text:
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) Socrates (470-399 BC) ပဵၼ် ၵူၼ်းပၢႆးဝူၼ်ႉ ၵရိၵ်ႉၶ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၽူႈပၢႆးဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၵေႃႉၶူင်ဢွၵ်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၽူႈဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ လွင်ႈၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ် ၾိင်ႈထုင်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ [1] [2] ပဵၼ်ၵူၼ်း ဝူၼ်ႉၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႆႉသေထႅဝ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးလင် ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ပလေးတူဝ်း Plato၊ ၸီးၼူဝ်ႇၾွၼ်ႇ Xenophon ၶဝ် ၶိုၼ်းတႅမ်ႈ ဝၢႆးလင်မၼ်းသဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3]
“ၵဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း တႃႇႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈလႄႈ ၵဝ်ႇၸိၼႄသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းႁဝ်း။ သူသမ်ႉ ၼႄးပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းလူင်သေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵဝ်တၢႆ။ သူၶႂ်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၸႂ်သူဝႃႈ။ ၵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵဝ်ၼႆႉၽိတ်း။ ၵဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းပၼ်လႆႈလႃးလႃး” ၼႆပဵၼ်ၵႂၢမ်းသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) တွပ်ႇ တီႈလုမ်းတြႃး ဝဵင်းဢႅတ်ႉႀႅၼ်း(ၸ်) (Athens) မိူဝ်ႈ BC 399 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ််) ပဵၼ် ၽူႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၶိုၵ်ႉ သင်ႇသွၼ်ႁႂ်ႈမီးသိၼ်ထမ်း မီးပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ်လီ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်မၼ်း ၽႄႈတိူၼ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းသေ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၵၼ်ယူႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ပဵၼ်ၵူၼ်းၵရိၵ်ႉ(ၶ်)(Greek)၊ ၶိူဝ်းဢႅၼ်ႇတီႇယိူဝ်းၶိတ်ႉ(ၸ်) (Antiochis) ဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉလူင် မိူင်းဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း(ၸ်) (Athens)ၼၼ်ႉသေ ၵိူတ်ႇတီႈၸႄႈတွၼ်ႈ ဢလူဝ်ႇပႅၵ်ႉ(Alopeke) ၼႂ်း မိူင်းဢႅတ်ႉႀႅၼ်း(ၸ်) (Athens)။ ၸိုဝ်ႈဢူႈဝႃႈ သူဝ်းၾၼိတ်ႉ(ၸ်) ၵိတ်ႉ(ၸ်) (Sophroniscus)သေ ဢၼ်ႁဵတ်းမေႃၶႅၵ်းႁၢင်ႈ(sculptor)။ မႄႈပဵၼ် ၾီၼရီးတေး(Phaenarete) ႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈၵဵပ်း(midwife)။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) မီးမေး တေႃးသယႂ်ႇ၊ လႃႇႁၢႆႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႅၼ်ႇႀႅပ်ႉၽီႇ (Xanthippe)။ မီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် သၢမ်ၸၢႆး လႅမ်းပရူဝ်ႇၵတ်း(ၸ်) (Lamprocles)၊ သူဝ်ႇၾူးၼိတ်ႉ(ၸ်)ၵတ်ႉ(ၸ်)(Sophroniscus)လႄႈ မႅၼ်ႇ ၼီႇၸႅၼ်းၼတ်ႉ(ၸ်) (Menexenus)။
မိူဝ်ႈယူႇၸွမ်းပေႃႈမႄႈၼၼ်ႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၽိုၵ်းၶႅၵ်းႁၢင်ႈ။ ႁွႆႈမိုဝ်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇ။ ၽႄၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ပႅတ်ႈၵၢၼ်ၶႅၵ်းႁၢင်ႈသေ မူၼ်ႈသိူဝ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉႁုလွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ။ ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ် တႃႇလွင်ႈၵိၼ်သဝ်းယူႇသၢင်ႈ။ မေႃႁၢၼ်ႉၸႂ်(ဢမ်ႇမီးလေႃးၽ)။ မီးတူဝ်ၶိူင်ႇၶမ်ႉ လႄႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈၵူႈလွင်ႈ။ ၵိၼ်ဢိတ်းဢီႈ၊ ၼွၼ်းဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ယူႇလႆႈ။ ဢမ်ႇႁုပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ ပဵၼ်ၵူၼ်းသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၸွမ်းၵၢၼ် သွၵ်ႈႁႃလွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ(ဢၼ်တြုး) ဢၼ်တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ မိူဝ်းၼႃႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပွၵ်း၊ ပႆမိူၼ်ပဵတ်းလႄႈ တူၺ်းႁၢင်ႈၸႃႉတႄႉတႄႉ။ လၢတ်ႈပၢၵ်ႇၸႃႉသဵင်ၸၢင်၊ ဝႃႈသိုဝ်ႈတိုဝ်ႉၸၼ်း။ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၼႃႈ။ ၽႂ်မီးတၢင်းၽိတ်းၵေႃႈ ငိူင်ႉဝႄႈမၼ်းယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၼုင်ႈၶူဝ်းၽႅၼ်ႇၸႃး၊ ဢမ်ႇပႃးၶႅပ်းတိၼ်သေ ပႆၼိူဝ် တၢင်းလူင်ဝဵင်း ဢႅတ်ႉႀႅၼ်း (ၸ်) (Athens) ဢမ်ႇတွၼ်ႉၶဝ်ႈၸႂ် ၵၢၼ်ၼုင်ႈဝႆလႄႈ ဝူၺ်ႇႁင်ႈယူႇတႃႇသေႇ။
မိူဝ်ႈဝူၼ်ႉႁႃ ၶေႃႈတွပ်ႇယူႇ ၶေႃႈဝူၼ်ႉမႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆၸိုင် ဢမ်ႇလိူၵ်ႈတီႈ၊ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၶၢဝ်းသေ လုၵ်ႉ၊ ၼင်ႈ၊ ၵႂႃႇပႆ ဝူၼ်ႉယူႇလွင်ႈမၼ်းၶႂ်ႈႁူႉၼၼ်ႉ မႅၵ်းမႅၵ်းၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ႁၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ထၢမ်ၶေႃႈၵမ်ႉ ဢၼ်မၼ်းဝူၼ်ႉယူႇၼၼ်ႉထႅင်ႈလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁပ်ႉမၼ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႉဝႄႈ။
လွင်ႈႁိူဝ်ႉမွႆႈ၊ ၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈဢမ်ႇပဵၼ် လွင်ႈၼၵ်းၼႃ တႃႇသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) သင်ၸိူဝ်ႉမီးလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၸိုင် တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸဝ်ႉ ၸုၵ်း တီႈၵဝ်ႇတီႈလဵဝ်သေ ဝူၼ်ႉယူႇၼၼ်ႉ တေႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆလႄႈ ပႂ်ႉတူၺ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းပႂ်ႉတူၺ်းၵူၺ်း တေၵူၼ်ႉတေဢူၼ်ႈၵႂႃႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၶၢၼ်ႉပႂ်ႉသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ငဝ်ၼွၼ်းပႂ်ႉယူႇၵေႃႈ သွၵ်ႉၶရေး တီး(ၸ်) တႄႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇတူင်ႉ ဢမ်ႇၶၢႆႉတီႈ။ ဢၼ်မၼ်းဝူၼ်ႉလႆႈ မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ လုၵ်ႈၼွင်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇထတ်းသၢင် ႁႃၶေႃႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈယႃႇ မေႃၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ႁဵတ်းၵေႃႉပိူၼ်ႈလႄႈ မီးဢူၺ်းၵေႃႉၼမ်။ ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ် တီႈႁိူၼ်း ဢူၺ်းၵေႃႉၸိုင် လၢတ်ႈလွင်ႈလီၶူဝ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်းသေ ႁူၼ်ႉပၼ်းဝႆႉတႃႇသေႇ။ မေႃလၢတ်ႈလွၵ်းလၢႆးလႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၵႄႈလိတ်ႈပျတ်သၼႃႇၶိုၵ်ႉၶၢႆး ႁႂ်ႈၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်းၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇတႄႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၸႂ်ႉဢွၵ်းဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ လွၵ်းပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ။ ဢဝ်ႁႅင်းတူဝ်သၢင်ႈ ၼင်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇမႃး။ ယၢမ်ႈၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းလႄႈ ပႄႉမႃးၵေႃႈ မီးၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်း သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းၵၼ် တင်းပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်း ပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ်လီၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢႅတ်ႉႀႅၼ်း(ၸ်) (Athens) တိုၵ်းသူၼ်းတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းငိူင်ႉဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းပႅတ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် မီးၽေးၶဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ၵေႃႈ လႆႈယိပ်း ၶိူင်ႈၵၢင်ႇသေ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းၶဵၼ်ယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၼၼ်ႉဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း (ၸ်) လႄႈၸပႃႇတႃႇ (Sparta)တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸူဝ်ၶၢဝ်း(BC 431 - 404) လႄႈ ႁိုင်ၼၢၼ်း(27)ပီသေ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းပႄႇလူဝ်ႇပူဝ်ႇၼီးသျၼ်း( Pelop- onnesian Wars) ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) လႆႈႁဵတ်းသိုၵ်းပႆတိၼ် ဢၼ်ဝႃႈ ႁွပ်ႉလၢႆႉ (hoplite) ၼႆၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းမႃး ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်။ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) တိုၵ်းႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်လႄႈ ၽူႈၼၢမ်းမိူင်း ဢႄႇ(လ်)ၸီႇၿၢႆးဢႃးၻီး (ၸ်) (Alcibiades) ၸင်ႇလႆႈ လွတ်ႈၽေးမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ BC 404 ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း (ၸ်) လႆႈသုမ်းသိုၵ်းသေ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိူင်းၸပႃႇတႃႇ ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈယွင်ႈဢၢမ်း၊ သႄႉၼႄး၊ ယႃႉၵဝ်းၼၼ်ႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝႆႉၼၵ်းၼႃ။ ပိူၼ်ႈသႄႉၼႄး တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢမ်ႇၽိတ်းၸႂ်၊ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉမၼ်းလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇမေးႁၢႆႉ ပွင်ႉထႃႉ လႃႇယူႇ ၵူႈဝၼ်းလႄႈ ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းဢႅတ်ႉႀႅၼ်း (ၸ်) ပၢၼ်ၼၼ်ႉ သူင်လွင်ႈမူၼ်ႈၵျေႃႇ သူင်လွင်ႈၼုင်ႈဝႆၶႅပ်ႉလႅပ်ႈ၊ သူင်တင်းႁၢင်ႈလီ၊ ၸႂ်ႉၶူဝ်ႈၶွင်လီ ပဵၼ်လွင်ႈသမ်ႇမႅၼ် တေႃႇၵၼ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႉပၢႆႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢၼ်ဝူၺ်ႇႁင်ႈယူႇ တႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၼ်ဢဝ်ၵူၼ်းၼမ် လိူၵ်ႈတၢင်ႇၽူႈၼၢမ်းလႄႈ ၸိူဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်းၼၼ်ႉ ၽိုၵ်းလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼမ်ၵမ်ႉထႅမ်။ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈယႃႇ လၢတ်ႈၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းၼမ်ၵျိူၵ်ႈသေ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တွတ်ႈပၼ်။ မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ပႄႉမႃးယဝ်ႉသေ တေႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမေႃဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း သိူဝ်းသႃႇလႆႈသေဢိတ်း။
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းသူင် လွင်ႈၼုင်ႈဝႆၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉသေ ဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈတေႃႇၼႃႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)။ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၶုၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၽွၼ်းလီ သႂ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၸိၼႄတၢင်းၽိတ်းၶဝ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸင်းမၼ်း။
ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းမေႃဝူၼ်ႉၸွမ်းၼၼ်ႉတႄႉဝႃႈ ဢၼ်မၼ်းႁေႃးလၢတ်ႈ ပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လီထွမ်ႇၼႅၼ်ႇၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇထွမ်ႇ။ ၵႂႃႇႁႃ တင်းႁူႉတင်းႁၼ်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢင်ၵၢတ်ႇ ဝဵင်းၵရိၵ်ႉ(ၶ်)ၼၼ်ႉ မီးပၢင်ႇဢၵူဝ်ႇရႃႇ(Agora) ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် မႃးၶွၼ်ႈၵုမ်ၵၼ် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈ။ လႆႈယူႇ ၼႂ်းသႅင်ႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁွပ်ႈပၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ၵူၺ်း။ တီႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၶွၼ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၵႂႃႇပၼ်တင်းႁုတင်းႁၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) သင်ႇသွၼ် ႁႂ်ႉမေႃဝူၼ်ႉ လွင်ႈၽိတ်း လွင်ႈထုၵ်ႇၵူႈၵေႃႉ။ သင်ႇသွၼ် ႁႂ်ႈမေႃႁႃၶေႃႈထၢမ် ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ။ ႁူႉပွင်ႇ ၶေႃႈထၢမ်လီလီယဝ်ႉ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉႁႃၶေႃႈတွပ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းဢၼ်ၶေႃႈသဵင်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉသေတႃႉ လိင်ႉလႅၼ်သေ ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉၵႅၼ်ၼၼ်ႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဝႃႈပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မိူၼ်ၽႄးႁူမ်ႇၶီႈၵူၺ်း လႄႈ တေဢမ်ႇပိူင်းထွင်ႇလႅင်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယူဝ်းယဵင်း(ထၢင်ႇပိူင်ႈ)ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈယုင်ႈယၢင်ႈထႅင်ႈၵူၺ်း ၼႆလႄႈ မၼ်း ငိူင်ႉဝႄႈပႅတ်ႈ။
ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈ လွၵ်းလၢႆႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)တႄႉ “ထတ်းသၢင်တူၺ်း ၶိုၼ်းပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ် တူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉသေ ႁႃလွင်ႈတၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဝႃႈ “တေလႆႈထတ်းသၢင် ႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလီလီ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ဝႃႈ မိူဝ်ႈမီးပိင်ႇၺႃႇၵေႃႈ တေမီးသိၼ်သီႇလ။ ၵူၼ်းမီးပိင်ႇၺႃႇၼႆၼၼ်ႉ ဢွမ်ႈဢႅင်းပႅင်းၸၢႆႇ(ခြိုးခြံချွေတာ) ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ လိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်ၵၢင်(မတ်ႉၹိမၿၻိၿၻႃႇ)ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ဝႃႈ ၵျၢင်ႉၵမ်ႁဵတ်းသၢင်ႈသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလူၼ်ႉလိူဝ် ဢမ်ႇလုတ်ႈယွမ်းပူၼ်ႉၼၼ်ႉၸင်ႇ တေလႆႈလွင်ႈၸႂ်ၼိမ်သဝ်း ၵတ်းယဵၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၸိၼႄ လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၽိတ်းဝႆႉယူႇၼင်ႇႁိုဝ် ၼႆထႅင်ႈ။ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်း လွင်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ(ဢမ်ႇတြုး)။ တႃႇတေၸုၼ်ႉသၢႆၸႂ်သေ တိုၵ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈပိူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းၽွမ်ႉတႃႇသေႇ။ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ဝႃႈ ပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ်ၵူၼ်းလီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ လွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉလႃးလႃး ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၼ်း တိုၼ်းႁုၵ်းႁၢႆႉမႃးဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်သေ ပဵၼ် တင်းႁုၵ်းတင်းႁၢႆႉမႃးၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပိင်ႇၺႃႇတင်းႁူႉတင်းႁၼ်သေ ပိူင်ၵျၢင်ႉၵမ်ၵူၼ်းၵေႃႈ တေလီၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈသင်သေမဝ်ႇဝႃႈ တေလႆႈဝူၼ်ႉႁႃ ၶေႃႈထၢမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်သင်၊ ယွၼ်ႉသင်၊ ယွၼ်ႉၽႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၸင်ႇ ဝူၼ်ႉႁႃၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈ ဢၼ်ၵိုင်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လၢႆးတင်ႈၶေႃႈထၢမ်သေ ႁႃတၢင်းၵႄႈလိတ်ႈလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တင်းလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ဢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈသင်ႇၽြႃး၊ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၾီလူင်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးၵူၼ်းယုမ်ႇယမ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးမၼ်းၼၼ်ႉမႃး တင်းၼမ်။
ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈၶေႃႈသင်ႇသွၼ် သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ၼၼ်ႉ ၶတ်းၵၼ်တင်း လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း(ၸ်) ဢၼ်ႁူၵ်းႁၢႆႉသေ ႁဵတ်းဢမ်ႇတြုးယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ မီးၶေႃႈထၢမ် ၼိူဝ်ၸုမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းမႃး တင်းၼမ်။
မိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း(ၸ်) ၸုမ်း(3)ၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်း သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)(2)ယိူင်ႈ တီႈလုမ်းတြုးလူင် မိူင်းဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း (ၸ်) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းၽိတ်း ဢၼ်ၵၢဝ်ႇထိုင်သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ၼၼ်ႉ ၸိုင်
- ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်သႃႇသၼႃႇသေ မဝ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၼိူဝ်သႃႇသၼႃႇထႅင်ႈ။
- သင်ႇသွၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် ဝူၼ်ႉၽိတ်း၊ ႁဵတ်းၽိတ်း။
လုမ်းတတ်းသိၼ် ႁႂ်ႈသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၸၢင်ႈၽူႈၵႄႈၸွႆႈ(Lawer)သေ တွပ်ႇၵႄႈၶိုၼ်းၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇႁႃ။ တူဝ်မၼ်း ၵေႃႉၶိုၼ်းသပ်းလႅင်း ၵႄႈၼႄၶိုၼ်း လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသပ်းလႅင်းၵႄႈၶိုၼ်းမၼ်း ၼႂ်းလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉ လိုဝ်းလင်ဝႃႈ ၽိုၼ်ၵႄႈတၢင်းၽိတ်း သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ၼႆယူႇ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) တွပ်ႇဝႃႈ “ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလီသေ ဝူၼ်ႉ၊ လၢတ်ႈ၊ ႁဵတ်း လႄႈ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၽိတ်း။ ဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း(ၸ်) မိူၼ်ၼင်ႇမႃႉၶီႇသေ ၵဝ်ၶႃႈမိူၼ်ၼင်ႇလိူၵ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶူပ်း ႁႂ်ႈမႃႉတူၵ်းၸႂ်သေ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈၼႃႈၵူၺ်း။ ၵႃႈဝႃႈမိူင်းဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း(ၸ်) တိုၵ်ႉမီး တိုၵ်ႉပဵၼ်ၼင်ႇမႃႉယူႇၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ တေပဵၼ်လိူၵ်ႇၶူပ်း ႁႂ်ႈမႃႉပုင်ႈၶိုၼ်ႈၼႃႈ ၵႂႃႇလႆႈၵႆၵႆထႅင်ႈယူႇၵူၺ်း။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ် လွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ပဵၼ် လွင်ႈတၢင်း ႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ၼႆလႄႈ ၵဝ်ၸိၼႄ သင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းႁဝ်း။ သူသမ်ႉၼႄးဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းယႂ်ႇလူင်သေ တေႁႂ်ႈၵဝ်တၢႆ။ သူၶႂ်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၼင်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၸႂ် သူဝႃႈ။ ၵဝ်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵဝ်ၼၼ်ႉ ၽိတ်း။ ၵဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းပၼ်ဝႃႈ မၼ်းၽိတ်းၼႆလႃးလႃး” ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးလႄႈ ၼႂ်းၶဝ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီးၶဝ် ၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ်မၼ်းယူႇလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈမၼ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း တိုၵ်းသေ ဢမ်ႇႁၼ်မီးတၢင်းပႄႉၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇထွႆလင်သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇ မိူဝ်းၼႃႈ။ ၵိုင်ႇဢဝ်သၢႆၸႂ်လွတ်ႈဝႆႉယူႇ ၼႆသေတႃႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢမ်ႇယွမ်းသေ တွပ်ႇၶဝ်ၶိုၼ်းဝႃႈ “ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵူဝ်တၢႆလႄႈ လၢတ်ႈဝႃႈၽိတ်းၼႆၸိုင် တူဝ်ဢမ်ႇတၢႆၵေႃႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၼၼ်ႉ တၢႆၵႂႃႇလႄႈ ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈမႃး ၽႂ်သမ်ႉတေယုမ်ႇယမ်ယဝ်ႉလႃႇ” ဝႃႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၽိတ်းလႄႈ ၶုၼ်ၸိူဝ်းပႅင်းၸင်းမၼ်း ဝႆႉယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ၵၢင်ၸႂ်ဝႃႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) မီးတၢင်းၽိတ်းယႂ်ႇလူင် ၼႆလႄႈ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၶဝ် တႅပ်းတတ်းပၼ် တၢမ်ႇတၢႆ ႁႂ်ႈသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၵိၼ်ငူၼ်ႉသၢၼ်ႁင်းၵူၺ်းသေတၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပူင်သင်ႇပၼ်တၢမ်ႇယဝ်ႉ ဢဝ်သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၵႂႃႇၶင်ၶိုၼ်းၼႂ်းၶွၵ်ႈ။ ႁႂ်ႈပႂ်ႉ ဝၼ်းတေပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ဝၼ်းတေႁႂ်ႈၵိၼ် ငူၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁူဝ်မိူင်းယင်းပႆႇတၼ်းသႂ် ၶရိတ်ႉတူဝ်း(Crito) ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၼွင်ႉလီမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈထူပ်းမၼ်း ၼႂ်းၶွၵ်ႈ။ ၶရိတ်ႉတူဝ်း (Crito) ပဵၼ်ၽူႈမၢၵ်ႈ၊ မီးဢေႃးၸႃႇဝႆႉလႄႈ ပၼ်သူးလၢပ်ႈသေ ၶဝ်မႃးၼႂ်းၶွၵ်ႈ။
ၶရိတ်ႉတူဝ်း (Crito) လၢတ်ႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)ဝႃႈ ၶုၼ်ဢမ်ႇတြုးလႄႈ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢမ်ႇတြုးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီႁပ်ႉ။ မႃးႁပ်ႉ တႃႇဢွၵ်ႇပၢႆႈလႄႈ လႆႈမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ မိူင်းပႆႇလႅင်း ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇဝဵင်း တီႈမီးလုၵ်ႈၼွင်ႉဝႆႉ ၼင်ႇ ဝဵင်းꨢႀႅတ်ႉသလေး (Thessaly)ၵေႃႈလႆႈ။ ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်း ပႂ်ႉႁပ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇထႅင်ႈလၢႆမိူင်း။ ၵူဝ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵဝ်ၶႃႈၼႆၸိုင် ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း ၸိူဝ်းၼပ်ႉထိုဝ် ၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ သီးမီးယႃး(ၸ်)(Simmias) လႄႈ ၸီးၿႅတ်ႉ(ၸ်) (Ceb- es) ၶဝ်ၵေႃႈ ပႃးငိုၼ်းၶမ်းသေ မႃးပႂ်ႉႁပ်ႉ ၶူးႁဝ်းယူႇလႄႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈမႆႈၸႂ်။ ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇတူၵ်းတႅမ်ႇ။ ပၢႆႈပၵ်းပိူင် ဢမ်ႇတြႃးလူင် တီႈၼႆႈသေ ၵႂႃႇသင်ႇသွၼ် လုၵ်ႈၼွင်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈ တင်းလၢႆသေၵမ်း။ ယႃႇႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၽၢၼ်ပေႃႈ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၽၢၼ်ၶူးသေၵမ်း”
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)တွပ်ႇဝႃႈ “ပဵၼ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢမ်ႇတြႃးၼႆ ၵဝ်ႁူႉယူႇ။ ၵဝ်ႁၼ်ဝႃႈ လွင်ႈဢမ်ႇတြႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇဢဝ် လွင်ႈဢမ်ႇတြႃး တိုၵ်းၶိုၼ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ ယူႇတႂ်ႈပၵ်းပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈလၢင်း ယူႇ တႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်း ပေႃႈမႄႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၵ်းပိူင်ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆၶေႃႈ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ႁဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ၶေႃႈၼိုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ မိူၼ်တင်းသၢၼ်ၶတ်း တင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ ၵဝ်သွၼ် ႁႂ်ႈသူၼပ်ႉထိုဝ် ပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ၵဝ်သမ်ႉ ၵူဝ်တၢႆလႄႈ ယႃႉပၵ်းပိူင် ၼႆၸိုင် မိူဝ်းၼႃႈမႃး ၽႂ်သမ်ႉတေယုမ်ႇယမ် ၼိူဝ်ၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ၵဝ်ယဝ်ႉလႃႇ။ လွင်ႈဢမ်ႇတြႃးၼၼ်ႉ ၵဝ်တေဢဝ် လွင်ႈတြႃးတိုၵ်းၶိုၼ်းၵူၺ်း။ ၵဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ ၵဝ် တေဢမ်ႇပၢႆႈ၊ ၵဝ်တေၶၢမ်ႇတၢႆ” ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢမ်ႇဢွၵ်ႇပၢႆႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ
- ၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ မၼ်း ပဵၼ်ၽၢႆႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၵူဝ်တၢႆ။
- ၼႂ်းမိူင်းၵရိၵ်ႉ(ၶ်)တင်းမိူင်း ပဵၼ်တီႈၵိူတ်ႇမၼ်း။ ဢႅတ်ႉꨢႀႅၼ်း (ၸ်) ပဵၼ် ဝဵင်းမီးလွင်ႈၻီႇမူဝ်ႇၶရေသီႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းလႄႈ တၢင်ႇဝဵင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးသုၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်။
- သင်ႇသွၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလူင်ၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈယူႇ တႂ်ႈပၵ်းပိူင်၊ ၼပ်ႉယမ်ပၵ်းပိူင်ၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇယွမ်းႁပ်ႉ လုမ်းတြႃးတႅပ်းတတ်း။
- သင်ဝႃႈ မၼ်းဢွၵ်ႇပၢႆႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၸွႆႈမၼ်းပၢႆႈလွတ်ႈၼၼ်ႉ တေထူပ်း ၽေးလႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉတုၵ်းယွၼ်း တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ဢမ်ႇဝူၼ်ႉ တႃႇတေဢွၵ်ႇပၢႆႈလႃးလႃး။
- သင်ဢွၵ်ႇပၢႆႈ ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်လႄႈ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းမၼ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တႅၵ်ႇယၢႆႈလႄႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၸင်ႇယွမ်းတၢႆၵႂႃႇၼင်ႇ တၢမ်ႇပၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢဝ်ဝၢၼ်ႇငူၼ်ႉသၢၼ် မႃးပၼ်ၼၼ်ႉ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) သင်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ၶရိတ်ႉတူဝ်း ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇ ႁိမ်းမၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ “ယႃႇပေမီး လွင်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၼိူဝ်ပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း (Not believing in the gods of the state)” ၼႆယဝ်ႉ ဢမ်ႇၵူဝ်ဢမ်ႇႁႄ။ ယိုၼ်းဢဝ် ၵွၵ်းသႂ်ႇငူၼ်ႉၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႇဢိုၵ်ႉၶဝ်ႈၵူင်ၶေႃးၵႂႃႇ ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေဢိုၼ်ငူၼ်ႉ လူင်းတွင်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ လၢၵ်ႈမလွမ်ႇသင်ႇႁႂ်ႈ သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ပႆၼႂ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးတေႃႇထိုင် တိၼ်မၼ်းၼႃ မႃးသေ ပိၼ်ႈလူမ်ႉလူင်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) သင်ႇသွၼ်၊ ပိုၼ်ၽႄႈပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်းဝႆႉ လၢႆတီႈလၢႆဝဵင်း။ မီးလုၵ်ႈၼွင်ႉၼမ်သေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇတႅမ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉ သေတူဝ်သေထႅဝ်။ ဝၢႆးမၼ်းတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉၸင်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတၢမ်းၸႂ်မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပလေးတူဝ်း (Plato)၊ ၸီးၼူဝ်ႇၾွၼ်ႇ (Xenophon)ၶႃ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းလိုၼ်းလင်ၶဝ် ႁူႉႁၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉၶူးလူင်ၶဝ်လႄႈ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉပၼ်မႃးၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉသွင်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) လိုဝ်းလင်မႃး ၼႂ်းၾိင်ႈထုင်း ၵရိၵ်ႉ(ၶ်) ယူႇယဝ်ႉ။
ပလေးတူဝ်း တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း သၢင်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ(Academy)သေ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶူးၶဝ်ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၶိုၼ်းမႄး မႄႇၶႂၢၵ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉ ပၼ်မႃးထႅင်ႈတင်းၼမ်လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)တၢႆၵႂႃႇ ႁိုင်ၼၢၼ်းမႃး 2,400 ပီပၢႆယဝ်ႉၵေႃႈယႃႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်မၼ်း ဝႆႉပၼ်မႃးၼၼ်ႉတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယူႇ။
မိူဝ်ႈသွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) တိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ ၵရိၵ်ႉ(ၶ်)တင်းမိူင်း ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၵေႃႉလႂ် မီးတၢင်းႁူႉပဵင်း သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်) ၼႆသေတႃႉ တူဝ်သွၵ်ႉၶရေးတီး(ၸ်)တႄႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ဢွၵ်းၵဝ် လႅတ်းၼႆ ၵဝ်ႁူႉ ယွၼ်ႉၵဝ်ႁူႉဝႃႈ ၵဝ်ဢမ်ႇႁူႉသင်” ( I know that I am intelligent, because I know that I know nothing) ၼႆယဝ်ႉ။
မၼ်းလၢတ်ႈဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ “ၵဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈသွၼ်သင်ပၼ်ၽႂ်။ ၵဝ်တေႃႉတႄႉ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၶဝ်မေႃဝူၼ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း (I cannot teach anybody anything. I can only make think)” ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းႁူႉ၊ ၵူၼ်းမေႃ၊ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉ မိူၼ်ႁူင်းၶဝ်ႈမၢၵ်ႈယဝ်ႉ။ တေဢမ်ႇပူၵ်း တၢၵ်ႇသၢၵ်ႇ တၢၵ်ႇသိၵ်ႇ ၼင်ႇႁူင်းၶဝ်ႈၽၢင်းၽႅင်ႉသေ တေၵွမ်ႉဝႆႉ ယူႇတႃႇသေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ James Rachels, The Legacy of Socrates: Essays in Moral Philosophy Archived 1 December 2017 at the Wayback Machine Columbia University Press, 2007 ISBN 0-231-13844-X Accessed 24 November 2017
- ↑ Gregory Vlastos (1991). Socrates, Ironist and Moral Philosopher. Cornell University Press. p. 43. ISBN 978-0-8014-9787-2.
- ↑ Charles H. Kahn (1998) – Ethics Archived 22 December 2017 at the Wayback Machine – p. 42 Archived 22 December 2017 at the Wayback Machine, Cambridge University Press. 1998 ISBN 0-521-38832-5 Accessed 22 December 2017
- ↑ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းငၢၼ်၊ ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ၼႃႈ 51-63၊ 2018


c: text/html

text:
တႃႇၶဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆသေ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းပရူႇၼၢႆး ဢီႇရဝၼ်ႇ ပိူဝ်ႇႁိၼ်ႇ ယူးသွပ်ႉၾ် Erywan Pehin Yusof ပဵၼ်ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇၵႂႃႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 04 August 2021 (လိူၵ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ Erywan Pehin Yusof ပဵၼ်ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တေႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်းၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၊ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃးလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်း ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းလႆႈပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၼႃႇ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ဢမ်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးဝႃႈ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တေမႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူဝ်ႈလႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 August 2021 ၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းထႆး (ၵေႃႉၵဝ်ႇ) ဝိရသၵ်ႇ ၾုတ်ႉတရႃႉၵုၼ်း မႃးပဵၼ်ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ လႄႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽွမ်ႉတူဝ်ႈတၼ်း တႃႇတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇဢႃႇသီႇယၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈၸွမ်းၸႂ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ လိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ် ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းပရူႇၼၢႆးမႃးပဵၼ် ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇယဝ်ႉ။
Erywan Pehin Yusof ယၢမ်ႈမႃးတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸွမ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၽွင်းတၢင်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ၼႂ်းလိူၼ် June 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ယၢမ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇလႄႈ ၽွင်းလူင် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁူမ်ႈတင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းတင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NUG ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပႃးၼႂ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း (5) ၶေႃႈ ပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 ၼၼ်ႉၶေႃႈၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႆႉသေ ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉ တႃႇၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတင်းၼမ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယွမ်းႁပ်ႉမၵ်းမၼ်ႈ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇမၵ်းမၼ်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ Erywan Pehin Yusof ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းပရူႇၼၢႆးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယွမ်းႁပ်ႉၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသေတႃႉ ၸုမ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇယွမ်းႁႂ်ႈ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇလႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉလႃးလႃး ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 09 October 2019 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06:00 မူင်းပၢႆ သိုၵ်း TNLA ၶဝ်ႈပိုတ်းယိုဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းယႂ်ႇ မိူၼ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “သိုၵ်း TNLA လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၵႂႃႇယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းသေ မီးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၸဵပ်း ၸွမ်း 6 ၵေႃႉ ၊ လၢၼ်ႉတၢင်းၶၢႆ လႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၺႃးမၢၵ်ႇၵွင်ႈ / ၵွင်ႈလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်ႉၸပ်းယူႇ ဢမ်ႇႁူႉပဵၼ်ၽႂ်ယိုဝ်း ၊ ၸွမ်းၼႂ်းၵဵဝ်ႇပွၵ်ႉ 2 တႄႉ မီးသိုၵ်း TNLA ဝႆႉ ၊ ၵူၼ်းမိူင်း တႄႉ ဢမ်ႇႁတ်း ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၶႃႈ ပိၵ်ႉၽၵ်းတူ ႁိူၼ်းၽႂ် ႁိူၼ်းမၼ်းဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ ၊ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉငိၼ်းသဵင်ႈၵွင်ႈ ပဵၼ်ၵမ်းပဵၼ်ၵမ်းဝႆႉ ဢမ်ႇပႆႇယဵၼ်လူင်း” လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လႄႈ ၸွမ်းၵဵဝ်ႇၸွမ်းပွၵ်ႉၸွမ်းယွမ် (ၵမ်ႈၽွင်ႈ) တၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယူႇဝႆႉတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းပလွင်ႈ TNLA ၶဝ်ႈပိုတ်းယိုဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ၽၢႆႇလဵဝ် လုၵ်ႈၸုမ်းဢူၺ်းလီ သိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ 3 ၸုမ်း (TNLA,AA,MNDAA) ၼႆယဝ်ႉ ၊ သိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ 3 ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 September 2019 ၼၼ်ႉဝႃႈ တေၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ် တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 31 December 2019 (ပီႊသဵင်ႈ) ၼႆယဝ်ႉ ၊ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ဝၢႆးသေ လွင်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သိုၵ်း ၼႂ်းတိူင်းသိုၵ်းလူင် 5 တိူင်း မူတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 21 September 2019 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈသိုပ်ႇတိူဝ်းထႅင်ႈ လႆႈႁူႉၸွမ်းမီးၼင်ႇၼႆ။
“ၶႅပ်းႁၢင်ႈ-ၼႂ်းၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ”
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:Administrators
ၽႃႇသႃႇတႆးမႄးထတ်း
ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ် မွတ်ႇလႆႈၼႃႈလိၵ်ႈ၊ ၵေႃႉဢၼ်မူၼ်ႉမႄးလႆႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ဢႅတ်ႇမိၼ်ႇၼႆ မႃးလဝ်ႈယွၼ်းလႆႈ m:requests for permissions တီႈၼႆႈယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉၼႆ တိူဝ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇယဝ်ႉ။
ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇ (sysop) ၼႆႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝီႇၶီႇသေ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ် လွင်ႈယႃႉၵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇၼႆႉ မၼ်းၵႆႉ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇတူၺ်းဝီႇၶီႇ မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ မႄးထတ်းလွင်ႈတႅမ်ႈၵူၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇပဵၼ် ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈတေမႄး မိူင်ၼင်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ ၼၼ်ႉၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် ဝီႇၶီႇပူႇၵႄႇယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ ဝီႇၶီၵေႃႉလႂ်ၽၢႆလႂ်သေဢမ်ဝႃႈ ဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လဝ်ႈတၢင်ႇ ယွၼ်းပဵၼ် ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇလႆႈ ၵႃႈတီႈ Requests for adminship ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇ ၸိူဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈတူၺ်းလႆႈ တီႈၼႆႈယူႇၶႃႈ။ လွင်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇၼႆႉ ဢဝ်သဵင် ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ပၼ်သေၵေႃႈ တႅပ်းတတ်းပၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ၸၢင်ႈလူတူၺ်းလႆႈ သၢႆတၢင်း ပူႇၵႄႇဝီႇၶီႇ ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈ။
Englishမႄးထတ်း
An administrator is a person who can delete pages, as well as alter pages that are protected.
To become an administrator, write a request (preferably in English) on m:requests for permissions.
သဵၼ်ႈမၢႆ ၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈ ဢႅတ်ႇမိၼ်ႇမႄးထတ်း
- * * * သဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် ႁင်းတူဝ်ၼၼ်ႉ တူၺ်းလႆႈ တီႈၼႆႈယူႇၶႃႈ။


text:
လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပေႃးၼႆၸိုင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸၢင်ႈတေထူပ်းၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈ တူၵ်းၽၢၼ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ (World Food Program-WFP) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ မိူင်းဢၼ်ၵွတ်းၽၢၼ် လိူဝ်သေပိူၼ်ႈသုတ်းမိူင်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိဝ်သဝ်းသေ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယူပ်ႈယွမ်းလူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸၢင်ႈတေထူပ်းၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈ တူၵ်းၽၢၼ် ဝႃႈၼႆ။
Stephen Anderson ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ WFP လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢဝ်ၶဝ်ႈသၢၼ် တၢင်ႇသူင်ႇၵႃႉၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်းယူႇသေတႃႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ်တႄႉ ၵူႈၸႄႈဝဵင်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်၊ လွၵ်းၵၢတ်ႇ၊ ပိူင်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ယေးငိုၼ်း (Bank) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်း ဢိၵ်ႇ ၵႃႈၶၼ်ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းတိုၵ်ႉၸဝ်ႉ တႃႇတေလၢတ်ႈဢွၵ်ႇၼႆသေတႃႉ သင်ဝႃႈ လွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇယူႇ ပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸၢင်ႈတေထူပ်းၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈ တူၵ်းၽၢၼ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢႆႇၵျူင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပၢႆႇၵျူင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ပိုင်ကျုံမြို့; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Paingkyon Town) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 88,604 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 4,074 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.


text:
တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း KNU/KNLA တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးႁႅင်းသိုၵ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA လႄႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 9 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ထိုင်ၵၢင်ဝၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းပွတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း KNU/KNLA လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် 4 ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတထူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် တပ်ႉၸုမ်း 1 KNU/KNLA ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ၊ ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11:15 မူင်းသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယိုဝ်း KNU/KNLA တီႈဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵုင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃးဢၢၼ်ႇ မိူင်းယၢင်းသေ သွင်ၽၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ၊ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း 5 ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းၵူၼ်း ႁူမ်ႈ 5 ၵေႃႉ၊ ယွၼ်ႉၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉမၢၵ်ႇလူင်ပိုတ်းယိုဝ်းၸွႆႈ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇ KNU/KNLA လႆႈထွႆႇပၼ်တပ်ႉတီႈၼိုင်ႈသေ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၵူၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 16:00−17:16 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၸၵၶ−2 မိူင်းၼွင် ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ်သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်တၢတ်ႇ ဢိူင်ႇၼွင်ဢေ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် လႄႈ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းတင်းၼမ်သေ ထွႆႇဢွၵ်ႇပၢင်တိုၵ်းၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း KNU/KNLA ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ KNU/KNLA သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း သေ ဢမ်ႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ KNU လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသႃႇသႃႇ (Dr.sasa) ၵေႃႉပဵၼ်ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (CRPH) မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်းၽၢႆႇ RCSS/SSA ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ဢမ်ႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၸွမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၼ်ၵၼ်၊ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 9 March 2021 RCSS လႄႈ CRPH ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း Online တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼႆသေ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။
ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ၼၼ်ႉၵေႃႈ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် ဢမ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်သိုၵ်း ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶၢဝ်ႇ- သိူဝ်လမ်
March 3, 2020
ဝူဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမိူင်းယႆ ၊ ဝၢၼ်ႈၽႃသႅင် ၵိၼ်ၺႃးၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇသႂ်ႇၼႂ်း ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသူၼ်တႅင်သေ လူႉတၢႆၵႂႃႇ (4) တူဝ် ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29,02,2020 ဝူဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽႃသႅင် ၊ဢိူင်ႇမိူင်းၸိတ်ႇ ၊တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆ ၊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵႂႃႇၵိၼ်ၺႃး ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတႃႇႁူတ်းသူၼ်တႅင် တီႈႁိမ်းသူၼ်လူင် ဢၼ်ႇယၢၼ်ၵႆဝၢၼ်ႈၽႃသႅင်မွၵ်ႉ (1) လၵ်းပၢႆ /ၵွပ်ႈၵူၼ်းဢၼ်မႃးၶၢတ်ႇ ႁဵတ်းသူၼ်တႅင် ၸိုဝ်ႈသဵင် လုင်းသၢမ် တီႈယူႇဝဵင်းမူႇၸေႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉတီႈဝႆႉၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ တီႈႁိမ်းႁွင်ႈၼမ်ႉႁူးၶဵဝ်ဢၼ် ၶဝ်ၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈၸုပ်ႇၼမ်ႉၸုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁူတ်းသူၼ်တႅင်ၼၼ်ႉလႄႈ ဝူဝ်းၵႂႃႇၵိၼ်သေ တၢႆၵႂႃႇ (4) တူဝ်။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽႃသႅင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ ဝူဝ်းဢၼ်တၢႆၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးဝူဝ်း ပႃႈၵျွင်းၸိင်ႇ 2 တူဝ် ၊ ဝူဝ်းၸၢႆးၸေႃးဢွင်ႇ (1)တူဝ် ၊ ဝူဝ်းၸၢႆးဢေႃးၸေႇ (1) တူဝ် ၊ ဢၼ်တၢႆတေႉႁဝ်းၶႃႈလၢမ်းတူၺ်းတေပဵၼ်မွၵ်ႉဝၼ်းတီႈ 29,2,2020 ၼႆႉၶႃႈယဝ်ႈ ၵွပ်ႈၵႆဝၢၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇမီႈၽႂ်ၵႂႃႇႁၼ် ဝၼ်းထီႉ 2,3,2020 ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸွင်ႇႁူႉၶၢဝ်ႇသေႇၵႂႃႇ တူၺ်း ၵႂႃႇပေႃႉႁၢင်ႈ သေ လႆႈႁၼ်ဝူဝ်းမႄႈလိူင်ပႃႈၵျွင်းၸိင်ႇ ၼၼ်ႉမိၼ်ႇႁူၽၢႆႇသၢႆႉပုတ်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၶႃႈဢေႃႈ ၊ လွင်ႈပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈသူၼ်တႅင်လႄႈၸဝ်ႈဝူဝ်းတေလႆႈၵေႈလိတ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇယူႇ ‘’ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈပၼ်ႁႃတူဝ်သတ်းဝူဝ်းတၢႆ ၼႂ်းၼႃႈတီႈဢိူင်ႇမိူင်းၸိတ်ႇ ၼႆႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2019 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၾႃႉၽႃႇၺႃးသေ ဝူဝ်းတၢႆၵႂႃႇ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၊ ယူႇတီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၵေႃႈလႆႈဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇလူင်းႁႂ်ႈလဵင်ႉလူတူဝ်သတ်းၼႆယူႇသေတႃႉ ၵွပ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တိုၵ်ႉပွႆႇလႃႉပွႆႇလိူင်းယူႇလႄႈ ပၼ်ႁႃၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။


text:
တပ်ႉသိုၵ်း RCSS/SSA တင်းTNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် 290 ပၢႆ ထုင်ႉၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆပႄး ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈဝတ်ႉပူၵ်ႉပႃႇယူင်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ။
ဝၼ်းတီႈ 04/07/2017 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 10:00-03:00 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆပႄး ဝၢၼ်ႈပၢင်လေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်တၢင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၵွင်းလွႆ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးမႃး ႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈဝတ်ႉ ဝိႁၢရ်ပူၵ်ႉပႃႇယူင်ႇ ပွၵ်ႉ 8 ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA တင်း တပ်ႉသိုၵ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်း မူႇဝၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
လုင်းၸၢႆးပႃႉၺုၼ်ႇ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမတီႊလူလွမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈ တွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ တေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဢၼ်မႃး ႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း တမ်းဝၢင်းတီႈပၼ် တီႈဝတ်ႉပူၵ်ႉပႃႇယူင်ႇဝႆႉၶႃႈ။ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမႃးသမ်ႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 4 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 10 မူင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇမႃး ၵမ်းဢိတ်းၵမ်းဢွတ်း ထိုင်ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်း ၸင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးမူတ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢမ်ႇပွင်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ပႆပၢႆႈမႃး၊ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈမႃး ႁဵတ်းၼၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃး ယူႇတီႈၶွမ်ႊမတီႊႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ဢဝ်လူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇပႂ်ႉ ႁပ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်” ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉလွႆ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆပႄး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်လေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်တၢင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၵွင်းလွႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ထိုင်တီႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ လင်ႁိူၼ်း 78 လင်၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းတင်းသဵင်း မီးမွၵ်ႈ 290 ပၢႆ မႃးယူႇဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉပူၵ်ႉပႃႇယူင်ႇ။ ဢိူင်ႇလွႆပႄးၼႆႉ မီးၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ယၢၼ်ၵႆမွၵ်ႈ 10 လၵ်း။
တႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တႄႉ ၶွမ်ႊမတီႊလူလွမ်ပႂ်ႉတူၺ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈ တဢၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လႄႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်း International Recuse Committee (IRC) သမ်ႉမႃးၸွႆႈပၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ်ႈၶႄႇ(ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ)၊ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ၊ ငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸိူဝ်းမႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉတီႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ-ၵျုႊလၢႆႊ 2016 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း။ ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၼ်ႇၸၢဝ်းလီႇသူး၊ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၼ်ႇၸၢဝ်းၶၢင် K.B.C လႄႈ တီႈဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇသေႃႉ တင်းမူတ်းမီးယူႇ 500 ပၢႆ ။


text:
တႅမ်ႈ- ပၢင်တႆးၶမ်း
ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းယႆ သွင်ၵေႃ့ၽူဝ်မေးၽိတ်း ဢဝ်လႅဝ်းလမ်းၽၼ်းၵၼ်လႄႈ ၵေႃ့ပဵၼ်မေး ၸင်ႇၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈတပ့်သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း( ပီႇတုၸိတ့်) ႁႂ်ႈမႃးၶေၸွမ်းသေ လႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တၢႆထၢင်တီႈၵမ်းလဵဝ် ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီ့ 6/9/2017 ယၢမ်း 11:00 မူင်း ၼၼ့်လုင်းလမ်လႄႈ ပႃႈၶမ်းဢိင်ႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး ဢိူင်ႇမိူင်းၸိတ့် ၸေႈဝဵင်းမိူင်းယႆ သွင်ၵေႃ့ၽူဝ်မေးၽိတ်းၵၼ် လုင်းလမ် ဢဝ်လႅဝ်လမ်းၽၼ်းမေးမၼ်း ပႃႈၼၢင်းၶမ်းဢိင်ႇ ၸွင်ႇလႅၼ်ႈၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈတပ့်သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ပီႇတုၸိတ့် ၼႂ်းၸုမ်း ပူဝ်ႇမူၼ်း၊ ႁႂ်ႈမႃးႁၢမ်ႈသီးၽူဝ်မၼ်းလုင်းလမ် ၵိုတ်းလွင်ႈဢၼ်ၽူဝ်လမ်းၽၼ်းမၼ်း ဝႃႈၼႆ။
တပ့်သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပူဝ်ႇလူင်ၸၢမ်ႇ ၸွင်ႇဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းမၼ်း 2/3 ၵေႃ့သေလူင်းတပ့်မႃးႁၢမ်ႈ သေ လုၵ်ႈၼွင့်ပူဝ်ႇလူင်ၸၢမ်ႇ ၸၢင်ႇဢဝ်ၵွင်ႈငႃလုင်းလမ် ၸႂ့်ဝၢင်းလႅဝ်း လုင်းလမ် ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းသေ ဢဝ်လႅဝ်းဝႅၼ်သႂ်ႇၶဝ်ႈၽၼ်း ပူဝ်ႇလူင်ၸၢမ်ႇ 3 ၵမ်းယူႇၵွၺ်းၼႃႇ လုင်းလမ်ၽၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈလႄႈ ပူဝ်ႇလူင်ၸၢမ်ႇ ၸင်ႇဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇလုင်းလမ် တူဝ့်ၺႃးၼႃႈဢူၵ်းမၼ်းလႄႈ လႆႈတၢႆထၢင်တီႈၵႂႃႇ ၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်းၽွၼ်းၵေႃ့ၼိုင်ႈလၢတ်ႈ – လုင်းလမ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၵႅမ်ႁၢၼ် ၼႂ်းတပ့်ၵွင်မၢႆ (2) ပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၸုမ်း မူဝ်ႇမူၼ်း ၼႃႈတီႈပၢႆးမိူင်းၽေ 4 ပၵ်းသဝ်း၊ ဢႃႈသၢၵ်ႈမၼ်းမီးယူႇ 53 ၶူပ်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈဢူႈလုင်းယွတ်ႈထုၼ်း၊ မႄႈပႃႈၼၢင်း ၺူဝ်ႇ ပီႈၼွင်ၸမ်ၸႂ် လုင်းလူဝ်ႇလူင်ၸၢမ်ႇ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ် 4 ၵေႃ့၊ ၵူၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃ့၊ ၵူၼ်းယိင်း 2 ၵေႃ့၊၊


text:
ၸုမ်း Media Council for Buddhism မိူင်းထႆး ၶတ်းလိူၵ်ႈသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း
ၸိ်ူဝ်းဢၼ်ၶတ်းႁႅင်း ၶိုင်ပွင်ပိုၼ်ၽႄပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၼႂ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်သူး
ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Cija Jakra Award
ပၢင်ပွႆးမွပ်ႈဢၢပ်ႈပၼ် ဝႂ်ယွင်ႈယေႃးၵုင်ႇမုၼ်ထိုင်
ၽူႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉပိုၼ်ၽႄသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇတီႈသူၼ်လူင်ပုတ်ႉထမူၼ်းထူၼ်း
ၸေႈတွၼ်ႈ ၼၶွၼ်းပထူင်ႇ မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 7 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 7 ပီ 2019 ၼီႈ ။ မီးသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈလႄႈ
ၵူၼ်းႁိူၼ်း 7 ၸိုင်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းထႆး ၊ မိူင်း မၢၼ်ႈ
၊ မိူင်းဢိၼ်ႊတီးယိူဝ်း ၊ မိူင်းၼီပႃးလ် ၊ လၢဝ်း ၊ ဝႅတ်ႇၼမ်း ၊ ၵမ်ႇပူႊၶျႃး -
ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈ 380 ပၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးႁပ်ႉသူး
၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးပႃး သင်ႇၶႃႇတႆး ( 4 ) ၸဝ်ႈ ႄလႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း
( 6 ) ၵေႃႉ ။
ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉၸိုင် ၸဝ်ႈၶူးလူင် တေႇဝိင်ႇတ
ၵျႂင်းၵၢင်ႉမေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၶူး ၺႃႇၼေႃးပႃႇသ ၵျႂင်းၵၢင် ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၊ ၸဝ်ႈၶူးသုၶမိင်ႇတ
ႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၶူးသုၶမ်း ဝတ်ႉလွႆတိုင်းၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸေႈ ႄလႈ ၸဝ်ႈၶူး တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ၼုမ်ႇလႅင်း
ထမ်ႇမသႃႇရ ဝတ်ႉၵျႂင်းမႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႈ။
ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ တေမီး ပေႃႈဢွၵ်ႇၸၢႆးမွင်ႇထုၼ်း
၊ ႄမႈဢွၵ်ႇၼၢင်းမျႃႉၸိင်ႇၶဝ်ပူႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်း လိူဝ်ႇ ၊ လုင်းၸၢႆးပၢၼ်းသႅင် ၽွင်းလူင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၊ လုင်းၸၢႆးသႅင်မိူင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၶႅၵ်ႇ လီပၢင်ၸႃႉပီႈၼွင်ႉတႆး ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
၊ ႄမႈထဝ်ႈ ဢၢမ်ၼူၼ်း ( ထုင်ႉပၢင်ႇလႅင်းသႂ်
) ႄလႈ ႄမႈဢွၵ်ႇ ၼၢင်း သႂ်သႂ်သႅၼ် ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၼႆယဝ်ႈ ။
ၸဝ်ႈၶူးၼုမ်ႇလႅင်း ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉသူးပွင်သႃႇသၼႃႇ
လၢတ်ႈၼႄၸုမ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်တႆးဝႃႈ သူးၼႆႉ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၶဝ် လႆႈၶတ်းလိူၵ်ႈသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈႄလႈၵူၼ်းႁိူၼ်း
ၸိူဝ်းဢၼ် ၶတ်းႁႅင်းၶိုင်ပွင်ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇ သၼႃႇမႃး ၊ ၸိူဝ်းဢၼ် လူႇတၢၼ်းထၢပ်ႈၵၢမ်ႇ/ၵမ်ႉထႅမ်ပႃႇရမီႇ ၼႂ်းလွင်ႈသႃႇသၼႃႇမႃး ၊ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ
ၼႆၵေႃႈ ၵႆႉလႆႈၸွႆႈထႅမ်ၸတ်းၵၢၼ် ပၢင်ပွႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသႃႇသၼႃႇမႃးလၢႆလၢႆပၢင် ၊ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ
ယူႇၼႂ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ထႆးသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ
ႁပ်ႉသူးၼႆႉ ၼႆယဝ်ႈ ။
ႄမႈြသႃႇ ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ်ၼႆၵေႃႈ လၢတ်ႈႄၼၸုမ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်တႆးဝႃႈ
မၼ်းၼၢင်းလႆႈၵႂႃႇၸွႆႈ ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ ၸဵမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းသေ ၸတ်းပၢင်ြတႃး မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီပၢႆ ၊ ပဵၼ် သူး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉတီႈမိူင်းထႆး
ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၊ ယူႇတီႈၼၢင်းယိင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ဢၼ် ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းတေႉတေႉ
ၼႆယဝ်ႈ ။
ဝၢႆးသေ ၶဝ်ၸဝ်ႈၵႂႃႇႁပ်ႉသူး Cija Jakra Award တီႈ ၼၶွၼ်ႊပထူင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ သႃႇထုပရတိတ်ႇ ၵုင်းထဵပ်ႈၼႆၵေႃႈ
ၸိူဝ်းပဵၼ် သင်ႇၶၸဝ်ႈတႆး ႄလႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းၵုင်းထဵပ်ႈ ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇႁဵတ်းပွႆးႁူမ်ၸူမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ
ထွမ်ႇငိၼ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ထမ်းြတႃးတီႈ တူၼ်ႈၸဝ်ႈၶူး ၶဝ်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႈ ။
.
Photo:
ယိၼ်းၸူမ်းၸဝ်ႈၶွင်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ
ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး
09/07/2019
.


text:
ဝၼ််းတီႈ 10-03-2018
ဢၼွ််ႇဢတ််း
မ ူဝ်ီႈဝၼ်း်ထ ့် 06-03-2018 ၼၼ့်် ၶွမ််ႊပၼ ်ႇ Gold Gaday ႄလီႈ ၵူၼ််းမင ူ််းႄၶ်ႇမွၵ်ီႈႈ 5ႈ်ေၵ ့်မ ်းႁႁတ်း်ပၢင်ၵမို် ပၢင်သပ််းလႅင်း်တ ီႈလိုမ်း်ပွင်ၵၢၼ်ၵူီႈလွင်ီႈလွင်ီႈႄၸီႈဝႁင််းး်ေၸီႈဝႁင််းၼမ့််ၶမ်း််ေသလၢတ်ီႈ်ေၼလွင်ီႈဢၼ်ၶဝ်ၶၶ်ီႈ်ေၵ ်ႇသ ၢင်ီႈၼ ီႈတ ီႈပၢ ်းမၢၵ်ီႈမ်း ၸွမ််းသၢပ််ႇၼမမ့််ၢဝ်း် ၼၶ််းသၢမ််ေၸီႈဝႁင််း မၼ ူ်ၼင််ႇ -ပၢင်သၢ ်း းမူ်ႇ်ေၸီႈ းၼမ့််ၶမ််း ၸႁမ်ၸ ူဝ််းၼ ့်။ ၵႁဝ််ႇၵပ််းလွင်ီႈၼ ့််ေသ ဝၼ််းထ ့်09-03-2018 ၵူၼ််းမ ူင်း်ၼမ့််ၶမ်း် မွၵ်ီႈႈ 355ႈ ်ေၵ ့်ပၢ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႁတ်း်ပၢင်ၵမို် တ ်ႇ်ေတသၢၼ်ၶတ်း် လွင်ီႈၼ ့်ၵၶ ်ႇတ ီႈ ဢွင်ီႈလႁင့််လူတ ်း ၵၢၼ်ႁပ့််ၶႅၵ််ႇးပွၵ့််ၵွင််းၼွငမ်ူဝ် း်ေၸီႈဝႁင််းၼမၶ့််မ်း် ။
ၵူၼ်း်မင ူ််းတင်း်ၼမ် ဢမ််ႇလ ီႈၸၶ်ဢၼ်ၶဝ််ေတမ ်း်ေၵ ်ႇသၢင်ီႈပၢ ်းမၢၵ်ီႈမ ်းၸ ူင့််ၼ ယွၼမ့််ၼ်း်တမို့််တ ူဝၼ့်် ီႈလ ၼ် တ ီႈၵ ၼ်ၽိုၵ််ႇသွမ်ီႈႁ ီႈၼ ်းၵူၼ််းမ ူင်း်တင်း်ၼမ်ေ်တႁၢ လၢ ၵၶ ်ႇ-ဝ ီႈၼ ။ တ ီႈပၢင်ၵိုမ်ၼၼ့်် မ ်း်ေၶ ီႈၽွမ့််လ ီႈၸၶ်ၵၼ်ဝ ီႈ တ ိုၼ််းဢမ််ႇၽွမ့််ၸွမ်း်လွင်ီႈၶွမ််ႇပၼ ်ႇၶဝ်ႈ ်ေတမ ်းလူင်း်ထိုၼ််း်ေသဢမ််ႇၵ ်း သင်ဝ ီႈ ၶွမ််ႊပၼ ်ႇၶဝ်ႈ ်ေတႁူပ့််ထူပ််းၵူၼ်း်မ ူင်း််ေသ တွင်ီႈထၢမ်ၵၢင်ၸၶ်ၵူၼ််းမ ူင်း်ၼၼ့််ႈ်ေတႁမူ်ီႈႁႅင်း်ၵၼ််ေသ သၢၼ်ၶတ််းၵၶ ်ႇ -ၼ ယဝ့််။
လိုင််းမွၵ််ႇသၶ် ပ ်ႇတ ်ႇသ ူဝ်ၽ ူၵ််ႇ ၼမ့််ၶမ်း်လၢတ်ီႈ်ေၼဝ ီႈ -ၶွမ််ႊပၼ ်ႇၶဝ် မ ်းသပ််းလႅင်း််ေၼဝ ီႈႈ်ေတ ်ေတဢဝ်ၼ ီႈလ ၼ်ထိုင့််မၢဝ််း တၢင််းၵၶၢင်ီႈႈ (24755ႈ )်ေဢ်ႇၵ ့်ပၢ ်ေသ ႁႁတ်း်ၼ ီႈတ ီႈပူၵ််းပွငၵ် ့်ၶၢ ပၢ ်းမၢၵ်ီႈမ်း ႈ ်ေတ ်ႇၵၼ်သွင်မ ူင်း်ၼ ႄလီႈ ၵူၼ််းမ ူင်း်ဢွၼ်ၵၼမ် ီႈၸၶ်တ ်ႇလ ၼ်ၽိုၵ််ႇသွမ်ီႈၵ ၼ်ႈ်ေတမူူႁ့််ၢ လၢ မူတ််း းယဝ့်််ေၵ ီႈ ၼင််ႇႁူ ဝ််ေတၸၢင်ီႈႁူမ်ီႈႁႅင်း်ၵၼ်ၵတႅ််ႇႄၶလ ီႈ ၼၼ့်် ၸင််ႇမ ်းယွၼ်း်တၢင််းၸွ ီႈထႅမ်ႁဝ််း ၸိုမ််းပ ်ႇတ်ႇ သူ ဝ်ၽ ူၵ််ႇႄလီႈ ၸိုမ််းၶတွ််ႇလ ူတ်ီႈ ႁၶ်ီႈဢွၼ်ႁႁတ်း်ပၢင်ၵိုမ်သပ််းလႅင််းပၼ်ၵူၼ်း်မ ူင်း်ဢ တ်း်ၼ ိုင်ီႈၼ ႄလီႈ ႁဝ််းၶ ီႈသွင်ၸိုမ််း်ေၵ ီႈ ၸင််ႇလ ီႈၶပ််းၶ ိုင်ပၢင်သပ်း်လႅင်း်ထတ််းထွင်ၵၢၼ်လူင််းထိုၼ််းၼ ့်ယဝ့််းလ ီႈႁူ့်င ၼ််းသႁင်ၵၢင်ၸၶ်ၵူၼ်း်မင ူ််းၼမ့််ၶမ်း်ဝ ီႈ တ ိုၼ််းဢမ််ႇၽွမ့််ၸွမ်း်လ ီႈလွင်ီႈၼ ့်လ ်းလ ်းၼ ယဝ့်် -ဝ ီႈၼ ။


text:
တိၺွပ်းလႆႈထႅင်ႈ ၸုမ်းႁဵတ်းမိၵ်ႈၸုမ်ႈဝီႇၸႃႇၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ဢၼ်ပွမ်
ၶၢဝ်ႇ Mananger Online တႅမ်ႈမွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးၶဝ် တိၺွပ်းလႆႈထႅင်ႈ ၸုမ်းဢၼ်ႁဵတ်း မိၵ်ႈၸုမ်ႈဝီႇၸႃႇၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ဢၼ်ပွမ်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ။
พล.ต.ท.สุรเชษฐ์ หักพาล ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉပလိၵ်ႈႁၢၼ်ၽၢႆႇထတ်းထွင်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း- မိူင်းထႆး ႁဵတ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 2 ပီ 2019 ၼီႈၼႆႉဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် လႆႈၵႂႃႇၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ ၵုမ်ႇပၼီႇ TAN 999 Innovation ဢၼ်ၸွႆႈႁဵတ်းပၼ်လွင်ႈဝတ်းဝႂ် တႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း สุเหร่าคลอง 1 ပွၵ်ႉ บางชัน ဢိူင်ႇ คลองสามวา ဝဵင်းၵုင်းထဵပ်ႈ ၼၼ်ႉသေ တိၺွပ်းၸဝ်ႈၶွင်ၵုမ်ႇပၼီႇ นายธนกฤต เทือกสุบรรณ ဢႃႇယု 36 ပီ လႄႈတင်းမေးၼၢင်းမၼ်း น.ส.แนน อันนา ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢင်းဢွင်ႇဢေး ဢႃႇယု 38 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းၽိတ်း လၵ်ႉပွမ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်လၢႆး ၼႂ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ပွမ် တိၺွပ်းလႆႈပႃးတင်း သၢၵ်ႈသေလၵ်းထၢၼ် ၽၢတ်ႉသ်ပွတ်ႇဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း တင်းသဵင်ႈ 82 ပပ်ႉ (ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ပပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ) ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပပ်ႉဢၼ်တွၵ်ႇၸုမ်ႈဝီႇၸႃႇပွမ် မီး 2 ပပ်ႉ ၊ ပပ်ႉဢၼ် ဝီႇၸႃႇမူတ်းဢႃႇယု 16 ပပ်ႉ ၊ ပပ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်ၶေႃႈမုၼ်း မီးၼႂ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 27 ပပ်ႉ ၊ ပပ်ႉဢၼ်မူတ်းဢႃႇယု 16 ပပ်ႉ လႄႈ ဢၢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ မီး 21 ပပ်ႉၼႆယဝ်ႈ ။
မိူဝ်ႈၼႃႈပႆႇပႃႈတိၺွပ်းၶဝ်ပူႇဢွၵ်ႇ - ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14 ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈထတ်းထွင် ဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း တီႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်တွၼ်းမိူင်း ဝဵင်းၵုင်းထဵပ်ႈၶဝ် လႆႈသပ်းသေးႁူပ်ႉႁၼ် ၽၢတ်ႉသပွတ်ႇ ဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်းတီႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸၢႆးၼုမ်ႇပႅင်း ( ဢႃႇယု 23 ပီ ) မၼ်းၸၢႆးဢၢင်ႈတေၶီႇႁိူဝ်းမိၼ်ၼူၵ်ႉဢႄးသေ မိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်းမၼ်းၸၢႆး တီႈဝီႇၸႃႇဢၼ်ယူႇလႆႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉမိၵ်ႈၸုမ်ႈၽၢႆႇထတ်းထွင် ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း ၸေႈတွၼ်ႈတၢၵ်ႇ ဢၼ်ပွမ်ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ၸင်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈတႆႇငိူၼ်ႈၶိုၼ်း လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ။
မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈၼႄၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႂ်ႈတေႃႇဝီႇၸႃႇၼႆလႄႈ မီးၵူၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် ၼၢင်းဢွင်ႇဢေး တီႈၵုမ်ႇပၼီႇ TAN 999 ၊ မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ပေႃးဝီႇၸႃႇမူတ်းဢႃႇယု လႄႈဢမ်ႇၶႂ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၸိုင် ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉသေ တေႃႇၵေႃႈလႆႈယူႇ ၊ တေလႆႈၸၢႆႇၵႃႈမၼ်း 18,000 ( မိုၼ်ႇပႅတ်ႇႁဵင်ဝၢတ်ႇ ) ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ၽွမ်ႉသေၸၢႆႇပၼ်ငိုၼ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႇဝၢတ်ႇဢွၼ်တၢင်း ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈတွၵ်ႇၸုမ်ႈ /ပၼ်ဝီႇၸႃႇ ၼႂ်းၽၢတ်ႉသပွတ်ႇမၼ်းသေ သူင်ႇမႃးပၼ်ၶိုၼ်းၼႂ်းႁူင်းလိၵ်ႈ သေယဝ်ႉ ၸင်ႇဢူၼ်းပၼ်ထႅင်ႈ 8,000 (ပႅတ်ႇႁဵင်ဝၢတ်ႇ) ၼႆယဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ၵေႃႈသိုပ်ႇၸွပ်ႇ ၸၢမ်းတႆႇငိူၼ်ႈ ၵုမ်ႇပၼီႇ TAN 999 Innovation ထႅင်ႈ၊ မိူဝ်ႈလႆႈႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ပွမ်မိၵ်ႈၸုမ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသေ ႁႃၵိၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၶႂ်ႈတေႃႇဝီႇၸႃႇ တႅတ်ႈတေႃးလီယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈမိူဝ်းၶူၼ်ႉသွၵ်ႈတိၺွပ်းဢဝ်ၼႆယဝ်ႈ ။
တီႈမိူင်းထႆးၼႆႉ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉၵူၺ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် တိၺွပ်းလႆႈ ၸုမ်းႁဵတ်းမိၵ်ႇၸုမ်ႈပွမ် တွၵ်ႇဝီၸႃႇၶဝ်ႈမိူင်းထႆးပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးပႃးပွၵ်ႈၼႆႉၸိုင် လႆႈမီးၵႂႃႇ 3 ပွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ ။
ယိၼ်းၸူမ်းၸဝ်ႈၶွင်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ
ၵေႃသိုဝ်ၶၢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး
25/02/2019


text:
ၵႂၢမ်းၼမ်း
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆးရၢတ်ႉသ် ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်းလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၸပ်းၺႃးတိူဝ်ႉၺႃးမႅၼ်ႈလိူတ်ႈ ၵႃႈတီႈၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီးဝႆႉဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၸိုင် ၽူႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်မၼ်းဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ တပ်းသမ်ႉပေႃးတေလုလႅဝ်မူတ်းယဝ်ႉ လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၸင်ႇတေပေႃႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမၼ်းၼႄလၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈႁူႉႁၼ်လႆႈၸႅင်ႈလႅင်းလီ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၸိုင် ၶဝ်ႈပႃး
မိူၼ်မီးလူမ်းၼၢဝ်/လူမ်းသႃႈ ၸဵပ်းၼိူဝ်ႉၸဵပ်းၶႅၼ် ၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ
ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်
ႁိူဝ်ႉမွၼ်ႈဢူၼ်ႈၼူၼ်းဝႆႉတႃႇသေႇ
ၸႂ်ႉၸႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၽူႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢမ်ႇသူၾၢင်ႉမႅၼ်ႈလွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းႁိုဝ်ၸပ်း ဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈ?
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးဝႆႉ/ယူႇဝႆႉၸွမ်းလိူတ်ႈၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ် ဝႆးရၢတ်ႉ C ၼၼ်ႉတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ဝႆးရၢတ်ႉၸၢင်ႈၽႄႈၵႂႃႇၸွမ်း လွင်ႈထိတိူဝ်ႉလိူတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ
ႁူမ်ႈမိတ်ႈထႃႁူဝ်/မိတ်ႈထႃၼူတ်ႇလႄႈ မႆႉသီၶဵဝ်ႈၸွမ်းၵၼ်
မိူဝ်ႈသမ်းၶဵမ်သမ်းယႃၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၶဵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၵိၼ်ၽူႈသမ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ႁူမ်ႈၶဵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေၸၢင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သမ်းတႃႇသေႇ၊ ၸႂ်ႉၶဵမ်ၸွမ်းၵၼ်ၵမ်းလဵဝ်ဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈတိတ်းဝႆးရၢတ်ႉသ်တီႈၵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉ C လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ဢၼ်တိတ်းၸပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၼႆႉ ဢမ်ႇသူႈမီးၵႃႈႁိုဝ်၊ မီးဢႄႇၼႃႇ။ တီႈဢၼ်ၸၢႆးတေႃႇၸၢႆး ႁဵတ်းၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵူၼ်းၼႃႇမႂ်ႇၸိုင် ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉထူင်ယၢင်ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူတ်ႇတူၺ်းတၢင်းပဵၼ်
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ တိတ်းဝႆႉသေတႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းဢမ်ႇသူႈၼႄလၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းလႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈမီးလႆႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႄႈသင်၊ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလဵၼ်ႈယႃသမ်းယႃယူႇလႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်ႈလဵၼ်ႈယႃသမ်းယႃမႃးၵူႈပွၵ်ႈလႄႈသင် ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈႁူႉၸႅင်ႈလႅင်းယူႇယဝ်ႉ။
ႁူင်းယႃၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ႁပ်ႉၵူတ်ႇထတ်းပၼ် ဝႆးရၢတ်ႉ C ယူႇ။ ဢမ်ႇသုၵ်ႉသၢၵ်ႉလူင်လၢင်၊ လူဝ်ႇဢဝ်လိူတ်ႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၺ်း။
ယိုင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵဝ်းႁူႉ၊ ယိုင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵဝ်းယႃ၊ ယိုင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၸၢင်ႈၶႅၼ်းလႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈယူတ်းယႃဝႆးရၢတ်ႉသ် C
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢဝ်တင်းယႃႈယႃ ဢၼ်တိုၵ်းတေႃးလႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ် ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းၽႄႈ လႄႈတင်းယႃႈယႃဢၼ်ယူတ်းယႃတပ်းၼၼ်ႉသေ ယူတ်းယႃလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ တီႈဢႄႇသုတ်း မီးၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၼ်း ႁူၵ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢင်မဵဝ်းၵေႃႈ ယူတ်းယႃလႆႈငၢႆႈသေ ၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢင်မဵဝ်းသမ်ႉ ယူတ်ႉယႃလႆႈယၢပ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢႆၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ %50 ၼႆႉ ၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈသေ ၸိူဝ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉၾၼ်းမၢႆသၢမ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈ %80 ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈယႃႈယႃၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသၢင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇၵူႈမိူဝ်ႈလႄႈ ဝၢႆးၼႆႉမႃး တေၸၢင်ႈယႃႁၢႆလႆႈငၢႆႈလူမ်သေမိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁႄႉႁၢမ်ႈ
ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းပဵၼ်တပ်း တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်၊ ဢမ်ႇမီးယႃႈယႃႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉထႃႈ (vaccine) မၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေယႃႇႁႂ်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇသွင်လွင်ႈ။ ၼၼ်ႉၸိုင် -
ယႃႇပေႁူမ်ႈၶဵမ်သမ်းယႃႈၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ (ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵွမ်ႉၵႃႈၶဵမ်ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း မူၵ်ႇသမ်းၶဵမ်၊ ၸေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယႃႇပေႁူမ်ႈၵၼ်။)
ယႃႇပေႁူမ်ႈမိတ်ႈထႃႁူဝ်၊ မႆႉသီၶဵဝ်ႈ၊ လႄႈ ၽႃႈၸဵတ်ႉၼႃႈ ၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ (ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်း ၸၢင်ႈၼုၵ်းလိူတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။)
သင်ႁဵတ်းလွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၽူႈဢၼ်မီးဝႆးရၢတ်ႉသ်ဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ဢမ်ႇသူႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉၺႃးမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ လိူတ်ႈရႃႇသီႇတူၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ် လူၺ်ႈတၢင်းႁူးၵူၼ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸၢင်ႈမီးလွင်ႈဢွၵ်ႇလိူတ်ႈလႄႈ ၸၢင်ႈၸပ်းၸၢင်ႈၽႄႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈၵၼ်လႆႈယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူဝ်ႈလိူတ်ႈယႃႇသီႇတူၵ်း၊ ဢမ်ႇႁွမ်းသွင်ၸွမ်းၵၼ် လူၺ်ႈတၢင်းႁူးၵူၼ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇသႂ်ႇဢမ်ႇသုပ်းထူင်ယၢင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဢၼ်းတရၢႆးၵႃႈႁိုဝ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင် ၸွမ်းၵၼ်တင်းၵူၼ်းၵေႃႉမႂ်ႇၸိုင် ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈသုတ်းတႄႉ ၸႂ်ႉထူင်ယၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဝႆးရၢတ်ႉသ် C
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းလိူၼ် မိူဝ်ႈတေႇၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၼ်ႉတေႃႇသူႈဝႆးရၢတ်ႉသ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းလိူၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တူဝ်ၶိင်းလႄႈ လွၵ်းပိူင်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်းသေ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေႃႇသူႈဢဝ်ပႄႉလႆႈဝႆးရၢတ်ႉသ်ယူႇယဝ်ႉ။ မွၵ်ႈသီႇၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈတေႃႇသူႈ ပႄႉပုၼ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ဢမ်ႇတေႃႇသူႈပႄႉပုၼ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈၸိုင် ဝႆးရၢတ်ႉသ်ၼႆႉ တေသိုပ်ႇယူႇဝႆးၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်း ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းမႃးယိုင်ႈဝႆႉ/ၶၢင်ႉဝႆႉ/ႁင်းဝႆႉၼႂ်းလိူတ်ႈၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆငၢႆယိုင်ႈၶၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ သမ်းယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၢင်ၸိူဝ်းၸိူဝ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈယူတ်းယႃႁၢႆလႆႈသေ ဝႆႉႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ သိပ်းပီယၢဝ်း သၢဝ်းပီႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဝၢႆးသေၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ယဝ်ႉမွၵ်ႈသၢဝ်းပီၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်တပ်းလုလႅဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ 5 ၵေႃႉ 1 ၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်တပ်းလုလႅဝ်သေ ၼႂ်းၵႃႈ 20 ၵေႃႉ 1 ၵေႃႉၼႆႉသမ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇ တီႈတပ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C
1) ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်း လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး?
တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလႆႈတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး။
2) ၽူႈယိင်းလႄႈၽူႈၸၢႆး ၽႂ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉၼမ်သေၽႂ်?
ၽူၸၢႆးၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၽူႈၸၢႆး ၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ယႃႈ သမ်းယႃႈၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3) လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈ?
လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈလႄႈ လွင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီး ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ဝႆႉၼၼ်ႉ သင်မၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈၸိုင် တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်းမၼ်းၸဵဝ်းလူႉလႅဝ်ငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
4) ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႄႈၸပ်းၵၼ်လႆႈတၢင်းလိူတ်ႈလႄႈ သင်ထုၵ်ႇယုင်းၶူပ်းၸိုင် ၸွင်ႇၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ်လႆႈ?
ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းပိူင်မၼ်းဝႃႈၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၽႄႈၵႂႃႇၸွမ်းလိူတ်ႈလႄႈ လႅပ်ႈတေၽႄႈၸွမ်းယုင်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ႁႃႁၼ်တီႈၵူၼ်းၵူၺ်း။ ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈၸိုင် မႃႉလႄႈလိင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ႁႃႁၼ်ဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈယုင်း ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး။ ၵူၼ်းဢၼ်ၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C တီႈယုင်းမႃးၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႈယၢမ်ႈႁၼ်ယၢမ်ႈငိၼ်း မေႃယႃလႄႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ႁႃလၵ်းထၢၼ်မၼ်းႁၼ်သေပွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၵဝ်ၶႃႈလူပ်းလင်ဝႃႈ ဝႆးရၢတ်ႉသ် C ၼႆႉ ဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်လႆႈ လူၺ်ႈတၢင်းယုင်းၶူပ်း။
ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈထုၵ်ႇယုင်းၶူပ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸပ်းဝႆးရၢတ်ႉသ် C လႆႈသေတႃႉ ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းလႆႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇထုၵ်ႇယုင်းၶူပ်းၼၼ်ႉ လီလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈတႄႉတႄႉယူႇယဝ်ႉ။
5) တပ်းၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ပၼ် ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း?
ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၷလီႇၶူဝ်ႇꩡိၼ်ႇ (ထၢတ်ႈၶႃႇၿွၼ်ႇႁႆႉၻရဵတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း)
ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၼမ်ႉလီ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်းယၢႆႈလႅဝ်
ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၵွၼ်ႈယၢင်လိူတ်ႈ
ၸတ်းၵၢၼ်လႄႈၽဵဝ်ႈဢွၵ်ႇပၼ်ထၢတ်ႈလဝ်ႈ၊ ငူၼ်ႉသၢၼ်၊ လႄႈ ယႃႈယႃတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ မီးတပ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တပ်းၵူၼ်းၼႆႉ ၶႅင်ႁႅင်းလီတႄႉတႄႉ။ သမ်ႉပေႃးၸမ်တေလူႉလႅဝ်မူတ်းၵေႃႈ မၼ်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉလူႉလႅဝ်ဢိတ်းဢွတ်းၸိုင် မၼ်းၶိုၼ်းမႄးတူဝ်မၼ်းႁင်းၵူၺ်း ႁႂ်ႈလီၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵႅတ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈပွတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းႁုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
- ပီႈၸၢႆးလူင် -
2015/April/22


text:
ပီႊ2020ၼီႊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ(23)ဝၼ်း
By – SP
ပလိၵ်ႈထႆးၶဝ် တိၺွပ်းလႆႈယႃႈမႃႉ 4 လၢၼ်ႉမဵတ်ႉလိူဝ် ပဵၼ်မိၵ်ႈႁူဝ်မႃႉ ဢၼ်မႂ်ႇ၊ ယႃႈမႃႉဢၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႃႈတီႈဝႃႉ ၵုမ်းၵမ်ၼႆသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇ UWSA ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ယႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလိူၼ် ၾႅပ်ႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ 17 ဝၼ်း တီႈမိူင်းထႆး ၸေႊတွၼ်ႈၼၶွၼ်းၽၼူမ်ႇ ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းမၢႆ(4) ၼၼ်ႉ တပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းၽၢႆႇထႆးၶဝ် တိၺွပ်းလႆႈ ယႃႈမႃႉ(4)လၢၼ်ႉမဵတ်ႉလိူဝ် သၢင်ႉငိုၼ်း မွၵ်ႈ(500) ဝၢတ်ႇပၢႆ ငိုၼ်းထႆးဝႃႈၼႆ။ ယႃႈမဝ်းၵမ်မိၵ်ႈႁူဝ်မႃႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းႁူဝ်ပီႊ2020သေ ပဵၼ်ယႃႈမႃႉမိၵ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းထႆး Swarat Saengphon လၢတ်ႈဝႃႈ“တိၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းၵႃႉယႃႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယူႉ(19)လႄႈ (16)။ လွင်ႈတိၺွပ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်ၶၢဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁေႉႁၢမ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၵႃးသွင်လမ်း ဢၼ်တၢင်ႇယႃႈမႃႉမႃးၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်တိၺွပ်းလႆႈ ၼမ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈလူင် တႃႇမိူင်းထႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ”ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇထႆးၶဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ“ၵႃးသွင်လမ်းဢၼ်တၢင်ႇယႃႈမႃႉမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးမၢႆၵႃးသင် တိလႆႈယႃႈမႃႉ ဢၼ်သႂ်ႇမႃးၼႂ်းထူင်ၶၢပ်ႈငူး 19 ထူင်။ ယႃႈမႃႉသႅၼ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈၸၼ်ႉသုင်လိူဝ်ၵဝ်ႇ မီးပႃးဢၢႆသႅဝ်မၢၵ်ႇမႆႉသေ မႃၸိူဝ်းဢၼ်မေႃသွပ်ႇသႅဝ်ဢၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်ယႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယႃႈမႃႉဢၼ်တိၺွပ်းလႆႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈမႃႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းၼႃႈတီႈဝႃႉၵုမ်းၵမ်။ တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆးလႄႈ မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၵဵင်းႁၢႆးၼၼ်ႈ လႆႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၵူတ်ႇထတ်း လိူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ၸင်ႇလႆႈတေႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်လူင်းၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်သေ ဢဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၶိုၼ်း”ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၼင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် UWSA တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ဢူးၺီႇရၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ“ၼႃႈတီႈၸုမ်းႁဝ်းၵုမ်းၵမ် တင်းပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်းမိူင်းထႆး မွၵ်ႈသၢမ်သီႇပၢၵ်ႇ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ၽၢႆႇထႆးၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇပႂ်ႉလႆႈၵူႈတီႈ ၸၢင်ႈလုၵ်ႉၽၢႆႇႁဝ်းသေ လၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၶဝ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႈမႃႉ ဢၼ်မီးမိၵ်ႈႁူဝ်မႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇတင်းၸုမ်းႁဝ်း၊ ထႆးၶဝ်ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇသင်သေ ၵႆႉႁိၼေးသႂ်ႇ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၸိူင်ႉၼႆမႃး လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶၢဝ်ႇၸၢႆးမိူင်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ၸွမ်းၼင်ႇၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်တႄႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၵၢင်းယႃႈမဝ်းၵမ်သေၸုမ်း။ ဝႃႉပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဝႃႉပွတ်းႁွင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း ငဝ်ႈၸိုင်ႈၶဝ်မီးတီႈပၢင်သၢင်းလူး။ တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆးၼႆႉတႄႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈမီးတင်းၼမ်၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပီႇတုၸိတ်ႉၵေႃႈ မီးထႅင်ႈၵွၼ်ႇ”ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတိၺွပ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၽၢႆႇထႆးၶဝ်ဝႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ တင်းၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ၵႆႉမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။


text:
ပလိၵ်ႈထႆးၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းၽိတ်းမၢႆမီႈ
September, 25, 2016
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽူႈၵွၼ်း ၸေႊဝဵင်းသတဝ်း ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တၢင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈႁၢၼ်တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် (BPP)ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၢႆးၼႃႉဢဝ်မႃးသဝ်းလိုဝ်ႈဝႆႉတီႈၼႂ်းသူၼ်ယၢင်ၽႃႊလႃး သေတႃႇသူင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်း မိူင်းမႃးလေးသျႃး (Malaysia)
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24-09-2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 01.00 ၼၼ်ႉၽၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၸေႊဝဵင်းသတဝ်း ၸေႊတွၼ်ႈ သူင်ၶႃ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းပလိၵ်ႈႁၢၼ်တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် (BPP)သေၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈတၢင်းမူတ်း 7 ၵေႃႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ထိူၼ်ႇလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ယွၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇမီးဝႂ်ၶႂၢင်ႉၶဝ်ႈမိူင်းသင်သေမဵဝ်း၊
မိူဝ်ႈၽွင်းၼၢႆးၼႃႉဢဝ်မႃးသဝ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၼႂ်းႁိူၼ်းလိုဝ်ႈၼႂ်းသူၼ်ယၢင်ၽႃႊလႃး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႈၵၢင်မူႇဝၢၼ်ႈတီႈ 2 လႄႈမူႇဝၢၼ်ႈတီႈ 5 ၸေႊဝဵင်းသတဝ်း ၸေႊတွၼ်ႈသူင်ၶႃ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး-မႃးလေးသျႃး တႃႇသူင်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းမႃးလေးသျႃး၊
မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း တီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ မီးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်လႅၼ်ႈပၢႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းသူၼ်ယၢင်ၽႃႊလႃးသေ ၵူၺ်းၵႃႈၽၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈလွမ်ႉႁွပ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႆႉတၢင်းမူတ်းသေၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း တီႉၺွပ်းလႆႈမႃးၵူၼ်း 7 ၵေႃႉလႄႈပၢႆႈလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈ 1 ၵေႃႉ၊
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ် ၸၢႆးမေႉ ဢႃယူႉ 30 ပီႊဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းထိူၼ်ႇၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈလႆႈထုၵ်ႇၼၢႆးၼႃႉဢွၼ်မႃးၸွမ်းလူတ်ႉၵႃး သေမႃးသဝ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၼႂ်းသူၼ်ယၢင်ၽႃႊလႃး ၼႆႉတွၼ်ႈတႃႇတေၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မႃးလေးသျႃး လူၺ်ႈဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈၵႃးသင်သေမဵဝ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼၢႆးၼႃႉဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်း မႃးလေးသျႃး ၼၼ်ႉၸၢႆႇပၼ်တၢင်းမူတ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမီးၼၢႆးၼႃႉ ႁပ်ႉၸၢင်ႈတေႃႉသူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၶၢမ်ႈမိူင်း လူၺ်ႈၽိတ်းမၢႆမီႈ ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်တေၵူတ်ႇသွၵ်ႇႁႃ ၼၢႆးၼႃႉၸုမ်းဢၼ်ဢွၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မႃးပၼ်တၢမ်ႇၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈမီးဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေႉ တေတီႉၺွပ်းသေသူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်ႇ ၵွၼ်လႅင်း
ၶေႃႈမုၼ်း www.bangkokbiznews.com


text:
Programming language
Programming language (ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း တမ်းၶပ်ႉမၢႆ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းတူၵ်းပိူင် ဢၼ်ၵူၼ်းပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၸွမ်းပိူင် ဢၼ်တႃႇပၼ် ၶေႃႈၸီႉသင် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉ Programming Language သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸၢၵ်ႈသေ ဢဝ် algorithms သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ဢွၵ်းပွမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Programming Languages ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် C, C++, C#, Java, Python, Ruby, PHP ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ Programming Language ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵေႃႈၶဝ်ႈတင်းတိုဝ်းတီႈၽႂ်ႇ ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တီႇၵျိတ်ႉတႄႇ ပႆႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈၸၼ်တမ်းၶပ်ႉမၢႆ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈပီ သၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၵဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းပၵ်ႉၵတႅတ်ႈ တီႈဢၼ်တေလႆႈဝႃႈ တီႈတၢင်းႁၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၸူႉတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မူႇသႃႇၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶူႈသၢင်ႈမႃး ၸၢၵ်ႈဢၼ်ပဝ်ႇပီႇလႆႈႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 January 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉ ဢၼ်ပႃးၸွမ်ႁၢၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယေး မိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၺႃးယႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယေး သေတႃႉ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႂ်းဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင်သေ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇလႄႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်ၸုမ်းလႂ် ၵေႃႉၵႂႃႇယႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးဢွင်ႇၼၢႆႇဝိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေးလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယႃႉ ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉၼႆႉ တိုၼ်းတင်ႈၸႂ်ယႃႉ လၵ်းသဝ်ႁိၼ် ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈ ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ၊ ယွၼ်ႉလႆႈငိၼ်းသဵင်ပေႃႉထုပ်ႉတွႆႇ လႄႈ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈပႃးၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးႁွင်ႉပၢဝ်ႇဝႃႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် မႃးယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယႃႉဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈသွင်လမ်းသေ ပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ၊ ပဵၼ်ၽႂ်ၸုမ်းလႂ် ၵေႃႉယႃႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပလိၵ်ႈၶဝ် တိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်း ၸွပ်ႇသွၵ်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မဢီႉတၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းယေး ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းယူႇ (200) သႅၼ်ပျႃး ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးငိုၼ်း (budget) ၸုမ်းၽၢႆႇလိူမ်ႈလႆမူတ်းသႂ် ဝဵင်းယေး တႃႇ (50) သႅၼ်ပျႃးသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 July 2017 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢူးဢွင်ႇၼၢႆႇဝိၼ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇယႃႉ ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉ ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတင်ႈၸႂ်သေ ယႃႉသေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉလႄႈ ယႃႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ တေပဵၼ် ယွၼ်ႉၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၸင်ႇယႃႉ ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ဢွင်ႈတီႈဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် (9) ၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈၶဝ် သူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈသေ ယွင်ႇယႃႈလႄႈ ယႃႉၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ဢူးမင်ႇမၢႆပိုၼ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်တီႈ ဝဵင်းယေး မိူင်းမွၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈထုၵ်ႇယႃႉ ပွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း မိူဝ်ႈပီႊ 2019 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇယႃႉမိူၼ်ၵၼ်။
ၶေႃႈမုၼ်း – BBC
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈၼပ်ႉထိုဝ်ႁဵတ်းၸွမ်း မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ပေႃးဢမ်ႇၼပ်ႉထိုဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းပေႃးၼႆၸိုင် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈမွတ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 January 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ၵမ်မူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ လူၺ်ႈ Online Video Conference သေ ၼႂ်းၶေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈၼပ်ႉထိုဝ်ႁဵတ်းၸွမ်း မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း၊ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမၢႆမီႈ (Mother Law) ယဝ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇလႆႈ ၼပ်ႉထိုဝ် ႁဵတ်းၸွမ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇၼပ်ႉထိုဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ပေႃးၼႆၸိုင် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႆႉ တေလႆႈမွတ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶွင်ႇသီႇ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈမွတ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ယူႇ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (ၼဝတ) ၶိုၼ်ႈယိပ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမွတ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1974 မိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ ပၼ်ႁႃပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ၊ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ လုမ်းသၽႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၶဝ် ဢဝ်မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းဢၼ်မီးဝႆႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 January 2021 ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တွပ်ႇလၢတ်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 သေ သဵၼ်ႈမၢႆၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈဝႆႉတင်းၼမ်လႄႈ သင်ဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ပေႃးၼႆၸိုင် ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢမ်ႇသိမ်းဢႃႇၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပီႊ 2020 တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 November 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းတြႃး မီး 8 လၢၼ်ႉ 6 သႅၼ်ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉသေ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈၵၢဝ်ႇၼႄး ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေတႃႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢၼ်ဢွင်ႇပႄႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃး လၢတ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ပိူင်ၵၢၼ် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၸႂ်ႉလႆႈတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၽႃႇသႃႇတႆးၼၼ်ႉဢေႃႈ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ မီႇတီႇယႃႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ (ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ၾၢႆႇသဵင် ၸၵႂႃႇ}ၼၼ်ႉ တူၺ်းတီႈ Wikipedia:Creation and usage of media files ၼၼ်ႈၶႃႈလႄႈ။ တွၼ်ႈတႃႇၶေႃႈမုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်ႇၾၢႆႇ ၼၼ်ႉ တူၺ်းလႆႈ Wikipedia:Uploading images ၵႃႈတီႈၼၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇတီႈ Special:Upload လႄႈ။
လိူၵ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း upload[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႂ်ၶႂၢင်းလႄႈ သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပႆႇတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၼိုင်ႈၶႅပ်းၼႆ ၽၢင်ႉပၼ်ဝႆႉဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈငမ်ႇမႅၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶေႃႈၼိုင်ႈၶေႃႈ ၼႂ်းၵႃႈလွင်ႈတၢင်းသီႇၶေႃႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆၶႃႈ။
- လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈၶွင်တူဝ် : ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉပိူင်ႇ သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ။ ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈတႄႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဝႆႉ။ (တူဝ်ယၢင်ႇ၊ တူၺ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။)
- လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် : ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈၼႄပၼ်လႆႈ လွင်ႈဝႃႈ ၽူႈထိင်းသိမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉသေ မၼ်းပိုၼ်မွၵ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉတင်း မႂ်ၶႂၢင်းလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်တေလႆႈမၢႆတွင်းဝႆႉၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈမီး မႂ်ၶႂၢင်း တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၵူၺ်းလႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈ ၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂၢင်းပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇမူၼ်ႉမႄး/သိုပ်ႇၶူင်သၢင်ႈၼၼ်ႉၸိုင် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈ။ (တူဝ်ယၢင်ႇ၊ တူၺ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။) ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းၸိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်မီးသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဝႃႈ ယႃႇပေ ဢဝ်တၢင်ႇလႃးလႃး။
- Public domain: သင်ဝႃႈၼႄလၵ်းထၢၼ်ႈလႆႈဝႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း public domain ၼႆၸိုင်၊ မၢႆထိုင်ဝႃႈ မီးလွင်ႈလွတ်ႈၵၢင်းတင်း သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (တူဝ်ယၢင်ႇ၊ တူၺ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။)
- လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း : သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉ မၼ်းငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းသၢႆငၢႆလၢၵ်ႇလၢႆး တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ (ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉလႆႈလၢႆ)ၼၼ်ႉၸိုင် တေလႆႈၸၢင်ႈသပ်းလႅင်းၼႄ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႄႈ လႆႈၸႂ်ႉဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉဝႆႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈလၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (တူၺ်းတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။)


text:
တိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ဢွင်ႈတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း (မၢၼ်ႈ: သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tingangyun Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Tingkaankyaun]) ၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လၢႆးႁွင်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ (သံဃာကျွန်း) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[2] တိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉ (႓႘) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး (႔႐) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် (႔) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး (႕) ႁူင်းယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11.12.2019 ၶၢဝ်းယၢမ်း ပွတ်းၼႂ် 09:30 ထိုင် 12:11 ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ႄလႈ မႃးပၼ်ၵႂၢမ်းၵႂႃႇတီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၵႂႃႇယူႇ။ ၼႂ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်ႄလႈ လုၵ်ႈ ႁဵၼ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီး (210)ေၵႃႉေသ ပဵၼ်ဢၼ်မီႈမင်ႇၵလႃႇလူင်တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၵႂႃႇ ႄတႉႄတႉယူႇ။ ၼႂ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် လႆႈမႃးလၢတ်ႈႄၼ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း မၼ်းၸဝ်ႈႄလႈ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၵႂႃႇယူႇ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈဢၼ်ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈယိပ်းၵုမ်း ၵမ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ေတလႆႈသွၼ် ေပႃႇလသီႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးႄလႈ ၼုမ်ႇႁၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၵူႈတီႈတီႈယူႇ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင် ေတလႆႈသွၼ်ေပႃႇလသီႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၵႂႃႇ၊ ယဝ်ႉ ၽၢႆႇၽွင်းငမ်းမိူင်း၊ ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၽၢႆႇပၵ်းပိူင်၊ ၽၢႆႇဢွၼ်ႁူဝ် ႄလႈ ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သင်ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈ ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
- ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး
1) ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
2) ဝၢၼ်ႈမိူင်း
3) ၽႃႇသႃ
4) သႃႇသၼႃႇ
ထွၼ်ႇမျၢတ်ႇ (4)ယိူင်ႈ ၼႆႉ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉၶႃႈ။
- ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မိူဝ်ႈေပႃႈႁဝ်းၼိုင်ႈေၵႃႉယဝ်ႉ၊ ေပႃးဢမ်ႇမီးေပႃႈေၵႃႈ မိူၼ် ဢမ်ႇမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ ၊ ေတလႆႈမီးပႃးပၢႆးဝူၼ်ႉတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇႁႅင်းႁႅင်းယူႇ ၶၢဝ်းတၢင်း (70)ပီႊ လၢႆးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်းဢမ်ႇသူႈဢဝ်မိူင်းႁဝ်းလႆႈၶိုၼ်း ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ ပိင်ႇၺႃႇေၵႃႈပႃးယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၵူၺ်းမီးၼမ်ႉ ၸႂ်ၸင်းမၢၼ်ႈလွင်ႈလဵဝ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင် ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉသင်ေၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈလႆႈလီၼၼ်ႉေၵႃႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇေၵႃႈလူဝ်ႇမီးၸၼ်ႉႁဵၼ်းယဝ်ႉ။ ေတဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ (3) လိူၼ်လႆႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၵဝ်ၶႃႈေတမႃး ႁူပ်ႉထူပ်းသူႄလႈ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင်ႄလႈ ၸၼ်ႉသုင် သူၶဝ် ၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈ၊ သင် ၵဝ်လိုမ်းေၵႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသူ တၵ်ႉၵဝ်မႃးၽွင်ႈ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်း ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး လႆႈႁၼ်လိူၼ်ႁၼ်လၢဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီႈေပႃႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ေတဢမ်ႇမီး ၽူႈလႂ်ၽႂ်လႂ်ေသေၵႃႉ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းေၵႃႈ လမ်လွင်ႈမိူၼ် ေပႃႈၸဝ်ႈေၵးၸူးႁဝ်း ၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၽႂ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမၼ်း ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈႁၵ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈပႅင်းယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ မၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇႄတႉႄတႉ မိူၼ်ၼင်မိူင်းထႆး သူၵႂႃႇယူႇမိူင်းထႆး ၵႂႃႇတိုဝ်ႉတူၺ်းႄလႈ ႁဵတ်းၽိတ်းေတႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပိူၼ်ႈတူၺ်းႄလႈ ေပႃးသူဢမ်ႇၺႃးတၢမ်ႇပိူၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ တႃႇေတေမႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ေတလႆႈႁႃလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းပိုၼ်းၼမ်ၼမ် ပိုၼ်းဝၼ်းလင်ႁဝ်းမီးၸိူင်ႉႁိုဝ် ပၢၼ်ႇသိုပ်ႇပၢၼ်ႇမၢၼ်ႈၶဝ်ႄပႉၵိၼ်ႁဝ်းမႃးၼႆႉ မီးၵႂႃႇ (4)ပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ေပႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်လဵၿ်ႈႁဵၼ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တႃႇေတ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ ပဵၼ်သူၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မဵဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးပႃႇလင် ၶၢဝ်းယၢမ်းဢွမ်ႇမွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၶိုၼ်းႁုဝ်လင်ၶိုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယႃႇ ေပလိုမ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵဝ် ၵၢႆႇၶူႈလႆႇတီႇတၢင်းပၼ်သူၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉပၼ်လီလီယဝ်ႉ သူၵူၺ်းလူဝ်ႇၶတ်း ၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႄလႈ ပၢႆၸွမ်းတၢင်းဢၼ်ၵဝ် တီႇဝႆႉပၼ်ႄလႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉေသ ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၵၢၼ်သွၼ်ႁဝ်းေၵႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ယႃႇေပၶၢၼ်ႉလူလိၵ်ႈ ယႃႇေပၶၢၼ်ႉၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ယႃႇေပ ၶၢၼ်ႉႁႃတၢင်းႁူႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ ပိူၼ်ႈမီးၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်ၵူႈၶၢဝ်း ၼႂ်းသူၶဝ်ၼႆႉေၵႃႈ ၵဝ်မုင်ႈမွင်းယူႇ တႃႇေဢဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇယူႇ။
- ဝၢၼ်ႈမိူင်း
ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉသမ်ႉ မိူၼ်ႄမႈၼိုင်ႈေၵႃႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈေၵႃႉ မီးႄမႈၵူႈေၵႃႉ မီးၼၢႆးၵူႈေၵႃႉ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးႄမႈၼၼ်ႉ ေတဢမ်ႇမီးၽႂ်ေသေၵႃႉ။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်း လွင်ႈယႂ်ႇမိူၼ်ႄမႈႁဝ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈႁဝ်းေၵႃႉလဵၵ်ႉ ၶီႈၼိူဝ်ႄမႈႁဝ်းမႃး၊ ၵိၼ်ၼိူဝ်ႄမႈႁဝ်းမႃး၊ ယဵဝ်ႈၼိူဝ်ႄမႈႁဝ်းမႃး ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းေၵႃႈမိူၼ်ၵၼ် ႁႃၵိၼ်ၼိူဝ်မၼ်း၊ ၶီႈၼိူဝ်မၼ်း၊ ၽိုၵ်ႈသွမ်ႇၼိူဝ် မၼ်းမႃး လိုၼ်းသုတ်းတၢႆမႃးေၵႃႈ လႆႈဝၢင်းႁူဝ်ၼိူဝ်မၼ်းၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း ၽႂ်ေၵႃႈ ႁၵ်ႉယဝ်ႉ ၸွင်ႇသူႁၼ်ႁႃႉ မိူင်းထႆး ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ်တၼ်ႇႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ၊ ယဝ်ႉ ေၵႃႈၸွင်ႇသူႁူႉႁႃႉ ႁဝ်းလႆႈမႃးတင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉပၼ် သိုၵ်းထႆးၶဝ် ၵူၼ်းမိူင်းထႆးၶဝ်လၢႆပွၵ်ႈ၊ မိူဝ်ႈၵဝ်ဢမ်ႇပႆႇမႃးတင်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မိူင်းထႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈႁင်းၵဝ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇပႆႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇႄၼတူဝ်ႄလႈ ဢမ်ႇပႆႇထုၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸဝ်ႈႁဝ်း ၶဝ် သင်ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇႄၼတူဝ်ၸိုင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢွၼ်ႇ (4) လိူၼ်ၵူၺ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ေတမႃးတိုၵ်းေတမႃးယိုဝ်းၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ၵွႆႈမူတ်းယဝ်ႉဢိူဝ်ႈၼႆယူႇ၊ ၵူၺ်းၵဝ်သမ်ႉ မႃး တင်ႇလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉယဝ်ႉေၵႃႈ မႃးၸတ်းႁဵၼ်းပွႆးဝၼ်းပီႊမႂ်ႇတႆးၵမ်းလဵဝ်ႄလႈ ယွင်ႈေယႃး ၸဝ်ႈ မုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ေႁႃၶမ်းၵမ်းလဵဝ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈေၵႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းမႃးယိုဝ်းႁဝ်းႄတႉႄတႉ တၢင်း ၸုမ်းဝူၺ်ႇသျၢဝ်ႇၵၢၼ်းၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်ေသ မႃးၶိုၼ်ႈယိုဝ်းလွႆတႆးလႅင်း ၵူၺ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မိူင်းထႆးၶဝ် ပၼ်ၾၢင်ႉၵဝ်ဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (4) လိူၼ်ၵူၺ်း ၸုမ်းၵဝ်ေတႁၢႆႇ ၵႂႃႇပႅတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉႄတႉ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တႃႇေတႁၢႆႇဢမ်ႇမီးႄလႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉေၵႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၸၼ်ၸႂ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မိူင်းထႆးၶဝ်ဝႆႉၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။ ထိုင်မႃးပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇေၵႃႈ တိၵ်းႁဝ်းမႃး လိုၼ်းသုတ်းမႃး သိုၵ်းထႆးေၵႃႈ ႁၼ် ထိုင်ဝႃႈ လွႆတႆးလႅင်းႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးတင်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၼင်ႈလိၼ်မိူင်းၶဝ်ၼႆႄလႈ ထိုင်တီႈ ႁဝ်းေပႃး လႆႈၶၢႆႇၵႂႃႇ မီးၵႂႃႇ (4)တီႈ (4) ပွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ ၼႆႉပိူၼ်ႈႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းတၼ်ႇႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၵူႈေၵႃႈထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႆႉၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ။ မိူဝ်ႈၵဝ်ႇၶႃႈမႃး တင်ႇငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ်မႃးယူႇမႃးတင်ႈ လိူဝ်ေသၸုမ်းၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်ႄလႈ ၸုမ်းႁူင်ယႃႈၶဝ် လိုၼ်းသုတ်း သိုၵ်း ထႆးၵမ်ႉဢမ်ႇမီးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ သိုၵ်းထႆးၵူႈပွၵ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ေတယူႇမီးဝႆႉပႃႈၼိူဝ်ပၢင်ၶမ်းၼႆႉဢိတ်းၼိုင်ႈ ၵူၺ်း မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၸွမ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၼႆႉ မီးၸၢင်ႉ၊ မီးသိူဝ်၊ မီးမီ၊ မီးၽၢၼ်း ၵူၺ်း။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ သူတူၺ်းႄလႈ ပိူၼ်ႈႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈေၵႃႈမႃးတင်ႈတပ်ႉေသ မႃးႁၢပ်ဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၵႅတ်ႇႄၶႄႁႉၵၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ။
- ၽႃႇသႃႇ
ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းၼႆႉေၵႃႈလွင်ႈယႂ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆ ၸႂ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉ ေပႃးၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းႁၢႆႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းေၵႃႈ တၢႆ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းေၵႃႈေတမွတ်ႇ။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းႄလႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈတႆး ၵႂၢမ်းတႆးပဵၼ်ယႂ်ႇ လိၵ်ႈလုမ်းေၵႃႈ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းေတႃႇ ေတႃႇၵၼ် ယွၼ်ႉၼၼ် ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းေၵႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵႂၢမ်းၵၢင် ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵၢၼ်တိတ်းေတႃႇ ၵၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၢင်းၵိတ်ႉ ( English) ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ တီႈၸၼ်ႉသုင်ႄလႈ ၸၼ်ႉၵၢင် ၼႆႉ လိၵ်ႈဢၢင်းၵိတ်ႉႄလႈ ၵႂၢမ်းဢၢင်းၵိတ်ႉ သူတိုၼ်းေတလၢတ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၽႃႇသႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းႄၶႇ ၶဝ်ႈသွၼ်ပႃးထႅင်ႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ၵႂၢမ်းႄၶႇေၵႃႈ ထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈမႃး ေတပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၵၢင် ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵၢၼ်တိတ်းေတႃႇ ၵၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း မၢႆသွင်မႃးယူႇ။ ႁူႉလိၵ်ႈလၢႆးၼမ် ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼမ်မႃးယဝ်ႉ ယႃႇေပမီးၸႂ်မႃႇၼေတႃႇ ၵၼ် ယႃႇေပၸႅၵ်ႇၵဝ်ၸႅၵ်ႇမႂ်း ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မီးၸၼ်ႉလိၵ်ႈမီးၸၼ်ႉသုင်မႃးယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ ၽႂ်လၢတ်ႈေၵႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈထွမ်ႇ ၽႂ်ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ေၵႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ် ဢဝ်မီးၸႂ်မႃႇၼ ပဵၼ်ယႂ်ႇေသ လိုၼ်းသုတ်းမႃး ၶဝ်ႈႄၵႈပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ၸွမ်းပိူၼ်ႈေၵႃႈဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီး ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃမႃးယဝ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၸႂ်ၵႂၢင်ႈေတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁဵၼ်းလိၵ်ႈယဝ်ႉ ၸၼ်ႉသုင်မႃးလၢႆလၢႆ ၸႂ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလႂ်ေၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈမီး။ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ဢၼ်ၵဝ်လႆႈႁၼ်မႃးၼႆႉ ယဝ်ႉၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉၸၼ်ႉ Ph.D ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီး (3)လွင်ႈၼႆႉ 1) တၢင်းႁတ်းႁၢၼ် 2) ပၢႆးဝူၼ်ႉ 3) တၢင်းႁူႉ ဢၼ်လႆႈသွၼ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈၵူၺ်း ေပႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ေၵႃႈယၢပ်ႇမိူဝ်ႈလႆႈ ဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈေၵႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်း ၵူႈေၵႃႈထုၵ်ႇလီႁူႉဝႆႉ မိူဝ်ႈသူတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽဝ လုၵ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼႆႉ ယႃႇေပၸွမ်းၸႂ်၊ ယႃႇေပဝႆႉၸူႉ ၵၢၼ်ဝႆႉၸူႉၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႇႁဵၼ်းႁႂ်ႈ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်းႁၢႆ မၼ်းၸၢင်ႇႁဵၼ်းႁႂ်ႈၽဝ ႁဝ်းတူၵ်းသူမ်းၵူၺ်း။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းမီးၶိင်ႇမၼ်းၶၢဝ်းမၼ်း ဝၼ်းၼိုင်ႈသင်သူႁဵၼ်းလိၵ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇလီငမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႄမး ဝႃႈ ၽူဝ်ႇဝႃႈၼႆ ဢမ်ႇတၢမ်ႇလူဝ်ႇႁႃမၼ်း မၼ်းေတမႃးႁႃ ႁဝ်းႁင်းၵူၺ်းၵူၺ်း။ ၵဝ်မႃးတင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းယဝ်ႉေၵႃႈ ၵဝ်မႃးတင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵမ်းလဵဝ် ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တၢင်း ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵဝ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင်ႄလႈ ႁူင်းႁဵၼ်းတၢင်းလတ်းၼႆႉ ၵဝ်မီးငိုၼ်းၼမ်ၼႃႇ ၵဝ်မီးငိုၼ်းဢမ်ႇမီးတီႈဝႆႉႄလႈ တင်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ လုၵ်ႈလၢၼ်ၵဝ်ဢၼ်ေတမႃးဝၢႆးလင်ၼႆႉ ႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉၸၼ်ႉသုင် ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈဝႃႈ သွၼ်လိၵ်ႈယဝ်ႉ တႃႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်ၶီႈၶႃပိူၼ်ႈတီႈမိူင်းထႆး၊ သူတူၺ်းႄလႈ ဢူၺ်းေၵႃႉသူ ဢၼ်ၶဝ်ၶၢၼ်ႉသွၼ်လိၵ်ႈႄလႈ ပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ၸွင်ႇသူၶဝ်ႁၼ်ႁႃႉဝႃႈ ၶဝ်မီးငိုၼ်း၊ ၶဝ်လႆႈၵိၼ်လႆႈယူႇ၊ ယဝ်ႉၸွင်ႇသူၵႆႉလႆႈငိုၼ်းႁႃ ၵမ်းၵမ်းလႆႈၺႃးပိူၼ်ႈၺွပ်းၶဝ် ယွၼ်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ ၵဝ်သွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်လၢႆး ႁဵၼ်းပၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းသူၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တႃႇေတၵႂႃႇႁဵတ်းၶႃပိူၼ်ႈႄလႈ ႁဵတ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉပိူၼ်ႈ။
ၼႆႉပဵၼ် ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11.12.2019 မိူဝ်ႈမႃးပၼ် ၵႂၢမ်းႁူႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉသုင်ၸၼ်ႉၵၢင် ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆ တႆးလႅင်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶႃႈႁဝ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သႅင်သိုၵ်း လႆႈမၢႆလႆႈတွင်း လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ေသ လႆႈၶိုၼ်းၵဵပ်းႁွမ်တႅမ်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းႄလႈ တွၼ်ႈတႃႇေတႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ယူႇၶႃႈ သင်ဝႃႈၶႃႈႁဝ်းလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၽိတ်းၵႂႃႇၼႆၸိုင်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်း ပၼ်ၶႃႈႁဝ်းယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်ေသၵမ်းၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ (မၢၼ်ႈ: မြောင်းမြမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myaungmya Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
ၸူဝ်ႈၽွင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇၵွင်ႈမၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း တီႈႁိမ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇလႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ 2 ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 27 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 01:00 မူင်းၼၼ်ႉ သၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇတင်းၼမ်သေ ၵႂႃႇပိုတ်းယိုဝ်း ၵူဝ်ႇၼၢႆႇဝိၼ်း ဢႃႇယု 32 ပီႊ ဢၼ်ယူႇတီႈပွၵ်ႉသျၢၼ်းယႂႃႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇလႄႈ လူႉတၢႆထင်တီႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ− သၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၽွင်းၼွၼ်းလီ မွၵ်ႈ 01:00 မူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၼွင်ႉၸၢႆးၵဝ်ၶႃႈသမ်ႉ ၵႂႃႇဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈ (ၵႂႃႇၽၢႆႈ) တင်းၼွၵ်ႈႁိူၼ်း၊ ၵႂႃႇႁူပ်ႉၺႃး သၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းႁိူၼ်းႁဝ်းသေ မႃးႁႃၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းမေႃႈယဝ်ႉ ပၢႆလၢတ်ႈႁဝ်းဝႃႈ ယႃႇပေၵူဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသင် သူၶဝ်ၼႆသေ ၵိၼ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၼွၼ်းလိုဝ်ႈၼိူဝ်ႁိူၼ်းႁဝ်း ယူႇမိူၼ်ၸိူင်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈသင်၊ ႁဝ်းၶႃႈတင်းႁိူၼ်းတႄႉ ၵူဝ်သေဢမ်ႇႁတ်းတူင်ႉတူဝ် ၼင်ႈယူႇတုၵ်းသုၵ်းၸိူင်ႉၼၼ် ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူင်းပေႃးလႅင်း ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၼွင်ႉၸၢႆးၶႃႈတႄႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢဝ်သၢတ်ႇၵဵၼ်သေၵေႃႈ သူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃ ဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူဝ်ႇၼၢႆႇဝိၼ်းၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းသေ လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလီ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈ လၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်းတီႈၼိုင်ႈသေယဝ်ႉ ႁႃလဵင်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း၊ ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းလႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ − သၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵျွၵ်ႉတေႃႇ−ဝၢၼ်ႈဝႃးၵိၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်သၢႆႁိူဝ်ႈၾႆးထၢတ်ႈမႅပ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး သွင်တီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၼ်ၾၢင်ႉၵၼ်လႄႈ လႆႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း၊ ၽူႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉသမ်ႉလႅၼ်ႈပၢႆႈလႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈလွၵ်ႇၸွမ်းလင် ယႃႇႁႂ်ႈလႅၼ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ယိုဝ်းတိူဝ်ႉၺႃးသေ ၽူႈၸၢႆး ဢႃႇယု 30 ပၢႆ လူႉတၢႆထင်တီႈၵႂႃႇ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ တၼ်းပၢႆႈလွတ်ႈၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ လိူဝ်သေ တီႈပွၵ်ႉသျၢၼ်းယႂႃႇယဝ်ႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈဢပွၵ်ႉဝ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ပွၵ်ႉသျၢၼ်းယႂႃႇမွၵ်ႈ (7) လၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵွင်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၽူႈယိင်း (3) ၵေႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇသွမ်ႈၼႃးၼၼ်ႉ လႆႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉသေ တေႃႇဢေးတဵင်းၵျေႃႇ ဢႃႇယု 33 ပီႊ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၼႃႈဢူၵ်း၊ တေႃႇၵျေႃႉၸဵင်ႇ ဢႃႇယု 37 ပီႊ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တိူဝ်ႉၺႃးတီႈ မိုဝ်းၽၢႆႇသၢႆႉ လႄႈ တေႃႇပူႉမ ဢႃႇယု 37 ပီႊ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၸိူဝ်ႉၸပ်းတီႈ ဢႅင်ႈလႄႈ ၸွမ်းပုမ်သေ လႆႈဢဝ်တူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈ ႁူင်းယႃ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ တေႃႇပူႉမ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇ သူင်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇယူႇၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 15:00 မူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢပွၵ်ႉဝ ၵေႃႉဢၼ်ႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ − မိူဝ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇမီးသိုၵ်းၸုမ်းလႂ်မႃးတူင်ႉၼိုင်သေတီႈ၊ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵူၺ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈသေ ဢဝ်ၵွင်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး၊ ၸိူဝ်းႁိမ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးၵူၼ်းသွမ်ႈၼႃးယူႇၼႂ်းတူင်ႈၼႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇယဝ်ႉ ၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၼ် ၵူၼ်းလႅၼ်ႈပၢႆႈသမ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ် မၢၵ်ႇလူင် RPG သေ ပိုတ်းယိုဝ်းထႅင်ႈလႄႈ ၽူႈယိင်းသၢမ်ၵေႃႉ ၸင်ႇလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းသေ ၵေႃႉၼိုင်ႈထိုင်တီႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇၵေႃႈ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မိူၼ်တင်းဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းယဝ်ႉ၊ ၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ၵူၼ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ထူပ်းၽေးတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယူႇၼႆႉ ယႃႇဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေမႃးၸွႆႈၵူၼ်းမိူင်းလႃႈ ပၢႆယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်း တၢႆထႅင်ႈၵွၼ်ႇ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းပၢႆပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေၵိုတ်းလိုဝ်ႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သိုၵ်းဝႆႉ တေႃႇထိုင်လိူၼ်ၼႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း လုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇလႄႈ ဝဵင်းပလႅတ်ႉဝ မိူင်းၶျၢင်း တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 2018 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 27 August 2020 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ပီႊၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ ၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ မီး 282 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းမီး 618 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမဵတ်ႉတႃႇ ၸဝ်ႈပေႃႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ မဵတ်ႉတႃႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၵျွင်းဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇ ဢိူင်ႇၵွင်းၵေႃႇ တူင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼ တီႈၸမ်တီႈၵႆသေ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးပီႊပွင်း 400 ပီႊ တီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ မိူင်းပွၼ်းတႆး ဢိူင်ႇၵွင်းၵေႃႇ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈလႆႈမႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၶေႃႈမဵတ်ႉတႃႇ ၸဝ်ႈပေႃႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢၼ်မဵတ်ႉတႃႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႊ 2000 ၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃး ပီႊ 2020 ၶၢဝ်းၼႂ်းဝႃႇ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ သြႃႇလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၵျွင်းဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇ ဢိူင်ႇၵွင်းၵေႃႇ တူင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတူၺ်းဢွင်ႈတီႈ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမဵတ်ႉတႃႇ ၸဝ်ႈပေႃႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်ႉၸုမ်ႉ မဵတ်ႉတႃႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီႊ 2020 လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပူၵ်းၸွမ်ပိဝ် သႃႇသၼႃႇလႄႈ တီႇၽဵဝ်ႈယုမ်းၶိူဝ်း ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ 2020 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ် ၸုမ်းသင်ႇၶၼႃႇယၵ တူင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ၵုမ် ထွမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈမဵတ်ႉတႃႇ ဢေႃးဝႃႇတ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ပၺႃႇသႃႇမိ ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ တူင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီလႄႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်တင်းသဵင်ႈ လႆႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တႃႇတေမႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးပီႊပွင်း 400 ပီႊၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပီႊ 2021 လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ ၵျွင်းၵၢင် ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸဝ်ႈဢၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈပႃႇရမီႇ ၸဝ်ႈပေႃႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်း တႃႇတေမႄးၵုမ်းၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်လႆႈၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇ ပီႊယၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉၼႆလႄႈ ယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢိၵ်ႇ ၽိတ်းပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် မႃးတူၺ်းၽၢင်ႁၢင်ႈၵွင်းမူး တႃႇတေမႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ၶိုၼ်းၵွင်းမူး ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်မႃးလႆႈ ၵွင်းမူးသူႇမႂ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈပူႇၸေႃႇဝႆႈသႃႇ ၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႂ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ 2021 လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ လႆႈမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ဢွင်ႈတီႈၵွင်းမူးယဝ်ႉသေ ဢွၼ်ဝႆႈၽြႃးသူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇ လႄႈ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းၶႂၢင်ႉဢၼုၺၢတ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈတႃႇၼၵဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်းဝႆႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉသေလႄႈ ၶိုၼ်းမဵတ်ႉတႃႇ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် သြႃႇတၵ်ႉၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇၵွင်းၵေႃႇ တႃႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လူႇတၢၼ်း တႃႇမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၵွင်းမူး ၵဝ်ႇၵႄႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ဢဝ်သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းဢွင်ႈတီႈၼမ်ႉမေႃႇၶုမ်ၶမ်း ဢၼ်ၵိုၵ်းၵၼ်တင်းၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ 2021 လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ထိုင်တီႈၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်လိုင်း တႃႇတေမႃးႁဵတ်းပဵၼ်ပိူင်ၽၢင်ႁၢင်ႈ ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်လိုင်း ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ ၸင်ႇမႃးဢွၼ်ႁူဝ် သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ဝႆႈၽြႃးသုတ်ႇမုၼ်းထမ်းဝႆႈၽြႃး ၸဝ်ႈပေႃႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉသေ သူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇပၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼၵဝ်ႇ လႄႈ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတႃႇတေမႄးၵေႃႇၵုမ်း လုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပီႊ 2021 လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ လႆႈထႃႇပၼႃႇၵႅၼ်ႇၸႂ်ၵွင်းမူး ပွၵ်ႈၵမ်း (1) ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း၊ လိူၼ်ၸဵတ်းလပ်း လႆႈထႃႇပၼႃႇၵွင်းမူး ပွၵ်ႈၵမ်း (2) လႄႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမႄးၶုတ်းၶွပ်ႇတိၼ်ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ လႆႈထူပ်းႁၼ်ၽြႃးၵဝ်ႇၵႄႇပႅတ်ႇသူႇလႄႈ ၶိူင်ႈၶူဝ်းၵဝ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ ၽြႃးၵဝ်ႇၵႄႇပႅတ်ႇသူႇ ဢၼ်ၶုတ်းႁၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းဢဝ်ထႃႇပၼႃႇၼႂ်းၵွင်းမူးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၵေႃႇသၢင်ႈယူႇလႄႈ သင်ဝႃႈတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် ၵေႃႉလႂ်ၽႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ ပေႃးၶႂ်ႈႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်တႃႇၼၸွမ်းၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသူႉၼၼ်ႇတ(မိူင်းတုင်) ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်း ဝတ်ႉဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇ ဢိူင်ႇၵွင်းၵေႃႇ တူင်ႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ မၢႆၾူၼ်းမၢၼ်ႈ 09 793 396 536 ဢမ်ႇၼၼ် 09 683 558 900 ၼႆႉ လႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢဝ်ၶိူင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း RDT Test ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းၵူၼ်း 712 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး 1 ၵေႃႉ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ 2 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 3 January 2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 937 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 3 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃ မီး 222 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 712 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Mekong News ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 4 January 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ႁူင်းယႃဢွၼ်ႇ Fever Clinic ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃၵဝ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ဝႃႈၼႆ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႄႈ ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶိုၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် မၼ်းၼၢင်း ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈ ၵျွင်းမိူင်းၵုတ်ႈ (မိုးကုတ်ဝိပဿနာရိပ်သာ) ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3 January 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 729 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 17 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 888 ၵေႃႉ မိူၼ်ၵၼ်။
တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 3 January 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 126,345 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 2,728 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 109,548 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထူပ်းႁၼ် ၾူၼ်းမိူင်းၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မီးလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Sensor တီႉၺွပ်းဢတ်းသဵင်လႆႈသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸုၼ်ႉပႅတ်ႈၾူၼ်းဢၼ်ၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉဝႆးၽႂ်း။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 23 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး (Lithuania) မႃႇၵျီႇရိတ်ႉသ် ဢပူႇၵီႇဝီႇၶျႅတ်ႉသ် Margiris Abukevicius လႆႈဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၸုၼ်ႉပႅတ်ႈၾူၼ်း ဢၼ်မိူင်းၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တင်းမူတ်း ႁူမ်ႈပႃးတင်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၾူၼ်း (မိုဝ်းထိုဝ်) ဢၼ်ၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၽၢႆႇႁူမ်ႈလူမ်ႈတၢင်းၼႅင်ႈသၢႆ သၢႆႇပိူဝ်ႇ (Cyber) မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး ၵူတ်ႇထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ၾူၼ်းမႂ်ႇဢၼ်ၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိၵ်ႈသျႅဝ်မီ (Xiaomi) Mi 10T 5G ပဵၼ်ၾူၼ်းသႅၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈတိတ်းတင်ႈသွပ်ႉတ်ဝႄး Software ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ Sensor တီႉၺွပ်းဢတ်းသဵင်ၶေႃႈၵႂၢမ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇသဵင် “Free Tibet”၊ “Long live Taiwan independence” “democracy movement” ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၾူၼ်းမိၵ်ႈ Xiaomi Mi 10T 5G မီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႆႉယူႇ 449 ၶေႃႈ Sensor ဢၼ်ၽင်ဝႆႉၼႂ်းၾူၼ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢတ်းသဵင်ဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း ပႃးၸဵမ်လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Browser ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႇ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ မီးလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ၾူၼ်းသႅၼ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉတေသူင်ႇၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်လၵ်ႉဝႆႉ တီႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၾူၼ်းၵႂႃႇတီႈ Server ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ မိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး လၢတ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈတၢင်းၸိူင်ႉၼႆ တေဢမ်ႇပဵၼ်တီႈ မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး မိူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်မိၵ်ႈသျႅဝ်မီၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉမိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ သျႅဝ်မီသေ ဢမ်ႇပႆႇဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈ တုမ်ႉတွပ်ႇသင်သေတႃႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွပ်ႇပၼီႇ Huawei တႄႉ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇတိုၼ်းဢမ်ႇမီးပေႃႇလသီႇ တႃႇတေလၵ်ႉဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၾူၼ်းလႄႈ လႆႈႁဵတ်းမၢႆမီႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇ လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ လႆႈႁွၼ်ႉႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃး ဢိင်လူၺ်ႈမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် August 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶႄႇ လႆႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး ႁွင်ႉၵူၼ်းၽွင်းတၢင် လီထူဝ်းၼီးယႃး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈ ဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်း ႁႂ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း မိူင်းလီထူဝ်းၼီးယႃး လႄႈ ၶႄႇၵေႃႈ တေႁွင်ႉၵူၼ်းၽွင်းတၢင်ၶဝ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽေးသၽႃႇဝ လူမ်းလႅင်ႉလူင်ႁၢႆးသျိၼ်ႇ Haishen ဢၼ်ၽတ်ႉၶဝ်ႈ တီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ၽတ်ႉၶဝ်ႈတီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ 2 ၵေႃႉ လႄႈ မီးၵူၼ်းႁၢႆ ႁႃပႆႇထူပ်း 2 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈပႃးတင်း တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 08 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉလူင်ႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Typhoon Haishen) လႆႈၽတ်ႉၶဝ်ႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူတ်ႉၵႃး လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆၼမ် မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 2 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းဢၼ်ႁႃပႆႇထူပ်းထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ လႄႈ မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 07 September 2020 လူမ်းလႅင်းလူင်ႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Typhoon Haishen) ဢၼ်ၽတ်ႉၶဝ်ႈ တီႈၵုၼ်ၶိဝ်းသူး လႄႈ ၵုၼ်ဢူဝ်ႇၵီႇၼႃႇဝႃႇ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပွတ်းတွၼ်ႈတႂ်ႈၼၼ်ႉ တၢင်းဝႆးၽႂ်း ႁႅင်းလူမ်း 252 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတူဝ်ႇ တေႃႇၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း ၼႆသေတႃႉ၊ ဢၼ်ၽတ်ႉၶဝ်ႈ တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးၸၢၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ လူတ်းယွမ်းႁႅင်းလူမ်းယူႇတီႈ 112 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ တေႃႇၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉလူင်ၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႂ်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း တီႈၵုၼ်ၵေႃးၸေး (Geoje) လႆႈထုၵ်ႇလူမ်းလႅင်ႉ ၽတ်ႉလၵ်းသဝ်ၾႆးၾႃႉ လူမ်ႉၵူၼ်ႇပင်းလႄႈ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉထူမ်ႈသုင်သေ လိၼ်ၵူၼ်ႇပင်း ပဵၼ်မၢင် ပိုၼ်ႉတီႈ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းယဝ်ႉ ႁႅင်းလူမ်းလႅင်ႉလူင်ႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Typhoon Haishen) လႆႈၽတ်ႉၶဝ်ႈ ၼႂ်းလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇပႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်း ၼႂ်းမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈလူႉၵွႆ ဝႃႈၼႆ။
တီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၼႆႉ ယင်းမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇ ၽေးသၽႃႇဝ ၾူၼ်တူၵ်းၼမ်ႉၼွင်း မိူၼ်ႇၼင်ႇ ႁႂ်ႈၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈလၢႆးငၢၼ်း ၽွင်းယၢမ်းၾူၼ်တူၵ်း ဢိၵ်ႇတင်း ပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉၼွင်း ၶိုၼ်ႈသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 06 September 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၶိမ်း ၵျွင်း-ဢိုၼ်း လႆႈႁွင်ႉၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းပႃႇတီႇႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်မီးပႃႇတီႇလဵဝ် တီႈၼႂ်းမိူင်း ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ တင်းမူတ်း 12,000 ၵေႃႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းလႆႈထူပ်းၽေးသၽႃႇဝ လူမ်းလႅင်ႉလူင်မၢႆသၵ်ႇ (Typhoon Maysak) ဢၼ်ၽတ်ႉၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁႅမ်းၵျွင်းၸၢၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းႁႅမ်းၵျွင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵႃးမၢၵ်ႈ
ၵႃးမၢၵ်ႈ ပဵၼ်ၶူးမေႃလူင် ၵေႃႉၶူင်ဢွၵ်ႇ ဝူၼ်ႉၶပ်ႉဢွၵ်ႇမႃး ပၢႆးဝူၼ်ႉ “သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းပၢႆးသၢႆႊ” (Scientific socia-lism)။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီႊ 1818 တီႈ ဝဵင်း ထရီးယႃႇ (Trier) မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ။ ဢူႈမၼ်းပဵၼ် သိုင်ႇၾိင်ႈ (Lawyer)။ မိူဝ်ႈ ၵႃးမၢၵ်ႈ လႆႈဢႃႇယု သိပ်းၸဵတ်းပီႊၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ လႆႈ ၶဝ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၾိင်ႈမိူင်း တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပွၼ်း (University of Bonn)။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၶၢႆႉ ၵႂႃႇႁဵၼ်း တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႄးလိၼ်ႇ (University of Berlin)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉ ၸုမ်ႈၶူးလူင်ၸၼ်ႉ ပၢႆးလွၼ်ႉၶူး (Ph. D.) လူၺ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (Phi-losophy) ဢၼ် ၸၼ်ႉၸွမ် ယီႉၼႃႇ (University of Jena) မွပ်ႈပၼ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ ၶိုၼ်းဝၢႆႇႁူဝ်ၸူး ၵၢၼ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ။ ထၢမ်းငၢၼ်း ပဵၼ် ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ရၢႆးၼိၵ်ႈ သၢႆးထူင်ႇ (Rheinische Zeitung) တီႈ ဝဵင်းၶူဝ်းလူင်ႇ (Cologne)။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းႁၼ်ပၢႆးမိူင်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းႁုၼ်ႈႁႅင်း (radical) ၵေႃႉ႞လႄႈ ထိုင်တီႈလႆႈ တုၵ်ႉၶသေ လႆႈၶၢႆႉမႃးယူႇ ဝဵင်းပႃႇရီႇ။ တီႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၾရီႉတရိတ်ႈ ဢႅင်း ၵႄႇ (Friedrich Engels) ၵေႃႉဢၼ် တေပဵၼ်မႃး ဢူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်မၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဢူၺ်း လီ ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းမႃး တေႃႇၸူဝ်ႈသုတ်းပၢၼ် ၼၼ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈ တင်း ၼမ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေတႃႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ်ၼႆ တႄႉ တိုၼ်းၸမ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၵၼ် တႃႇသေႇလႄႈ ၽွၼ်းယွၼ်ႈတေႃႇ မိူင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းပဵၼ် လွင်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဝႃႈတေႉၵေႃႈ ၼႂ်း ပပ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ မၢၵ်ႈ တင်း ဢႅင်းၵႄႇ ဝႆႉၵိုၵ်းပဵင်း ၵၼ်ၵွၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႅမ်ႈသႂ်ႇလွင်ႈၶႃ တႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင် ၵႃးမၢၵ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်။ (ၼင်ႇၵဝ်ၶႃႈ ဝူၼ်ႉႁၼ်တႄႉ) ၼႂ်းၶႃသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ မၢၵ်ႈ ပဵၼ် ယႂ်ႇလိူဝ် ဢႅင်းၵႄႇ။
ယူႇပႃႇရီႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၵႃးမၢၵ်ႈ လႆႈ ပၢႆႊဢွၵ်ႇထႅင်ႈ မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈသေ ၵႂႃႇယူႇ ဝဵင်း ပရႃးသႄႇ (Brussels)။ မိူဝ်ႈယူႇတီႈ ပရႃးသႄႇ ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 1847 မၼ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈ ပပ်ႉ လိၵ်ႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မၼ်း ပပ်ႉ႞ ဢၼ်မီးႁူဝ် ၶေႃႈဝႃႈ တၢင်းယၢၵ်ႈၽၢၼ် ၶွင်ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (The Poverty of Philosophy)။ ထႅင်ႈပီႊ႞ မၼ်း တင်းဢႅင်းၵႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈ (Communist Manifesto)။ ပပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉလူင် ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်ၵူၼ်း တင်း လုမ်ႈၾႃႉ သူင်လူသူင်ဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ထႅင်ႈပီႊ႞ မၢၵ်ႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး ဝဵင်းၶူဝ်း လူင်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၼ်းယူႇလႆႈ မွၵ်ႈလၢႆလိူၼ်ၵွၺ်း မၼ်းလႆႈပၢႆႊဢွၵ်ႇထႅင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈ ၵႂႃႇ ယူႇ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ တေႃႇပေႃးသဵင်ႈတၢႆ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမၼ်းထၢမ်းငၢၼ်း ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈငိုၼ်းလႆႈတွင်းဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈလႄႈ ၽိူဝ်ႇ ၵႂႃႇယူႇ တီႈလၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၶၢဝ်း ယၢမ်းတၼ်း တႃႇပၵ်းၸႂ်ပၵ်းၶေႃး ၶူၼ်ႉၶႂႃႉတႅမ်ႈ ဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ (မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ၵႃးမၢၵ်ႈၶဝ် ၵူႊလွင်ႈ လွင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢႅင်းၵႄႇယဝ်ႉ။) ပပ်ႉလူင် ႁူဝ် ၶေႃႈမၼ်းဝႃႈ ငိုၼ်းတိုၼ်း (Das Kapital) သွႆႉ တီႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ လိုဝ်းလင်လိူဝ် ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 1867။ ပပ်ႉလူင် ထႅင်ႈသွင်သွႆႉၼၼ်ႉ ပႆႇတၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈ တေႃႇ ပေႃး မၼ်းလႆႈသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီႊ 1883 ၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢႅင်းၵႄႇ ၸင်ႇၵဵပ်းဢဝ်မူႇလိၵ်ႈဢၼ် ၵႃးမၢၵ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းထတ်းထိၼ် ၽိမ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ။
ၵႃႊပဵၼ် ၵႃးမၢၵ်ႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ် တႃႇပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃး ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉ သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ ပၢၼ်မႂ်ႇ ၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ၽွင်း ၵႃးမၢၵ်ႈ သဵင်ႈ တၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ပႆႇမီးတၢင်းဝူၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဝၢႆးလင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈႁၼ် လူင် ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ် ၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူင်း႞ ယဝ်ႉမိူင်း႞၊ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ပဵၼ် မိူင်းရတ်ႉသျႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်း ၼႂ်းလၢႆဝၢၼ်ႈ လၢႆမိူင်း ဢွၼ်ယွမ်းႁပ်ႉၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်းသေ လုၵ်ႉ ႁိုၼ်ႇတူင်ႉၼိုင် တႃႇတေဝၵ်ႉၵမ်လႆႈ ဢႃႇၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းယွမ်းႁပ်ႉ လၵ်း ၵၢၼ်မၢၵ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇတေလႆႈဢႃႇၼႃႇၼႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသူၼ်းတုမ်၊ လၵ်ႉလွမ်ၶႃႈတၢႆၵူၼ်း၊ ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ၊ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်း သိုၵ်းႁဵတ်းသိူဝ် တိုၵ်းတေႃးဢဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်း တဵင်ၽၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉၶဝ် ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။ ၼႆ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း သုၵ်ႉသူၼ်သိၼ်း သၢၼ်ၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတၢႆၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶူးမေႃ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၵေႃႉ႞ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ တၢင်းဝူၼ်ႉတၢင်းႁၼ်မၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်း တဵမ် ႁိုင်ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊ၊ တၢင်းဝူၼ်ႉမၼ်း ပေႃး ၽႄႈတိူၼ်း တုမ်ႉယွၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸွတ်ႇ တူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပႆႇယၢမ်ႈမီးၽႂ်သေပွၵ်ႈ။ သူၸဝ်ႈ ၵေႃႈ တေႁပ်ႉႁၼ်မိူၼ်ၵဝ်ၶႃႈယူႇ။ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး လူႉလႅဝ်ယွၵ်းၶၢတ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉလွၵ်ႉလွၵ်ႉဢွၼ်ႇၵွၺ်း။ ဝႃႈတေႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယွၼ်ႉတၢင်းဝူၼ်ႉ ၶွင်မၢၵ်ႈၵေႃႉလဵဝ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းဝူၼ်ႉ တၢင်ႇၵေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ လီႇၼိၼ်ႇ (Lenin)၊ သတႃႇလိၼ်ႇ (Stalin) လႄႈ မၢဝ်ၸိူဝ်တူင်း (Mao Zedong) ၶဝ်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉလႄႈၸင်ႇ မၢၵ်ႈ ဢမ်ႇ လႆႈပႃး တီႈဢၼ်သုင် ၼႂ်းပပ်ႉသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ် ငၢၼ်ၼႆႉ။
ပေႃးတူၺ်းႁၼ်ၵႆႁၼ်ယၢဝ်း ၼႆတႄႉ မၢၵ်ႈ တၵ်းလႆႈသုင်လိူဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼႆႉ။ ပေႃးၼၼ် တေဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႆႉသုင်ၵႃႊႁိုဝ်။ သင်ဝႃႈ သေၵေႃႉၵေႃႉ ႁပ်ႉႁူႉ လွင်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈၶဝ် ႁူမ်ႇမုင်းလႆႈၵႃႊႁိုဝ် ပေႃးၼႆၸိုင် မၼ်း ၶိုၼ်းတေထၢမ်မႃးဝႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ် မၢၵ်ႈ ၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈၵႃႊ ႁိုဝ်လႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႃႈတေႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇဢဝ်တၢင်း ဝူၼ်ႉလၢႆးၵၢၼ် ၶွင်မၢၵ်ႈ ပဵၼ်ယႂ်ႇ။ မၢၵ်ႈတႅမ်ႈမႃး ၶေႃႈႁပ်ႉႁၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ႁေးၵႄႇ (Hegelian dialectic) လႄႈ ၵႃႊၶၼ်ၽိူမ်ႉ ၶွင် ႁႅင်းငၢၼ်း (surplus value of labour) ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈတေႃႇ လၵ်းၵၢၼ်ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ၶဝ် ၸႂ်ႉဝႆႉၵူႊမိုဝ်ႉၵူႊဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉ ပိူင်းၼႄဝႃႈ ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၢၵ်ႈ ၵဵဝ်ႇ ၵပ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၽိတ်းၽူၼ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၶေႃႈလၢမ်းၶၢတ်ႈ ဢၼ်မၢၵ်ႈဝႃႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆႇတူၵ်းပဵၼ် ၶေႃႈၽိတ်းၽူၼ်ၵႂႃႇမူတ်း။ တူဝ် ယၢင်ႇ – မၼ်းလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ပူၼ်ႉမႃးႁိုင် ၼႆၸိုင် ႁႅင်းငၢၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယူႇ သဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈငိုၼ်းၸဝ်ႈတွင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မႃး ထၢၼ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ် ဢၼ်ၶိုပ်ႈ ၼႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ လွင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ် မႃးတေႉတေႉလူး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈ ထၢၼ်ႈၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢင်ၶဝ် တၵ်းတေႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတေယဵၼ်းပဵၼ် ထၢၼ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထၢမ်းငၢၼ်းၵွၺ်း၊ ၼႂ်းၶဝ်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈတႄႉ တေၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပဵၼ် ၵူၼ်းထၢၼ်ႈသုင် ဝႃႈၼႆ။ ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁူႉၸႅင်ႈႁၼ်လႅင်းဝႃႈ ပႆႇပဵၼ် မႃးသေပွၵ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၢၵ်ႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တီႈ ႁူင်းငၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း ပေႃးၼႆၸိုင် ၼမ်ႉတွၼ်း ငိုၼ်းလႆႈ ၶွင်ၸဝ်ႈငိုၼ်းၸဝ်ႈတွင်းၶဝ် တေလူတ်း လူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၼႆႉၵေႃႈၽိတ်း ၽူၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ်ဝႆႉ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇ ၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း ပၢႆး မၢၵ်ႈမုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽိတ်းၵေႃႈယဝ်ႉ၊ မႅၼ်ႈ ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ တၵ်းလႆႈတူၺ်းပႃး မၢၵ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႇမုင်း လႆႈၼိူဝ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၵႃႊႁိုဝ်။ ၶူးမေႃပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶပ်ႉၵေႃႉ႞ လမ်ႇလွင်ႈၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢိင် ၼိူဝ် ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်း ၽိတ်း ႁိုဝ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်းဢဝ်။ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ဢီးသူၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းတူင်ႉ ၼိုင်ၵႂႃႇ ၼမ်ၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ၼၼ်ႉ သေ တႅပ်းတတ်းၼႆၸိုင် မၢၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ တေႉတေႉယူႇ ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၵူၼ်းႁပ်ႉဝႃႇတမၢၵ်ႈၶဝ် ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ယိူင်းၸူး တၢင်းဝူၼ်ႉသီႇပိူင်- (1) မိူဝ်ႈၽွင်း ႁႅင်းငၢၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၽၢၼ် ယၢၵ်ႈၵိၼ်းၼႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ၵမ်ႈ ဢေႇၼႆႉ ၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ငိုၼ်းၶမ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်။ (2) ပိူဝ်ႈတႃႇ တေၵေႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ဢမ်ႇၽဵင်ႇ ပဵင်းၸွမ်းထမ်းၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈၵေႃႇတင်ႈ ပၵ်းပိူင်လွၵ်းပိူင် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ၊ ၼႂ်းပၵ်းပိူင် ၼၼ်ႉ ၵႃႊပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ႇသိၼ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်ၶဝ်၊ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵုမ်းၵမ် တင်းသဵင်ႈ။ (3) လၢႆးတၢင်းလူင်းမိုဝ်း တႃႇတေ ၵေႃႇတင်ႈ ပၵ်းပိူင် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈ ပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ။ (4) ၼင်ႇႁိုဝ် ပၵ်းပိူင် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ တေယိုၼ်း ယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်႞ တၵ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ။
ဢၢႆႇတီႇယႃႇ (တၢင်းဝူၼ်ႉ) သၢမ်ဢၼ် (1) တေႃႇ (3) ၼၼ်ႉတႄႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပၢၼ် မၢၵ်ႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းႁိုင်။ တၢင်းဝူၼ်ႉ တီႈသီႇၼၼ်ႉတႄႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ဢၼ် တၢမ်တူဝ် မၢၵ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉ “ပၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ထၢၼ်ႈၵူၼ်းႁၢမ်းၶူဝ်းၶွင်” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်း ၼႃႇ ပၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သူဝ်းဝီးယႅတ်ႈၶဝ် ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ယွၼ်ႉလၢႆးတၢင်း ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ မၢၵ်ႈ ၼၼ်ႉဢေႇဢေႇ။ ယွၼ်ႉ လႄႇၼိၼ်ႇ တင်း သတႃႇလိၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈ ပႃႈၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵုင်ႇ မုၼ်ဢေႃးၸႃႇ မၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ် ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈမီးသဵင်ၵွၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ မီးဢေႃးၸႃႇတေႉတေႉ။ ဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ဢၼ်မၢၵ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈသေ ႁဵတ်း ၼႃႈတိူဝ်ႈ ႁူမ်ႇတူမ်း ဢၢႆႇတီႇယႃႇ လႄႈ ပေႃႇလၸီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၺ်း။ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႃႈလီႈႁဵတ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈဢၼ်မႅၼ်ႈ ၵေႃႈ မႅၼ်ႈယူႇၽွင်ႈသေတႃႉ မိူၼ်တင်း ၶႂ်ႈမၢပ်ႇ လၢတ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႃႇၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇ။ တူဝ် ယၢင်ႇမၼ်း- လႄႇၼိၼ်ႇၼႆႉ တေႃႉတႄႉလူႁေ ဢိင်ဢၢင်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်မၢၵ်ႈတႅမ်ႈသေ သင်ႇ သွၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ။ မၼ်းပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃး လူတေႉတေႉ ဝႃႈဝႃႈသေ ယွမ်းႁပ်ႉတင်းပိုၵ်း။ မၼ်းယုမ်ႇယမ် ဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ မၢၵ်ႈ သင်ႇသွၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼႃႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မၢဝ်ၸိူဝ်တူင်းၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၼၼ်။ တီႈတေႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဢၢႆႇတီႇယႃႇ မၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈႁူလီလီ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေ ၶဝ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈႁူၽိတ်း။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၸဝ်ႈယေႇ သုလႂ်၊ ၸဝ်ႈပုတ်ႉထလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် မူႇႁမ်းမႅတ်ႉ လႂ်ၵေႃႈ လုၵ်ႈၼွင်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ထဵင်ထွင်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် ပဵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ သင်ဝႃႈ ပေႃႇလၸီႇ ပိူင်ယႂ်ႇ ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၶဝ် တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ႁပ်ႉ ဢဝ်မႃး တီႈၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၵႃးမၢၵ်ႈ ၼႆတႄႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵႃးမၢၵ်ႈ ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ် ငၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေသုင် လိူဝ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ မၢင်ၶေႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇ “ၸႂ်ႉပၢႆး မၢၵ်ႈမုၼ်းသေ ၶူၼ်ႉႁႃ ၶေႃႈၵေႈပိုၼ်း” ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉတႄႉ သင်ဝႃႈ ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ ၵူၼ်ႇ ပင်းၵႂႃႇၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၵ်ႉတေသိုပ်ႇၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၵႃးမၢၵ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉ တီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၵႃႊႁိုဝ် ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်ၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈတူၺ်းဢဝ် ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၼႆႉ ယိုၼ်းယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇ ၼႂ်းပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆး လင် ၵႃးမၢၵ်ႈ သဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊ ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၼွင်ႈမၼ်း (ၵူၼ်းတုင်းႁပ်ႉ ၶေႃႈ သင်ႇသွၼ်မၼ်း) မီးယူႇ ၼိုင်ႈႁဵင်လၢၼ်ႉပၢႆပၢႆ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း တေႃႉတႄႉ ၶၢမ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈၼွင်ႈ ၼႆၵွၺ်း။ ပေႃးတူၺ်း တၢင်းၼမ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼမ်လိူဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်း ယွမ်းႁပ်ႉ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် တၢင်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃး တႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ်တင်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆၵေႃႈ လႆႈဝႃႈၼမ်တေႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၶေႃႈ ၼႆႉလႄႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၸူမ်းၸွမ်း (ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၵူဝ်) ဝႃႈ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၼႆႉ တေဢွင်ႇပေႉလႆႈ ပတ်းပိုၼ်ႉလုမ်ႈ ၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပပ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈၵမ်း ထူၼ်ႈ႞ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “လၢမ်းၶၢတ်ႈ ယၢပ်ႇဝႃႈ ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ တေယိုၼ်းယၢဝ်း မၼ်ႈၸႄႇၵႂႃႇလႆႈ တေႃႇထိုင်ၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ၊ ဝႃႇတၼႆႉ ယၼ်ႇႁၢၵ်ႈဝႆႉလႆႈ လီၼႃႇယဝ်ႉ လႄႈ ၸၢင်ႊယိုၼ်းယၢဝ်းႁူမ်ႇမုင်းလႆႈ လုမ်ႈၾႃႉ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆ ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊၵွၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်း ၼႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ရတ်ႉသျႃး လႄႈ တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်းဝီးယႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူင်းၶႅပ်ႇမိူင်းၶၢင်း သူဝ်းဝီးယႅတ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ႉပွႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပႅတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ် ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လၢႆပီႊ ၼၼ်ႉၵွၺ်း ဢူမုၼ်ဢေႃးၸႃႇ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၼႆႉ တူၵ်းယေႃႈၵႂႃႇတေႉတေႉသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊ ယုၵ်ႉလဝ် ႁႂ်ႈမၼ်း တင်ႈတူဝ်လႆႈၶိုၼ်း ထႅင်ႈၵမ်း႞ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၼႆတေႉ ပေႃးၼႆၸိုင် ဝႃႇတ မၢၵ်ႈ ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ ယိုၼ်းယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇ လၢႆ လၢႆပၢၵ်ႇပီႊ ၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယိုၼ်းယၢဝ်း မႃးလႆႈ ၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ဢူမုၼ်ဢေႃးၸႃႇ ၵႃးမၢၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းတႅမ်ႇယေႃႈ လိူဝ် ၵဝ်ၶႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢိတ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵႃးမၢၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ ထၢင်ႇၸႅင်ႈလိူဝ် ၵူၼ်းၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ၼႃႇပူဝ်ႇလီႇယုၼ်ႇ လႄႈ ႁိတ်ႈတလႃႇၶဝ် ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ် ယွၼ်ႉ ၼႃႇပူဝ်ႇလီႇယုၼ်ႇ လႄႈ ႁိတ်ႈတလႃႇ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸွတ်ႇၽႄႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် တူဝ်ႈလူၵ်ႈၵႃႊႁိုဝ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Babbage pages
- ↑ Mehring, Franz, Karl Marx: The Story of His Life (Routledge, 2003) p. 75
- ↑ John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", American Journal of Sociology, Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.
- ↑ Allen Oakley, Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860, Routledge, 1984, p. 51.


text:
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယွၼ်ႉတပ်ႉၼမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ႁူမ်ႈပႃးထႅင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႃႈလိၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းယတေႉတွင်ႇ (3,000) ပၢႆ လႆႈပၢႆႈၽေးၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ တႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တပ်ႉၼမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉ မေႇယု ၸွမ်းၶႅပ်ႇဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၼၼ်ႉ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတင်း၊ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၵမ်းၵမ်းလႆႈငိၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ လႆႈယိၼ်းဝႃႈ မၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇတူၵ်းတႅၵ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ သူၺ်ႇလွင်းတိၼ်ႇၼိုင်ႈလုၵ်ႈ၊ သၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းၼမ် မီးဝႆႉယူႇတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵူႇတွင်ႇ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ ၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၼႂ်းၸႂ်ၵေႃႈႁူႉယူႇဝႃႈ မီးလွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေႁႄႉၵင်ႈလႆႈ လွင်ႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းပရႁိတၶဝ် လႆႈၵႂႃႇၸႅၵ်ႇပၼ် ၽႃႈတူမ်းသူပ်း တီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈၵူႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈဢူးၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇလွင်းတိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၵၢၼ်းၶျွင်း ႁူမ်ႈ (5) ဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း (3,000) ပၢႆ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မူဝ်းၸႄးၵျုၼ်း (မိုးစဲကျွန်း) ၸႄႈဝဵင်းယတေႉတွင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်ႉတီႈ မူဝ်းၸႄးၵျုၼ်းၼႆႉယူႇတေႃႇၼႃႇၵၼ်တင်းဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၶႅၼ်ႈၵၼ်မႄႈၼမ်ႉမေႇယု ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းထီႉ 17 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉတပ်ႉၼမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၸွမ်းသၢႆမႄႈၼမ်ႉမေႇယုလႄႈ မၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇ တူၵ်းတႅၵ်ႇတီႈဝၢၼ်ႈ သူၺ်ႇလွင်းတိၼ်ႇယဝ်ႉၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႉတၢႆ (1) ၵေႃႉလႄႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁႅင်း (2) ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်လႆႈပၢႆႈၽေးယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈသေ ငဝ်းလၢႆးၶိုၼ်းယဵၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈမိူဝ်းယူႇဝၢၼ်ႈၶိုၼ်းသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်းၵူၺ်း လႆႈၶိုၼ်းပၢႆႈၽေးထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2020 ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ် ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Irrawaddy ဝႆႉဝႃႈ − သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၸွမ်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈထီးၶျႅင်ႉ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 2,000 မီႇတိူဝ်ႇ၊ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵေႃႉပိုတ်းယိုဝ်းဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်၊ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၽွင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်လိူၼ်ထူၼ်ႈၸဵတ်း July 2020 မႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႃႈလိၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မူဝ်းၸႄးၵျုၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇလႆႈပၢႆႈၽေးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၸဵတ်းၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (3) ၵေႃႉ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 36 ပီႊ ပဵၼ်မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (4) ၵေႃႉ၊ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉယဝ်ႉမိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း