝ်ႉ ႁႅင်းလိူဝ်သေမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း။
ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႊပရႄး ဢၼ်တင်ႈႁူင်းၵၢၼ်ဝႆႉတီႈ တိူင်းဝဵင်း လိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) တႄႇၶုတ်းမႃးတင်ႈတႄႇပီ 2004။ ၼႂ်းၵႃႈဢွင်ႈတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ယႂ်ႇလူင်သၢမ်ဢွင်ႈတီႈ ၼၼ်ႉ တႃႇတီႈၼိုင်ႈဢၼ်ပဵၼ်တီႈပဵင်းသၢႆးတႄႉလႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 2015။ တႃႇသွင်တီႈဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ၼႃး ၵုၼ် လႄႈပၢင်ငႃး ၼၼ်ႉတႄႉတိုၵ်ႉၶုတ်း၊ တိုၵ်ႉၸူင်ဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ်သေတေႃႉတၢင်ႇၼိူဝ်ၵႃးၶဝ်ၵႂႃႇၸူးႁူင်း ၵၢၼ် ၵိူဝ်ဝၢၼ်လႄႈလိၼ်ယၢင် (ၽိလၢတ်ႉမျေႇ) ငူၺ်ႇယီႇပရႄးၶဝ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၼွင်ၶဵဝ်ၸိုင်ႈတႆးလႄႈ တိူင်းတႃႈ လိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵူႈဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းထုင်ႉဢိူင်ႇၼမ်ႉမၼႆႉမီးႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 1,500 သေမီးဝၢၼ်ႈၸဵတ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈပိုင်ဢိင်ႁႆႈ သူၼ် ၼႃး ပဵၼ်ပိူင်လူင်တႃႇၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေမီးလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ယင်းထူပ်းၺႃးၽေးႁၢႆႉၸႃႉယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လႄႈလႆႈလုသုမ်းတိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး၊ ၼမ်ႉၶုၼ်ႇဢူၼ် ဢမ်ႇ ၸိုၼ်ႈသႂ်လႄႈ ၵႆႉမီးၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းယွၼ်ႉၵႃးတေႃႉတၢင်ႇ ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (TB) ဢၼ်ၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၶႄးၸၢင်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းၸွမ်း လွင်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းႁိုင် ၸွမ်းၶီႈၽုၼ်ႇမုၵ်ႉ လႄႈလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈ ယွၼ်ႉ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉပၢႆးယူႇလီဢၼ်ၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်လႄႈ ဢမ်ႇမီးၾၢႆႇပၢႆးၵုမ်း ၵမ် တၢင်းပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမၼႆႉမႃး ဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇဝၢႆး။ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ဢႄႊပရိူဝ်ႊ 2016 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 250 ပၢႆလႆႈႁူပ်ႉတင်းၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶွမ်ႊ ပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႇပရႄး ၶဝ်ၼႂ်းၼမ်ႉမသေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လႄႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်ၶိုၼ်းမႄးထူမ်ပၼ်ၼမ်ႉၼွင်လူင်တီႈပဵင်းသၢႆး တီႈဢၼ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၼွင်လူင်လႄႈမီးၵွင်ႉပႃး ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွင်လူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇၶိုၼ်းထူမ်ပၼ်သေဢမ်ႇၵႃးသမ်ႉသိုပ်ႇၶုတ်းဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ႁၢဝ်ႉ ႁၢဝ်ႉ ႁႅင်းႁႅင်း တေႃႇထိုင်လိူၼ်မေႇ 2016 ထိုင်တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃးဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းတႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉမ ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်ယိုဝ်းပွႆႇမၢၵ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ထၢင်ထၢၼ်ႇၶဝ်သေ တိုၵ်းလိုပ်ႈသိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းပဵၼ်ၽၢႆႇၸၢၼ်းဢွင်ႈတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉပဵၵ်ႉသမ်ႉ မီးၵၢၼ် ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇဝႆႉသေတႃႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၺႃးပေႃႉထုပ်ႉလႄႈၶႃႈတၢႆယွၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ ဝၢႆး မီး ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၵႂႃႇၵႅပ်ႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမီးၵၢၼ်ၶုတ်းလူင်လၢင်ထႅင်ႈဝၢႆးပၢင်တိုၵ်း ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 62- 941-9600 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးၵွၼ်းလႅဝ်း +66: (0) 65-026-6104 (မၢၼ်ႈ၊ ဢင်းၵိတ်း)
PDF files:


text:
ဝဵင်းပျီႇ (မၢၼ်ႈ- ပြည်မြို့ ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ - Pyay) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်း (ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း-134,861 ၼင်ႇ ပီ 2014) ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်း ဢေႇယႃႇဝတီႇ ၶွင် မျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လီႁူႉဝႆႉ[မႄးထတ်း]
ပျီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇမွၼ် ဢၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 638 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဢွင်ႈတီႈၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်သေ ဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁုၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထၼင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း လႄႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇမုၼိ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းပျီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ် သၢမ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃး တႃႇဢႅဝ်ႇတူၺ်း ဝဵင်းၵဝ်ႇ သီႇရိၶိတ်ႉတရႃႇ ဢၼ်ႁူႉဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းၵဝ်ႇပိဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပျီႇၼႆႉ မၼ်းပႆႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တႃႇ ၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်။
ၵႂႃႇၸူး[မႄးထတ်း]
ၵႂႃႇၸွမ်း ရူတ်ႉပၢတ်ႉၸ်[မႄးထတ်း]
- 1 တႃႈရူတ်ႉၵႃးပၢတ်ႉၸ် တီႈၵႆ (မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇတႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ယၢၼ်ၸမ်မွၵ်ႈ 4 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ).
လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆတၢင်းဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းသေမႃး -
- ပူးၵမ်ႇ – ရူတ်ႉပၢတ်ႉၸ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၺွင်ႇဢူးၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈ ပူးၵမ်ႇ ၶၢဝ်း 13:30 သေ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း မွၵ်ႈ 10 ၸူဝ်ႈမူင်ႈ၊ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉ တႄႇ 11,000 ၵျၢပ်ႈ။
- မျွၵ်ႉဢူး – တၢင်းႁိုင် 16 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉ 20,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ငပလီႇ – လုၵ်ႉတီႈ တွင်ႇၵူၵ်ႉၵႂႃႇ။ တၢင်းႁိုင် 9-10 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ် 13-15,000 ၵျၢပ်ႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈဢဝ် ထႅၵ်ႇၸီႇ တၢင်းႁိုင် 7 ၸူဝ်ႈမူင်း (ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ တၢၼ်ႇတွႆး) ၵႃႈၶၼ် US$50-60။
- ပတဵင်ႇ – ရူတ်ႉပၢတ်ႉၸ် ၵမ်ႉၼမ် ဢွၵ်ႇၵၢင်ၼႂ်ၸဵမ်ၸဝ်ႉ။ တၢင်းႁိုင် 10 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ် 6,-10,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ – တၢင်းႁိုင် 18 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ် 22,000 ၵျၢပ်ႈ။
- တွင်ႇၵူၵ်ႉ – ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် လုၵ်ႉတီႈ တွင်ႇၵူၵ်ႉသေ ၵႂႃႇ မျွၵ်ႉဢူး၊ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ လႄႈ ငပလီႇ။ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတွင်ႉလီလီ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ၵျွၵ်းလဵတ်းၵျွၵ်းဝႅၼ်ဢိတ်းဢိတ်း။ တၢင်းႁိုင် 4-7 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ် 4,000-10,000 ၵျၢပ်ႈ။
- တၢၼ်ႇတွႆး – တၢင်းႁိုင် 8-12 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ် 8-10,000 ၵျၢပ်ႈ။
- တႃႈၵုင်ႈ – ပျီႇၼႆႉပဵၼ်တီႈ ရူတ်ႉပၢတ်ႉၸ် ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်တေၵႂႃႇ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မျွၵ်ႉဢူးၼၼ်ႉ မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈ။ တၢင်းႁိုင် 8 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ၵႃႈၶၼ် 10,000 ၵျၢပ်ႈ။
ၵႂႃႇၸွမ်း ရူတ်ႉလဵၼ်း[မႄးထတ်း]
- 1 တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းလူင် ပျီႇ (မီႈတီႈ ၵၢင်ဝဵင်း). တီႈၶၢႆ မႂ်တိုတ်းရူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပိုတ်ႇတင်းဝၼ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပႆႇၵႂႃႇၸူး တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ ထၢမ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ။
လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆတၢင်း ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းသေ -
- တႃႈၵုင်ႈ – လုၵ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် သွင်တီႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅၼ်ၵၢင် လႄႈ ၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇသေ ရူတ်ႉလဵၼ်းဢွၵ်ႇယူႇၵူႈဝၼ်း။ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ 07:00 & 11:00 သေ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈ 06:00 & 22:00. (11 မူင်း)ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းၵႅၼ်ၵၢင်တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ 13:00 သေ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈ 21:30 (8½ မူင်း)။ ပေႃးပဵၼ် တႅဝ်းၼိူဝ် ၼႆ လႆႈပၼ် 3,900 ၵျၢပ်ႈသေ ပေႃးပဵၼ် တႅဝ်းတီႈၼင်ႈယူဝ်းယူဝ်းတႄႉ လႆႈပၼ် 1,950 ၵျၢပ်ႇ ယဝ်ႉ။
- ပတဵင်ႇ – ရူတ်ႉလဵၼ်း ဢွၵ်ႇ 05:30 (2,000 ၵျၢပ်ႈ) သေ ၵိုတ်းတီႈ ႁိၼ်းတတႃႉ လႄႈ 1 ၵျၼ်ႇၶိၼ်း. တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း ထႅင်ႈ 100 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ ဢၼ်တေလုၵ်ႉတီႈ ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း ၵႂႃႇ ပျီႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ရူတ်ႉလဵၼ်း ဢမ်ႇၶၢမ်ႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၵႂႃႇၸွမ်းႁိူဝ်း[မႄးထတ်း]
- တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီး ၾႄႇရီႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢလုၵ်ႉတီႈ ပူးၵမ်ႇ ဢွၵ်ႇ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်း 17:30 သေ ၽႅဝ် ဝၼ်းၸၼ် ၵၢင်ၼႂ် 10:45၊ ၵႃႈၶၼ် လုၵ်ႉတီႈ 20,000 ၵျၢပ်ႈ။
- ၾႄႇရီႇပိုၼ်ႉတီႈတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႈၵုင်ႈ ဢွၵ်ႇ ဝၼ်းသုၵ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း 16:00 သေ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢင်း ဝၢႆးလင် 24 မူင်း။
ၵႂႃႇၸွမ်း ႁိူဝ်းမိၼ်[မႄးထတ်း]
- 2 တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ပျီႇ (PRU IATA) (လုၵ်ႉတီႈၵၢင်ဝဵင်း မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ယၢၼ် 5 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ). ဢမ်ႇမီးၶပ်ႉမၢႆသၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တီႈမျၢၼ်ႇမႃႇ။
ၸွၼ်ႇ[မႄးထတ်း]
1 တီႈႁိမ်းႁွမ်း ႁုၼ်ႁၢင်ႈဢွင်ႇသၢၼ် ဢၼ်မီးတီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉတႃႇၼႄဢွင်ႈတီး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢွင်ႈတီးၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၸမ်ၵၼ်တင်းတီႈၼၼ်ႈ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼွၼ်းတီႈ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈလႄႇတူၺ်း လႄႈ တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ ပႆတိၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၶွပ်ႇဝူင်းၼႆႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ် ရူတ်ႉၶိူင်ႈထႅၵ်ႇၸီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၶၢတ်ႇရူတ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼၼ်ႉ။ ပေႃးၶၢတ်ႈဢၼ်ၶီႇသုၼ်ႇတူဝ်ၵႂႃႇၸူး တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်ႈတီႈၵႆၼႆ တေလႆႈပၼ် မွၵ်ႈ 1,000 ၵျၢပ်ႈ၊ ပေႃးၶီႇရူတ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶီႇႁူမ်ႈတင်းပိူၼ်ႈတႄႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 10-15 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼႆႉ တေလႆႈပၼ် 500 ၵျၢပ်ႈ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈ ၶၢတ်ႈလႅင် တီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈလမ်း တႄႇ 1,000 ၵျၢပ်ႈယဝ်ႉ။
တူၺ်း[မႄးထတ်း]
- 1 ၵွင်းမူးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ (မီးတီႈၼိူဝ်လွႆ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ/ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တႃႈရူတ်ႉလဵၼ်း ယၢၼ် 500 မီႇတႃႇ). တီႈၵွင်းမူးၼႆႉ မီးတီးမုင်ႈယဵမ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉတွၼ်ႈတႃႇထႆႇႁၢင်ႈ ႁုၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထ ဢၼ်သူႇယႂ်ႇယႂ်ႇ (သႄႇထတ်ႉၵျီး)။ 3,000 ၵျၢပ်ႈ (ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ၵႃႈမၼ်း ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၶူဝ်လႆ)။
- 2 သႄႇထတ်ႉၵျီး (Big Ten-storey Buddha) (On the eastern foot of Shwe Sandaw). Giant, sitting Buddha.
- 3 ၵွင်းမူး (လုၵ်ႉတီႈၶူဝ်သေ ၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ယၢၼ် 6 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ). တီႈၵွင်းမူးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈမုင်ႈယဵမ်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်ႁၼ်လႆႈ ပျီႇ လႄႈ ဢေႇရိယႃႇႁိမ်းႁွမ်း။
- 4 ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵဝ်ႇမွၼ် သရေႇၶိတ်ႉတရႃႇ (Tharaykhittaya Archaeological Museum) (မီးတီႈၵၢင် သီႇရိၶိတ်ႉတရႃႇ). ပဵၼ်လွင်ႈၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉ ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ် ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်လႆႈႁၼ် ႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းလူႉႁၢမ်း၊ ၶူဝ်းတွင်းလိူင်၊ ၶူဝ်းလိၼ်၊ ၶူဝ်းမေႈ၊ မၢၵ်ႇႁိၼ်၊ ဢွမ်လုပ်ႇ၊ ၶႅပ်းတႅင်းၵႃးငိုၼ်း၊ ၵွၵ်းၶွင်ႈ၊ ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း၊ လွင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ဢၼ်ၶႅၵ်းဝႆႉတီႈ မၢၵ်ႇႁိၼ် လႄႈ ၶႅပ်းႁိၼ်ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် ဢၼ်ၶႅၵ်းဝႆႉၼင်ႇ ႁၢင်ႈၽၢင်ႁိၼ်ႇတူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ယဝ်ႉ။ 5,000 ၵျၢပ်ႈ။
- 5 ၽြႃးသူၺ်ႇမျႅတ်ႉမၢၼ်ႇ (Shwe Myethman Pagoda) (မီးတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ပျီႇ ယၢၼ် 14 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ တီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတွင်ႇ). ႁုၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထ ဢၼ်တီႈ ၵႅဝ်ႈတႃ လႄႈ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ မွၵ်ႈ 80။ တီႈ ၼႂ်း ၶွပ်ႇဝူင်း သူၺ်ႇမျႅတ်ႉမၢၼ်ႇ ၼႂ်း 400 မီႇတႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၽြႃးၵွင်းမူး တၢင်ႇၸိူဝ်းထႅင်ႈယူႇ။ တူၺ်းပႃး ဢၼ်ၼႆႉ 6 တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်၊ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် သူၺ်ႇမျႅတ်ႉမၢၼ်ႇ မွၵ်ႈ 2 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ။
- 7 ၽြႃးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇမုၼိ (Shwe Bontha Muni Pagoda) (ၶၢမ်ႈၶူဝ် တီႈပတွင်းသေ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း ယၢၼ် 19 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ). ၼႂ်းၵႃႈ ႁုၼ်ႁၢင်ႈထုတ်ႇ ပုတ်ႉထ မႁႃႇမျၢတ်ႉမုၼိ သၢမ်သူႇၼၼ်ႉ သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇမုၼိၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးသူႇၼိုင်ႈၼႆသေ၊ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်မိူဝ်ႈပီ 554 BCE ၽွင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သၼ်ႇတႃႇ သူႇရိယ ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁဵတ်း[မႄးထတ်း]
- 1 သရေႇၶိတ်ႉတရႃႇ (Sri Ksetra(Hmwaza)) (မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ပျီႇ ယၢၼ် 9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ မီး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်၊ ၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းၽၢႆႇၶႂႃ (ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽၢႆႇသၢႆႉၽၢႆႇတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်) ပူၼ်ႉလႅၼ်ဝဵင်းၵႂႃ၊ ပေႃးဢဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈတႄႉ ၸွတ်ႇၸေးလီ၊ ပေႃးၶီႇတုၵ်ႉတုၵ်ႉ တေလႆႈပၼ် 15,000 ဢမ်ႇၼၼ် ၶီႇလႅင်။). ႁူမ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်ႈၽႅဝ်ပူးၵမ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ တီႈဢႅဝ်ႇတူၺ်းဢၼၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇ တႃႇၵႂႃႇလႄႇယူႇ။ မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် သရေႇၶိတ်ႉတရႃႇ၊ ႁၢၼ်ႇလိၼ် လႄႈ ပဵၵ်ႉတၼူဝ်း (ဝဵင်းပိဝ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ UNESCO ယဝ်ႉ။ 5,000 ၵျၢပ်ႈ။
- 2 ဢၵွၵ်ႉတွင်ႇ (မီးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ပျီႇ ယၢၼ် 40 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ— တၢင်းႁိုင် 1.5 မူင်း ၶီႇရူတ်ႉထႅၵ်ႇၸီႇႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၵႂႃႇထူင်းပူဝ်ႇသေ ၶိုၼ်းၶီႇႁိူဝ်းသေ ၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈ). 1/2 day. ပဵၼ်တီႈ ၽင်ႇႁိုၵ်း ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉသေ မီးဝႆႉ ႁုၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထ တင်းၼမ်။ ပေႃးၶီႇႁိူဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉၼႆ ႁၼ်လႆႈလီလီ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၵိုတ်းသေ ၸွၼ်ႇတူၺ်း ၵျွင်းၽြႃး လႄႈ ႁုၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထ ၵႃႈတီႈလွႆ ဢၵွၵ်ႉတွင်ႇ၊ တေႁိုင်ယူႇ မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ ႁိူဝ်းၼိုင်ႈလမ်း 15,000 ၵျၢပ်ႈ (2-6 ၵေႃႉ)။
သိုဝ်ႉ[မႄးထတ်း]
တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ၸၢၵ်ႈထုၵ်ႈငိုၼ်း ATM တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
- 1 ၵၢတ်ႇလူင်ပျီႇ (မီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ တီးပၼ်ႇမူၼ်း ယၢၼ် 1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ). တီႈၵၢတ်ႇၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် ၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းၵႆႉႁၼ်တီႈ ၵၢတ်ႇၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။
- 2 ၵၢတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈ (တႄႇဢဝ်တီႈ တီႈပၼ်မူင်းလူင် တေႃႇထိုင် သဵၼ်ႈတၢင်း သထရၼ်း).
ၵိၼ်[မႄးထတ်း]
- 1 လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်မၢၼ်ႈ မေႇယႂႅတ်ႉဝႃႇ (Auntie Moe's), သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ႇ (မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ သၢၼ်ႇၾရၢၼ်ႇသိတ်ႉသၵူဝ်ႇ ထႅင်ႈလွၵ်းၼိုင်ႈ), ☏ +95 53 25 338. ၸၢင်ႈလိူၵ်ႈလႆႈ ၽၵ်းဝၢၼ်တင်းၼမ်။ ပဵၼ်ဢၼ်လိုၵ်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ပျီႇ။
- 2 လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် သၼ်ႇၾရၼ်ႇသိတ်ႇသၵူဝ်ႇ (San Francisco Restaurant), သဵၼ်ႈတၢင်းသထရႅၼ်း (မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ႁူင်းႁႅမ်း ပျီႇသထရႅၼ်း), ☏ +95 53 29 297. ဢမ်ႇပေႃးၵိုင်ႇၶႅမ်ႉ တႃႇ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း။
- 3 Grandma's Restaurant (ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၵၢတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈ). တၢင်းၵိၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လႄႈ တၢင်းၵိၼ် ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ၵိၼ်ဝၢၼ် လူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းပဵၼ် ပၺႃးဢွင်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်း မေႃတူမ်ႈႁုင်တီႈ ၵႂႃႇလႃႇလမ်ႇပူႇ မႃး။ 1,000-2,500 ၵျၢပ်ႈ။
- 4 လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႅင်းဢေႇယႃႇ (မီးတီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ). ပဵၼ်တီႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉတႃႇ တူၺ်း လႅတ်ႇၶဝ်ႈ၊ ၶဝ်ႈပႃး သဵၼ်ႈသင်ႇ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၽၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ။
- ၵိၼ် ႁွတ်ႉပွတ်ႉ၊ ဢၼ်ပိင်ႈ လႄႈ ၵၾႄး (မီးတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းတီႈၵႆ မၢႆ 2). ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈဢဝ် ႁင်းၵူၺ်း၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈၵိၼ် ႁွတ်ႉပွတ်ႉ လႄႈ ဢၼ်ပိင်ႈ၊ ၼိုင်ႈၵေႃႉ 6,000 ၵျၢပ်ႈ။
ဢွၵ်ႉ[မႄးထတ်း]
ပႃး မၢင်ဢၼ်ၼႆႉ ပိုတ်ႇႁူဝ်ၶမ်ႈသေ တေၶဝ်ႈပႃး ပီႇယႃႇ တေၸၢင်ႈႁၼ်လီႈ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တူင်ႇမူၼ်းလူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်တီႈမႃး သဵၼ်ႈသင်ၶဝ်ႈ တေပႃး လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ။
- 1 Jade Dragon, မၢႆ-29၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢတ်ႇ (မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၵၢတ်ႇလူင်ပျီႇ ယၢၼ် 3 လွၵ်း), ☏ +95 53 29 125. 06:00-09:00. ၵေႃႇၾီႇ၊ ၼမ်ႉၼဵင်ႈ လႄႈ ၶဝ်ႈမုၼ်း
- 2 Romeo Cold Cafe (ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း သထရႅၼ်း မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ၵၢတ်ႇလူင်ပျီႇ). ပဵၼ်တီႈလိူၵ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉ၊ ၶႅမ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ဢၼ်ၵတ်း လႄႈ ၼမ်ႉၼဵင်ႈ။
ၼွၼ်း[မႄးထတ်း]
တီႈလိုဝ်ႈသဝ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ မီးတီႈၵၢင်ဝဵင်း တီႈႁိမ်း တူင်ႇမူၼ်းလူင်ၼၼ်ႉ။
- 1 ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း ပၢၼ်းၵပႃႇ (Pan Ga Ba Guest House), 342 သဵၼ်ႈတၢင်းၵူၼ်းၵႃႉ (ၵူင်ႇတႄႇလၢၼ်း) (လုၵ်ႉတီႈ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်းမျၢတ်ႉ ၵႂႃႇထႅင်ႈလွၵ်းၼိုင်ႈ). ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် တႃႇလိူၵ်ႈသဝ်း တီႈပျီႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ႇမွၼ်ဢိတ်းဢိတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း၊ ၵတ်းယဵၼ်ဢုၼ်ႇဢူၵ်းဢုၼ်ႇၸႂ် လႄႈ ၵဵင်ႈသႂ်လီ။ ၵူၼ်းတီႈၼၼ်ႈ မေႃၸွႆႈထႅမ်သေ တၢင်းၵိၼ်ၵၢင်ၼႂ်ၵေႃႈ ၶႅမ်ႉ (မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃး၊ သမူႇသႃႇ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းၵဵၼ်)။ $14-20 (ၽတ်ႉလူမ်း/ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း)။
- 2 ႁူင်းႁႅမ်း တရီးတီႇ (Hotel 3D), မၢႆ-1448၊ သဵၼ်ႈတၢင်းသူၺ်ႇတၢႆႉတၢၼ်း. လဵၵ်ႉသေတႃႉ ဢွင်ႈၼွၼ်း ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ။ ၶဝ်ႈပႃး တဝ်ႈၼမ်ႉ။ ဝၢႆႇၾၢႆႇ။
- 3 ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း မျၢတ်ႈ (Myat Lodging House), 222 သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢတ်ႇ (မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ တူင်ႇမူၼ်းလူင် ယၢၼ် 250 မီႇတႃႇ), ☏ +95 53 25 695. ဢမ်ႇပေႃးသႅၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇပေႃးလူမ်ၸႂ်။ 15-26,000 ၵျၢပ်ႈ (ငူပ်ႉငိတူၺ်းလီလီ)။
- 4 ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း သမၢႆး (Smile Motel) (မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈ တူင်ႇမူင်းလူင် လႄႈ ၵွင်းမူး သူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ), ☏ +95 53 25142. ဢႃႇယု မီး 20 ပီယဝ်ႉသေတႃႉ ၶွင်ႉၼွၼ်းၸိူဝ်းၶႅမ်ႉလီ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးတီႈ ၵၢင်ၵႅၼ်မၼ်း။ ၶွင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လဵၵ်ႉသေတႃႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ တီႈၼွၼ်း ဢၼ်လူမ်ၸႂ်လီ၊ ၶွင်ႉၼမ်ႉ၊ ထီႇဝီႇ၊ တိူၵ်ႈၵတ်း လႄႈ ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်း။ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် လႄႈ ၵူၼ်းလေႃႈလဵၼ်ႈတီႈၼၼ်ႈ မေႃမိုတ်ႈၵိုဝ်းတႄႉတႄႉ။ တႄႇ US$22 (ၸၢင်ႈငူပ်ႉငိၵႃႈၶၼ်မၼ်း သေ ၶၼ်မၼ်းဢမ်ႇမီးပိူင်တၢႆ၊ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇသင်ႇမၢႆဝႆႉၼႆ ယႃႇပေၵႂႃႇတူၵ်းလိုၼ်း)။
- 5 သထရႅၼ်း ပျီႇ (Pyay Strand), 6 သဵၼ်ႈတၢင်းၽင်ႇၼမ်ႉ (ၵၢၼ်းၼႃးလၢၼ်း) (မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း တူင်ႇမူင်းလူင် ယၢၼ်မွၵ်ႈ 150 မီႇတႃႇ), ☏ +95 9 516 7684, +95 53 25846. မီးဝႆႉၶွင်ႉ ႁိူဝ်ႈလႅင်းသႂ် လႄႈ ၶွင်ႉယႂ်ႇလူင် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၶွင်ႉၼမ်ႉ လႄႈ ထီႇဝီႇ။ လွင်ႈလူမ်ၸႂ် ၶွင်ႉၼွၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း လႄႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႆႇၵူတ်ႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉ တူၺ်းၶွင်ႉၼွၼ်း ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ။ မီးဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈတီႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႇ ၸမ်ၵၼ်တင်းၼမ်ႉ။ US$25။
- 6 Lucky Dragon, No.772 သဵၼ်ႈတၢင်း ၽင်ႇၼမ်ႉ (ၵၢၼ်းၼႃးလၢၼ်း) (မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ သထရႅၼ်းပျီႇ လႄႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် သၼ်ႇၾရၢၼ်ႇသိတ်ႉသၵူဝ်ႇ), ☏ +95 53 24222, +95 53 12233. ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ႁူင်းႁႅမ်း ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇသေ ၶဝ်ႈပႃးလွင်ႈသႃႇယႃႇ ၵူႈမဵဝ်း၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၼွင်လုၺ်းၼမ်ႉ။ US$45-70။
သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ[မႄးထတ်း]
ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် လႅၼ်ႈတီႈၵႆ သေၵေႃႈ တႄႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းတီႈၸမ်တႄႉ ၶီႇ ပိၵ်ႉၵၢပ်ႉဢမ်ႇၼၼ် ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တီႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈ။
- ပူးၵမ်ႇ – ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်သေပိူၼ်ႈ တီႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်းလူင် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၵႄႈ တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ တႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တႃႇတေႁႄႉလႆႈ ရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပျီႇ ၵႂႃႇ ပူးၵမ်ႇၼႆႉ တိူဝ်းယၢပ်ႇသေတႃႉ မၼ်းၵေႃႈ မီးၾႄႇရီႇ ဢၼ်ႁွတ်ႈလႆႈယူႇ။
- မျွၵ်ႉဢူး – ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၸွမ်း တီႈတူၺ်းယဵမ်ႈ ဢၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်း၊ ဝၢၼ်ႈၶျၢင်း လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။
- ငပလီႇ – ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ။ လွင်ႈလိူၵ်ႈသၢင်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ ၶီႇရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် ၵႂႃႇတီႈ တွင်ႇၵူၵ်ႉသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸူး တႃႈရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် တၢၼ်ႇတွႆး (တင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ယၢၼ် 6 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)။
- ပတဵင်ႇ – ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၸွမ်း ၸွင်ႈပတဵင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်မိုဝ်းႁဵတ်း။ ၸၢင်ႈၶီႇရူတ်ႉပၢတ်ႉသ် လႄႈ ၾႄႇရီႇသေၵေႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈယူႇ။
- ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ – ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလိုဝ်းလင် ပိူင်လူင်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပဵၼ်တၢင်းၽႄတႃႇ သၢႆၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ တႃႇ ၵႂႃႇ/မႃး တႃႈၵုင်ႈ (တင်း ႁိူဝ်းမိၼ်)သေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်တႃႇၵႂႃႇ မျွၵ်ႉဢူး။
- တွင်ႇၵူင်ႉ – မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး တီႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီးတႃႇလိူၵ်ႈ ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်းတႃႇ ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်။ မၼ်းပဵၼ်တီႈ ၽႄတၢင်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ၼႂ်းၵႄႈ ပျီႇ၊ မျွၵ်ႉဢူး၊ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ လႄႈ ငပလီႇ။
- တႃႈၵုင်ႈ – ၶီႇရူတ်ႉပၢတ်ႉသ်၊ ရူတ်ႉလဵၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၾႄႇရီႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈယူႇ။
- Has custom banner
- Has mapframe
- ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈမၢႆ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်
- Region markers without wikidata
- Airport code pages missing
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ see
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ do
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ buy
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ eat
- Eat listing with no coordinates
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ drink
- ဢၼ်မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ sleep
- Usable ဝဵင်းလူင်
- Usable articles
- City articles
- မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်း
- ပွင်ႈလိၵ်ႈ ပၢႆတၢင်း တင်းသဵင်ႈ
- Has Geo parameter
- Pages with maps


text:
ရၶႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်း
ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ရခိုင်ပြည်နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Rakhine State), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zemoeng Rakheng]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်း ဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ ၶဝ် ယူႇသဝ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ မီးဝႆႉ ပွတ်းတူၵ်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇ ၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ဢေႇတီႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ႑႕ တေႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ႑႗ ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ် ထုင်ႉ ဝဵင်းၸိတ်ႉတၵွင်း မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ လႄႈ ထုင်ႉတြိပူႇရ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉ သိမ်းသႂ်ႇ တႂ်ႈမိုဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၽုင်းၵၢမ်ႇ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇၶဝ် ၶိုၼ်ႈသုင်ႈၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မိူင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ဝဵင်းတႃႇယႃႇ၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ (ယၢမ်းလဵဝ်) ၼႆႉ တေႃႇ ပေႃးထိုင် ၸွမ်းသၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မေႃႇလမႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းရၶႅင်ႇငဝ်ႈတိုၼ်း ၶွင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၼၢတ်ႉမျိတ်ႉဝ တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ တေႃႇထိုင် မေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ် လႅၼ်လိၼ်ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ) ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် သၢပ်ႇလႅၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်ယၢဝ်းလူင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ လႄႈ ပၢၵ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၶူဝ်းပူဝ်ႈၾိင်ႈငႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇဢဝ် လိူင်ၼမ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉပွတ်းတူၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ လႄႈ ပၢၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 17 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုၼ်ႉဢွၵ်ႇ 92 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 94 တီႇၵရီႇ 20 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇႁူမ်ႈသဵင်ႈ မီးယူႇ 14,200 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ၸွမ်ပိဝ်ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸွမ်ပိဝ်ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်မိၵ်ႈမၢႆ ၸွမ်ပိဝ်ဢွင်ႇပႄႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၼႃႈထတ်းၸွမ်ပိဝ်ဢွင်ႇပႄႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးၵူႈပၢၼ်ၵူႈသိုပ်ႇၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇပေႃးတေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ႁႂ်ႈငမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ လႆႈၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးမႃး ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ငဝ်ႈတိုင်းမၼ်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီးၵဝ်ႈသွၵ်ႈ ၼႃႈသုင်မီး ႁူၵ်းသွၵ်ႈယဝ်ႉ။
- သီၸွမ်ပိဝ်ဢွင်ႇပႄႉၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁႂ်ႈဝႆႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သီငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်သီၽိူၵ်ႇၼိုင်ႈၶိုင်ႈ သီလႅင်ၼိုင်ႈၶိုင်ယဝ်ႉ။ ပွတ်းၶိုင်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီၽိူၵ်ႇသေ ပွတ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်သီလႅင်ယဝ်ႉ။
- တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈသီႇၽိူၵ်ႇ ၽၢႆႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ပွင်ႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ မီး ၼမ်ႉၸႂ်ၶၢဝ်သႂ်၊ ပႂ်ႉပႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသီႇလ၊ မီးထၢတ်ႈၸႂ် ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ၊ မီးၾိင်ႈယၢမ်ႈလီ ၸိူဝ်းၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈဢၼ်လီပႂ်ႉပႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇသီလႅင်တႄႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ မီးလိူတ်ႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁၵ်ႉၶိူဝ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
မိၵ်ႈမၢႆၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႅင်းၵႃးရၶႅင်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇၶဝ် ၸႂ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ဝေႇသႃႇလီႇၼၼ်ႉ ဢဝ်မႂ်မွၵ်ႇႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈဢဝ်တႅင်းၵႃးရၶႅင်ႇ ပၢၼ်ဝေႇသႃႇလီႇသေၼႄႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႂ်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇၼႄဝႃႈ လွင်ႈပၢႆးမွၼ်းၾိင်ႈငႄႈရၶႅင်ႇၼႆႉ လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇဢွၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တႅင်းၵႃး ၶႅပ်းငိုၼ်း ပၢၼ်ဝေႇသႃႇလီၼၼ်ႉ ဢဝ် မွၵ်ႇတၸိၼ်ႇ သွင်ၶူဝ်ႈၶႂၢႆႇၶႃပေၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈမိၵ်ႈမၢႆၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇၼိူဝ်မီး လၢဝ်ၽိူၵ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼိုင်ႈ၊ ၽၢႆႇတႂ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ "ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ" ၼႆသေ ဢဝ်မွၵ်ႇသွင်ၶူဝ်ႈသေ ၵင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈလူင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ မီးၾိင်ႈၾႃႉမုၼ်းသုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ မႆႈလႄႈၵတ်း ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်ႁႅင်းၵႃႈႁိုဝ်။ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းမႆႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်မေႇၼႆႉ မီး 84 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ သေ ၽွင်းၶၢဝ်းၶတ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ် ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼႆႉ မီး 70 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၽင်ႇပၢၢင်ႇလၢႆႇလႄႈသင် ယွၼ်ႉမီးသၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၽူၼ်မုၼ်းသုၼ်း မႃးလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၼႃးလိၼ်ဢၼ်ၽူၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇ တႃႇၼိုင်ႈပီ တီးဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼၼ်ႉ မီး ႒႒႑ ၼိဝ်ႉ၊ တီႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼႆႉ မီး ႒႐႓ ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ၵႃး ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼႂ်း ပၢၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆပင်းၵလႃးၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လူမ်းလႅင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁိူၼ်းလႆႈလူႉ လႄႈ ၼမ်ႉလူၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်းၵမ်းပဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ လူမ်းလႅင်ႉၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ် ၼႃႈၶဝ်ႈၶၢမ်းၾူၼ်လႄႈ ဝၢႆးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼၼ်ႉသေ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၼႂ်းၵၢင်ၶၢဝ်းၾူၼ်ၵေႃႈ ၵႆႉၽတ်ႉပဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။0
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ယၢပ်ႇယဵၼ်းလႄႈ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းလူမ်း လႄႈ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ တၢၼ်ႇတွႆး၊ ၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ ဢၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵျွၵ်ႉၽျူႇ-တႃႈၵုင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၼႆႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ပီၼိုင်ႈလိူဝ်သေ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၾိင်ႈထုင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈလၢႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈငႄႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈထုင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ)
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇၵျွၵ်ႉၽျူႇ
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးၸၢင်ႈ (တၢၼ်ႇတွႆး)
- တီႇၵရီႇၶေႃးလဵၵ်ႉတွင်ႇၵူတ်ႉ
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးၸၢင်ႈ (ၵျွၵ်ႉၽျူႇ)
ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးၵၢၼ်ငၢၼ်း သွမ်ႈၶဝ်ႈ၊ တိၺွပ်းပႃၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇ လႄႈ ၵၢၼ်မႆႉမွင်၊ တၼိ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ တၢင်ႇၶၢႆၸူး မိူင်းပင်းၵလႃးတိတ်ႉ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈယၢၼ်ၽင်ႇၼမ်ႉရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ မီး မေႃႇဢၢႆၵႂၼ်းထၢတ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်ယၢၼ်းပျႄးလႄႈ တီႈၵုၼ်မူဝ်းၸီႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼေႇပူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇႁိၼ်ၶၢဝ် ယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (႕) ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း (႑႗) ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း (႒႖) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ (႑႗႐) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (႑႓႐႓႕)၊ ဝၢၼ်ႈ (႓႗႓႘) ဝၼ်ႈယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈဝဵင်းဢၢၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းၵႂႃႉ
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး
- ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး
- ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႇဢွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉတေႃး
- ၸႄႈဝဵင်းပူင်ႇၼႃးၵျုၼ်း
- ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်းပျႄး
- ၸႄႈဝဵင်းယတေႉယွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉတေႃး
- ၸႄႈဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး
- ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽျူႇ
- ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်လႄႈ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလီလၢဝ်းလႄႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မျွၵ်ႉဢူးၼၢၼ်းတေႃႇယႃႇ လႄႈ ၽြႃးၵွင်းမူး
- ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငပလီလႄႈ ဢွင်ႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈၸႂ်
- ၵွင်းမူးဢူးရၢတ်ႉတွင်ႇ
- တၺဝတီႇ၊ ဝဵင်းၵဝ်ႇ လႄႈ ၽြႃးၵျွၵ်ႉတေႃႇမႁႃမုၼိ
- ၽြႃးလူင်ဝေႇသႃႇလီႇ လႄႈ ဝေႇသႃႇလီႇ၊ ဝဵင်းၵဝ်ႇ
- ၸိတ်ႉတူၺ်ႇပႂၢႆႉ
ၵုၼ် ၸိူဝ်းမီးတီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17.
- ↑ နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)
- ↑ ပိုၼ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
- ↑ D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.


text:
ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုၼ်းမိုဝ်းႁွင်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 2။ RCSS/SSA ၵေႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၵႂႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်းၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလႄႈတင်း ၸွမ်သိုၵ်းယႃႇပျေႉ ။ ငဝ်းလၢႆးပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈၸႂ်သင်။ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈလႆႈတွင်ႈထၢမ် ၸဝ်ႈသိုၵ်းဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇလႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ်- ဢၼ် RCSS ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ငမ်းယဵၼ် တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼႆႉ ႁိုင်လၢႆဝၼ်းၶႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်လၢႆလၢႆၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ဢုပ်ႇၵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းၶႃႈ။ ဝၼ်းထိ 29 ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈဢုပ်ႇတင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ။ ဝၼ်းတီႈ 30 -31 /8 လႄႈ ဝၼ်းတီႈ 1/ 9 တႄႉဢုပ်ႇၵၼ်တင်းၸုမ်း ၵေႃႇမတီႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မၢၼ်ႈ။ ဢၼ်ၵႂႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ – ႁူဝ်ပဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးငိုၼ်း ၊ ၸဝ်ႈသႅဝ်းႁၢၼ် ၊ ၸဝ်ႈၸၢႆးလႅင်း ၊ ၸဝ်ႈသႅင်ႁၢၼ် ၊ ၸဝ်ႈဢုမ်ႈၶိူဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်းမီးယူႇ 6 ၸဝ်ႈၶႃႈ။
ထၢမ်- ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၼႆဢေႃႈ ။
တွပ်ႇ- ဢုပ်ႇလွင်ႈငဝ်းလၢႆးပဵၼ်ယူႇမီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်။ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်မိူဝ်းၼႃႈ။ တႃႇပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တီႇမူဝ် ၶရေႇသီႇမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ဢၼ်ပွတ်းပွတ်းမၼ်းတႄႉ လႆဝႃႈ တႃႇၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇတီႇမူဝ်ႇၵရေႇသီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။
ထၢမ်- ပေႃးၼႆ ဢၼ်ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈၼႆႉဝႃႈ ၽႂ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇယိပ်းၵွင်ႈ တေလႆႈႁဵတ်း တပ်ႉပႂ်ႉလႅ ၼ်
လိၼ်ဝႃႇ သင်ဝႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈလူး ။ တီႈပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ပႃးယူႇၶႃႈႁႃႉ။
တွပ်ႇ – လွင်ႈ DDR SSR လႄႈလွင်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်တႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇဢုပ်ႇ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်။
ထၢမ်- ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇၶႃႈႁႃႉ။
တွပ်ႇ- တွၼ်ႈတီႈဢၼ်လီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵေႃႈမီးယူႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလီႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵေႃႈမီး။ မဵဝ်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၸႂ်လႆႈတင်းမူတ်းလႄႇၼေႃႈ။
ထၢမ်- တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ ၸွင်ႇတေလၢတ်ႈလႆႈ။
တွပ်ႇ- ဢၼ်ႁဝ်းတၢင်ႇၼႄၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇၵမ်းလဵဝ် ၶဝ်ဝႃႈ တေဢဝ်မိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆ။ ၾၢႆႇႁဝ်းၵေႃႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇပၼ်ၶဝ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်။ ၵႃႈလႆႈဝႃႈ ပေႃးယဝ်ႉၸင်ႇတေႁူပ်ႉၵၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆ ။ ၵူၺ်းတေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်တႄႉပႆႇႁူႉ။
ထၢမ်- ပေႃးၼႆၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉလႆႈဢုပ်ႇလႆႈလၢတ်ႈသင်ၵႂႃႇၶႃႈလႃႇ။
တွပ်ႇ- ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈလၢတ်ႈၵႂႃႇတႄႉ
1-လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ
2- ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယွၼ်ႉၽေးသိုၵ်း
3-ၼႃႈတီႈပူၵ်းပွင်လႄႈ တႃႇၼႃႈတီႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ။
ထၢမ်- လႆႈငိၼ်းဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၵမ်းၼႆႉ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇပဵၼ်ၸုမ်းၼႆဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၼ် RCSS ၵႂႃႇၸုမ်းလဵဝ်၊ ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်ၶႃႈ။
တွပ်ႇ – သုၼ်ႇတူဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်တႄႉ – ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉပဵၼ်ၸုမ်းယႂ်ႇၸုမ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ငဝ်းလၢႆးလႄႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်းၸုမ်းဢွၼ်ႇၸုမ်းလဵၵ်ႉ -ၶႃႈႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်းၶႃႈ။ မၼ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။ ထိ 1 ၼႆႉ လူဝ်ႇထူပ်းၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ။ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ။ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တၢင်းလူဝ်ႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးဝၢႆးမႃး ၽႂ်လူဝ်ႇသင်ပေႃးႁူႉလီလီယဝ်ႉ ။ ပေႃးဢုပ်ႇၸွမ်းၵၼ်ၼႆ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးထိုင်ၵမ်းတေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်သေဢုပ်ႇတႄႉၵေႃႈ ၵႃႈတေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်သေဢုပ်ႇယူႇ။မၼ်းတေလႆႈၵႂႃႇၸွမ်းပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ်တွၼ်ႈဢေႃႈ။
ထၢမ်- မီးၵူၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ႁဝ်းတေႃႇႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်လႆႈ။ ပေႃးပဵၼ်ပိူၼ်ႈသမ်ႉႁဝ်းလႅၼ်ႈဢုပ်ႇ-ၼႆလႄႈ လွင်ႈၼႆႉၶႂ်ႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ-ၼၼ်ႉတႄႉ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ယိင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇထူပ်းၵၼ်ဢေႃႈ။ႁဝ်းၶႃႈတိုၼ်းႁပ်ႉယိုၼ်းမိုဝ်းယူႇတႃႇသေႇၶႃႈ။ ထူပ်းၵၼ် ၵပ်းသၢၼ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇတႃႇသေႇ။ တွၼ်ႈငူပ်ႉငိၵေႃႈငူပ်ႉငိၵၼ်ယူႇ။ ဢၼ်လႆႈၵေႃႈလႆႈၵႂႃႇလီၵႂႃႇ တွၼ်ႈဢၼ်ပႆႇငူပ်ႉငိၵၼ်လႆႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇ။
ၸူဝ်ႈပႆႇလႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ဢိတ်းဢိတ်းဢွတ်းဢွတ်း မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ်တႄႉတိုၼ်းတေမီးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။ သၽႃႇဝ သိုၵ်းၼႃႇၼေႃ။ ပေႃးဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ပေႃးႁဝ်း 2 မူႇ 2 ၸုမ်း တူၵ်းလူင်းပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်လႆႈတႄႉ ပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉတေယဝ်ႉၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ၽႂ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းယိပ်းဢၼ်လႂ်မၼ်းတေယိပ်းၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶႃႈတႄႉ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းယူႇၶႃႈ တႃႇတေပဵၼ်မူႇလဵဝ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆႉ။
ထၢမ်-ဢမ်ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇလႆႈထၢမ်သေ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၶႂ်ႈသင်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉတေမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇပွၵ်ႈၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမိူင်းတႆးမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ယႃႇႁႂ်ႈမီးသိုၵ်းသိူဝ်။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင် ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ် ၊ ႁႂ်ႈတင်ႈလႆႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ႁႂ်ႈတင်ႈလႆႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႇတရႄႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းလႆႈၽွၼ်းလီ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ဢေႃႈၶႃႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ။


text:
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ထုင်ႉပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ထုင်ႉသူပ်းၼမ်ႉ ဢေႇယႃႇဝတီႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းထုင်ႉသၢပ်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ႁွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ (မၢၼ်ႈ: အညာသား)ၼႆသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉၸမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ (မၢၼ်ႈ: အောက်သား) ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸႄႇႁွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆး သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1852 ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်တႄႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၽွင်းငမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းဝႃႈ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် မၢၼ်ႈသေ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တီႈဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၵႂၢမ်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ထုင်ႉသၼ်လွႆသေ ဝႆႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ တႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
တီႈၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
- ၸႄႈမိူင်းယၢင်း
- ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
- ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
- ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
- ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
- ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
ၸိူဝ်းတႃႇသိုပ်ႇလူတူၺ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ


text:
ဢေႇတီႇ
ဢေႇတီႇ (A.D) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ပီ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယူႇရူဝ်းပႃႇ သေ လူင်းပေႃႇပဵၼ်မႃး။ လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ (Latin: anno Domini) (ဢမ်ႇၼၼ်) "Anno Domine" သေ လုင်းပဵၼ်မႃး တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉပဵၼ်ဝႃႈ "ပီၼႂ်းၸဝ်ႈၶရိတ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။။[1] ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၸွမ်း ဝၢႆးၸဝ်ႈၶရိတ်ႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပီသႃႇသၼႃႇ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပီသႃႇသၼႃႇၼႆႉ တႄႇဢၢၼ်ႇ ဝၢႆးသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပုတ်ႉထ ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ "Anno Domini". Merriam Webster Online Dictionary. Merriam-Webster. 2003. Retrieved 2011-10-04.
Etymology: Medieval Latin, in the year of the Lord


text:
ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း (မၢၼ်ႈ: စစ်ကိုင်းခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Sagaing District ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Zekeng]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႆႉ မီး 1825 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီး ယူႇ 520,591 ၵေႃႉ [1]ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၵဵဝ် ၼႆႉ လႆလတ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉမူး လႄႈ ၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းလႄႈ ပေႃးဢဝ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တႄႇဢဝ်ပၢင်ႇပဵင်းလိၼ်ၼုမ်ႇ တေႃႇ လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသင်ၼၼ်ႉလႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉယူႇ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ မီးတၢင်းသုင် တႄႇဢဝ် 700 ထတ်းတေႃႇ 1373 ထတ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉဢႃႇဝ တီႈႁိမ်းမျူဝ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းလွႆဢွၼ်တင်းၼမ်သေ လွႆမူဝ်းၸႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်ယိုင်ႈၼွင်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင် ဢၼ်မီးၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၵူႈပီသေ ပေႃးၶိင်ႇႁႅင်ႈမႃး ယွၼ်ႉဢူၼ်လိၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်တၢင်ႇၵိုတ်းဝႆႉလႄႈ ၶွၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထုင်ႉသၼ်လွႆတႄႉ ႁႅင်ႈႁွင်သေ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသင်။
ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉၽူၼ်ဢေႇလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵျုင်ႇ၊ လူး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈပၢင်ႇပဵၼ်တီႈလိၼ်ၼုမ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ မႆယႃႈလူင် တင်း ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ထုင်ႉႁႅင်ႈႁွင်ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵုၺ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ထုင်ႉမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပၢင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ၵုၺ်ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်သေ တီႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႇၵုၺ်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ၊ ၵၢၼ်ၽဝ်ထုၼ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢုမ်ႁဵတ်းမေႃ၊ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၼ်ႈသီသၢႆ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉဢႃႇဝၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်ႇၶၢႆၸူး ၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ။ တီႈ သႃးတွင်ႇ၊ ၵႄႈလွႆပတူႇ၊ ယေႇၶႃး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁုင်ၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈ ၵွင်းမူႉတေႃႇ၊ ငတယေႃႇ လႄႈ ယႂႃႇတိတ်ႉၵျီးၼၼ်ႉ မီးၼွင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းမႆႈသေ ၽူၼ်ဢေႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉမူး၊ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လူမ်းၵတ်းထူဝ်းပဝ်ႇသေ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်း လိူၼ်သီႇ၊ လိူၼ်ႁႃ သွင်လိူၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မႆႈႁွၼ်ႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဝဵင်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈၵႅင်း၊ ဢႃႇဝ၊ ပိၼ်းယၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵဝ်ႇ လႄႈ တီႈ လွႆၸႄႈၵႅင်း ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၽြႃး ဢၼ်ၶုၼ်ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးမိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်မီး တီႈပွတ်းႁွင်ႇသၼ်လွႆၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ဢၼ်ဢုတ်ႇသေ သၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိင်လူင်မိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇၽြႃးလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ပဵၼ်ႁိင်ႇဢၼ်ႁွႆႈၽႅၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်ဢႃႇဝ တီႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1934 ၼၼ်ႉ ၵၢႆဢဝ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ဝဵင်းဢမရပူႇရသေ လူတ်ႉလဵၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃး ၸၢင်ႈတႆႇၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶူဝ်ၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၼႃး - တႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ် မိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၶိုၼ်းမႄးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1954 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 24 ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တွၵ်ႇတႃႇပဢူး ၵေႃႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ယဝ်ႉ ႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ် ၶူဝ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
တူပ်းမိုဝ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း (မၢၼ်ႈ: တမူးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tamu ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Topmue]) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၸမ်ၵၼ် တင်း ထုင်ႉမၼိပူႇရ၊ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း လႅၼ်လိၼ် မၼိပူႇရသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ လၵ်းလိူဝ်လိူဝ်သေ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းယဝ်ႉ ၶၢမ်ႈ ႁွင်ႈလွၵ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ် ဝဵင်းဢိၼ်ႇၽႃႇ ထုင်ႉမၼိပူႇရၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1925-25 မွၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် သႃႇဝီႇလျႅၼ်ႇ ဝႃႉတဝုတ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း တပ်ႉၸုမ်းသိုၵ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈသေ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းဢိၼ်ႇၽႃႇ ထုင်ႉမၼိပူႇရ မႃးၸူး ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း မႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းမႃႉ တၢင်းၵႅပ်ႈၵႅပ်ႈသေ လႆႈပႆတိၼ် ၶၢဝ်းတႃႈ 5 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း လႄႈ ဢိၼ်ႇၽႃႇၼႆႉ လႆႈၽၢင်ႉမႅၼ်ႈၺႃးဝႃႈ တေပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႃႉၶၢႆ မိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈတင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး လွင်ႈတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းတၢင်း။
ယွၼ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ ၽွင်းတပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ထွႆဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ပီ 1942-45 ၽွင်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းတူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းပိူင်လူင်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ၶဝ်ႈၸူးမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတႃႇ သွင်တၢင်းၵူၺ်း။ တၢင်းၼိုင်ႈတႄႉ တႃႇလုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ၶဝ်ႈၸူး၊ တွၼ်ႈတႃႇထႅင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈတႄႉ တႃႇလုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း တူပ်းမိုဝ်း ဢိၼ်ႇၽႃႇသေၶဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလုၵ်ႉတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ဢွၵ်ႇၸူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်း တူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇ တၢင်းလဵဝ်ၵူၺ်း။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶိုၼ်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵလေးဝသေ လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉၶူင်ႈၵပေႃႇ ၶိုၼ်ႈၸူးတေႃႇထိုင် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း ႁႂ်းပေႃးၽဵဝ်ထိုင် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းသေ ၶၢမ်ႈလတ်း ပႃႇထိူၼ်ႇလၢႆလၢႆၸၼ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇလူင်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈ ပၢင်ႇပဵၼ်းဢိၼ်ႇၽႃႇ ထုင်ႉမၼိပူႇရၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1942 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းဢိင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်းၸၢင်ႉသေ ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းၵလေးဝ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ တၢင်းတူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇသေ ထွႆလင်ဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 1942-45 ၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်းၸၢၵ်ႈထုၺ်လိၼ် ပူႇတူဝ်ႇၸႃႇ သေ ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တပ်ႉငဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ မၢႆ (14) လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈတိုၵ်းၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။
တပ်ႉသိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဝၢႆးသေ သိမ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်ၶတ်းၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇသိုပ်ႇသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ ၸွမ်းသၢႆတၢင်း ၶူင်ႈၼမ်ႉၵပေႃႇ လႄႈ တၢင်းတူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းမႃးၼႆႉ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်းပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၶရိတ်ႉ 16 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်း တူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇသေ ယၢမ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်း မၼိပူႇရမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1812 ၼၼ်ႉ ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၵႄႈၵၢင်သေ တႅပ်းတတ်းပၼ် လွင်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႇႁၢင်ႈႁေႃမၼိပူႇရမႃးသေ ယၢမ်ႈသိမ်းဢဝ် ၶူင်ႈၼမ်ႉၵပေႃႇမႃးယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇသေ ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလမ်ႇလွင်ႈ တီႈထုင်ႉ လႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ထုင်ႉမၼိပူႇရ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၼႆႉ ၵူၺ်းမီးတီႈ တီႈ ၶမ်းပတ်း လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉယုၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉ သီႇပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပွၵ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ပွၵ်ႉၸေးတၢၼ်း၊ ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉမ လႄႈ ပွၵ်ႉၸတ်ႉတၵူး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းယူႇသဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ၶျၢင်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵေႃႇလၶႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၶိူဝ်းၵတႄးၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၼိူဝ် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼႆႉ မီးယူႇ 43,737 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ပီၵေႃးၸႃႇ 1382၊ လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်း၊ ပီတႆး 2115 ၼီႈ
ဝၼ်းထိ 1/4/2021
ၶွမ်ႊပၼီႊမိူင်းဢွတ်ႊသတြေးယႃႊသိုပ်ႇၸၢမ်းၶုတ်းၶူၼ်ႉႁႃၶမ်း ပိုၼ်ႉတီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 8/3/2021 ဝၼ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူတ်ႈလႆၼွင်းယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ ၵူၼ်း မိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ (ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ) ၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၶွမ်ႊပၼီႊ Australian-led Access Resources Asia (ARA) မိူင်းဢွတ်ႊသတြေး ယႃႊၶဝ်ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇပိူဝ်ႈသိုပ်ႇၶူၼ်ႉႁႃ ၶမ်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉ တီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်။
ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် ARA ၶဝ်တႄႇၶူၼ်ႉႁႃၼၼ်ႉတၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 547 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊသီႇၼႃႈၽဵင်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈၶဝ်တင်းမူတ်း 1,800 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊသီႇၼႃႈၽဵင်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။လွင်ႈ တေၶုတ်းၶမ်း ပိုၼ်ႉတီႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လူင်ၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသၢၼ်ၶတ်းမႃးႁၢဝ်ႉႁႅင်းၵွပ်ႈဝႃႈတေႁဵတ်း ႁႂ်ႈ သၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်း ပဵၼ်လႄႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလုသုမ်းတင်းၼမ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်မီးႁူၺ်ႈ လွႆ၊ႁႆႈၼႃး လႄႈ လႅင်ႇသၢႆၼမ်ႉတင်းၼမ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။
မိူဝ်ႈပီ 2017 လႄႈ 2018 ၼၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသၢၼ်ၶတ်းသေတၢင်ႇထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈ ARA ၵိုတ်းၶူင်းၵၢၼ်၊ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်မႃး။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 26/11/2020 ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝမိူင်းမၢၼ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼူၵ်ႉ ယုင်းပၼ်ၶႂၢင်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ ARA တႃႇၶူၼ်ႉႁႃၶမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 6/1/2021 ၼၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ ARA ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶဝ်ၵႂႃႇလေႇယဵမ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ သေႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽွင်းတေပိုတ်ႇလုမ်းၽႄ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24/1/2021 ၼၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ၵၢင်ႉၵႄႇပေႃႈႁႆႈမႄႈၼႃးၼႂ်း 13 ဢိူင်ႇလႄႈ 3 ပွၵ်ႉလႆႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈယိုၼ်ႈထိုင်ၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၶူင်းၵၢၼ်မီး ၵူၼ်းမိူင်း 3,883 ၵေႃႉႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း။ၶွမ်ႊပၼီႊ ARA ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ သင်သေ ဢမ်ႇၵႃးမိူဝ်ႈလဵဝ်ပၢႆႁူမ်ႈတင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉသေသိုပ်ႇ ၶိုင်လူင်းတိုၼ်း မၼ်းယူႇ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ Access Asia Mining Pte Ltd (ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈလူင်ၶွမ်ႊပၼီႊ ARA သေပၵ်းဝႆႉ တီႈမိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊ) ႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶုတ်းၶူၼ်ႉႁႃၶမ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်းယုင်ႈယၢင်ႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းမၼ်းၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ 2018 ၼၼ်ႉၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းလႆႈၵဵပ်းႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈထဝ်ႈယိင်းဢႃယု 73 ပီၵေႃႉၼိုင်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵၼ်ႉၸၼ်ၼႂ်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈသေတိုၵ်းသူၼ်းၶွမ်ႊပၼီႊ Access Asia Mining (AAM) ၶဝ်ၵိုတ်းပႅတ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸၢမ်းၶုတ်းႁႃၶမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇၼၼ်တီႈဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽူႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းၼၼ်ႉ။
တႃႇတုမ်ႉတွပ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းလွင်ႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးတုၵ်းယွၼ်းၼၼ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ AAM ၶဝ် လႆႈ သူင်ႇလိၵ်ႈထိုင်ၸုမ်း Business and Human Rights Resource Centre မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ14/5/2018 ၼၼ်ႉ သေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၸွႆႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်သင်။လွင်ႈ ၼႆႉႁဝ်းတိုၼ်းႁတ်းလၢတ်ႈပုတ်းၶၢတ်ႇၸႅင်ႈလႅင်း။ၶွမ်ႊပၼီႊ AAM ႁဝ်းတိုၼ်းႁၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ် ႁဝ်း ၸၢင်ႈၶုတ်းမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈၵၢင်းၽေးၶဵၼ်သေၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈႁပ်ႉတွၼ်ႈႁဝ်းလီ။ႁဝ်း တိုၼ်း ဢမ်ႇလူဝ်ႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေဢိတ်း၊မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၵွပ်ႈဝႃႈႁဝ်းယင်းပႆႇ တႄႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈဢမ်ႇၼၼ်မီးၶူင်းၵၢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈမၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇလွင်ႈလႆႈ ၸွႆႈႁႄႉ ၵင်ႈပၼ်သင်” ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉတိုၼ်းၸႅင်ႈလႅင်းလီဝႃႈ ARA/AAM ၶဝ်“ၶိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ”ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ပိူင်လူင် မၼ်း ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ/ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1/2/2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေမိူဝ်ႈ လဵဝ်တႄႉဢမ်ႇၸၢင်ႈထဵင်ယဝ်ႉလွင်ႈဝႃႈၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်တၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေတႄႇၶိုင် ႁဵတ်း သၢင်ႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း။ ARA/AAM ၶဝ်တိုၼ်းမီးလွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ ယႄးၶဝ်ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇ ၼႃႇၸိုင်ႈ မိူင်းပႃးတင်းလွင်ႈသိုပ်ႇၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႊပၼီႊ AAM ၼႆႉပဵၵ်ႉသမ်ႉ လူင်းတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉၼႂ်းမိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊသေတႃႉ ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ် မၼ်း တႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းၸၢဝ်း ဢွတ်ႊသတြေးယႃႊ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသူၼ်းတုမ် (ၵျေႇၺႃႇ/ ၶူဝ်ႊသၼႃႊ) ၸိူင်ႉၼင်ႇ “လၵ်းပိူင်ပႃႈလင် ယင်းမီးၸုမ်းၵေႃႇသၢင်ႈပၢႆးၸၢၵ်ႈတင်းၼမ်” ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ် ထုၵ်ႇလီ ၶႆႈၸႂ်ဝႃႈလွင်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၽေးၶဵၼ်ၼမ် လိူဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်တေလႆႈ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ ARA/AAM ၵိုတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ် လူင်းတိုၼ်း ၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းမူတ်းၵမ်းလဵဝ်။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး တိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ပႃး ၶွမ်ႊပၼီႊ ၼွၵ်ႈမိူင်းႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈၵၢၼ်လူင်း တိုၼ်း လၢင်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေႃႇပေႃးမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻိူဝ်ႊရိူဝ်ႊ တီႊ မူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပေႃးၸၢင်ႈမီး သုၼ်ႇလႆႈ ႁႄႉၵင်ႈ ၼမ်ႉလိၼ် ႁိၼ် ၽႃၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ် ဢဝ်ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်း ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ AAM ၶဝ်ၶိုင်ၸၢမ်းၶုတ်းႁႃၶမ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97-173-1530 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
PDF files: >>>


text:
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Spanish Republic
Template:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Spanish Republic is an internal data container not intended to be transcluded directly. It is used indirectly by templates such as
flag,
flagicon, and others.
Standard parameters
ၸွမ်ပိဝ် ၸိူဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸႂ်ႉ
ၸွမ်ပိဝ်တပ်ႉၼမ်ႉ မိူင်းၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၸွမ်ပိဝ်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ Template:Navy ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉပၼ်ၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ:
{{navy|Second Spanish Republic}}→ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Second Spanish Republic
ပိူင်ယၢင်ႇ လၢႆးၸႂ်ႉ
{{flag|Second Spanish Republic}}→ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Second Spanish Republic
{{flagicon|Second Spanish Republic}}→ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Second Spanish Republic
{{flagcountry|Second Spanish Republic}}→ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Second Spanish Republic
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်
တူၺ်းပႃး ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၵွင်ႉၵၢႆႇ
country_data ဢၼ်မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။:
ၶေႃႈမုၼ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ
သဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်း Spanish Republic
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉသႂ်ႇ ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ တေလႆႈၸၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉသႂ်ႇတီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၸွမ်ပိဝ် ၼင်ႇ Template:Flag, Template:Flagicon ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
သဵၼ်ႈမၢႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆၽူႈၼၢမ်း မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ ပီ 1962-88၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၄၈-တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(Dates in italics indicate de facto continuation of office)
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၇၄-၁၉၈၈)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Status
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၁၉၈၈-၂၀၁၁)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (၂၀၁၁-ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈၼၢမ်း မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ (၁၉၆၂-၁၉၈၈)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ၁၉၆၂ ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေ ထုၵ်ႇၶၢႆႉပီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ
- ↑ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ၽွင်းပဵၼ် ၈၈၈၈ (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)
- ↑ 4.0 4.1 ၶၢဝ်း၈၈၈၈ (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ
- ↑ ယွၼ်ႉပၢႆးယူႇလီလႄႈ ထုၵ်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်
- ↑ ဝၢႆးသေယဝ်ႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ၂၀၁၀ယိုၼ်ႈလၢႆႈပၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း


text:
မၢႆႉၶႄႇလ် တႄးလ်
မၢႆႉၶႄႇလ်သေႃးလ်တႄးလ် (ၵေႃႉၵိူတ်ႇ 1965 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 23 ဝၼ်း) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈတႄႇတင်ႈ လႄႈ ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸုမ်းၶွမ်ႇပၼီႇလူင် တႄးလ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽူႈမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးမၼ်း မီးယူႇ တေႃႇလႃႇ 14 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃႈမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မေႃယႃၶဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ပႃးၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆသတွၵ်ႉၶ်သျႄႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈတီႈ ႁီးရွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ႁူႇသတၼ် တီႈ ၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်း တူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸဝ်ႉၸဝ်ႈၸဵဝ်းၸဵဝ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေတွပ်ႇ ပွႆတွပ်ႇလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ မၼ်းလဝ်ႈတၢင်ႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းလႆႈ 8 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ် ပၢၼ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်း ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉသေ ၽင်တိုၼ်းလၢင်းဝႆႉတီႈ သတွၵ်ႉၶ်သျႄႇယႃႇ လႄႈ တီႈၶူဝ်းႁေႈၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄးလ် ၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းမီးဢႃႇယု 7 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိုဝ်ႉ ၸၢၵ်ႈၼပ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇမၼ်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈႁၼ်ၸၢၵ်ႈမဵဝ်းတႄႇလီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇတီႈ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇတႅမ်ႈ ၾရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယု မၼ်းလႆႈ 15 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တီႈ ရေႇတီႇယူဝ်ႇသႅၵ်ႉၶ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅပ်ႉပႄးလ်ထူးၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းပေႃးတေလႆႈႁူႉဝႃႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆ မၼ်းယႃႉဢွၵ်ႇတူၺ်းၵမ်းဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မႅၼ်ႇမူဝ်ႇရီႇယႃႇ ဢၼ်မီးတီး ႁူႇသတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈၼႆ မၼ်းၶၢႆၶဵဝ် (ဢဝ်ႁူဝ်ပီဝႃႈ) လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇႁူႇသတၢၼ်ႇသေၵေႃႈ ႁႃငိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းၶၢႆၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇၾူင်းသေၵေႃႈၶၢႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶၢႆႉႁိူၼ်းမႂ်ႇ လႄႈ ၽူဝ်မႄးတိုၵ်ႉႁႃတႄႇၵူပ်ႉၵူႈၵၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉတီႈမၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပၼ်ႁႅင်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ်တီႈ လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇၵူပ်ႉၵူႈလႄႈ လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇ တႃႇသိုဝ်ႉႁိူၼ်းမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ငိုၼ်းၶဝ်ႈတႄးလ် ၼိုင်ႈပီၼႆႉ မီးမႃး 18,000 တေႃႇလႃႇသေ ၼၼ်ႉ မၼ်းယင်းၼမ်လိူဝ်သေ မေႃသွၼ်မၼ်း ဢၼ်သွင်ပၼ် ၽၢႆႇပၢႆးပိုၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၼ်းၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈပၢႉးမေႃယႃ တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉဢၼ်မီးတီႈ ဢေႃႇသတိၼ်ႇၼၼ်ႉ တီႈမၢႆႁွင်ႈ 2713၊ တီႈႁွင်ႈတူဝ်ႇပီႇသႅၼ်ႇတႃႇ တီႈၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ယုၵ်ႉတၢင်ႇၼမ်ႉၸႂ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (upgrading) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶႂၢင်ႇမၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီး ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ ၵႂႃႇၸၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်လွင်ႈ သိူဝ်ႉၶႄႉၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဝႂ်ၶႂၢင်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ license (ဝႂ်ၶႂၢင်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ) တႃႇ ၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင် 1984 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ တႄးလ်ၼႆႉ လႆႈတႅမ်းတတ်း တွၼ်ႈတႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်းၼိူဝ် ၵၢၼ်းငၢၼ်းၶၢႆၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၶၢႆႇတေႃႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈယုမ်ႇယမ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်း ၶၢႆႇတေႃႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉ တေတိူဝ်းမီး ၼမ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ပၼ်ၵူၼ်ႈသိုပ်ႇၶၢႆမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ 1984 ၼႂ်းလိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ တႄးလ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈပီႇၸီႇလိတ်ႉမိတ်ႉတႅတ်ႉသေၵေႃႈ တၢင်ႇမၢႆၽၢင်မႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးတီႈၼႂ်း ၵုၼ်ႇတူဝ်ႇမီႇၼီႇယႅၼ်ႇ မႃးသေ မၼ်းၶၢႆ ပီႇၸီႇ၊ ၶိူင်ႈလိူဝ် လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၵိုၵ်းမၼ်းမႃးသေ လႆႈငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ ၼႂ်းၵႄႈ 50,000 တေႃႆ 80,000 ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ ပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မၼ်းၸင်ႇႁွင်ႉ ႁူင်းၵၢၼ်မၼ်းဝႆႉ "တႄးလ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း" ၼႆသေ ၸင်ႇၶၢႆႉၵၢၼ်မၼ်းၵႂႃႇၸူး ဢေႃႇသတိၼ်ႇပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းသင်ႇၶူဝ်းၶွင်ဢိတ်းဢွတ်းသေ မၼ်းပၼ်ၵၢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တေႁဵတ်းလႆႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆပ မၼ်းၵႆႉလၢတ်ႈတႃႇသေႇ လွင်ႈဝႃႈၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်းၼႆႉ လႆႈၸတ်းၵၢၼ်မႃးတင်း ၵူၼ်းဢိတ်းဢွၼ်ႇသေ ပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇဢွၼ်ႇ တီႈၽိူၼ်ဢၼ်မီးတၢင်ႈၵႂၢင်ႈ ႁူၵ်းထတ်းလႄႈ ၵူၼ်းသၢမ်ၵေႃႉ ဢၼ်ယိပ်းဝႆႉ ၵၼ်းလိမ်ႇသေႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၽင်တိုၼ်းလၢင်း တႃႇၼႃႈၵၢၼ် မီး တေႃႇလႃႇ 1000သေ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေလႆႈၸုၼ်ႉသေ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။
ပီ 1992 ၼၼ်ႉ တႄးလ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယုမီး 27 ၶူပ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ထႅၼ်ႈၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း 500 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်ဢႃႇယုလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမၵ်းမၢႆၼႂ်း မႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၽေႃႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1996 မႃး တႄးလ်ၼႆႉ ဢဝ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶၢႆႇတီႈၼိူဝ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉသေ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႄးလ်သႃႇပိူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ တႄးလ်တွၵ်ႉၶွမ်းသေၵေႃႈ ၼိူင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ႁႅင်းၶၢႆ မီးယူႇၸမ် တေႃႇလႃႇၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈတႄးလ်ၵေႃႇပိူဝ်ႇရေးသျိၼ်းသေ တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
ပီ 2001 ၼႂ်းၶိုင်ႈပီ ပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တႄးလ်ၵေႃႇပူဝ်ႇရဵၵ်ႉၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈ ၶွၼ်းပၢတ်ႉသေၵေႃႈလႆႈသျႄႇယႃႇလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵမ်ႇၽႃႇ တႃႇ 12.8 % သေ ပဵၼ်မႃးၵေႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆၼပ်ႉသွၼ်ႇသေၵေႃႈ ၼႂ်ႈၵႃႈၸဵတ်းပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လွၵ်းၵၢတ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းႁႅင်းၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈတူၵ်းလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅတ်ႉသ်ထွပ်ႉ၊ ၼူတ်ႉပုၵ်ႉ၊ သႃႇပိူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇတႄးလ် ဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽႄၶၢႆၸူးၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ မီး 34.3% လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁႅင်းၶၢႆမၼ်း ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး 30.7% ယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1998 မႃး တႄးလ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈ ဢႅမ်ႇဢႅတ်ႉတီႇ ၵႅပ်ႇပီႇထႄႇလ် ဢႄႇလ်ၽီႇ (MSD Capital LP)သေၵေႃႈ ႁႂ်ႈၸတ်းၵၢၼ်ႁင်းၶေႃ လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း မၼ်းလႄႈ ၶွင်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းလွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သျႄႇယႃႇ လွင်ႈၵႃႇၶၢႆဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သျႄႇယႃႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ လႄႈ လွၵ်ႈၵၢတ်ႇၼင်ႇလိၼ်ဝၢင်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈဝႆႉၵူၼ်း မွၵ်ႈ 80 ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ဝႆႉဢွင်ႈလုမ်း တီႈ ၼိဝ်းယွၵ်ႉၶ်၊ သၼ်ႇၼႃႇမူဝ်ႇၼီၵႃႇ လႄႈ လၼ်ႇတၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄးလ် ၼႆႉ လႆႈယိုၼ်ႈပၼ်ၶဝ်ဝႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1999 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅပ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈ ၶရၢပ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်းထီႇထရႂၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ဢီး ၶွမ်းမၢတ်ႉ (ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢီႇလႅတ်ႉထရေႃးၼိတ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸီႇသၢမ်တူဝ် တီႈဢီးၶွမ်းမၢတ်ႉ (content - မဵဝ်းမၼ်း၊ commerce - လွၵ်းလၢႆးသိုဝ်ႉၶၢႆ လႄႈ community-တူင်ႇဝူင်းၵပ်းသိုပ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ၼႆသေ မၼ်းသိုပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈလွၵ်းလၢႆး လၢႆးငၢၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတူဝ်ထပ်းဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း ၽူႈပၼ်ႁဵင်းၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းလွင်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႄးလ်ၼႆႉ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃးတီး ၸုမ်ႈပူတ်ႉ ၽူႈတႄႇတင်ႈ ၽူဝ်ႇရမ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵမ်ႇၽႃႇလႄႈသင်၊ တီႈၼႂ်းၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း ၶွင်ႇၸီႇပီႇၸၼႅတ်ႉ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉသျိၼ်ႇၼႄႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၶွင်ႈၸီႇ ယူႇဢႅတ်ႉ ပိၸၼႅတ်ႉလႄႈ တီႈၸုမ်းပူတ်ႉ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢိၼ်းတီးယႃး ဢၼ်မီးတီႈ ႁၢႆႉတရေႃးပတ်ႉ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၼႂ်းၶွင်ႇၸီႇ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးၸၢင်ႈ လႄႈ ပၢႆးသၢင်ႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင် ပီ 2010 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇဢွၵ်ႇ လွင်ႈပၼ်ငိုၼ်းၸူး ဢိၼ်ႇတႄးလ်ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇမၼ်းသေ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈငိုၼ်းတွင်ႈလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇမၼ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ဢႅတ်ႉဢီးၸီႇ လႆႈမၢပ်ႇတၢင်ႇလုမ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈမၢပ်ႇမႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄးလ် လႆႈသၢႆႈငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ 4 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇတင်းတႄးလ်ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်းသေ ၸိူဝ်းပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ လႆႈပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းလႆႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ "လွၵ်းလၢႆး လၢႆးငၢႆးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ပိူင်မႂ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႄးလ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ" ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1999ၼၼ်ႉ လွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ၊ လွင်ႈမၼ်းတႄႇတင်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်း၊ လွင်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ ယိုင်ႈယႂ်ႇမႃး လႄႈ လွင်ႈလႆႈၽိတ်းလႆႈပိူင်မႃး တင်း လွင်ႈလီဢဝ် တွၼ်ႈသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆႉပႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈလၼၼ်ႉ လႆႈတႅမ်ႈၸွမ်းၵၼ်တင်း ၶႅတ်ႉတရိၼ်းၾရႅတ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၽေႃႉပိတ်ႉသေ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးတႄးလ်ၼႆႉ တေမီး တေႃႇလႃႇ 13.5 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တႄးၼႆႉ တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်း သူႇၸၼ်ႇသေ မီးလုၵ်ႈလၢင်း 4 ၵေႃႉယဝ်ႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဢေႃႇသတိၼ်ႇ တီႈၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1999 ၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဝႆႉပိူင်လူင်သေ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မၢႆႉၶႄႇလ်လႄႈ သူႇၸၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2000 ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈမႃးဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼၼ်ႉသေ တေလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 530လၢၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇဢဝ် ၼမ်ႉမျၢတ်ႇၼမ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇၼႂ်းဝဵင်း တီႈ ဢိၼ်းတီးယႃးလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈလူႇတၢင်းငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ 65 လၢၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းၸူး ၸၼ်ႉၸွမ်ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းသၢမ်ၸုမ်း ၶွင် မၢႆႉၶႄႇလ် လႄႈ သူႇၸၼ်ႇတႄးလ်ၶဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ် သႅၼ်ႇတႃႇတႃႇယုၵ်ႉသုင်လွင်ႈပၢႆးယူႇလီၵၢၼ်ယူႇသဝ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄးလ်၊ ႁူင်းယႃလုၵ်ႉလၢၼ်းတႄးလ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူႇတၢၼ်းမႃးသေ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်မႃး ယူင်ႉသၢင်ႈပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်မႂ်ႇလင်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ် ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်း ၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႈဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ လႄႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈတႄႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလုၵ်ႉတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆးမ်ရတ် သေ ပၼ်ၸုမ်ႈၶူးတွၵ်ႉထႃႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်လီပၢႆးသၢႆႊၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီၼၼ်ႉယဝ်ႉႄ
လွင်ႈၶဝ်ႈပႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 2004 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းလူႇတၢၼ်းငိုၼ်း 53ၵေႃႉ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢႃႇယုၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင် တႃႇ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျေႃႉၶျ်တပလိဝ်ႇ ပုတ်ႉသျ် ၼၼ်ႉ တႄးလ် လႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၵေႃႉၼိူင်ႈသေ မၼ်းလႆႈလူႇတၢၼ်းငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ သွင်သႅၼ်ႁႃႈ (လွင်ႈလူႇတၢင်းၼႂ်းၶႂၢင်ႇ ဢၼ်သုင်သုတ်း) မႃးၼႆယဝ်ႉ။


text:
လွင်ႈတၢင်းတႃႇတေပဵၼ်မႃးပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶဝ်လႆၢတူၼ် လႆႈၸဝ်ႈလႄႈ တင်းၽူႈ ပွင်ၵၢၼ်ၽႆၢႇလိၵ်ႈလႆၢး ၼႂ်ဢိူင်ႇမိူင်းၵူဝ်းၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပိုတ်ႇပဵၼ်ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမႃး ယဝ်ႉ။
Monday, March 16, 2015
ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉမေႃသွၼ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ13.3.2015တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 15.3.2015 ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ၽိုၵ်းၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃသွၼ် တီႈဝၢၼ်ႈၵႅတ်ႇၵဝ်ႇ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းၵူဝ်း၊ တူင်ႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။
လွင်ႈတၢင်းတႃႇတေပဵၼ်မႃးပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶဝ်လႆၢတူၼ် လႆႈၸဝ်ႈလႄႈ တင်းၽူႈ ပွင်ၵၢၼ်ၽႆၢႇလိၵ်ႈလႆၢး ၼႂ်ဢိူင်ႇမိူင်းၵူဝ်းၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပိုတ်ႇပဵၼ်ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမႃး ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉမႃး(2014)ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈလႆၢတူၼ်လႆၢပႃး လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ လႆႈပိုတ်ႇပၢင်သွၼ် ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈလႆၢးတႆး ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉလႄႈ ပီၼႆႉ (2015)ၼႆၵေႃႈတေပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈၼႆၶႃႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် မေႃသွၼ်ႁဝ်းၶဝ်ပေႃးတေမီးလွင်ႈတိူဝ်း တွၼးမႃးထႅင်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶူးဝီရိယ သီၼူၼ်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၸဝ်ႈၶူး ဢိင်ႇတႃႇၸၵ်ႉၵ လိူၼ်သႅင် ၵဵင်းတုင် သွင်တူၼ်သွင်ပႃးဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ သေ ၸဝ်ႈၶူးၵေႃးသၼ်ႇလ ၵျေႃႇလႅင်း လွႆလႅမ်၊ ၸဝ်ႈၶူးၶေႇမိၼ်ႇတ ၶမ်းလႅင်း ၵႃလိ၊ ၸဝ်ႈၶူး ၸၼိင်ႇတ လႅင်းၸႅင်ႈ ၵႃလိ၊ ၸဝ်ႈၶူးပၼ်ႇတိတ မုၼ်ႁိူင်း ၼမ်ႉၸၢင်၊ၸဝ်ႈၶူး ၸေႃးတိၵ ၸွမ်ၶိူဝ်း ၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၸဵတ်းၸဝ်ႈ လႄႈတင်း မေႃသွၼ်တၢင်းၵႃႈ ၼၢင်းၶႆႇသႅင် လႆၢးၶႃႈ၊ ၼၢင်းၸၢမ်ႁွမ် လႆၢးၶႃႈ လႆႈပဵၼ်မေႃသွၼ်တၢင်း ၵႃႈ။ မေႃသွၼ်ဢၼ်မႃးၶိုၼ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း မီးယူႇ52 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
Posted by ktstudio
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, October 23, 2015
ၸႆွႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 19,October,2015 မႃး ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢွၼ်ႇႁူဝ်တၵႃႇတႆးလႆၢ မူႇလႆၢလၢႆၸုမ်းသေ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်တၵႃႇသတ်ႉထႃး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးလၢႆလၢႆတီႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈေၽးသိုၵ်း ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင် မိူၼ်ၼင်ႇေၵးသီး၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းသူႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸဵမ်ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇႄလႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈႁၼ်ဢၼ်ပီပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်း ဢၼ်လၢႆႈပႆၢႈၽၢတ်ႇဝၢၼ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉႄလႈ တင်းၼမ်တင်းေဢႇ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇမႃးေၵႃႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈပၢင်တိုၵ်းေၵႃႈဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝႆၢးသေ သိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းႄလႈ ငိုၼ်းၸႆွႈထႅမ်ႁဝ်းၵေႃႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇၼမ်မႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၵူႈၸဝ်ႈ၊ ၵူႈေၵႃႉ၊ ၵူႈၵူၼ်းယူႇေဢႃႈ။
Posted by ktstudio
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 23/11/2021
ငူၺ်ႇယီႇပလႄး တေတႄႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်မႂ်ႇ တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ ထုင်ႉၼမ်ႉမႃႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ
ပဵၵ်ႉသမ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင် ၼမ်ႉတီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ တႃႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းမႃး ၶၢဝ်းႁိုင်သေတႃႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး ဢၼ်ပၵ်းတီႈတိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ၼၼ်ႉႁၢင်ႈ ႁႅၼ်းတေတႄႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်မႂ်ႇ တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ ၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉမႃႉ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉထႅင်ႈ။
ငူၺ်ႇယီႇပလႄး တႄႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉမႃႉၼႆႉမႃးတင်ႈတႄႇ 2004 သေမိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ၶုတ်းတီႈၼၼ်ႈထႅင်ႈသွင်တီႈ- 1 ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ်လႄႈ 2 ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း။ ၵၢၼ်ၶုတ်း ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႆႈၼႃး သၢႆၼမ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလုၵွႆသေ ယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉလႄႈလူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈ သႂ်ယဝ်ႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထႅင်ႈ 3000 ပၢႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၵိုတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်မႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇသေ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 2/1/2021 ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေ ၵိုတ်း ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈၼႃးၵုၼ်ၼၼ်ႉ သဵင်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2021။ လိူဝ်ၼၼ်ႉယင်းပၢႆလၢတ်ႈဝႃႈ တေ ဢမ်ႇသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းယႃႉလုထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ ၼၼ်ႉထႅင်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 25/2/2021 ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ ၶွမ်ႊပ ၼီႊ ၶဝ်မႃးထူပ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေလၢတ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်း ၵၼ်မႃး ၼၼ်ႉတေဢမ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉလႄႈ တေသိုပ်ႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်တေႃႇပေႃးမူတ်းသဵင်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႆႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇတူၵ်းလူင်း လၢတ်ႈသင်ၸွမ်းလွင်ႈၼႆႉ။
တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ငူၺ်ႇယီႇပလႄး သိုပ်ႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်မႃးၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် တင်းသွင်တီႈ -တီႈၼမ်ႉမႃႉ လႄႈသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ် တီႈၼႃးၵုၼ် တီႈဢၼ်မီးလိၼ်တႅၵ်ႇၸတ်ႉၼိူဝ်ထၢင်ထၢၼ်ႇ တႂ်ႈ လိၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွမ်မႆႈၸႂ်ၵူဝ်လိၼ်တေၸၢင်ႈၵူၼ်ႇပင်းလူင်း။
ၼိုင်ႈဝၼ်းမီးရူတ်ႉ/ၵႃးတေႃႉတၢင်ႇထၢၼ်ႇႁိၼ် 100 လမ်း လုၵ်ႉဢဝ်တီႈၼမ်ႉမႃႉ ၵႂႃႇၸူးႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ငူၺ်ႇယီႇပလႄး လႄႈႁူင်းၸၢၵ်ႈယၢင်လိၼ် (ၽိလတ်ႉမြေႇ) ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် တင်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ တၢင်ႇဢၼ် ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းတိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈ လၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်တေႃႉတၢင်ႇထၢၼ်ႇႁိၼ်လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇၵိုတ်းၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊ-19၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်တႄႉဢမ်ႇယွမ်းၵိုတ်းယင်ႉ။
လွင်ႈၶုတ်းယႃႉဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၵေႃႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇတီႈထၢင်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼမ်ႉမႃႉ ဢၼ်မီးတၢင်းႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈၼႃးၼၼ်း ၶွမ်ႊပၼီႊမၼ်းပဵၼ် မိၼ်းသူၺ်ႇလႂႃႇ ဢၼ်တၢင်တူဝ် ႁူင်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ တပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၸႂ်ႉၼမ်ႉမႃႉ ဢၢပ်ႇၼၼ်ႉလႆႈႁၼ်ၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၼၼ်ႈမႃးၶုၼ်ႇ ဢူၼ် ၵမ်ႇလမ် ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/10/2021 ၼၼ်ႉၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ /ၵျွင်းၼမ်ႉမႃႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈတႄႇၶုတ်းၸၢမ်းတူၺ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ။ ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ ၼၼ်ႉ ယူႇၶၢင်ႈၽၢႆႇၶွမ်ႊပၼီႊ သၢၼ်ၶတ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ လႆႈဢိူဝ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ ႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် တႃႇ မႃးတႄႇၶုတ်းတူၺ်း။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20/10/2021 ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၵွၼ်း ဝတ်ႉ/ၵျွင်းၶိုၼ်းလၢတ်ႈၼႄ တၵ်ႉၵႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ မၼ်းလႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉၶွမ်ႊပၼီႊဢၼ်တေတႄႇ ၶုတ်း ၸၢမ်း တူၺ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇႁၢမ်ႈလႆႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈၶဝ်ပေႃးတူၵ်းလူင်းၸွမ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ပေႃးထၢၼ်ႇႁိၼ်တီႈၼႃးၵုၼ်သဵင်ႈမူတ်းယဝ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶဝ်တႄႇ ၸုပ်ႇၼမ်ႉၼွင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးၼၼ်ႉဢွၵ်ႇသေ တေၶုတ်းတီႈၼၼ်ႈထႅင်ႈ။ ထၢင်ထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထၢင်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ငူၺ်ႇယီႇပလႄး ထၢင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းၼမ်ႉမႃႉ တီႈဢၼ်ၶဝ်ၶုတ်းတေႃႇပေႃးယဵၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၼွင်လူင် တင်ႈတႄႇပီ 2005 ထိုင် 2015။ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇ ႁိၼ် လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉၶႂၢၵ်ႈၸူင်ႁူးတႂ်ႈလိၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၶဝ်ႈထူမ်ႈလႄႈ လိၼ်ၵူၼ်ႇလူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုၵ်း ယွၼ်းႁႂ်ႈထူမ်ပၼ်ယူႇသေတႃႉၼွင်ထၢင်ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢမ်ႇ တွၼ်ႉမႃးထူမ်ပၼ်သေပွၵ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ၼွင်လူင်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 3/11/2021 ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ/ၵျွင်း ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈၼႄတၵ်ႉၵႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး တေတႄႇၶုတ်းၸၢမ်းတူၺ်း ထၢၼ်ႇ ႁိၼ်တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼႆ။
ၵုၼ်ႁူဝ်ၼႃးၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉဢွင်ႈတီႈလႅင်ႇၼမ်ႉ တႃႇၼႂ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၼႂ်းထုင်ႉဢိူင်ႇၼမ်ႉမႃႉ သေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်လူလွမ်ႁၵ်ႉသႃ မႅတ်ႇပႅင်းမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ပဵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇပႃႇထိူၼ်ႇ ၼႂ်းထုင်ႉ ၼႆႉ သေ ၽႂ်တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈယႃႉၵဝ်း ႁဵတ်းႁႆႈ တႅပ်းမႆႉ ယႃႉထိူၼ်ႇလူႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈသၢႆၼမ်ႉ ဢၼ် လႆ တီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉၼႆႉၵေႃႈ လေႃႇလဵင်ႉပၼ် ႁႆႈၼႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇဢေႊၵႃႊသေ ပဵၼ်ဝႆႉ ပိုၼ်ႉ တီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထုင်ႉၼမ်ႉမႃႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ပိုင်ႈဢိင်ႁဵတ်းႁႃၵိၼ်လဵင်ႉ တွင်ႉမႃးပၢၼ် သိုပ်ႇ ပၢၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2009 ၼၼ်ႉ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၶိုင်ႁႃလၢႆးၶုတ်းထၢၼ်ႇတီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉ ၼႆႉသေ ၺႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢၼ်ၶတ်း။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉမီးသၢၼ်ၶတ်းၸိူင်ႉၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ပီ 2012 ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် လၵ်ႉလွမ်ၶုတ်းတီႈႁူဝ်ၼႃးၾႃႉသေ ၶုတ်းထၢၼ်ႇထိုင် မွၵ်ႈ 25 လမ်းရူတ်ႉ/ ၵႃး၊ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုၵ်းယွၼ်းလႄႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လႆႈမႃးႁၢမ်ႈ ႁႂ်ႈ ၵိုတ်း။
ငူၺ်ႇယီႇပလႄး လွမ်ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ/ ဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉသေ သိုပ်ႇ တိုဝ် ၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်/ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတေလုသုမ်း၊ တေ တုမ်ႉ တိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်ဢၼ်တေယဵၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈယူင်ႉသၢင်ႈ ၾိင်ႈ တိုၼ်း သၽႃဝ ၸၢင်ႈလုၵွႆငၢႆႈၼၼ်ႉသင်။
ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈ ငူၺ်ႇယီႇပလႄး ထွမ်ႇဢဝ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈၵိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇ ႁိၼ်တင်းသဵင်ႈ ၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉမႃႉသေ တေႃႉဢဝ်ၶိူင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လႄႈၵူၼ်းၶဝ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်းမူတ်းမူတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢၼ်ငူၺ်ႇယီႇပလႄး လူင်းၸွမ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) ၸိုင်ႈမိူင်း
မၢႆဝၼ်း 2.1.2021
ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵုမ်ႇပၼီႇ ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လမ် ငူၺ်ႇယီႇပလႄး (မေႃႇၼႃးၵုၼ်-ၵုင်းပဝ်း)
တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပီ 2021 ၼီႈ
တေႇပၢတ်ႈ(1)လိူၼ်တေႃႇထိုင်ပၢတ်ႈ(6)လိူၼ်သုတ်း
- ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ငိုၼ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ
(ၵ) ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၼႂ်းမိူင်းၼမ်ႉမႃႉ (1000) သႅၼ်
(ၶ) ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဢိူင်ႇ (100) သႅၼ်
2 *ၶေႃႈမၵ်းမၢႆ*
- တေႇဢဝ်ဝၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် တေသိုပ်ႇၶုတ်းၵႂႃႇလီးငၢမ်း ယူႇယဝ်ႉ။
2 တီႈဢၼ်တေ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေႇပၢတ်ႈ(1)လိူၼ် တေႃႇထိုင်ပၢတ်ႈ(6)လိူၼ်သုတ်း ပီ 2021 ပဵၼ်တီႈဢၼ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၼင်လိၼ်သူၼ် တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း/ ပဵၼ်တီႈ ဢၼ် လႆႈမၵ်းတတ်းၵၼ်ဝႆႉ တီႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
3 တီႈလိၼ်ဢၼ်တႅၵ်ႇ/ၸတ်ႉ/ၵူၼ်ႇ/လူႉၵွႆၼၼ်ႉ ၵုမ်ႇပၼီႇတေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း မႄးထူဝ်း/ ထူမ်ပၼ်ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႂ်းပၢတ်ႈ (4) လိူၼ်သုတ်း 2021
4 တီႈၼႂ်းၵုၼ်ၵၢင် ဢၼ်လူဝ်ႇထူဝ်း/ထူမ်ပၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈမေးထူမ်ပၼ် ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼႂ်းပၢတ်ႈ (4) လိူၼ် ပီ2021 သင်ဝႃႈဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၸိုင် တေလႆႈပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈထူဝ်း/ထူမ် သၢင်ႉငိုၼ်း (1ႁဵင်သႅၼ်) လုၵ်ႉတီႈၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်မိူင်းၼမ်ႉမႃႉ တေၸၢင်ႈပိူၼ်ႈမႃး ထူဝ်း/ထူမ်ပၼ်။
5 တီႈၽၢႆဢၼ်ၸတ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၼႂ်းပၢတ်ႈ (4)လိူၼ်သုတ်း ပီ 2021 သင်ဝႃႈဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈၸိုင် တေလႆႈပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆ ငိုၼ်း (1ႁဵင်သႅၼ်)။
6 ၼႃႈတီႈဢၼ်ႁၢမ်ႈသီး ၼႃးလႄႈႁူဝ်ၼမ်ႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈတိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈ ၶုတ်း/ၸူင်ဢဝ် သင်ဝႃႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ/လူႉၵွႆၵႂႃႇၸိုင် တေလႆႈသၢႆႈတႅၼ်းငိုၼ်း (1မုၼ်ႇသႅၼ်)။
7 သင်ဝႃႈပၢတ်ႈ(6)လိူၼ် ပီ 2021 သုတ်းၵႂႃႇလႄႈ ၵုမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်း ၵုမ်ႇပၼီႇ ၶႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ၶုတ်းထႅင်ႈၼႆ တေလႆႈၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈပီ (5 ႁဵင်သႅၼ်)။
8 ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း (1100) သႅၼ်ၼၼ်ႉပၢတ်ႈ 2 လိူၼ်သုတ်းတေမႃးဢၢပ်ႈထိုင် ၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်း မိူင်းလီငၢမ်း။
လၢႆးမိုဝ်း ၸုမ်းၵုမ်ႇပၼီႇငူၺ်ႇယီႇပလႄး
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97-173-1530 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
PDF Files: