text:
ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ
ၵျူးၸႅတ်ႉ ရေႃႇပိၼ်ႇၼႅၵ်ႉ ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၵျူႇၼီႇယႃႇ (/ˌrɒbɪˈnɛt ˈbaɪdən/;[1] ၵေႃႉၵိူတ်ႇ 1942၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 20) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇ လိူၵ်ႈပဵၼ်ႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 46 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ တေႃႇၼႄႇထရၢမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ပေႃး ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ၊ 2020 မႃး တေလႆႈတႄႇႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 46 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၵရႅတ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 2009 တေႃႇ 22017 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 47 ၼၼ်ႉသေ တႄႇဢဝ် ပီ 1973 တေႃႇ [2009]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းတႄႇလႃႇဝႄးလ် မႃးယဝ်ႉ။ ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ယႂ်ႇမႃးတီႈ ဝဵင်းသၶရၼ်ႇတၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းပႅၼ်ႇသႄႇဝေးၼီးယႃး လႄႈ ၼိဝ်းၵႃႇသႄႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႄႇလႃႇဝႄးၼၼ်ႉ လႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇမႃးတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႄႇလႃႇဝႄးလ်သေ မိူဝ်ႈပီ 1968 ၼၼ်ႉ လႆႈၸုမ်ႈၶူးပၢႆးၾိင်ႈမိူင်း ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် သီႇရႃႇၵျႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1970 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၶွင်ႇသႄႇလႃႇ တီႈ ၵွင်ႇတီႇၼိဝ်းၵႃႇသႄႇၼၼ်ႉသေ ထိုင်ပီ 1972 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းတႄႇလႃႇဝႄးလ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ဢႃႇယု 29 ၶူပ်ႇသေ လႆႈပဵၼ်မႃး တႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ဢႃႇယုလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၵေႃႉထူၼ်ႈ ႁူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပတီႈၼႂ်းသၽႃးသီးၼဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၼႂ်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်သီးၼဵၵ်ႉ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉတင်းႁိုင်သေ လိုၼ်းသုတ်းမႃး လႆႈပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1991 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းသၢၼ်ၶတ်း ပၢင်သိုၵ်းငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၶႂၢၵ်ႈၸုမ်းဢူၺ်းလီၼေႇတူး ၸူး ယူးရူပ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပိူင် တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈၵဝ်း ပၢင်သိုၵ်း ယူႇၵူဝ်ႇသလႃးဝီးယႃး ၼႂ်းပီ 1990 ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၵမ်ႉသဵင်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈလွင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၶႂၢင်းပၼ် တႃႇပဵၼ်သိုၵ်းဢီႇရၢတ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်း ၵမ်ႉသဵင်မႃးသေတႃႉ ထိုင်ပီ 2007မႃး တွၼ်ႈတႃႇ သိုပ်ႇဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်း တီႈဢီႇရၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းသၢၼ်ၶတ်းမႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1987 တေႃႇ 1995 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၼၢမ်း မႃးတီႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ၽၢႆႇတတ်းသိၼ်းသီးၼဵၵ်ႉ မႃးသေ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈမႃးပၼ် လၵ်းၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ တွၼ်ႈတႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ လႄႈ ပၼ်ႁႃၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1988 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၊ ပီ 2008 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႉ တႃႇဢွင်ႈတီႈ ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ ႁင်း ပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး။
တီႈ သၽႃးၼိူဝ်ၼႆႉ မၼ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ႁူၵ်းၵမ်းယဝ်ႉ။ ပီ 2008 လႆႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတင်း ပရႅၵ်ႉဢူဝ်ႇပႃးမႃး သေ ၽွင်းမၼ်းလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း သၽႃးၼႆႉ မၼ်းပေႃးပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း သၽႃးၼိူဝ် ဢၼ်ဝႃႇယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။[2] ပီ 2012 ၼၼ်ႉ ဢူဝ်ႇပႃးမႃး လႄႈ ပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းပဵၼ် ၵႅတ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းႁႃၵၢၼ်ယၢပ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်သေၵေႃႈ လႆႈၵုမ်းတူၺ်း လွင်ႈႁႃၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းဢူဝ်ႇပႃးမႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ တႃႇဢဝ် 2010 ၾိင်ႈမိူင်းယွၼ်ႇၶွၼ်ႇ၊ 2011 ၾိင်ႈမိူင်းထိင်းငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်၊ 2012 ၾိင်ႈမိူင်းတႃႇယွၼ်ႇယွမ်းပၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၶွၼ်ႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတေမၵ်းမၼ်ႈလႆႈတီႈၼႂ်း သၽႃးၼၼ်ႉ လႆႈငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း ရီႇပတ်ႉပရီႇၵၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းသၽႃးမႃး ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႅပ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈယိုဝ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႇတီႇႁု ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းလွင်ႈၸႂ်ႉၵွင်ႈသေလူလၢႆပႄႉၵိၼ် ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်သေလူလၢႆပႄႉၵိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇတီႈၼႂ်း ပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [3]
ပီ 2015၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ-2016 ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 2017၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ ဢူဝ်ႇပႃးမႃး လႆႈတွၼ်ႈသူး ပၢႆတႅၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶႅပ်းၸုမ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4]
ပီ 2019၊ ဢေႇပရႄႇ 25 ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ-2020 ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ပၼ်သဵင် ၼႂ်းပႃႇတီႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 1991 သေ တီႈၼႂ်းပႃႇတီႇ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။ [5]
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်တင်း တေႃႇၼႄႇ ထရၢမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်သေ လႆႈပူၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ (270) ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈ တႃႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 46 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [6]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Joe Biden takes the oath of Office of Vice President" at YouTube
- ↑ Biden Senate resignation, January 15th.
- ↑ Caldwell၊ Leigh Ann။ "Obama sets up gun violence task force"၊ CBS News၊ December 19, 2012။
- ↑ Shear၊ Michael D.။ "Obama Surprises Joe Biden With Presidential Medal of Freedom" (in en)၊ The New York Times၊ January 12, 2017။
- ↑ "Biden clinches the Democratic nomination after securing more than 1,991 delegates"၊ June 9, 2020။
- ↑ "Live updates: Biden announces 2020 election VP pick". CNN.


c: text/html

text:
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:Revert a page
ပေႃးဝႃႈမႄးထတ်းယဝ်ႉ ၼႃးလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ တွၼ်ႈတႃႇၶိုၼ်းတူၺ်းလႆႈ ပိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ပိူင်ၵဝ်ႇ လွင်ႈမႄးထတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းသိမ်းဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ပိူင်ဢဝ်သေဢၼ်ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈယူႇ။ လွၵ်းလၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉ တီႈ လွင်ႈမွတ်ႇၺႃးၼႃႈလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈဢဝ် လွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ထႅမ်သႂ်ႇ၊ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶိုၼ်းႁူၼ်ၸူး ပိူင်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇႁူၼ်လင်ၶိုၼ်းၸူး ပိူင်မႄးထတ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉၼႆ :
- ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ "တူၺ်းပိုၼ်း" ၼၼ်ႉလႄႈ။
- တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼိူင်းၵၼ်တူၺ်း ၶေႃႈၶူၼ်ႉၶႆႈ ၸိူဝ်းလိူၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း) - (12:13, 11 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2019 Saimawnkham) တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
- ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းပၼ်တီႈၼိူဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ယၢမ်းမူင်း တီႈၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁူၼ်ၸူးၶိုၼ်း ပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၼဵၵ်းၺႃး "ယၢမ်းလဵဝ်" ဢမ်ႇၼၼ် "ဢွၼ်တၢင်း" ၼႆ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူးပွင်ႇဢွၼ်ႇသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် ယၢမ်းလဵဝ်၊ ဢွၼ်တၢင်း ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈၼဵၵ်းသႂ်ႇတီႈၼိူဝ် ၼဵၼ်သွမ်ႇသွမ်ႇဢွၼ်ႇၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။
- ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႄႉၼွၼ်း လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတႄႉတႄႉၼၼ်ႉလႄႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈၼဵၼ် "ၼိူင်းၵၼ်တူၺ်း ၶေႃႈၶူၼ်ႉၶႆႈ ၸိူဝ်းလိူၵ်ႈဝႆႉ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႄႈ။
- ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄပၼ် ၶေႃႈၼိူင်းၵၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မႄးမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပေႃးၼဵၵ်းတီႈ ၼဵၼ်မႅၼ်းၼူး ဢၼ်ပဵၼ် "မူၼ်ႉမႄး" ၼၼ်ႉၼႆ တေၼႄၶေႃႈၽၢင်ႉပၼ် မႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
"Warning: You are editing an out-of-date revision of this page. If you save it, any changes made since this revision will be lost."
- ဢဝ်ၶေႃႈၽၢင်ႉပၼ်ၼၼ်ႉဝႆႉသေၵေႃႈ သိုပ်ႇၼဵၵ်းတီႈၼဵၼ် "သိမ်းပၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆ ၼႆသေၵေႃႈ သိမ်းပၼ်ၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လွင်ႈႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇမူၼ်ႉမႄးၶိုၼ်း တီႈဢၼ် သေၵေႃႉၵေႃႉ တိၼ်လူၼ်းမိုဝ်းၶၼ်းသေ ယႃႉၵဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝူၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးသေ တႅပ်းတတ်းတေၶိုၼ်းႁူၼ်လင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သေၵေႃႉၵေႃႉ ၼႆႉ တေပဵၼ် ၽွင်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် တႅၼ်းတၢင်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၽၢႆႇၼႆႉ ၸႂ်ႉၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇသေၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်သေဢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပိူင်ၵၢၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႄႈ လွင်ႈမႄးႁူၼ်လင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈႁူင်လင်ၶိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၸႂ်ပိူင်ႈပႅၵ်ႇၼိူဝ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ တင်းၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်း မႄးထတ်းၺႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁူႉသေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၶိုၼ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈမႄးထတ်းယူႇလႄႈ လွင်ႈႁူၼ်လင်ၶိုၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈၽၢင်ႉသေၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄးၵႂႃႇယူႇ။
'Undo'[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်ဝႃးသျိၼ်းၵမ်းလိုၼ်းၶွင် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇၼႆႉ မၼ်းၶႂၢင်းပၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်တေပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉမၼ်းတႄႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ ဢွၼ်တၢင်း ၼၼ်ႉလႄႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ၶိုၼ်ၶိုၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ပိူင်ဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢဝ် လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးၸိူဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေ မၼ်းတေၶတ်းၸႂ် တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈမႄးထတ်း ၵမ်းလိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းဝႆႉ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈထႅင်ႈလႆႈ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း/မႄးထတ်း
ၼႃႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီး ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ မႄးထတ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ ၽူႈသူင်ၸႂ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတိုဝ်းယႃးၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးသွင်ဢၼ်သေၵေႃႈ မႄးထတ်းလႆႈယူႇ။ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး wiki markup (wikitext) သေ မႄးထတ်း လႄႈ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇ VisualEditor (VE) သေ မႄးထတ်းၼႆ မီးလၢႆးမႄးထတ်းသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ငဝ်းတူင်ႉ လႄႈ လွင်ႈသပ်းလႅင်းတီႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆ့ၼၼ်ႉ မၼ်းတိူဝ်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈ wikitext ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း VisualEditor သေ ၵႂႃႇတူၺ်းလႆႈ ၵႃႈတီႈ ပွတ်းတႂ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉလႆႈယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇၽိုၵ်း လွင်ႈမႄးထတ်းၼႆ ၵႂႃႇတီႈ sandbox သေ ၵႂႃႇၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ၼဵၼ် "မႄးထတ်း"ၼၼ်ႉလႄႈ။ ပေႃးၼၼ် တေၼႄပၼ်လွၵ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်တေၸၢင်ႈ မႄးထတ်း တူဝ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးယဝ်ႉၼႆ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ တူၺ်းဝႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈသင်ၵႂႃႇ ၼႆၶႃႈလႄႈ။
Edit tab
ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ မႄးထတ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇပွတ်းၼိူဝ် ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ မႄးထတ်းပွင်ႈလိၵ်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ပေႃးၼၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူၺ်းယူႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ် သၢႆငၢႆ ဢၼ်မႄးလႆႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈ လိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈသႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸႂ်ႉ Wiki markup သေၵေႃႈ တမ်းပိူင် ၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈတမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ သႂ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ သႂ်ႇလွၵ်းသဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။
ႁူဝ်ႁုပ်ႈလွင်ႈမႄးထတ်း
ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႄးထတ်းၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ တွၼ်ႈတႃႇတေၼႄတၢင်းယၢမ်ႈလီသေ သႂ်ႇပၼ်ၶေႃႈသပ်းလႅင်း တီႈၼႂ်းလွၵ်းၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈမႄးထတ်း ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းၼႆႉ လီပဵၼ်ပွတ်းပွတ်းလႄႈ ယမ်ယမ်ၵူၺ်း။ ပေႃးဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇ မႄးထတ်းတူဝ်လိၵ်ႈဢိတ်းဢွတ်းၼႆ ပေႃႉသႂ်ႇပၼ် "typo" ၼႆၵေႃႈတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တေႃႈမိူၼ်ၼၼ် ပေႃးဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးလမ်ႇလွင်ႈလူင်လၢင်ၼႆတႄႉ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ လွၵ်းဢွၼ် ဢၼ်ဝႃႈ "ပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးဢိတ်းဢီႈ" ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
တႃႇၼႄပိူင်ယၢင်ႇ
ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈ တူၼ်ႈထီႉသွင်ၼႆၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ ၼဵၼ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းလွင်ႈမႄးထတ်း တီႈၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ယႃႇပေၽူမ်ႈၼဵၵ်း ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼၼ်ႉသေ ၼဵၵ်းပၼ်တူၺ်း ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ ၼၼ်ႉၼႆႉ လွင်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မူၼ်ႉမႄးသင်ၵႂႃႇၼႆ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇသိမ်းပၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ၵႆႉမေႃႁဵတ်းၺႃးလွင်ႈၽိတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈပိူၼ်ႈပႆႇတၼ်းႁၼ် တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ ၼဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တေၸၢင်ႈၸွႆႈ ႁႂ်ႈႁဝ်းတူၺ်းႁၼ်လွင်ႈၽိတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸႂ်ႉ ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉသေ တေၸၢင်ႈတူၺ်းလူင်ၼႃႈ ပိူင်ယၢင်မၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈပိုၼ်းလင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇယုင်ႈယၢင်ႈသင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼဵၼ် ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼႆႉ မီးဢိူမ်ႈႁိမ်းၵၼ်တင်း ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈ လွၵ်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိမ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ
ထႅမ်သႂ်ႆပၼ် တီႈလွၵ်းႁူဝ်ႁုပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉႁႃႉ? တူၺ်းတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းယဝ်ႉႁႃႉ? ပေႃးၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်း တႃႇၽဵဝ်ဝႆႉ ၸၼ်ႉလိုၼ်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် ၼဵၵ်းပၼ်တီႈၼဵၼ် သိမ်းပၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ ၼႆၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
ၾၢႆႇမီႇတီႇယႃႇ
ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ဝဵင် လႄႈ ငဝ်းတူင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉတႄႉတႄႉ။ ၾၢႆႇၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢမ်ႇၼၼ် Wikimedia commons ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူတ်ႉ "
[[File:FILENAME|thumb|လွင်ႈဢွၵ်ႇၼႄ]]" သေၵေႃႈ သႂ်ႇလႆႈယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း "
thumb" ၼႆႉတႄႉ မၼ်းတေၼႄပၼ် ပိူင်ယၢင်ဢွၼ်ႇဢိတ်း ၶွင် ပိူင်ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈမီး လွင်ႈလိူၵ်ႈသၢင်ႈ သႅၼ်း ပိူင်ယၢင်ႇဢၼ်လဵၵ်ႉ၊ ဢွင်ႈတီႈတေတမ်းဝႆႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၶဝ်ႈဝႆႉလွၵ်ႉဢိၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃး တေၸၢင်ႈဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇ ၼၼ်ႉတၢင်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်တလႆႈတႅပ်းတတ်းၼႆႉ ပဵၼ် သၢႆငၢႆသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝိၸႅတ်ႉ တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶွင် Wikimedia Commons လႄႈ ဝိၸႅတ်ႉ တၢင်ႇၾၢႆႇ ၶွင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၶဝ်ၼႆႉ တေၼႄတၢင်းပၼ်ၵႂႃႇ ၵမ်းၸၼ်ႉၸၼ်ႉယူႇ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၾၢႆႇဢၼ်တၢင်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး လႄႈ Wikimedia Commons ၼႂ်းၵႄႈၶႃသွင်ဢၼ်ၼႆႉ တေထုတ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈပၼ်ၵၼ်သေ ၽၢႆႇၼိုင်ႈလႄႈတင်း ၽၢႆႇၼိုင်ႈ တေၸၢင်ႈသွၵ်ႈႁႃလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိုဝ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈ
သင်ၸိူဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်း ၽိတ်းပိူင်ႈဝႆႉၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈ ယႃႇပေထုတ်ႇဢဝ် လိၵ်ႈၼႂ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းထႅင်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်မႂ်ႇၶႃႈၼႃႉ - ပေႃးဝႃႈႁဵတ်းမႅၼ်ႈၺႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၵႂႃႇၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆတွင်းလွင်ႈမႄးထတ်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ တေတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း လွၵ်းလၢႆးဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ တႄႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ ၼဵၼ် ၶၢႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၶၢႆႉၼႃႈလိၵ်ႈလႆႈယူႇ (တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၼၼ်ၼႆႉ တေလူဝ်ႇလႆႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉယူႇ)။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၶၢႆႉၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆတႄႉ ၶႅၼ်းတေႃႈလူတူၺ်းလိၵ်ႈပၼ်ၶေႃႈၽၢင်ႉ ၵႃႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၶၢႆႉၼၼ်ႉလီလီၶႃႈ။ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလိူၵ်ႈၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉၵႃႈတီႈ Wikipedia:ႁူဝ်ၶေႃႈပွင်လိၵ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈ သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ ၼႆ လူတူၺ်း Wikipedia:သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ ၼၼ်ႉ လီသေပိူၼ်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈ
မိူဝ်ႈပႆႇတႄႇႁဵတ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႆႉထႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇလိုဝ်းလင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈပွတ်းပွတ်းၼႆ တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၵဵပ်းႁွမ် ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉသၵေႃးလႃႇဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ်လႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း၊ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ တိူၵ်ႉႁဵတ်းပပ်ႉဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီး လွင်ႈပၼ်လႆႈၶေႃႈၼႄႉၼွၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ
ၼႃႈလိၵ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈ မႄးထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိူၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဢမ်ႇလႆႈႁၼ် မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ သေ ၵူၺ်းတေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ တူၺ်းငဝ်ႈငႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈမႄးထတ်းတၢင်ႇၵေႃႉ တၢင်ႇၸိူဝ်း ႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း လွင်ႈမႄးထတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ် ၼၼ်ႉလႄႈ! သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်သေ ႁဵတ်းမႅၼ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆ တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇဢိုတ်းႁႄႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈၸၢင်ႈမႄးထတ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်လွင်ႈပိုၼ်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်းလႄႈပိုၼ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း
မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းတိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈထွမ်ႇလွင်ႈဢပုမ်ႇပိုၼ်ႉမိူင်းသွင်ႁူဝ် လွင်ႈၼၢင်းၵိၼ်ပူလႄႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း ယွၼ်ႉဝႃႈဢပုမ်ႇတင်းသွင်ႁူဝ်ၼႆႉ မီးလွင်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႉၵၼ်တင်းပိုၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉသၢပ်ႇလိၼ်ထုင်ႉၵုၼ်ပွၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်းဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းဝတ်ႉထု(ၸႃႇတၵ)ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼ်ႂးၽိုၼ်ထမ်းလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင်တႆးသေ ၶေႃႈဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၼ်းတႄႉ တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ထုင်ႉပွၼ်ႁဝ်းသမ်ႉမီးဝႆႉဢွင်ႈတီႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ႁူမ်ႈတင်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း၊ မီးမၢၵ်ႇႁိၼ်မိူၼ်ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉလႄႈမၢၵ်ႇၽႃမိူၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈၽႃဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈတင်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပွၼ် ၸမ် ၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈလႄႈၵျွင်းၼႃးၸိုၼ်း ဢမ်ပေႃးၵႆဝၢၼ်ႈၼႃးတဵတ်ႇ တီႈဢၼ်မီးပိုၼ်းၵဝ်ႇၵႄႇ တီႈၼိုင်ႈၼ်ႂးထုင်ႉၵုၼ်ပွၼ် တီႈဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ် ၵႆႉၶုတ်းၺႃးမေႃႈယႃႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈဢၼ်မီးၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵွင်းမူးႁၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉလ်ႂယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈတင်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်းတႄႉ ပွႆႇဝႆႉၸွမ်းသၽႃႇဝ ပဵၼ်ထိူၼ်ႇပဵၼ်ယုမ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပွၼ်လႄႈၶၢင်ႈတူင်ႈၼႃးၼမ်ႉပွၼ်။ မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢႃႇယုလႆႈမွၵ်ႈ 5−6 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ တၼ်းလႆႈႁၼ်ဢွင်ႈတီႈလႄႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉဢၼ်မီးၸွမ်းသၽႃႇဝၼၼ်ႉယူႇ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈႁိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈမီးတူင်ႈၼႃးၼမ်ႉပွၼ်လႄႈၼႃးၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၸိုၼ်းသေ ယၢမ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵင်ႉၵႂၢႆးၸွမ်းပၢင်ႇၼႃးၸိုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်းပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈ 43 ပီ ၼ်ႂးပီ 1977 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းသိုၵ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ မႃးသုၵ်ႉဢူၼ်ၵဝ်းၸွမ်းယွမ်ႇတူင်ႈတၢင်ႈဢိူင်ႇၽွင်းသႅင် ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပွၼ်သေ၊ ၶိုၼ်းၼိုင်ႈ မီးၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းၽိူၵ်ႇၶူဝ်းၶၢဝ်သေ မႃးၶဝ်ႈၽၼ်ပေႃႈထဝ်ႈလုင်းသြႃႇထွၼ်းၼူႉ(သြႃႇမေႃလၢႆးလူင်) ဝၢၼ်ႈၼ်ႂးလိုင်းဝႃႈ ႁ်ႂႈမႄးလုမ်းလႃးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉသေ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမ်ႂႇသုင်ၶိုၼ်း ၼႆလႄႈ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၵၢၼ်မႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃးႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၵေႃႈ မီးမႃးလၢႆၽဝ်ႇလၢႆပွၵ်ႈ။
လွင်ႈပိုၼ်းၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉလႄႈလွင်ႈလုမ်းလႃးၵုမ်းၵေႃႇႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇသီႇရိ သၢႆပွၼ် (ၸႃႇတိၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၼႃးၸိုၼ်း) ႁူမ်ႈတင်းသြႃႇတၵႃႇၵျွင်းၼႃးၸိုၼ်းလႄႈၽူႈယ်ႂႇၵူၼ်းလူင်ၼ်ႂးထုင်ႉၵုၼ်ပွၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယူႇသေ ပ်ႂႉႁပ်ႉမုင်ႈမွင်းၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇ တီႈၸမ်တီႈၵႆႁဝ်းၶဝ် ႁူမ်ႈဢဝ်ၵုသူဝ်ႇတၢင်းလီ တႃႇသိုပ်ႇၵုမ်းၵေႃႇဢွင်ႈတီႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း ႁ်ႂႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈႁၢင်ႈလီ ႁ်ႂႈဝၢၼ်ႈမိူင်ႊႁဝ်းလႆႈၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမ်ႂႇသုင်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉယူႇဢေႃႈ။
ပ်ႂႉသိုပ်ႇလူတူၺ်း ပိုၼ်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်းလႄႈပိုၼ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း တီႈၵႂၢင်ႈမၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇသီႇရိ သၢႆပွၼ် ဢွၼ်ၵဵပ်းႁွမ်တႅမ်ႈသေ တေပိုၼ်ဢွၵ်ႇၼ်ႂးပပ်ႉမၢႆၵိုမ်းပီၵွၼ်းငိုၼ်းပရိယတ်ႇတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵေႃၽႄ ထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ် ၼၼ်ႉသေၵမ်း။
ၶွပ်ႈၸ်ႂထိုင် ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႉတိူဝ်ႇပၺ်ႇၺႃႇသီႇရိ သၢႆပွၼ် ၽူႈဢၼ်သူင်ႇပၼ်ပိုၼ်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း လႄႈပိုၼ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း ႁူမ်ႈတင်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇဢေႃႈ။
ၶိူဝ်းယိုၼ်း
28/6/20
Categories: ပိုၼ်း


text:
တူၼ်ႈတီး
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး (IPA: [to᷆n tí]), (မၢၼ်ႈ: တောင်ကြီးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Taunggyi), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Tonti]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸေႊဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸေႊတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸေႊမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈမိူင်းတႆး ၶႃႈဢေႃႈ။
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းတႆးသေ မီးတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇၸီႇလႄႈ ၵဵင်းတုင်၊ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၺွင်ႇသူၺ်ႇလႄႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃး (ၼွင်ဢၢင်းလေး)။ [2] ပီႊ 2014 ႁူဝ်ၵူၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မီး380,665 ၵေႃႉ။ [3] ၼွၵ်ႈသေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႉႁႃႈ။ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးတီႈတၢင်ႉသုင် 4712 ထတ်း။ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ ပွႆးလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း ဢၼ်ပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [4] ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးသေတႃႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး။ ၼွၵ်ႈသေတႆး မီးထႅင်ႈ မၢၼ်ႊ၊ ဢၢင်းသႃး လႄႈ ပဢူဝ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်း ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉ။ ၸင်ႇၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃးယူႇသဝ်းတင်းၼမ်။
သၢႆပိုၼ်းထတ်း
မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇၶဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ မီးႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇ လၢႆလင်ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ထိုင်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉၸင်ႇ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မိူဝ်ႈ ပ.ၶ 1894 ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃလႄႈသင်၊ ပၢႆးယူႇလီလႄႈသင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႅပ်းတတ်း တႃႇလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပၵ်းဝႆႉ တီႈမိူင်းသွၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၾင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၸူး တူၼ်းတီး။ တႄႇပီႊၼၼ်ႉသေ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊမိူင်း 1906 ၼၼ်ႉ မီးလင်ႁိူၼ်းႁဵင်ၼိူင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1900 ပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇပႆႇငမ်းယဵၼ်လႄႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း။ ပၢႆပဵၼ် ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်ထတ်း
ယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်းထတ်း
ၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီးၸမ်း ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းပဵၼ် တႆး၊ မၢၼ်ႊ၊ ပဢူဝ်း၊ ဢၢင်းသႃး။ ၼွၵ်ႈသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီး ၶႄႇ လႄႈ ၵႃးလႃးမုသ်ႉလိမ်းၶဝ် ယူႇသဝ်း။ ၵူၼ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်ႇတီႈတၢင်လႅၼ်ႊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ။ မီးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၶဝ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝဵင်း။
တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇသဝ်းသေ ပဵၼ် ၸၢဝ်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉလိၵ်ႉ လႄႈ ၸၢဝ်းပႅပ်ႉတိသ်ႉၶဝ်။ မီးပလီႇၸၢဝ်းမုသ်ႉၶဝ် သီႇလင်ေသၸၢဝ်းမုသ်ႉလိမ်းၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႂႃႇဝႆႈတီႈ ပလီႇႁူဝ်ဝဵင်း၊ ပလီႇၵၢင်ဝဵင်း လႄႈ ပလီႇတၢင်းၸၢၼ်း။ ၶႄႇပၢၼ်းသေးၶဝ်တႄႉ ၵႂႃႇဝႆႈတီႈပလီႇပၢၼ်းသေးၶဝ်ၵွၺ်း။ ဝတ်ႉၶႄႇ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇၶဝ် ၵႂႃႇဝႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။
တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၵူၼ်းထွင်ႊလႄႇၶဝ် ႁိုၼ်ႇသူင်လႄႇလၢဝ်း။ မီးႁႃႈဝၼ်းၼိူင်ႈၵၢတ်ႇသေ ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇမႃး မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၶဝ် မႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇသေ ၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၾၢင်ႁၢင်ႊဝဵင်းလူင် ပီႇလီမႃးယႂ်းယႂ်းလႄႈ ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇၵေႃႈ ၶႂ်ႈဝွတ်ႈဝၢႆးႁၢႆမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇယူႇ။
တီႈထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးၸမ် တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၢင်းသႃးၶဝ်။ ပွႆးၽြႃးၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႊ (ၽွင်ႇတေႃႇဢူး) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵဝ်ႈၵူႊပီႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွႆးလူင်ၶိုၵ်ႉၶၢႆး တႃႇမိူင်းတႆးဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မူၺ်ႇတေႃႇၵၢတ်ႇၵူႇ ဢၼ်ၸမ်တင်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးသႅမ်း ဢၼ်ၵေႃႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊသိပ်းႁူၵ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မီးထႅင်ႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်းပုၼ်ႉ၊ လွႆမျႃႉၸဵင်း၊ ၽြႃးမုင်ႈမိူင်း၊ ထမ်ႈမုင်ႇတဝႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၸေႊမိူင်း၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးႁူႉမေႃ၊ ႁူင်းၼႄယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး တူၼ်ႈတီးထတ်း
ဝၼ်းထီႈ 21/09/2014 မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ တုင်းၸၢတ်ႈတႆး တီႈႁူင်းႁေႃၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆး၊ ႁူမ်တင်းႁႆႇၵွင်မွင်း ၼူၵ်ႉတူဝ်းသေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 400-500 ။
တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ဢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉတႆးဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်မႃး တီႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပဵၼ်တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ၽိုၼ်ယႂ်ႇ ဢၼ်ပူၵ်း/တၢင်ႇ တီႈပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၸတ်းမိူဝ်ႈပီႊတႆး 2107 ပူၼ်ႉမႃး၊ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်းတီႈသွင် တေၸတ်းတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပွၵ်ႈၵမ်းၼႃႈၼႆႉ။
ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ပီႊတႆး 2109 ၼီႈ (ပီႊလပ်းမဵတ်ႉ/လပ်းမူတ်ႉ-ပီႊပႄႉ)ၼႆႉ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/11/2014 ။ ပီႊၼႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ တေမီးပႃးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (Seminar) လွင်ႈပိုၼ်းလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူၼ်မိူဝ်ႈၸတ်းတီႈၵဵင်းတုင်။
ပၢင်ပွႆးပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႈ 18-24/11/2014 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႈ 18 ယၢမ်းပွတ်းၼႂ် လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးတီႈ ဝၢင်းဢဝေႇယႃႇ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်း။ တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႇမတီႇၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ၸၢႆးထုၼ်းမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးမိူင်းတႆး ၸၢႆးလူင်းသႅင်၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သြႃႇၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပႃႇမႆႉလႄႈ ႁိၼ်ႁႄႈ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း၊ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ ၶူးၼၢင်းၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ၻွၵ်ႇတႂ်ႇၸၢႆးသၢင်ႇၽေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။[5]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်းထတ်း
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆထတ်း
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇထတ်း
တႃႇတေၵႂႃႇထိုင်လႆႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးလၢႆလၢႆၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈ 1995 ၼၼ်ႉ သိူဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းလႅင်ၾႆး လတ်းၽၢၼ်ႇ တူၼ်ႈတီးၵႂႃႇသေတႃႉ လုၵ်ႉတီႈတူၼ်ႈတီး ဢမ်ႇၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈၶီႇလႅင်ၾႆးလႆႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈၶီႇလႅင်ၾႆးလႆႈၵႂႃႇၶီႇတီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ ဢၼ်ၵႆတင်းတူၼ်ႈတီး 12 လၵ်းၼၼ်ႉ။ ၶူင်ႇလႅင်ဝိၼ် ဢၼ်ၸမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးတီႈႁၢႆးဝူဝ်းသေ ၵႆၵၼ် 24 လၵ်း။
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈၶေႃးလဵၵ်ႉထတ်း
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်းထတ်း
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းထတ်း
ၾိင်ႈၾႃႉထတ်း
ႁွင်ႈၼႄၶႅပ်းႁၢင်ႈထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.
- ↑ "Taunggyi | Myanmar". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2017-10-22.
- ↑ http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3A240. Missing or empty |title= (help)
- ↑ "Taunggyi's fire balloon festival". The Myanmar Times. Retrieved 2017-10-22.
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2020-08-14။ Retrieved on 2021-08-09။
- ↑ Climatological Information for Taunggyi, Myanmar. Hong Kong Observatory. Archived from the original on September 23, 2012။ Retrieved on January 12, 2013။
- ↑ ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိူင်ႈ ပီႊ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4032-2014-09-22-14-33-37.html
- ↑ ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိူင်ႈ ပီႊ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4162--2109-.html
- ↑ ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိူင်ႈ ပီႊ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4147--2109-.html


text:
ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်လတ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaiklat) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉၵျႅတ်ႉလၢတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇ ၼမ်ႉတၢၼ်ႇတပုတ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ၽႄဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈ ႁိမ်း ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းမွၼ်းဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ ၽြႃးၵူၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ မွၵ်ႈ 1840 ပၢႆၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း 6 လႄႈ 7 တီႈႁိမ်းၽၢႆႇ ၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီး ၵွင်းမူး တၢင်းသုင် 9 သွၵ်ႇသေ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ လႆႈၵူၼ်ႇပင်းတူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၸူးႁွၵ်ႉၵိုၵ်း လွင်ႈ ၵွင်းမူးၵူၼ်ႇတူၵ်းၼႂ်းၼမ်ႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉမႃးဝႃႈ ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးမႃး ၼွင် လႄႈ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇၵႂိၼ်းပွၵ်ႉ ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ မီးတီႈမၢႆဝႃႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပဵၼ် ၵုင်းၽူဝ်းတေႃးၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1875 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ထုင်ႉမဢူႇပိၼ်ႇ လႄႈ ထုင်ႉၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼမ်မႃးလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွၵ်းလိၼ်ၼႃး ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ၵႂၢင်ႈမႃးလႄႈသင် မိူဝ်ႈပီ 1893 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင် 1903 မႃး ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ထုင်ႉၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1900 တဵမ်ၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ဝဵင်း တီႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉသေ ထိုင် ပီ 1905 မႃး လႆႈၽွတ်ႈႁႅင်း ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ မႃးယဝ်ႉ။
တီႈၼႃႈၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတေႈတယေးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆ့ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၽျႃႇပူင်ႇ၊ ပူဝ်ႇၵလေး၊ တေးတယႄး၊ မဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၺွင်ႇတူင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈၵႃႈလွင်ႈၶၢႆ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေ ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းယႃ လႄႈ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃး တိလေႃးၵ မႃႇရၸဵင်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 9 သွၵ်ႇ 2 ၶိုပ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်း 1252 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်လူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လေးထွင်ႉၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈတႃဝဵင်းၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈယၢဝ်း 2000 ထတ်း ၼႃႈပွတ်း 840 ထတ်းသေ တၢင်းလိုၵ်ႉမီး 10 ထတ်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး 277 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃႈ 93 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈထုင်ႉၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉသေ ဢွၵ်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ မၢၵ်ႇဢုၼ် လႄႈ မၢၵ်ႇမု ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉသေ ပေႃးတေၵႂႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆ ၸၢင်ႈဢဝ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။
ၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ပေႃးလိူၼ်သၢမ်မႃးၼႆ ပွၵ်ႉၼိုင်ႈလႄႈ ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆ့ ႁဵတ်းပွႆးပူႇၸေႃႇ ယေႇငၢၼ်ႇပၢႆႇဢူးသျိၼ်ႇၵျီး ၶႄႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉၼႆႉ မီး 15790 ယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (2)


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး
ဝၼ်းထိ 21/1/2020
တႅပ်း 4 တႅပ်း– ငဝ်းတူင်ႉမႂ်ႇပိုတ်ႇၽိူၺ်ၼႄတၢင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ “ၽွင်းၽဵဝ်ႈလၢင်ႉပိုၼ်ႉတီႈ” ၼႂ်းမိူင်းတႆး
မိူဝ်ႈၼႆႉၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးလႆႈပိုတ်ႇၼႄငဝ်းတူင်ႉမႂ်ႇတႅပ်း 4 တႅပ်းဢၼ်လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉ တၢင်းမိူၵ်ႈလိူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽွင်း “ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း ၽဵဝ်ႈလၢင်ႉပိုၼ်ႉတီႈ” ၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11/12/2019 ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈႁႄႉၵင်ႈပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၶႃႈ ႁႅမ်ၶိူဝ်း ၵူၼ်းတီႈလုမ်းလူင်ၽၢႆႇပဵၼ်ထမ်း/တြႃးၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ International Court of Justice (ICJ) ဝႃႈ “သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းၽဵဝ်ႈ လၢင်ႉပိုၼ်ႉတီႈ” ဢၼ်ယိူင်းၸူးၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းၵေႃႇၵၼ်ႁၢႆႉၶဝ်ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်းတူင်ႉဢၼ်ၼႆႉၼႄတီႈပွင်ႇပိူင်ပဵၼ်တႄႉလွင်ႈ “ၽဵဝ်ႈလၢင်ႉပိုၼ်ႉတီႈ” ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၺႃး- လွင်ႈၽဵဝ်ႈ လၢင်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈႁုၵ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းဝႃႈ “ၵၢၼ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတႅပ်း 4 တႅပ်း” ဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလုသုမ်းယႂ်ႇလူင်လၢင်လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၢမ်းႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းငဝ်းတူင်ႉ (ဝီးၻီးဢူဝ်း) ဢၼ်ၼႆႉၽူႈယၢမ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ၊ၶႃၸႂ်လႄႈၽူႈၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁၼ်တၢမ်တႃၶဝ်ၶိုၼ်းၶႆႈ ၼႄ ပိူင် ပဵၼ်ၽွင်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းတေႃႇၽွင်းၼၼ်ႉဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ တဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈၵူၼ်းမိူင်းၶၢႆႉပၢႆႈ 1,800 ဝၢၼ်ႈ၊ၼႂ်း 15 ၸေႈဝဵင်းႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 400,000 ၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၵၢင် လႄႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၽွင်းပီ 1996 လႄႈ 1998 ၼၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး 1,000 ပၢႆၺႃးၶႃႈတၢႆလႄႈ တီႈဢေႇသုတ်းၼၢင်းယိင်း 625 ၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 20 ပီပၢႆၼၼ်ႉယင်းပႆႇႁတ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းလႄႈလႆႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းတေႃႇသူႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
ၸၢႆးၶူမ်ၶၢႆးၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇငဝ်းတူင်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ “ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶုၵ်းၸႂ်လႆႈတၢင်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် ဢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ၼႂ်းမိူင်း တႆးၽွင်းၼၼ်ႉ”။ “သင်ဝႃႈဢမ်ႇဢဝ်လိူင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈထိုင်လွင်ႈပဵၼ်ထမ်းၽဵင်ႇပဵင်းၸိုင်ၵၢၼ်ႁဵတ်း ၽိတ်းႁၢႆႉၸႃႉ လူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်း တေသိုပ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈၵူၺ်း” ဝႃႈၼႆ။
ငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈၼႆႈ
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးလႅင်း +66 86-188-9827
ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း +66 81-603-6655
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66 94-728-6696
Download PDF:


text:
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး
- မီးၵၢၼ်ပိူင်လူင် ဢၼ်လဵဝ်
- တိုၵ်းႁႂ်ႈပေႉသိုၵ်း ပုၼ်ႈတႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
- သိုၵ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ( သိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်လွၼ်ႉသိုၵ်း )
- ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ( ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းတႃႇလႆႈငိုၼ်းၵူၺ်း )
- ႁၢင်ၽၢင်ဢင်ႇၵႃႇလၵ်ႉၶၼႃႇ ပိူင်ပဵၼ်လွၼ်ႉသိုၵ်း။ - ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းႁူႉပိင်ႇၺႃႇ ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ လွင်ႈၵႅပ်ႉၵႅင်ႈၵူႈပိူင်တိူဝ်း တွၼ်းၶိုၼ်ႈယူႇတႃႇသေႇ။ - ႁပ်ႉၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ - မီးၾိင်ႈထုင်းၸွမ်းလူၺ်ႈလၢႆးယူႇၵိၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈႁၢင်ႈၾၢင်တူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်ၸႆႈႁပ်ႉဝႆႉ။
- လၵ်းမၢႆတႃႇယူႇၵိၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ
- ဝႆႉၵႃႈၶၼ်လွင်ႈမီးသိၼ်ထမ်း လႄႈ လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸႃႇရိတ်ႉတလီ
- ႁူႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၊ မီးၵုင်ႇသရေႇ ၊ ႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်း
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး
- ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်လွၼ်ႉသိုၵ်း
- ၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ၊ ၼႃႈလိၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ယူႇၵိၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈလဵင်ႉတွင်ႉ
- ၵႅတ်ႇၶႄလွင်ႈၸိူဝ်ႈၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ ပိူင်တြႃး
- ၸုၼ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ - ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ပိူၼ်ႈ ( ၵူၼ်းမိူင်း )
ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူဝ်ႇပႄႉ တၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵူၺ်း ယင်းလူဝ်ႇပေႉ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်းပႃးလူးၵွၼ်ႇ
- လုၵ်ႈသိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်လွၼ်ႉသိုၵ်း
- ထီႉၼိုင်ႈ လႄႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း
- မီးလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵတ်းတၢင်းပိုၼ်း ၊ မႁႃႇပွင်ၵၢၼ် လႄႈ လၢႆးပွင်ၵၢၼ် ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၊ လူဝ်ပွင်ၸိုင်ႈ
- ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဝႆႉ တႃႇဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း လႄႈ ဢွၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း တုၵ်းယွၼ်း
- မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ လၢႆသၢမ်ႇလၢႆပိူင်တဵမ်ထူၼ်ႈ - လုၵ်ႉတီႈတိုၵ်းၵၼ်ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းၵၼ် တီႈၽိူၼ်ဢုပ်ႉဢူဝ်းၵၼ် - လုၵ်ႉတီႈတိုၵ်းသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မႄးၵုမ်းၵေႃႇသၢင်ႈဝၢႆးသိုၵ်း
- မီႈၸႂ်ၶႆႈၸုၼ်ႉၽႃႈပႅတ်ႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇႁပ်ႉႁွင်းပၼ် လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းပိူၼ်ႈ
- ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဝႆႉ ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉ ၵႃႈၶၼ်သၢႆၸႂ်ၵူၼ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၊ ၵုင်ႇသရေႇသိၵ်ႉၶႃႇၵူၼ်း
- ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်
- ၼပ်ႉထိုဝ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸွမ်း ၸၼ်ႉ လႄႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ
- ၼပ်ႉထိုဝ်လၵ်းမၢႆ လႄႈ ၸၼ်ႉယူႇသၢင်ႈၶွင်သိုၵ်း
- ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈယူႇတႃႇသေႇဝႃႈ ၵဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း
- မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း
- မီးလွင်ႈဢၼ်ဝႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းၵႃႈၶၼ်လႄႈ လၵ်းမၢႆၵၢၼ်ယူႇသၢင်ႈမိူၼ်ၵၼ် - မီးသႅတ်ႉၸႃႇ - မီးလွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း - သႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃး ၼိူဝ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၊ လွင်ႈတြႃးၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းတႃႇတၢင်းမူတ်း
- ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လုၵ်ႈသိုၵ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႄႈ ၶတ်တေႁဵတ်းၽိတ်းယူႇ - မၵ်းမၼ်ႈပၼ် လွင်ႈလူဝ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၵႃႈၶၼ် လႄႈ လၵ်းမၢႆၵၢၼ်ယူႇသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇၶွင် RCSS/SSA ပွတ်းၸၢၼ်း - ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ယူႇသၢင်ႈ - သႂၢင်းၸႂ်ပၼ် ႁႂ်ႈၸွမ်းၶွပ်ႇဝူင်းလၵ်းမၢႆ - ယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ မီးလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းသေ ႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ - မူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလီၶိုၼ်ႈ - ထွၼ်တူဝ်ၵိုတ်းပေႃး
- သိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်လွၼ်ႉသိုၵ်း
- တပ်ႉသိုၵ်း ယူႇပႃႈတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း ( ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်း )
- လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်း မၵ်းမၢႆတမ်းဝၢင်း ယိူင်းမၢႆ ၶွင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- တပ်ႉသိုၵ်းသမ်ႉ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၵမ်ႉထႅမ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇယိူင်းမၢႆၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- ၵွပ်ႈသင်လႄႈ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်
- ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လွင်ႈၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ၊ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ
- ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၊ ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမၢႆမီႈသေ သၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းမၢႆမီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ
- RCSS/SSA ပဵၼ်မႃးမုၵ်ႉၸုမ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈပိူင်တြႃး
- ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပုတ်ႈတႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်
- လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် လႆႈထုၵ်ႇမိပ်ႇ ႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၶွပ်ႇမၢႆမီႈ ( ၶဝ်ႈပိူင်တြႃး )
- မီးသုၼ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
သႅင်သိုၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy
ၶေႃႈမုၼ်းဢဝ်မႃးတီႈ
>>>>> ပပ်ႉၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းတဵမ်ႈဝႆႉ <<<<<


text:
ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ (ယၢင်း: ကီၢ်ကရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်) ; (မၢၼ်ႈ: ကော့ကရိတ်မြို့နယ်) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kawkareik Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ဝဵင်းၵျူင်ႇတူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.


text:
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတၢင်ႇၼႄၽိုၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း 23,717 ၵေႃႉ သၢၼ်ၶတ်းၽၢႆၼမ်ႉၶူင်း တီႈၵိူဝ်းၵုမ်မိူင်းဢွတ်ႊသတြေႊ လီႊယႃႊၼႂ်းတႃႈၵုင်ႈ
15 November 2015
မိူဝ်ႈၼႆႉတူဝ်တႅၼ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးၵႂႃႇတၢင်ႇၼႄၽိုၼ်လူင်းလႆၢးမိုဝ်း23,717 ၵေႃႉသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈ ၽၢႆၼိူဝ်ႄမႈၼမ်ႉၶူင်းတီႈလုမ်းၶွမ်ႊပၼီႊမိူင်းဢွတ်ႊသတြေႊလီႊယႃႊ Australian company Snowy Mountains Engineering Corporation (SMEC) ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ။
လၢႆးမိုဝ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၽႆၢၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းၵဵပ်းပိူင်လူင်မၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၸမ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢၢၼ်းသၢင်ႈ ၽၢႆ တဵင်ၼိူဝ်မႄႈ ၼမ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းမႃးလႆၢၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉသေတေဢဝ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉမၼ်း သူင်ႇဢွၵ်ႇၶၢႆပၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း။
တင်ႈတႄႇလိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျ 2015 မႃး ၸုမ်း SMEC ၶဝ်လူင်းၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းသၽႃဝ (သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ) Environmental and Social impact assessments (EIA/SIA) တွၼ်ႈတႃႇၽႆၢမိူင်းတူၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ၽၢႆဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၽႆၢ ႁႃႈ ဢၼ်ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉ ၶူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။ၽႆၢမိူင်းတူၼ်ဢၼ်တၢင်းသုင်မီး 241 မဵတ်ႊၼႆႉတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉယိုင်ႈၶိုၼ်ႈသေလုပ်ႇထူမ်ႈ ပႅတ်ႈပိုၼ်ႉတီႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ640 သီႇၸဵင်ႇပၼ်ႇႁွပ်ႈ ၵီႊလူဝ်ႊမဵတ်ႊ ဢၼ်ၶႂ်ႈၵႂၢင်ႈပဵင်းတၢင်း ၵႂၢင်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်ႊ ၵပူဝ်ႊ တင်းမူတ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ၸုမ်း SMEC ၶဝ်မီးၶပ်ႉမႆၢဢၢင်ႈဢၢၼ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်လူင်းၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း EIA/SIA ၶဝ်ယဝ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပီၼႆႉ၊ ၵူၺ်းလႆႈထုၵ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸွမ်းႁႄႉႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၽွင်းၶဝ်လူင်းၵဵပ်းၸိူဝ်းဝဵင်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢၼ်ပႃးဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်၊ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယွၼ်ႉမီးၵုၼ်ႁဵင်ၵုၼ်ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉပၢင်သေသင်ၽႆၢမိူင်းတူၼ်ပဵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တေႉၸိုင်ဝဵင်း ၵုၼ်ႁဵင်တေၸူမ်ယူႇတႂ်ႈဢၢင်ႈၵဵပ်းၼမ်ႉၽႆၢၼၼ်ႉယူႇ။
ၸုမ်း SMEC ၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်လမ်တေႉတေႉၵွပ်ႈဝႃႈၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢူၵ်းဢၢႆသင်သေပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈ သၢင်ႈၽႆၢ ၼႂ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်သင်သေတူၺ်းၶၢမ်ႈပႅတ်ႈၽွၼ်းႁႆၢႉၸႃႉလူင်ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တေႁူပ်ႉ ထူပ်းယဝ်ႉပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင် ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼႆႉပဵၼ်ပိူဝ်ႈ တႃႇတေႃႉဢဝ်ႁႅင်းၾႆး ၾႃႉ သူင်ႇၶၢႆဢွၵ်ႇပၼ်မိူင်း ၶႄႇလႄႈမိူင်းထႆးၵူၺ်းသေတ ၶဝ်သမ်ႉပႆၢပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတီႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈၵူၼ်းမိူင်း တေ လႆႈၾႆးၾႃႉၼႆထႅင်ႈ။
ၼၢင်းၶမ်းၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵုၼ်ႁဵင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉပဵၼ်လိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼပ်ႉႁူဝ် လၢၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈယဝ်ႉ” မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းႁဝ်းလႄႈၼေႇပျီႇတေႃႇတင်းၶွမ်ႊပၼီႊ ၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်တၵ်းတေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶၢႆ”ၼႆ။
ပဵၵ်ႉသမ်ႉလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇမႃးသေတၽွင်းလူင်းၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉၸုမ်း SMEC ၶဝ်ယင်း လႆႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ႁႄႉႁၢမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၶဝ်ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉယူႇ၊ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝႃႉ ၶဝ် လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယုင်ႈယၢင်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉလႆလတ်း ၽၢၼ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီး ၸုမ်းမိၵ်ႇၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆၢၸုမ်းၶႅင်ႇၵၼ်ၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈ။
ၽၢႆမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းၵႄႈ China’s Three Gorges Corporation(ၶႄႇ), the Electricity Generating Authority of Thailand (ထႆး), ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၵႃႉ မၢၼ်ႈၵူႈ ၸိုင်ႈမိူင်း/ Myanmar’s Ministry of Electric Power, International Group of Entrepreneurs (မၢၼ်ႈ)။ ၽၢႆလူင် ဢၼ်ၼႆႉတေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်း ၾႆးၾႃႉ 7000 မီႊၵႃႊဝတ်ႊ သေၼႂ်းၼၼ်ႉတႃႇ 90% တေ ဢဝ်သူင်ႇ ဢွၵ်ႇၶၢႆပၼ်မိူင်းထႆး လႄႈမိူင်းၶႄႇ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၼၢင်းၶမ်းမၢႆ (+95)09260185001
ၼၢင်းၶမ်းၼွင်ႉ (+95)09428367849
ၼၢင်းၶမ်းယိင်းၼွင်ႉ (+95)09403717870
ၼၢင်းယိင်းႁၢၼ်ၾႃႉ (+66) 0892627848
ၸႆၢးၶိူဝ်းသႅင် (+66) 0816722031 & (+95)0931068530


text:
Wednesday, March 1, 2017
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ သင်ႇၶတႆး (01.30.217)
ဝၼ်းထိ 27-28.02.2017 ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽႃႇသႃႇ ဢင်းၵိတ်ႉ ၽၢႆႇပၢႆးၾိင်ႈၵူၼ်း ( Department of Foreign Language faculty of Humanity) ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး လူင်းၵွၼ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ။ ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ႁွင်ႈ B။ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းသမ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ႁွင်ႈC တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးသေ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသၢမ်ၸၼ်ႉၸွမ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ။
ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းထိ 27-28.02.2017။ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 27.02.2017 မီးပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉမွၵ်ႇ လၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸွမ်းၼင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈ MCU in 21th century (ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး ၼႂ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းဢဵတ်းပီမိူင်း) ၼႆသေ မီးၽူႈတၢင်တူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးၾိင်ႈၵူၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း ပီၼိုင်ႈ ထိုင်ပီသီႇၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၼိုင်ႈပီလႂ် ႁႃႈၸဝ်ႈ၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်းသၢဝ်းၸဝ်ႈ၊ ၼႂ်းၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ပႅတ်ႇၸဝ်ႈ။ ၼႂ်းပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၼႆႉ ၽူႈတၢင်တူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းပီသွင် လႆႈပေႉၵႂႃႇထိၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းၽူႈတၢင်တူဝ်ပီသွင် ႁႃႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး သၢမ်ၸဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းထိ 28.02.2017 မီးပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း သွင်ပိူင်။ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသၢမ်ၸၼ်ႉၸွမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ် Rajamangala Technology University ၸၼ်ႉၸွမ် Bangkok University ႄလႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸုလႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ။ ၼႂ်းပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးပႅတ်ႇၸုမ်း၊ ၼိုင်ႈၸုမ်းလႂ် ႓ ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီးၽူႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ သၢဝ်းသီႇၵေႃႉ၊ ၼႂ်းသၢဝ်းသီႇၵေႃႉၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ႑႐ ၸဝ်ႈ၊ၵေႃႉ။ ၼႂ်းပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇသၢမ်ၸဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶေႉၶဵင်ႇၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ ပဵၼ်သၢမ်သင်ႉဝႆႉသေ၊ မီးႁူဝ်ၶေႃႈ လၢႆလၢႆႁူဝ် ၶေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ- 1th round 1. Experience is more useful than knowledge 2. Living in monkhood is better than being a lay-person 3. Intelligence depend on environment more than genetic factor 4. Religion cause war. 2nd round 1. Advantage of Social media 2. Money rule our lives Final round- Politics is better than religion ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လုၵ်ႈႁဵꧣ်း ဢၼ်လႆႈ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇသင်ႉၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶေႉၶဵင်ႇႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈ Politics is better than religion ၼႆသေ ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ တွၼ်ႈၵမ်းလိုၼ်း သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈၸုမ်းဝႃႈ Tai Youth ႄလႈ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် Rajamangala Technology University လႆႈၶေႉၶဵင်ႇႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ၼႂ်းပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် Rajamangala Technology University လႆႈပေႉၵႂႃႇမၢႆၼိုင်ႈ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း သင်ႇၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး လႆႈမၢႆသွင်သေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် Bangkok University သမ်ႉလႆႈၵႂႃႇမၢႆသၢမ် ဝႃႈၼႆ။
ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ႑. ပုၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ - ၵၢၼ်လၢတ်ႈ၊ ၵၢၼ်ထွမ်ႇ၊ ၵၢၼ်လူ၊ ၵၢၼ်တႅမ်ႈ။ ႒. ပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း မီးၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ။ ႓. ပုၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈမေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းမူႇၸွမ်းၸုမ်း။ ႔. ပုၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉဢဝ်ၽွၼ်းလီ ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ဢၼ်ၼႆႉသေ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ပဵꧣ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်။ ၸွမ်းၼင်ႇ ယိူင်းဢၢၼ်းသီႇၶေႃႈၼႆႉသေ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽႃႇသႃဢင်းၵိတ်ႉ ပၢႆးၾိင်ႈၵူၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃးသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵူႈပီပီ ဝႃႈၼႆ။
သင်ႇၶတႆး (01.03.2017)
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ဢၼ်ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၼႂ်းဝၼ်းထိ 27.02.2017
႑. ၸဝ်ႈၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ သီႇပေႃႉ ႒. ၸဝ်ႈဢႃႇတိတ်ႉၸ လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ ႓. ၸဝ်ႈသုဝၼ်ႇၼ လၢႆးၶႃႈ ႔. ၸဝ်ႈမွၼ်းၶိူဝ်း ပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႇတ မိူင်းၼွင် ႕. ၸဝ်ႈသီႇရိမၼ်ႇတ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ႖. ၸဝ်ႈၼလိင်ႇတ သီႇပေႃႉ ႗. ၸဝ်ႈတိုၼ်းႁၢၼ် တေႇၸဝမ်ႇသ လၢင်းၶိူင်း ႘. ၸဝ်ႈလၢဝ်သႅင် ဝႃႇရိင်ႇတ မိူင်းၵိုင်
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇတႆး ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ပၢင်ႁိမ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၼႂ်းဝၼ်းထိ 28.02.2017 ႑. ၸဝ်ႈလႅင်းၸႅင်ႈ ၸၼိင်ႇတ ၵႃလိ ႒. ၸဝ်ႈၼုမ်ႇတႆး ၼၼ်ႇတသႃႇမိ တၢင်ႉယၢၼ်း ႓. ၸဝ်ႈၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ သီႇပေႃႉ ႔. ၸဝ်ႈဢႃႇတိတ်ႉၸ လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ ႕. ၸဝ်ႈၼလိင်ႇတ သီႇပေႃႉ ႖. ၸဝ်ႈမွၼ်းၶိူဝ်း ပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႇတ မိူင်းၼွင် ႗. ၸဝ်ႈသီႇရိမၼ်ႇတ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ႘. ၸဝ်ႈဢုတ်ႉတမ ပၢင်လူင် ႙. ၸဝ်ႈပၼ်ႇတဝ ၵေးသီး ႑႐. ၸၢႆးဢွင်ႇၶမ်း မိူင်းၵိုင် ။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းသမ်ႉ မီးယူႇသၢမ်ၸဝ်ႈ ႑ႉ ၸဝ်ႈဝိၸိတ်ႉတ မွၵ်ႇမႂ်ႇ ႒ႉ ၸဝ်ႈဝၼ်းလႅင်း ၺႃႇၼိင်ႇတ လႃႈသဵဝ်ႈ ႓. သေႃးရိင်ႇတ လၢႆးၶႃႈ။
ႁူဝ်ၶေႃႈၵမ်းၼိုင်ႈ
1. Experience is more useful than knowledge
2. Living in monkhood is better than being a lay-person
3. Intelligence depend on environment more than genetic factor
4. Religion cause war
တွၼ်ႈၵမ်းသွင်
1. Advantage of Social media
2. Money rule our lives
ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း
Politics is better than religion
Posted by တႆးၼုမ်ႇ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
တူၼ်းၸင်၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်းၸင်ႇ (မၢၼ်ႈ: တွန်းဇံမြို့နယ်, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tonzang Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၾလမ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတူၼ်းၸင်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်းၸင်ၼႆႉ တၢင်းၶႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး ႓,႔႗႑.႒႔ လွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းတိတိမ်၊ ၽၢႆႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း (ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း)၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈမိူင်းမၼိပူႇရ (မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး) လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈမိူင်းမီၸူဝ်ရမ် (မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႅၼ်လိၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) လိၵ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, လိၵ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းလႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-႒. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, ႕႑.
- ↑ Township 63 "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" map ID: MIMU001, created: December 2007, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- "Tonzang Township, Chin State"[permanent dead link] map ID: MIMU249v1, created 6 August 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- "Tonzang Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- Coordinates on Wikidata
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းတင်းသဵင်ႈ
- ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
- ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း


text:
ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ဢိင်ၼိူဝ် (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ ၅၆။(ခ)) သေလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်ပႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇ သွင်ၸႄႈဝဵင်းသေ၊ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီးၵႂႃႇ ႑႕႘႒႙ လင်သေ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ ႗႘႖႕႑ ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတရႃႉၸမ်ႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မီးၵႂႃႇ ႑႔႓႖႔ လင်လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ ႗႖႐႐႑ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတလႃႉၼႆႉၼႆ တေလႆႈႁၼ် တီႈ ၸႄႈဝဵင်ႈယႂႃႇငၢၼ်ႇ လင်ႁိူၼ်း ၼမ်လိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ ႑႔႖႕ လင်လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း ႒႖႕႐ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး
ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈတႄႉမၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းမၢၵ်ႈမီးတင်းလၢႆ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး (Commonweath Australia) ၼႆသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵမ်ႇၽႃႇလုမ်ႈၾႃႉလူင်ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုၼ်ဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၵေႃႈၶဝ်ႈပႃး၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵုၼ်ငဝ်ႈလူင် တႅတ်ႉသမေးၼီးယႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်ဢိတ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းသမ်ႇမုတ်ႉတြႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ လႄႈ ပၸိၽိတ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸမ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ တီႇမေႃးဢွၵ်ႇလႄႈ မိူင်းပႃႇပူႇဢႃႇၼိဝ်းၵီႇၼီႇ။ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ မီးၵုၼ်ၶွၼ်ႈသေႃႇလမုၼ်ႇ၊ ဝၼ်ႇၼႃႇတုလႄႈ ၼိဝ်းၵႄႇလီႇတူဝ်းၼီးယႃး၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်း မီးဝႆႉ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလၢၼ်ႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မိူင်းလဵဝ် သမ်ႉဢဝ်ဝႆႉ ၵုၼ်လဵဝ် (တိူၵ်ႈလဵဝ်)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆႉယဝ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Australian Bureau of Statistics (27 June 2017). Australia. 2016 Census QuickStats. Retrieved on 27 June 2017။
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Australia. International Monetary Fund (15 October 2019). Retrieved on 30 March 2019။
- ↑ Inequality in Australia. University of New South Wales. Archived from the original on 22 March 2020။ Retrieved on 18 March 2020။
- ↑ Human Development Report 2019. United Nations Development Programme (2019). Retrieved on 9 December 2019။


text:
မျိတ်ႉငႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျိတ်ႉငႄႇ (မၢၼ်ႈ: မြစ်ငယ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myitnge Town) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇသေ ႁူမ်ႈဝႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇသေတႃႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈဢၼ် မႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ လႄႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ 9 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၶူဝ်မျိတ်ႉငႄႇသေ ၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် ၵမ်းၵမ်းဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၶူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမျိတ်ႉငႄႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီး ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ လူတ်ႉလဵၼ်းမိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇလႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၽၢႆႇလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လူတ်ႉလဵၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၇) မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့နယ် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆.[permanent dead link]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- Coordinates on Wikidata
- !Main category
- တႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး)
- ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ


text:
ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ” ၼႆႉႁၢႆလၢႆၵႂႃႇ 30 ပီပၢႆ တင်ႈတႄႇ 1989 တၢင်း ပီႈၼွင်ႉၵူဝ်းၵၢင်ႉ ဝႃႉ တႆးၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၽိုၼ်ႉဝၢႆႇပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမၢၼ်ႈ (CPB) ၼႂ်း ပီၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မွၵ်ႇၼႃႈၵွမ်ႇမိဝ်ႉၼိတ်ႉၼႆႉသဝ်ႈမွင် ၵႂႃႇၼႂ်းပီ 1991 မိူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႇဝိယႅတ်ႉ (USSR) လႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉထွႆႈၵႂၢမ်းၼႆႉၶိုၼ်းၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး။ ၵဝ်ပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၊ မႂ်းပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉယူႇယူႇလႆႈငိၼ်းမႃးလႄႈ မီးၵူၼ်းထၢမ်မႃးဝႃႈ ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပဵၼ်သင်? ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ သေၸုမ်းၸုမ်း ပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆၼၼ်ႉ တေႁူႉလႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်? ၵွပ်ႈသင်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ၶဝ်ၼႆႉပေႃးလႆႈငိၼ်းထွမ်ႇ ထွႆႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆႉ ပႃးၵၼ်ၵူဝ်မိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈ?
တီႈတႄႉမၼ်း မိူဝ်ႈဝႃႇတ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈ 1848 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်းၼမ်ပႃးၵၼ်လူင်လႆ မဝ်းမႃႈၸွမ်းပၢႆးဝူၼ်ႉၼႆႉ။ ထိုင်တီႈ ဢွၵ်ႇမႃး ၵႂၢမ်းၵိုၵ်းပၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈ –
“ဢႃႇယု 20 သေလႄႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးႁူဝ်ၸႂ်။ ဢႃႇယု 30 သေလႄႈယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးဢွၵ်းဢေႃ”
(If you’re not a communist at the age of 20, you don’t have a heart.
If you’re still a communist at the age of 30, you don’t have a brain)
ပၢၼ်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼၼ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၶဝ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်း။ ၶဝ်မီး ငိုၼ်းတိုၼ်းတႃႇသိုဝ်ႉတီႈ လိၼ်တင်ႈႁူင်းငၢၼ်း (ယူင်ႇၸၢၵ်ႈ) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ သေၶၢႆဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ယိင်ႈၶႅၼ်းမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်။ ၸိူဝ်းတုၵ်ႉၶ ၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၼပ်ႉမိုၼ်ႇၼပ်ႉသႅၼ်ဢမ်ႇမီးတိုၼ်းလၢင်းသင်ၼွၵ်ႈ သေႁႅင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇႁပ်ႉၸၢင်ႈ ၵိၼ်ၸၢင်ႈ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းလူင်ၶဝ်သေႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ ႁႃၶမ်ႈ ၵိၼ်ၸဝ်ႉ။ ၽႂ်မီးႁူဝ်ၸႂ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႈ ႁူႉတၵ်းဢီးလူ ၶႂ်ႈၸွႆႈၶႂ်ႈထႅမ်ႁႂ်ႈၶဝ်ပူၼ်ႉၸၢတ်ႈ တုၵ်ႉၶ။
ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉဂျိူဝ်ႇမၼ်ႇ 2 ၵေႃႉ ၶႃးလ်မၢၵ်ႉ (Karl Marx, 1818-1883) လႄႈ ၾရီးတရိၵ်ႉ ဢႅင်းၵိူဝ်းလ် (Friedrich Engels) ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ (Communist Manifesto) မိူဝ်ႈ 1848 သေပဵၼ် တီႈလိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈယွမ်းႁပ်ႉၵၼ်ၼႂ်း လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း။
(Communist) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉလုၵ်ႉတီႈ ထွႆႈၵႂၢမ်း လႅတ်ႇတိၼ်ႇ (Latin) communis ၼၼ်ႉပဵၼ်မႃး။ ပွင်ႇဝႃႈ မီးသင်ၵေႃႈ မႅင်ႇၵၼ် (share) ႁူမ်ႈၵၼ် (common)။ ၵွပ်ႈၼၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ် ၽူႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်တင်းသဵင်ႈတေဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၶွင်ပဵၼ်သုၼ်ႇတူဝ်။ ၶူဝ်းၶွင်တင်းသဵင်ႈႁူမ်ႈ ၵၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်။
ထိုင်မႃး 1917 လႄႇၼိၼ်ႇ ၽူႈၵေႃႉယုမ်ႇယမ်ဝႃႇတၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆႉၸင်ႇ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလွၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႂ်းရတ်းသျှိူဝ်း သေတိုင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး မိူင်းၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢၼ်တင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ USSR မိူၼ်တီႈလၢတ်ႈမႃး။ ဝၢႆးၼႆႉ 1947 မဝ်ႇၸိုဝ်ႇတုင်း ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉထႅင်ႈ။ ဝႅတ်ႉၼမ်းဢၼ် ပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွင်ႇပေႉၼိူဝ်မိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ၶဝ်ဢၼ်ပဵၼ်ၾရင်ႇသဵတ်ႇ ဢမေႇရိၵၼ်ႇၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁိူင်းၶိုၼ်ႈ ။ ပႃးၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇႁိုင် ဢမ်ႇၼၢၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉတေပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၵႂႃႇ မူတ်း။
ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ယင်းယၢမ်ႈမီးမႃးသွင်ပွၵ်ႈမိူဝ်ႈတႆးႁဝ်းတင်ႈပႃႇတီႈဢၼ်ယိပ်း တိုဝ်းပၢႆးဝူၼ်ႉၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ။
1956 – ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း
1975 – ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး
တင်ႈသွင်ပွၵ်ႈၼႆႉဢမ်ႇဢွင်ႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမိူင်းၶႄႇဝႃႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းလဵဝ် ဢမ်ႇလီမီးပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလိူဝ်သေၸုမ်းလဵဝ်။
ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ယင်းမီး 5ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်ဝႃႇတလွၵ်းပိူင်ၼႆႉ ယူႇ။ ၶႄႇလၢဝ်း ဝႅတ်ႉၼမ်း ၵဝ်းလီၼိူဝ် (North Korea) လႄႈ ၶိဝ်းပႃး (Cuba)။ ယွၼ်ႉၵိုတ်း 5 မိူင်းၵူၺ်းလႄႈ ယႃႇၽူမ်ႈၵိုတ်ႉဝႃႈ မၼ်းတေဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၵေႃႈမီးၶိုၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်း၊ ၸိူဝ်းၽၢၼ်ၵေႃႈ ၽၢၼ်လူင်းတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်တီႈသူင်ၵၼ်ၼႂ်းလၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း ။
ယွၼ်ႉၼၼ် လီမႃးတူၺ်းဝႃႈ ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်သင် ၼွၵ်ႈသေဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတီႈၼိူဝ်။
1. ပေႃးပဵၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉတေလႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉႁဝ်းဢမ်ႇၵတ်း ယဵၼ်ယွၼ်ႉၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းလူင်ၶဝ် ႁုပ်ႈငမ်းဝႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်းထုၵ်ႈဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇ (means of production) တင်းသဵင်ႈၼႂ်းမိုဝ်းၶဝ်။ ၶဝ်လႆႈၸၢမ်ႇ ၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉလႆႈၶၢမ်ႇ။ လွင်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်း (လွင်ႈဢမ်ႇတြႃး) တင်းသဵင်ႈ ၼႆႉလုၵ်ႉတီႈၼႆႈမႃး။ တႃႇလုမ်ႈၾႃႉၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်။ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ၶွင်သုၼ်ႇတူဝ်။ လူဝ်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၶဝ်။ (မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈ မႃးဝႃႈ ဢမ်ႇၽဵဝ်းမူၺ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းတင်းသဵင်ႈတေလႆႈယူႇ ၼႂ်းၶွပ်ႇတူင်ႇဢၼ် ပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ)
2. ၼႂ်းလေႃးၵလူင်မီးရုပ်ႈ (matter)တင်းၼၢမ်ႇ (spirit) ဝႆႉၼႆႉ ရုပ်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈ ၼၢမ်ႇပဵၼ်ပၢႆ။ ယွၼ်ႉရုပ်ႈၸင်ႇပဵၼ်ၼၢမ်ႇမႃး။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉၼၢမ်ႇသေ ပဵၼ်ရုပ်ႈမႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ်လေႃးၵလူင်ၼႆႉဢမ်ႇမီးၽူႈၵေႃႇသၢင်ႈလူၵ်ႈ (creator)။ သႃႇသၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၶဝ်ယုမ်ႇၽိတ်း ယုမ်ႇၵႂင်ၵူၺ်း။ ၸင်ႇဝႃႈပေႃးပဵၼ် ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆၸိုင်တိုၼ်းဢမ်ႇမီးသႃႇ သၼႃႇတႃႇမၼ်း။
3. တႃႇတေလုၵ်ႉတီႈပၢၼ်ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းလူင်ၶဝ်ၵႂႃႇၸူးပၢၼ်ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၼႆႉတေလႆႈၵႂႃႇလၢႆၶၼ်ႈတွၼ်ႈ။ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၸိူဝ်ႈၼႆႉယူႇတီႈ ပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်းတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းသေယိပ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇဝႆႉမၼ်းၸင်ႇတေၽဵဝ်လႆႈ။
ၼႂ်းၶၼ်ႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတေမီးၵူၼ်းမီးၵူၼ်းၽၢၼ် ၵူၼ်းထၢၼ်ႈၵၢင်။ မိူဝ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇပဵၼ်ၵူၼ်းထၢၼ်ႈပၢၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ၼၼ်ႉတေလႆႈဢဝ်လွၵ်း လၢႆးတီႈမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢဝ်ၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်။ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ “တီႇမူဝ်ႇၶေရႇသီႇၵူၼ်းမိူင်း” (People’s Democracy)။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တေလႆႈႁၼ်လၢဝ်း ၵဝ်းလီၼိူဝ် ဝႅတ်ႉၼမ်းၶဝ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမိူင်းၶဝ်ဝႃႈ တီႇမူဝ်ႇၶေရႇသီႇႁိုဝ်ႉ၊ တီႇမူဝ်ႇၶေရႇသီႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁိုဝ်ႉၼႆယူႇ။
ပေႃးတေမႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၵေႃႈ ၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယမ် 3 ၶေႃႈ။
1. ၶိူင်ႈမိုဝ်းထုၵ်ႈဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇတင်းသဵင်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ၶွင်သုၼ်ႇတူဝ်။ တေလႆႈပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းတင်းၼမ်။
2. ဢမ်ႇမီးသႃႇသၼႃႇတီႈၵိူဝ်းလီၼွၵ်ႈသေပၢႆးဝူၼ်ႉရုပ်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈ (materialism)
3. ပႃႇတီႇၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်ၸင်ႇၶိုင်တီႈယွတ်ႈႁွတ်ႈတီႈပၢႆလႆႈ။
ယွၼ်ႉၼၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉမီးၽူႈလႂ်ၸုမ်းလႂ် ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆၸင်ႇ ႁွင်ႉၵွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလႆႈလႄႈ၊ ယႃႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉထၢင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁိုဝ် ပိူၼ်ႈပဵၼ်ၵွမ်ႇ မိဝ်ႇၼိတ်ႉလႃးလႃး။ ဢဝ်မႆႉထတ်း 3 ၶေႃႈၼႆႉတႅၵ်ႈတူၺ်းၵွၼ်ႇ၊ၶႂ်ႈၼႄႉၼမ်းၼင်ႇၼႆ။


text:
မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း
မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း Giraffe ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵသေ ပဵၼ်သတ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်း တူဝ်ယူႇၼိူဝ်ၵွင်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ် သတ်းဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈယူႇ၊ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်းဢၼ်မေႃ ၵဵဝ်ႈဢိူင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆ၊ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ camelopard မႃႉၸုမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မႃႉၶေႃးယၢဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မႃႉၸုမ်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ တူဝ်ယႂ်ႇမႃးၸိုင် တူဝ်ပေႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း မီးယူႇ 1200 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (2600) ပွၼ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်မႄႈတႄႉ ၼမ်ႉၼၵ်း မီးယူႇမွၵ်ႈ 830 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (1800) ပွၼ်း မွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ၊/ တၢင်းသုင်ၶဝ် မီးမွၵ်ႈ 14 ထတ်း တေႃႇထိုင် 17 ထတ်းသေ တူဝ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆတွင်း လႆႈၵဵပ်း သဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉတႄႉ မီးယူႇ 20 ထတ်းယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ သတ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းၼၼ်ႉ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ သုင်သေပိူၼ်ႈတင်းသဵင်ႈသေ တၢင်းသုင်ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်း မီးယူႇ 16 ထတ်း တေႃႇထိုင် 20 ထတ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်သုင်ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူဝ်ယႂ်ႇသေ သုင်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶေႃးယၢဝ်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တိၼ်ယၢဝ်းပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်မၼ်းတႄႉ တေမီးတၢၼ်ႇ တူဝ်မႃႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တိၼ်ယၢဝ်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးတေၵိၼ်ၼမ်ႉလႄႈသင် တေၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ယိူဝ်ႈၼုမ်ႇဢွၼ်ႇ ၼိူဝ်လိၼ်လႄႈသင် ၶဝ်လႆႈဢႃႈၶႃၶဝ် ၽၢႆႇၼႃႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈၵူမ်ႈၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မႃႉၶေႃးယၢမ်းၸုမ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွၵ်းလၢႆးတီႈတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်လၢႆးသိူဝ်ၸုမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈတီႈယူႇ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ် သမုတ်ႉတရႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ တေႃႇထိုင် သမုတ်ႉတရႃႇ ဢတ်ႉတလၢၼ်ႇတဵၵ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၺ်းလႆႈႁၼ် တမ်ႈတီႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးသႁႃးယႃး လႄႈ ဝူင်ႈၵၢင်မႄႈၼမ်ႉ ၸမ်ႇၿီႇၸီႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢႃႇၾရိၵပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပွတ်းၵၢင် ၸိူဝ်းပၢင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်မႃႉၶေႃႈယၢဝ်းၶဝ် ယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈယိူဝ်ႈၶဵဝ်ႁႃယၢပ်ႇလႄႈ ၶဝ်ၵူၺ်း လႆႈႁႃၵိၼ် မႂ်မႆႉမႂ်တွၵ်ႇၵူၺ်း။ တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ် တူၼ်ႈသုင်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း တေဢဝ်ၵိၼ်ၼၼ်ႉ သၢင်ႇထုၵ်ႉ လူၺ်ႈဢၼ်ၶဝ်မီးဝႆႉ တိၼ်ယၢဝ်း ၶေႃးယၢဝ်းလူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇၶဝ် တေၶူပ်းၵၢပ်ႈၵိၼ် မႂ်မႆႉ ယွတ်ႈမႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃး ၶဝ်သမ်ႉမီးဝႆႉ သီႇသူပ်းယၢဝ်းဝႆႉသေ ၸၢင်ႈပိတ်းၵိၼ်လႆႈ မႂ်မႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လိၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ယၢဝ်း ပေႃးမီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈသွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် သၽႃႇဝၶဝ် တႃႇတေၸၢင်ႈဢဝ်ၵိၼ် မႂ်မႆႉ တႃႇလဵင်ႉတွင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶေႃးၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉယၢဝ်းလူင်လၢင်ဝႆႉသေတ သမ်ႉၵူၺ်းမီး ၸဵတ်း ပွင်ႈၵူၺ်း။ မႃႉၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၶေႃးၶဝ် ပွတ်းသေတ ပွင်ႈၶေႃႈၶဝ် သမ်ႉမီးၸဵတ်းပွင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပွင်ႈၶေႃးၶဝ် ဢမ်ႇၼမ်လႄႈ တႃႉတေလိမ်ႇၶေႃးၶဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇႁၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶေႃးၶဝ်ၼႆႉ ၶႅင်ၵူင်ႇငူင်ႈဝႆႉယူႇ။ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ မိုတ်ႈၵိၼ် မႂ်တူၼ်ႈမွၵ်ႇၼူၼ်းၶမ်း၊ တူၼ်ႈထၼွင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် တူၼ်ႈဢၼ်မီးၼၢမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶဝ်ႁႃၵိၼ် မႂ်မႆႉယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူဝ်ၶဝ်လၢႆးၸုမ်ႈဝႆႉလႄႈ ပေႃးၽိုတ်ႉၽၢတ်ႉတူၺ်းၸိုင် တူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်တူၼ်ႈမႆႉဝႆႉလႄႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇလႃႈလီႈႁၼ်ၶဝ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶေႃးၶဝ် ယၢဝ်းလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ယူႇတီႈသုင်သေ မုင်ႈႁၼ်လႆႈ ၶဵၼ်ဢၼ်တေမႃးၸူးၶဝ်ၼၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ဝႃႈ ၶဝ်ႁၼ် ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်လႄႈသင် ငိၼ်းသဵင် ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်လႄႈသင် ၶဝ်ၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈပၢႆႈလႆႈ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဝႃႈၸိုင် မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်တူဝ်ပေႃႈ ဢိၵ်ႇ တူဝ်မႄႈ မီးၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်သေတႃႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႆႈႁၼ် တူဝ်ပေႃႈၵူၺ်း မီးၶဝ်။ ၶဝ် ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ဝူဝ်း ၶဝ်ၵႂၢႆး။ တီႈၸဵင်ႇၵွၵ်းႁူဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၶဝ်ပွတ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼင်ႁေႃႇဝႆႉသေ ပၢႆမၼ်း ဢွၵ်ႇၶူၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈသၼ်ၼႃႈၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် လုပ်ႇၵွၵ်းႁူဝ် မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း ပႅၼ်ဢွၵ်ႇၵွင်ႇသူတ်ႇဝႆႉလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶဝ်မၢႆသၢမ်ၼႆယူႇ။ ၵွၵ်ႈႁူဝ် မႃႇၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူဝ်တိုင် ႁူဝ်ၵႂၢင်သေ တႃၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ တႃတိုင် တႃၵႂၢင်ယဝ်ႉ။ ပၢႆတိၼ် မႃႇၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၵိပ်ႇသေ တႅၵ်ႇၵိပ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ တိၼ်ဝူဝ်းၵႂၢႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မေႃၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝူဝ်း၊ ၸဵၼ်၊ ပႄႉ၊ တိုင်၊ ၵႂၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵႂႃႇ လွင်ႈပႆ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈၶဝ် လႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ွဢမ်ႇမေႃလႅၼ်ႈ လွႆးလွႆး၊ ၶဝ်လႅၼ်ႈ ၵျွၵ်းလဵတ်း ၵျွၵ်းႁွင်ဢဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃး မိူဝ်ႈပႆၼၼ်ႉတႄႉ ႁႅၼ်ၶေႃးယၢဝ်းၶဝ်သေ ဢဝ်ဢိၼ်ႇတရေႇ ပႆလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ႉမႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ မွၼ်းလီတႄႉတႄႉသေ ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ႁဵတ်း ၶူဝ်းၶွင်ထူင်ၼင် ထူင်ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သစ်ကုလားအပ်၏အသံကို ကြားရခဲသောကြောင့် အသံမထွက်ဟု ထင်မြင်ယူဆကြသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ မိခင်သစ်ကုလားအုတ်မက သားငယ်ကိုခေါ်သည့် တိုးတိုးအော်သံကို ကြားရဖူးသည်ဟုဆို သည်။ အသံမထွက်ဟု ဆိုရသလောက် အကြားအမြင်နှင့် အနံ့ဘက်တွင်ကား ထူးထူးခြားခြားကောင်း ပေသည်။ ပကတိအားဖြင့် သစ်ကုလားအုတ်သည် သဘောကောင်း၍ ငြိမ်သက်အေးလျမ်းသော တိရစ္ဆာန် ဖြစ်ပြီးလျှင် မိမိကိုယ်ကိုမိမိ ခုခံကာကွယ်သည်မှအပ ရန်မမူတတ်ချေ။ သို့သော်အသက်ဘေးနှင့် အရေးကြုံလာသည့် အခါတွင်ကား သစ်ကုလားအုတ်မသည် သားငယ်များအတွက် ခြင်္သေ့ကိုပင် မိမိ၏ သန်မာသော နောက်ခြေများဖြင့် ကန်ကျောက်၍ သတ်နိုင်လေသည်။[၃]


text:
ဢွၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈသၢႆလိူတ်ႈလူင်ႄမႈမိူင်းတႆး၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈႄမႈၼမ်ႉၶူင်း
ဝၼ်းထိ 16/6/2021
ဝၼ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်တႆးၼႆႉ လႆႈလိူၵ်ႈမၵ်းဢဝ်ဝၼ်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်းတႆး 56 ေၵႃႉ ၼႂ်းႄၸႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် မိူဝ်ႈပီ 1997 ၽွင်းသို်ၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းယႂ်ႇ လူင်ေသ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႄလႈတဵၵ်းလိုပ်ႈေႁႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶၢႆႉပၢႆႈႁိူၼ်းေယးတီႈယူႇ 400,000 ပၢႆ ေသႁဵတ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်ႄလႈပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈ ၵူႈၸိူဝ်းၵူႈပိူင်ၽွင်းၼၼ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈပဵၼ်ထမ်းတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၶႃႈတၢႆ ၽွင်းၼၼ်ႉ၊ ယၢမ်းလဵဝ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈၼၼ်ႉမႃးပဵၼ်ၽူႈေၵႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼႂ်းၸို်င်ႈမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းယႂ်ႇလူင်ၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 20 ပီပၢႆၼၼ်ႉယိူင်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈ တႃႇ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းတႆးေသ ယိုတ်းၵုမ်းၵမ်ၼႃႈတီႈဢၼ်မီးၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်ႈႄတႇ ၼၼ်ႉမႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးေသ ၶၢႆၵိၼ်တီႈလိၼ်၊ မႆႉႄလႈ ႄမႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၵႃႈ ယႂ်ႇ ၶၼ်လူင်ယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၶိုၼ်းယႂ်ႇၼမ်မႃးထႅင်ႈဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်း ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ (ဢႃႇ ၼႃႇ) ၸိုင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1/2/2021 ၼၼ်ႉေသ မိူဝ်ႈလဵဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုင်ႁႂ်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၵိုတ်း ယင်ႉမႃးၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉႁႂ်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႄမႈ ၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆလိူတ်ႈလူင် တႃႇၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၶၢႆပၼ် ၽူႈလူင်းတိုၼ်းသၢင်ႈၽၢႆ။ မိူဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ေမႊ ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈ ၶွမ်ႊပၼီႊႄၶႇ China’s Hanergy သၢင်ႈၽၢႆဢွၼ် တၢင်း သုတ်းၼိူဝ်ႄမႈၼမ်ႉၶူင်း တီႈၵုၼ်လူင် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ ႁႅင်းၾႆး 90% ၼႂ်း 1,400 ေမႊၵႃႊ ဝတ်ႊၼႆႉ ေတသူင်ႇပၼ်မိူင်းႄၶႇ။
ၵၢၼ်ႈသၢင်ႈၽၢႆၼၼ်ႉတိုၼ်းေတႁဵတ်းႁႂ်ႈႄမႈၼမ်ႉၶူင်းလုႁၢႆ ဝၢႆးတၢႆ ပႃးၸဵမ်ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းတိုၼ်း သ ၽႃဝမၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမၼ်ႈၵုိမ်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ႄလႈတိုၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းႄလႈသတ်း ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၽူႈလူင်းတိုၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ထွၼ် ဢွၵ်ႇၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၵမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ေတႁူမ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၵမ်ႉၵွႆးမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၵူၺ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ေၵႃႈတုိၵ်ႉသိုပ်ႇၶႃႈႁႅမ် ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇ လူမ်ႈၽၢႆ ႄလႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပိူင်ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ လုၵွႆၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97-173-1530 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)


text:
သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၵဵပ်းၵူၼ်းသိုၵ်းမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈပႃးၸဵမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ၸၼ်ႉသုင်လႆႈပၢႆႈ။
ဝၼ်းတီႈ 15/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ TNLA တီႉၺွပ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ 8 ၵေႃႉၼိုင်ႈဢၼ်လုၵ်ႉၼိူဝ်လွႆမႃးယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈ 2 လၵ်းႁိမ်းၸမ်ဝဵင်း ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ ။
“ၶဝ်ယူႇတၢင်းဝၢၼ်ႈၼိူဝ်လွႆပုၼ်ႉဢေႃႈ။ ၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႆသေ ၶဝ်မႃးၶၢတ်ႈႁိူၼ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈ 2 လၵ်း ႁိမ်းဝဵင်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းၽတ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်း TNLA ၶဝ်မႃးတီႉၵႂႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ် တိုၵ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉ 8။ တွင်းပၢၼ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ -ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸလၢင်းပိူၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ၼႆဝႃႇၶဝ်တီႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးသေၵေႃႉယဝ်ႉၶႃႈ ပိူၼ်ႈပၢႆႈမူတ်းယဝ်ႉဝႃႈ ”
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဝႆႉတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (မူလွန်) မၢႆ 3၊ ၶူးသွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ၸုမ်းပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉတီႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ႁႂ်ႈပွႆႇမႃးပၼ်ၶိုၼ်း တႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ သိုၵ်း TNLA ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉ 8 ပွၵ်ႉ 9 တွင်ၼဝ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉမႄးလူင် ၵူႈၶမ်ႈ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁတ်းယူႇႁိူၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။
“ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တဢၢင်းဢေႃႈ။ ပၢႆႈတိၵ်းတိၵ်းဢေႃႈတလဵဝ်ၼႆႉ။ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ တီႈႁိူၼ်းၼႆ ၵိုတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၺ်းဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢႃယု 70 ပၢႆယင်းၺႃးတီႉၵႂႃႇဢေႃႈ။ ၶဝ်ၼႄးဝႃႈလုၵ်ႈမၼ်းပၢႆႈလႄႈတီႉပေႃႈမၼ်းၼႆဝႃႇ ။ ၽိူဝ်ႇပွႆႇမႃးၶိုၼ်းၵေႃႈမီးႁွႆးပေႃႉထုပ်ႉပိတ်ႉဝႆႉ ၸွမ်းတူဝ်။ မႃးယူႇႁိူၼ်းလႆႈ 2-3 ဝၼ်းၵေႃႈ တၢႆသေယဝ်ႉယိုင်” ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း TNLA ပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵဵပ်းသိုၵ်းတႄႉမီးတႄႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ဝႃႈၼႆ။
“လွင်ႈၵဵပ်းသိုၵ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းပေႃႇလသီႇႁဝ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းဢေႃႈ။ ၵဵပ်းယူႇၶႃႈ တိုၵ်ႉၵဵပ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈ တီႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတီႉၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶႃႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႉႁူႉႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းၶႃႈ။ တေသိုပ်ႇၸွပ်ႇတူၺ်းၵွၼ်ႇၶႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ မီးၸုမ်းသိုၵ်း SSPP သိုၵ်းၶၢင် KIA သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်း ။


text:
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် လႃႈသဵဝ်ႈ
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် လႃႈသဵဝ် ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် လႄႈ တီႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈပဵၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မိူဝ်ႈပီ 1969 လိူၼ်မေႇ 23 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းမိၼ် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉ လူင်းတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈလူႉတူၵ်းသေ ၵူၼ်း 6 ၵေႃႉ ဢၼ်ပႃးမႃးတီႈၼိူဝ် ႁိူဝ်းမိၼ် ၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ XY-ACR Accident Description. Aviation Safety Network. Retrieved on 14 February 2011။


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း/လွင်ႈၵွႆပၢႆ
ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈတႅမ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈႁူႉ လွင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈႁႂ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ပေႃးႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းယူႇတႄႉတႄႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇလႆႈတူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ sandbox ယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈထႅင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းတၢင်ႇလွင်ႈမႃးၼႆ မီးဝႆႉၼႃႈလိၵ်ႈ Help:Contents ယူႇၶႃႈ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းသေ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇၵူဝ်လူဝ်ႇႁေသင်သေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇ ႁတ်းႁတ်းလႆႈယူႇၶႃႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵႂႃႇၶွင်ႉၶမ်ယူႇသေတီႈတီႈၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ တွပ်ႇပၼ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၶေႃႈထၢမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ယူႇ။
တိုၵ်ႉၵိုတ်း ဢၼ်တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းထႅင်ႈယူႇႁႃႉ?
ၵၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ႁုပ်ႈဝႆႉတီႈၵႅပ်ႈမၼ်းသေ မူၼ်ႉမႄးဝႆႉ ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးတွၼ်ႈတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇ တႃႇသေႇယဝ်ႉ..... တီႈ Wikipedia:Getting started ၼႆႉ ႁဵတ်းဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ ၽိုၼ်ၸုင်ႁဵၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ ငဝ်းတူင်ႉၵၼ်ႁဵၼ်း၊ ၵၼ်ႁဵင်း လႄႈ လိၵ်ႈၵႅမ်မိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇဢဝ်လႆႈၵႃႈတီႈ ၶဵင်ႇပပ်ႉ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၼၼ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈ။
သိုပ်ႇမိုတ်ႈ တႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈ ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ၸုင်ႁဵၼ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၸုင်ႁဵၼ်းႁႃႈတွၼ်ႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးလႆႈ တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး။ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ၊ Namespaces၊ လွင်ႈၶူၼ်ႉႁႃ လႄႈ လွင်ႈပိၼ်ႇၸီႉ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ႈတင်းတိုဝ်း၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- ၸုင်ႁဵၼ်းႁႃႈႁၼ် တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ:ၼႃႈလိၵ်ႈတွၼ်ႈဢုပ်ႇ ။ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ပိူင်တမ်း၊ ပိူင်ယၢင်၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ လွင်ႈသႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင်: တွၼ်ႈတႃႇသႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင်ႇ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ တွၼ်ႈႁႃႈဢၼ်။ ထုၵ်ႇၼႄႉၼွၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ၊ သႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင်၊ RefToolbar၊ ငဝ်ႈငႃၽိုၼ်ဢိင်ႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- ၸုင်ႁဵၼ်းသီႇဢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၸုင်ႁဵၼ်းလႄႈ ပိူင်ၵၢၼ်: မၵ်းပိူင်မၢႆမီ။ ပိူင်ၵၢၼ် လႄႈ ၶေႃႈၸုၼ်ႁဵၼ်း၊ လွင်ႈတၢင်းလႆႈတႅမ်ႈ၊ ၽိင်ႈယူႇသဝ်း၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ: လွင်ႈဢဝ်လွၵ်းသဵၼ်ႈသႂ်ႇၼႂ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈၸုင်ႁဵၼ်းသီႇဢၼ်။ သိုပ်ႇမိုတ်ႈလွၵ်းသဵၼ်ႈ၊ ၵေႃႇသၢင်ႈလွၵ်းသဵၼ်ႈ၊ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်ၶပ်ႉၸဵၼ်ႇလႆႈၸွမ်းမဵဝ်းမၼ်း၊ လွၵ်းသဵၼ်ႈလႄႈ HTML။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ လွင်ႈတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ: ၸုင်ႁဵၼ်း လွင်ႈတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ႁူၵ်းဢၼ်။ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ၊ လွင်ႈတၢင်း လႆႈလၢႆ၊ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈလၢႆ၊ Wikimedia Commons၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- တွၼ်ႈတႃႇ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ၵႅမ်မိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈ: ၵႅမ်းမိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈ တွၼ်ႈသိုပ်ႇမိုတ်ႈ ႁႃႈဢၼ်။ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ၊ ပိူင်တမ်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ၽိုၼ်ဢိင်၊ ပဵၼ်ၽိင်ႈလဵဝ်၊ လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉမီးၵႃႈၶၼ်။
ၶေႃႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ...
- ၶေႃႈထၢမ် ၸိူဝ်းၵမ်းၵမ်းၵႆႉထၢမ် ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈတွပ်ႇပၼ် ၶေႃႈထၢမ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵမ်းၵမ်းၵႆႉထၢမ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
- လွင်ႈၽိတ်း ဢၼ်တေလႆႈငိူင်ႉဝႄႈ ၼႆႉ တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ငိူင်ႉဝႄႈလႆႈ လွင်ႈၽိတ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႆႉႁဵတ်းၺႃးၼၼ်ႉ။
- လွင်ႈၶႆႈၸႂ်ထိုင် ပေႃႈမႄႈ ၼႆႉ ၼႄဝႆႉပၼ် ၶေႃႈမုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ပေႃႈမႄႈလႄႈ ၽူႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်မၢႆထိုင် ပိူင်ၵၢၼ် ...
- ပဝ်ႉမၢႆႁႃႈယိူင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်သၽေႃးတြႃးပိုၼ်ႉထၢၼ် တႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယဝ်ႉ။
- လွင်ႈၶႃႉသလေႇ၊ ပဵၼ်ပိူင်ၵၢၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် လွင်ႈ ဢၼ်ယႃႉသလေႇ ၼႆၼၼ်ႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
- ၵႅတ်ႇႁႄႉၵင်ႈပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပဵၼ်ပိူင်ၵၢၼ်ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်တေလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ လွင်ႈၵူၼ်းမႄးထတ်း ဢၼ်ဢႃႇယုႇထိုင်ၼၼ်ႉ။
လွင်ႈမႄးထတ်းၽိုၼ်ဢိင်...
- "Cheatsheet"၊ လွင်ႈၸႂ်ႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်မႄးထတ်း။
- ၵႅမ်မိုဝ်း လၢႆးတႅမ်ႈငၢႆႈငႅမ်ႈ၊ ပွင်ႈလိၵ်ႈ ၸုင်ႁဵၼ်း လၢႆးတႅမ်ႈဢၼ်ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း။
- ၵၼ်ႁဵၼ်း NPOV၊ ၵၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ိုင်ႈ ဢၼ်ႁႂ်ႈမေႃတႅမ်ႈၸွမ်း တၢင်းႁၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၽၢႆႇလႂ်။
- ငဝ်ႈငႃႇလႄႈ ၶေႃႈမုၼ်း တီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ
- ၶဵင်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈ - ၼမ်ႉၸႂ်ႉသုင်၊ လွင်ႈၸူႉတုမ်ဝႆႉ ဝႂ်ၶႂၢင်းလႆႈလၢႆ


text:
ပပ်ႉထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ 30 ပပ်ႉ ဢၼ်တႅမ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ်ထမ်းယူႇၼႂ်းထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ 3 ပီၼၼ်ႉ သင်ၶၸဝ်ႈတေဢဝ်ၶဝ်ႈၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ ၶိုၼ်ႊမႄးၽိမ်းပေႃႉသေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉ တေပိုၼ်ၽႄႈပၼ်တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ပပ်ႉထမ်းဢၼ်ၶူးဝႃးၸဝ်ႈတႅမ်ႈၼႂ်းထမ်ႈ 30 ပပ်ႉၼၼ်ႉ သင်ၶၸဝ်ႈ တေပေႃႉ/ၽိမ်းဝႆႉ ၼႂ်းၶွမ်ႊ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ ၽွင်းၶၢဝ်းၼႂ်းဝႃႇသႃ ပီ 2022 ၼႆႉသေ ၽွင်းၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းၵိူတ်ႇၶူးဝႃးၸဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၵျၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2023 ၼႆႉ တေဢၢၼ်းႁႂ်ႈ လႆႈၸႅၵ်ႇပၼ် တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၺႃႇၼသီႇရိ (ၸဝ်ႈမၢၼ်ႇတႃဢွၼ်ႇ) ႁူဝ်ပဝ်ႈၵိင်ႇၽႄငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉ ၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၶူင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဝ်းၸဝ်ႈၶဝ် တေၽိမ်း/ ပေႃႉသႂ်ႇ ၼႂ်းၶွမ်ႊ ပိဝ်ႊတိူဝ်ႊမူတ်းမူတ်းသေ တေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ပပ်ႉ ၸႅၵ်ႇပၼ်တၵ်ႉၵႃႇ။ ႁဝ်းၸဝ်ႈၶဝ် ဝူၼ်ႉဝႆႉတႄႉ မီးသွင်ၶၢဝ်း သင်တၼ်းၶိုတ်းၼႆ တေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၼႆႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶိုတ်းၼႆ တေဢၢၼ်းပိုၼ်ၽႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈႁဝ်း ဝၼ်းတီႈ 5/1/2023 ”- ဝႃႈၼႆ။
ပပ်ႉထမ်း 30 ပပ်ႉၼႆႉ ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ လူၺ်ႈတၢင်းၽႃႇသႃႇတႆး၊ လိၵ်ႈမိူင်း/ ၶိုၼ်၊ ထႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ဢင်းၵိတ်း(ဢိင်းၵလဵတ်ႈ) လႄႈ ၽႃႇသႃႇပူႇတၼ်ႇ ။
ပပ်ႉထမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး 30 ပပ်ႉၼၼ်ႉဢမ်ႇသႂ်ႇဝႆႉၸိုဝ်ႈပပ်ႉ ။ သႂ်ႇဝႆႉ ပပ်ႉ မၢႆ 1 ထိုင် မၢႆ 30 ၼႆၵူၺ်း။ ဢၼ်ၶူးဝႃးၸဝ်ႈတႅမ်ႈၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈ ထမ်ႇမတြႃး၊ လွင်ႈပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇ၊ လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ တီႈလႆႈႁဵတ်း သၢင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ပိုၼ်ၽႄႈမဵတ်ႉတႃႇတြႃးလႄႈ ၵေႃႇသၢင်ႈထၢတ်ႈ၊ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်း ၽွင်းတိုဝ်းၵမ်သိလ် ၼႂ်း ထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ 3 ပီ 3 လိူၼ် 3 ဝၼ်း ( တီႈၵႅပ်ႈမၼ်း ) ၸဵမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ – ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၺႃႇၼသီႇရိလၢတ်ႈ။
ပပ်ႉထမ်း 30 ပပ်ႉ ဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉၼႆႉ တႅမ်ႈတၢင်းလိၵ်ႈတႆးၼမ်သုတ်း၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉတႅမ်ႈတင်း လိၵ်ႈမိူင်း/ ၶိုၼ် 1 ပပ်ႉ၊ တႅမ်ႈတင်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ 1 ပပ်ႉ၊ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း 2 ပပ်ႉ၊ လိၵ်ႈပူႇတၢၼ်ႇ 1 ပပ်ႉလႄႈ တႅမ်ႈတင်းလိၵ်ႈထႆး 1 ပပ်ႉ ။


text:
မၵူၺ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၵူၺ်း (မၢၼ်ႈ: မကွေးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Magway), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Makoi]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်း ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇထတ်း
ပေႃးဢဝ်တင်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉမႄႈၵဵဝ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၵႆယၢၼ် 378 လၵ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ ၵႆယၢၼ် 119 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၵႆယၢၼ် 330 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 126 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၽႅဝ်မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၸိုင် ၵပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ဝဵင်းပျီႇ၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သေၵွၼ်ႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈ၊ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၵႂႃႇလၢၼ်းယႂႃႇ၊ ဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်ၵႂႃႇၸူးယူႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈၵုင်ႈ၊ ပျီႇ၊ တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလိၼ်ဝႃႈ တင်း ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 108 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း ၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 32 လၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီး သၢႆတၢင်းလူမ်းပႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ တေလႆႈဝႃႈ မီးတေႃႇၼႃႈတင်း ဝဵင်းမိၼ်းပူး ယဝ်ႉ။ ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၵျွၵ်ႉပတွင်း-ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ လႄႈ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်းထတ်း
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ဢေႇတီႇ 1158 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႈႁၢင်ႈမႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ငွၵ်းလႄႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းမႄႈၼမ်ႉငွၵ်း (မြစ်ကွေ့မြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမၵူၺ်း (မကွေးမြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း၊ ပူႇႁဵင် ပူႇၵႄႇၶဝ်ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီမိူင်းမၢၼ်ႊ ၁၂၂၈ (ဢေႇတီႇ 1866) ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇမၵူၺ်း ဢူးၵျဵၵ်ႉၵျီး ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်ၸၢႆးမျိၼ်းၵုၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈၺႃးပႃးတၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ပၵၢၼ်ႇ ပီ 1159 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉသေ ၽိုၼ်မၢႆ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝဵင်းမၵူၺ်း ဢၼ်ၸဝ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈပူင် ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇထိၼ်ႇ ဢၼ်ပူင်ဢွၵ်ႇမိူၵ်ႈ 1679 လိူၼ်မေႇ 31 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်း ထုင်ႉမၵူၺ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸုမ်းသီႇၸုမ်းသေ ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆမၼ်းသိမ်းသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း တိူၵ်ႈၶမ်းၸဝ်ႈ ၼႆ တႅမ်ႈမွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ပူင်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1692 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပူင်မွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၶွပ်ႇလႅၼ် ပူႇၵႄႈမၵူၺ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈၼင်ႇပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မျိတ်ႉၵူၺ်ႉသေ လူင်းမႃးဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1802 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ပွင်ၽၢႆႇလိၼ် ဢူးဝုၼ်ႇၽျူႇ (54 ၶူပ်ႇ) ၼႆႉ ဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းမၵူၺ်းသေ သၢၵ်ႈၶုၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ဢူးထုၼ်းပေႃႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ၶုၼ်တႃႇယႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း မိၼ်းထိၼ်ႇ မိၼ်းလႃႉၵျေႃႇၶွင်ႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းမႃးသေ ထိုင်ပီ 1846 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇလႄႈ ၽြႃးမၵူၺ်းမျႃႉတလုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်ႇပင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉတုင်းဢဝ် ၶေႃႈပူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပူႇၵႄႇဝဵင်းသွင်ၶႃပူႇဢွၵ်ႇ ၶိုၼ်းတမ်းဢုတ်ႉငိုၼ်းဢုတ်ႉၶမ်းတႃႇ ၽြႃးမၵူၺ်းမျႃႉတလုၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1848 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ၶုၼ်မင်းတုင်း ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ဢူးသူၺ်ႇပျေႉ ၼႆႉ မိူဝ်ႈပဵၼ်လွင်ႈ မျိၼ်းၵုၼ်း မျိၼ်းၶူင်ႇတႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1866 ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၽၢႆႇၶုၼ်ၸၢႆးၶဝ်သေ ၸွႆႈထႅမ်မႃးယဝ်ႉ။[1]
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇထတ်း
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ မီး 648 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ ႗႑ ဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီး 93594 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ထုင်ႉယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီးမႃး 13270 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 94,038 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈတိူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၢၼ်ႉၵၢင် လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ လုမ်းဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး မိူဝ်ႈၽွတ်ႈႁဵတ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ဢၼ်ပိုတ်ႇမိူဝ်ႈ 1955 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထတ်း
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ တၢင်းသၢႆၼမ်ႉ၊ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းသၢႆလူမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်တူၵ်းၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်း၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ လႄႈ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၵၢၼ်ငၢၼ်းမိုဝ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸူႉတုမ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈမၵူၺ်းသေ ၵိမ်းၵႅတ်းမၢၵ်ႇမု၊ မိတ်ႈ၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉ ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽြႃးၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသူႇၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶီႇႁိူဝ်း ဢၼ်ၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် မုင်ႈသေ ဝႆႈသႃလႆႈ ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႉတီႈၵႆၵႆ ယင်းမုင်ႈႁၼ်လႆႈ ပွင်းၶူဝ်လႆၽြႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း မႃးၼႆ ၵူၼ်းဝႆႈၽြႃး ၵူႈတီႈတီႈၼႂ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႉၽြႃးယဝ်ႉ။[3]
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈထတ်း
ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်ၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ် ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇထတ်း
တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းလႄႈ ႁူင်းယႃပူင်သွၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး ႔ ႁူင်းသေ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ မီး ႖ ဢၼ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလိုဝ်းလင်ထတ်း
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ထတ်း
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ -
- ၵွင်းမူးမျႃႉတလုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈတႃ ဝဵင်းမၵူၺ်း
- ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ မၵူၺ်း
- ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (မၵူၺ်း)
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃသၢင်ႈ (မၵူၺ်း)
- ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယူႇလီၸၼ်ႉငဝ်ႈ
- ၶူဝ်ဢေႇယႃႇဝတီႇ (မၵူၺ်း)
ၽူႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလိုဝ်းလင်ထတ်း
- ၶုၼ်လူင်ပႆႇၺႃႇ ဢူးၶျူဝ်ႇ
- တႅၵ်ႉၵတူဝ်ႇ သူႉမျႅင်ႇ
- မၵူၺ်းဝႂိၼ်းမျိၼ်ႉ
- မၵူၺ်းၺူဝ်ႉၸဵင်ႉ
- ၸၢႆးၸိူင်းႁူၼ်ႉၼူဝ် ၵျေႃႇထူး[1]
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ 1.0 1.1 တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၁၁၂.
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, ၅၆.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထတ်း
- သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတင်း ဝဵင်းမၵူၺ်း ဢၼ်မီးတီႈ Wikimedia Commons


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈတပ်ႉ၊ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ-ၶႄႇလႄႈၶူင်သၢင်ႈ”ဝၢၼ်ႈၽီ”
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး မႆၢ 02/2016
ဝၼ်းထိ 21/04/2016
တင်ႈတႄႇပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈသၢင်ႈတပ်ႉလႄႈသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸွမ်းလွႆလႅၼ်လိၼ်ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ-ၶႄႇသေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်း မိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ႁူဝ်မိုၼ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး၊တၢမ်ၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉ 2016။
လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၼၼ်ႉယွၼ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းၼႂ်းၵႄႈတပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ(ၵူဝ်းၵၢင်ႉ)ပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈ 100,000 လႆႈတႄႇ ပၢႆႈၽေး သိုၵ်းသိူဝ် ၶဝ်ႈၸူးမိူင်း ၶႄႇ မိူဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊပရူႊဢႃႊရီႊ 2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းပၵ်းတပ်ႉ ယူႇႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉတဵၵ်း တဵင် ပေႉၵိၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇႁိူၼ်း ၵဝ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်သေဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၢႆလၢႆၵၢင်ၶၢဝ်း ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းမိူဝ်ႈပီၵၢႆ၊ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ်လၢတ်ႈ ၼႄလွင်ႈ သိုၵ်း မၢၼ်ႈသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထမ်းမတႃးႁူမ်ႈပႃးလွင်ႈတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်ပေႃႉထုပ်ႉ ၶႃႈႁႅမ်၊ တဵၵ်းတဵင် ၵၼ်ႉၸၼ် လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်း၊ႁိမ်ၸိင်းဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢိၵ်ႇတင်းတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းလၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆး ၸႂ် ယူႇ။လိူဝ်ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ၵၢင်ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်လႄႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းႁႃတၢင်းပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း ၼၼ်ႉလႆႈၸဵပ်းသႅပ်ႇၸွမ်း။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းႁဝ်းၶႃႈလႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ 20 ဝၢၼ်ႈပၢႆ (ၼႂ်းပွတ်းႁွင်ႇ လၢဝ်ႇ ၵၢႆးလႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုင်းၸၢင်ႉ) ၸိူဝ်းၶဝ်လၢတ်ႈၼႄဝႃႈဝၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉတိုၼ်းဝႃႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းယူႇသဝ်း တင်းပိုၵ်း၊ မၢင်တီႈ ၵေႃႈမီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းၸူဝ်ႈ ၶၢဝ်းဢိတ်းဢွတ်း သေပႂ်ႉလူလွမ် တူၺ်း သူၼ်ႁႆႈၼႃးၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈငဝ်းလၢႆးငၢႆး မိူၼ် ပွတ်းၸၢၼ်းဝဵင်းလၢဝ်ႊၵၢႆႊသေ ပိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄလွင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈ ၸႂ်ဝၢင်းၽႅၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇဢမ်ႇႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပွတ်း တွၼ်ႈ လႅၼ်လိၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉတင်း ပိုၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉၶၢင်ႉၶမ်ယူႇတၢင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇသေဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁွင်းၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဢၼ်ထုၵ်ႇတၢင်း ၵၢၼ်သင်၊ ၸိူဝ်းၶဝ် ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇဢိုတ်းႁပ်းပႅတ်ႈမိူဝ်ႈပီၵၢႆတေမီးမွၵ်ႈ 20,000 ပၢႆ၊လႆႈပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈပၢင်သဝ်း ၵူၼ်း ပၢႆႈၽေးၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဢၼ်မီးယူႇဝႆႉတင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ-မိူင်းတႆးလႄႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၶဝ်ႈ ၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈမႃး ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်သေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႆႈသူၼ်ပိူၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။လိူဝ်ၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ်လႆႈၽၢတ်ႇၽႄၵၼ် သေ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်သေတီႈတီႈၼႂ်း မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးလွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵဝ်ႈ ၵၢင်ႉသေၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းၺႃးပၼ်ႁႃလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵပ်ႉၵိၼ်း ယွၼ်ႉလႆႈပၢႆႈၽေးၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ လႄႈတူင်ႇဝူင်း လုမ်ႈ ၾႃႉၶဝ်သႂ်ႇၸႂ်တူၺ်းထိုင်ပၼ်သင်။လွင်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဢၼ်ယူႇတီႈ UNOCHA (လုမ်းလူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ လုမ်ႈၾႃႉၵပ်းသၢၼ်ၸွႆႈ လိူဝ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်တႃႇၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်း) ၼႂ်းလိူၼ်ၵျၼ်ႊၼႃႊဝႃႊရီႊ 2016 ၶဝ်သမ်ႉတူၺ်းၶၢမ်ႈ ပႅတ်ႈ တၢင်းႁႆၢႉၸႃႉၽေးၵိၼ်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းသေလၢတ်ႈဝႃႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပိုၼ်ႉတီႈၵဝ်ႈၵၢင်ႉဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇမီး4,000 ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ၸဝ်ႈတႃႇၼလႄႈၸုမ်းၸွႆႈလိူဝ်ၶဝ်ႁႂ်ႈႁႃတၢင်းပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈငဝ်း လၢႆးႁိပ်ႈ ၼႅတ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၸိူဝ်းယူႇၸွမ်း လႅၼ်လိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ-ၶႄႇၼႆႉယူႇ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်လွင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ် NLD ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉႁႃတၢင်းၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်မိူင်း၊ဢမ်ႇၸႂ်ႉသိုၵ်းသေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉလႄႈတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈတႄႇၶိုၼ်းၶၵ်ႉ ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်း ယဵၼ်ဢၼ်မီးၵူႈမူႇ ၵူႈၸုမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေဢမ်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျ 2016)
တွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဝၢၼ်ႈသႅဝ်းပၢင်ႊထၢင်ႊ (ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ)
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႆႉတိုၼ်းမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း 151 လင်၊ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်ႁတ်းယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေၵေႃႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁဝ်း ဢၼ် ပၢႆႈ မႃးယူႇတီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႆႉမီး 11 လင်ႁိူၼ်း။ ၵႃႈၼႆႈမီးၵူၼ်းမွၵ်ႈ 40 ၵေႃႉ။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်သူၼ် ဢွႆႈပိူၼ်ႈ (ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ)သေ သိုပ်ႇလဵင်ႉတူဝ်ၸႂ်ၵႂႃႇၵူၺ်း။
ႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉမီးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈပၵ်းယူႇဝႆႉ။ တပ်ႉၼၼ်ႉပၵ်းယူႇၼိူဝ်ၵွင်းလွႆဢၼ်ယူႇတၢင်းၼိူဝ် ဝၢၼ်ႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉပဵၼ်တပ်ႉၶလယ 33။တပ်ႉၼၼ်ႉၸင်ႇႁႃမႃးတႄႇမွၵ်ႈ 4 လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈၸူးမိူင်းၶႄႇဝႆၢးပၢင်တိုၵ်းၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမိူဝ်ႈပီၵၢႆ (ၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႊပရူႊဢႃႊရီႊ 2015) ၵူၺ်း ၵႃႈၵူၼ်းၸၢႆးၵမ်ႈၽွင်ႈၵႆႉၵႆႉၶၢမ်ႈၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးပိူဝ်ႈတႃႇသူႇၸႂ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃး ၵွပ်ႈဝႃႈဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၼ်း ယူႇၸမ်လႅၼ်လိၼ်။မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 27/12/2015 ပီၵၢႆၼၼ်ႉၶႃႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသီႇၵေႃႉ။
ႁဝ်းၶႃႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 4 မူင်းဝႆၢးဝၼ်းသေမိူဝ်းၸူးဝၢၼ်ႈႁဝ်း။ ၶႃႈၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းၶႃႈၶိုၼ်းၼိုင်ႈ။ ဝႆၢးၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ဝႆၢးဝၼ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း 60 ၵေႃႉမႃးၸူးႁိူၼ်းၶႃႈ။ၶဝ်ဢဝ်ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ (မၢၵ်ႇၽၢင်း)ၼႄၶႃႈ သေလၢတ်ႈဝႃႈၶဝ်လႆႈ ထူပ်းႁၼ်ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇႁိမ်းႁွမ်းႁိူၼ်းၶႃႈ။ ၶဝ်တိၺွပ်းၶႃႈႁူမ်ႈပႃးတင်းၵူၼ်းဝႃႈထႅင်ႈ သွင်ၵေႃႉၸိူဝ်း ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း ဢွၼ်ၼႃႈ ၼၼ်ႉ။
ၶဝ်ဢဝ်ၸိူၵ်ႈမတ်ႉမိုဝ်းၶႃႈသေဢဝ်ၽႃႈပူၵ်ႉတႃၶႃႈ။ၵမ်းၼၼ်ႉၶဝ်ဢဝ်ၶႃႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ရူတ်ႊသေႁေႃႈၵႂႃႇၸူးတပ်ႉၶဝ်တီႈ ဝၢၼ်ႈ ထႃႊသျုၺ်ႊထၢင်ႊ။
ၶဝ်ဢဝ်ၶႃႈၶင်ဝႆႉၼႂ်းႁွင်ႈလုၵ်းၵေႃႉလဵဝ်။ၶဝ်ဢဝ်ၸိူၵ်ႈလဵၵ်းမတ်ႉၶႃၶႃႈဝႆႉ။ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉမီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉမႃးၸူး ၶႃႈ သေထၢမ်။ ၸွင်ႇသူၺႃးသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ? ၸွင်ႇသူပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ်? သိုၵ်းၶဝ်ယူႇတီႈလႂ်? မႃးထၢမ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈၶႃႈတွပ်ႇ ဝႃႈၶႃႈဢမ်ႇ ႁူႉသင်။ ၶဝ်ပေႃႉၶႃႈၵူႈၵမ်း၊မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈဢဝ်တႃမိုဝ်းၶဝ်မင်၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈဢဝ်သူၼ်ႈၵွင်ႈၶဝ်ထုပ်ႉ။ မၢင် ဝၼ်းၶႃႈ ပေႃးတၢႆ လိုမ်း လႄႈလိူတ်ႈတႅၵ်ႇလူင်းၸွမ်းႁူးၶူးၼင်ၶႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶႃႈလႆႈထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉတီႈၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 2 ဝူင်ႈ။ လိုၼ်းသုတ်းၶဝ်ၵေႃႈၶိုၼ်းပွႆႇၶႃႈတီႈဝၢၼ်ႈယူၺ်ႊပႃႊ။ၵမ်းၼၼ်ႉၶႃႈၵေႃႈပႆ ပွၵ်ႈ ၶိုၼ်း လႅၼ်လိၼ်။ ၶႃႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႃႇဢမ်ႇမီးႁႅင်း၊ၶႃႈလႆႈပႆမွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 3 ၸူဝ်ႈမူင်း။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉၵေႃႈၶိုၼ်းပွႆႇဝၢႆးၶဝ်ပွႆႇၶႃႈယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇၸႅတ်ႈ ထၢမ်လႄႈၺႃးပေႃႉထုပ်ႉၸိူင်ႉၼင်ႇၶႃႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၶဝ်ယင်းၺႃးဢဝ်ၽႃႈပၢတ်ႇ/ထိူဝ်ၸွမ်းႁူဝ်လႄႈတူဝ်ၶိင်း ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉပႃး။
ဝႆၢးႁဝ်းၶႃႈလႆႈထုၵ်ႇပွႆႇတူဝ်ယဝ်ႉဝူင်ႈၼိုင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ထႅင်ႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၸိုဝ်ႈႁွင်ႉလူဝ်ႊၾႃႊၸိဝ်ႊဢႃယု 39 လႆႈထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်း။ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၽွင်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၸႂ်းသူၼ်ႁႆႈ ၼႃးမၼ်း။ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၵႂႃႇ မွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်း။မိူဝ်ႈမၼ်း ပွၵ်ႈမႃးၸူးလႅၼ်လိၼ်ၾၢႆႇ တၢင်းမိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉၼႃႈတႃမၼ်းပေႃးမၢၼ်ႉ ၸမ်ႉၵႂႃႇ သဵင်ႈသေတုမ်ႉ တိူဝ်ႉ ပႃးပၢႆးၸႂ်ထႅင်ႈ။မၼ်း ယူႇထႅင်ႈ 3ဝၼ်းသေဝႆၢးၼၼ်ႉႁၢႆလၢႆၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈယူႇသဝ်းႁိမ်းႁွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈယူႇၸမ်ဝၢၼ်ႈႁဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈပွၵ်ႈ မိူဝ်းၸႂ်းသူၼ် ႁႆႈၶိင်းၼႃး ႁဝ်း။ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈမီး လၢႆးလႆႈ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၽုၵ်ႇဢွႆႈႁဝ်းမႃး။ ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ်ယၢမ်ႈလႆႈတီႈဢႄႇသုတ်း မၼ်း 5,000 ယူၼ်ႊငိုၼ်းၶႄႇ တႃႇၼိုင်ႈ ပီပေႃးၶၢႆဢွႆႈယဝ်ႉ။ မၢင်ႁိူၼ်းယင်းလႆႈထိုင် 20,000 ယူၼ်ႊၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉမီးမႃး သွင်ပီယဝ်ႉႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈ တီႇဢွႆႈ/ ဢဝ်ဢွႆႈ။ပိူဝ်ႈတႃႇႁဝ်းၶႃႈ တေ သိုပ်ႇယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႆႈ (မိူင်းၶႄႇ)ၼၼ်ႉလႆႈၶၢႆ ပႅတ်ႈ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၸိူဝ်းၵိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပႅတ်ႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူင်ႊသျီႊထူဝ်ႊ (လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၽဝ်ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး၊ ၶႃႈႁႅမ်၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉ ႁႅင်းလၢႆ လႄႈ ႁိမ်ၸိင်းဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း) ၵူၼ်းၸၢႆးၸၢဝ်းၼႃးဢႃယု 58
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူင်ႊသျီႊထူဝ်ႊၼႆႉမီးၼႃႈႁိူၼ်း/ၶွပ်ႈၶူဝ်း 40 ပၢႆ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ်ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈပၢင် သဝ်းၵူၼ်း ပၢႆႈၽေး။ ႁဝ်းၶႃႈပိုင်ႈဢိင် ယူႇသဝ်းၵႃႈၼႆႈမႃးတင်ႈတႄႇလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈယူႇသဝ်း တီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶျႃႊႁိူဝ်ႊပႃႊဢၼ်မီးဝႆႉတၢင်းၾႆၢႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး/မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။ တီႈၼၼ်ႈ မီးႁူဝ်ၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 17/10/2015 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉမႃးသေၸႂ်ႉႁဝ်းၶႃႈဢွၵ်ႇပၢႆႈ။ၶဝ်ဢဝ် ၵွင်ႈယိုဝ်းၶိုၼ်ႈၾႃႉသေယိုဝ်းလွၵ်ႇႁဝ်းၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်း ၶဝ် ယႃႇတဵၵ်းၸႂ်ႉႁဝ်းၶႃႈၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်းလႂ်။ လိုၼ်းသုတ်းၶဝ်ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းၶႃႈၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝၼ်းတၵ်း တေလႆႈ ၶၢႆႉ။ဝႆၢးၼၼ်ႉၶဝ်ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈသုမ်ႉသွင်းႁဝ်းၶႃႈ။ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈၶၢႆႉပၢႆႈၶဝ်ႈမႃးတီႈၼႆႈတၢင်းၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ။
ႁဝ်းၶႃႈလုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈသေတႄႇဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမႃးတီႈၼႆႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႊပရူႊဢႃႊရီႊ 2015။ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျ 2015 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁူင်ႊ သျီႊ ထူဝ်ႊသၢမ်ၵေႃႉပွၵ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်းၸႂ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃးၶဝ်။ ၸိူဝ်းၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်း။ ၵူၼ်းၸၢႆးသွင်ၵေႃႉၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ် မိတ်ႈ ပၢတ်ႇထိူဝ်ထိုင်တၢႆပဵၼ်ယီႊလၢဝ်ႊလႄႈလူဝ်ႊၶျႆၢႊၸူႊ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉဢႃယု ယူႇၼႂ်း 50 ပီ။ၵူၼ်းၸၢႆးထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈႁွင်ႉယိလၢဝ်းဢိူဝ်ႊဢႃယု 30 ၵေႃႈလႆႈၺႃးမိတ်ႈပၢတ်ႇထိူဝ်၊ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇ ထိုင်တၢႆ။မၼ်းၸၢႆး ႁႃတၢင်းပၢႆႈပွၵ်ႈထိုင်တီႈ လႅၼ်လိၼ်။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2015 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈႁွင်ႉယၢင်ႊၸိင်ႊၻႃႊဢႃယု 50 ပွၵ်ႈမိူဝ်းၸႂ်းဝူဝ်းၵႂၢႆး တီႈ ဝၢၼ်ႈသေၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇ။မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇတၼ်းၺႃးမၢၵ်ႇၵွင်ႈၵူၺ်းၵႃႈမၢၵ်ႇၵွင်ႈတူၵ်းႁိမ်းတိၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ။ မၼ်း ၸၢႆးပွႆႇပႅတ်ႈဝူဝ်းၵႂၢႆးမၼ်းသေလႅၼ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းတီႈလႅၼ်လိၼ်။မၼ်းတိုၵ်ႉမီးယူႇတီႈ ၼႂ်းပၢင် သဝ်းၵူၼ်း ပၢႆႈ ၽေး။မၼ်းၸၢႆးတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄတေႉတေႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသၢမ်တပ်ႉပၵ်း သဝ်းယူႇၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်း (ႁူင်ႊသျီႊထူဝ်ႊ)။ ၵႃႈၼၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးမွၵ်ႈ 150။ ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈတႄႉတိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးၽႂ်လႂ်ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းမီးၵူၼ်းၸၢႆးမၢင်ၵေႃႉမၢင်ပွၵ်ႈႁႃတၢင်း ပွၵ်ႈမိူဝ်း ႁႃႁဵတ်းႁႆႈ ၼႃးယူႇ
သင်ဝႃႈမီးၽႂ်လႂ်ယူႇဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၸိုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉၶဝ်ပိူဝ်ႈတႃႇတဵၵ်းၵိၼ်ႁႅင်းလႆၢ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉ ၵိၼ် ႁႅင်းလၢႆၼႂ်း ဝၢၼ်ႈႁဝ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ် ၸိသင်ႇၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵေႃႉလႂ် ၵေႃႉၼၼ်ႉႁႂ်ႈဢဝ်မႆႉၵႂႃႇၸူးပၢင် သဝ်းတပ်ႉၶဝ်။သိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်း လွင်ႈမူတ်းသႂ်ၸွမ်း တပ်ႉၶဝ်သေမႄးတၢင်းပၼ်ၶဝ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ် ယင်းတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၢပ်ႇၶျေႃးၶဝ်ႈ ၼမ်ႉၶူဝ်းၶွင်ဢၼ် ၶဝ်ဢဝ်မႃးတီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်လႆႈ ထုၵ်ႇတဵၵ်းၸႂ်ႉတေႃႉၶူဝ်းၶူဝ်လႄႈၶိူင်ႈၶွင်ၵေႃႇသၢင်ႈ တီႈ ႁိူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၶဝ်ယႃႉလႅဝ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈယူၺ်ႊပႃႊ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈယူၺ်ႊပႃႊၼႆႉဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်ယူႇသဝ်း ယဝ်ႉယၢမ်း လဵဝ်။မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းယၢမ်ႈမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း 80 ပၢႆ၊ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉယဵၼ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ် ၵူႈၸိူဝ်ႉ ၵူႈလွင်ႈယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈယဝ်ႉ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵူႈၸိူဝ်းၵူႈလွင်ႈ-ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ႁဝ်း၊ ၶူဝ်းၶွင်ႁဝ်း၊ ၶိူင်ႈ ၸၢၵ်ႈႁဝ်း၊ သတ်း လဵင်ႉႁဝ်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူႈၼွၼ်းၶႃႈၵေႃႈၶဝ်ယင်းဢဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသျုင်ႊတဵဝ်ႊဢၢႆႊ (လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဢၼ်ၺႃးမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉမၢၵ်ႇၾင်လိၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ လွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၢႆလၢႆ) ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃးဢႃယု 61
ႁဝ်းၶႃႈပၢႆႈၸူးပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမိူဝ်ႈပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃး။မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉမီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 700 ပၢႆယူႇဝႆႉတီႈ ၼႆႈ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ဢႄႊပရိူဝ်ႊ 2015 ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁိမ်းႁွမ်းတီႈၼႆႈ (တီႈလွႆ ၼၢၼ်ႊထဵၼ်ႊမိူၼ်ႊ) ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇလူင် တူၵ်း ႁိမ်းပၢင် သဝ်းၼႆႉသေႁဝ်းၶႃႈလႆႈၶၢႆႉထႅင်ႈ။ ဝႆၢးၼၼ်ႉမွၵ်ႈသၢမ်လိူၼ်ႁဝ်းၶိုၼ်းမႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပေႃးမီး ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းပၢင်သဝ်း ၼႆႉၼမ် ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်းမီး 13 ၼႃႈႁိူၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇ လႄႈၵူၼ်းတုၵ်ႉၶိတၵူၺ်း။ၵူၼ်းၸိူဝ်း ပွင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇမီး ငိုၼ်းတေၶၢႆႉၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈယူႇတီႈၼႆႈယွၼ်ႉၸမ်ဝၢၼ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃး လုၵ်ႉၵႃႈ ၼႆႈၵႂႃႇလႆႈပႆၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸၢင်ႈမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ပိၵ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်တေမိူဝ်းၸူးဝၢၼ်ႈႁဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။လိူဝ် ၼၼ်ႉၶဝ်ယင်းဢဝ်မၢၵ်ႇၾင်လိၼ်ဝႆႉတီႈလႅၼ်လိၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉမိူဝ်း။ မိူဝ်ႈလိူၼ် ၻီႊသိမ်ႊပိူဝ်ႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဢွၼ်ႇၸၢႆးဢႃယု 15 ၵေႃႉၼိုင်ႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉမိူဝ်းသူႇၸႂ်းလဵင်ႉလူဝူဝ်းၵႂၢႆးမၼ်းသေ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ တီႈ လႅၼ်လိၼ်။ၵႃႈၼၼ်ႈၵႆတီႈၼႆႈ မွၵ်ႈ 10 ၼႃးထီးၵူၺ်း။ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်းတႄႉလႅၼ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်း ၸူးပၢင်သဝ်း ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ယဝ်ႉ ၶႃႈၶိုၼ်းႁွင်ႉၵူၼ်း 4 ၵေႃႉၵႂႃႇၸွႆႈၵေႃႉယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ။ မၼ်းၸၢႆးလႆႈထုၵ်ႇဢဝ် ၵႂႃႇ ယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃၼႃးသၢၼ်ႈသေလႆႈတႅပ်းၶႃ ပႅတ်ႈ။မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၵူၼ်းႁူင်ႊသျီႊထူဝ်ႊၵူၺ်းၵႃႈလႆႈယူႇ သဝ်းဝႆႉ တီႈဝၢၼ်ႈလၢဝ်ႁိူၺ်ႊၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ။
ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈမိူဝ်းၸူးဝၢၼ်ႈၶႃႈမီးပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶႃႈဢမ်ႇ ႁတ်း ပွၵ်ႈမိူဝ်းၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇတီႈၼၼ်ႈလႆႈႁၢႆ လၢႆ ပႅတ်ႈမိူဝ်ႈၼႂ်း လိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျပူၼ်ႉမႃး။ မီးထဝ်ႈ ယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယု 90 လႄႈလၢၼ်ၸၢႆးမၼ်းဝၢင်ႊ လၢဝ်ႊ လိဝ်ႊၵေႃႉ ဢၼ် ဢႃယုလႆႈ 20 ပီ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ၼႆၢးလၢၼ်ယူႇပႂ်ႉဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇလူလွမ်တူၺ်းထိုင်ႁိူၼ်းယႄးၶဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢဝ်ႁၢႆလၢႆ ပႅတ်ႈ။ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်ႁပ်ႉ ႁူႉၸွမ်း ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလွင်ႈတၢင်းၶဝ်၊ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းတႄႉ ဝူၼ်ႉဝႃႈၶဝ်တိုၼ်းၺႃးၶႃႈ တၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျပီၵၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈၵူၼ်း ၸၢႆးသၢမ်ၵေႃႉၸိူဝ်းပွၵ်ႈမိူဝ်ႈၸူးသျုင်ႊ ၻႅဝ်ႊ ဢၢႆႊၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၸူႊၽိင်ႊဢႅၼ်ႊ (ဢႃယု 30) ၶျိ လၢဝ်ႊသၼ်ႊ (ဢႃယု 60)လႄႈဝၢင်ႊမႃႊလိဝ်ႊ (ဢႃယု 25)။ ၶဝ်ပွၵ်ႈ မိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်းသေဢမ်ႇႁၼ်ၶိုၼ်းပွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ၶႃႈၵေႃႈယင်းလွမ်ဝူၼ်ႉဝႃႈႁိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉတေၵိုတ်းယူႇႁႃႉၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈၸွင်ႇဢီသင်တေၵိုတ်းၼႂ်းမၼ်း ယူႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇ ႁူႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၵႃႈၼၼ်ႈမီးပၢင်သဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ယူႇဝႆႉသေဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ် ႁတ်းပွၵ်ႈမိူဝ်း ၶိုၼ်း။
လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵပ်ႉၵိၼ်းလူင်ႁဝ်းၶႃႈၵႃႈၼႆႈတႄႉပဵၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈလႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉဢၼ်တီႈပိူၼ်ႈ ၸွႆႈ ထႅမ်မႃးယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇမီးသင်တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်ယဝ်ႉ။ႁဝ်းၵႃႈလႆႈႁႃတၢင်းယူႇလွတ်ႈႁႃၵၢၼ် ငၢၼ်း သေ ႁဵတ်းႁႃ လဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႈၼႆႈသမ်ႉၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈဢၼ်ယူႇ ၼႂ်း ပၢင်သဝ်းၼႆႉသေၸိူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၵႂႃႇႁႃၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၸွမ်းႁူၺ်ႈလွႆဢၼ် ယူႇႁိမ်း ႁွမ်းၼႆႉသေၵိၼ်လဵင်ႉသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇၵူၺ်း။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးဝၢၼ်ႈဝႃႊၸိုဝ်ႊၶျႆၢႊ (လူလၢႆၼၢင်းယိင်း၊ ဢမ်ႇပၼ်ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်(မၢတ်ႉပူင်ႇတိၼ်ႇ) တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်း ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ) ၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းၼႃးဢႃယု 40
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၼႆႉယၢမ်ႈမီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း 60 ပၢႆၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉၵိုတ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈ။ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢႆး ၵူၺ်း ၊ၼၢင်းယိင်းတႄႉဢမ်ႇႁတ်းယူႇၵႃႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈၼၢင်းယိင်းၵမ်ႈၽွင်ႈဢၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်း ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ် မိူဝ်ႈပီၵၢႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼၢင်းယိင်းသွင်ၵေႃႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်း (ဝႃႊၸိုဝ်ႊၶျႆၢႊ) လႆႈထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ်ၼႂ်းလိူၼ်မေႊမိူဝ်ႈပီၵၢႆ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃယု 40 မၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇပၢႆႈယၢၼ်ဝၢၼ်ႈသေၶိုၼ်းလၵ်ႉပွၵ်ႈမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း။ မၼ်းၼၢင်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၸွမ်းၵေႃႉ ပဵၼ်ၽူဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵေႃႉပဵၼ် ၽူဝ် သမ်ႉ ၵႂႃႇၸႂ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃးၶဝ်ၽွင်းမၼ်းၼၢင်းပွၵ်ႈၵႂႃႇၸႂ်းႁိူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ပၵ်း တပ်ႉဝႆႉၼိူဝ်လွႆပႃႈၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈ ၶဝ် ၼၼ်ႉႁၼ်မၼ်းၼၢင်းသေၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 4-5 ၵေႃႉလူင်းမႃးၸူးမၼ်းၼၢင်းယဝ်ႉ ၵၼ်ႉၸၼ်မၼ်း။ဝႆၢးၼၼ်ႉ 10 ဝၼ်းလိူင်ႈ လၢဝ်းၵၼ်ႉၸၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈၸွမ်းၼၢင်းယိင်းတၢင်ႇၵေႃႉ ဢၼ် ဢႃယု 50။ မၼ်းၼၢင်းပွႆႇဝႆႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်း ၼၢင်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းၶႄႇသေပွၵ်ႈမိူဝ်းသူႇၸႂ်းႁိူၼ်းယႄးမၼ်းၼၢင်း။ သိုၵ်းၶဝ် ႁၼ်မၼ်းၼၢင်းလႄႈလူင်းမႃးၸူးၵၼ်ႉၸၼ်မၼ်း ၼၢင်းၼႂ်း ႁိူၼ်းၶဝ်။
ၼၢင်းယိင်းထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယု 40 ဢၼ်ယူႇႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈလၢဝ်ႊရႅၼ်ႊၶျႆၢႊၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈၺႃးၵၼ်ႉၸၼ်ၼႂ်း လိူၼ် ဢေႃး ၵၢတ်ႊပီၵၢႆ။ မၼ်းၼၢင်းပိုင်ႈႁူမ်ႈပၢႆႈၽေးယူႇသဝ်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵူၺ်းၵႃႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇမိူဝ်းသူႇၸႂ်းလွင်ႈ လုသုမ်းႁိူၼ်းယႄးသေပွႆႇဝႆႉၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ်လႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႆႉတီႈလႅၼ်လိၼ်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈလူင်းမႃးၸူးမၼ်းၼၢင်းသေၵၼ်ႉၸၼ်မၼ်းၼၢင်း။မၼ်းၼၢင်းႁွင်ႉႁွင်ႉႁႆႈႁႆႈသေၵႂႃႇၸူးႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈသေလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းပဵၼ်မႃးမၼ်း။
ၵူၼ်းၸၢႆးၸၢဝ်းၼႃးဢႃယု 73
ၶႃႈဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (မၢတ်ႉပူင်ႇတိၼ်ႇမၢၼ်ႈ) တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ။ၶႃႈမီးဝႂ်သီၶဵဝ် “ဢၼ်မီးသၢမ်တူပ်ႉ” (ပဵၼ်ဝႂ်ထတ်း ထွင်ဝႂ် ၵပ်း တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း)။ ဝႂ်ၼၼ်ႉဢွၵ်ႇပၼ်ၶႃႈမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊ 2009။ တီႈတႄႉမၼ်းပေႃႈမႄႈၶႃႈမီး ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈတဵမ် တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ ယဝ်ႉ လႄႈၶႃႈၵေႃႈထုၵ်ႇလႆႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ပၼ်ၶႃႈတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်းသင်။ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ငိူၼ်ႈငဝ်ႈလွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း*ဝႂ်သီၶဵဝ် “ဝႂ်သၢမ်တူပ်ႉ” ၼၼ်ႉဢွၵ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးသေဝႂ်သီၶွင်ႇ “ဝႂ်သၢမ်တူပ်ႉ” သမ်ႉဢွၵ်ႇပၼ်ၼၢင်းယိင်း။ ၼႂ်းဝႂ် ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈၽူႈၵေႃႉယိပ်းထိုဝ်ဝႂ်ၼႆႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁပ်ႉႁွင်းတႃႇလႆႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉယင်းမီး ၶေႃႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လႄႈ တူတ်ႈတၢမ်ႇတၢင်း ၽိတ်းၼႂ်းဝႂ်ၼၼ်ႉဝႆႉပႃးထႅင်ႈသင်ဝႃႈပူၼ်ႉပႅၼ်။ ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ယိပ်းထိုဝ်ဝႂ် ၼႆႉ တၵ်းလႆႈႁၢႆးငၢၼ်းၼႄၸဝ်ႈ ၼႃႈ တီႈၶဝ်သင်ဝႃႈဢွၵ်ႇတၢင်း ပူၼ်ႉ လိူဝ်ၼိုင်ႈလိူၼ်။ၽူႈၵေႃႉပူၼ်ႉပႅၼ်ၼၼ်ႉတေလႆႈႁပ်ႉ တၢင်းၽိတ်းတၢမ်ႇၶွၵ်ႈသွင်ပီၼႆယဝ်ႉ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66 (0) 62- 941-9600 (ဢင်းၵိတ်း၊ တႆး)
လွၼ်ႉၼုမ်ႇၸဵင် +66 (0) 63- 838-9029 (ဢင်းၵိတ်း၊ မၢၼ်ႈ)


text:
ၶမ်းတီႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈ (မၢၼ်ႈ: ခန္တီးခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hkamti District ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Khamti]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈသၼ်လွႆၼႃႇၵသေ တႄႇဢဝ် ပီ 1965၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (22) ဝၼ်းသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ်ဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၵႃႈ (38) ၸႄႈဝဵင်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး (12660) လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶမ်းတီႈယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ လႁႄႇ (ဢမ်ႉပေႃႇ) ၼႆသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းလေႇသျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ (ဢမ်ႇပေႃႇ) လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း ႁႃႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ 423,283 ၵေႃႉ[1] ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလေႇသျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၢင်းယုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. 25, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 23, 2015


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 20/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11:30 မူင်း တေႃႇထိုင်ဝၢႆးဝၼ်း 2:00 မူင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA တီႈၾၢႆႇႁွင်ႇလွႆ ႁူၺ်ႈၶမ်း ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈဢုမ်ႈ လၵ်းပၢႆ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၽူႈမီးၸၼ်ႉ SSPP လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပၢင်တိုၵ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၼ် တၢင်းၾၢႆႇႁွင်ႇလွႆႁူၺ်ႈၶမ်း ဢိတ်းၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 17 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သေ သိုၵ်း SSPP ႁဝ်းၶႃႈ သုတ်ႉဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ ဢိတ်းၼိုင်ႈသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ မႃးယူႇဝႆႉတီႈႁူၺ်ႈၶမ်း။ မိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတီႈႁူၺ်ႈၶမ်းၼႆႉသေ ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း SSPP ႁဝ်းၶႃႈ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်း လဵဝ် လွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆတႄႉ ပႆႇႁူႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေ သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇဢမ်ႇႁိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈၽႆမႂ်ႇ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းမႃးတၢင်းႁူၺ်ႈၶမ်း ၼႆႉ ထႅင်ႈတင်းၼမ်။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 18-20 ၼႆႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း SSPP ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း 3 ဢွင်ႈတီႈ ၊ တီႈႁူၺ်ႈၶမ်း တီႈ ၼိုင်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေမီး 40 ပၢႆ၊ တီႈဝၢၼ်ႈဝဵင်းမႂ်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်း 35 ၵေႃႉလႄႈ တီႈဝၢၼ်ႈၽႆမႂ်ႇသမ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်း 30 ၵေႃႉ။ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉ ၶလယ 276 တင်း ၶမယ 348 ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/9/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 3 မူင်းၶိုင်ႈ ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ ၶမယ 348 တင်း SSPP/ SSA ယိုဝ်းၵၼ်တီႈႁူၺ်ႈၶမ်း ၾၢႆႇတူၵ်းဝၢၼ်ႈဢုမ်ႈ ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 1 လၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢႆ 3 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းမွၵ်ႈ 6 ၵေႃႉ။


text:
ၽွင်းပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဖောင်းပြင်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Paungbyin ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Phaungpaang]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလဵၵ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမေႃႇလဵၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵႆယၢၼ် (78) လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်းၼႆႉ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵႆယၢၼ် (64) လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇၼႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း တင်းသွင်ၽၢႆႇ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ လႄႈ ၵႄႈလွႆ သၼ်လွႆၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 2917 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 35499 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇၼႆႉ မီး 1307 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေ တီႈပၢင်ႇပဵင်းၼႃႈလိၼ်တႅမ် ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ မွၵ်ႈ 2 လၵ်း တီႈၽင်ႇၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းၽၢႆႇၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆတႅမ်ႇလႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇ မႆႉသၵ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းသေတႃႉ ၼမ်ႉတိုၼ်ႈလႄႈ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈထိုင် ဝဵင်းၵိၼ်းတတ်ႉၼၼ်ႉသေ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်ၽူၼ် ၸင်ႇၸၢင်ႈၽႅဝ်လႆႈထိုင် ႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်းလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေလႆႈၸၢင်ႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇတင်းပီ။ ပေႃးဢဝ်ပေးဢဝ်ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ။ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းၽွင်းပၢင်ႇတေႃႇထိုင် ဝဵင်းႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉသၢႆတၢင်းၵွင်းလိၼ်ယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (7)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ (307)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ(27.10.2012 )ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတေႃးၸေႇယ(ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ် ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ) လႄႈ ၸဝ်ႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းမူႇၸုမ်းလၢႆၸဝ်ႈ
လႆႈသိုဝ်ႉၶိူင်ႈ Projector လူႇတၢၼ်းမိူဝ်း တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း တီႈငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ။
တႃႇတေပဵၼ်မႃးၵၢၼ်လူႇတၢၼ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸၼ်ႉၸွမ် လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၵေႃႉဢိတ်းၵေႃႉဢီႈသေ ဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တီႈၼႂ်းလုမ်း၊ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႅပ်ႈတေၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တေမီးၽွၼ်းလီတႄႉတႄႉၼႆ တီႈၶႃႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ပဵၼ်မႃးပၢင်လူႇတၢၼ်းၼႆႉတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
ပၢင်လူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈလူႇတၢၼ်းတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ သႃႇထုပရတိတ်ႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးသေ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢေႃးၸိၼ်ႇၼ၊ ဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်လူင် လႆႈတၢင်တူဝ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ၶၸိုင်ႈတႆးသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၵႂႃႇၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၶႅၼ်းတေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သႃႇထုဢၼုမေႃးထၼႃႇႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉၶိင်းၵူၼ်းသေၵမ်းလူၺ်ႈ။


text:
Sunday, December 16, 2012
ၶၢဝ်းတၢင်းၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ1 December 2012 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈမႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်သုဝၼ်ၼၽူမိ မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးယဝ်ႉသေ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ2 ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇၼတြေႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈထမ်မၸၵ်ႉၵပဝတ်ႉတၼသုတ်ႈ
တီႈသၽႃးၼၢင်းယိင်းၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်လီတႃႇတၵႃႇပီႈၼွင်ႉ
ၸၢဝ်းထႆးၽူႈၵိူဝ်းလီဢိင်ပိုင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃမုၼ်ၶမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 3 ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈယေႃး ၵႂႃႇၼေတြႃးတီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း (Royal Gems Golf Hotel) ဢၼ်မီးတီႈပုတ်ႉထမူၼ်းထူၼ်း ဝဵင်းၼၶွၼ်းပထူမ် မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈၽိုၵ်းသွၼ်မွၵ်ႈ 80 ၵေႃႉ ၼႂ်းပၢင်တြႃးၼႆႉၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈပူင်သွၼ်ပၼ်တႃႇသွင်ဝၼ်း (ဝၼ်းထိ3-4) ႁူဝ်ၶေႃႈတြႃးဢၼ်လႆႈႁေႃးၼေၼၼ်ႉမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ̒မွၼ်းထမ်းတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈဝၼ်း ̓ ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 9 ၸင်ႇၶိုၼ်းမိူဝ်းလိုဝ်ႈယင်ႉတီးၽလၢမ်း9ၼၼ်ႉသေ မီးလုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆမႃးဝႆႈသႃတုင်းထွမ်ႇ ထွမ်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်မွၼ်းထမ်းတီႈၸဝ်ႈၶူးႁဝ်း သိုပ်ႇမႃးထႅင်ႈဝၼ်းထိ 6-12 ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇယေႃးၵႂႃႇၼေတြႃး ပၼ်ယေႃးၵီႇ ဢၼ်ပဵၼ်မူႇၸုမ်းယုဝပုတ်ႉထ ဢၼ်မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၽဵတ်ႉၵသဵမ် ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ မီးယေႃးၵီႇၶဝ်ႈ မႃးႁူမ်ႈမွၵ်ႈ60ၵေႃႉ သိုပ်ႇၼၼ်ႉဝၢႆးဝၼ်းမႃးၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇၼေ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈAcademic Writing ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း Ph.D.ထႅင်ႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်လူင်ဢေႇၽႅၵ်ႉ(ABAC, Assumption University of Thailand) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 13 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၸင်ႇသိုပ်ႇၼင်ႈႁိူဝ်းမိၼ်မိူဝ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် လွင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ2ပၢင် လိူဝ်သေၼၼ်ႉတေ သိုပ်ႇယေႃးၵႂႃႇၼေတြႃး ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်ႉမၢႆၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၽိတ်ႈပၢင်းတေႃႇပေႃးပွၵ်ႈဝၢႆႇ ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်ဝတ်ႉဢွၵ်ႉသၾိူတ်ႉပုတ်ႉထဝိႁႃရ ဝဵင်းဢွၵ်ႇသၾိူတ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈမၢႆ -
ၸဝ်ႈမႁႃႇသႅင်
Posted by ꨅဝ္ꨳေꨀဳးလိင္ꨲ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီး
ဝၼ်းထိ 22/10/2018
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ/ၵေးသီးသူင်ႇလိၵ်ႈသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈတေဢဝ်တီႈလိၼ် 5,459 ဢေႇၵသူင်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈထၢၼ်ႇလႄႈလဵၵ်းလွၼ်ႉ (သၻီးလ်) ပၢင်ပႅၵ်ႇ
မိူဝ်ႈၼႆႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၼိမ်လႄႈဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ်ၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇ/ၵေးသီးသူင်ႇလိၵ်ႈထိုင်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸႄႈဝဵင်းလႄႈၸႄႈမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈတေဢဝ်တီႈလိၼ် 5,459 ဢေႇၵသူင်ႇပၼ်တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈလူင်မၢႆ 2 ထၢၼ်ႇလႄႈလဵၵ်းလွၼ်ႉ (သၻီးလ်) ပၢင်ပႅၵ်ႇတီႈႁူဝ်ပူင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းတွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈႁႃထၢၼ်ႇႁိၼ်ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇႁူင်းၸၢၵ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11/10/2018 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၼိမ်လႄႈဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ်လႆႈႁပ်ႉၽိုၼ်လိၵ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸႄႈဝဵင်းၵႄႇသီႇလွင်ႈတေဢဝ်တီႈလိၼ်သူင်ႇဢၢပ်ႈပၼ်တၢင်ႇတီႈလႄႈသင်ဝႃႈၶႂ်ႈသၢၼ်ၶတ်းၼႆတေလႆႈသူင်ႇလွင်ႈတၢင်းသၢၼ်ၶတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းႁႃႈဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
တီႈလိၼ်ဢၼ်တေဢဝ်သူင်ႇဢၢပ်ႈပၼ်တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈပၢင်ပႅၵ်ႇၼၼ်ႉပဵၼ်တီႈလိၼ်ႁႆႈ၊ၼႃး၊သူၼ်၊တီႈ လဵင်ႉဝူဝ်းၵႂၢႆး၊ထိူၼ်ႇလွႆ၊ႁူၺ်ႈၼမ်ႉၸိုမ်ႉ၊ဝတ်ႉ/ၵျွင်းသင်ႇၶႃႇ၊ပႃႇႁဵဝ်ႈ၊ႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈဢွင်ႈပၼ်ယႃႈယႃၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၽူႈၼမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်းယူႇသၢင်ႈသဝ်းထင်မႃးၼိူဝ်လိၼ်ႁဝ်းၼႆႉမႃးလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ်ယဝ်ႉ။လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမႃးဢဝ်တီႈလိၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ” ဝႃႈ ၼႆ။
တီႈလိၼ်ဢၼ်ၼႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူဝ်ႈပီ 1996 ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းယႂ်ႇလူင်သေတဵၵ်းလိုပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းထုင်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၶၢႆႉပၢႆႈ 300,000 ပၢႆၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၵၢင်လႄႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၵႄႇသီႇၼႆႉ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွပ်ႈဝႆႉ သၢမ် တပ်ႉၵွင် ပႃးတင်းတပ်ႉ ၶမယ 131 ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2009 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 131 လႆႈၶႂၢင်ႉတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပၢၼ်ၼဢၽတႃႇတီႈ လိၼ် 5,459 ဢေႇၵၼႂ်းထုင်ႉဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ်။ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႆႉ မီးၸွမ်းပိုၼ်ႉသၢႆမႄႈ ၼမ်ႉ ႁႅၼ် ဢၼ်မီးပိုၼ်ႉတီႈယိုတ်ႈထိုင်မွၵ်ႈ 6 ၵီႇလူဝ်ႇမေႇတႃႇသေ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်လေႃႇလဵင်ႉပၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႆႈၼႃးလႄႈမီး မူႇဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း 50 ဝၢၼ်ႈပၢႆလႆႈပိုင်ႈဢိင်ယဝ်ႉ ယင်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵႄႇသီႇ 18,000 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 55 ၵေႃႉၸိူဝ်းႁဵတ်းၼႃးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းၶူၼ်ႉသွၵ်ႈႁႃ ထၢၼ်ႇ ၼႆႉလႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းတဵၵ်းတဵင်ႁႂ်ႈယွမ်းႁပ်ႉဢဝ်ငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းၼိုင်ႈဢေႇၵလႂ် 24,000 ၵျၢပ်ႈ။
မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် Burmese military owned Union of Myan- mar Economic Holdings Limited (UMEHL) ၶဝ်ၶၢႆဝႂ်ၶႂၢင်းမၼ်းပၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊတၢင်ႇဢၼ် ပိူဝ်ႈ တႃႇ သိုပ်ႇ ၶုတ်းထၢၼ်ႇပဵၼ်လွၵ်း ပဵၼ်လွၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းထၢၼ်ႇထုင်ႉ ဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် ။ဝႂ်ၶႂၢင်း ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၽိုၼ်လႂ်ၶၢႆ1000 သႅၼ်ၵျၢပ်ႈ သေသင်ဝႃႈတႄႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ယဝ်ႉၸုမ်း (UMEHL) သမ်ႉတေ လႆႈၼမ်ႉတွၼ်း (ၼမ်ႉမႅတ်ႈ) မၼ်းၸွမ်းတႃႇ 17%။
ၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်းဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇၶုတ်းထၢၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းၵၢဝ်ၼၼ်ႉပဵၼ်- ၶွမ်ႊပၼီႇ ၽၢႆႇပူၵ်းပွင် ၵမ်ႇ ပေႃးၸ၊ သူဝ်းလုၺ်ႇဢွင်ႇ၊သဵင်ႇၼၵႃး၊ယုဝၢႆႇယၼ်ႇလႄႈငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈငိၼ်းထႅင်ႈဝႃႈတေလႆႈတေႃႉဢဝ်ထၢၼ်ႇမိူင်းၵၢဝ် 1,500 တၢၼ်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ပၢင်ပႅၵ်ႇ တီႈႁူဝ်ပူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵူႈဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွမ်ၵူဝ်ဝႃႈမႄႈၼမ်ႉႁႅၼ်တေၶုၼ်ႇဢူၼ်မႃးလႄႈ လူမ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် ယွၼ်ႉၵၢၼ်တေႃႉ တၢင်ႇထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႆသေမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/07/2016 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 33 ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း 1,648 ပႃးတင်း သင်ၶၸဝ်ႈ ၼင်ႈၵျွင်း 7 တူၼ်လႄႈသင်ၶၸဝ်ႈ 23 တူၼ် တင်းသဵင်ႈ 22 ၵျွင်းလႆႈဢွၼ်ၵၼ် ၸတ်း ပၢင်ၵုမ် တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ဢွၵ်ႇသဵင်လဵဝ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇ မိူဝ်းၵၢဝ်မႃး တင်းပိုၵ်း ယူႇယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း + 95978-2178-809
PDF files:>>>


text:
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ ပၢင်တိုၵ်းဢမ်ႇယဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်ပၢႆ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၺႃးသင်ႇပိၵ်ႉဝႆႉ 5 လင် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ပႆႇၸၢင်ႈပိုတ်ႇႁဵၼ်း။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းၺႃးသင်ႇပိၵ်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 17/6/2022 မႃး ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (မူႇလ) ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇလႅင်တႂ်ႈ 1 လင်၊ ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇလႅင်ၼိူဝ် 1 လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ၵၢင် တီႈဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈဝၢၼ် 1 လင်၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၸၢင်ႉၵၢင်ႇ 1 လင်လႄႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်သႃးၸေး 1 လင် ။
ၵူၼ်းမိူင်းမိတ်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸုမ်း PDF သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းမႃး တေႃႇ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးၶၢဝ်း တၢင်း 3 လိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးသင်ၶႃႈ ။ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းပၼ်လႄႈ တေ ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ သမ်ႉယၢပ်ႇ။ သမ်ႉယူႇၵႆဝဵင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ယူႇၸွမ်းႁိူၼ်းယေး၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွႆႈပေႃႈ မႄႈၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈတင်း သိုၵ်းၶၢင် KIA+ PDF ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း သေ ယူႇတီႈ ၸုမ်း PDF ၸီႉသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉၼၼ်ႉသေ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇပၼ်ပိုတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/9/2022 ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁူၺ်ႈၶမ်း ၾၢႆႇတူၵ်းဝၢၼ်ႈဢုမ်ႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈ ဢုမ်ႈတင်း ၸၼ်ႉၵၢင် ဝၢၼ်ႈပုင်ႇၵၢင်ႇ ၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
Sunday, September 20, 2015
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ ေတဢဝ် DriverPack Solution v15.9 ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ
မႃးၽၢၵ်ႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် DriverPack Solution ၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉတႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ပေႃးၼႆၸိုင်
ပဵၼ် Driver ႁူမ်ႈတုမ်ၵၼ်၊ ၸႂ်ႉလႆႈတႃႇၶွမ်းၵူႈလုၵ်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈၵႆႉလႆႈတၢင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းၼႆၸိုင်
ထုၵ်ႇလီမီးဝႆႉယူႇ၊ ၶွမ်းလုၵ်ႈလႂ် ဢမ်ႇမီး Driver မၼ်းၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်
ၽုၺ်ႇ DriverPack Solution v15.9 ၼႆႉေသ မၼ်းတေသွၵ်ႈႁႃ Driver ႁင်းၵူၺ်း လူဝ်ႇဢၼ်လႂ်
ၼႆၵေႃႈ ၶွမ်းမၢင်လုၵ်ႈ Driver မၼ်းပဵၼ်တႃႇဝိၼ်းတူဝ်း ၸဵတ်း၊ ပႅတ်ႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း
ပေႃးဝႃႈႁဝ်းတၢင်ႇဝိၼ်းတူဝ်းသိပ်းၼႆ Driver မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ၊ ပေႃးၼၼ် ႁဝ်းၸႂ်ႉ DriverPack Solution v15.9 ၼႆသေ သႂၢင်း Driver မၼ်းၼႆ ေတၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးသူၼ်ၸႂ် ၸၼ်ဢဝ်လႆႈတီႈၼႆႈ သႅၼ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆးႁေး
Subscribe to: Post Comments (Atom)