text:
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပဵၼ်ၶူးမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇၼႂ်းၶူးမေႃတႆးၵဝ်ႈၸဝ်ႈ၊ ၼႂ်းၵႃႈၶူးမေႃတင်းသဵင်ၵဝ်ႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႆႉၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ လႄႈၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမီး လွင်ႈၵူႈမဵဝ်းꧦ ၼမ်သေပိူၼ်ႈပိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပိုၼ်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ႇ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၵိူတ်ႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵဵင်း၊ ၼႂ်းတွၼ်ႈဝဵင်းလဝ်း၊ ၵဵင်းတွင်း၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ သႂ်သႃႇ ဢၼ်ႇၼၼ် လၢႆးသႂ် ၼႆႉယဝ်ႉ၊ လႆႈၶၢမ်ႇသၢင်ႇၸဵမ်လဵၵ်ႉ လႄႈလႆႈဢွၵ်ႇႁႃႁဵၼ်းဢဝ်တင်းႁူႉပၼ်ႇၺႃႇ တီႈမိူင်းမွၼ်း မေႃႇလမႅင်ႇ ထိုင်မိူင်းထႆး၊ ဝႆၢးၼၼ်ႉလႆႈပွၵ်ႈမႃးတီႈဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇသေမႃးပဵၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးဝႆႉတင်းၼမ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်မိူင်း မၢၼ်ႈမိူင်းဢင်းဝ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၶမ်းၽႃႉတုင်းၵူဝ်မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၸွမ်းလွင်ႈမီးၵူၼ်းသီႈၵေႉႁေႈတႃ ၼိူဝ်ပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃ မၼ်းၸဝ်ႈသေ ထိုင်ႈတီႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပေႃးလႆႈထၢၵ်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 65 ဝႃႇမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 45 ဝႃႇ၊ ဝၢႆးထၢၵ်ႈလူင်းၵျွင်းယဝ်ႉ၊ လႆႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇ သေမီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ ဝၢႆးမႃးၼၢင်းၶမ်းၵူႇလုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉလဵဝ်ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် လႆႈၽိုၵ်းဢဝ်တၢင်းမေႃလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးၵူႈပိူင်ꧦ တီႈပေႃႈမၼ်းၼၢင်းသေ ၼၢင်းၶမ်ႈၵူႇၵေႃႈလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝၢႆးမႃးၼၢင်းၶမ်းၵူႇလုၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၵေႃႈလႆႈပဵၼ်ၶူးမေႃတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶူးမေႃတႆး 9 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇမိူဝ်ႈ ၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်ႈ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 94 ပီ 1882 တူဝ်တၢႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၵိုၵ်းပိုၼ်း ပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပေႃးဢဝ်ႇသုတ်းဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ သႂ်သႃႇ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈတီႈလႂ်လႆဢၼ်လၢတ်ႈၼေ ႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈႁူႉၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၸႅင်ႈꧦ လႅင်းꧦ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လီလႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႂ်းလိၵ်ႈၵမ်ႉၽွင်ႈသေ ပႃးတၢင်းလွင်ႈဢၼ်လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ်ႈၸဝ်ႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸၢႆးသႂ်သႃႇလႆႈလႆႈမႃးပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ မႃးၶၢမ်ႇသၢင်ႇတႃႇႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတင်းမေႃတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 8 ၶူပ်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇသုမၼ ၼႆယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသုမၼၼႆႉ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရေႇၵႄႇထူၼ်ႈ သၢႆၸႂ်လႅတ်းၸႅဝ်ႈၽၢႆၽႂ်းၼႃႇ ၵႃႈပဵၼ်တၢင်းမေႃမီးတမ်ႈတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးတင်းလၢႆႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈသဵင်ႈယဝ်ႉ၊ ႁႃတီႈၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မဝ်ႇမီးသၵ်းသမ်ႇသၵ်းၸွင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်ႈၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ယင်းပႆႇဢိမ်ႇတိူၵ်ႈ တိုၵ်ႈၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁႃသိုပ်ႇႁဵၼ်းထႅင်ႈယူႇမီးလႄႈ-
ထိုင်မႃးၽဝ်ႇၼိုင်ႈ တၵႃႇၶဝ်ၼႂ်းဝဵင်းလဝ်းတၵ်းႁွမ်းၵၼ်သေ လူင်းၵႂႃႇၵႃႉဝူဝ်းတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းမွၼ်းၽႅဝ်ၸဵမ်မေႃႇလမႅင်ႇဝႃႈၼႆႉ၊ လႆႈႁူႉသေယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈတူၼ်ႈငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ဝဵင်းလဝ်းလႆႈယဝ်ႉ ၸပ်းႁွမ်းၸွမ်းၵႂႃႇတီႈတၵႃႇၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ၸိူဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသုမၼ ဢွၵ်ႇႁႃႁဵၼ်းလိၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းမဝ်ႇမိူၼ်တေႃႈလဵဝ် ၵႂႃႇယၢပ်ႇပႆႇယၢပ်ႇတႄႉတႄႉ ၶီႇမႃႉပႆလိၼ်ၸႂ်ႉဝူဝ်းတၢင်ႇ ၶၢမ်ႈႁိူဝ်းၶၢမ်ႈပႄးၶၢမ်ႈတိုဝ်ႉဢဝ်၊ ၶၢဝ်းတၢင်းပၢၼ်မိူင်းၸႂ်ႉလူတ်ႉၸႂ်ႉၵႃး ၶီႇလႅင်မိၼ်မိူၼ်ယၢမ်းလႅဝ်ပႆႇမီး လႆႈပႆလိၼ်းၼွၼ်းတၢင်းၵႂႃႇႁိုင်လိူၼ်လိူၼ်ပႆၢယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼၵေႃႈ ၼွၼ်ႈၼပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸွမ်းၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းမွၼ်း မေႃႇလမႅင်ႇ သိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃသႅၼ်ပိူင်တီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ တင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈလိၵ်ႈမွၼ်း၊ ဢပုမ်ႇဢၶၢၵ်ႈ၊ ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈလိူၼ်လၢဝ်ၶၢဝ်းမိူင်း၊ ပေႇတၢင်ႇ၊ ၶၼၢၼ်း၊ သၢၼ်း၊ ဢလႅင်ႇၵႃႇ၊ သတ်ႈတႃႇ၊ သၢင်းၵျူဝ်ႇ၊ သိူၵ်ႈပိုၼ်းမိုၼ်ႉမွၼ်ႇဢွၼ်ၵွၼ်ႇသႅၼ်ပိူင် မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉ၊ ၽႅဝ်ႁိုဝ်ထိုင်ထူၼ်ႈ 2 ပီႊပၢႆယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈ ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇၵေႇလီတဵမ်ထူၺ်ႈသေ ပေႃးပိူၼ်ႈၼေပၼ် လႆႈႁၼ်ၼိုင်ႈသွၵ်ႇ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈၼႂ်းၸႂ်ပဵၼ်သၢင်သၢမ်ဝႃးလႄႈ ၸူဝ်းယၢမ်းၽွင်းၵႃႈၼႆႉၵူၺ်း ႁူႉထိုင်ၽႅဝ်ၸိၵ်းၽႅဝ်ၸွမ် ပူၼ်ႉပိူၼ်ႈသဵင်ႈꧦ ယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆၵေႃႈ ၵႃႈပဵၼ်ၽုင်ၸုမ်းရႁၢၼ်းၵူၼ်းၵျွင်း ဢိၵ်ႇတင်း တၵႃႇၵူၼ်းႁိူၼ်းမိူင်းမေႃႇလမႅင်ႇတင်းလၢႆၽွမ်ႉၵၼ် ဢွၼ်ယွင်ႈယေႃးဢၢမ်း (ၸဝ်ႈၸၢင်းတႆး) ၸဝ်ႈသုမၼ ယႂ်ႇၼမ်လူင် ထၢၼ်ႈပေႃးတိုၼ်ႇတူင်ႉႁူင်မိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ꧦၽၵ်းဝၢၼ်ၵိၼ်ႇမဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ၵိၼ်ဢမ်ႇဢိမ်ႇꧦ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ၊ ႁူႉယႂ်ႇၵေႃႈၶႅၼ်းၶႂ်ႈႁၼ်ၵႂၢင်ႈ မဝ်ႇဢိမ်ႇမဝ်ႇတိူၵ်ႈလႄႈ ၸင်ႇသမ်ႉသိုပ်ႇတၢမ်လၢမ်းထႅင်ႈ ဢွၵ်ႇသေမိူင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၶဝ်ႈမိူဝ်းတၢင်း ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉမြႃႉဝတီႇၽႅဝ်မိူင်းထႆး ပႆႁႃႁဵၼ်းမေႃၸွတ်ႇတူဝ်ႈလိုမ်ထႆးၵူႈတီႈယဝ်ႉ၊ လိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပွႆးၶိုၼ်းမႃးတင်းမိူင်းယူၼ်းလပုၼ်းလၵွၼ်း၊ ၵဵင်းမႆႇ ပႆၽႅဝ်ဢႅဝ်ႇႁွတ်ႈတေးသဵင်ႈယဝ်ႉ၊ တႅႈႁဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ထၢၼ်ႈပေႃးၽႅဝ်ႁိုင်ထိုင်ႈထူၼ်ႈသၢမ်ၶူပ်ႇပီႊတဵမ်လႄႈၸင်ႇတေပွၵ်ႇဝႆၢႇသၢႆႇၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင် တီႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း ၵဵင်းတွင်းယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးမိူင်းယူၼ်းၼၼ်ႉ၊ ၵႃႈၸိူဝ်းတၢင်းမေႃလေႃးၵီႇ တဵၼ်းဢၢင်း ၵိတ်ႈမွင်ႈ ဝူဝ်းတွၵ်ႇ ၵႃႇလႃးတုၵ်ႉၶၢမ်ႇ မတ်ႉလွတ်ႈ ႁၢႆတူဝ်တွၵ်ႇၸၢၵ်ႈ ၾင်ၶဵမ်မေႃသဵင်ႈၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇ သူႇရသတီႇ၊ ဢႃႇၼႃႇတီႇ၊ ဢႃႇႁႃႉ၊ ဢႃႇမင်း ပၼ်ႇတိုတ်ႉ၊ ဢၢပ်ႈယႃႈသွၼ်လၢႆးသႅၼ်းပိူင်မိူင်းၵူၼ်း ႁူႉသဵင်ႈမေႃသဵင်ႈသဵင်ႈ ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၵႃႈၸိူဝ်းၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ ၵိုတ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် လုၵ်ႉၼႂ်းၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇလင်းၵႃ ၶဝ်ႈမႃးၶႂၢၵ်ႈလႄႈပွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်းထႆးႁဵတ်းဝႆႉ ပၼႃႇသႃႇၵျၢမ်းသိပ်းသွင်ၽိုၼ်၊ ဢၼ်ပႃးမီးဝႆႉဢသိူၵ်ႈ၊ ဢပိုၼ်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ ဝုတ်ႉထုတၵႃႇတၼ်ႇတႃႇရီႇ ထႃႇၼူတ်ႇတရီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မၼိသျတ်ႉတြႃႉ၊ ဢိတ်ႉထိသျတ်ႉတြႃႉ ပူရိၵ်သသျတ်ႉတြႃႉ၊ ပႃႇၼႃႇသွတ်ႇတြႃႉၵုၵ်ႉၶပေႇတ၊ ဢေႃသထႃၵျၢမ်းယႃထၢတ်ႈပိင်းတေႃး သျတ်ႉတြႃႉ တင်းလၢႆၼၼ်ႉလႄႈသင် မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈတဝ်လႅဝ်ၸႅဝ်ႈၽၢႆတင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသပ်းလႅင်းထႅမ် ၼႂ်းပိုၼ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈတႅမ်ႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၾိင်ႈထုင်းတႆး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တႆးမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼိူဝ်လွင်ႈၵႃႇထႃႇ ပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃး ပိၵ်ႉသမ်ႉပၢၼ်တေႃႈလဵဝ်ပဵၼ်ပၢၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပၢၼ်မႂ်ႇ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၶိုၼ်းလႆႈဢဝ်လူဝ်ႈတူဝ်ထူပ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈ ပဵၼ်လင်ႇၵႃႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈလၢၼ်ပၢၼ်တေႃႈလဵဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈသုတ်းၸၢင်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
မုၼ်ၸဝ်ႈသုမၼၼင်ႈၵျွင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ ဢွၵ်ႇဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း ၽၢတ်ႇၵႂႃႇလႆႈ 5 ၶူပ်ႇလိူဝ်ယဵပ်ႇၶဝ်ႈ 6 ၶူပ်ႇၸႂ်လႆႈၵွပ်ႈၶႂ်ႈၽႅဝ်မႃးၸူး ယၢမ်းၼၼ်မႅၼ်ႈၽွင်းလိူၼ်းသၢမ်၊ ဢၼ်ပဵၼ် ဢုပိတ်ႉၸေႇသြႃႇတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်ႈၼႆႉ သမ်ႉပွႆးၸုတီႇလွၼ်ႇၵႂႃႇသေလႄႈ ၵႃႈၸိူဝ်းသင်ႇၶႃႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈတၵႃႇဢုပုႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၸင်ႇၽွမ်ႉသဵင်လႆႈၸႂ်ၵၼ်ယုၵ်ႉယေႃထေႃၶိုၼ်း ဢဝ်ႈၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ ပတ်ႈႁၢင်ႈၼင်ႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်းယဝ်ႉ။
တင်ႈဢဝ်ယၢမ်းၽွင်းၸဝ်ႈသုမၼပုတ်ႈႁၢင်ႈတၢင်တူဝ် ၶူးဝႃႈၾႃႉၸဝ်ႈၽွင်းငဝ်းၼႆႉဝႆႉႁႂ်ႈလုၵ်ႈသိတ်ႇတပေး မီးၼမ်ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလိူဝ်ဢွၼ်တွၼ်းၵဝ်ႇမႃးတႄႉꧦ ယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် ၼႂ်းၸူဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်သုမၼၼႆႉ ပိူဝ်ႈဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈႁူႉယႂ်ႇႁၼ်ၵႂၢင်ႈ တၢင်းမေႃၸုမ်ႇၵူႈၼၼ်ႉ တီႈၼိူဝ်တပေးလုမ်းလၢင်းတၢင်းလၢႆ မၼ်းၸဝ်ႈသွၼ်ပၼ် ၸဵမ်ဢၼ်တၢင်းမေႃ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတြႃႇ ဢထႃႇရသသိပ်းပႅတ်ႇပိူင် ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်ၶိူင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵၢင်ထုၵ်ႇႁူႉထုၵ်ႇႁၼ်သႅၼ်ပိူင်တၢင်းလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇၼိုင်ႈ သွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈသိတ်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉတင်းလၢႆႁဵၼ်းဢဝ်ၼင်ႇၼၼ်သေယဝ်ႉ၊ ၽႆၢႇပႃႈတၵႃႇဢုပႃႇၶႃႈၶုၼ် ၸဝ်ႈမုၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ယိင်းၸၢႆးၼၢႆးၶိင်းၶဝ်တၢင်းလၢႆၵေႃႈ ဢဝ်သူပ်းတၢတ်ႈပွၼ်ႈသွၼ်လႂ်လႄႈသင်၊ တႅမ်ႈမူႇလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး လဝ်ႈဝွၼ်းသွၼ်ႁႂ်ႈလႄႈသင် သမ်ႉပွႆးၶိုင်ပွင်ယူႇတၢင်းၼိုင်ႈလႄႈ ထၢၼ်ႈႁႂ်ႈဢူဢၢႆ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၸဝ်ူတူၼ်ၶူးသုမၼ ဝတ်ႉၵျွင်းလူင်ဝဵင်းလဝ်းလိုဝ်းႁူင်ၸွတ်ႇတူဝ် ပႅတ်ႇၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆးၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်မိူင်းပႅင်း တလႅင်း ယူၼ်းထႆး ၵူႈငွၼ်ႈငွၼ်ႈ သၢမ်ႈတွၼ်ႈၸူမ်းဢၢမ်းလူင်လၢင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၽတုင်းပဵၼ်ၶုၼ်ၵိၼ်မိူင်းဢင်းဝ ပွႆႇၸိတ်ႉၵၢႆးမႃးဝႆႉမိူင်းၼၢႆးသေလႄႈ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇသုထမ်ႇမႃႇမႅင်းၵျေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄၽႄႈပၼ်ၵူတၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႈၵွၼ်ယဝ်ႉ၊ မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ၼပ်ႉထိုဝ်ပိုင်ႈဢိင်ၾိင်ႈငႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႁႃႇယႃႇၼၵိူင်းယူၼ်းၵူႈတီႈယဝ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ မုၼ်ၸဝ်ႈတႆးႁဝ်းမိူဝ်ၼၼ်ႉၽွမ်ႉၵၼ်ၶီႇမႃႉ ပႃးလႅဝ်း တိုဝ်းမူၵ်ႇႁူဝ်ႇဢူတ်ႇငၢမ်ႈႁၢင်ပႃ ၸိူင်ႉၼင်ႇရသေႉၶဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼႆႉပိူင်ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တႃႉၶႂ်ႈႁဵတ်းၽီၽႃႇၸၢၼ်ႈတီႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ꧦလိၼ်ႉမဝ်ႇတုမ်ႇၸၢင်ႈၵႂၵ်း ၶႃဢမ်ႇႁၵ်းၸၢင်ႈလႅၼ်ႈꧦ ဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉသမ်ႉယိပ်းတိုဝ်ႈၵႂၢမ်းပူင် (ဢမိင်ႉ) ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမႃးၸွပ်ႇထတ်း တွင်ႈထၢမ် ၶိူင်ႈၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ် မုၼ်ၸဝ်ႈၵိူင်းယူၼ်းၶဝ် ပေႃးမဝ်ႇတွပ်ႇၵႄႈလႆႈၵႂၢမ်းၶဝ်ႈဢဝ်ထၢၵ်ႈႁဵတ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းသေလႂ်၊ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ထၢၵ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႉၶၢႆႉပၢႆႈၼီသေလႂ် တၢင်းၵႃႈသွင်လွင်ႈၼႆႉပေႃးယင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉလႄႈတွပ်ႇထဵင်ယူႇၸမ်ႉ ၶူပ်ႇႁဵင်တဵၵ်းတဵင် တဵၵ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝႃႈၽႃႈႁႂ်ႈ၊ လေႃးၵထမ်ႇၼႆႉမဝ်ႇလိူၵ်ႈၼႃႈတီႈၽီၵူၼ်း ပေႃးဢမ်ႇမၵ်းဝႆႉဝၼ်းၶိၼ်းမၼ်းထိုင်ၸမ်ႉ ၸၵ်းလႆႈတူဝ်ထူပ်းႁူပ်ႉၵၼ်မဝ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
ထႃႇၼၼ်ႉ မႁႃႇတၢမ်ႇၶႃႈၸႂ်ႉၸဝ်ႈၶုၼ်ႈၵူၼ်းၸွပ်ႇထတ်းၸဝ်ႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼိုင်ႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူဝ်းၵျွင်းလူင်ဝဵင်းလဝ်း တမ်ႈၸဝ်ႈသုမၼႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၵႃႈၸိူဝ်ႈငုၼ်းၵႂၢမ်းသႅၼ်ႈၸွင်ႈ လွင်ႈၵႂၢမ်းသႅၼ်ပိူင် ဢၼ်မႁႃႇတၢမ်ႇၶဝ်ထၢမ်လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတြႃႇ ၽႃႇသႃႇဝိၼေး ဝိၵၢၼ်ႇမဝ်ႇၵိုတ်းသေဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်ၸဝ်ႈၵမ်ထဝ်ႇဢဝ်လႆႈၵႄႈလႆႈတွပ်ႇလႆႈသဵင်ႈꧦ မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉ သၵ်းၼိတ်းသၵ်းၼွႆႇၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသမ်ႉပွႆးသွပ်ႇလၢမ်းထၢမ်ၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈၸိူဝ်ႈၶဝ် ၽူႈၸႂ်ႉၵူၼ်းၶုၼ်းၵူၼ်းလိုပ်ႈမုၼ်ၸဝ်ႈတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ၊ ၵိုင်ႇၵႃႈသေၶေႃႈသေဢၼ်ၵေႃႈ မဝ်ႇမီးၵႄႈလႆႈတွပ်ႇလႆႈ ဝႆႉႁႂ်ႈႁၢင်ႈၶဝ်ၽိုၼ်ႇၼႃႇငိၼ်းဢၢႆယႂ်ႇၼမ်လူင်လၢင် တေႃႇတီႈၸဝ်ႈသုမၼႁဝ်းတႄႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆႉလႄႈ ဝၢႆးသေႁၢင်ႈၶဝ်လူင်းၵျွင်းမိူဝ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းၼၢႆးယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းမိူဝ်းၶႃႉၶၢႆတီႈၶုၼ်ပူဝ်ႇၸိတ်ႉၵႆၢး၊ သမ်ႉဢဝ်မိူဝ်းတၢင်ႇထိုင် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢၢင်းဝ မွၵ်ႇဝႃႈ ꧦ ၸဝ်ႈသုမၼတူၼ်ၶူးၵိူင်းယူၼ်းဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်းၼႆႉ ၵတ်ႉၶွင်ႇသႅၼ်ပိူင်ပူၼ်ႉတီႈ တေပေးတၵႃႇၽူႈၵူၼ်းယုမ်ႇလမ်ၼပ်ႉထိုဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈမီးၼမ်တႄႉꧦ၊ ၵႃႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သွၼ်ပၼ်လွင်ႈၶႅၼ်ႉလွင်ႈၶူး တွၵ်ႇၸၢၵ်းသမ်းဢၢင်း ၵူဝ်ႇၸုၼ်းၼုၵ်ႈၸုၼ်းတိၵ်းꧦ သေယဝ်ႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး တုၵ်းပွႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဝၢၼ်းမိူင်းမဝ်ႇႁၢင်ႉ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ၊ ၼင်ႇၵႃႈမႁႃႇတၢမ်ႇ ၵူၼ်းတိုဝ်းဢမိင်ႉၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူဝ်းတွင်ႈမိူဝ်းထၢမ် ၶိူင်ႈၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်သင်ႇၶရႁၢၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်ဝိၼေး ဝိၵၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မဝ်ႇတွပ်ႇမဝ်ႇၵႄႈလႆႈဢီႈသင်ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ယင်းပဵၼ်တေႃးသမေႃးႁ၊ ထႃႉလိုပ်ႈႁေႃႈလူင်းၵျွင်း မဝ်ႇၼပ်ႉမဝ်ႇယမ် ဢမိင်ႉၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလူင်သေဢိတ်းၼႆႉယဝ်ႉ၊ ၸင်ႇၼၼ်ႉၸဝ်ႈႁေႃၶမ်ၽႃႉတုင်းတင်ႇဝႃႈ ပေႃးမီးၼင်ႇၼႆႉတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလီၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ တူၺ်းသေၶိုင်ပွင်တႃႇ ပူင်းၵႂၢမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဢၼ်ၶုၼ်ပူဝ်ႇၸိတ်ႉၵၢႆး ၶိုၼ်းၽႅဝ်မိူင်းၼၢႆးယဝ်ႉ ၶဝ်ၸင်ႇတူိင်ႇပၢင်ႁၢင်ႈၶိုင် ပုၼ်ႈတုၵ်းႁိပ်ႇၼဵၵ်းတႅၵ်းပေးပိုတ်ႇလႆႈ တီႈၸဝ်ႈသုမၼၼၼ်ႉ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်ယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈၼၼ်ၵႂၢမ်းၸင်ႇသွတ်ႉသႅတ်ႉ လၼ်ထိုင်ႁူၶဝ်ၵူၼ်းမီးသတ်ႉၸႃႇတပေးတၵႃႇ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၽႃႇသႃႇ၊ သႃႇသၼႃႇတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇမိူဝ်ႈၾၢင်ႉသတိမွၵ်ႇဝႃႈ ꧦၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၵူၼ်းယႃႉသတ်ႈၸႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပေႃးပိူၼ်ႈလီၸႂ်လူႉ ပေႃးပိူၼ်ႈလုၸႂ်လီ ၵမ်ႈၽွင်ႈလၢႆမိူင်းပွင်းႁွမ်းၸွမ်းၵၼ် တင်းမႁႃႇတၢမ်ႇၸိတ်ႉၵၢႆးၶဝ် ဢဝ်ၵႂၢမ်းမိူဝ်းထိုင်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ် တၵ်းပွႆးၶိုင်ပွင် လွင်ႈၸႃႉမဝ်ႇလီတီႈၸဝ်ႈႁဝ်း၊ ၽေးတၵ်းထိုင်တူဝ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ၼႆႉ ၸူဝ်ႈၶဝ်ပွႆႇတၼ်းႁူႉတူဝ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီငိူင်ႉဝႄႈၸိူင်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶိုင်ဝႆးꧦ သေၵမ်းၶႃႈတႃႉꧦ - လၢတ်ႈလဝ်ႈ ၸဝ်ႈသုမၼၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
လိူၼ် 12 မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ယၢမ်းၽွင်းလိုၵ်းယဵၼ်တဵင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႉ ၵႆႇၶၼ်ၸုမ်ႈၼိုင်ႈ ႁၢင်ၾူၼ်ယိုတ်းလၢႆးသၢႆၼၢႆးလူင်းၵုမ်ႈ ၸွမ်းၶုမ်ႇၸွမ်းယၢၼ်းႁိမ်းႁွမ်းလၢပ်ႈယၢၼ် ဝၢၼ်ႈၵဵင်းဝဵင်းလဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၵျွင်းဝဵင်းလဝ်းၼႆႉတင်းၵႃႈၵပ်ႈပီႇ (ၸဝ်ႈထဵၼ်ၸဝ်ႈတု) ၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းၶဝ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃႈတမ်ႈ ၶုမ်လၢင်းဝၢင်းတၵ်းၸဝ်ႈသုမၼသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၽိူၼ်မွၵ်ႇယွၼ်ႈသီလၢၼ်ႇလမ်ႁူဝ် ၵူဝ်မုၼ်ၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်သဵင်ယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈမွၵ်ႇဝႃႈ– ꧦသူလႂ်တၢင်းသဵင်ႈဢိူၺ်ႉ ပိူင်ပဵၼ်ႁဝ်းသြႃႇတပေး ၸႃႇဢမ်ႇမီးလီဢမ်ႇသဵင်ႈလႄႈ တၵ်ႈလႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၼွၼ်ၼိူဝ်ႉ ၽိူဝ်ႉၼႂ်းႁိူၼ်း မၢၵ်ႇၵူၺ်ႈယႃႉတူၺ်ႈၵူၺ်ႈ ၸိူဝ်ႉတႆးယႃႇတႆး၊ ၵူၼ်းၽူႈမဝ်ႇၶႂ်ႈႁၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်ႈသင်ၶိုၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉ မိူဝ်းႁွမ်းၸွမ်းၵၼ်တင်းမႁႃႇတၢမ်ႇၶဝ်ႈ ႁႃသူၼ်းႁႃႁူၺ်း ပွင်တင်းၽိတ်းႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆႉသရ်ဝႃႈမုၵ်ႉယႂ်ႇၵူၼ်းၼမ်ဢွၵ်ႇပၢႆႈၸမ်ႉ ၶႅၼ်းတေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတင်း ဢၼ်ပိူၼ်ၼေးယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပႃးၶူဝ်းႁဵတ်းဝူတ်ႈႁဵတ်းဝၢတ်ႈၸွမ်းတၢင်းသေသွင်ၵေႃႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈၸွမ်းၵေႃႈ ၸွမ်းတႃႉꧦ – ပူင်ၵႂၢမ်းၼင်ႇၼႆ ၸူဝ်းဢဝ်ၸဝ်ႈထဵၼ်သွင်ၵေႃႉပႃးထူင်လူင်းၵျွင်းလပ်းဝၢႆးႁၢႆတူဝ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈသုမၼဢၼဝႃႈၼၼ်ႉ တၢႆႁိုဝ်လိပ်းႁိုဝ်ၽႂ်မဝ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းယဝ်ႉ၊ ၸင်ႇၼၼ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၵေႃးၸႃႇ 1127 ၼီႈ၊ ပီတႆးပိုၵ်းသၢၼ် လိူၼ် 12 မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ဝၼ်းတႆးမိူင်းမူတ်ႉ ဝၼ်းထမ်းၸၼေႇယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းၶူပ်ႇၼိုင်ႈပႆႇတဵမ်ဢႃႇယုလႆႈ 26 ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 6 ဝႃႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသုမၼပဵၼ်သြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ မီးၾၢႆႇၼိူဝ်မိူင်းလိူၼ်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းလွႆမူး ၽၢႆႇႁွင်ႇၼမ်ႉၵုၼ် ပေႃးၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းတႃႈသၢႆးလႅင်ယဝ်ႉၶိုၼ်ႈမိူဝ်းမူတ်ႉလူင် လုၵ်ႉမူတ်ႉလူင်တႆႇၸွမ်းတူၼ်ႈလွႆၶိုၼ်ႈမိူဝ်းတၢင်းဢွၵ်ႇတိၵ်းꧦ ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈဝၼ်း ၽႅဝ်ဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ယဝ်ႉ၊ သိုဝ်ႈဝဵင်းလူင်လုၵ်ႈၼႆႉၸမ်ႉ တမ်းၼိူဝ်တူၼ်းလွႆႈၽၢႆႇႁွင်ႇမီးႁူၺ်ႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီးႁူၺ်ႈ ၼႂ်းႁူၺ်ႈၼႆႉပဵင်းယၢၼ်မီးတူင်ႈၼႃးဢွၼ်ႇၶပ်ႉၶိုၼ်ႈၸွမ်းႁူၺ်ႈႁွင်ႈ ၼမ်ႉဢၼ်ၶႅပ်ႇလႅၼ်ႈၼႃးၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ပဵၼ် တူၼ်းၵုင်းၼိုင်ႈသွင်လုၵ်ႈငႃႈၵၼ်ဝႆႉ၊ ၶႂၢင်ႇပဵင်းမဝ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈယႂ်ႇလူင်လၢင်– တႃႈၼမ်ႉလူင်းတဵၵ်းၵိၼ်ၼႂ်းႁူၺ်ႈယဝ်ႉ၊ ယၢမ်းၽွင်းပီႊ မိူင်းၵေႃးၸႃႇ 1175 ၼီႊၼႆႉ မႅၼ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈ (ၸဝ်ႈၸုမ်ႈ) ၵိၼ်မိူင်းပိူင်ႇၶႃႈႁဵၼ်းၶုၼ်ယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၽွင်ႈလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈၽဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ မႅၼ်ႈၶၢဝ်းၶၢဝ်ႈႁႆႊၶဝ်ႈၼႃးၵုၺ်ငႃးၼႃႈၵၢၼ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၽႅဝ်ႁိူၼ်းတင်းသဵင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆဢွၼ်ၵၼ်မူၼ်းလိုဝ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၽႂ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းဝူဝ်းၶၢဝ်းၵႂႆၢးၶႂ်ႈႁႃၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းလိူင်ဢိူဝ်ႁိူဝ်းၸုမ်းမႄႈၶၢဝ်ႉသၢဝ်ဢွၼ်ႇ ၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၶိုင်ႁႃယူင်းႁွင်ႈတဵၵ်းၼမ်ႉ ၸင်ႇၼၼ်ႉယင်းမီးမုၼ်ၸဝ်ႈပႃးၼိုင်ႈ႞ တူဝ်ၶိင်းၽၼ်ႈၶိူင်ႇသုင်ၸၢမ်လၢမ်း၊ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်မဝ်ႇၶၢဝ်မဝ်ႇလမ် ၼႃႈၵႂၢင်ႈတႃၵႂၢင်ႈပွင်ႈတိၼ် ပွင်ႈမိုဝ်ႈသွႆႇသဵမ်ႈတိုတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်လီဝႆႉ၊ လုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇမဝ်ႇပေႃႇမဝ်ႇပူမ်၊ တၢင်းၵႂႃႇတၢင်းပႆ မဝ်ႇဝႆးမဝ်ႇထိူင်းၼႃႈတႃၼႃႈႁၢင်ႈ မဝ်ႇၸၢင်းမီးတင်းၵူဝ်၊ ဢိင်ႇသရေႇတူဝ်ၶိင်းတဵင်ႈၼိမ်ဝႆႉ ပႃးတင်းလုၵ်ႈသိတ်ႇတေပႄးဢွၼ်ႇ ၸင်ႇႁႃပဵၼ်မၢဝ်ႇသွင်ၵေႃႉ ပႃးထူင်မီးႁၢပ်ႇၶူဝ်းသေမႃးဝၢင်းလိုဝ်ႈယူႇ တီႈၸလွပ်ႈႁိမ်းၵွင်းမူးၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႃႇၼၼ်ႉၵူၼ်းၵႂႃႇၼမ်ႉႁႃဝူဝ်းႁႃၵႂႆၢးၶဝ်းလဵပ်ႈမႃးၽၢႆႇၼႃႈၸလိပ်ႈ မုင်ႈႁၼ်ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၼႂ်းတႃဝႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸင်ႇမိူဝ်ႈတၢင်ႇလဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈ မွၵ်ႇဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း၊ မိူင်းၼၢႆး (ၸဝ်ႈသုမၼ) ၵႃႈၼႂ်းတူင်ႈတႃႈမိူင်းတႆး၊ ယၢမ်းလဵဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၽႃႉတုင်း မိူင်းဢင်းဝ ပွႆႇၵူၼ်းမႃးယႃႉသႃႇသၼႃႇ ဢဝ်မႁႃႇတၢမ်ႇ ၸွပ်ႇလတ်းထတ်းၶႃႈ၊ မုၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ထၢၵ်ႈၵေႃႈထၢၵ်ႈ၊ ဢၼ်ပၢႆႈၵေႃႈပၢႆႈ၊ ဢၼ်တၢႆၵေႃႈတၢႆ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ၊ ထႃႇၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈၵေႃႈ ယိၼ်းပဵၼ်ၶေႃးၶူမ်တူမ်ၸႂ်ဢွႆႁွႆႈ ၵွပ်ႈလွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တၼ်းၼႂ်းတူင်ႈတႃႈမိူင်းတႆးႁဵတ်းလူင်ႁဵတ်းလၢင်တႄႉꧦ လႄႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တၵ်းလႆႈႁူႉထႅင်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်သဵၼ်ႈၵႂၢမ်းလႅတ်းလႅင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉၵူၼ်းဢဝ်မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇၵႂႃႇပၢင်းဢဝ်မိူ်ဝးၸူးႁေႃ ဢုပ်ႇၵွမ်ၵၼ်တေႃႇပေႃးလိုၵ်းလႄႈၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉၶဝ်သြႃႇတပေးၼွၼ်းႁဵတ်းၶႅၵ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈသေယဝ်ႉ။
သႅင်လီၸမ်ႉ
ဢဝ်ၵူမ်ႇငႂ်ႈမုၼ်ႈလိၼ်သီၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ မဝ်ႇၶုၼ်ႇမဝ်ႇသဝ်ႈ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ယင်းပွႆးပိုတ်ႇႁိူဝ်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ၊
ၶုၼ်သၢင်ႇသီႈၸမ်ႉ
တၼ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇၾႃႉသၢမ်ႁဵင်ၼၼ်ႉ၊ ၵႂႃႇထိူၼ်ႇႁူၺ်ႈလွႆဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၼိူဝ်တၢင်းၵိၼ်ဢႁႃႇရၼႆႉမီးဝႆႉယူႇၵူႈတီႈယဝ်ႉ။
ၵေႃႉၸၢႆးမြၢတ်ႈ
ဢႃႇၸႃႇၼီႇၽူႈဢၼ်တၢင်းမေႃသႅၼ်ပိူင်ၵုမ်ႇလူမ်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တူၵ်းၽႅဝ်လၢပ်ႈယၢၼ်ႈႁဵင်းလႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းလႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ၵၼ်းပိူၼ်ၼပ်ႉထိုဝ်ယမ်ၵူဝ်ယဝ်ႉ။
ၵၢင်ၼႂ်မိူင်းလႅင်းမႃးယဝ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈလူင်ဝဵင်းသိူဝ် ၸင်ႇသမ်ႉၵၢပ်ႈသွမ်းလူႇတၢၼ်းသေယဝ်ႉ၊ သမ်ႉပွႆးသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵုမ်တွင်ႈထၢမ်ၸွပ်ႇထတ်းၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃ တမ်ႈၸဝ်ႈသုမၼႁဝ်းထႅင်ႈလႄႈ မိူၼ်ပိူင်ၵူၼ်းလူင်းယင်ႇၼမ်ႉသမ်ႇမုတ်ႈတြႃႇၼိုင်ႈၵႂႃႇၼိုင်ႈယင်ႇလိုၵ်ႉတိၵ်းꧦ မဝ်ႇႁၼ်မဝ်ႇႁူႉတီႈတူိၵ်ႈမၼ်းလႃးꧦ၊ ၸိူဝ်ႉၼင်ႇၼၼ် ၵႃႈဢၼ်ၸွပ်ႇလၢမ်းထၢမ်မႅၼ်ႈတင်ႈလၢႆၼၼ်ႉ၊ ၵႅၼ်ႇလၵ်းလႆႈႁူႉတပ်းမွၼ်းလွၼ်ႉၵႅၼ် ၾိင်ႈပိူင်လွင်ႈႁူႉတင်းမေႃၵူၺ်းၵူၺ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယိၼ်းပဵၼ်ပီႇတိၸိုမ်းၸိူမ်ႈၼႆႈ ၸူမ်းၸႂ်ဢိူဝ်ႉလႃႉယႂ်ႇၼမ်လူင်လၢင်သေယဝ်ႉ၊ ၸင်ႇတၵ်းၸင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉၼၵ်းၽွႆႈငိုၼ်းသၢမ်ၸွႆႉၶမ်းလႅင်ၸႅတ်ႈၵျၢပ်ႈႁဵတ်ႈပၼ်မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ သႂ်ႇလၢင်ႇတၢင်ႇၽိူၼ်ယွၼ်းပၢင်းၼင်ႈဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်သေယဝ်ႉ။
ပေႃးထိုင်မႃးႁိုင်တၢၼ်ႇꧦ ယဝ်ႉ၊ ၵႃႈၸိူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းၵျွင်း ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇဢိၵ်ႇဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇတင်းလၢႆလၢပ်ႈယၢၼ်ႈဢိူင်ႇဝဵင်ၵၢင်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးၸူး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈၶႂ်ႈႁူႉလႄႈထၢမ် ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉၶႂ်ႈၸၢမ်းလႄႈထၢမ် ႁဵတ်းၼင်ႇၼႆႉမဝ်ႇႁိူတ်ႇမဝ်ႇဝၢႆးယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်ႈဢၼ်ၽႅဝ်မႃးၶႄႉၶႅင်ႇတင်းလၢႆၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူးပေႃႈၼင်ႇ – 1. ၶုၼ်သၢင်ႇသီႈလႄႈၶဵတ်ႇၼၼ်ႉလႂ် 2. ၼူၸၢင်ႉငႃႇလႄႈၸၢင်ႉထိုၵ်းလူင်ၼၼ်ႉလႂ် 3. မႅင်းႁိင်ႇႁွႆႈလႄႈၶုၼ်လိူၼ်ၼၼ်ႉလႂ် 4. ႁူၺ်ႇမၢၵ်ႇၶေႃလႄႈလွႆသဝ်မိူင်းၼၼ်ႉလႂ်
မဝ်ႇၵိုင်ႇမဝ်ႇငၢမ်ႇမဝ်ႇၶႄႉလႆႈသေသမ်ႇသေပိူင်လႃးꧦ ယဝ်ႉလႄႈ ၵူၺ်းႁူႉဢွၼ်ၵၼ်မႃးယွၼ်းသွၼ်ႉႁူမ်ႈ ဢိင်မုၼ်ၶၢမ်ႇပဵၼ်တပေးႁဵၼ်းမေႃတမ်ႈ ၸဝ်ႈသုမၼႁဝ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆၵေႃႈ ၵႃႈပဵၼ်ၵၼသင်ႇၶႃႇတၵႃႇတင်းလၢႆ၊ ဢိၵ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ် ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယုၵ်ႉယႂ်ႇယေႃးသုင် ဢဝ်ပဵၼ်တူၼ်ငဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးႁူဝ်ၵိူင်းၽွင်းၵမ်းၼိူဝ်ပိူၼ်ႈတင်းလၢႆ၊ ၵႂၢမ်းႁဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ႁွင်ႉ (ၵိူင်းၶျူၵ်ႉလူင်) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တင်ႈဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်းၸဝ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်းမိူၼ်ပၵ်ႇၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈဢၼ်ၼင်ႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး၊ ယင်းပၢႆလိူဝ်ဢွၼ်တွၼ်းၵဝ်ႇ လုၵ်ႈသိတ်ႇတပေးယႂ်ႇၼမ်ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈတႄႉꧦ ယဝ်ႉ၊ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉပိူဝ်ႈဢၼ်မဝ်ႇမီးၽူႈသႄႇၵူၼ်းယႃႉၶႃၶၢႆလႄႈ သမ်ႉလႆႈလီလႆႈပဵၼ် ယဵၼ်ၸႂ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈသၢင်ႈပွင်ၶွင်လီၵၢၼ်ၽႃႇသေႃႇ၊ သႃႇသၼႃႇ၊ ပၺ်ၺႃႇပုၼ်ႈပၢင်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်မိူဝ်းၼႃႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းဢၼ်ၶပ်းမႄးတႅမ်ႈပိုၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵူၺ်းၵူၺ်းမီး 175 ၽိုၼ်၊ ပုၼ်ႈတႃႇပၢၵ်ႇ႞ ပၢၵ်ႇပၢႆၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ၽွတ်ႈတႅင်ႇတီႈဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ၼမ်လိူဝ်ႈတွၼ်ႈပိူၼ်ႈ လႄႈၵူၼ်းတင်းလၢႆ ၸင်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ႁွင်ႉၸွမ်း တေႇသၼ်ႇတြထႃႇၼတီႈယူႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ႁူင်လိုဝ်းၸွတ်ႇတူဝ်သိပ်းၼႃႈၾႃႉမိူင်းၵူၼ်း၊ မဝ်ႇသုတ်းႁၢႆဝၢႆးဝွတ်ႈလႃႈꧦ ယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႃႈဝႃႈမႃး 175 ၽိုၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မူတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉမဝ်ႇဝႃႈလႆႈ၊ ပိူဝ်ႈဢၼ်ပႆႇႁၼ်ထူပ်းၺႃးထႅင်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းဝႃႈ ၽိုၼ်ၼမ်မၼ်းတၵ်းမဝ်ႇယွမ်းသေသၢမ်ပၢၵ်ႇ – လၢမ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသုမၼ (ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်) ၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇၼင်ႈထင်ႁိုင် ၼႂ်းမိူင်းၵၢင်းသိူဝ် တင်ႈဢဝ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 26 ပီ ပၢၼ်ဝႃႇလႆႈ 6 ဝႃႇ တေႃႇထိုင်ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 65 ပီ၊ ဝႃႈၸဝ်ႈလႆႈ 45 ဝႃႇ၊ မီးၵႂႃႇ 38 ပီ ယဝ်ႉ။
ပီၼႆႉၸမ်ႉ ပုတ်ႉတသၵရႃႇလႆႈမႃး 1395 ၵေႃးၸႃႇလႆႈ 1213 ၼီႊ လိူၼ် 4 မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ၊ ယၢမ်းၼၼ်ႉ မုင်ႈသူႇလူဝၢႆႇ သီႇၽၢႆႇပႅတ်ႇၼႃႈ မိူင်းတႆးၾႆးၶႃးယိူဝ်ႈႁႅင်ႈ၊ မိူင်းမူဝ်းတွင်ယွင်း လူမ်းထွင်းလိဝ်ꧦ မွၵ်ႇသဵဝ်ႈၶၢဝ်လႅင် သၢႆဝၼ်းၶႅင်မႆႈ မႆႉၼိမ်ပူင်ႇ ၽိူဝ်တွင်လၢႆး ႁၢတ်ႇသၢႆးပေႃႇ ၼမ်ႉမေႃႇယွမ်း၊ ၸၵ်းၸႃႈၸၵ်းယႆႈႁွင်ႉ တွင်ႉလေႃးဢိုတ်ႇ သႅၼ်ၼူၵ်ႉၼူဝ် သႅၼ်တူဝ်မူၼ်ႈ ၸႂ်ၵူၼ်ႈဢူၼ်ႈဢွႆႁွႆႈလေႃးလႄးဝႆႉယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈၽၢတ်ႇယၢၼ်သၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇၶႆးမႃးႁိုင်၊ ၶႂ်ႈသူႇၸႂ်ထိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈပိူင်႞၊ ၸင်ႇတၵ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈတပေးတၵႃႇၶဝ်ႈသေယဝ်ႉ၊ ၸူဝ်းဢဝ်တပေးၵူၼ်းၸွမ်း ႁွမ်းၵၼ်လူင်းႁႃတူင်ႈတႃႈမိူင်းတႆး မႃးၸူးမူၺ်ႇတေႇၼမ်ႉတဵင်းပွတ်ႉ (ႁွင်ႇ) မူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းၵိုင် ႁွတ်ႈသူႇလူႇတၢၼ်း ဝၼ်းလိူၼ် 4 မူၼ်းသေ လိူၼ် 4 လွင်ႈၸင်ႇသမ်ႉဝၢႆႇႁႃ မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၽဝ်ႇဢွၼ် တၢင်းဝဵင်းၵဵင်းတွင်းယဝ်ႉ။
ပိူင်ပဵၼ်ၽူႈၵျၢမ်ႇလႄႈၽူႈၶၢမ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းၶၢမ်ႇလိုမ်းၵေႃႈၵူၼ်းၵျၢမ်ႇမဝ်ႇလိုမ်း၊ ပိူင်႞ၵေႃႈၽူႈၶၢမ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမဝ်ႇပေႉၵူၼ်းၵျၢမ်ႇ၊ တိုၼ်းမီးၼင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်ၶဝ်သြႃႇတပေး ႁွတ်ႈၽႅဝ်သူႇဢုၼ်ႇၸႂ်ယဵၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တၵႃႇပီႈၼွင်ႉၸမ်ႇၵႆယင်ပႆႇသုတ်းၶွတ်ႇၸွတ်ႇတူဝ်ႈ၊ ၽူႈၶႂ်ႈလႆႈၼႃႈတႃ ၵူၼ်းႁႃၽေးသႂ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸုမ်း႞ၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးတၼ်းသွတ်ႉသႅတ်ႉမိူဝ်ႈလၢတ်ႈၶႃႈၸႂ်ႉၵူၼ်းၶုၼ် ၵူၼ်းလုိမ်ႈၸဝ်ႈမုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၼၢႆးထႅင်းယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈၼႆဢၼ်ပဵၼ်ၸဵမ်းယဵၼ်းသႅၼ်ၼမ် ၵမ်းဢွၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉပွႆးတႅၵ်ႇဝိုၼ်းၶိုၼ်ႈၸႃႉ တႄႇၽိုတ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၽဝ်ႇ႞ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ထၢၵ်ႈလႄႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်သေ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းတၵႃႇပီႈၼွင်ႉၸင်ႇသမ်ႉ ၵွႆႈလပ်ႉယၢႆႉၶၢႆႉၼီထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ၽဝ်ႇၼႆႉၵူၼ်းၶႅၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တၵ်းပွႆးတိလႆႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈမိူဝ်းတဵင်တၢင်းဝႆႉၽၢႆႇၼႃႈ၊ ၵမ်းၽွင်ႈလိုပ်ႈၸွမ်းၵႂႃႇပႃႈလင် ထၢမ်ႇသွပ်ႇႁွႆးလမ်းလွႆးလမ်းလွႆးၵၼ်လူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈတၢင်းမေႃၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယႂ် ယွၼ်ႉလူၺ်ၽီပႂ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈမႄႈသူႇရသတီႇၸွမ်းပူးၸွမ်းပဝ်း ၵႅတ်ႇၶေႁေႉၵင်ႈတႃႇသေႇၼၼ်ႉလႂ် ၽႂ်ၵေႃႈမဝ်ႇၶိုတ်းမဝ်ႇထူပ်းသေပွၵ်ႈ၊ ထိုင်ၼင်ႇၶိုၼ်းၼိုင်ႈ ၽီၶဝ်ၸင်ႇလူင်းမွၵ်ႇပၼ်ၾၼ်ၸႅင်ႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈယၢမ်းၽွင်းမၼ်းၵေႃႈထိုင်မႃး ထုၵ်ႇလီၶႂၢၵ်ႈမေႇၽေႈၶိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆႉ ပိူၼ်ႈတၵ်းၸွပ်ႇငၢႆႈၶႆႈထူပ်းမဝ်ႇႁၢင်ႉၼၼ်ႉလႂ်၊ မီးလႄႈ လႆႈႁူႉၸႅင်ႈꧦ လီ တေႃႇထိုင်ႇတိုၼ်ႇမႃး ယင်းလႆႈႁၼ်ယူႇၼႂ်းတႃ၊ ပေႃးထိုင်ႁူဝ်မိူင်းၸမ်သႂ် ၶၢဝ်းတွင်ၵူၺ်ႈလိူမ်ႈမႃး ယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၽႅဝ်တမ်ႈႁိမ်းၶွပ်ႇပႅၼ်လႅၼ်တႃႈသၢႆလိၼ်ၶၢတ်ႇ တီႈၸၢမ်ၸွမ် ၸဵင်ႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶွၵ်ႇဝဵင်းၵဵင်းလိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုမၼ ၵၢင်းသိူဝ် ၸင်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၽီၶဝ်လၢတ်ႈပၼ်ၼႂ်းၾၼ်သေ ၶျသိၵ်ႈၶႃႇတီႈၵျွင်းၸၢမ်ၸွမ်ၼုင်ႈၶူဝ်းၼုင်ႈသွင်ၶႅၼ် ပဵၼ် ၵူၼ်းယေးယဝ်ႉ၊ ပီႊၼႆႉၵေႃႈၸႃႇလႆႈ 121114 ၼီႊ ပီတႆးႁၢႆးမဵတ်ႉ ဢႃႇယုလႆႈ 65 ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 45 ဝႃႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေထၢၵ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ်တပေးဢႅဝ်ႇၸေးလေႇမိူင်း ႁဵတ်းသြႃႇတွၵ်ႇၸၢၵ်ႈသမ်းယႃႇ ဢမ်ႇယႃ တေႇသွၼ်ပၢင်ၶႅၼ်ႉပၢင်လၢႆး ၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇသူႇရသတီႇ သွၼ်ဝွၵ်းလင်ႇၵႃႇ မၢင်ၽဝ်ႇႁဵတ်းမေႃတႃႇ (ႁွင်ႉ) ၵႂၢမ်းလူင် ၽွတ်ႈလိၵ်ႈထုတ်ႇလိၵ်ႈလေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတြႃႇ၊ သျတ်တြမင်ႇၵထ သိူၵ်ႈပိုၼ်းမဵဝ်းဢၼ်ပၼ်ၸၢင်ႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတၢင်းမေႃသႅၼ်ပိူင်ပုၼ်ႈပၢင်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလၢပ်ႈယၢၼ်ႈတၼ်းၵႆ ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်ယဝ်ႉ၊ ထႃႇၼႆႉၸမ်ႉ ၸဝ်ႈသုမၼ သြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈၵႂင်တႃႁႃမဝ်ႇၸၢင်ႈယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈၽီၶဝ်ဢဝ်ႁႂ်ႈလႄႈသိုဝ်ႈႁဵင်းပၢင်ၶႅၵ်ႇၶွၼ်ႈပွႆးလူင်တီႈ႞ၼၼ်ႉ မီးလုင်းမေႃတႃႇပေႃႇမႂ်ႇႁဝ်းၵေႃႈပွႆႇၸၢမ်းၶဵၼ်းႁူဝ်လၢႆးၽိူၵ်ႇၵၼ်ႉၵႅင်ၽၵ်းလိူဝ်ႇ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈပိၵ်ႈၽိူၵ်ႇၶႅၼ်ယူင်ႉၵူၼ်ၽႄးလမ်ႇႁူင်ႇယူင်ႉ ၶတ်းမိတ်ႈယၢဝ်းၽွၵ်ႇဝၢႆၶျေႃး ပႃးထူင်လမ်ပိုၼ်ႉယေး လႅဝ်းယၢဝ်းၽွၵ်ႇဝၢႆၶျေႃး၊ တိုဝ်ႈၵွပ်းၶႄႇႁၵ်းသၢမ်သၼ် မီးဢိင်ႇသရေႇတတဵမ်ထူၼ်ႈ ၵိုင်ႇၼင်ႇၵေႃႈၸၢႆးမြၢတ်ႈသေပႆၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း သုမ်ႉၵၢႆႇၼႃးမၢၼ်ႇတၢပ်ႈမႂ်ႇလူင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢၼ်ၽႅဝ်ႁွတ်ႈၽၢႆႇၼႃႈ ပရိသၢတ်ႈၵူၼ်းတင်းလၢႆ တီႈဢၼ်သိူဝ်ဝႆႉတၢၼ်းသိူဝ်း လႅင်လွင်ၵွပ်းမၢၵ်ႇၽႄးသွမ်ႇၵႃၶၢပ်ႇ မီးၼမ်ႉတဝ်ႈလိၼ်မိူင်းၵိုင်သုမ်ႇၵွၵ်းငိုၼ်းၼၼ်ႉ၊ တင်ႇၵွႆႈၼင်ႈၶႂၢႆႇၵုတ်ႇလီငၢမ်း ထူၵ်းမႃးဢႅပ်ႇယႃႈသတ်ႉထႅမ်ႁူဝ်မေႃႈယႃႈဝွၵ်းဢုမ်ႇငိုၼ်းသေ ပၢႆႇႁိၼ်ၸပ်းမိုဝ်ႈၸပ်းၾႆးမေႃႈယႃႈတၵ်ႉၼၢႆ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းလူင်ၸဝ်ႈပွႆးၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၸင်ႇၼၼ်ႉၼၢင်းယိင်းၸဝ်ႈပွႆးၵေႃႉ႞ ၸင်ႇႁွပ်ႇမႃးၽိူၼ်သၢၼ်မၼေႃးလူင်ႇ႞ သႂ်ႇၵူႇၶိူင်ႈတၢင်ႇၶူးမေႃမႃးတမ်းသေ တၵ်ႉၼၢႆၶေႃႈၵႂၢမ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ၊ ၸင်ႇသမ်ႉထၢမ်ၶိုၼ်းဝႃႈ ၸိုဝ်ႈၼၢင်းၶဝ်ႁွင်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼေႃၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈၼၢင်းႁွင်ႉ – ၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇၶႃႈဢေႃႈ – ၼႆသေ သုတ်ႉၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးပႂ်ႉၼင်ႈထွမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈလုင်းမေႃတႃႇႁဝ်းၵေႃႈ ပေႃးလုတ်ႇယႃႈလွၵ်း႞ယဝ်ႉ၊ တႄႇႁႅၵ်ႈၶိူင်ႈႁၢင်ႈပွႆးမေႃယဝ်ႉ၊ ပေႃးၽၢၵ်ႈပွႆးလၢမ်းၶိူင်ႈယူႇၶူဝ်းတၢၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇသမ်ႉၶပ်းၵၢႆႇဝၢႆႇၼႃႈမႃး ၽၢၵ်ႈပႃႈတင်းပီႈၼွင်ႉမႄႈသၢင်ႇၶဝ်မဝ်ႇပေႃးၼမ်ပေႃးၵေႇသေ သိုဝ်တၢမ်ၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁူဝ်႞ယဝ်ႉ၊ တွႆး႞တေႃႇထိုင် ၶိုၼ်းလိုၵ်းၸမ်လႅင်း ၸင်ႇတေႁုပ်ႈသိမ်းပွႆးမေႃယဝ်ႉ၊ ၸင်ႇၼၼ်ႉ ပီႈၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇ ၸင်ႇသိုပ်ႇပၢင်းဝႃႈပေႃးၸဝ်ႈလုင်းမေႃလူင်ႁဝ်းၶႃႈပႆႇမီးလွင်ႈတၢင်းႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်းတီႈသီႇလႅၼ်ၼႆ– ၶႅၼ်းတေႃႈမိူဝ်း မင်ႇၵလႃႇပၼ်ႁိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းၶႅၵ်ႇႁဝ်းၶႃႈသေၵမ်း– ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈလုင်းမေႃလူင်ႁဝ်းၵေႃႈႁပ်ႉဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းသေ မိူဝ်းၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈတီႈႁဵင်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ၊ ထိုင်တီႈၸဝ်ႈလုင်းမေႃတႃႇႁဝ်းဢိၵ်ႇတင်းပီႈၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇပေႃးလႆႈပဵၼ်ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ထႃႇၼတီႈႁဵင်းၼႆႉၸမ်ႉ – လႅပ်ႈပဵၼ်တီႈတွၼ်ႈ ၸူဝ်ႈဝူင်ႈၵၢင်မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင် ၵဵင်းလိူၼ်၊ မိူင်းယႆၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်ၼႂ်းဢိူင်ႇလႂ်တႄႉꧦ ၵေႃႈ မဝ်ႇၸၢင်ႈႁူႉထိုင်ႁႃလႆႈ၊ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၸဝ်ႈလႂ်ႁူႉၵေႃႈ ၶိုင်ပွင်မႄးၵုမ်းဢဝ်ထႅင်ႈတႃႉ။
ပေႃးဝႃႈသွၼ်မိင်ႈပဵၼ်ႁိူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈလုင်းမေႃႇတႃႇႁဝ်းၸင်ႇၶႆႈၼႄလွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၵူႈလွင်ႈꧦ တီႈပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတင်းလၢႆ လႄႈၵႃႈတီႈၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈလူင်ဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈတူၼ်ႈတၢင်းၵႄးမုၼ်တၢင်ႇ မီးဝႆႉယႂ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉပိူင်႞၊ ႁူဝ်ပိုင်းယွၼ်းဢွၵ်ႇပႆႁႃဝႆႈၽြႃး သူႇၸႂ်းပီႈၼွင်ႉၵူၺ်း၊ တၵ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်ႈယူႇ၊ ၵႂၢမ်းလႆႈၶၢမ်ႇဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပိူင်႞၊ ၵႃႈပႆႇၶိုၼ်ႈမိူဝ်းလၢတ်ႈၵႄးလူတ်းပူတ်းဝႆႉၼႆႉ ပႆႇၸႂ်ႈၸၢင်းပွင်ႇၵူၼ်းႁူႉ၊ တၵ်းလႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်းလူးၵွၼ်ႇ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆႉသေယဝ်ႉ၊ မဝ်ႇပေႃးတၼ်းႁိုင် ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ်ပီႈၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇၶိုၼ်းမိူဝ်းမိူင်းၵၢင်းသိူဝ်ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈႁူႉငိၼ်းလွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇလူင် ဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ႁဝ်းမိူဝ်းႁႃသူႇၸႂ်းပီးၼွင်ႉထၢၼ်ႈထိုင်တီႈပေႃးလႆႈပဵၼ်မေႃတႃႇ (မေႃၵႂၢမ်း) လူင်းမႃးၼႆႉ ယိၼ်းပဵၼ်ၽိတ်းၸႂ်ၵွပ်ႈတူင်ႈတႃႈမိူင်းတႆး သၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇၶႆႈဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ပူၼ်ႉတီႈ ၶေႃႈပေႃးၶူမ်ဢွႆႁွႆႈယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပူၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈယႃႇသေ၊ လုင်းမေႃႁဝ်းယႃႇမႆႈၸႂ််သင်ဝႃႈၼႆ ၶၢၼ်းပိူၼ်းပူၵ်းပၼ်လင်ႁေႃတေႃႁိူၼ်းယဝ်ႉ ၼပ်ႉထိုဝ်လဵင်ႉလူဝႆႉၵၢၼ်းမိူင်း 12 လွင်ႈ၊ ႁွင်ႈၸဝ်ႈ 12 ပိူင် မဝ်ႇလႆႈႁူႉသင်ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃႈ၊ ယင်းပွႆးၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၶဝ်ႈလႅင်ႁႅင်းငိုၼ်းလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းၼၼ်မဝ်ႇပေႃးတၼ်းႁိုင် ပိူဝ်ႈဢၼ် ပီႈၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇမဝ်ႇပေႃးမိုတ်ႈမၵ်ႉၽၵ်းၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႂ်၊ မဝ်ႇမိုတ်ႈတႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႂ်၊ ၸင်ႇၶႂ်ႈပွၵ်ႈဝၢႆႇၾၢႆႇလင်မိူင်းတူင်ႈမိူင်းတႆးၶိုၼ်းလႄႈ တင်ႇတၵ်းတိူင်ႇပၢင်ႇသင်ႇၵႂၢမ်းတီႈတူၼ်ႈၸဝ်ႈၽူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ထႃႇၼၼ်ႉၸဝ်ႈလုင်းမေႃတႃႇၵေႃႈၸင်ႇဝူၼ်ႉၸႂ်တူၺ်း– ယၢမ်းလဵဝ်ၵဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၵၢၼ်ဝိၼေးဝိၵၢၼ်ႇၼႆႉ မဝ်ႇမီးတီႈၶွင်ႈတီႈၶမ်သင်ယဝ်ႉ၊ ပိၵ်ႉသမ်ႉၶိုၼ်ႈမိူဝ်းယူႇသၢင်ႈထင်ၵိၼ်တီႈၵဝ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵဵင်းဝဵင်းလဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ မိူၼ်တေလႆႈယူႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶႆႈၼႄလွင်ႈတၢင်း ယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈတီႈၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈၵေႃႈပွႆႇပၼ်လူၺ်ႈငၢႆႈၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ယင်းဢဝ်ပၼ်ၸွမ်းမႃႉၶီႇလီတူဝ်႞၊ ငိုၼ်းသၢမ်ၸွႆႉ၊ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၶူဝ်းသွင်ၵေႃႉ ႁႂ်ႈဢၼ်ပုတ်ႈၵၼ်ဝၢၼ်ႈသိုပ်ႇဝၢၼ်ႈ သူင်ႇၵႃႈပႆႇပူၼ်ႉဝဵင်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၼႂ်းပီႊၵေႃးၸႃႇ 1214 ၼီႊၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၸင်ႇၼၼ်ႉ ပူႇဢွၵ်ႇတင်းသွင်ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းလူင်းမႃးတူင်ႈတႃႈမိူင်းတႆး၊ မႃးဝႄႉတီႈႁိူၼ်းပေႃႈမႄႈပီႈၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇယဝ်ႉ၊ ၸူးၸႂ်တႄႉပီးၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇၶႂ်ႈဢွၼ်ၽူဝ်င်ဝႈ ၸဝ်ႈပိူၼ်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သိုဝ်ႈႁဵင်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸဝ်ႈလုင်းမေႃတႃႇႁဝ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇမိုတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းၵႂၢမ်းဝႆႉဝႃႈ– ꧦမိုတ်ႈတူင်ႈသေလၢႆၵေႃႈၼၢင်းဢိူဝ်း မီးမႂ်းဢမ်ႇမိုတ်းမိူင်း၊ မိုတ်ႈသေတႃလမ်မၢၵ်ႇသွင်သိူင်းၵေႃႈ ပီးမႂ်းဢမ်ႇမိုတ်ႈမႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ မိုတ်ႈမိူင်းသေလၢႆၵေႃႈၶမ်းဢိူဝ်း ပီႈမႂ်း ဢမ်ႇမိုတ်ႈတူင်ႇ၊ မိုတ်ႈသေၼုၵၢႆႇၵၢၼ်ႈယႂ်းလူင်ႇၵေႃႈ ပီႈမႂ်းဢမ်ႇမိုတ်ႈတူင်ႈမိူင်းတီႈသူသဝ်းꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပူၼ်ႉလူင်းမႃးယူႇသၢင်ႈထင်ၵိၼ် ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင် ဝၢၼ်ႈၵဵင်းလဝ်းၵွၼ်တႂ်ႈၼႆႉ ၶိုင်ပွင်ပုၼ်ႈပၢင်ႈၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵတ်ႇၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်မဝ်ႇမီးၶႅၼ်ၶွင်ႈလွင်ႈသင်ယဝ်ႉ။
ၼၢင်းၶမ်းၵူႇၵိူတ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1215 ၼီႊ လိူၼ် 12 မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ် ၽွင်းၵႆႇၶၼ် သၢမ်ၸုပ်ႈၼၼ်ႉ ပီႈၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇလုၵ်ႉမႃးၵေႃႉၾႆးၼိုင်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ၊ ပေႃးၼမ်ႉမေႃႈၼိုင်ႈၽူတ်ႉမႃးႁႆၶဝ်ႈသမ်ႉႁွင်ႉ၊ မႄးသၢင်ႈၵေႃႈပူင်ႉဝႆႉသေသမ်ႉၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ ႁႆၶဝ်ႈသမ်ႉႁွင်ႉထႅင်ႈလႄႈပူင် ယုၵ်ႉၼိုင်ႈသမ်ႉႁွင်ႉတၼ်းသၢမ်ပွၵ်ႈ ႁိူၼ်းတႂ်ႈႁိူၼ်းၼိူဝ်ပိူၼႈ်ပေႃးလႆႈငိၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈလုင်းမေႃႁဝ်းၵေႃႈၼွၼ်းမဝ်ႇလႆႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉဢွၵ်ႇၽႃႈမႃးယဝ်ႉ၊ ယၢမ်းၼၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇလႄႈၶဝ်ႈသၢၼ် ၸၢၼ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉၼိူဝ်ၶႃႇတၢၼ်းၸွမ်းႁိူၼ်းသေ တူၵ်းလူင်းမႃးၼိူဝ်သၢတ်ႇႁိူၼ်းပေႃးမိူဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ၊ ထႃႇၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ပီႈထၢင်းသႅင်သူၺ်ႇၵေႃႈၶၢင်းဝႃႈတွင်ႉၸဵပ်းၼႃႇၶိင်းၼႆႉဢိူၺ်းႁဝ်းတေၶိုၼ်းၼွၼ်းလူးၵွၼ်ႇ ၶဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉတူၺ်းသေပူင်လႃႈ ဝႃႈၼႆသေၶဝ်ႈႁိူၼ်းမိူဝ်းယဝ်ႉ၊ ႁူဝ်ပိုင်းမၼ်းငိၼ်းတွင်ႉၸဵပ်းငႂ်ႈၵူၺ်း၊ ယူႇꧦ ၸဵပ်းထီႇမႃးတိၵ်းꧦ ဢၢပ်ႇမဝ်ႇၸႂ်လၢႆးမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉလုင်းမေႃႁဝ်းၵႂႃႇမွၵ်ႇမႄႈၵဵပ်းပွၵ်ႉႁွင်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၼၼ် လုင်းမေႃႁဝ်းၵေႃႈၵၢၼ်ၼမ်ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၼႃႇတႄႉꧦ ၶဝ်ႈၵေႃႈၶိုၼ်းလီပူင်ၵူဝ်ၼမ်ႉမေႃႈၶဝ်ႈႁႅင်ႈၵေႃႈပိူင်႞ မႄႈလဵင်ႉမႄႈၵဵပ်းလူဝ်ႇၵႂႃႇမွၵ်ႇၵေႃႈတၢင်း႞ ၼႃႈတႃပေႃးမ်ႇလီ ၼူတ်ႇပေႃးယုင်လူင်ဝႆႉယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈဢၼ်မိူင်းလႅင်းပၢင်ႇသေ ၶိုၼ်ႈလပ်းသိင်ႇၸဝ်ႈဝူင်ႉယဝ်ႉမိူင်းလႅင်းတႄႉၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် လုင်းမေႃႁဝ်ႈၵေႃႈ ပူင်ၶဝ်ႈသေပၼ်ႈၶဝ်ႈသႂ်ႇဢႅပ်ႇယူႇ လႆႈငိၼ်းသဵင်ႁႆႈလုၵ်ႈလႅင် မေႃးတၢင်းႁိူၼ်းၽႃတူၼ်ႈလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ လုင်းမေႃႁဝ်းယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈ သေႁွင်ႉထၢမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသင်ဢေႉမႄႈလဵင်ႉ? ပဵၼ်ၵူၼ်းယိင်းဢေႃႈပေႃႈသြႃႇ ၼုမ်ႇလီၵျႃႉလႆႈ ယႃႇပေမေႃးၵမ်း႞ ၸင်ႇမႃးတူၺ်းလႃႈ တွပ်ႇၶိုၼ်းၼင်ႇၼႆ လုင်းမေႃႁဝ်းၵေႃႈၸူမ်းၼႃႇယုမ်ႉဝၢႆႈလႅင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးထိုင်ႁိုင်တဵမ်လိူၼ်႞မႃးပီႈၼၢင်းမႄႈသၢင်ႇၵေႃႈ သုၵ်ႈၸၢင်ႇလၢင်ႉၶိင်းဢွၵ်ႇၾႆးယဝ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈတၼ်း ဝၼ်းလီၼၼ်ႉ လုင်းမေႃလူင်ႁဝ်း ၸင်ႇမွၵ်ႇထဝ်ႈၵေႇၵႅၼ်ၵၢၼ်ႇဝၢၼ်ႈသူၼ်သေ ဢၢပ်ႇလိူၼ်တင်ႈၸိုဝ်ႈပၼ်ၶႂၼ်လုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ ၼႆႉယဝ်ႉ၊ ဢၼ်လႆႈပၼ်ၶၼ်တင်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶမ်းၵူႇၼႆႉ –
1. ပိူဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈဝၼ်းၸၼ်ၼၼ်ႉပိူင်႞
2. ၸွမ်းဢၼ်ၼိမိတ်ႈၶဝ် ၵ ၶ င သမ်ႉပဵၼ်ၼၢမ်ႇဝၼ်းၸၼ်ႉၼၼ်ႉပိူင်႞
3. ႁႆၶဝ်ႈႁွင်ႉတဵမ်သၢမ်ပွၵ်ႈ၊ ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်တူၵ်း မႅၼ်ႈယၢမ်းပူင်ၶဝ်ႈ သႂ်ႇဢႅပ်ႇယူႇၸုမ်ႇၵူႈ (ၵူႇ) ၵၼ်ဝႆႉ ၶိူင်ႈလီတင်းသၢမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈလွင်ႈ႞ ၸင်ႇတၵ်းသႂ်ႇၸိုဝ်ႈ ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ ဢၼ်ႇၼၼ် ၼၢင်းၶမ်းၵူႈ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ယွတ်ႉလူၺ်ႈ လွင်ႈၼပ်ႉလွင်ႈသွၼ်ႇဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈၸိူဝ်ႉၼႆႉ ၽႂ်မဝ်ႇတၢင်ႇတွၼ်းပူၼ်ႉလိူဝ် လုင်းမေႃႁဝ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈယဝ်ႉ၊ တင်ႈဢဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈလုင်းမေႃႁဝ်းၵေႃႈၸွမ်းဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းငဝ်ႈၸဝ်ႈပိူၼ်ႈပဵၼ်ပိူင်သေသမ်ႉပွႆးလႆႈမႃးၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈလီလူၺ်ႈငၢႆႈထႅင်ႈ တင်းသွင်ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လုင်းပေႃးၵူႇ၊ လုင်းပေႃႈၵူႇ ၼၢင်းမႄႈၵူႇၼႆ ၽႅဝ်ႁိုင်ထိုင်ၸဝ်ႈထဝ်ႈမႃးႁွင်ႉ ၼၢႆးသႅင်သူၺ်ႇမဝ်ႇၼၼ် ၼၢႆးမႄႈၵူႇၼႆႉယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼႆႉၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၵေႃႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ– ꧦတၼ်းၼႆႉၵိင်းꧦ ယိင်းမၢႆၵႃၶႃး ၶိင်းႁႃး ထၢၵ်ႈမေႃလၢႆးပေႃႈၵူႇꧦ –ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၵၢင်ၸမ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်ယူႇၸွမ်းလေႃးၵထမ်ႇ မိူဝ်ႈၸႃႉၵေႃႈမီး မိူဝ်ႈလီၵေႃႈပႃး (ႁွင်ႉ) ၵဝ်ႈၵိဝ်ႇမင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တူဝ်ယူႇၼႂ်းသင်ႇၶရလေႃးၵတင်းလၢႆၸမ်ႉ မဝ်ႇပူၼ်ႉလႆႈ ၵိူတ်ႇ၊ ပဵၼ်၊ ထဝ်ႈ၊ တၢႆၼလႆ၊ ပိူဝ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ႁဝ်းၵေႃႈ ၸႃႉမီးလီပေႃႇ တေႃႇႁိုင်ထိုင်ထဝ်ႈ ဢႃႇယုမၼ်းၸဝ်ႈႉလႆႈမႃး 94 ပီ တီႈၵေႃးၸႃႇ 1243 ၼီႊ၊ ပီတႆးယပ်ႈမဝ်ႈ လိူၼ် 12 လွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း ဝၼ်း 11 လိူၼ် 11 ပီၶရဵတ်ႈ 1881 ဢႃႇယုၼၢင်းၶမ်းၵူႇလႆႈ 28 ပီ တေႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉပီႊ႞ ယၢမ်းၽွင်းၽူၼ်ၸၢႆးၼၢႆးယၢၼ် တူင်ႈလိူင်ၽိူင်းပွင်ႇ ၸင်ႇၼၼ်ႉသၢႆၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၵေႃႈ လပ်ႉလွႆငိုၼ်းလွႆၶမ်း သဵင်ၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်သေ ႁဝ်းတင်းလၢႆ ႁၢႆတႃၵႂႃႇတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလဝ်ႈၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် ၽၢႆႇတၢ်ငးဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင် ယၢၼ်ၾင်ႇၼမ်ႉပၢင်မွၵ်ႈ 30 ဝႃႈ၊ ၼႃႈလၢၵ်ႈၽင်ႇပၢႆၼႃႈတိုင်ႇယွမ်းပႃႈႁွင်ႇတႃႈႁိူဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၵဵင်းလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တင်းတႃႈႁိူဝ်းတၢင်းမိူဝ်ႈၵဵင်းလူမ်းၼႆႉ မွၵ်ႈၸဵတ်းလၵ်း ပေႃးတတ်းၶိုၼ်ႈ ၵွင်းမွၵ်ႇၼုၼ်းၶမ်းသိုဝ်ႈꧦ တၵ်းမီးၼႃႈတိုင်ပၢႆလၢၵ်ႈၽင်ႇသွင်တိုင်ႇမွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈပၢႆႈမိူဝ်းယူႇဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်းလိၵ်ႈ ဢၢႆႈၸွၵ်ႇၸၢင်ႈပႅတ်ႉ (ႁွင်ႉ) ဢၢႆႈၸွၵ်ႇလႅၼ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႂ်ႈၽႅဝ်ၸိူၵ်ႈၵွင်ႉၶေႃး ယေႃးၶူဝ်းႁိူၼ်းထႆႇသၢၵ်ႈ လၵ်းၽႅဝ်ၵႃႈတွတ်ႇတွင်ႈ ပိူၼ်ႈမဝ်ႇယွင်ႈယေႃးလီ၊ ယိူင်ႈၼင်ႇဢၢႆႈၸွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်ႈဢွၼ် ၵႃသၵ်းၼွၼ်ၵိၼ်သႆႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸဵဝ်းယုမ်ႇပိူၼ်ႈ ၼင်ႇၶုၼ်သိူၼ်ႈႁေႃၶမ်း၊ သိူၵ်ႇပုမ်ႇၸူဝ်ႈပၢၼ်သိုၼ်း ယႃႇဢဝ်တိုၼ်းယိူင်ႈၾိင်ႈ၊ ၶုၼ်ၼၢင်းၼုမ်ႇၵူပ်းထဝ်ႈ တၢင်ႇယွတ်ႈၸဝ်ႈမီးမေႃ၊ သုၶမိင်ႇပၢၼ်ဢွၼ် ဢဝ်သွၼ်ႁႂ်ႈႁဝ်းၽိတ်း၊ တၵ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၼႃႈ ၵတ်ႉၵႃႈဝႆႉပႃႈယင်၊ ယႃႇၼပ်ႉတေႃႈၸၢမ်းၽၢဝ်း၊ ႁဵတ်းၸႂ်ယၢဝ်းတႅင်ႇထွၵ်ႈ၊ မိူၵ်ႈသုင်းပႃးၵေႃႇမႂ်ႇ ၶေႃးမဝ်ႇၸႂ်ႈဝၢင်းၶျေႃး၊ ယႃႇႁဵတ်းမိူၼ်ၼၢင်းလိင်း လေႃလႄၶိင်းမဝ်ႇတဵင်ႈ၊ တႅတ်းတႅဝ်းဝိတ်းတူဝ်မိူၵ်ႈ မဝ်ႇႁူႉသိူၵ်ႈထုင်းတၢၼ်း၊ ၵူဝ်ၾႃႉလၼ်ႇတဵင်မၼ်း ႁွင်ႉသဵင်ပၼ်းၸွၵ်ႈၸွၵ်ႈ၊ ယၢမ်းတၵ်းၼွၼ်းႁၢမ်းၶႆႇ ဢဝ်ၶႃပႆႇမိူဝ်းၼိူဝ်၊ သမ်ႇၵတ်ႉႁိၵ်ႈမၼ်းလၵ်း ႁဵတ်းၶႂၵ်းပႂ်ႉၵွမ်ႇလုၵ်ႈ၊ ပူၵ်းၶႃၶိုၼ်ႈမိူဝ်းၾႃႉ ထႃႈပႂ်ႉၵမ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်၊ မိူၵ်ႈၼႃႇတႄႉၸႂ်တၼ် ယႃႇလူၼၼ်ဢၢင်ႈယိူင်ႈ၊ တင်းၶိင်းမၼ်းၸိုၼ်ႇငၢၵ်ႈ မဝ်ႇၽၢၵ်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်လႃး၊ ၶိူင်ႈဢႃႇၸႃႇမူတ်းမၢင်ႈ ဢမ်ႇၶၢႆႉတီႈၵႃႈၵႆ ၶူတ်းတၢႆၵၢင်တၢင်းပိူၼ်ႈ၊ တၼ်းၼၢႆမိူၵ်ႈသုတ်းၵႂႃႇ ၽႂ်ႁွၼ်ႇဝႃႈမၼ်းလၵ်း၊ ၸိုဝ်ႈၵႂၢင်ႈၽႅၼ်ႇၼင်လိၼ် တၵ်ႈၵိၼ်ယင်းၵူဝ်သဵင်ႈ၊ တင်းယုင်းၶမ်းတူဝ်မိူၵ်ႈ ပုမ်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်းၼႄႁဝ်း၊ တၵ်းယင်းၵႂႃႇတမ်းတိၼ် ၵူဝ်လိၼ်ဝႆသၼ်ႇႁူၼ်ႈ၊ ထူၵ်းတိၼ်ၵွႆႈတမ်းၵႂႃႇ မိူၵ်ႈၼႃႇဝႆႉမၼ်းယုင်း၊ ဢင်ႇၵႃၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼႃ လွႆၽွမ်တႃမဝ်ႇတိူၵ်ႈ၊ ႁွၼ်လွၼ်းဝႆႈသၵ်းထႃႇ ၵွမ်ႉမၼ်းၵႂႃႇယင်းၵူဝ်၊ ၼင်ႇၼႆႉမိူၵ်ႈသုင်းပႃး ၼႂ်းတြႃးဢမ်ႇၶဝ်ႈ၊ ၶုၼ်ၼၢင်းသၢင်ၶူင်းလုမ်ႈ တၵ်းႁႂ်ႈယုမ်ႇတွင်းဢဝ်၊ ၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉမီးမုၼ် ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းပိူင်ႇၸိုင်ႈ၊ ၸရေးၵုပ်းဝႇၼ်မၢတ်ႈ ထွမ်ႇၶေႃႈလၢတ်ႈၼႂ်းၵျၢမ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈသွၼ်ႇတူၵ်းႁၢႆ တွင်းလၢႆးမၢႆလိၵ်ႈဝႃႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်သၢင်ႈတၢင်းလူႇ ယႃႇယူႇလၢပ်ႈပူင်သဝ်း၊ ၵႆႉလွတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းထမ်း တူဝဵင်းၶမ်းပိုတ်ႇထႃႈ၊ ၽႂ်သူပ်းၶွၼ်းၵႆႉဝႃႈ ၸူဝ်ႈၼႃႈႁူႉႁဵၼ်းလီ၊ ၵႆႉဝႃႈလႄႇလီမႃး မီးတြႃးတေႃႇၸဝ်ႈ၊ တင်းသၢမ်ပိုင်ႈၵုင်ႇၸဝ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇၵဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်၊ သိၼ်ႁႃႈႁႂ်ႈတိုဝ်ႈၵမ် ၽွင်းယမ်ႇၵုင်ႇပေႃႈမႄႈ၊ ၵူပ်းႁွမ်းထႅင်ႈသိၼ်ပႅတ်ႇ တွင်းမႅတ်ႇၵူႈလိူၼ်မူၼ်း၊ ၽႃႇဝၼႃႇၸီးၽျၢၼ်း ယွၼ်းၼိပ်ႉပၢၼ်းဝွင်ႈဝွင်ႈ၊ သင်ႇၼၼ်ၵႃႈတၵ်းသႃႇ လီၵႂႃႇၼႃႈမိူဝ်းႁိုင်၊ ၵႆႉထၢပ်ႈၶိူဝ်ႈတင်းမုၼ် ပၢၼ်လုၼ်ၸင်ႇၸၵ်းမြၢတ်ႈ၊ တၼ်းၼႆႉၸဝ်ႈပျႃႇတိၵ်ႈ ဝႆႉၼႂ်းလိၵ်ႈပဵၼ်ထုင်း၊ ဢွၵ်ႇတမ်ႈပေႇထၢၼ်လၢၼ်း ပဵၼ်ဢူးတၢၼ်းၸႅၼ်ႇသိူၵ်ႈ၊ ယင်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိ ပၺႃႇသိပွင်မႄး၊ ဢၼၢၵ်ႈၽႂ်ပႆႇၼႄ ၵႆၵွၼ်ႈပႄႁၢင်ႈၶိူင်ႈ၊ ထုတ်ႇပဵၼ်တႆးၶေႃႈလိၵ်ႈ တွၵ်ႈတၢၼ်ႈသိၵ်ႈၵမ်းပေး၊ မိင်ႈသွၵ်ႈၵျႃႇလဝ်ႇပူး ၵေႃႇႁူဝ်ဢူးၸႃႇႁိၵ်ႈ၊ ၶိူဝ်းမေႃၼၢင်းသူရသတီႇ ၸပ်းမီႇႁွႆႈၶေႃးမႃး၊ ၽေႃႇၽၢၵ်ႈၼၢမ်ႇဝၼ်းပူးသွၵ်ႈၵျႃႇ ပိူၼ်ႈၸင်ႇဝႃႈမေႃလၢႆး၊ တေႃႈၸင်ႇၼႆႉတဵမ်မိူင်း သႂ်ႁိူင်းၼင်ႇဝၼ်းႁိူဝ်ႈ၊ မေႃၸရေးတၵ်ႈတႅမ်ႈ မွၵ်ႇၶႅမ်ႉတမ်ႈၽိုၼ်လၢႆး လုၵ်ႈသၢမ်ၾႃႉမိူင်းၼိူဝ် ဝဵင်းၵၢင်းသိူဝ်တူင်ႈၵႂၢင်ႈ၊ သင်ႁူႉၼႆငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တၵ်ႈႁၼ်ထႂၢၵ်ႈၵျွင်းၶမ်း၊ သြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ် ဝဵင်းမိူင်းၼိူဝ်ၾႃႉၸုမ်ႈ၊ ဝဵင်းဢၢင်းလုၵ်ႈလွႆတႅမ်ႇ ႁွတ်ႈသီထႅမ်ႇၵွင်ၶေႃး၊ ထမိုဝ်ႉဢိၵ်ႇယွင်မၼ်း ၽႅဝ်ၼွင်ၶမ်းမေႃႇၼဵင်ႈ၊ ထုၵ်ႇငဵင်ႈပဵၼ်ၸရၢင်း ၶႅပ်ႇၶၢင်းတွင်ႇလွႆသေႃႇတင်းၵႃႈၼႆႉ ၵၢင်းသိူဝ်မဝ်ႇၽွင်ႈလိူဝ်ၵုမ်ႇၵႅပ်ႈ၊ ပၢၼ်ၶုၼ်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢွၵ်ႇလုၵ်ႈလႃႉပႃးမီး၊ ပေႃႈဢူႈယူႇယူဝ်းမႃး သႂ်ပႄးၵႃးလွင်ႈတႂ်ႈ၊ ပဵၼ်ၶိူဝ်းတူၵ်းသိုပ်ႇထႅင်ႈ ပီႈၼွင်ႉမိင်ႈႁူဝ်သိူဝ်၊ ၸဝ်ႈမင်းၵွႆဢဝ်ၵၢင်း ဝႆႉၾိင်ႈၶၢင်းၶၢတ်ႈၼႅတ်ႈ၊ ၶုၼ်မင်းၵႃႉပဵၼ်ငဝ်ႈ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈသႅဝ်ႈဢဝ်ႁူဝ်၊ လၢင်းၸၢႆးၸိုဝ်ႈမင်းလူင် ဝၢင်းပူင်ၵၢႆႇၶူဝ်သိူၵ်ႈ၊ လုၵ်ႈမၼ်းၶုၼ်မီးသီႇ သီႇၵေႃႉပီႈၸိုဝ်ႈမင်း၊ ၵေႃႉၼွင်ႉၸိုဝ်ႈမင်းႁူၵ်း ပႃးၵၼ်တူၵ်းတဝ်ႈႁွတ်ႈ၊ ၽႅဝ်မိူင်းဢၢင်းၾႃႉၽိူၵ်ႇ မႃးတႄႇဢိူၵ်ႇၶိူဝ်ၶူႈ၊ ယွင်ႈၵယွင်ႈၽုၺ်ႇပဵၼ်ၸရင်ႉ ၵွႆႈပဵင်းပဵၼ်သွင်ဝဵင်း ၶိူဝ်ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇလၢႆးၸဝ်ႈ ၵေႃႉငဝ်ႈႁဵၵ်ႈမင်းၵူဝ်း၊ သိုပ်ႇသၢၵ်ႈၸႅၼ်ႇၵၼ်မႃး သိုပ်ႇလၢႆၶႃးပုတ်ႈလၢႆႈ၊ လိုမ်ဝဵင်းသွင်ႇၵွႆႁိုဝ် ၸင်ႇႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်၊ ၵၢပ်ႈၾႃႉၸုမ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် ႁႃးပဵၼ်မုၼ်ယူႇၶျွတ်ႈ၊ ယၢၼ်ၵႆႇမူႇတိုၼ်းၸႅတ်ႈ ပၢႆႈပႅတ်ႈၵႂႃႇႁိုင်ၼၢၼ်း၊ ၶႂ်ႈပွၵ်ႈသူႇမိူင်းႁဝ်း ၸိုင်ႈဝဵင်းလဝ်းပႃႈတႂ်ႈ၊ ယွၼ်းဢႃႈၶႂၢင်ႉတၵႃႇ ၽၢၵ်ႈဝိႁႃႇၵျွင်းၶမ်း၊ လူင်းဝၢႆႈထၢတ်ႈၵွင်းမူး လတ်းၸူးၼမ်ႉတဵင်းပွင်ႈ၊ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁွင်ႉမြၼ်ႇမႃႇ ႁေႃႈသင်ႇၶႃႇလူင်းၵျွင်း၊ မဝ်ႇဝႄႈလႆႈမိူဝ်းလႂ် တူၺ်းႁႃၽႂ်ပႆႇၸႅင်ႈ၊ မိူဝ်ႈၵၢင်တၢင်းၼႂ်းဝႃႇ မၢၼ်ႈမြၼ်ႇမႃႇၸွမ်းလွမ်၊ ၸဝ်ႈၶျပႅတ်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်း မဝ်ႇယုမ်ႇၼၢၼ်းၸိူင်ႉၸိူဝ်ႈ၊ ၸင်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၽၢၵ်ႈ ပိူၼ်ႈႁွင်ႉထၢၵ်ႈၵၢင်းသိူဝ်၊ မႃးယူႇတူင်ႇဝဵင်းလဝ်း ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ၊ မဝ်ႇမီးသင်မဵတ်ႉတႃႇ ၽႃႇပၼ်ႇၵႂႃႇတိုၼ်းဝၼ်း၊ ၸႂ်ပိုင်ႈလူၺ်ႈတင်းမေႃ မႄႈပဵၼ်ၵေႃထုတ်ႇလိၵ်ႈ၊ ဝၢင်းပၼ်သူၺ်ႇတိုၼ်းၸႅတ်ႈ ယႃႇပိုၼ်ႉပႅတ်ႈဝၢင်းယၢၼ်၊ ပႃႇလိၶေႃႈတူဝ်လၢႆး မႄႈပိၼ်ႇတႆးတႅင်ႇတႅမ်ႈ၊ သုတ်ႈပူင်ၶၢၼ်းယၢဝ်းယႃႇ ၼိထိတႃႇပူင်ပေႃး ၶွတ်ႇယွတ်ႈပူမ်ၶိူဝ်းထမ်းတၢင်ႇႁၢင်ႈၶိူင်းၵမ်း႞ၵွၼ်ႇတႃႈမုၼ်႟မုၼ်ၼေႃး။
ၼႂ်းလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇ 10 ႁူဝ် ၶၢၼ်းငဝ်ႈ
တၼ်းၼႆဝၢင်းဝၢင်း ၵႂင်းၵႂင်းထႅဝ်သႂ် ၶိင်းႁႃးမေႃမူၼ်ႈၵျုၼ်ႇတေႃႇ ႁေႃၶမ်းၵဵင်းၼၢႆး လၢႆသႂ်သၽၢၼ်း သွႆးပၢၼ်းၶမ်းသိူၵ်ႈသွႆႇလႄႈ၊ ၶႃႈၼုၵ်းထုၵ်ႈၽေႃႇ ၸၢတ်ႈတေႃႇ သတ်ႉသၵီႇရိလင်ႇၵႃႇၸႃႇမြၢတ်ႈဝႆႉတၢၼ်ႈ႞ လီပွႆႇၵွႆတွႆးယဝ်ႉဢေႃႈ။
တီႈႁိမ်းတေသုတ်းၶၢၼ်း 2 ၼၼ်ႉသမ်ႉ
ၽဝ်ႇၼႆႉႁၢင်ႈႁႃးၽြႃးတၵႃႇ ၵူႇၶမ်းသွႆႈသၢင်ႇ ပျင်ႇလၸိၵ်ႈၶုယိၼ်ႇမၢၵ်ႇတႃမွႆႈ သူႇရသတီႇသမ်ႉထွၵ်ႈၸွႆႈ မေႃသၢၼ်ႇဢၼ်ပိူၼ်ႈလိုဝ်းႁူင်၊ သဝ်းၽႅင်လိၼ်သႅင်ၵဵင်းၶႃႁၵ်းတုမ် ဢဝ်ပူမ်မႃးယၼ် ဢူဝ်းၵႅင် ၽႃလႅင်ၸၢင်းႁၢင်း သဝ်းၶၢင်းယႆၵၼ် ၸွမ်းၼႃးမၵျီႇယႂႃႇ တႄႇတူၼ်ႈပိူၼ်ႈႁူၼ်ႈၵၼ်ႁွင်ႉၸွမ်းသိုဝ်ႈဢၼ်မၢၵ်ႇၵႅင်းလူင်းၽၵ်းယႂ်ႇ မီးၵႃႈၽႃႇမိုဝ်းလႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တၼ်းၸမ်ႁူဝ်ၼွၼ်းၵူၼ်းမေႃ ၼႃးလေႃၸၼ်းလၼ်း တၢၼ်ႇဝႃႈငႃးၸိုၵ်းႁိုၵ်းလဝ် သၢမ်သိပ်း သၢမ်သုမ်တုမ်ၼႄတၵ်းလိူဝ် ၽိူဝ်ၼႃၽူၺ်းယုမ်းမုင်ႉႁူဝ်ပုမ်း ၵွင်ထၢၼ်ႈပဵင်းၶၢဝ်ႇယဝ်ႉ၊ လႆႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ်ႁူတ်ႈတေႃႇၽေ တပြေႇသိၼ်ႇတွင်ႇ သင်တွင်ႇသွင်သိူၵ်ႈၸဝ်ႈယုမ်ႇၵျိူၵ်ႈဢေၵဝ်ႇၼႂ်းထုင်ႉသူၶမ်း။
ပိူင်လီဢၢမ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1. လဵၵ်ႉတေႃႇထဝ်ႈ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃလႅတ်းၸႅဝ်ႈၽၢႆၽႂ်းၸွင်ႈၸႃးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
2. တၢင်းႁူႉသႅၼ်ပိူင်တဵမ်ထူၼ်ႈၼမ်လၢႆ မေႃလိူဝ်တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
3. ၼၢင်းသူႇရသတီႇ ၽီပႂ်းပႃးသႃႇသၼႃႇၶဝ်ပႂ်းပႃးလူတူၺ်းၸပ်းႁၢင်းယူႇတႃႇသေႇ။
4. ၵႃႈပိူၼ်ႈတင်းလၢႆ ၶိုင်ပွင်ၸွင်ႈၸႃႉ ၶႃႉၶၢႆးႁဵတ်းၶဵၼ်သႂ်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ မဝ်ႇထိုင်တူဝ်သေပွၵ်ႈ။
5. ၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတင်ႈလၢႆးမိုတ်ႈမၵ်ႉႁၵ်ႉၼမ်၊ ယမ်တူဝ်လႆႈပဵၼ်ပီႈပဵၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈ။
6. ၸိုဝ်ႈႁႅင်းသဵင်ဢွၵ်ႇ၊ ၶၢဝ်ႇငဝ်းဢူဢၢႆ လိုဝ်ႈႁူင် တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
7. လိၵ်ႈမၼ်ႈၸဝ်ႈၽွတ်ႈ ၽႄႈၸွတ်ႇလိုမ်တႆးၵူႈတီႈ ၽိုၼ်ၼႆၵေႃႈလိူဝ်တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
8. ၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ထမ်မလေႃးၵသျတ်ႉတြ ဢေႃးဝႃႇတသုင်းမ မင်ႇၵထ ဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈ တမ်းပွင်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်း ဢပုမ်ႇ ၾိင်ႈငႄႈ လွင်ႈမိူင်းပိူင်တႆး တဵမ်ထူၼ်ႈတွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
9. ၵႃႈၸိုဝ်ႈလွင်ႈၽိုတ်ႇပိူင်ဢမ်ႇ ၵႂၢမ်းထၢမ်တႃႉ ပျသၼႃႇတင်းလၢႆ မၼ်းၸဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈတွၼ်းပိူၼ်ႈ။
10. မိူဝ်ႈဢဝ်ၵွပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈလူင်းၶုမ်သေ ထူမ်လိၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ လုၵ်ႉတၢင်းလႂ်မႃးဢမ်ႇႁူႉၽူင်ႉၸူၵ်းၼိူဝ်ႈၶႃမ်မၼ်းၸဝ်ႈ။
11. ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၼိမိတ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆ ပိူၼ်ႈၸင်ႇဢဝ်မႆမွင်ၵၢၼ်းႁၢမ်ၶွၼ်ၶိင်းမၼ်းၸဝ်ႈ သဵမ်ႈတင်းပၢႆသေတိၵ်ႇထၢၼ်ႇပၵ်းဝႆႉ တၢင်းႁူဝ်းတၢင်းတိၼ် ယင်းၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈပဵၼ်ေၵေႃႈ မီးယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
12. ပေႃးမီႈၵူၼ်းတေမႃးတွင်ႈထၢမ် မႃးတွင်ႈပၢၼ်ႇတြႃး ၸႂ်ႉၽွတ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၼွၼ်းလပးယူႇၵေႃႈ ၽီပႂ်းမၼ်းၸဝ်ႈပူၵ်းတွႆႇ (ၼႂ်းၾၼ်) ဝႃႈလိုၵ်ႈလႄႈပိူၼ်ႈတေမႃးထၢမ်းမႃးၸႂ်ႉ လွင်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉၾၢင်ႉသတိထႃႈဢွၼ်တၢင်း။
13. ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇဝၼ်းလဝ်း ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ဢဝ်သၢတ်ႇပေႃႉၶဝ်ႈသွင်ၽိုၼ် သိူဝ်ႈတႂ်ႈႁူမ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းလူင်သွင်တူၼ်ႈ ၽႆၢႇၸၢၼ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ သိူဝ်တၢၼ်းသိူဝ်း တမ်းၼမ်ႉတဝ်ႈ ပူႉယႃႈဝႆႉသေ ပေႃးမၼ်းၸဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼင်ႈယဝ်ႉ၊ ၵႃႈၸူိဝ်းၸဝ်ႈမုၼ်းၶုၼ်ၶႃႈ လဵၵ်ႉတေႃႇယႂ်ႇတင်ႈလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတွင်ႈမႃးထၢမ်တြႃးလႂ် မႃးလူႇမႃးတၢၼ်းလႂ် ၵွင်ၶူဝးလူႇပေႃးတဵမ်သၢတ်ႇ။
14. မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉၸႂ်ၵဝ်ႇပိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ လုၵ်ႇသိတ်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉလုၵ်ႈလဵင်ႉလုၵ်ႈၸၢင်း ၵူၼးၼႂ်းႁိူၼ်းမီးၼမ်သေတႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈၸႂ်ႉၽႂ် တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶူႈသမ်းႁၢမ်မႅၵ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းဢဝ်ၵူၺ်း ၸင်ႇတေပေႉၸႂ်ဢိူဝ်ႉလႃႉ။
လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉသမ်ႉ-
ပပ်ႉဢၼ်လႆႈထူပ်းႁၼ်ဝႆႉမီးယူႇ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ 175 ၽိုၼ်၊ ပႆႇႁၼ်ၵေႃႈယင်းမီးထႅင်ႈ ၼမ်တႄႉတႄႉ၊ သၢႆၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆး ၽူႈပိူင်းၾႆး ၼႄတင်းၾိင်ႈငႄႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း “ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈပၢၼ် ၸူဝ်ႈပၢၼ် (ၽဝႃႉ) မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ၊ ဢမ်ႇမီးတင်းသိူဝ်း တၢင်းပဵင်း ၶူတ်းငေႃးၵူတ်ႉ ၵၢတ်ႉ ယၢပ်ႇယၢၼ်းၶၼ်ၸႂ် တႄႉတႄႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1. လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ၊ 1969၊ ပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 6 ၸဝ်ႈ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 37-52
2. လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ၊ 1986၊ ပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 9 ၸဝ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 8-16


c: text/html

text:
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယၢမ်းလဵဝ် ၸဵမ်ၵူၼ်း ၵိၼ်/ ၵူၼ်းၶၢႆ လူတ်းယွမ်းလူင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉတူႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈၼမ်ႉတူႈၼႆႉ လူတ်းယွမ်း လူင်းၼမ်ယဝ်ႉဢေႃႈ။ TNLA တင်း SSPP မႃးလေႇႁႃသွၵ်ႈ တီႉ ထိုင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ။ သိုၵ်းတဢၢင်းၵေႃႈတီႉ ၸၢဝ်းတဢၢင်းၶဝ်။ သိုၵ်းတႆးၵေႃႈ တီႉၸၢဝ်းတႆး ႁဝ်း။ တေဢဝ်ၵႂႃႇမူၼ်ႉမႄးပၼ် တူဝ်ၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈၼႆၶႃႈ ဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပေႃး ပဵၼ်ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်တႄႉ တေၵုမ်းတူဝ် ဢဝ်ၵႂႃႇမူၼ်းမေးပၼ်။ ပေႃးပဵၼ် ၵူၼ်း ၵႃႉၶၢႆသမ်ႉ ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၽႂ်မၼ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉတူႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
“ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်တႄႉ ၶဝ်တေဢဝ်ၵႂႃႇမူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၸႂ်ပၼ်သေယဝ်ႉ တေႁႂ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇသေ ၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း။ သင်ဝႃႈ ပွၵ်ႈတေမႃးသမ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၺႃးထႅင်ႈၸိုင်တေပၼ် တၢမ်ႇၼၵ်းၼႃ။ လွင်ႈၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ႁၼ်လီၸွမ်းဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပ လိၵ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ပၼ်။ ႁၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းၵႅင်ႈဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇႁၼ်သေယဝ်ႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူႈပွၵ်ႈတၢင်းထုင်ႉၼမ်ႉတူႈၼႆႉ ၽွင်း RCSS ယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႇၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၊ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းသူႇသမ်းလႄႈပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလိူင်ႇၼမ်။ ဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်မႃးတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် ယႃႈမဝ်းၵမ်လိူင်ႇၼမ်ႁႅင်းၶိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၵူၼ်းၼမ်ႉတူႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ဝႆၢးသိုၵ်း RCSS ဢမ်ႇယူႇၼႆႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉမၼ်းလိူင်ႇၼမ်မႃးႁႅင်း လိူဝ်ၸႂ်မႃးႁႅင်းဢေႃႈ။ၵွပ်ႈၼႆယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းဢူၺ်းလီၶဝ် ၶဝ်ႈၽဵဝ်ႈပၼ်လႄႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ႁၢႆၵႂႃႇတင်းၼမ်ၼႆ လႆႈဝႃႈလီတႃႇၵူၼ်းၼမ်ႉတူႈတႄႉတႄႉ ။ ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ၽိူဝ်ႇတေၽဵဝ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုပ်ႇၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆတိၵ်းတိၵ်းဢေႃႈ။ ” – ၽူႈယိင်းဢႃယု 43 ပီ ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးဢႃယု 18 ပီၼၼ်ႉလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမူၵ်းၼွၼ်းၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းတႄႉ ဢမ်ႇလိူင်ႇၼမ်မိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ ။ ၽူႈလၵ်ႉ ၸၵ်ႉၶုတ်ႈၵေႃႈ လူတ်းယွမ်း ၽူႈယိင်း ဢႃယု 30 ပၢႆ ဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၵေႃႉ ၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈ သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႉတူႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉလႄႈ ပၢင်တေႃႇလွင်း ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်ႁဵတ်း ၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်း ၸွမ်းပွႆးလၢမ်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ပပ်ႉပွၵ်ႈၵမ်း (2)
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼပ်ႉယၢမ်ထိုင် ြၽႃးြတႃး ေပႃႈတၢင်းႄမႈ ႄလႈ ဢိၵ်ႇပႃးၶူးသွၼ်ၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉယူႇၶႃႈ။ ပပ်ႉဢၼ် ၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးပွၵ်ႈၵမ်း (2) ဢၼ်ပၼ် ၸိုဝ်ႈပပ်ႉဝႆႉဝႃႈ ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်တႅမ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလီ ႄလႈ လႆႈပိုၼ်ၶၢႆႇၵႂႃႇၼ်ႂးမိူင်းတႆး ၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉၶႃႈ။
တႃႇေတတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ပပ်ႉပွၵ်ႈၵမ်း (2) ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ၼႆႉ ၶႃႈ ႁဝ်းလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လႆႈဢဝ် ေၶႃႈမုၼ်း ၵူႈတီႈတီႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၼ်ႂးပပ်ႉမၢၼ်ႈ ၊ Time Magazine ၊ Washington Post ႄလႈ Asia Magazine လၢႆလၢႆတီႈယူႇ။ ဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၼ်ႂး ပပ်ႉလိၵ်ႈ ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ၼႆႉ ဢမ်ႇပႃး တီႈဢၼ်ၶႃႈႁဝ်း လႃႈလီတႅမ်ႈသင်
သင် ေသဢိတ်းၶႃႈ။ ေတပဵၼ်ေၶႃႈမုၼ်း ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸ်ႂႈမၼ်းလၢႆလၢႆ။ သင်ၽူႈလ်ႂေၵႃႉလႆႈ လႆႈလူဢၢၼ်ႇပပ်ႉ ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ယဝ်ႉၼႆ ေတႁူႉပွင်ႇၸ်ႂမႃး လီယူႇ။ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶႃႈႁဝ်း လႆႈတႅမ်ႈ ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ၼႆႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈဝႃႈ ၸၢင်းပႅင်းၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼ်ႂးမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းသင် ေသဢိတ်းၶႃႈ။ ေၶႃႈယိူင်ဢၢၼ်း
ၶႃႈႁဝ်းလႆႈတႅမ်ႈ လွင်ႈၸုမ်းဝႃႉ ၼႆႉ ၶ်ႂႈႁ်ႂႈ ၵူၼ်းလူင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆးႁဝ်းမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမ်ႂႇႄလႈ ၶ်ႂႈႁ်ႂႈေမႃ ၸ်ႂႉတိုဝ်း လွၵ်းလၢႆးၵူႈပိူင်ပိူင်ယူႇ။ လွင်ႈၸုမ်းဝႃႉၶဝ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ပွတ်းႁွတ်ႇႄလႈ ပွတ်းၸၢၼ်း ဢဝ် ပိူင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ႄလႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ ၶႃႈႁဝ်းေတ တႅမ်ႈပႃးဝႆႉၸွမ်းယူႇ။
လင်သိူဝ်ႈပပ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်း (2)
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶႃႈႁဝ်း ၸ်ႂႉတိုဝ်းပၼ် ၸိုဝ်ႈပပ်ႉ ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽူႈပၼ်ႁႅင်းလူပပ်ႉၶႃႈႁဝ်းေၵႃႈ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်မႃးဝႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸ်ႂႉတိုဝ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ မိူင်းဝႃႉ ၼႆေၵႃႈမီးယူႇ။ ထီႉၼိုင်ႈေတႉ ၶႃႈႁဝ်းေတတႅမ်ႈၸ်ႂႉ တိုဝ်းၸွမ်း ၼင်ႇၸိုဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၶဝ် ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ပိူင် ၵူႈမိူင်းမိူင်းပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸွမ်းေၶႃႈၸ်ႂႉၽ်ႂၸုမ်းမၼ်း ႁဝ်းေတတႅမ်ႈလွင်ႈၽ်ႂ လွင်ႈၸုမ်းၽ်ႂ လွင်ႈသင် ေၵႃႈလီ ေတလႆႈၸ်ႂႉတိုဝ်း တႅမ်ႈၸိုဝ်ႈပၼ် ႁ်ႂႈမၼ်းတဵမ်တဵမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈယူႇ။ ထီႉသွင် ေၶႃႈၸ်ႂႉတိုဝ်း မိူင်းဝႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်းယၢမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃး ၼ်ႂးၵူႈပပ်ႉပပ်ႉႄလႈ ဢိၵ်ႇပႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်ႇ ဢၢင်းၵိတ်း ၶိုၼ်ႈမႃးယိပ်း ၵုမ်းၵမ်မိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ ( Federation Of Shan States 1922 - 1948 ) ေၵႃႈ ေတလႆႈ ႁၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉပႃး လွင်ႈမိူင်းဝႃႉယူႇ။ ဝႃႉၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉႁဝ်းၶဝ်မႃး ၵူႈပၢၼ်ႇပၢၼ်ႇ ႄလႈ ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇေပႃးမီး ၽူႈလ်ႂေၵႃႉလ်ႂ သူၼ်ႇၸ်ႂမႃးၼိူဝ်ၶဝ်ေသပွၵ်ႈ ေတႃႇထိုင် မႃး ပၢၼ်ႇဢူးၼူႉ ယိပ်းၵုမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး။ ဝၢႆးေသၶႃႈႁဝ်း လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လူဢၢၼ်ႇမႃးၼ်ႂးပပ်ႉၸိူဝ်း ၼႆႉယဝ်ႉေၵႃႈ ယၢမ်ႈၶဝ်ႈထၢမ်ႇၵႂႃႇၸူးတီႈ ၸဝ်ႈပိုၼ်းလူင် ႄမႈၶူးၶိူဝ်းသႅၼ် ယူႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ဝႃႉၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးမိူင်းမႃးၼႆႉ ၸွင်ႇၸ်ႂႈႄတႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ တီႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႉ ၸၢႆးၶမ်းမိူင်း ( Dr. Sai Kham Mung ) ေၵႃႈ ၶႃႈႁဝ်းယၢမ်ႈၶဝ်ႈထၢမ်ႇမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ လွင်ႈဝႃႉယၢမ်ႈမီးမိူင်းၼႆႉ ၸွင်ႇၸ်ႂႈႄတႉၸိူဝ်း ၼႆႉမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး?
ၸ်ႂႉၸိုဝ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈလီယဝ်ႉ မိူင်းတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၶ်ႂႈပၼ် ဢမ်ႇၶ်ႂႈႄၽပၼ်ဝႃႉ ၼႆေၵႃႈၶ်ႂႈယဝ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ဢၢပ်းၼၢပ်ႈသင် တႃႇေတၵႂႃႇၶတ်းၶဝ်လႆႈ ၼ်ႂးၼႃႈတီႈၶဝ် ၊ တီႈႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ ဢမ်ႇမီးဢၢပ်းၼၢပ်ႈထိုင်လ်ႂၼၼ်ႉ ႁဝ်းယႃႇေပ ဢဝ်ၸ်ႂႁဝ်းပဵၼ်လွင်ႈယ်ႂႇေသ ေသႉႄၼးႁဵတ်းႁ်ႂႈၼ်ႂး မိူင်းၸိုင်ႈတႆး တႅၵ်ႈယႆႈ ၊ သူပ်းႁဝ်းေတႉလၢတ်ႈယူႇ ဢမ်ႇၶ်ႂႈပၼ်ဝႃႉၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼ်ႂးမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၶ်ႂႈ ပၼ်ဝႃႉ မီးမိူင်းဝႃႉ ၵူၺ်းတူဝ်ႁဝ်း(တႆး)ၶႃႈလူး မီးၽူႈလ်ႂ ၽ်ႂလ်ႂ သမ်ႉလူင်းသူၼ်းတုမ်ႇႄလႈ ၶဝ်ႈႁႃ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶဝ်လ်ႂ ဢမ်ႇမီးၽူႈလ်ႂၽ်ႂလ်ႂ သူၼ်ႇၸ်ႂၼိူဝ်ၶဝ်သင်။ ႁဝ်းဢမ်ႇပၼ်လႆႈ မိူင်းဝႃႉ ၼႆေၵႃႈ မၼ်း ယူႇတီႈၶဝ်ၵူၺ်း ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၶဝ်မီး ဢၢပ်းၼၢပ်ႈၼ်ႂးၼႃႈတီႈၶဝ် 100% ထိုင်တီႈ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႇႁဵတ်းသင်ေတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1948 ၼႆႉ တႆးသုမ်းမိူင်းပၼ် သၢၼ်လွႆ ၶၢင်ႇ ယဵၼ်းပဵၼ် မိူင်းၶၢင်ႇပႅတ်ႈ ထီႉသွင်သမ်ႉ မိူင်းဝႃႉယဵၼ်းႁၢႆပဵၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈၼ်ႂးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇႄလႈ ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇၼ်ႂးမိူင်းႄၶႇ (4) ဝၢၼ်ႈ။ ၶ်ႂႈႁ်ႂႈ တႆးႁဝ်းဢဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၼၢမ်းၼႃႈေသ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႈေၵႃႉ ယႃႇ ေပဢဝ်ၸ်ႂ ဢႃးလူမ်း ၼၢမ်းၼႃႈေသႁဵတ်းၵၢၼ်။
ၼၢင်းႁၢၼ် သိုၵ်းဝႃႉ
တူဝ်ၶႃႈႁဝ်းပဵၼ်တႆးၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈေၵႃႉၼိုင်ႈေသ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႈၸိူဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း လူင် ၽ်ႂမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၽ်ႂမီးတၢင်းႁူႉ ၽ်ႂဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈေၵႃႈ ႁ်ႂႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇ။ ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းလီၵူဝ်ၼႃႇ ယႃႇေပႁၵ်ႉလၢႆးတႃမွတ်ႇ ေပႃးႁဝ်းႁၵ်ႉမိူင်းတႆးႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်းေၵႃႈေတ လႆႈေမႃႁၵ်ႉပႃးတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁၵ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇေသ သမ်ႉၸၢင်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ်ႉယႃႇေပႁဵတ်း ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႃႇမွတ်ႇ။
ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ၼႆႉၶႃႈႁဝ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတုိၼ်း ယုမ်ႇယၢမ်ဝႃႈ မၼ်းတိုၼ်းမီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ေၵႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ေတပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၼႃႈၼႆၶႃႈႄလႈ ၶ်ႂႈႁ်ႂႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းႁူႉ လိၵ်ႈတႆး ေမႃလိၵ်ႈတႆး ၶ်ႂႈႁ်ႂႈေမႃလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းတႆး ( Mother Language ) ၵူႈေၵႃႉဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ ေပႃးၼၼ် လိၵ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်း ေတသွၼ်ၼပ်ႉဢဝ်ငၢႆႈငၢႆႈၵူၺ်း။ သင်ဝႃႈ မီးၽူႈလ်ႂ ၶ်ႂႈလူဢၢၼ်ႇ ၶ်ႂႈပၼ် ႁႅင်းပပ်ႉ ၸုမ်းသုိၵ်းမိူင်းဝႃႉ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UWSA) လုၵ်ႉ တီႈလ်ႂမႃး? ၶႃႈႁဝ်းၼႆၸိုင်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇလႆႈ တီႈလၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈယူႇၶႃႈ
- တႃႈၵုင်ႈ
- လၢၼ်ႉမွၵ်ႇၵူႈသွႆႈလႅင် (ၵွျင်းၵဝ်ႈလၵ်း)
- မိူင်းတႆး
- ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး - (လၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉဝူင်းဝၼ်း)
- ပၢင်လူင် - (လၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉ ပဝ်းႁွမ်)
- သီႇပေႃႉ- (လၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉ ၵွၼ်းၶမ်း)
- လႃႈသဵဝ်ႈ - (လၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉ သၢႆဝၼ်းလႅင်း)
- မူႇၸႄႈ - (လၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉထႆးလႅင်း)
- တႃႈၶီႈလဵၵ်း - (လၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉ သဵင်ၵွင်တႆး)
- မိူင်းထႆး
- လၢၼ်ႉၶူးမိူင်းလီ (ၵဵင်းမႂ်ႇ 0887891968)
သင်ၽူႈလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးၶႃႈႁဝ်းၶဝ် လႆႈလူဢၢၼ်ႇယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ ယွၼ်းတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းယ်ႂႇယ်ႂႇ
ၼမ်ၼမ်ၶႃႈ ၶိုၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်မႃးလႆႈတီႈ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈၵူႈၶၢဝ်းလႆႈယူႇၶႃႈ။ တီႈတႅမ်ႈၽိတ်းေၵႃႈ ေတမီး တီႈဢၼ်တႅမ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸ်ႂသူၸဝ်ႈေၵႃႈ တိုၼ်းေတမီးယူႇၶႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသင် ဢၼ်တဵမ်ႇထူၼ်ႈသင်လႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းယုမ်ႇယၢမ်ႈပွင်ႇၸ်ႂၵူႈၶၢဝ်းယူႇၶႃႈ။
Website ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉ ယ်ႂႇယ်ႂႇ ၼမ်ၼမ်ယူႇၶႃႈ ၊ ငိၼ်းလီႁပ်ႉတွၼ်ႈၶဝ်ႈမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼ်ႂး Website ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉထႅင်ႈယ်ႂႇ ယ်ႂႇၼမ်ၼမ်ယူႇၶႃႈ။
ယွၼ်ႉမ်ႂးလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ မိူဝ်းၼႃႈမ်ႂးတိုၼ်းေတၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ
လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼမ်ၼမ် ေတလႆႈတၢင်းႁူႉၼမ်ၼမ်
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းထႅင်ႈ တင်းမူတ်း ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်း ပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်း။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 28/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း (ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းၶႄႇ) ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း Lockdown ထႅင်ႈ တင်းဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တင်းမူတ်း ယွၼ်ႉၵူတ်ႇ ထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼမ်ၶိုၼ်ႈႁႅင်း ။
ၵူၼ်းဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 28 တီႈဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ထႅင်ႈ ၵူၼ်းပဵၼ် တင်းမူတ်း 13 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 2 ၵေႃႉ ဢွၵ်ႇၾၢင်ႁၢင်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း။ တႃႇ 11 ၵေႃႉတႄႉ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၾၢင်ႁၢင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈတႅၼ်ႈလူင်ၼႆႉ ႁိူၼ်းလင်လဵဝ် မီးၵူၼ်းယူႇၸွမ်း ၵၼ် 18 ၵေႃႉ ပႃးပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်း 9 ၵေႃႉ မိူဝ်ႈဝႃး ၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေ ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈလၢႆၵေႃႉ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း တႄႇပိၵ်ႉ ဢိုတ်း ၸွမ်းမူႇဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ဝၢၼ်ႈလႂ်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတင်းဝဵင်း။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 28 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းလွၵ်ႊတွင်ႊပႅတ်ႈတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26 ၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 မီး 7 ၵေႃႉ။ ဝၼ်းတီႈ 27 သမ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ထႅင်ႈ 9 ၵေႃႉ။ ဝၼ်းတီႈ 28 ၼႆႉ ထူပ်းႁၼ်ထႅင်ႈ 13 ၵေႃႉ ။
ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16/9/2022 – 21/9/2022 ၼၼ်ႉ လွၵ်ႊတွင်ႊမႃးယဝ်ႉ ၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ၶိုၼ်းပိုတ်ႇလွၵ်ႊတွင်ႊတၼ်းလႆႈ 2 ဝၼ်း ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 24/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 12 မူင်း သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းလွၵ်ႊတွင်ႊထႅင်ႈ ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင် (မၢၼ်ႈ: ကျိုင်းတုံခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kengtung District ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ tɔ᷆n kéŋ tǔŋ]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ တၢင်းသုင်တႄႇၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆသေ မီးယူႇ ႒႖႔႘ ထတ်း (႘႐႗ မီႇတႃႇ) ဢေႃႈ။ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉသေ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ မီးၸႄႈဝဵင်း ႕ ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ႒႙႖,႐႖႙ ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်ၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[2]
- ၸႄႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင်
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၶၢၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယၢင်း
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းလႃး
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ ႁွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2015-03-23။ Archived 2014-07-01 at the Wayback Machine.


text:
ၽတူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽတူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဖဒိုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hpa Do) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၽတူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယၢင်းဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၵိူင်းၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၽူဝ်းပႅၵ်ႉသၢၼ်ႇၽႅဝ်မႃးသေ ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3]
ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းဝႃႈ ၽတူဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈလူင် ၼႆသေ ဝၢၼ်ႈၽတူဝ်ႇၼႆ့ လုၵ်ႉတီႈ ၽူးသၢၼ်ႇယေႇ ႁွင်ႉ ၽူဝ်းပႅၵ်ႉသၢၼ်ႇ သေ လႆႈႁွင်ႉမၵ်းမၼ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလူင်ၶဝ် ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ဢၼ်မီးၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ သေၵေႃႈ ၸူးၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[1]
မိူဝ်ႈပီ 2015၊ လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၸၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈသေ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်းယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 ဖဒိုမြို့ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်. ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရ. Archived from the original on 2019-06-24။ Retrieved on ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈။
- ↑ Google. Google Maps.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၈၁.


text:
တႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တႃႇဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵမ်းထူၼ်ႈ 2 ၼႆသေ ဝၼ်းတီႈ 25 /9/2022 မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်း ၸိူဝ်းပႆႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA ၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈထိုင် ၼေႇပျီႇတေႃႇ ။
ၸုမ်း တပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဝႃႉ UWSA ပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢူးလေႃႉယႃႇၵု ဢွၼ်ႁူဝ်၊ တပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NDAA (မိူင်းလႃး) ပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢူးသၢၼ်းပိူဝ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP သမ်ႉပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင်ဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းတၢင်တူဝ်ၽႂ်မၼ်း ႁွတ်ႈထိုင်ၼေႇပျီႇတေႃႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်း။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းတီႈ 26/9/2022 ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်းၼႆႉ တေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်းၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသေ ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေႁူပ်ႉပႃး ၸုမ်းငမ်းယဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ။
ၸုမ်း UWSA, NDAA,SSPP ၼႆႉ ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးပဵၼ်ၵမ်းထူၼ် 2 ဝၢႆးလင်ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း။
UWSA ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၵမ်းႁႅၵ်ႈပဵၼ်မိူသ်ႈဝၼ်းတီႈ 29 လိူၼ်မေႊ ပီ 2022၊ NDAAသမ်ႉ ႁူပ်ႉထူပ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2022၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP သမ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈတၢင်းမိူင်းသူႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေလႄႈ ၸင်ႇႁႃႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4 ဢေႃႊၵတ်ႉသ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း။


text:
တဵင်ႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ ၶၢဝ်းပိူၼ်ႈၼွၼ်းလပ်း၊ ၽဝ ၶႃႈၼၢင်းတႄႉ ပေႃးတၢၼ်ႇလုၵ်ႈ ႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ 10 တေတွပ်ႇလိၵ်ႈ ယိပ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈသေ ၶတ်းၸႂ် ဢၢၼ်ႇဢူမ်သူပ်း ယူႇ။
ၸၢႆးၶုၼ်ၾႃႉ မိုဝ်းၵွင်ႈ ႁဝ်းၶႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၵေႃႉထၢႆႇ၊ ၶႃႈၼၢင်းသမ်ႉပဵၼ် ၵေႃႉဢွၵ်ႇႁၢင်ႈသေ ထၢႆႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတႆး တႃႇပီႈၼွင်ႉတႆး တင်းဝၢၼ်ႈ တင်းမိူင်း တေလႆႈႁပ်ႉတူၺ်း တီႈႁူင်းပွႆႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် DVB ဢၼ်ပွႆႇဢွၵ်ႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ႈတႆး ၵူႈဝၼ်းဢင်းၶၢၼ်း ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉယူႇ (ယၢမ်းလဵဝ် ဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈဝၼ်းဢင်းၶၢၼ်း တင်း ၵၢင်ၼႂ်ဝၼ်းပုတ်ႉ)။
ၸၢႆးၶုၼ်ၾႃႉ – ပေႃးတူဝ်ႈတၼ်းၵေႃႈ ႁဝ်းထၢႆႇယဝ်ႉၼေႃႈ၊ လိုၵ်းၵေႃႈ လိုၵ်းမႃး တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈႁႃး တိုၵ်ႉထၢႆႇၼၼ်ႉ …..
ထၢႆႇ ထၢႆႇ ၵိုတ်း ၵိုတ်း ဝူၵ်ႉ ဝူၵ်း…… ဝူး………….. ထၢႆႇ ထၢႆႇ ၵိုတ်း ၵိုတ်း ဝူၵ်ႉ ဝူၵ်း…… ဝူး………….. ထၢႆႇ ထၢႆႇ ၵိုတ်း ၵိုတ်း ဝူၵ်ႉ ဝူၵ်း…… ဝူး…………..
ၸၢႆးၶုၼ်ၾႃႉ – ၼွင်ႉ! သဵင်မႃႁွၼ် ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းယဝ်ႉ မႄးထၢႆႇထႅင်ႈလႃႈ။
ဢေႃး ဢေႃး ၽဝ ၶႃႈၼၢင်းလႄႈ မႃတူဝ်ႁွၼ် ဢွၼ်ႇဢိူၺ်။ ဢၼ်လီၵူဝ် လီၸင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၺႃး ၵၼ်ယူႇ တႃႇသေႇလႄႈ ပေႃးပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉလီၵၼ်မႃး။ ဝၢႆးမႃး ၽွင်းထၢႆႇငဝ်း ႁၢင်ႈသဵင်ယူႇၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇငိၼ်းသဵင်မႃႁွၼ် သမ်ႉပေႃးထၢမ်ႁႃ … ယဝ်ႉယိုင်။
ထၢႆႇ တင်ႈတႄႇ 9 မူင်း တေႃႇတဵင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇယဝ်ႉ၊ ၵၢင်ဝၼ်းတႄႉ သဵင်ရူတ်ႉ သဵင်ၵႃး ႁႅင်းလႄႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈထၢႆႇ ။
ၶိုၼ်းၼႆႉၵေႃႈ တဵင်ႈၸၢႆႉဝၢႆႇလိူဝ်ၶၢမ်ႈၸူး ဝၼ်းမႂ်ႇထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၸၢႆးၶုၼ်ၾႃႉ – ၼွင်ႉ! ဢၢၼ်ႇႁႂ်ႈလႆႈဢူမ်သူပ်းလီလီၵွၼ်ႇလႃႈ ပီႈတေလပ်းပႂ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃး ၼွင်ႉဢူမ် သူပ်းလီလီယဝ်ႉၵေႃႈ ပူၵ်းပီႈၼႃႈ။ ပေႃးတိုၵ်ႉၵိုတ်းၵိုတ်း ၶမ်ၶမ်ယူႇ တႄႉယႃႈၽူမ်ႈပူၵ်း။ ပေႃး လႅပ်ႈဢမ်ႇၶမ်ယဝ်ႉ ႁႃးၸၢင်ႇၵွႆႇထၢႆႇၶိုၼ်း။
မိုဝ်းၵွင်ႈ ၶႃႈၼၢင်း ပီႈၸၢႆးၶုၼ်ၾႃႉတႄႉ လပ်းမွႆႈယူႇ သွတ်ႉသွတ်ႉ။ ၶႃႈၼၢင်းတႄႉ ႁဵတ်းၵေႃႉ သဵင်မႃႁဝ်ႇ မႃႁွၼ်သေ ၶတ်းၸႂ်ဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဢၼ်လူႉ ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈဢူမ်သူပ်းယူႇဢႅပ်ႈဢႅပ်ႈ။
မဵဝ်းၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ – မၢင်ပွၵ်ႈဢတ်းၵႂႃႇ ထၢင်ႇဝႃႈယဝ်ႉယႃႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ၶႃႈၼၢင်း ပေႃးပူင်ၸႂ် ပူင်ၶေႃးသေၼွၼ်း။ ၽွင်းၼွၼ်းမွႆႈယဵၼ်ၵႂႃႇ ယူႇၽေႃႈၽေႃႈ ၽူႈထတ်းႁဝ်းသမ်ႉ ၵပ်းမႃးဝႃႈ ၽိတ်းၼႆ။ ၽိတ်း ယေႈတူဝ် ယေႈၶေႃႈၵူၺ်း သေတႃႉ လႆႈၶိုၼ်း လုၵ်ႉၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆး ႁၢင်ႈၶိူင်ႈႁၢင်ႈၾၢင်သေ ထၢႆႇၶိုၼ်း ၵေႃႈမီး။
ဢၼ်ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၼႆႉ မီးယူႇလၢႆလွင်ႈ၊ ယွၼ်ႉၶႃႈၼၢင်း ၵေႃႈပႃး။ ယွၼ်ႉ လုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈပႃး။
ဢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶႃႈၼၢင်း ၼႆႉတႄႉ –
(1) ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း ၾၢႆႇၶၢဝ်ႇ မႃးၵမ်းသိုဝ်ႈ။
(2) ဢၢၼ်ႇ/တႅမ်ႈ လိၵ်ႈတႆး ၵေႃႈ ဢမ်ႇ ၽဵၼ်ႈ ( ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ ယင်းၵႆႉပွင်ႉထႃႉမႃး၊ သဵင်ဢႃ ပွတ်းဢမ်ႇပႃးဝႃႇ သဵင်ဢႃ ယၢဝ်း လိူဝ် ယဝ်ႉဝႃႇ ၊ မႂ်ႇသုင် ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇပီႇဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ – ၶႃႈၼၢင်းယင်းၸႂ်လဵၵ်ႉ လွမ်လၵ်ႉ ႁႆႈ လူးၵွၼ်ႇ ၊ ထိုင်တီႈထၢတ်ႈၸႂ်တူၵ်း၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ဝူၼ်ႉ ပေႃး ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇ ပၢႆႈပႅတ်ႈတင်းၸၼ်း ၵေႃႈမီးမႃး)။
(3) ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၊ ပိုၼ်းဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇႁူႉလွင်ႈ ႁၼ်တၢင်း ႁႂ်ႈပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃး။
တွၼ်ႈလုမ်းသမ်ႉ
(1) ၽွင်းၼၼ်ႉၶၢတ်ႈလုမ်းဝႆႉၵေႃႈလဵၵ်ႉၼႃႇ တီႈထၢႆႇမၼ်း ဢမ်ႇၵၼ်သဵင်လႆႈ၊ ႁွင်ႈဢတ်း မီးမွၵ်ႈဝႃးဝၢႆႈၵူၺ်း၊ ၵူၼ်းလုမ်းႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း။ ဢမ်ႇ ၵွမ်ႉၵႃႈ မႃႁဝ်ႇ မႃႁွၼ် သဵင်ၵူၼ်းၶၢႆထူဝ်ႇတူမ်ႈ၊ သဵင်ႁိင်ႇ ၵူၼ်းၶၢႆၶဝ်ႈ မုၼ်း ၼမ်ႉၵၢမ်ႈ၊ သဵင်မႅဝ်းငၢဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပႃးမူတ်းယဝ်ႉ ။
(2) ၶိူင်ႈထၢႆႇ ႁဝ်းဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ ၾႆး ဢမ်ႇ လႅင်းၽဵင်ႇ တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်၊ ၶိူင်ႈ တူၺ်းသေဢၢၼ်ႇထၢႆႇ ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
(3) တႃႇပဵၼ်ၵၢၼ် လႆႈၵႄႈလိတ်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶၢဝ်ႇဢၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တူၺ်းၼၼ်ႉ – ၶႃႈၼၢင်းတင်ႈၵွင်ႈထၢႆႇဝႆႉ၊ မၢႆတီႈၼင်ႈ ဝႆႉသေ ထၢႆႇဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၵႆႉၵႆႉႁဵတ်းမႃးၶႃႈဢေႃႈ။ ၽူႈပၼ်ႁႅင်းႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၵႆႉလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ 15 မိၼိတ်ႉယင်းဢမ်ႇတဵမ် ဢေႇၼႃႇ ၶၢဝ်ႇတႆးၼႆႉ – ယွၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းထႅင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈလေႃႇ … ၼႆ။ ၸူးၸႂ်တႄႉ ၶႂ်ႈလႆႈ ၼမ်လိူဝ်ၼႆႉ တႄႉ ၼင်ႇဝႃႈယူႇ၊ ပေႃးတူၺ်း ႁႅင်းၵူၼ်း ႁႅင်းငိုၼ်း ႁႅင်းႁဵတ်းၵၢၼ် သမ်ႉ 10 ၼိဝ်ႉတူမ်း 20 ႁူးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။
မိူဝ်ႈတႄႇ ဢွၵ်ႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ တီႈ ႁူင်းပွႆႇသဵင် DVB ၼၼ်ႉ ၽူႈတွႆႇ ႁွၵ်ႇ ပႆႇလႆႈၶၢတ်ႈလုမ်း ပူၵ်းပၵ်းႁင်းၶေႃ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇ တေ ဢွၵ်ႇ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈပီႈ ပိုင်ႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်းမီး ႁွင်ႈထၢႆႇဢတ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢဝ်ၶႃႈဢေႃႈ (ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်တႄႉၶႃႈ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ပၼ်ႁႅင်းႁဝ်းၶႃႈ မႃးတႃႇသေႇ) ။
တေလၢတ်ႈၼႄ တူဝ်ထူပ်းထႅင်ႈဢၼ်႞ – မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၶႃႈၼၢင်း လႄႈ ၽူႈႁူမ်ႈ ၽၢၵ်ႈၵၢၼ် ၼၢင်းသႅင်ၽူး ၵႂႃႇဢဝ်ၶၢဝ်ႇတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင် 21 ပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶၢဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈပႃးသဵင်ၵူႈၾၢႆႇ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈ တပ်ႉမ တေႃႇမၢၼ်ႈ ၵေႃႈႁႂ်ႈလႆႈ ပႃး၊ ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇပႂ်ႉတၢင်းၼႃႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉၶဝ်၊ ထိုင်ၶဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၵေႃႈ လႅၼ်ႈၸွမ်းလင်ၶဝ်သေ လမ်းထၢမ်။ ႁႂ်ႈလႆႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ သဵင်ၶဝ် တႃႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉႁၼ်ၸွမ်း။
ပေႃးၽႃႇမႆႉ ဢမ်ႇဝႄႈတႃ- သင်ထၢမ် ၶႃႈၼၢင်းဝႃႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇၼႆ — ၶႃႈၼၢင်းယွၼ်းတွပ်ႇ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈတႄႇမႃး ပႃးဝႃႇသၼႃႇ ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ႁၵ်ႉသုၼ်ႇလႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႃႇသေ မႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ ။ ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ် မႄႈသမ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ လူဝ်ႇမီးၵၢၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ သၢင်ႇတေႃႇ သေ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸုမ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵူၺ်း။
ပေႃးယူႇတီႈၶႃႈၼၢင်းတႄ့ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉၵျွင်းသေတႃႉ ဢမ်ႇမေႃသင် ဢမ်ႇႁူ့သင် ဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ်သင်၊ ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၊ ၵၢၼ်မိူင်းၶႅၼ်းဝႆ့ၵႆၵႆ ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းယဝ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၵႂႃႇ ၸိူဝ်းတေမိူၼ်ၶႃႈၼၢင်းၵေႃႈ မၢင်ၽဝ်ႇတေမီးတၢင်းၼမ်ယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈၽိူဝ်ႇၶဝ်ႈမႃး ႁၢပ်ႇၵၢၼ်လႆႈမႃး 3-4 ပီ (ယၢမ်းလဵဝ် ဢႃယုႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႃႈ ၼၢင်း မီးမႃး ၼႂ်း 6 ပီ) ပီၼႆႉ ၽွၼ်းလီဢၼ် လႆႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈ တွႆႇ ႁွၵ်ႈ၊ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းႁဝ်းၶႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ် တင်းဝႃႈ ၵၢၼ်သွၼ်ၵူၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၸင်ႇႁူႉမႃး ႁၼ်မႃးဝႃႈ ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၼႆ့မၼ်း လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းတႄ့တႄ့ၶႃႈ။
ၶူးႁၵ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၵႆ့လၢတ်ႈဝႃႈ – ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႆ့ မိူၼ်မႃပႂ်ႉႁိူၼ်းတူဝ်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉ သင်ၼႆ ပေႃးမီးမႃလီပႂ်ႉပၼ်ႁိူၼ်းၼႆၸိုင် ၽူလၵ်ႉၵေႃႈတေဢမ်ႇႁတ်း ၶဝ်ႈႁိူၼ်း။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ်။ ပေႃးမီးၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလီၼမ်ၼမ်ၸိုင် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸဵဝ်းတေလႆႈလွင်ႈပူတ်းပွႆႇဢိူဝ်ႈ – ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ဝၢႆးပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉ ၶႃႈၼၢင်းၵေႃႈ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေၶတ်းၸႂ် ပဵၼ် ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလီ၊ ႁၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၸိူဝ်းၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈ။ ယင်းၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းပႃး ၼွင်ႉၼွင်ႉသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇတင်းလၢႆ ၶဝ်ႈမႃးတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းဝူင်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်း ၼႆယူႇၶႃႈ။
ယိင်းဢုမ်ႈမူၺ်
ၽဝ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးမၢႆ 10/2016
သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၵ်ႉၸူၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း၊ တိၺွပ်းလႄႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢပ်ႇၶျေႃးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမူႇၸႄႈ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင် 33 သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈယႃႉႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတီႈပၢင်ႇသၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/11/2016 သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင် 33 ၵုမ်းၵမ်သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းသေ ယႃႉလႅဝ်ပႃးႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း 14 လင်တီႈဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်ပၢင်ႇသႆၢးၸႄႈဝဵင်းမူႇၸႄႈၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်ၼႆႉမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်း 60 လင်သေမီးႁူဝ်ၵူၼ်း 310 ၵေႃႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈ ၼမ်ဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယွၼ်ႉဝႃႈမီးပၢင်တိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇမွၵ်ႈလၵ်းၼိုင်ႈမီးပၢင်တိုၵ်း ႁၢဝ်ႉ ႁႅင်းတီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းၸူင် လႄႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတဝ်းၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်း ႁွင်ႇ (ၶၢင်၊တဢၢင်း၊ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ လႄႈရၶၢႆႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸၢင်းတူၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်သိုပ်ႇယူႇဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယႃႉၽၵ်းတူႁိူၼ်းသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။
ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇၸၢႆးထုၼ်းဢွင်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈဢၼ်တိုၵ်ႉၶီႇရူတ်ႊၶိူင်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈၵွင်းၸူင် မႃးၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးမႃးထိုင်တီႈဝၢၼ်ႈၶူင်ႈလူင်သေလႆႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင် 33 ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉယိုဝ်းသႂ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵၢမ်ႇလီလႄႈမၢၵ်ႇၵွင်ႈဢမ်ႇတိူဝ်ႉမၼ်းၸၢႆး။
သၢႆမၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ယႃႉလုလႅဝ်ၼႂ်း ဝၢၼ်ႈၵွင်းၸူင် ၼၼ်ႉမီးၼင်ႇပႃႈ တႂ်ႈၼႆႉ
ၵူၼ်းမိူင်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသီႇၵေႃႉထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းတဵၵ်းၸႂ်ႉႁုင်ၶဝ်ႈၽၵ်းပၼ်ၶဝ်တီႈမိူင်းၵူဝ်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝူင်ႈ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/11/2016 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း ပွၵ်ႉ 6 ၼႂ်း မိူင်းၵူဝ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸႄႈၺႃးသိုၵ်း မၢၼ်ႈဢၼ် ယူႇ ပႃႈတႂ်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင် 33 လႄႈတပ်ႉၸုမ်းလူင် 99 ဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ပၵ်းသဝ်းယူႇၽၢႆႇ ႁွင်ႇဝၢၼ်ႈ ၼွင်ၶမ်းတိၺွပ်း ၽွင်းၶဝ်လုၵ်ႉတီႈသုမ်ႉပၢႆႈၽေးလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇသေမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်းၶဝ်။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသီႇၵေႃႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ပၢႆႈၽေးၸွမ်းၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၶဝ်ၸိူဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇသေ သေႃႉႁူမ်ႈပိုင်ႈၽူၺ်း ၽွင်း ပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်း ၼႂ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20/11/2016 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းၶဝ်ၺႃးၺွပ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉၶဝ် ႁုင်ၶဝ်ႈၽၵ်းပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႃႇတပ်ႉ ၶဝ် တီႈမိူင်း ၵူဝ်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 23 ဝၼ်းသေၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်း 14/11/2106 ယၢမ်း 4 မူင်းပၢႆပၢႆးလႃႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်းၼႆႉ မီး လင်ႁိူၼ်း 35 လင်ႁူဝ်ၵူၼ်းမီး 155 ၵေႃႉ။
-
ၵူၼ်းမိူင်းတီႈပၢင်ႇသၢႆးၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၸုမ်းလူင်33 လႄႈတပ်ႉ 99 တိႉၺွပ်း ပေႉၵိၼ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/12/ 2016 ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသၢႆးၸႄႈဝဵင်းမူႇၸႄႈၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉသေဢဝ်သႂ်ႇၶွၵ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်း 9:30 ၼၼ်ႉၸၢႆးလိူၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶႂၢင်ႊယဝ်ႊသႅၼ်ႊ – ပႃႈၼၢင်းသႅင်ၶွတ်ႇ ယူႇပၢင်ႇ သၢႆး ပွၵ်ႉ 1 ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈတၢင်းၽေပွၵ်ႉ 1 သေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႅတ်ႈထၢမ် မၼ်းၸၢႆးဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ လႂ်မႃးပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈဝႃႈမၼ်း ၸၢႆးပဵၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆသေတ သိုၵ်း မၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉတိႉၺွပ်းမၼ်းၸၢႆးသႂ်ႇၶွၵ်ႈယူႇ။ ၽွင်းမၼ်း ၸၢႆးတိုၵ်ႉ ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉ မၼ်း ၸၢႆး 7 ၵမ်း။
ထိုင်ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ဝၼ်းထိ 06/12/2016 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇၵပ်းၽူင်းႁႃလုင်းမၼ်းၸၢႆး လုင်း ၵျေႃႇထူၺ်းႁႂ်ႈ ၵႂႃႇၸူးတီႈႁူင်းပလိၵ်ႊ/ယႄး သေ လုင်းၵျေႃႇထူၺ်းၵေႃႈႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်း မၼ်းသွင်ၵေႃႉ ၵႂႃႇဢုပ်ႇ လၢတ်ႈ တီႈၶဝ်သေ ဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်းၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၸၢႆးလိူၼ်ယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 62- 941-9600 (ဢင်းၵိတ်း၊ တႆး)
ၼၢင်းလွၼ်ႉလႅင်း +66: (0) 63-838-9029 (ဢင်းၵိတ်း၊ မၢၼ်ႈ)
PDF files:


text:
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းလႃးႁူႇ ၺႃးသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ ၼႄးဝႃႈသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ်ပၼ်သိုၵ်းတႆး ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းမိူင်းပဵင်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၶူင်း။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 25/7/2019 ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး SHRF ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈသိုၵ်း မၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 579 ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၽွင်းၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်း ဢိူင်ႇမိူင်းလႅင်း ၸႄႈ ဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ် ပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ႇၵေႃႉပူၼ်ႉပႅၼ်ပေႃႉထုပ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 6/7/2019 ယၢမ်း 6 မူင်းႁူဝ်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႃးႁူႇ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ၊ ၸႃႇပေႃႉ ဢႃယု 32 ပီ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶဝ်ႈ သၢၼ် တီႈႁၢၼ်ႉ/ရၢၼ်ႉ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေ ၺႃးသႂ်ႇသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 579 ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ ႁွင်ႉ ထၢမ်မၼ်းၸၢႆး လွင်ႈသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ်။ ၶဝ်ထၢင်ႇမၼ်းၸၢႆးသိုဝ်ႉၶဝ်ႈပၼ်သိုၵ်းတႆးသေ ပေႃႉထုပ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၸဵတ်း ၵမ်းၽွင်းတိုၵ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်မၼ်းၸၢႆးယူႇၼၼ်ႉ “မႂ်းသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသၢၼ်ပၼ် သိုၵ်းတႆးႁႃႉ” ဝႃႈၼႆ။
မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ “ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ၶႃႈသိုဝ်ႉတႃႇၶႃႈၵိၼ်ၵူၺ်း။ ၶႃႈတေၵႂႃႇ ႁႃယႃႁၢၵ်ႈမႆႉ ႁၢၵ်ႈ တွၵ်ႇမႃးၶၢႆ”ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ထဵတ်ႈထၢမ်မၼ်းၸၢႆးႁိုင်မွၵ်ႈၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းသေ ၶိုၼ်းပွႆႇတူဝ်မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး SHRF လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ယူႇတီႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သေၶႂ်ႈလၢတ်ႈတႄႉ လၢႆးႁဵတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၼႃးပၢင်ႇ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇၵူၺ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်းသွၵ်ႈတဝ် ထိူၼ်ႇသေ ႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ လၵ်ႉၸွႆႈ ၸုမ်းၼၼ်ႉ၊ ၸုမ်းၼႆႉ ၼႆသေတီႉၺွပ်းၸႅတ်ႈထၢမ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ ၺႃးၵိၼ်ယွၼ်ႉမၼ်းလၢႆလၢႆ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉၵူၺ်း တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီးၶၢဝ်ႇပၢင် တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်သင်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတူင်ႉၼိုင်လၢၵ်ႇလၢႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်းသွၵ်ႈတဝ်ထိူၼ်ႇ ထၢမ်ႁႃၶၢဝ်ႇငၢဝ်း သိုၵ်း တႆးၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 579 ၼႆႉပၵ်းတပ်ႉတီႈမိူင်းသၢတ်ႇ ယူႇပႃႈတႂ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵမ်ယၼ်ႇ သိုၵ်းမၢႆ 14၊ ယူႇပႃႈတႂ်ႈတိူင်း သိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ ဢၼ်ပၵ်းငဝ်ႈငုၼ်းဝႆႉတီႈၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။
“တီႈတႄႉမၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၶဝ်ပေႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းယိုဝ်းၾၢႆႇလဵဝ် ပတ်းပိုၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမီးယဝ်ႉ။ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႉ ဢဝ်ၵိၼ် ၶူဝ်းၶွင်လၢႆၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶဝ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ ၸၼ်ႉပႃႈတႂ်ႈၶဝ်သမ်ႉတိုၵ်ႉ ႁႃလိူင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းယူႇ။ သင်ၶဝ် မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈ ယူႇသဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းႁဵတ်းႁႃ ၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတႄႉတႄႉၸိုင် ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထုၵ်ႇလီ ဢဝ်လိူင်ႈပၼ်တၢမ်ႇ သိုၵ်းၸိူဝ်းႁဵတ်း ႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸၢႆးႁေႃသႅင်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ SHRF လၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်းၼႆႉ မီးလင်ႁိူၼ်း 30 လင် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆးလႄႈလႃးႁူႇယူႇၸွမ်းၵၼ်။ ၸႃႇပေႃႉၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈ ၸၢႆးလုင်း ၸႃႇႁေႉ လႄႈပႃႈၼႃႇႁေႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅင်း။
ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး SHRF ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13-15/7/2019 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 554 ဢၼ်ပၵ်းတီႈမိူင်းတုမ်း ၵႂႃႇသွၵ်ႈတဝ်ထိူၼ်ႇ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃး ၵုၼ်သၢႆး ဢိူင်ႇမိူင်းပူးဢွၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းသေ ၵႂႃႇဢဝ်ၵိၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းသူၼ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ13/7/2019 ယၢမ်း 8 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉၵႂႃႇလၵ်ႉဢဝ်မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ လႄႈၽၵ်းၵၢတ်ႇ တင်းပဵတ်း မႅၼ်ႈငိုၼ်း 15,000 ၵျၢပ်ႈ ၸဝ်ႈၶွင်ပဵၼ်လုင်းၵျွင်းၽူဝ်းမႃႉ လႄႈပႃႈၵျွင်း ဝူဝ်းၸိင်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ်သၢႆး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ14/7/2019 ယၢမ်း 3 မူင်းဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႃးၵုၼ်သၢႆး သေ ၵႂႃႇလၵ်ႉဢဝ်ပဵတ်း ပူႇလၢႆးသႂ်သႅင်လႄႈပႃႈလၢႆးသႂ်လူႇ သၢမ်တူဝ် မႅၼ်ႈငိုၼ်း 30,000 ၵျၢပ်ႈ။
ဝၼ်းတီႈ15/7/2019 ယၢမ်း 7 မူင်းၵၢင်ၼႂ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵႂႃႇလၵ်ႉဢဝ်ၵိၼ်ပဵတ်း လုင်းၵျွင်းၽူဝ်းမႃႉ လႄႈ ပႃႈၵျွင်းဝူဝ်းၸိင်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵုၼ်သၢႆး သၢမ်တူဝ်မႅၼ်ႈငိုၼ်း 24,000 ၵျၢပ်ႈ။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ၸီႉသင်ႇယႃႇႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ယုင်ႈ ၵဵဝ်ႇပေႃႉထုပ်ႉတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇလႆႈၵဵပ်းငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေတႃႉ တီႈဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်း ၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယူႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။


text:
ၼႂ်းလိူၼ်မေႊၼႆႉ ပိူင်ပဵၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်း ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 62 ပီၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိုင်ႈတႆး မေႊ 21 ဝၼ်း ၼႆၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 1958 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်းသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 2020 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်းၼႆႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇထိုင်မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 62 ပီလီငၢမ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးၶုၵ်းၶူၼ်ႉၶိုၼ်းပိုၼ်းမိုၼ်ႉသိုၼ်းၸိုင် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပေႃးဝႃႈထိုင်မႃး ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မေႊ 21 ဝၼ်း တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ၶုၵ်းထူပ်းဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ် ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၶိုၵ်ႉယႂ်ႇ၊ မီးၵေႃႉသိုၵ်း ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈသိုၵ်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်၊ မီးၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်ႁႅင်း မႃးတင်းၼမ်။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ တီႈငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈၶုၵ်းထူပ်း ယွင်ႈယေႃးဢဝ်မုၼ်မႃးၵူႈပီ၊ မီးၵူၼ်းသိုၵ်း တင်းၵူၼ်းမိူင်း သူႇတဝ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆးၼႆႉမၢင်ပီၵေႃႈ လႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းမႃး။
ၵူၺ်းၵႃႈပီၼႆႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆၼမ်ႉႁႅင်းလူမ်းလုမ်ႈၾႃႉပၼ်မႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်း တၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လၢမ်းၽႄႈတူဝ်ႈလူၵ်ႈသေ ဢမ်ႇဝႃႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း၊ ငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး ၸတ်းၸွမ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ၊ ပၼ်တၢင်းႁူႉ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉၼႄႉၼမ်း။ ၸတ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 62 ပီၵူၺ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်ၵၢၼ်လူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ 21/5/2020 ၼၼ်ႉဝႃႈ- ၽွင်းယၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်း ယူႇၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇပႃးၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် လႄႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈထိုင်တူဝ် ထိုင်သၢႆၸႂ်ႁဝ်းႁႃး၊ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းၸွမ်း ၼင်ႇဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် ၼႄႉၼမ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေၵမ်း-ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၵႆ ပႆတီႈယၢဝ်းမႃးၸိုင် ႁႂ်ႈၵဵပ်းတူဝ် ၶၢဝ်းတၢင်း (14-21) ဝၼ်း၊ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း၊ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉသီမိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ် လႄႈ ႁႂ်ႈယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ် 1-2 မီႊတိူဝ်ႊ၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ၊ သင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၸိုင် ႁႂ်ႈယုၵ်ႉမိုဝ်းတူင်ႉတၵ်ႉမႂ်ႇသုင်ၵၼ် တႅၼ်းတၢင်တီႈယိပ်းမိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉသေၵမ်း-ၼႆယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈထိုင် 62 ပီ တီႈငဝ်ႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈ SSPP/SSA ပီၼႆႉ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် လႄႈၵူၼ်းမိူင်း သႂ်ႇၽႃႈ တူမ်းသူပ်းတူမ်းပၢၵ်ႇၵၼ် ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၵိူတ်ႇလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶွပ်ႈထိုင် 62 ပီ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆးၼၼ်ႉ ပီၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်းယႂ်ႇလူင် မိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႈပီ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ-19 လၢမ်းၽႄႈယူႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၸတ်းဢဝ်ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၵူၺ်း။ ၸဵမ်ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းၵူႈၵေႃႉ၊ လၢင်ႉမိုဝ်းၵူႈၵေႃႉ၊ ၼင်ႈႁၢင်ႇၵၼ် 5 ပေႇ/ထတ်း။ ၸတ်းၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆးၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃ 1948 ယဝ်ႉ ထိုင်မႃး 10 ပီ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဝႆႉ တင်း ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ် ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ တႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမုင်ႈမွင်း။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မီးၵၢင်ၸႂ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈၶႂ်ႈယူႇ ၼႂ်းသၽႃးသေမူၼ်ႉမႄး ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢဝ်ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈပၼ်ႁႅင်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈၼွႆႉ သေႃးၼၼ်ႇတ (ဝၢႆးမႃးႁွင်ႉဝႃႈ သေႃးယၼ်ႇတ/ ၸဝ်ႈယၼ်ႇတ/ ၸဝ်ႈၼွႆႉ/ ၸဝ်ႈငိူၵ်ႈၵၢင်းလၢႆး။) ဢႃႇယု 31 ပီ (လုၵ်ႈၸၢႆး ၽွင်းမိူင်းလူင် မိူင်းမၢဝ်းလူင် ၸဝ်ၶုၼ်ၵမ်ႇ- ၸဝ်ႈၼၢင်းယေႈ) ပဵၼ်တႆးၸႃႇတိမိူင်းဝၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈၶႄႇ) ယႂ်ႇတီႈဝၢၼ်ႈမေႃႈ (Bhamo) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လူင်းထိုင်မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ သူၼ်းတုမ် ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်ႇ 30 ၵေႃႉယဝ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်းၶူင်းမႃးၶၢမ်ႈၶူင်းတီႈ တႃႈၽႃလႅင် ၵႄႈမိူင်းပၼ်ႇ တင်းမိူင်းၵျွတ်ႈ။
ႁွတ်ႈၽႅဝ်လိုဝ်ႈၼွၼ်းႁႅမ်းတီႈသူပ်းႁူၺ်ႈသမၢၼ်း ၾၢႆႇၼိူဝ်တႃႈ ယၢၼ် 3 လၵ်း။ ပေႃးမိူင်းလႅင်းမႃး ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈလိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း 1958 ပွတ်းၼႂ် ၸဝ်ႈၼွႆႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၸိူဝ်း လုၵ်ႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵူၼ်း 31 ၵေႃႉ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး၊ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇတီႈသူပ်းႁူၺ်ႈသမၢၼ်း (သူပ်းၼမ်ႉၵျွတ်ႈ၊ ၾင်ႇၾၢႆႇဢွၵ်ႇၶူင်း) ႁိမ်းမိူင်းၵျွတ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉ လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ- “ပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီး တီႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်။ လႆႈတႅပ်းတတ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပူၼ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉၶယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉၶမိူၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေဢဝ်ၼႃႈဢူၵ်းႁဵတ်း တမ်ႇတိူင်းသေ တိုၵ်းတေႃးၵႂႃႇဢမ်ႇသုတ်ႈဢမ်ႇႁူၼ်”-ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်သေ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈပဵၼ်မႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ် ဢမ်ႇမုင်ႈမွင်းဝႆႉသမ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်မႃး။ မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းပဵၼ် ၵႃႇလလူင် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးမႃးၽုတ်းမႃး ၸပ်းပဵၼ်ထိုင်တူဝ် ထိုင်သၢႆၸႂ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈၵေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၵေႃႉ ပႃးၸဵမ်ၸၢဝ်းလူၵ်ႈ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ်သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃးတင်းသဵင်ႈ ပေႃးတေပူၼ်ႉလွတ်ႈၽေးလူင်ၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁဵတ်းၸွမ်းလၢႆးတၢင်း ႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လႄႈ ဢၼ်ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ၼႄႉၼမ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေၵမ်း။


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး မၢႆ 5/2017
ဝၼ်းထိ 07/07/2017
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း RCSS/SSA လႄႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ
ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈၵၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸို င်ႈတႆး RCSS/SSA မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 17/06/2017 ႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းပူးလူင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵမ်း လိုၼ်းၼႂ်း ၵႄႈတင်း သွင်ၾၢႆႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၽွင်းၵၢင်ပီ ပီၼႆႉယဝ်ႉ။
ပဵၵ်ႉသမ်ႉၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်း ယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း NCA သေၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈသေတႃႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းႁႃလၢႆးယုင်ႈၵဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၸွမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ယူႇသေလွင်ႈသွၵ်ႈတဝ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းပဵင်း၊တိမတ်ႉလႄႈပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈၵပ်းသိုပ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းသိုၵ်းတႆးၼႆၼၼ်ႉယူႇ။
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉလႆႈၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ277၊ 527 လႄႈပျီႇတု ၸိတ်ႉတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်၊ပေႃႉထုပ်ႉသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်လၢႆၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၼႂ်းၵႄႈလိူၼ် ၾႅပ်ႊပ ရူႊဢႃႊရီႊလႄႈလိူၼ် ဢေႊပရိူဝ်ႊ 2017 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိူင်ႈၼိုင်ႈ တီႈၵၢတ်ႇလႅင်ႉ ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆမႄႈၼမ်ႉၶူင်း 10 ၵီႊလူဝ်ႊမီႊတိူဝ်ႊမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/04/2017 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) ႁူၵ်းၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႅတ်ႈထၢမ်၊ ပေႃႉ ထုပ်ႉလႄႈတဵၵ်း ၸႂ်ႉၶုတ်း “ၶုမ်လိၼ်” သေထူမ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတေႃႇထိုင်ၼႃႈဢူၵ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈၸူဝ်ႈ မူင်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သွင်ၵေႃႉ ပႃးတင်းလုင်းၵၢင်ႉ လႆႈၺႃးမတ်ႉသေၵုမ်းထိင်းဝႆႉတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝၼ်း။
ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်းၼႃႈတၢင်းတူၵ်းၼႆႉတိတ်းၸပ်းၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၶူင်းသေပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၼမ်ႉ တေလုပ်ႇထူမ်ႈယွၼ်ႉၽၢႆလူင်မိူင်းတူၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းလူင်းတိုၼ်းလၢင်းထႆးလႄႈၶႄႇ ၸိူဝ်း ၼႆႉၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပဵၼ်တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းလူင်လၢင်ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်ၼႆႉႁွင်ႈ ၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉမိူင်းထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈတေသိုပ်ႇၵမ်ႉပၼ်ႁႅင်းၶိုင်သၢင်ႈၽၢႆမိူင်းတူၼ် တႅၼ်းတီႈ ၽၢႆ ႁတ်ႉၵျီး (ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼႂ်းမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ) ၵွပ်ႈဝႃႈမီးပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ (ၶၢဝ်ႇ ပၶျႃႊၶျၢတ်ႊ ထုရၵိတ်ႊ 18/06/2017) ၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉမိူၼ်တင်းၶဝ်ႈ ၸႂ် ၽိတ်းတေႉ မိူၼ်တင်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းသင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈတေႉမၼ်း ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၼႄဝႆႉလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်မီးပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်း လႄႈမီးလွင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ဢၼ်သိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တိတ်းၸပ်း ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ဢွင်ႈဢၢင်ႇၵဵပ်း ၼမ်ႉၽၢႆမိူင်းတူၼ်တေလုပ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး မေႃထတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈတေသၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼႂ်းမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇဝႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း ယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃၼႆၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ မေႃထတ်းသၢင်ႈပၼ်တႃႇမိူင်းတႆးၽွင်ႈ။
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ဢၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈၵဵပ်းႁွမ်တွမ်–
ၵူၼ်းၸၢႆးသွင်ၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/02/2017 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးလိူဝ်ႇပၢင်ႁႆးၼႂ်းၵႄႈဢိူင်ႇမိူင်းမၢင်းလႄႈဢိူင်ႇမိူင်းပူးဢွၼ်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း။ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႆၢးပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ277 မိူင်းတူၼ်ႁူပ်ႉၺႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႅၵ်ႇဢိူင်ႇမိူင်းပူးဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉၽွင်းတိုၵ်ႉၶီႇရူတ်ႊၶိူင်ႈႁႃသိုဝ်ႉမႃႉတီႈမိူင်းမၢင်း သေပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၶဝ်ၵိုတ်းသေတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၶဝ်ဝႆႉတီႈတပ်ႉၶဝ်တီႈဝၢၼ်ႈ ၵွင်းၵၢတ်ႇဢိူင်ႇမိူင်းမၢင်း။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ၺႃးတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၼၼ်ႉ
- ၸၢႆးသုဢႃယု 39 ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းၵွၼ်း + ပႃႈၵိုတ်ႈ
- ၸၢႆးဝၼ်ႇၼဢႃယု 30လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းမၢၼ်ႇမႃႉ + ပႃႈမၢၼ်ႇဢွင်ႇ။ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈပေႃႉထုပ်ႉတေႃႇႁူဝ်ပေႃးဢွၵ်ႇလိူတ်ႈ။ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယူတ်းယႃပၼ်မၼ်း ၸၢႆးသင်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/02/2017 ၼၼ်ႉပေႃႈမႄႈၸၢႆးဝၼ်ႇၼလႄႈပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵႂႃႇၸူးတီႈတပ်ႉ မၢၼ်ႈတီႈမိူင်းမၢင်းသေလႆႈႁူပ်ႉႁၼ်လွင်ႈၸၢႆးဝၼ်ႇၼထုၵ်ႇၺႃးပေႃႉထုပ်ႉလႄႈဢဝ်ပဵၼ်လိူင်ႈယႂ်ႇမႄႈမၼ်းၸၢႆးလိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ဝၢႆးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်ၸၢႆးဝၼ်ႇၼၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ။ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထႅင်ႈသွင်ဝၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇပွႆႇပၼ်ၸၢႆးသု ထႅင်ႈ။
ဝၢႆးသေပဵၼ်လိူင်ႈၼႆႉယဝ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉဢၼ်ၺႃးတိမတ်ႉပေႃႉထုပ်ႉၼႆႉတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးၸႂ် ႁၢဝ်ႉႁႅင်းသေဢမ်ႇႁတ်းတေႃႇၼႃႈႁူပ်ႉထူပ်းလၢတ်ႈတေႃႇၽႂ်လႂ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆငိုၼ်းတွင်းလႄႈၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/03/2017 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမရတပ်ႉ 527 မိူင်းသၢတ်ႇလႄႈၸုမ်းပျီႇတု ၸိတ်ႉလႃးႁူႇ ဢၼ်မွင်ႇတူဝ်းဢွၼ်ႁူဝ်မွၵ်ႈ 40 ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈတပ်ႉၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း(ၸၵၶ) (MOC 14) မိူင်းသၢတ်ႇၶီႇရူတ်ႊၵႃးသၢမ် လမ်းလုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢင်းမႃးသေၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶၢမ်းပၢၵ်ႈဢိူင်ႇမိူင်းပူးဢွၼ်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 20/03/2017 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼႆႉဢွၵ်ႇသွၵ်ႈတဝ်ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းသူၼ်ႁႆႈဝၢၼ်ႈ ၶၢမ်းပၢၵ်ႈ သေသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းႁေႃႁိူၼ်းထဵင်ႁႆႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉလႆႈသုမ်းၶူဝ်းၶွင်၊
- လုင်းဢိၼ်းသႅင်ဢႃယု 39 လႄႈပႃႈယွၼ်းဢႃယု 39 သုမ်းၾူၼ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ၊ၾႃႉမိတ်ႈၵႃႈၶၼ် 7,500 ၵျၢပ်ႈ၊လႄႈငိုၼ်းတွင်း 300,000 ၵျၢပ်ႈ။
- လုင်းမႁႃႇဢႃယု 47 လႄႈပႃႈဢွင်ႇဢႃယု 52 သုမ်းၶဝ်ႈ 5 ထူင်ၵႃႈၶၼ် 60,000 ၵျၢပ်ႈ၊ၶႅပ်းႁၢင်းသႅင်လႅတ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်ၵႃႈၶၼ် 50,000 ၵျၢပ်ႈ၊မေႃႈၾႆး Battery ၵႃႈၶၼ် 28,000 ၵျၢပ်ႈ၊ၾႃႉမိတ်ႈၼိုင်ႈမၢၵ်ႈၵႃႈၶၼ် 15,000 လႄႈၵႆႇၼိုင်ႈတူဝ်ၵႃႈၶၼ် 7,000 ၵျၢပ်ႈ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းတဢၢင်းႁူၵ်းၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၾင်ၼႂ်းလုၵ်းလိၼ်ၼိုင်ႈၶိုင်ႈ၊ပူႇၵၢင်ႉလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၺႃးမတ်ႉဝႆႉယွၼ်ႉထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈၸွႆႈထႅမ်သိုၵ်းတႆး
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/04/2017 သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ 247 တဵၵ်းတဵင်ပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူၵ်းၵေႃႉ သေတိမတ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉပႃးတင်းပူႇၵၢင်ႉဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းတဢၢင်း (ပလွင်ႈ) ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇလႅင်ႉဢိူင်ႇသႅၼ်မွင်းၸႄႈ ဝဵင်းမိူင်းပဵင်း။
ၵၢင်ဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၵၢတ်ႇလႅင်ႉသေၸိသင်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈႁိူၼ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉၵႂႃႇၵုမ်ၵၼ်တီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းၵၢတ်ႇလႅင်ႉ။ (ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇလႅင်ႉၼႆႉမီးလင်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ 30 လင်)
ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တဵၵ်းၶၢၼ်းၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵႂႃႇၶွၼ်ႈ တုမ်ၵၼ်တီႈဝတ်ႉၼၼ်ႉၶဝ်ထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵမ်း ၵေႃႉၵေႃႉလွင်ႈသိုၵ်းတႆး။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇႁူႉပွင်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလီလီသေလႆႈတွပ်ႇ ၵႂႃႇၵႂၢင်ၵႂၢင်ၵႃးၵႃးၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ်။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူၵ်းၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉသေ တဵၵ်းၸႂ်ႉၶုတ်းၶုမ်လိၼ်ၵႂၢင်ႈၼိုင်ႈဝႃးလိုၵ်ႉၼိုင်ႈသွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇတၢင်းလင်ဝတ်ႉ။ဝၢႆးၶုတ်းၶုမ်လိၼ်ယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၶဝ်လူင်းၼွၼ်းၼႂ်းၶုမ်သေတဵၵ်း ႁႂ်ႈဢဝ်လိၼ်ထူမ်တူဝ် ၶဝ်ၶိုၼ်းထူမ်ထိုင်ၼႃႈဢူၵ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း။ဝၢႆးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း ၸႂ်ႉၶဝ် ဢွၵ်ႇၼႂ်းၶုမ်သေလၢတ်ႈဝႃႈ “သူၼႆႉၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆတၢႆယဝ်ႉ” ၼႆ။
ပေႃႇပရၢႆႇဢႃယု 30 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈဢၼ်ၺႃးလိၼ်ထူမ်ၼၼ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 5-6 ၵေႃႉပေႃႉထုပ်ႉၽွင်းတိုၵ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်။မၼ်းၸၢႆးၺႃးပေႃႉတီႈၼႃႈၽၢၵ်ႇ၊တႃၾၢႆႇသၢႆႉလႄႈၶူးၼင် သေႁဵတ်းႁႂ်ႈတႃမၼ်းၸၢႆးပေႃးပူမ်ပေႃးၸမ်ႉၶူးၼင်ၵေႃႈတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇလိူတ်ႈ။
ဝၢႆးပဵၼ်လိူင်ႈၼႆႉယဝ်ႉပေႃႇပရၢႆႇဢမ်ႇႁတ်းယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၸွမ်းမႄႈမၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉၸၢင်ႉၵၢတ်ႇလိူဝ်ႇဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉၸၢင်လႄႈမိူင်းၼၢႆးၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈဝၼ်း။ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝူင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ မၼ်းၸၢႆးတိုၼ်းဢမ်ႇၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉသင်၊တူဝ်မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈသၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆသၢႆ။မႄႈမၼ်းၸၢႆးၸင်ႇ ႁွင်ႉၾၼ်ပၼ်သေၸင်ႇၶိုၼ်းလီမႃး။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႉတိုၼ်းဢမ်ႇၸွႆႈၵႃႈယူတ်းယႃသင်။
ၽွင်းပေႃႇပရၢႆႇတိုၵ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်ယူႇ တီႈဝတ်ႉၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈပူႇ လၢမ်ႈၸၢႆးၸဵၼ်းသၢမ်မႃးၼႄသေဝႃႈၼႆႉၸွင်ႇၸႂ်ႈ သိုၵ်း တႆး။ၵွပ်ႈမၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇႁူႉပွင်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ လီလီ လႄႈလႆႈတွပ်ႇၵႂႃႇဝႃႈၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈၼႆ။ၵွပ်ႈၼၼ်ၸၢႆး ၸဵၼ်းသၢမ်ၵေႃႈၺႃးတိမတ်ႉယွၼ်ႉလွင်ႈ ထၢင်ႇထိူမ် ဝႃႈၵပ်းၵၢႆႇၸွမ်းသိုၵ်းတႆးၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိမတ်ႉၸၢႆးၸဵၼ်းသၢမ်လႄႈပူႇၵၢင်ႉလုင်းသၢမ်သူၺ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈမတ်ႉ မိုဝ်းၶဝ် ပေႈလင်သေမတ်ႉဝႆႉတၢင်းလင်ဝတ်ႉတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝၼ်း။ၶဝ်ၸင်ႇႁႃပွႆႇပၼ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သိုပ်ႇၾူၼ်းၸူးပီႈၼွင်ႉလုင်းသၢမ်သူၺ်ႇတီႈၼမ်ႉၸၢင်ဢၼ်မေႃၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလီၼၼ်ႉမႃးၸွႆႈလၢတ်ႈပၼ်။မၼ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းတႆး RCSS ၼႆသေၶဝ်ၸင်ႇႁႃပွႆႇ ပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ယွႆႈၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၺႃးတိမတ်ႉၼၼ်ႉမီးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ–
- ပူႇၵၢင်ႉလုင်းသၢမ်သူၺ်ႇဢႃယု 40 ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးပေႃႈမိင်ႈလႄႈမႄႈမိင်ႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇလႅင်ႉ။ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမၢပ်ႇၼေးဝႃႈၵႂႃႇႁွင်ႉသိုၵ်းတႆးမႃးပၵ်းတပ်ႉၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈ။
- ၸၢႆးၸဵၼ်းသၢမ်ဢႃယု 30 ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းၸဵၼ်းသၢၼ်လႄႈပႃႈၸဵၼ်းသၢမ်ဝၢၼ်ႈ ၵၢတ်ႇလႅင်ႉ။ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမၢပ်ႇၼေးဝႃႈပဵၼ်သိုၵ်းတႆး
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 62- 941-9600 (တႆး၊ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးၵွၼ်းလႅဝ်း +66: (0) 65-026-6104 (မၢၼ်ႈ၊ဢင်းၵိတ်း)
ၼၢင်းလွၼ်ႉလႅင်း +66: (0)63-838-9029 (မၢၼ်ႈ၊ဢင်းၵိတ်း)
ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း +66: (0) 81-603-6655 (ထႆး၊တႆး၊ဢင်းၵိတ်း)
PDF files >>>>


text:
မူင်ႇယႂႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ (မၢၼ်ႈ: မုံရွာမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Monywa), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Waeng Mongywaa]), (mòʊɴjwà mjo̰) ၼႆႉ မီးၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယၢၼ်ၵႆ ႑႓႖ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း (ၶျိၼ်းတႂိၼ်းမျိတ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် တႃႇ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ မီးထုင်ႉၽၢႆႇၼိူဝ် ၶျိၼ်းတႂိၼ်း ဢိၵ်ႇပႃး တင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ၵၢႆၵပ်းဝႆႉတင်း တူပ်းမိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးလူင်သွင်သူႇ။ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ လႄႈ ၵွင်းမူး ယွၼ်းသူးတဵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပွႆးၽြႃးလူင် ယွၼ်းသူးတဵမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇၼႆႉ ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈသေ ႁိုင် ႑႐ ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းလုၵ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၵႂၢမ်းတႆးႁွင်ႇဝႃႈ ```ဝၢၼ်ႈမူင်ႈ´´´ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မီႈဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျု ႙႕ တီႇၵရီႇ ႑႓ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ ႒႒ တီႇၵရီႇ ႑႑ မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ မီးဝႆႉတီႈ ယၢၼ်ၵႆႇ ႕႐ လၵ်း တီႈဢၼ် ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃႉလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းၼႆ မီးၽၢႆတူၵ်းသေ ၵႆယၢၼ် ႖႕ လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မီးတီႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇလႄႈ ပေႃးၼမ်ႉယိုင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး တွၼ်ႈတႃႇပဵၼ် ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈၼႆ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼႆႉ လႆႈၵေႃႇၽၢႆသေႁႄႉဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ ၽႆးလႆႈမႆႈယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်သေ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းမႂ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 1960 ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ လႆႈပိုတ်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်တႅတ်ႉၵျီးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႈတူင်မႆ၊ ၽႃႈမႆ၊ တီႈထုင်ႉၵျွၵ်ႉၵႃႇၼၼ်ႉၸမ်ႉ ဢွၵ်ႇၶူဝ်းယူၼ်း၊ ၶဝ်ႈ၊ ၵျုင်ႇ၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ၵုၺ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇပွတ်းမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းတေႃးၽႃႈၽႅၼ်ႇ၊ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၽႃႈမႆ၊ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ၊ ၸၢၵ်ႈၵျုင်ႇ၊ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်း၊ ၸၢၵ်ႈၵွၼ်ႈသီ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်း လႄႈ တီႈၼႂ်းထုင်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇသေၵေႃႈ ပိုၼ်ၽႄႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႈမႆႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ မူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ သႆႈယဵတ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီး ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လင်ႁိူၼ်း - ႓႐႓႐႓ [3]
- ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း - ႑႘႐ ႙႕႐
လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်းယႂ်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ပီ 1989 - ႑႐႖,႘႔႓ (ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း...)
- ပီ 1993 - ႑႓႙,႕႗႖ (ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၢမ်းဢဝ်...)
- ပီ 2009 - ႒႐႒,႙႘႓ (ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇ...)[4]
- ပီ 2014 - ႒႐႗,႔႘႙ (ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း...)
ပွႆးလၢမ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽြႃး၊ ၵွင်းမူး ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉလိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႈသႃၽြႃးယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပွႆးၽြႃးယွၼ်းသူးတဵမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးယွၼ်းသူးတဵမ် ဢၼ်မီးတီႈ ပွၵ်ႉၽြႃးလူင်ၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႒႒႑ သေ ဢႃႇသေႃးၵ ၵေႃႉၸတ်းႁဵတ်းမႃးသေ ပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇႁဵတ်း လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ ႕ ၶမ်ႈတေႃႇ ႘ ၶမ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပွႆးတႄႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇဝႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၵၢႆႇ ၽြႃးသွင်သူၸူးၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးတႅဝ်းတၢင်းၶၢႆ၊ ပွႆးလၢမ်းၸိူဝ်းလီယဵမ်ႈလီတူၺ်းသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉမူင်ႇယႂႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ် သိုဝ်ႉသိုဝ်ႉၶၢႆၶၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးၽြႃးၽေႃးတိတထွင်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်ပွႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးလူင် ၽြႃးမုင်ႈမိူင်း (ယႅတ်ႉတေႃႇမူႇ) ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ ပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉတႄႉ ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သိပ်းသွင်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈဝဵင်းဝဵင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႈသႃႈၽြႃႈ တူၺ်းယဵမ်ႈယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းထုင်ႉမူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇမိူင်းယၢင်းတႄႇတင်ႈဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်းမူးသမ်ႇပူၵ်ႉတႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ဝတ်ႉလႄႇတီႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇလႄႇတီႇ သဝ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတီႈ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူဝ်းဝိၼ်းတွင်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ထုင်ႉမူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးၽီ ဢလူင်ႇပူဝ်းတေႃႇၵျီး ဢၼ်မီးႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ်မူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ လႄႈ ၵွင်းမူးယွၼ်းသူးတဵမ် (သုတွင်းပျေႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးၽီဢလူင်ႇပူဝ်းတေႃႇၵျီး
ပွႆးၽိင်ႈငႄႈပွႆးၽီ ဢလူင်ႇပူဝ်းတေႃႇၵျီးၼႆႉ ၵူႈပီၵူႈပီ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ ဢလူင်ႇမျူဝ်ႉ(ပွၵ်ႉ) ၸတ်းႁဵတ်း လိူၼ်သီႇလွင်ႈ (႗) ၶမ်ႈ တေႃႇ လိူၼ်လပ်းသေ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၵိုၼ်းၵႂၢင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ပွႆးလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈမူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉယူႇ။
ပွႆး ၵျွၵ်ႉၵႃႇ သူၺ်ႇၵူႇၼီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽေႃးတိတထွင်ႇ (ဗောဓိတစ်ထောင်)
- သမ်ႇပူၵ်ႉတႄႇမိူင်းယၢင်း (မိုးညှင်းသမ္ဗုဒ္ဓေ)
- ၵျွၵ်ႉၵႃႇသူၺ်ႇၵူႇၼီႇ (ကောက္ကာရွှေဂူနီ)
- ဢလွင်းတေႃႇ ၵတ်ႉသၽ (အလောင်းတော်ကဿပ)
- ၽူဝ်းဝိၼ်းတွင်ႇ(ၽူဝ်ႇဝိၼ်ႇတွင်ႇ)
- တႂိၼ်းတွင်ႇ
ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း လႄႈ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃး ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၼႂ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းၶဝ်ႈၵိုတ်းတီႈ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇမႃး ၸူး ဝဵင်းၸိူဝ်းမီႈၽၢႆႇၼိူဝ် ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်သိုပ်ႇဝႆႉၸူး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ လုၵ်ႉတီႈတႃႈလိူဝ်ႇသေ ၶၢဝ်းတၢင်ႇပွင်ႇထိုင် မိူင်းပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး သိုပ်ႇၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းလူမ်း ပႃးၵွၼ်ႇ။
သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း
- မူင်ႇယႂႃႇ - တႃႈလိူဝ်ႇ - လူတ်ႉလဵၼ်းသူင်ႇလိၵ်ႈ
- မူင်ႇယႂႃႇ - တႃႈလိူဝ်ႇ - လူတ်ႉလဵၼ်းၵူၼ်းၶီႇ
- မူင်ႇယႂႃႇ - ၶိၼ်ႇဢူး - လူတ်ႉလဵၼ်းၵူၼ်းၶီႇ
- မူင်ႇယႂႃႇ - တႄးတဵင်ႇယၢၼ်ႇ - လူတ်ႉလဵၼ်း လူတ်ႉၵႃး
- မူင်ႇယႂႃႇ - ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ - လူတ်ႉလဵၼ်းတၢင်ႇၵုၼ်ႇ
ပၢႆးယူႇလီ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူင်းယႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ႁူင်းယႃ မႄႈ လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မူင်ႇယႂႃႇ
- ႁူင်းယႃလူင် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ မူင်ႇယႂႃႇ
ပၢႆးလဵၼ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ မူင်ႇယႂႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႈလွင်ႈသေ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတႃႇပၢင်ပွႆးမၢၵ်ႇၼင်သေ ပဵၼ်ပၢင်ႇႁိူၼ်း ၶွင် ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ၸေႇယႃႇသူၺ်ႇမျေႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ မျၢၼ်ႇမႃႇၼေသျိၼ်ႇၼႄႇ လိၵ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ
- ၸၼ်ႉၸွမ်မူင်ႇယႂႃႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမူင်ႇယႂႃႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (မူင်ႇယႂႃႇ)
- ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (မူင်ႇယႂႃႇ)
- ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇမူင်ႇယႂႃႇ
- ႁူင်းႁဵၼ်းမေႃလုမ်းလႃး (မူင်ႇယႂႃႇ)
ၾိင်ႈၾႃႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (May 2015) The 2014 Myanmar Population and Housing Census The Union Report Census Report Volume 2. Department of Population, Ministry of Immigration and Population, 52. Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
- ↑ Myanmar Area Codes. Archived from the original on 2009-12-01။ Retrieved on 2009-04-10။
- ↑ http://monywa.org
- ↑ ၶႅပ်းၸီႇတီႇ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ
- ↑ Monywa Climate Normals 1961-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved on January 11, 2013။


text:
CATEGORY
သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း
ၶၢဝ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သုၼ်ႇလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵႃးၸၢၵ်ႈထႆလိၼ် ၶဝ်ႈထႆထုၺ်ႇလိၼ် တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ
ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ႁႂ်ႈသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး
SHRF တုၵ်းယွၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈပူတ်းထွၼ်ၶေႃႈၸႅင်ႈၵႂၢမ်း / တီႉၺွပ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ယဵတ်ႈၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၽႂ်းၽႂ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၶေႃႈၼွင်ႇငိူၼ်ႈၶႆ
ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၵမ်ႉထႅမ်မုၵ်ႉၸုမ်းၼၢင်းယိင်းၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ ၼိူဝ်ၼၢင်းယိင်း
ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈသူၼ်ၼွင်ၶဵဝ်ၺႃးၶႃႈတၢႆ
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်(ဢထၵ) 5 တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းသၵ်းလၢႆးဝႆႉ ၺႃးႁွင်ႉတူဝ်ၵႂႃႇမွတ်ႇယႃႉ-ၼႂ်းႁူင်းယႃသိုၵ်း
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ 8 ဢႃယု 14 ပီ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တီႉယဵတ်ႈၶွၵ်ႈ 2 ပီ ၼႄးဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇသိုၵ်းလွႆ TNLA
ပျီႇတုၸိတ်ႉ PNA ယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပွႆးၵထိၼ်ႇ
ၶွမ်ႊမတီႊ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတႆး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈ တေၸွႆႈထႅမ်


text:
မုလ်ၼိထိ မႅပ်ႇ
ပုၼ်ႈတႃႇၵေႃႉဢၼ်ပႆႇယၢမ်ႈငိၼ်းၸိုဝ်ႈ ပႆႇယၢမ်ႈႁူႉၸၵ်း မုလ်ၼိထိ မႅပ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈယွၼ်း
ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆဢေႃႈ။
မုလ်ၼိထိ မႅပ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ‘‘မႅပ်ႇ’’ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵႂၢမ်းယေႃႈဢင်းၵိတ်း
MAP (Migrant Assistance Programme ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉမႃးသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ‘‘ၶူင်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပုၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း’’ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပၢႆႈယၢၼ်
ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းထႆး လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵမ်ႉထႅမ်တူၺ်းထိုင်ၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ
ပဵၼ်မႃး ‘‘ၸုမ်းမႅပ်ႇ’’ မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 1997။
ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 2002 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပိူဝ်ႇ ‘‘ၸုမ်းမႅပ်ႇ’’ လႆႈတၢင်ႇမၢႆၾၢင် (ၶိုၼ်ႈထပဵၼ်း)
သေ ပဵၼ်မႃးၸုမ်းဢၼ်ၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇတြႃးမၢႆမီႈမိူင်းထႆး လႄႈၸိုဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်
‘‘ၶူင်းၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈပၼ်တၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း’’
ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေတွင်းငႆၢႈ လႄႈ ႁွင်ႉၵေႃႈငႆၢႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈႁွင်ႉပွတ်းပွတ်း ဝႃႈ (မုလ်ၼိထိ မႅပ်ႇ ) ၼႆယဝ်ႉ ။
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် မုလ်ၼိထိ မႅပ်ႇ
ပိုၼ်ၽႄႈတၢင်းႁူႉ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်၊ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇ
ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉၵႅမ်တူဝ် ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ပႃးတင်းပိုၼ်ႉ
ႁူႉလွင်ႈ HIV/AIDS ဢဵတ်ႇသ်၊ ၸွႆႈသူင်ႇၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈဢိင် ဢမ်ႇမီးပီႈၼွင်ႉ၊ ဢမ်ႇ
မေႃၵႂႃႇမႃးၼၼ်ႉ ၵႂႃႇထိုင်တီႈႁွင်ႈယႃႁူင်းယႃ၊ ပေႃးလူဝ်ႇၵေႃႈ ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇပၼ် ၽၢႆႇတႆး၊ မၢၼ်ႈ၊
ယၢင်း၊ လႃးႁူႇ လႄႈ ဢႃးၶႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်တေပိုၼ် ႄၽႈပိုၼ်ႉႁူႉ ၼင်ႇၵႃႈဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ
- ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပပ်ႉပိုၼ်ႉႁူႉၵႅမ်တူဝ်၊ ဝႂ်ပိဝ်၊ ပၢႆႉလိၵ်ႈ (ပူဝ်ႇသတိူဝ်ႇ) ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၽၢႆႇမၢၼ်ႈ၊ ၽၢႆႇတႆး၊ ၊ လႄႈၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈပူၵ်းတိုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ ႄလႈ ၽႆၢႇထႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊
- ပဵၼ်တီႈတိူင်ႇပၢင်ႇ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်လႂ်၊ ႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼႂ်း
ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼင်ႇၵၼ်၊ ၼၢင်းယိင်းၼင်ႇၵၼ်၊ ၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇ
တၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် ၼင်ႇၵၼ်လႂ်၊ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ပိုၼ်ၽႄႈပိုၼ်ႉႁူႉၶၢဝ်းပွတ်းလႂ်၊ လူင်းပိုၼ်ႉ
တီႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽဝႃႉႁႅင်းၵၢၼ်လႂ်၊
- ၶပ်ႉၶိုင်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၶႅပ်းၽႅၼ်ႇႁၢင်ႈသဵင် လႄႈပွႆႇသဵင်ပၼ် ၼႂ်းသၢႆလူမ်း ရေႇတီႇယူဝ်ႇ ၽႃႇသႃႇ
ၽၢႆႇယၢင်း၊ ရၶႅင်ႇ ၊ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈ၊ ထႆး လႄႈ ၽၢႆႇတႆး တီႈၵဵင်းမႆႇ FM 99 MHz တီႈမႄႈသွတ်ႇတႄႉ FM 102.5 MHz ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
ထၼုၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ (မၢၼ်ႈ: ဓနုဖြူမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Danubyu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းထၼုၽျူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းထၼုၽျူႇၼႆႉ မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီး တိူၵ်ႈလိၵ်ႈႁိၼ်ပိတၵၢတ်ႈ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႆႉ မီး ၵွင်းမုၼ်းပုၼ်း ၵျႅၵ်ႉၵလုၼ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး တပ်ႉႁႄႉၵင်ႈထၼုၽျူႇ ႁင်း ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ပၼ်ႇထုလလႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈယင်းမီးဝႆႉဝႃႈ အရှေ့မှာနဂါး၊ အနောက်မှာ တရား၊ တောင် မှာ ဘုရား၊ မြောက်မှာ ဓား ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵွင်းမူးပုၼ်းၵျႅၵ်ႉၵလုၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းထၼုၽျူႇ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇယွင်ႇပျႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ထၼုသိင်ႇၵႁ၊ ၶုၼ်သမူၵ်ႉတၵေႃးသ လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းဢူင်ႇမႃႇတၢၼ်ႇတီႇ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လင်ၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၺႃးယႃႉၶဝ်ႈတဝ်လၵ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈလူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းပႂ်ႉႁိူၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 6/11/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်း ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလင်ၼိုင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၵုၼ် မႂ်ႇသုင် ပွၵ်ႉ 2 ဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၺႃးၵူၼ်းယႃႉ ၽၵ်းတူ ႁိူၼ်းၶဝ်ႈတဝ်လၵ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ဢႃယု 50 ပၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဝ်းၶႃႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈပေႃႈသိလ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉတေမႃးၼႆလႄႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇပႂ်ႉဝႆႈသႃ၊ ဢမ်ႇဝႆႉၵူၼ်းပႂ်ႉႁိူၼ်းဢေႃႈ။ ဢဝ် ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ တႃႇၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈၶဝ်ပႅတ်ႈဢေႃႈ။ ၶဝ် ယႃႉၽၵ်းတူၵွႆသေ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈၼႂ်းႁိူၼ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ယႃႉတိူၵ်ႈလဵၵ်း လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၶူဝ်းၶွင်သင်ၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈ ၼႆလႄႈ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႉသတိၵၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉ ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈၼႆႉ လိူင်ႇ ၼမ်ႁႅင်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 6/11/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈဝႆႈသႃ ၸဝ်ႈသိလ် ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ တီႈတၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်း ၾၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။
“မိူဝ်ႈဝႃး ဝၢႆးဝၼ်း ၸဝ်ႈပေႃႈၶူးဝႃးႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႉတီႈလွႆလဵင်းသေ မႃးၵိင်းတီႈထမ်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်း ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၵဵင် ႁိမ်းၵွင်းမူးပုတ်ႉ ထၵႃႇယႃႇၶႃႈ။ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇၵိင်းတီႈလွႆလဵင်း 3 ၶိုၼ်းၼႆၶႃႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၸင်ႇမႃးပွၼ်ႈထမ်းတြႃး တီႈဝတ်ႉလူင် ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၼႆႉၶႃႈ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝၢႆးၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ပွၼ်ႈထမ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ။


text:
ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၽႄႈၶိုၼ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၶၢဝ်းတၢင်းၽၢၵ်ႇလိူၼ် 20 ဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လုၵ်ႉတီႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇၶိုၼ်ႈ ထိုင် 8000 ပၢႆ ၵူၼ်းတၢႆၵေႃႈမီးႁိမ်းၸမ် 150 ၊ ၽႄႈၸပ်းထိုင် ပႃး ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မီးထိုင်ပႃးၵူၼ်းတၢႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၵမ်းၼႆႉ မီး 14 ၵေႃႉ ယႃၶႅၼ်း 4 ၵေႃႉ လုတၢႆ 1 ၵေႃႉ ။ ၵိုတ်း 9 ၵေႃႉ တႄႉ ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆ့တီႈ ႁူင်းယႃသိုၵ်း တီႈဝဵင်းဢုမ်ႇပဝ်း(ဢွင်ႇပၢၼ်း) ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ(ၵလေႃး) 2 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃ တပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝဵင်းၼမ့်ၸၢင် 2 ၵေႃႉ၊ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႈ 1 ၵေႃႉ ၊ တီႈႁူင်းယႃ ၸဝ်ႈၸၢမ်ထုၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵေႃႈတီးမီးၵူၼ်းပဵၼ် 4 ၵေႃ့။
ယွၼ်ႉၼၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၵႆယၢၼ် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 သေ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုတ့် သင်ဝႃႈတေ လုၵ်ႉဝဵင်းၼိုင်ႈၵႂႃႇဝဵင်းၼိုင်ႈ တေလႆႈမီးဝႂ်ႁပ့်ႁွင်းပွၵ်ႉယွမ်ႇဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ၊ ဝႂ်ၵမ်ႉ လွင်ႈႁပ့်ႁွင်းပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸင်ႇတေၵႂႃႇမႃးလႆႈ။ သင်ဝႃႈဢမ်ႇပႃးဝႂ်ႁပ့်ႁွင်းမႃးၼႆ တေလႆႈၺႃးၵုမ်းၵၵ်းတူဝ် 14 ဝၼ်း၊ မင်ဝဵင်းၵေႃႈ ၵုမ်းၵၵ်း 21 ဝၼ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၽႄႈလၢမ်းယူႇသေတႃႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇႁူမ်ႇတူမ်းပၢၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇယူႇႁၢင်ႇၵၼ် ၶဝ်ႈၵႄႈဢွၵ်ႇၵၢင် မီးပၢင်ၵူၼ်းၶွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇၵေႃႇမတီႇ ၵႅတ်ႇၵၢင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၊ မေႃယႃ လႄႈ ၸုမ်းပရႁိတၶဝ် သၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် ပၼ်တၢင်းႁူႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉ တိုဝ်းၵမ် ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂႃႇ။
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇ ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းလူင် သေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းမိူင်း တႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼၼ်ႉ ၸုမ်းမိူင်းလႃး ၵုမ်းၵၵ်းတူဝ်ၶဝ် ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 4 ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပူၼ့်မႃး ဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ် September ၼၼ့် သူင်ႇႁွတ်ႈမႃးတၢင်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး 60 ၵေႃႉ ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ႁပ်ႉဢဝ် ၸွႆႈသူင်ႇပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်း မိူင်းၽႂ် မိူင်းမၼ်း။
တႄႇႁူဝ်လိူၼ် April ထိုင်ၵၢင်လိူၼ် September ၼႆ့ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းမိူင်းထႆး ပွၵ်ႈလတ်းမႃးတၢင်း မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ သေ ႁွတ်ႈထိုင်ၶိုၼ်း မိူင်းတႆး မီး 6000 ပၢႆ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵၢၼ်ၵုမ်းၵၵ်းတူဝ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉ တွၼ်ႈၵုမ်းၵၵ်းတူဝ် ဝႆႉ ၵွၼ်ႇပႆႇသူင်ႇမိူဝ်း ႁိူၼ်းၽႂ်ႁိူၼ်းမၼ်း။ ပေႃးဢွၵ်ႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇမႃးသေ ၶဝ်ႈၵုမ်းၵၵ်းတူဝ် ႁင်းၵူၺ်းတႄႉ တေၸၢႆႇငိုၼ်း ၼိုင်ႈဝၼ်း 4000 ပျႃး ။
တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵႆယၢၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆသေ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တင်ႈလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းပဵၼ် ႁၢမ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းဢွၵ်ႇ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈၶဝ်ႈ။ ပႃႇတီႇလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ဝႃႈတေလူင်းသူၼ်းတုမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ RCSS/SSA ၵုမ်းၵမ် ၼႆၸိုင် ႁႅင်းၵူၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈလိူဝ် 10 ၵေႃ့ၼႆ ၸဝ်ႈသိုၵ်းဢုမ်ႈၶိူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉတႄႉ မီး 32 လၢၼ်ႉပၢႆ ၊ တၢႆ 9 သႅၼ် 8 မိုၼ်ႇပၢႆ။ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတႄႉ တေႃႇထိုင် လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 25 ၼႆႉ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ မီး 8000 ပၢႆ၊ ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ မီး 155 ၵေႃႉယဝ့် ။


text:
မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (မၢၼ်ႈ: မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mawlamyinegyun) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တေမီးမွၵ်ႈ 89,593 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ပေႃးၼႂ်းၽၢႆႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႆႉႁွင်ႉဝႃႈ မေႃႇၵျုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ၽႄ ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈတူင်းလႄး ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း 2 လၵ်း၊ ၼႃႈပွတ်း 1.5 လၵ်း သေ မီး 1.222 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထုင်ႉပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ တူၵ်းပဵၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ တင်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1852 ၼၼ်ႉ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႇဢွၼ်ႇသေ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝၢႆ လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်ႉၶဝ် ယူႇသဝ်းၵူၺ်း။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်လိုၵ်ႉၼႃယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ႁိုင် 28 ပီ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈ 1880 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဝဵင်းလီလီငၢမ်းငၢမ်း။
ႁူမ်ႈဝႃႈ ပႆႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဝဵင်းလီလီငၢမ်းငၢမ်းသေတႃႉ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇငၢႆႈလူမ်တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်းဝုၼ်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇမိၼ်းၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈလႄႈသင်၊ ပဵၼ်တီႈႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင် ဢၼ်သူင်ႇလိၵ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ ၵိုတ်းလႄႈသင်၊ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၵပ်းသိုပ်ႇၸူးတင်း ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ပိုၼ်ၽႄႈၵုၼ်ႇပွတ်းၼိူဝ်လႄႈသင်၊ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး လႅင်းၽူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းတႂ်ႈ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းလႄႈသင်၊ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး မျွင်းမျႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၵ်းပဵၼ်တီႈ တၢင်းႁူပ်ႉၵၼ်လႄႈ ၵုၼ်ႇသိၼ်ႇ ပွတ်းတႂ်ႈ ပွတ်းၼိူဝ် သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်သေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 1895 ၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇတင်ႈ ၵၢၼ်လူင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ် ၵၢတ်ႇလူင်မျူဝ်ႉမ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵိင်ၽႄ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵေႃႇတႄႇတင်ႈဝႆႉ တီႈၸိၵ်းၵုၼ် ဢၼ်ဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇ တီႈဢၼ် ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ လႄႈ ႁွင်ႈတူင်းလႄး ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆႇၼႃႈၸူး ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇသေ ဝႆႉႁွင်ႈတူင်းလႄးပဵၼ် သၢမ်လႅမ်သိုဝ်ႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတမ်းလွၵ်း တႄႇဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း (1) ၽၢႆႇႁွင်ႇ တေႃႇ သဵၼ်ႈတၢင်း (15) ၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ တူၵ်းလွၵ်းလီယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း (15) ဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးတီႈ ၽင်ႇႁွင်ႈတူင်းလႄး သေ ႁဵတ်းၶၢင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ႁွင်ႈတူင်းလႄးယဝ်ႉ။
ပီ 1899 ၼၼ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၽႅဝ်ထိုင် ၸၼ်ႉဝဵင်း ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉႁင်းၶေႃ ထိုင်ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း။ ပဵၼ်ၸၼ်ႉ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင် ပီ 1903 မႃး မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၸင်ႇၽႄဢွၵ်ႇတီႈ ဝႃးၶႄႇမသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ တိုၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်း 4 ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် မျွင်းမျႃႉ၊ ဝႃးၶႄႇမ၊ ဢဵင်ႇမႄး လႄႈ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း ဝၢႆးသေပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ဝဵင်းမႃးလီလီငၢမ်းငၢမ်းသေ ႁိုင် 3 ပီ ထိုင်မႃး 1901 ၼၼ်ႉ တီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးမႃးဝၢၼ်ႈ 129 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးမႃး 67931 ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉဝဵင်းမႃးသေတႃႉ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိုၵ်ႉႁႃမီး 1782 ၵေႃႉၵူၺ်း။
ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢွင်ႈတီႈတႄႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၼူၵ်ႉယုင်းၶဝ်ယူႇလႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းဝႃႈ "မေႃးရမျႅင်ႇၵျုၼ်း" (မၢၼ်ႈ: မောရမြိုင်ကျွန်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ ပဵၼ်မႃး မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၽႅဝ် ၸၼ်ႉဝဵင်း မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1899 ၼၼ်ႉ တီႈၼႃႈလိၼ်ၽၢႆၸၢၼ်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉပႃႇထိူၼ်ႇယႂ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ ၸူးၽၼ်းၽဵဝ်ႈပႃႇထိူၼ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပီ 1903/1904 ၼၼ်ႉ ဢေႇရိယႃႇ သွမ်ႈၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈမႃး 273 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၶွၼ်ႇငိုၼ်းဢၼ်လႆႈတီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မီး 285000 ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ လႆႈတႅမ်ႈၼႄၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပိုၼ်းႁူဝ်တီႈမၼ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းတီႈတၢင်းႁူပ်ႉၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇမႃးသိုဝ်ႉၶၢႆတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉသေတႃႉ ၵုၼ်ႇသိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈငႃးဢွၵ်ႇလီလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1983 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ လႆႈယိုၼ်ႈပၼ်သူးမႃးယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် ဢ.ထ.ၵ-1) ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1933 ဝၢႆးသေ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ၽဵဝ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉဝဵင်း ႁိုင် 34 ပီၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဢဝ်ယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ သမ်ႉပေႃးပူၼ်ႉၶၢဝ်း ပီၵွၼ်းသႅင်ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇသေတႃႉ ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉထူဝ်းပဝ်ႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉသေ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း ဢၼ်လႆႈ သႂ်ႇပၼ် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉရႃႇၸူႇတၢႆႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႈတူင်းလႄးၶဝ် ၵဵဝ်ႈပၼ်ဝဵင်း တင်းသီႇၼႃႈသီႇၽၢႆႇသေ လႆလူင်းယူႇယဝ်ႉ။