text:
ၵုၼ်ႁၢႆးၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵုၼ်ႁၢႆးၵျီး (မၢၼ်ႈ: ဟိုင်းကြီးကျွန်း ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hainggyikyun) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငပုတေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ မီးတီႈသူပ်းပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ ယၢၼ် 60 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈၵုၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် သၢမ်ၸဵင်ႇ ဢၼ်ၼၼ် မီးႁၢင်ႈ 'ပ' ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွၵ်းလွၵ်း လိူၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ သၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ ႁိူဝ်းၶဝ် ၵိုတ်းယင်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈ ပျိၼ်ႇၶယႅင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈၶမွၵ်ႉမေႃႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၵုၼ်ႇႁၢႆးၵျီး လႄႈ ဝၢၼ်ႈမၶွၵ်ႉမေႃႇၼၼ်ႉ ၵႅပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တၢင်းၽၢႆႇၼႂ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သူပ်းၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵႂၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တၢင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၶဝ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ၶဝ်ႈၸူး ဝဵင်းပတဵင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉ တၢင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈၵိုတ်းတီႈ ၵုၼ်ႁၢႆးၵျီးၼႆၸိုင် လုၵ်ႉတီႈ တၢင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈသေ လႆႈငွၵ်းၶဝ်ႈတၢင်ၽၢႆႇၼႂ်း ဢိတ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် တေႁွတ်ႈၽႅဝ် ဢွင်ႈတီႈ ပ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇႁိူဝ်းၵိုတ်းယင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႁၢႆးၵျီးၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၼႃႇၵရသႃႇၵီႇ ၼႆယဝ်ႉ။[1]
ပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽၢႆႇၸၢၼ်းၵုၼ်ႁၢႆးၵျီးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇလၢင်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် သၼ်လွႆလူင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၼ်လွႆလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႄႉပၼ် လူမ်းႁႅင်းယႂ်ႇ ၵႃႈတီႈပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉလႄႈ ဢွင်ႈတီႈတႃႈႁိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတမ်းၸႂ်တႃႇ ပိူမ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၵုၼ်ၼၼ်ႉ မီးၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပဵင်းလီသေ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၵျီးၼႆႉ လႆႈတင်ႈဝႆ့တီႈၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢုၼ်၊ တူၼ်ႈမႆႉ လႄႈ ၼႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၵုၼ်ႁၢႆးၵျီး တွၼ်ႈတႃႇ တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၸူၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆ့ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလီယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၸွမ်းၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈၸူး ဝဵင်းပတဵင်ႇလႄႈ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵုၼ်ႇသိၼ်တၢင်ႇၸူး မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 18 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆ့ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉတိူၵ်ႈၵုၼ်ၽႄ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈတီႈႁွင်ႈတႅတ်ႉၵႄႇတွင်ႇသေ ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလတ်ႉပုတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ ၸၢင်ႈပိုၼ်ၽႄၵုၼ်ႇတီႈ ၼိူဝ် ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉတင်းဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပေႃးငွၵ်းတီႈမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်းၼႆ ၸၢင်ႈၵႂႃႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ ပင်တိုင်စံနှင့် သူရဲကောင်း ႁင်း မေႃၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ဢူးတဵင်းမွင်ႇ


c: text/html

text:
သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ရွှေဘိုခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwebo Distict ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ tɔ́n sòi pò]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း တီႈ ပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလဵၵ်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ယေႇဢူး လႄႈ ၵၢၼ်ႉပလူႇၼႆသေ ပႃးဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်းသေ ဢဝ် ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 5714 ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆ့ လႆႈလၢမ်းတူၺ်း မီးယူႇ 630148 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီးယူႇ 10 ၸႄႈဝဵင်းသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၶိၼ်ႇဢူး၊ ဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ ၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ယေႇဢူး၊ တပယိၼ်း၊ တသႄႇ၊ မိူင်းၵုတ်ႈ၊ တပဵၵ်ႉၵျိၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်း ပီ 1965 သေ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်းၼႆႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပိူဝ်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄၵျွၵ်ႉမျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီး 1,433,343 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ [1]
ပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆသွင်ဢၼ် ဢၼ်ၵၢႆႇၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ တီႈၼႂ်းၵၢင်မၼ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉမူးလႆလူင်းယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် သၼ်လွႆမိၼ်းဝုၼ်ႇသေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၶူင်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတူၵ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လွႆလေႇသႃႇ၊ လွႆမူင်ႇ၊ လွႆသူၺ်ႇၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်လႅၼ်လိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလဵၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆလူင်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶူင်ႈၼမ်ႉမူး ဢၼ်ၵႂၢင်ႈပဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃး ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ်ၽူၼ်ဢေႇလႄႈ လႆႈၶုတ်းႁွင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးလႄႈ တီႈ ဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၶိၼ်ႇဢူး၊ ယေႇဢူး လႄႈ တီးၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼမ်ႉၽူၼ်သေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဢမ်ႇမၢၼ်ႇ။ တီႈၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸူးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ငႃး၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇတင်းဢၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၽူၼ်ဢေႇလႄႈ လႅတ်ႇမႆႈႁႅင်းသေ ၽူၼ်ႇဢေႇႁႅင်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၵတ်းၵေႃႈ ၵတ်းၼႃႇၼႃႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ၶဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင်ႈပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈၼမ်ႉမၢၵ်ႇတႅင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၵုၺ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
ပွတ်းတူၵ်းလႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ လွႆလႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် မႆႉသၵ်း လႄႈ မႆႉမီးၵႃႈၶၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢွၵ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မႆႉၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈၸဵတ်းလၵ်းၼၼ်ႉ မၢင်တီႈမႃး ၶုတ်းလႆႈထၢၼ်ႇမီႈႁိၼ်ယဝ်ႉ။ တီး မျေႇတူး၊ ယႂႃႇသီႇ၊ ၵျွၵ်ႉဢၢႆႇ၊ တွၵ်ႉၵသျႅတ်ႉ၊ ၵၢၼ်ႇၵျီးၵူင်း၊ ၵၢၼ်ႉပလူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ၶုတ်းလႆႈလဵၵ်းသေ ပဵၼ်တီႈ ႁုင်လဵၵ်းမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈ တီႈဢိၼ်းၵျီး ထုင်ႉယေႇဢူး၊ တီႈဝၢၼ်ႈၶိၼ်ႇပိၼ်ႇ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼၼွင်းတေႃး ထုင်ႉတသႄႇ၊လႄ ႈတီးဝၢၼ်ႈၸဵင်းၼၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇလႃႉ ထုင်ႉၵျုၼ်းလႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈသေးလႆႈၶမ်းဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၵၢၼ်ႉပလူႇ လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇထုင်ႉၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ ဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ယဝ်ႉ။ တီး ႁၢၼ်ႇလိၼ်းၵျီး လႄႈ တၶုတ်ႉတေႃႇ (ထုင်ႉဝႅတ်ႉလႅတ်ႉ) ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိူဝ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ၵိူဝ်ဢၼ်တိူဝ်း ၼမ်ႉၸႂ်ႉတႅမ်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁုင်တီႈ ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီး မႃႇထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ပႃႇထၢၼ်သေ ၼမ်ႉထၢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵုၼ်ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် မႆႉမွင် လႄႈ ၶူဝ်းၶူဝ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမႆႉမွင်၊ ယၢင်မႆႉ ၶူဝ်းယုၼ်း၊ သွင်းထၢၼ်၊ မုၼ်ႈတႃးၼႃႈ၊ ၽႃႈတူင်ႇ၊ ဢုမ်လိၼ်၊ ဝီႁူဝ်၊ မၢၵ်ႇၼပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ လႆလူင်ၸွမ်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၵ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇမွၵ်ႈ 120 လၵ်းၼၼ်ႉသေ ပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၵႅပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူးၼႆႉ တႄႇႁူဝ်မႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃးသေ လႆလတ်းတီႈၵၢင်ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်းၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈႁိမ်းဝဵင်းမျိၼ်းမူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူးၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈမႃး ၼမ်ႉဢေႇၼႃႇၽႅဝ်သေ သၢႆၼမ်ႉတၢင်းသၢႆၼႆႉ တၢင်းလိူၵ်ႉၼမ်ႉ မီး သွင်ထတ်း တေႃႆ သီႇထတ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ၸၢင်ႈၶၢမ်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ၵေးၼမ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈၶွင်းယူႇ၊ ႁွင်ႈသေႃး၊ ႁွင်ႈတဵင်ႇၺိၼ်ႇ၊ ႁွင်ႈဢိၼ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်း-ၸႄႈၼႃး တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီး 100 လၵ်းပၢႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃးသိူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးလႆႈ မီးဝႆႉ 200 လၵ်းပၢႆ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းလိၼ်ထိူမ် မီးမွၵ်ႈ 150 လၵ်းလႄႈ လႆႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလီယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃး ၸႄႈၵႅင်း - သူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵႃႇပူဝ်း ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ယၢၼ် 26 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆၸႅၵ်ႇၼမ်ႉၵႃႇပူဝ်း ဢၼ်ဢဝ်တင်း ၽၢႆ (ၽၵ်းတူၼမ်ႉ) သေ ႁႄႉဢဝ်ၼမ်ႉမူးသေ ၸႅၵ်ႇပၼ်ၼမ်ႉတီး ႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈၶုတ်းယေႇဢူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၶုတ်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၽႄၼမ်ႉၸူးၵိင်ႇႁွင်ႈၶုတ်းယဝ်ႉ ၸၢင်ႈသႂၢင်းပၼ်ၼမ်ႉ လိၼ်ၼႃးဢေႇၵ သၢမ်သႅၼ်ပၢႆး ၸိူဝ်းမီးသၢႆႉၶႂႃၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်တေးႁွင်ႈၶုတ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇႁွင်ႈၶုတ်းၶဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈဢဝ် ရူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇမႃးလႆႈၼႆႉ ႁဵတ်းဝႆႉတၢင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၸိူဝ်းလႆႈသုၼ်ႇၶေႃႈပူင် ႁွင်ႈၵၢၼ်ႁွင်ႈၶုတ်း ၽူႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃး တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၶုတ်းလူင် ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈၶုၼ်မၢၼ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈယၢၼ်ၵႆတင်း ၽၵ်းတူၼမ်ႉ လႄႈ ၽၢႆၵႃႇပူဝ်း မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉသေ မေႃးတေႃႇထိုင် ၼွင်မႁႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းတိုၼ်ႈမၼ်းႁၢမ်းၵႂႃႇလႄႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးၼွင်မႁႃႇၼၼ်ႇတႃႇၵူၺ်း ၼွင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်သေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်သၽႃႇဝ ၼွင်ႁၢၼ်ႇလိၼ်းၵျီး လႄႈ ၼွင်ၵတူးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မီးတီႈလႅၼ်လိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉသေ ၼွင်ႁၢၼ်ႇလိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼွင်မႁႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်သႂၢင်းဢဝ်ၼမ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၶုတ်းမူးၼၼ်ႉ ၼွင်ၸိူဝ်းၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတိုၼ်ႈၼႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၼမ်ႉၵေႃႈႁႅင်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈလိုဝ်းလင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း ပိုၼ်းမိူင်းသေ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈ လႄႈ ၵွင်းမူး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ႁၢၼ်ႇလိၼ်းၵျီး၊ သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸီႇပုတ်ႉတရႃႇ၊ ၸီႇတႃႇ၊ တီႇပႄးယိၼ်း၊ မျေႇတူး ႁွင်ႉ တၼ်ႇတီႇ၊ ငႃးရႃႇၼႄး (ငယႄး)၊ ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ တီႈ မလႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူး လႄႈ ယူင်ႉသၢင်ႈၵဝ်ႇတင်းၼမ်သေ မၢင်ၸိူဝ်းမႆႉ ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇလႅဝ်သေ တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉယူႇတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်းယေႇဢူး ယၢၼ်မွၵ်ႈ ႁႃႈလၵ်း တီႈဝၢၼ်ႈၽလၢၼ်ႇၵူင်းၼၼ်ႉ မီး ၽြႃးၵွင်းမူး ဢၼ် ၼၢၼ်းမတေႃႇမႄႇၼုတင်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၼ်ပႃး သဝ်လူင်လူင် တီႈ ၵျွင်းလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇတၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၸိူဝ်းလင်းလင်တီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၽြႃးသူၺ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၽြႃးဢိၼ်ႇၵျိၼ်းတေႃး တီႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၶုၼ်ႇ၊ ၽြႃးသူၺ်ႇၵူႇ တီႈဝဵင်းမျေႇတူး၊ ၽြႃးသီႇႁတေႃး တီႈဝဵင်းၵပႂႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (11)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၸၢႆးယွတ်ႈၶမ်း/ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
ဢမ်ႇထၢင်ႇဝႃႈ ၽဝၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမႃးၸုၵ်းပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူင်ႉၼႆ …. ၵူႈပွၵ်ႈ ယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်း ၸိုဝ်ႈ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ပၢင်လူင်ဝႃႇ၊ ၵွၼ်းၶေႃဝႃႇ၊ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႇ၊ မိူင်းလွႆဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ႁင်းၽႂ်မၼ်း။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပၢႆထၢင်ႇလဵၵ်ႉသႂၢင်းၽႅပ်ႉဝႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆးၼႆႉ ၶဝ်ပေႉမႃးၵျႃႉ – ႁဵတ်းသင်ဢမ်ႇပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ် မူႇလဵဝ် ပိူင်လဵဝ် ၵၼ်ၼေႃ တေႃႈၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ယႅၵ်ႈၵၼ် ပေႃးပဵၼ်တၢၼ်ႇၼႆႉ ၊ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶႅၼ်းတေႁဵတ်း ႁိုဝ် ၽွမ်ႉ ၵၼ်လႆႈ – ပၢႆလၢတ်ႈဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇ ပွင်ႉထႃႉ ၸွမ်းလူးၵွၼ်ႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇႁူႉလိုၵ်ႉထိုင် တၢင်းၼႂ်းမၼ်းလႄႈ ယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈသေ သႄႉသွမ်း ထၢင်ႇလဵၵ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ၵူၺ်း။
ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽႅဝ်မႃး ႁွတ်ႈမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆး တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇဝႆႉ ဝႃႈ “ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ် သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း” ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ၶႃႈ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ မိူၼ်ၽႃႇမိုဝ်းလႄႈလင်မိုဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၵွၼ်းၶေႃ၊ ပၢင်လူင်၊ မိူင်းလွႆ ၊ Shan Land ၸိူဝ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ် ၶွင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးၵူၺ်း။
လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆး ၼႂ်းၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်တၢင်းမုင်ႈမွင်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇဢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်၊ လႆႈႁၼ် ဢဝ် ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း သိူဝ်ႇပိုၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸဝ်ႈသၶႁ သႅင်ၸိုၼ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး။
ၽိူဝ်ႇဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝူၼ်ႉဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ဝႃႈ ၵဝ်တေတႅမ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။ ၵဝ်တေ လၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပေႃးတေလႆႈႁူႉ လႆႈဢၢၼ်ႇလႆႈလူၵၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸဵဝ်းၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်း ပၢၵ်ႇၵၼ် ၼႆၵႂႃႈ …. ၸွမ်းၼင်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ထိုင်ယၢမ်းလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်း မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းဝူၼ်ႉဝႆႉ။
ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇလၢမ်းတႅမ်ႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇတႅတ်ႈတေႃးတႅမ်ႈဢမ်ႇလႆႈ၊ လၢမ်းလၢတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ။ တင်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလူႉ ပိူၼ်ႈသုမ်းသေ တႅမ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ လူဝ်ႇလႆႈမီးၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်း၊ မူႇၸုမ်း၊ ၽုင်ၵူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်၊ ၶတ်းႁႅင်း လူမ်ႉလူမ်ႉလုၵ်ႉလုၵ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 2 ပီ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸင်ႇႁူႉတူဝ်ၵဝ်ႇလီလီဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ၶဵတ်ႇႁႃႉ ပႃႁူၵ်ႈ ၼႆ တႅၵ်ႇလႅင်းမႃး။
တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၶၢဝ်ႇၼိုင်ႈႁူဝ်တေလႆႈႁူႉတႅတ်ႈတေႃးဝႃႈ – လၢၵ်ႇလၢႆးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၶေႃႈမုလ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ လူၺ်ႈဝႃႈ ဢီႈသင် ပဵၼ်သင် တီႈလႂ် မိူဝ်ႈလႂ် ၶၢဝ်းလႂ် ၵွပ်ႈသင် ၽႂ်လႂ်တုမ်ႉယွၼ်ႈသင် ပဵၼ်သင်ၵႂႃႇ – ဢၼ်ဝႃႈ 5 W & H ။
တႃႇတေပဵၼ်မႃးၶၢဝ်ႇ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ် ဢုပ်ႇၵၼ် တေတႅမ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵွပ်ႈသင်လႄႈလႆႈတႅမ်ႈ မၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။ ၺႃးၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ပွင်ႉထႃႉ မူၼ်ႉမႄး လတ်းၽၢၼ်ႇ လၢႆၵေႃႉ ၸင်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇလႆႈ – ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃ ၶႅၼ်း ၶဵင်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ (ပေႃးဢမ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ)။
တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉ ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼႆႉ ယူႇၼႂ်းႁွင်ႈဢႄႊယဵၼ်ယဵၼ်သေ ထူဝ်းထၢမ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇလူင်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ႁႃၶၢဝ်ႇတႄႉၼႆဝႃႇ။
ယိၼ်းၸူမ်းသိူဝ်းယူႇၶႃႈ ဢၼ်ပွင်ႉထႃႉ ထတ်းသၢင်ပၼ်။ ယွၼ်ႉ ၵူဝ်ပဵၼ်မႃး ၼင်ႇၼၼ်တႄႉလႄႈ ပိူဝ်ႇတႃႇတေ လႆႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတႅတ်ႈလိူဝ်တႅတ်ႈ ၶိုတ်းတၼ်းလိူဝ်ၶိုတ်းတၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဝၢင်းၽႅၼ် ႁဵတ်းလုမ်းယူႇ တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းတႆးႁဝ်း။ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ ၽႅဝ်ထိုင်လႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပၼ်ႁႃ ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
တႃႇတေလႆႈၶၢဝ်ႇ ဢဝ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ လႆႈၼိုင်ႈႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ၼႂ်းပိုၼ်း၊ ၸႂ်ယႂ်ႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ၊ သင်ၶ ၸဝ်ႈ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်၊ ပႃႇတီႇ၊ ၸႂ်ယႂ်ႇၽူႈတႅၼ်း၊ ၸႂ်ယႂ်ႇၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႂ်ယႂ်ႇဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသႄႈ ၵူၼ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈမႃး။
ၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ် ၽဝ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသႄႈ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ တတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ၊ ပလွၵ်ႉၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉပႅတ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းလဵၼ်ႈၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇယွမ်းလၢတ်ႈတေႃႇၶႃႈႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ တူဝ်ထူပ်းၵဝ်ၶႃႈ ဢၼ်လႆႈထူပ်းႁၼ်လိုၵ်ႉလိုၵ်ႉထႅင်ႈဢၼ်႞တႄႉ ထိုင်တီႈပိူၼ်ႈပေႃး မွၵ်ႇႁွင်ႉလဵင်ႉ ၶဝ်ႈ ၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈထၢင်ႇ ပိူၼ်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇသေ ၶႂ်ႈလဵင်ႉၶဝ်ႈယူဝ်ႉဝႃႈၼႆ၊ ၽိူဝ်ႇ ႁူႉတူဝ်မႃး ဢေႃႈပိူၼ်ႈၶႂ်ႈပွင်ႉထႃႉလႃႇၵဝ်ၵူၺ်းလူးၼႆႉ ၼႆ ၸင်ႇႁူႉတူဝ်။
ဢၼ်ၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတိူဝ်ႉၸႂ် ထႅင်ႈဢၼ်႞သမ်ႉ ၶၢဝ်ႇဢၼ်တီႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၽိတ်းတီႈလႂ် ပိူင်ႈတီႈလႂ် ဢမ်ႇၸီႉၸမ်ႈႁႂ်ႈမူၼ်ႉမႄး၊ ပွင်ႇထႃႉလႃႇမႃး ၽႅဝ်တႂ်ႈသိၼ်ႈတႂ်ႈသိူဝ်ႈၵေႃႈမီး။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ၸိူဝ်းၸီႉၸမ်ႈမူၼ်ႉမႄး ၼႄတၢင်း တီႈၽိတ်းတီႈထုၵ်ႇ ႁပ်ႉၸႂ်ႉႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ် ၽူႈသိုဝ်ႇ ၶၢဝ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမႃး။
ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် သင်ႇသွၼ်ႁဝ်းၶႃႈဝႆႉဝႃႈ – “ဢၼ်ပိူၼ်ႈပွင်ႉထႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်သြႃႇႁဝ်းဢိူဝ်ႈ။ ပွင်ႇဝႃႈၶၢဝ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈယင်းတူၺ်း ယင်းလူၵၼ်ယူႇလႄႈ လူဝ်ႇယိၼ်းလီႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း ဢိူဝ်ႈ။ သင်ၶဝ် ဢမ်ႇတူၺ်း ဢမ်ႇလူၸိုင် ၶဝ်တေႁဵတ်းႁိုဝ်ပွင်ႉႁဝ်း လႃႇႁဝ်းလႃႇ။ လူဝ်ႇမေႃဝႆႉၼင်ၼႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႃႇၸႂ်တူၵ်း သိုပ်ႇႁဵတ်း သိပ်ႇပႆၵႂႃႇထႅင်ႈ ႁႂ်ႈမိူၼ်လုင်းသႅင်ၸိုၼ်ႈ သူၶဝ်ၵႂႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇၼႆႉ တေႃႇထိုင်သၢႆၸႂ် မၼ်းပေႃးသုတ်းသဵင်ႈ လူဝ်ႇဢဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃးၵူႈၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ယူႇတီႈ ၶႃႈႁဝ်း လႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ 4 – 5 ပီမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ” – ဝႃႈၼႆ။။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ တိုၵ်ႉမီးလူမ်းႁၢႆၸႂ်ယူႇၼႆႉ တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၵၢၼ်ငၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းထမ်းတြႃးၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း၊ ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈ တေဢဝ်ပၢႆၵမ်၊ တေဢဝ်မိုဝ်းဢွၼ်ႇၵဝ်ၶႃႈ 10 ၼိဝ်ႉၼႆႉသေ တေႁၢပ်ႇႁၢမ်ၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈပႂ်ႉပႃး ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ် မၢႆမီႈၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ –
- တေဢမ်ႇတင်ႈၸႂ်သေ ယႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်ၽႂ် ၸုမ်းလႂ်/လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးႁဵတ်ၽူလ်(ႁဵတ်ႇၽူလ် = ႁေတုၽလ)။
- တေဢမ်ႇပၼ်သူးပၼ်လၢပ်ႈပိူၼ်ႈသေ ႁႃၶၢဝ်ႇ။
- တေဢမ်ႇၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈသေတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ ။
- တေဢမ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီသုၼ်ႇတူဝ်ၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁႃၶၢဝ်ႇတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ။
- တေဢမ်ႇမႄႇ/ၶႂၢၵ်ႈၶေႃႈမုလ်းဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉသေတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ။
- တေဢမ်ႇထုတ်ႇထွၼ်လၵ်ႉဢဝ်ၶွင်ပိူၼ်ႈမႃးပဵၼ်ၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ။
- တေယိုၼ်ယၼ်ၶေႃႈမုလ်းတႅတ်ႈတေႃး တီႈၵႂႃႇတီမႃး သေၸင်ႇတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ။
- တေႁဵတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸွမ်းၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈမႃး ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁဝ်းလႃႈလီႈလၢတ်ႈ မႄႇၶူင်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း။ ပဵၼ်ၶေႃႈ တိုဝ်းၵမ်ၶွင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ပႂ်ႉပႃးႁဵတ်းၸွမ်းယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင် ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူင်ႉၼႆ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း လၵ်းၼမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ် သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိုင် ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတေ ဢမ်ႇမီးဢႃယုယိုၼ်းယၢဝ်းမႃး 27 – 28 ပီ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၽဝ ပဵၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈသေ
ၸၢႆးယွတ်ႈၶမ်း
ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ


text:
ပီႁူဝ်ႁဵင် 2
ပီႁူဝ်ႁဵင် ထူၼ်ႈသွင် ၼႆႉ တီႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵရီႇၵေႃႉရီးယၢၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇတီႈပီ 1001 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်း တေႃႇ ပီ 2000 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 31 ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ႁဵင် 2 ၼႆႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇမုၼ်ႇၵူဝ်း၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၺၢၼ်ႇပၢႆးႁူႉ၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ ပၢႆးၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ မီးၽွၼ်းပၢႆးသၢႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19-20၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး၊ ပႆႇၺႃႇပၢႆးယႃႈယႃ လႄႈ လွင်ႈသမ်းၶဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈမီးမႃးျဝ်ႉ။ တီႈပၢင်သိုၵ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၼိဝ်ႇၵလီးယႃးသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇမႃး။ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးသေ မေႃယႃ၊ ၽူႈလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၺၼတၢင်းမေႃမႃးသေ ၵူၼ်း ဢဝ်တိၼ်ၵႂႃႇတမ်းတီႈၼိူဝ် လိူၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်း 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ဝူၼ်ႉၶူင်သၢင်ႈ ပၢႆးသၢင်ႈမႂ်ႇသေ တီႈၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇၼၼ်ႉ ၵူႈမိူင်းၵူႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ရေႇတီႇယူဝ်ႇ၊ တႄႇလီႇဝီးသျိၼ်း၊ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း မိတ်ႉၼိတ်ႉဢွၼ်ႇၵေႃႈ တူဝ်ႈၸွတ်ႈလႆႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇသေ ပၢႆးလႃႈ 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမႃးၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ၵူၼ်းဢၢၼ်ႁူဝ်ႁဵၼ်လၢၼ်ႉမၼ်း မေႃပႆႇၺႃႇမႃးျဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉၵေႃႈ တိူဝ်းလိူဝ်ၼမ်မႃး 2 ပုၼ်ႈ လိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 7 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1700 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမီး 300 မီႇလီႇယႅၼ်ႇသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းၼမ်မႃး ထိုင် 1000 - 600 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ ထိုင်ပီ 2000 မႃး ႁွတ်ႈထိုင် 6 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းမၼ်းတႄႉ လွင်ႈၽၢၼ်ဢိုပ်းယၢၵ်ႈၼမ်မႃး၊ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်ၵေႃႈ မႆႈႁွၼ်ႉမႃး လႄႈ ၸိူဝ်းၽၼ်း လႆႈၶွႆႈႁၢႆၵႂႃႇၼႆသေ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ The Sixth Extinction - The Most Recent Extinctions. Archived from the original on 2015-12-18။


text:
Tuesday, December 13, 2011
ဝၢႆးၼမ်ႉထူမ်ႈသေ ပိူတ်ႇၽုၺ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်း
ၼမ်ႉလႆႈထူမ်ႈမိူင်းထႆး တွၼ်ႈၵၢင်သေ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈၸၼ်ႉၸွမ် လႆႈလူႉထုၵ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢေႃႈ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵူႈတီႈတီႈ လႆႈပိူတ်ႇ ႁဵၼ်းၶိုၼ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃၸူးလႃးႁဝ်းၶႃႈၼႆၵေႃႈ လႆႈတေႇပိူတ်ႇ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ ႑႓/ ႑႒ / ႒႐႑႑ ၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူလႃးၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်လိူၼ်ပၢႆသေထိုင်ဝၼ်းၼႆႉ ၼမ်ႉၵေႃႈလူတ်းႁႅင်ႈ လီငၢမ်းယဝ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်သင်ၶတႆးၶဝ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်၊ ပတ်းၽဵဝ်ႈ ၊ လၢင်ႉထူ ၊ၵဵပ်းသိမ်း ၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ ထုၵ်ႇၼမ်ႉထူမ်ႈ ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
လိူဝ်သေၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇတူၺ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဝၢႆးၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉသေၵမ်းၶႃႈĳ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ပီၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇသိုဝ်ႉဢႃႇလူးမိူင်းၶႄႇ 350 တၼ်ႊ ၾၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇမိူင်းၶႄႇ ပၼ်ဢၼုယၢတ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၼႃႈလိၵ်ႈၶၢဝ်ႇ Page ပွၵ်ႉၽေႃႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
တီႈဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇမၼ်းဢႃႇလူးၼမ်သုတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ သင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်မၼ်းဢႃႇလူးမိူင်းၶႄႇၶဝ်ႈမႃးၸိုင် ၸဝ်ႈသူၼ်ဢႃႇလူးမိူင်းတႆး ယိင်ႈၶႅၼ်းတေဢမ်ႇမီးလွၵ်းၵၢတ်ႇၶၢႆ၊ သုမ်းၶဝ်ႈထိုင်ၼိူဝ်ႉလႅင်လူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ -ၸဝ်ႈသူၼ်ဢႃႇလူး ဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉပီၼႆႉ ဢီႈသင်ၵေႃႈၵႃႈယႂ်ႇ။ လႆႈသႂ်ႇဝႆႉတိုၼ်းလၢင်းၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉဢေႃႈ။ ပေႃးဢႃႇလူးမိူင်းၶႄႇၶဝ်ႈမႃး သမ်ႉမႃးၶၢႆၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇထုၵ်ႇၼႆတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၽၢၼ်ၵွတ်းၶီႈလိင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ ”- ဝႃႈၼႆ။
ပီၼႆႉၸဝ်ႈသူၼ်ဢႃႇလူးတီႈဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်း လႆႈသႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 30 သႅၼ်ထိုင် 35 သႅၼ်။ ပေႃးဢႃႇလူးၶႄႇၶဝ်ႈမႃးတႄႉ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းတိုၼ်းလၢင်းသေဢိတ်းယဝ်ႉ ၶၢင်းပွင်ႉၼင်ႇၼႆ။
“ၶႄႇသမ်ႉဢဝ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၼႄၼႃႈတိူဝ်ႈသေ ဢမ်ႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉၶူဝ်းဢွၵ်ႇမိူင်းႁဝ်း ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းမိူင်းၶဝ် သူင်ႇၶဝ်ႈမႃးမိူင်းႁဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈၸဝ်ႈသူၼ်ၼႆႉသုမ်းယဝ်ႉသုမ်းထႅင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉဢေႃႈ။ ႁႂ်ႈမၼ်းလီတီႈသုတ်းတႄႉ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ထုၵ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇသေ ႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်းၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး မိူင်းႁဝ်း သၢၵ်ႈသႃႇလူမ်ၸႂ်ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇဢေႃႈ။”- ဝႃႈၼႆ။
ဢႃႇလူးမိူင်းၶႄႇၼႆႉပဵၼ်ဢႃႇလူးႁူဝ်ယႂ်ႇ၊ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ၊ ဝႆႉႁိုင်ဢမ်ႇလႆႈ။ ဢႃႇလူးမိူင်းတႆးတႄႉပဵၼ်ဢႃႇလူးလုၵ်ႈမူၼ်း မီးၼမ်ႉလႅမ်ႉဢရသႃႇႁွမ်၊ၼဵဝ်၊ မၼ်း၊ ဝၢၼ်။ ဝႆႉႁိုင်လႆႈ ၼၢၼ်းၼဝ်ႈ။
တင်ႈတႄႇပီ 2020 မႃး မိူင်းၶႄႇ ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၼႆသေ ပိၵ်ႉၽၵ်းတူလႅၼ်လိၼ်။ ဢမ်ႇပၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶႆၢ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇသေဢိတ်း။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃး မိူင်းတႆး မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးလွၵ်းၵၢတ်ႇၶၢႆၶူဝ်း ။ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်လိူဝ်ႁႅင်း။


text:
မိၼ်းလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ)
ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (မၢၼ်ႈ: မင်းလှမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minhla) ဢမ်ႇၼၼ် ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (တႂ်ႈ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 56.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၼႆႉ ၸုမ်း Facebook (Meta) တေလႅၵ်ႈပိူင် ၼႃႈလိၵ်ႈ News Feed ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈမႂ်ႇဢၼ် Facebook (Meta) တေလႅၵ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈႁပ်ႉႁူႉၶၢဝ်ႇသၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈပဵၼ်ၵၢင် ၼႆသေ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 43 ၸုမ်း ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းပီ 2021 ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼၼ်ႉ Facebook လႅၵ်ႈ News Feed မႂ်ႇၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢႄလ်ၵူဝ်ႊရိတ်ႉတမ်ႊ ၼၼ်ႉပဵၼ် ပိူင် News Feed – ၽႂ်သူၼ်ၸႂ်လွင်ႈသင် ၊ ၵႆႉတူၺ်းလွင်ႈသင်ၵေႃႈ လွင်ႈၼၼ်ႉတေဢွၵ်ႇပၼ်ၼိူဝ်ၼႃႈ News Feed ၊ တေၵႆႉလႆႈႁၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းသူၼ်ၸႂ်တူၺ်း သူၼ်ၸႂ်ဢၢၼ်ႇ။
ယၢမ်းလဵဝ်ဢၼ်တေလႅၵ်ႈထႅင်ႈၼႆႉသမ်ႉ Facebook တေသိူင်ႇ/ႁၢမ်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ထုၵ်ႇလႆႈႁူႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်ႇ၊ ၶလိပ်ႉလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈသေၸိူဝ်ႉသေလွင်ႈ၊ လိၵ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ထုၵ်ႇဢၢၼ်ႇထုၵ်ႇႁူႉၼၼ်ႉသေ တေဢွၵ်ႇ/ၼႄပၼ် ဢၼ်သုၼ်ႇတူဝ် ၵမ်ႈၼမ် ။
ဢႄလ်ႊၵူဝ်ႊရိတ်ႉတမ်ႊလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၊ မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းပႆႇမီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ တေပဵၼ်ၽွၼ်းၸႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလုတ်ႈႁၢမ်းတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈတူၺ်း၊လူ၊ဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇသၢၼ်ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈပဵၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ယူႇတီႈ Facebook (Meta) ထုၵ်ႇလီ ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းပၼ်လီလီထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၵွၼ်ႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈမူၼ်ႉမႄးပိူင် News Feed ၵႂႃႇ ၼႆသေ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆႈယိုၼ်ႈလိၵ်ႈၸူး မၢၵ်ႉသ် ၸူႊၵႃႊပၵ်ႉ CEO ၶွင် Meta ဝႆႉယဝ်ႉလႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ 2 ဝၼ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈသင်ႇႁၢမ်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် ၊ ႁၢမ်ႈႁႅင်းဝႆးလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Social Media မိူၼ်ၼင်ႇ Messenger , Instagram ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ။ ဢမ်ႇပၼ်ၸႂ်ႉလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း 43 ၸုမ်း ၼၼ်ႉပဵၼ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း BNI ဢၼ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးဝႆႉ လႄႈတင်း ၸုမ်းၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ဢီႊရႃႊဝတီႊ ၊ တီႊဝီႊပီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃး။


text:
မိူင်းတူၼ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းတူၼ် (IPA: [mɤ́ŋ tǒn]), (မၢၼ်ႈ: မိုင်းတုံမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mongton), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengton]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ [2]
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၅.
- ↑ Maplandia World Gazetteer


text:
မိၼ်းပျႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိၼ်းပျႃး (မၢၼ်ႈ: မင်းပြားမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minbya) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉၵိင်ႇၽႄ မႄႈၼမ်ႉလေးမျူဝ်ႉ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ယၢၼ် 38 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ မီး 169,208 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ မီး 1,623 လွၵ်းလၵ်းသေ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈ မီး 136 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။
တီႈထုင်ႉမိၼ်းပျႃးၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉ ဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်လီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးလႄႈ ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃးၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸူး ၸိတ်ႉတူၺ်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်းသၢင်ႈၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ-ၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ ယင်ႉၵိုတ်းတီႈ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးသေ လတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းမျွင်းပွႆႇ၊ ဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ တဵင်ႇၺူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းတယႅတ်ႉပိၼ်ႇယဝ်ႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၽႅဝ်ထိုင် ၵျွၵ်ႉတေႃႇယဝ်ႉ။[2]
ၸိုဝ်ႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ ၶုၼ် (မိၼ်း) ၼႄ (ပျႃႉ)ဝႃႈ တႄႇဝဵင်းတီႈၼႆႈ ၼႆလႄႈ လုၵ်ႉဢဝ် မိၼ်းပျႃႉ သေ ပဵၼ်မႃး မိၼ်းပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈႁႅင်းသေတႃႉ လၢႆးၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၼ်း တူၵ်းပိူင်လီဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၼႃႈမိူင်းသေၵေႃး ဝၢႆးၼႃႈၸူးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ မီးဝႆႉတၢင်းဢွၵ်ႇတၢင်းတူၵ်းတၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်းၵႅပ်ႈသေ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း ပဵၼ်ဢၼ်ယၢဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵၢတ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းသုတ်းသုတ်းၼႆႉ သၼ်လွႆတႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ၵၢႆဝႆႉတင်းႁွင်ႇတင်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆဢၼ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽြႃးဢလွင်း ပဵၼ်ၶုၼ်ၵႃလမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ယူႇသဝ်းမႃးလႄႈ ၸူးႁွင်ႉ လွႆၵႃလမ် ၵျီးတွင်ႇ သေ ပဵၼ်မႃး ၵျဵင်းတွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် လွႆၵျဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူး၊ ၽြႃး၊ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၽြႃး သေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်လွႆၼၼ်ႉ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၶပ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈတိၼ်လွႆၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးဝႆႉ ၼွင်လူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်လမ်ႇလွင်ႈၼင်ႇသၢႆၸႂ် တင်းဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးတီႈ ဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ် မႃႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းဝဵင်း ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃႉၶိုၼ်ႈဝဵင်း မႃႉၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆ မီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၾႆးၸၢင်ႈမႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 60.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)


text:
ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း
ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း (Wikimedia Foundation; တူဝ်ယေႃႈ WMF) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းပရႁိတ ဢၼ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသင်သေ ၸတ်းၵၢၼ်ဝီႇၶီႇဝႆႉယူႇ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းသၢၼ်ႇၽရၢၼ်ႇသိတ်ႉသၵူဝ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၵႄႇလီၽူဝ်းၼီးယႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၾွင်ႇတေးသယိၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ ပပ်ႉသႅၼ်ႇသမ်ႇဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵႃး ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ၊ ဝီႇၶီႇၽိုၼ်ဢိင်၊ ဝီႇၶီႇပပ်ႉ၊ ဝီႇၶီႇငဝ်ႈငႃႇ၊ Wikimedia Commons၊ ဝီႇၶီႇၸိူဝ်ႉၽၼ်း၊ ဝီႇၶီႇၶၢဝ်ႇ၊ ဝီႇၶီႇၸၼ်ႉၸွမ်၊ ဝီႇၶီႇတေႇတႃႇ၊ Wikivoyage၊ Wikimedia Incubator လႄႈ မေႇတႃႇ-ဝီႇၶီႇ ၸိူဝ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ၸတ်းၵၢၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2003 ၼၼ်ႉ ၽူႈႁူမ်ႈတႄႇတင်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၵျိမ်ႇမီႇဝေးလ် ၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ မူႇၸုမ်းမႃး တွၼ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး လႄႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉပီႈၼွင်ႉမၼ်း ဢမ်ႇဢၢၼ်းဢဝ် ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသင်သေ တႃႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[6][7]
မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တီး ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ ႒႕႐ ၼၼ်ႉသေ ငိုၼ်းၶဝ်ႈႁူဝ်ပီၼႆႉ မီးယူႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇတေႃႇလႃႇ ႕႐ လၢၼ်ႉပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[8] တီႈၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼႆႉ Lila Tretikov ၵေႃႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် သေ Patricio Lorente ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းပူတ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်းထတ်း
မိူဝ်ႈပီ 2001 ၼၼ်ႉ ၵျိမ်ႇမီႇဝေးလ် ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ လႄႈ လႃႇရီႇသၢၼ်ႇၵႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် တႄႇတင်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇပူဝ်းမိတ်ႉ ၶွင်ဝေးလ်ၼၼ်ႉသေ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ပရေႃးၵျႅတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၵေႃႈ လႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးသေ ၵူၼ်းႁူႉၵေႃႈၼမ်မႃးလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ပရေႃးၵျႅတ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းယင်ႉၵိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ [6] ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ တိုၼ်းလၢင်းၶွမ်ႇပၼီႇပူဝ်းမိတ်ႉၼႆႉ ယွမ်းဢေႇမႃးလႄႈ ဝေးလ်လႄႈ သၢၼ်ႇၵႃႇၶဝ် ၼႆႉ လႆႈဝူၼ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ တႄႇတင်ႈၸုမ်းပရႁိတ ဢၼ်တႃႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ပရေႃးၵျႅတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[6] ထိုင် ပီ 2003 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 20 မႃး ဢဝ်ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈပဵၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး လႄႈ ၼျူႇပီးတီးယႃးမႃးယူႇယဝ်ႉ။[7]
ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ပရေႃးၵျႅတ်ႉထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Cbrown1023. Board of Trustees. Wikimedia Foundation. Retrieved on July 22, 2015။
- ↑ 2.0 2.1 Wikimedia Foundation, Inc, Financial Statements, June 30, 2018 and 2017 (September 26, 2018).
- ↑ Wikimedia Endowment - Meta (July 15, 2019).
- ↑ Wikimedia Foundation staff and contractors page.
- ↑ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. No official number available since 2006
- ↑ 6.0 6.1 6.2 Neate၊ Rupert။ "Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas"၊ The Daily Telegraph၊ October 7, 2008။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - October 25, 2009။။ "The encyclopedia's huge fan base became such a drain on Bomis's resources that Mr Wales, and co-founder Larry Sanger, thought of a radical new funding model – charity."
- ↑ 7.0 7.1 Jimmy Wales (June 20, 2003). Announcing Wikimedia Foundation. mail:wikipedia-l. Retrieved on November 26, 2012။
- ↑ Wikimedia Foundation, Inc. Financial Statements June, 2014 and 2013 (PDF). Upload.wikimedia.org. Retrieved on December 11, 2014။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထတ်း
- Official website
- Official site navigation
- #wikimedia ၵွင်ႉသိုပ်ႇ Wikimedia on freenode
- Mailing lists
- WMF mailing list archives
- Wikimedia Foundation 2010–11 Annual Plan, WMF wiki
- Foundation's financial report, WMF wiki
- Wikimedia Foundation annual report, WMF wiki
- The Wikimedia Foundation bylaws, WMF wiki
- Wikimedia Foundation Social Profiles: Twitter, YouTube
တၢင်ႇၸိူဝ်းထတ်း
- ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း companies grouped at OpenCorporates
- The Wikimedia Foundation profile at Charity Navigator, charitynavigator.org
- Organizational Profile – National Center for Charitable Statistics (Urban Institute)


text:
ဢွၼ်ႇယိင်းတႆး ဢႃယု 3 ၶူပ်ႇပၢႆ 2 လိူၼ် လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၵႃႈယူတ်းယႃ ၽႃႇတတ်း (တိၼ်ပိၼ်ႈၵိူတ်ႇပႃး) တင်းသွင်ၶွၼ် တေသဵင်ႈ ငိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 120,000 ဝၢတ်ႇ (ငိုၼ်းထႆး)။
မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇ(ႁွင်ႉ) ၼွင်ႉၼိၼ်းလႃး ဢႃယု 3 ပီပၢႆ 2 လိူၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ။ ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇဝႆႉတီႈဢိူင်ႇၼွင်ၽၵ်းၼၢမ် ဝဵင်းရယွင်း မိူင်းထႆးတွၼ်ႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ။
မၼ်းၼၢင်းၼႆႉတိၼ်ပိၼ်ႈ (ၽႃႇတိၼ်ယူႇၼိူဝ် လင်တိၼ်ယူႇတႂ်ႈ ၵိူတ်ႇပႃး) တင်းသွင်ၶွၼ်လႄႈတႃႇတေပႆလႆႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၽႃႇတတ်းႁႂ်ႈၽႃႇတိၼ်လႄႈလင်တိၼ် လႆႈယူႇၶိုၼ်းတီႈယူႇၵဝ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ။
ယၢမ်းလဵဝ် လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၵႃႈယူတ်းယႃ တႃႇၽႃႇတတ်းၶႃမၼ်းၼၢင်း တင်းသွင်ၶွၼ် ။ 1 ၶွၼ်လႂ် တေသဵင်ႈငိုၼ်း 60,000 ဝၢတ်ႇ သွင်ၶွၼ် တေသဵင်ႈ 120,000 ဝၢတ်ႇ ၊ ၶႃလိပ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶႃလီသေပႆတၢင်းလႆႈၶိုၼ်း၊ ယၢမ်းလဵဝ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇငိုၼ်းတွင်း ၵႃႈယူတ်း ယႃ ။
ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈငိုၼ်း တွင်း တႃႇၽႃႇတတ်းၶႃမၼ်းဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵႂႃႇႁႃမေႃၼၼ်ႉ မေႃယႃၶဝ်ဝႃႈ ပေႃးၽႃႇတတ်းယဝ်ႉ မၼ်းတေပႆလႆႈၸိူင်ႉပိူၼ်ႈယူႇၼႆဢေႃႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵႃႈၽႃႇတတ်းတေသဵင်ႈ သႅၼ်ပၢႆလႄႈႁဝ်းၶႃႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း- ၸၢႆးလၢဝ်ဝၼ်း လႄႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ။ ပေႃႈမႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ – တႃးသီ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ တီႈဝဵင်းရယွင်း။
“ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႈၶႃႈၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇၼႆႉ ပႆလႆႈယူႇသေတႃႉ ဢဝ်လင်တိၼ်မၼ်းတမ်းပႆဢဝ်ဢေႃႈ။ ဢမ်ႇဢဝ်ၽႃႇတိၼ်ပႆမိူၼ်ပိူၼ်ႈၶႃႈလူင်။ ဢေးလူၶႃႈဢေႃႈ လုၵ်ႈၶႃႈၼႆႉ တိၼ်ပိၼ်ႈၵိူတ်ႇပႃးမႃးၼႂ်းတွင်ႉဢေႃႈ ။”- ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တုၵ်းသူၼ်းထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆး/ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢမ်ႇဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ၵႃႈ ယူတ်းယႃ ၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈပႆလႆႈ မိူၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် – ၸၢႆးလႅင်းပၢင်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆး ဝဵင်းရယွင်းလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ႁဝ်း ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်း ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢမ်ႇဝႃႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈလႆႈႁူမ်ႈ ၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ၼွင်ႉဢွၼ်ႇ ၼင်ႇၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈ ၵႃႈယူတ်းယႃမၼ်းၼၢင်းၽွင်ႈၶႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် မၼ်းၼၢင်း ပေႃးတေလႆႈၽႃႇ တတ်း ၸိုၼ်ႈႁၢႆၶႅၼ်းမႃးၶႃႈဢေႃႈ”- ၸၢႆးလႅင်းပၢင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
သင်ဝႃႈ ၽူႈလႂ် ၵေႃႉလႂ် ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး တီႈၸမ်ၵႆ ၶႂ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈၵႃႈယူတ်းယႃ ပၼ်ၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇၸိုင် ၵပ်း သိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ မၢႆၾူၼ်း 0660583667 ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢႆးလႅင်းပၢင်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်း ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆး ဝဵင်းရယွင်း မၢႆၾူၼ်း 0875875742 ၵေႃႈလႆႈ။ မၢႆယေးငိုၼ်း (ၵႃႊသီႊၵွၼ်ႊ KAIKORNBANK – KSK) 1428125483 (MR. HLAW WAN) ၵေႃႈလႆႈ။
ၸၢႆးလၢဝ်ဝၼ်းလႄႈ ၼၢင်းၶမ်းသႃႇ လႄႈလုၵ်ႈယိင်း ၼွင်ႉၼူၼ်းၸိင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈၼွင်သၢင်း ဢိူင်ႇမိူင်းပႃး ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး တီႈဝဵင်းလၢမ်းပၢင်း လႆႈ 3 ပီပၢႆ 9 လိူၼ်သေ ယၢမ်းလဵဝ် ၶၢႆႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းရယွင်း တိုၵ်ႉလႆႈ 2 လိူၼ်ပၢႆ ၵူၺ်း။


text:
ပၢင်လွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း (IPA: [pɑ̌ŋ lɔ́ŋ]), (မၢၼ်ႈ: ပင်လောင်းမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pinlaung Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Paanglaung]) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းပၢင်လွင်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်လွင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
Adobe Premiere Pro (ဢေႊတူဝ်ႊပီႊ ၾလီႊမီႊယႃႊၽူဝ်ႊ) ပဵၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊတတ်းေတႃႇဝီႇတီႇဢူဝ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉၵၼ်ၼမ်သုတ်းဢၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉ ၸႂ်ႉတႃႇတတ်းေတႃႇဝီႇတီႇဢူဝ်ႇပွတ်း ပွတ်းေတႃႇပေႃးထိုင် ၸႂ်ႉတႃႇတတ်းေတႃႇဝီႇတီႇဢူဝ်ႇတႃႇၽဵင်းၵႂၢမ်း (mv) လႄႈ ငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉယူႇ။
လိူဝ်ေသတတ်းေတႃႇဝီႇတီႇဢူဝ်ႇယဝ်ႉ ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉၵမ်ႉထႅမ် (color correction)၊ တတ်းတေႃႇသဵင် (audio)၊ သႂ်ႇထႅဝ်လိၵ်ႈဝီႇတီႇဢူဝ်ႇ (subtitle) လႄႈ သႂ်ႇ effects ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇၸၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူၺ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ Adobe လႄႈ တေလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းတႃႇၸႂ်ႉမၼ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊဢၼ်ယႂ်ႇလႄႈၼၵ်းၼႆလႄႈ ၶွမ်းတႃႇတေၸႂ်ႉပူဝ်ႊၵႅမ်ႊ ထုၵ်ႇလီမီးတီႈဢေႇသုတ်း CPU Core i5 လႄႈ RAM 8GB ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
မႆၢတွင်း – တေလႆႈမီး Adobe Account (သင်ဢမ်ႇမီးၼႆၸႂ်ႉ Facebook ဢမ်ႇၼၼ် Email သၢင်ႈမႂ်ႇလႆႈ) တႃႇတၢဝ်ႊလူတ်ႊပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉၶႃႈ


text:
ၵျုၼ်းၸု၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျုၼ်းၸု ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်းမေႃႇ (မၢၼ်ႈ: ကျွန်းစုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyunsu)[2] ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3] မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ၵၢၼ်းမေႃႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ "Burma 1:250,000 topographic map, Series U542, Bokpyin NC 47-2" U.S. Army Map Service, July 1960
- ↑ Südostasien Aktuell (Journal of current southeast Asian affairs) volume 18 page 199, in German
- ↑ Google. Google Maps. Retrieved November 13, 2010.


text:
သိုၵ်းၶၢင် KIA ပႂ်ႉၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃး ၶိုၼ်ႈလူင်း ၼႂ်းၵႄႈမူႇၸေႊ – ၵူတ်ႉၶၢႆ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း သင်ဝႃႈ ႁႄႉလႄႈၸဝ်ႈၵႃးၶဝ် ဢမ်ႇၵိုတ်းသႂၢင်း ၶွၼ်ႇ ၸိုင် တေမႂ်ငိုၼ်း 2 ပုၼ်ႈဝႃႈၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵႃး ဢွၼ်ၵၼ်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၸမ်ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ပီၼႆႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA ပႂ်ႉၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃး ၶိုၼ်ႈလူင်း ၼႂ်းၵႄႈမူႇၸေႊ – ၵူတ်ႉၶၢႆ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ၼိုင်ႈလမ်း တီႈဢေႇသုတ်း တေလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇ 3 သႅၼ် ထိုင် 10 သႅၼ်ပျႃး သင်ဢမ်ႇသႂ်ႇလႄႈၵူတ်ႇထတ်း တီႉၺွပ်းလႆႈၸိုင် တေထုၵ်ႇမႂ်ငိုၼ်းတိူဝ်းထႅင်ႈ 2 ပုၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၵႃးလူင် မူႇၸေႊ – ဝဵင်းလိူဝ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၵႃးၼႆႉ ၶဝ်တေၵဵပ်း ၸိူင်ႉၼႆ သင်ပဵၼ် ၵႃးလူင် တၢင်ႇၵုၼ်ႇ 12 လေႃႉၸိုင် 1 ထဵဝ်ႉလႂ် ၶဝ်တေၵဵပ်း 3 သႅၼ် ထိုင် 5 သႅၼ်။ ၵႃးလူင် 22 လေႃႉသမ်ႉ 5 သႅၼ် ထိုင် 10 သႅၼ်။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇသႂၢင်းပၼ်ၶဝ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇထိုင် 105 လၵ်းၸိုင် ၶဝ်တေမႂ်ငိုၼ်း တိူဝ်း ထႅင်ႈ 2 ပုၼ်ႈ ။ သင်ဝႃႈ လူဝ်ႇသႂၢင်း 10 သႅၼ်ပျႃးၼႆ ၶဝ်တေၸႂ်ႉသႂၢင်း 30 သႅၼ်ပျႃး ႁဵတ်းၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ၶဝ်ၵဵပ်းၸွမ်းၵမ်းလႂ် ၵမ်းၼၼ်ႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈသိုၵ်းၶၢင် KIA ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵႃးၶိုၼ်ႈလူင်း မူႇၸေႊ – ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ သင်ဝႃႈ လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၽႅဝ် ဝဵင်းၵူတ်ႇၶၢႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵႃးလူင်ၶဝ် တေလႆႈၵပ်းၾူၼ်းၸူး တီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇသိုၵ်းၶၢင်ဝႆႉဢွၼ်တၢင်း သင် ၽႅဝ် တီႈတႃႈလူင် – မေႃႈတွင်းၸိုင် တေလႆႈၵႂႃႇသူင်ႇပၼ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ တီႈၾၢႆႇသိုၵ်းၶၢင်ၶဝ်ၼတ်ႉမၢႆ လၢတ်ႈဝႆႉဢွင်ႈတီႈတႃႇပၼ်ငိုၼ်း။
“လွင်ႈသိုၵ်းၶၢင် ၵဵပ်းၶွၼ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီပၢႆၼႆႉ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႈၼႃႇ မႃးၼႆႉၵူၺ်း။ မၢင်ဝၼ်း ၸဝ်ႈၵႃးလူင် လႆႈၵႂႃႇသႂၢင်းပၼ် တီႈတႃႈလူင်ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း မွၵ်ႈ 300 ၵေႃႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇ ၶႅမ်ႉလႄႈ ၶဝ်တေၸႂ်ႉႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇသႂၢင်းပၼ် တၢင်းၵႂႃႇၶူဝ်ႁႄႈ လုၵ်ႉမေႃႈတွင်းသေ ၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼႂ်းထႅင်ႈ။ ပေႃး သႂၢင်းပၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်တေပၼ်ဝႂ်တိုတ်းၶွၼ်ႇပၼ်။ ဝႂ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်တေပၼ်ၸွမ်းၶွၵ်ႉလႂ် ၶွၵ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း”- ၸဝ်ႈၵႃးလူင် သိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး(ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ) ၵေႃႈၵႃႈ၊ ၵဵတ်ႉ/ လၢၼ်ႇ ၸွမ်းတၢင်း ၼႂ်းၵႄႈမူႇ ၸေႊ – ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၵေႃႈ ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ မႃးၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 10 တီႈ။ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵႃးလူင် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈၵိုတ်းယင်ႉလိုဝ်ႈ ၵၢၼ်လႅၼ်ႈၵႃးၵေႃႈမီး။
ၸဝ်ႈရူတ်ႉသၢႆ (လႅင်းၵႃး) လႃႈသဵဝ်ႈ – မူႇၸေႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈႁႅင်းမႃးသေ ဢမ်ႇၵႃး မႃးၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းထႅင်ႈ ၸိူင်ႉၼႆသေ ၶၼ်ၵုၼ်ႇ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၵႃႈႁႅင်း ၸွမ်းတႃႇၸွမ်းတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တင်ႈလၢၼ်ႇ ၵဵပ်းငိုၼ်းၼမ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇႁႅင်းထႅင်ႈသေ ၸဝ်ႈၵႃးမၢင်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉမႅတ်ႈသင် ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉ လွင်ႈၵၢၼ်ႁေႃႈၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၶဝ်ႈၽၵ်း ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ၼႂ်းၵႄႈ မူႇၸေႊ – ၵူတ်ႇၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇ သိုၵ်းၶၢင် KIA သူင်ႇလိၵ်ႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵူႈပီ ၼိုင်ႈပီ တီႈဢေႇသုတ်း တေလႆႈသႂၢင်းပၼ် 3 သႅၼ် – 5 သႅၼ်ပျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း ၼႂ်းၵႄႈမူႇၸေႊ – ၵူတ်ႉၶၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၺႃးၵူႈပီ သိုၵ်းၶၢင် KIA မႃး ပၼ်လိၵ်ႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇၼႆႉ 1 ပီ လႆႈသႂၢင်းပၼ် တႃႇငိုၼ်း 5 သႅၼ်ပျႃး။ ၶဝ်တူၺ်းႁၢၼ်ႉလဵၵ်ႉ ႁၢၼ်ႉယႂ်ႇမၼ်းထႅင်ႈၵမ်ႉၶႃႈ ဢေႃႈ။ သင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ မႃးၵဵပ်းၶွၼ်ႇ မၼ်းပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ ၵူၼ်းမိူင်း ႁႅင်းတႄႉၶႃႈဢေႃႈ ၸဵမ်ၸဝ်ႈၵႃး ၵူၼ်းၶၢႆႁၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ပဵၼ်လႆႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၵိုတ်းလွင်ႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းၸူးၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၼေႃႇပူႇ လၢႆၵမ်းၵေႃႈ ၾူၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈလႄႈဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈတေႃႇ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/10/2022 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA တပ်ႉမၢႆ 4 ၊ မၢႆ 6 လႄႈ 10 ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉ ၶမ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၸဝ်ႈၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊ၊ ယေးငိုၼ်း(ပၢၼ်ႇ)လႄႈ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈမႃးသႂၢင်းၶွၼ်ႇပၼ်ၶဝ် သင်ၽူႈလႂ်ၽႂ်ဢမ်ႇမႃးသႂၢင်းၸိုင် တေဢဝ်လိူင်ႈၼႆ လွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းၵႄႈၵူတ်ႇၶၢႆ – မူႇၸေႊ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၊ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၊ သိုၵ်းတႆး SSPP ၊ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ၊ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လႄႈ ၶွင်ႇသီ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ပႂ်ႉၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ရူတ်ႉၵႃး ၶိုၼ်ႈ လူင်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသမ်ႉ ပဵၼ်သိုၵ်းၶၢင် KIA လႄႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
ၶိုၼ်းၶွၵ်း ၵွၵ်းလူ SDU
တႄႇယဝ့်ၵိုတ်း တႄႇယဝ့်တိူၵ်ႈ တႄႇထိုင်ၶိုင်ႈၶိုင်ႈၵၢင်ၵၢင်ယဝ့်ပွႆႇ တႄႇယဝ့်ယဵၼ် ယဝ့်ၵေႃႈတႄႇထႅင်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ တိုၼ်းပဵၼ် တၢင်းယၢမ်ႈႁိုဝ် မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ႁိုဝ် ဢိမ်ႇဝိူဝ်ႇယဝ့်ႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ – ဝႃႈလႃးတိုၼ်းပဵၼ်ၵမ်ၸႃတႃၵၢၼ်တႆးဢၼ်ၵိူတ်ႇပႃးမႃးၸွမ်း တႆးႁိုဝ်! တင်းထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပေႃႈထဝ်ႈဢွင်ႇ (ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်) ၵႆ့ၵႆ့လၢတ်ႈ “တႆးႁဝ်းၼႆ့ၵိၼ်ဢွႆႈၵိၼ်ငဝ်ႈၵႂႃႇၸူးပၢႆလၢႆလၢႆ” ၵိၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ တႄ့ၸဵမ်းဝၢၼ်ဢွႆႈၸွႆႈ ၵွႆႈၵိၼ်ၵွႆႈၸၢင် ပေႃးပူၼ့်ၵၢင်လမ်းၵႂႃႇၸူးပၢႆ ဢၼ်ဝၢၼ်ဢၼ်ၸဵမ်းမၼ်းၵေႃႈႁၢႆသဵင်ႈ။
ပူၼ့်မႃးမိူဝ်ႈလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပီ 1959 ၼၼ့် ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးပူဝ်ႇမွင်ႇ ပူဝ်ႇတေႇဝိင်ႇ ပူဝ်ႇဝႃႉ ၶဝ်တႄႇလုၵ့်ၾိုၼ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း တီႈဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်း ပႃးၸဵမ်တီႈသူၼ်ၵူၺ်ႈ ၼွင်လႅင် လွႆႇမေႃႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ့် ဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလိုဝ်းၵႂႃႇၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းတႆး မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ့်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၶၢဝ့် ၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈ တိုၼ်ႇတူဝ်တိုၼ်ႇၸႂ် ၵၢၼ်ႁၵ့်ၸၢတ်ႈ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းသိုၵ်း လုၵ့်ၾိုၼ့်ၶဵၼ်ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ။
လိူၵ်ႈလိူၵ်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 16 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊမႅၼ်ႈဝၼ်းလဵဝ် လိူၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ့်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵွႆးၵႃႈပဵၼ်ပီ 1996 ၸုမ်းတႆးၼွၵ်ႈမိူင်း Overseas ၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ “ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၸိုင်ႈတႆး SDU” တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး ဝၢႆးသေ ၶုၼ်သႃႇ ဢွၼ်ဢဝ်တပ့်သိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈၶုပ့်ယွမ်းၵွမ်းႁူဝ်ၼွမ်းတူဝ်ၸူး ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ဝၢႆးလင်ပူၼ့် 10 လိူၼ်။
1. လူၺ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး “ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၸိုင်ႈတႆး SDU” ယၢမ်းၼၼ့် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊ ၸိုင်ႈတႆး SDU မီးၼမ့်တိၼ်ၼမ့်မိုဝ်းသင်ၽွင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈၼႄၼမ့်ၼႄတူဝ်သင်မႃးၽွင်ႈ။
2. ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် SDU လီသိုပ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူင့်ႁိုဝ် ပဵၼ်ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း (Political Party) ႁႃႉ ပဵၼ်တႅဝ်းႁူမ်ႈ ပဵၼ်တီႈၶွၼ်ႈတုမ်ပိၼ်ႇပႆႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢင်ၸႂ်ၵၼ် (Forum) ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁုပ်ႈၵိုတ်းယုတ်းယႃႉပႅတ်ႈယဝ့်ႁႃႉ ၵွပ်ႈသင်မိူဝ်လဵဝ်ယဵၼ်ႁၢႆဝႆ့ယူႇ။
3. တႃႇ SDU တေမီးလွင်ႈလူင့်လႅၼ်ႇၵူမ်ၵဵဝ် ၶဝ်ႈဝွင်ႇႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်း တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်း (ပိူင်လူင်မၼ်း RCSS/SSA ယၢမ်းၼၼ့် လၢႆးဢၼ်လီသုတ်းမီးသင်)။
4. ယွၼ့်ပိူဝ်ႈ SDU ဢမ်ႇပၵ်းတမ်း လၵ်းၼမ်း “ၵွၼ်းၶေႃတင်းပိုၵ်း” (Total Independence) သေသမ့်ၵွႆးဢဝ်လၵ်းၼမ်း (ဢၼ်ၵူၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ၽိူဝ်ႈဝဝ်းငမ်းငဝ်း ဝႃႈသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃ (Right of Self-Determination) ၼၼ့်လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶႂ်ႈၸီ့ၼႄးဝႃႈ (ၽီသွင်ၼႃႈ ၽႃႉသွင်ၶူမ်း) ၼႆၼၼ့် ထုၵ်ႇလီၵႄႈလိတ်ႈၸီ့ၸႅင်ႈၸိူင့်ႁိုဝ်။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်လႆႈယိၼ်းၵၢၼ်တူင့်ၼိုင်သင် SDU ။ ၵမ်ႈၼမ်ဢၼ်လႆႈႁူႉယိၼ်း တၼ်းၶိုတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈလႄႈလွင်ႈတူင့်ၼိုင် SDU မႃးမိူဝ်ႈ 20 ပီပၢႆပူၼ့်ၼၼ့် တေၶႂ်ႈတွင်ႈထၢမ်ယူႇ ၽွင်းၼင်ႇၼႆ SDU ၼႆ့ပဵၼ်ၸုမ်းလႂ် မီးယူႇတီႈလႂ် ပႃးၽႂ်လၢႆလၢႆ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇသင်သေၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁၢႆၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ဝႃႈလႃးၵေႃႈယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႇယဝ့်ၼႄႇ မီးၵူၼ်းၶႂ်ႈတွင်ႈထၢမ်ယူႇတင်းၼမ်။
ပေႃးတေၶႆႈၶိုၼ်း ပိုၼ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင် SDU ၼႆၸိုင် ဝၢႆးသေၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ဢဝ်တပ့်သိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ဝၢင်းၶိူင်ႈၶုပ့်ယွမ်း ၵွမ်းႁူဝ် ၼွမ်းတူဝ်ၸူးၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ 1996 ယဝ့် ဝၢႆးလင်ၸုမ်းၵိုတ်းသိုၵ်း SSA ပွတ်းႁွင်ႇတင်း SSNA ၸုမ်းၸဝ်ႈ ၵၢၼ်းယွတ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းတႅဝ်းႁူမ်ႈ (front) ႁွမ်းၵၼ်ပူၵ်းတင်ႈ “မုၵ့်ၸုမ်းငမ်းယဵၼ်ၸိုင်ႈတႆး” SSPC မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23/1/1996 ယဝ့် ဝၢႆးသေ SSPP တင်းၸုမ်းႁူဝ်သိူဝ် (ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇသီႇၸိူဝ့်ၶိူဝ်းတႆး) SNLD ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွၼ်ႈၵေႃၵပ်းသၢၼ် SSCC မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/1/1997 (လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် “ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈ” JAC မိူဝ်ႈ 15/7/1998) ယဝ့် ဢၼ်ပဵၼ်တႆးၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁႃ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ “ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၸိုင်ႈတႆး SDU” မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16/11/1996 ။
တႆးၼွၵ်ႈမိူင်းပူၼ့်ပၢင်ႇလၢႆႇ 3-4 ၸုမ်းၼၼ့် မီးမိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်း “မုၵ့်ၸုမ်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး SSO” ဢၼ်ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း (ၶုၼ်ၵျႃႇၼု) ဢွၼ်ႁူဝ်၊ “ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးၽွမ့်ႁူမ်ႈ(ၶိူဝ်းတႆးသႃမၵ်းၶီး)မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢၼ် ၸၢႆးထုၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်၊ ၸုမ်းတႆးပူၼ့်ပၢင်ႇလၢႆႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင့် ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸၢႆးဝၼ်းသႂ် ၶဝ်ဢွၼ်ႁူဝ်။ ၸုမ်း NGO တႆး ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၸုမ်းလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး “ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ SHAN” ဢၼ်ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ဢွၼ်ႁူဝ် “ၸုမ်းၵဝ့်ငဝ်ႈသူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး SHRF” ၸိူဝ်းၼႆ့။
လိုၼ်းလင်သုတ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ႁူမ်ႈတုမ်ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊၸိုင်ႈတႆး SDU ၼၼ့် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇ မိူင်းပွၼ် (လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်) ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၊ ၸၢႆးဝၼ်းသႂ် ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း။ ၶဝ်ၸဝ်ႈမီးယူႇတီႈ မိူင်းၼွၵ်ႈၼင်ႇၵၼ်။ ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်းပဵၼ် EC လႄႈၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ (spokesman) ၊ ၸဝ်ႈၸၢင့် ယွင်ႁူၺ်ႈ ပဵၼ်တီႈၵိူဝ်းၵုမ်လႄႈမိူၼ်တင်းၽူႈၼမ်းၼႃႈၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ၵွႆးၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း “မုၵ့်ၸုမ်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး SSO” ၊ ၸဝ်ႈၸၢင့် ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸၢႆးထုၼ်း “ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးၽွမ့်ႁူမ်ႈ(ၶိူဝ်းတႆးသႃမၵ်းၶီး)မိူင်းၵွၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ လႆႈလပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇယဝ့်။
ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်းမိူဝ်ႈ 05/02/1998 ၼၼ့်သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပိူင်ပိုင်း SDU ဢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႃးပၼ်ႁပ့်တုင်းဢဝ်လၵ်းၼမ်း 6 ၶေႃႈ (ၽွမ့်ႁူမ်ႈ၊ ၽဵင်ႇပဵင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၻီႊမွၵ့်ၶရေႊသီႊ၊ ၵူတ်းမၢႆ (ဢုပတေႇ) ၽွင်းငမ်း၊ ၵတ်းယဵၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ)။
ပေႃႇလသီႊပိူင်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇတူင့်ၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸမ့် –
ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းသေ သၢၼ်ၶတ်းဢဝ်ၸႆး ပေ့ၸုမ်းၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇ။
ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈပေႃးမီးမႃးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။
ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းၶွပ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး …… ဝႃႈဝႆ့ၼင်ႇၼႆ။
(ပႂ်ႉသိုပ်ႇပၼ်ႁႅင်းထႅင်ႈ တွၼ်ႈ 2)


text:
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 15/5/2016 ၼႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူလႃးလူင်းၵွၼ်း တီႈမိူင်းထႆး တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးမွပ်ႇ ၸုမ်ႈၶူး ပၼ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိၵ်ႇတင်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၸၼ် Ph.D, M.A, B.A ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ
ယဝ်ႉ၊ တီႈၼႂ်း ပၢင်ႁပ်ႉၸုမ်ႈပီၼႆႉ တေမီးပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉ M.A (3) ၸဝ်ႈ လႄႈ B.A (15)ၸဝ်ႈ၊ သမ်ႉထႅင်ႈ တေမီးပႃးၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈတေမႃးႁပ်ႉ ၸုမ်ႈၶူးၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မႃးႁပ်ႉ ၼၼ်ႉ တေပႃး Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇၵေႃႉ ၼိုင်ႈဝႃႈၼႆ ၸၼ်ႉဢၼ် Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း တေလႆႈႁပ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉဢၼ်သုင်သုတ်း Ph.D ၼႆယဝ်ႉ။


text:
Programming language
Programming language (ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း တမ်းၶပ်ႉမၢႆ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းတူၵ်းပိူင် ဢၼ်ၵူၼ်းပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၸွမ်းပိူင် ဢၼ်တႃႇပၼ် ၶေႃႈၸီႉသင် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉ Programming Language သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸၢၵ်ႈသေ ဢဝ် algorithms သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ဢွၵ်းပွမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Programming Languages ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် C, C++, C#, Java, Python, Ruby, PHP ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ Programming Language ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵေႃႈၶဝ်ႈတင်းတိုဝ်းတီႈၽႂ်ႇ ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တီႇၵျိတ်ႉတႄႇ ပႆႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈၸၼ်တမ်းၶပ်ႉမၢႆ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈပီ သၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၵဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းပၵ်ႉၵတႅတ်ႈ တီႈဢၼ်တေလႆႈဝႃႈ တီႈတၢင်းႁၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၸူႉတုမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မူႇသႃႇၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶူႈသၢင်ႈမႃး ၸၢၵ်ႈဢၼ်ပဝ်ႇပီႇလႆႈႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:History
ပိုၼ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶိုၼ်း လွင်ႈဝၼ်းလင်ၵူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ၽိင်ႈငႄႈ ... ၸိူဝ်းဢၼ် လႆႈပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဝၢႆးသေ မီးမႃးလိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉ ပိုၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးမီးမႃးၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇ။ ၵေႃႉဢၼ် တႅမ်ႈပိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၽူႈလူင်ႉပိုၼ်းၼႆယူႇ။ ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃပိူင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶိုၼ်း ၸွပ်ႇႁႃတူၺ်း လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၶိုၼ်းမႃး ထတ်းတူၺ်း ၵၢမ်းၵၼ်ၵူၺ်း ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉထိုင် လွင်ႈပဵၼ်မႃး ဢၼ်တႄႉမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ [1]
ၽူႈလူင်ႉပိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉလႄႇထဵင်ၵၼ် လွင်ႈသၽေႃးသၽႃႇဝပိုၼ်းလႄႈ လွင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းပိုၼ်း လွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈပိုၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ လွင်ႈတၢင်းသေပိူင်ပိူင် ႁႂ်ႈပေႃးလီမၢႆတွင်း ႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လိၵ်ႈလွႆႈလႄႈသင် လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလႄႈသင် ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၽြႃး၊ ထၢတ်ႈ၊ ၵွင်းမူး၊ ထမ်ႈ၊ ဝတ်ႉ၊ ၵူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈပိုၼ်းၼႆယူႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ပိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈဢသိူၵ်ႈဢပုမ်ႇၵေႃႈပႃး လွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈပႃးလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သိူၵ်ႈမိူင်းၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈလွႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၼႂ်းလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႂ်းလိၵ်ႈမၢႆသၵ်ႉၵရိတ်ႈၸႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵႆႉလေႇႁၼ် ၵူၼ်းၵူႈပွၵ်ႈၶဝ် တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ လွင်ႈပိုၼ်းယူႇ။ လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇပိုၼ်း ဢၼ်ၽိုၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈ "မင်းၸႅၼ်ႇ" ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႂ်းလိၵ်ႈထမ်းတြႃး ၸိၼတ်ႉထပၵႃႇသၼီႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်းတႅမ်ႈၼၼ်ႉ မၢင်တီႈမၢင်တွၼ်ႈ ယင်းၵွႆတႅမ်ႈပႃး လွင်ႈပိုၼ်း လွင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼိုင်ႈပီတီႈဢေႇသုတ်း တေလႆႈထူပ်းပီမႂ်ႇတႆး၊ ပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ၊ ပီမႂ်ႇၶႄႇလႄႈပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉ ပၼ်ႇပဵၼ် သင်ၶႃရယူႇၸိူင်ႉၼႆ။ ပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၸၢဝ်းၵလႃးမိူင်းၸမ်းပူး(ၸမ်ႇပူႇတီႇပႃႇ-ဢိၼ်းတိယိူဝ်း) ၸိူဝ်းၼပ်ႉ ယမ်ၶုၼ်သၢင်ပြမ်ႇမႃႇၶဝ်မႃးဢွၼ်တၢင်း။ ဝၢႆးမႃးလႆႈၽႄႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်း ၾင်ႇတၢင်းဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်း ၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇလႄႈပုတ်ႉထသႃသၼႃးသေ ဢဝ်ယဵၼ်းမႃးပဵၼ်ၾိင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃသၼႃးၶဝ်မႃး ၸဵမ်ထႆး လၢဝ်း ၶမဵၼ် သီရိလင်ၵႃလႄႈမၢၼ်ႈတင်းတႆးၸိူဝ်းပဵၼ်ၼိၵၢႆႁိၼယၢၼ်း။ ၾိင်ႈ ပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ႁဝ်းဢမ်ႇဝႃႈထႆး လၢဝ်း လိုဝ်ႉ ၶိုၼ် တႆး ယင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၾိင်းတႆး (ႁဝ်းႁင်းၵွႆး) မႃးၸဵမ်လႂ် ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။
တီႈၸိုဝ်ႈမၼ်း ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃႊရိယၼ်ႊ(Aryan) ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဢွင်ႈ တီႈပိူဝ်ႊ သိယိူဝ်ႊ (Persia) သေ ပၢႆႈၶဝ်မႃးယူႇၼႂ်းၸမ်းပူး(ၸမ်ႇပူႇတီႇပႃႇ)မွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 1,500 ပီႊသီႊလႄႈ ဝၢႆးမႃးလႆႈၵၢႆပဵၼ် ၸၢဝ်းမိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်း။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈၶုၼ်သၢင်ပြမ်ႇမႃႇပဵၼ်ၽြႃး (သၢင်ႈလူၵ်ႈ) ၼႆသေ ဢွၼ်ႈ ဝွၼ်းၿူးၸႃးမႃးမီးမွၵ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ႁဵင်ပီလိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉၼႆႉ တူၵ်းယူႇၼႂ်းလိူၼ်ႁႃႈ_လိူၼ်ႁူၵ်းၵူႈပီ၊ ပေႃးပဵၼ်ပီသွင်ပႅတ်ႇ-သွင်ၵဝ်ႈ တူၵ်းယူႇၼႂ်းလိူၼ်ႁူၵ်း-လိူၼ် ၸဵတ်း ၸိူင်ႉၼႆ။ (မၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼပ်ႉလိူၼ်ဝႆးသေထႆး တႆး 1 လိူၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇတႆး ထႆးပဵၼ်လိူၼ် 5 ၶဝ် ၸဝ်ႈပဵၼ်လိူၼ် 6 )။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၽၢမ်း(ပြႃးႁ်မၼ) ၶဝ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ- ၶုၼ်သၢင်ၵပိလ(လုင်းၶမ်းလႅင်) တွပ်ႇပၼ်ႁႃ ၽူႈႁူႉ ထမ်းမပႃလ(ၸၢႆးၽွၼ်းလီ) ဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ယွမ်းတတ်းႁူဝ်ပူးၸႃးၽူႈႁူႉထမ်းမပႃလ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈပၼ်ၵတိသၸ်ႉၸ ၵၼ်ဝႆႉ။ ၵွႆးၵႃႈ ၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၵပိလၼႆႉ ဢူဢၢႆမၼ်းႁႅင်းလိူဝ် ၽႅဝ်လႄႈ ပေႃးဢဝ်ဝႆႉၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼမ်ႉတေႁႅင်ႈၶိူၼ်သၢႆး၊ ပေႃးဢဝ်ဝႆႉၼိူဝ်လိၼ်ၼင်လိၼ်တေလုၵ်ႉပဵၼ်ၾႆး၊ ပေႃးဢဝ်ဝႆႉၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ် ၾူၼ်တေလႅင်ႉ။ ၶုၼ်ၽီၶုၼ်သၢင်တင်းလၢႆၸင်ႇမႃးဢွၼ်ႈဝွၼ်း ႁႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်သၢင်ၵပိလ 7 ၼၢင်းဢဝ်သႂ်ႇပၢၼ်ႉၶမ်းယဝ်ႉ ၼမ်းၵႂႃႇ ဝႆႉတီႈၼႂ်းထမ်ႈၵၼ်းထၸူးလီး (gandhajuli-guha) ၼိူဝ်လွႆၵေလႃးသ (krailas-pabbata)သေ ပၼ်ႇပုတ်ႈ မိုဝ်ႉ ၵၼ်လုမ်းလႃးဝႆႉၼၢင်းလႂ် 365 ဝၼ်းဢၼ်ၼပ်ႉ ပဵၼ် 1 ပီမိူင်းၵူၼ်းလႄႈ ၸင်ႇမီးၾိင်ႈႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ မႁႃသင်ၶၢၼ် (sankranta) ဝၼ်းပဵၼ်ႇမိုဝ်ႉၵၼ်ႁွပ်ႇႁူဝ်ၶုၼ်ဝၼ်းၼႆမႃး။ သၢဝ်သၢင်တင်းၸဵတ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၼိုင်ႈပီလႂ်ၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈလႆႈဢုမ်ႈႁွပ်ႇဢဝ်ပၢၼ်ႉၶမ်းသႂ်ႇၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၵပိလမႃးႁဵတ်းပွႆးႁႄႇၿူးၸႃး၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉသုၵ်ႈႁူဝ်ပၼ် လႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈၼၢင်းသင်ၶၢၼ်ၼႆမႃး။ လိၵ်ႈမၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၵပိလပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၶုၼ်ဝၼ်း မိူၼ်ၵၼ်တင်းဢႃတိၸ်ႉၸ လႄႈ မိူဝ်ႈၶုၼ်လိူၼ်တွင်ႈတဵဝ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈၶုၼ်ဝၼ်းလႆႈ 1 ႁွပ်ႈၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ 1 ပီၼႆ။ ၵွႆးၽူႈႁူႉပၢၼ်မႂ်ႇၶဝ်တႄႉဝႃႈ ပဵၼ်လုမ်ႈၾႃႉ(လူၵ်ႈ)ပၼ်ႇႁွပ်ႈၶုၼ်ဝၼ်းၼႆ။
ၼၢင်းသင်ၶၢၼ်တင်းၸဵတ်းယိင်း မီးၸိုဝ်ႈ မီးတၢင်းၵိၼ် မီးၶိူင်ႈမိုဝ်းလႄႈသတ်းတဝႃႇဢၼ်ၶီႇ ဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ - 1) ဝၼ်းဢႃတိၸ်ႉ ၸိုဝ်ႈၼၢင်းတုင်းသီ (Dungsi-devi) ပၵ်းမွၵ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႉၵႅင်း (မွၵ်ႇမၢၵ်ႇၸင်ႈ)၊ ႁွႆႈတိုဝ်းသႅင်လႅင်(ပတ်ႉတမျႃး)၊ ၵိၼ်မၢၵ်ႇလိူဝ်ႇပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းၵူင်းၸၵ်း၊ မိုဝ်းသၢႆႉ ယိပ်းႁွႆသင် လႄႈ ဢဝ်ၼူၵ်ႉၶုတ်ႈ(ၵႃလူၼ်ႇ) ပဵၼ်သတ်းၶီႇ။ 2) ဝၼ်းၸၼ် ၸိုဝ်ႈၼၢင်းၵူဝ်း ရႃးၵ (Goraga-devi) ပၵ်းမွၵ်ႇပိပ်ႇ၊ ႁွႆႈတိုဝ်းသႅင်ၶႆႇ(သႅင်ၶႆႇမုၵ်ႉ)၊ ၵိၼ်ၼမ်ႉမၼ်းပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃ ယိပ်းမိတ်ႈသွင်ၶူမ်း၊ မိုဝ်းသၢႆႉ ယိပ်းမႆႉတဝ်ႉ၊ ဢဝ်သိူဝ်ပဵၼ်သတ်းၶီႇ။ 3) ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း ၸိုဝ်ႈၼၢင်းရႃး ၵသ်ႉသ(Rakasya-devi) ပၵ်းမွၵ်ႇမူဝ်၊ ႁွႆႈတိုဝ်းသႅင် မူဝ်းရႃး(ႁိၼ်လၢႆး)၊ ၵိၼ်ၼမ်ႉလိူတ်ႈပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းႁွၵ်ႇသၢမ်ငႅမ်ႈ၊ မိုဝ်းသၢႆႉယိပ်းၵၢင်ႇၶႃသႅင်(ၵူင်ထၼူး)၊ ဢဝ်မူပဵၼ်သတ်းၶီႇ။ 4) ဝၼ်းပုတ်ႉ ၸိုဝ်ႈၼၢင်းမူၼ်းထႃး (Mantha-devi) ပၵ်းမွၵ်ႇၸၢမ်ၶၢဝ်၊ ႁွႆႈတိုဝ်းသႅင် ၽႆးထုၼ်း(သႅင်တႃမႅဝ်း)၊ ၵိၼ်ၼူမ်း၊ မၼ်းၼိူၺ်း(မၼ်းထူဝ်းပၢတ်ႈ) ပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းလဵၵ်းပၢႆလႅမ်၊ မိုဝ်းသၢႆႉ ယိပ်းမႆႉတဝ်ႉ၊ ဢဝ်မႃႉလႃးပဵၼ်သတ်းၶီႇ။ 5) ဝၼ်းၽသ်း ၸိုဝ်ႈၼၢင်းၵိရိၼီး(Kirini-devi) ပၵ်းမွၵ်ႇမူၼ်းထႃး၊ ႁွႆႈ တိုဝ်းသႅင်ၶဵဝ် (marakot or jade) ၊ ၵိၼ်ထူဝ်ႇလႄႈငႃးပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းၶေႃငွင်း၊ မိုဝ်းသၢႆႉ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ဢဝ်ၸၢင်ႉပဵၼ်သတ်းၶီႇ။ 6) ဝၼ်းသုၵ်း ၸိုဝ်ႈၼၢင်းၵိမိထႃး (kimitha-devi) ပၵ်းမွၵ်ႇၸူင်း ၵူၼ်းၼီး(မွၵ်ႇမူဝ်လႅင်)၊ ႁွႆႈတိုဝ်းသႅင်သီလိူင်(ပုသ်ႉသရႃၶမ်း)၊ ၵိၼ်ၼမ်ႉၵူၺ်ႈဝႃႉ(ၵူၺ်ႈရၶႅင်ႇ) ပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းမိတ်ႈသွင်ၶူမ်း၊ မိုဝ်းသၢႆႉယိပ်းတိင်ႇ၊ ဢဝ်ၵႂၢႆးပဵၼ်သတ်းၶီႇ။ 7) ဝၼ်းသဝ် ၸိုဝ်ႈၼၢင်းမ ႁူဝ်ထရ (Mahodhara) ပၵ်းမွၵ်ႇ သၢမ်ႁၢဝ်(မွၵ်ႇၽၵ်းတူပ်း)၊ ႁွႆႈတိုဝ်းသႅင်ၵမ်ႇ(သႅင်ၼီႇလႃႇ)၊ ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉ တိုင်ၵႂၢင်ပဵၼ်ဢႃႁၢရ်၊ မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းဝူင်းၸၵ်း (ၸၵ်ျႃႇ)၊ မိုဝ်းသၢႆႉယိပ်းႁွၵ်ႇသၢမ်ငႅမ်ႈ၊ ဢဝ်ၼူၵ်ႉယုင်းပဵၼ် သတ်းၶီႇၸိူင်ႉၼႆ။ (သင်ၶၢၼ်ပီ 2012 ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်း သင်ၶၢၼ်မိူင်းထႆး ၶိုၼ်ႈဝတ်ႉၼႂ်းဝၼ်းၸၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇဝၼ်းၸၼ်ၵိၼ်တႃႇၵၼ်| (ၵိၼ်လဵင်ႉ လူႇတၢၼ်း လႄႈ ယွၼ်းၽွၼ်းတီႈၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၼႂ်းဝၼ်းသင်ၶၢၼ်)၊ မၢင်ပီၼႆႉ မိူင်းၼိုင်ႈတင်းမိူင်းၼိုင်ႈ ဝၼ်းၶိုၼ်ႈဝတ်ႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ် (ၸိုဝ်ႈၼၢင်း သင်ၶၢၼ်ၼႆႉ တီႈၼိုင်ႈတင်းတီႈၼိုင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉE။
ယၢမ်းၶွပ်ႈၶွႆႈၼိုင်ႈပီ(တဵမ် 365 ဝၼ်း) ဢမ်ႇၼၼ် ယၢမ်းဢၼ်ၶၢႆႉပဵၼ်ႇပီၵဝ်ႇပီမႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၸွမ်း လီးလႃး(လွင်ႈၶီႇသတ်း)ၼၢင်းသင်ၶၢၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပေႃးပဵၼ်ပီဢၼ်ၼၢင်း သင်ၶၢၼ်ၸုၵ်း ၼိူဝ်လင်သတ်းၶီႇမႃးၼႆႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ ၶုၼ်သင်ၶၢၼ် (ၶုၼ်ဝၼ်း) ၶၢႆႉၶဝ်ႈႁႃရႃးသီမေးသႃ ၼႂ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ထိုင် တဵင်ဝၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမႁႃသင်ၶၢၼ်။ ပေႃးၼၢင်းသင်ၶၢၼ်ၼင်ႈၼိူဝ်လင်သတ်းၶီႇမႃးၼႆ ပဵၼ်ၼႂ်းယၢမ်းၵႄႈၵၢင် တဵင်ႈဝၼ်း ထိုင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ။ ပေႃးၼၢင်းသင်ၶၢၼ်ၼွၼ်းမိုၼ်းတႃ ၼိူဝ်လင်သတ်းၶီႇမႃး ပဵၼ်ယၢမ်းၵႄႈၵၢင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ ထိုင်တဵင်ႈၶိုၼ်း။ ပေႃးသမ်ႉၼွၼ်းလပ်းတႃ ၼိူဝ်လင်သတ်းၶီႇမႃး ပဵၼ်ယၢမ်းၵႄႈၵၢင်တဵင်ႈၶိုၼ်း ထိုင်ႁူဝ်မိူင်းယုၵ်ႉ ၸိူင်ႉၼႆ။ ယင်းယုမ်ႇယမ်ၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းၸႃႉၵၼ်ဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်ပီဢၼ်ၼၢင်းသင်ၶၢၼ်ၸုၵ်းမႃး တေမီးလွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈ၊ တၢင်းပဵၼ်တေၼမ်။ ပေႃးၼင်ႈမႃး ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်တေၼမ်၊ ၽေးၽႆးလိူင်ႇၼမ်။ ပေႃးၼွၼ်းမိုၼ်းတႃမႃး ၽူႈၵူၼ်း တေလႆႈယူႇယဵၼ် သိူဝ်းမူၼ်ႈ လႄႈပေႃးၼွၼ်းလပ်းတႃမႃး ၸဝ်ႈယႂ်ႇၶုၼ်လူင် တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးၼႆယဝ်ႉ။
ပီ 2012 ၼႆႉ ၶုၼ်သၢင်ၶၢၼ်ၶီႇဝူဝ်း မိုဝ်းၶႂႃယိပ်းၶႂၢၼ်၊ မိုဝ်းသၢႆႉယိပ်းဝူင်းၸၵ်း၊ လုၵ်ႉၼႃႈတၢင်းၸဵင်ႇ ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ၊ ဝၼ်းတီႈ 16 ၶိုၼ်ႈဝတ်ႉ၊ ဝၼ်းတီႈ 17 ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇ 1 ဝၼ်း မႅၼ်ႈ လိူၼ်ႁႃႈ ထႆး တႆး/လိူၼ်ႁူၵ်းၶိုၼ် လိုဝ်ႉ/လိူၼ် 7 ယူၼ်း- လွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ၊ မဵင်းဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း(ရႃးၸသီ) ၊ တႆး ဝၼ်းပိုၵ်းသၼ်(ဝၼ်းလိင်း) ၶဝ်ႈၼႂ်းပီပုတ်ႉထသႃသၼႃး 2556(ပီပုတ်ထသႃသၼႃးၶၢႆႉပဵၼ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်း လိူၼ်ႁူၵ်း လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈၵူႈပီE။ ပီသၶၢၸ်ႇ 1374 ၼႆႉ ထႆး တႆး ပဵၼ်ပီ 2 ပႅတ်ႇဝႃသႃသွၼ်ႉ(ဝႃႇထၢပ်ႈ)၊ ယူၼ်း ၶိုၼ် လိုဝ်ႉ ပဵၼ်ပီ 9 လဵဝ်ဢမ်ႇသွၼ်ႉ(ဢမ်ႇထၢပ်ႈ)။
သင်ၶၢၼ် သူင်ၶၢၼ် သူင်ၵရၢၼ်း လႄႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ်ၵၼ် မႃးတီႈၵႂၢမ်း သၼ်သၵရိတ်ႈ သင်ၵရၢၼ်းတ(ပႃလိပဵၼ်-သင်ၵၼ်တ)။ ပွင်ႇဝႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶၢႆႉပိၼ်ႇ။ ဝၼ်းသင်ၶၢၼ် ၸွမ်းၾိင်ႈမၼ်းမီး 3 ဝၼ်း၊ ဝၼ်းမႁႃသင်ၶၢၼ်(ဝၼ်းဢၼ်ၶုၼ်သင်ၶၢၼ်ၶဝ်ႈႁႃရႃးသီမေးသႃ) ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်မႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 13 လိူၼ်ဢေႈ ပရိူဝ်ႈ (မၢင်ပီမႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 14 ၵေႃႈမီး၊ ၼႂ်းပီ 2012 ၼႆႉမႅၼ်ႈၼ်ဝၼ်းတီႈ 13 ယူႇ)၊ ဝၼ်းၼဝ်း (ဝၼ်းၶုၼ်သင်ၶၢၼ်ယူႇပဵၼ်တီႈပဵၼ်တၢင်းၼႂ်းရႃးသီမေးသႃ၊ မႅၼ်ႈဝၼ်တီႈ 14_15 ၊ မၢင်ပီဝၼ်းၼဝ်းမီး 2 ဝၼ်း)၊ လႄႈဝၼ်းၽယႃးဝၼ်းမႃး ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းသင်ၶၢၼ်ၶိုၼ်ႈမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 15_16 မၢင်ပီ)၊ ဝၼ်းၶိုၼ်ႈပီမႂ်ႇ/ ဝၼ်းပိၼ်ႇ သၵ်ႉၵရၢၸ်ႈမႂ်ႇ၊ မႅၼ်ႈဝၼ်း တီႈ 16-17 မၢင်ပီ)။။ ၼႂ်းၽွင်းဝၼ်းသၢင်ၶၢၼ် 3 ဝၼ်း (မၢင်ပီ 4 ဝၼ်း)ၼႆႉ ဢဝ်ၸွမ်း ၾိင်ႈဢၼ်ၽၢမ်း ၶဝ်တင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႃၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵၼ်လႄႈႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းၵမ်၊ လႄႈဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ လိူတ်ႈတူၵ်းယၢင်ဢွၵ်ႇၵၼ်။ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၽွင်းဢၼ်ၼၢင်းသင်ၶၢၼ်ၶဝ် ဢၢပ်ႇသုၵ်ႈၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင်ၵပိလလႄႈ ၸိူဝ်း ၼပ်ႉယမ်သႃသၼႃးၽၢမ်း(ႁိၼ်ႊတူႊ)ၶဝ် သွၼ်းၼမ်ႉၵၼ်တၢင်ဢၢပ်ႇၼမ်ႉပၼ်ၵွၵ်းႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် ႁႂ်ႈပႃးတူဝ်ၵဝ်ႇ ၸုမ်ႉၸိုၼ်ႈ ၵတ်းယဵၼ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွႆးၵႃႈ ၾိင်ႈသွၼ်းၼမ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်း (မိူင်းၸမ်းပူး) ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးယဝ်ႉ။ ၽူႈႁူႉၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်း ၶုၼ်ၵလႃးလမ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းပလ်လဝ တၢင်းမိူင်းဢိၼ်ႊတိယိူဝ်ႊပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ်ၵွႆး၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၾိင်ႈထုင်း မိူင်းဢိၼ်ႊတိယိူဝ်ႊတင်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆၵေႃႈမီး။
ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵေႃႈ ၵွပ်ႈတိုဝ်းဢဝ်ၾိင်ႈၽၢမ်းမႃးပဵၼ်ၾိင်းပုတ်ႉထယဝ်ႉလႄႈ ၼႂ်းၽွင်း ဝၼ်းသင်ၶၢၼ် 3-4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼမ်ႉၵတ်းၼမ်ႉယဵၼ်ႁူတ်းသွၼ်းပၼ်ၽွၼ်းလီပီမႂ်ႇသင်ၶၢၼ်ၵၼ်။ ဝဵၼ်ႉဝႄႈ ၵၢၼ်ဢၵုသူလ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵုသုလ်ၵၼ်။ ၶဝ်ႈဝတ်ႉလူႇၵွင်သၢႆး(ၵွင်းမူးသၢႆး)၊ ႁဵတ်းၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ် လူႇတၢၼ်း (လူႇၶဝ်ႈယၢတ်ႇၼမ်ႉ) တီႈသင်ၶၸဝ်ႈသေ ၽႄႇၽွၼ်းပၢင်ႈၵုသူလ် ပၼ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉလႄႈသတ်းတဝႃႇတင်းလၢႆ ၸိူဝ်းလႆႈသဵင်ႈၵမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၸ်ႉၸႆလွင်ႈၶုၵ်း ၸႂ်လႆႈမုၼ်ၵုၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ မီးၸႂ်ၸုမ်ႉၸိုၼ်ႈ သိူဝ်း မူၼ်ႈဢဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ။
ပီမိူင်းၵေႃးၸႃႇ(ၸူးလသၵ်ႉၵရႃးၸႃး)ၵေႃႈ ၶၢႆႉပိၼ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 5-6 ၼႆႉ၊ ၸင်ႇဝႃႈပီႈ(2012)ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈပီ 1373 (ပီႁုင်ႉမဝ်ႈ-ပၢင်တၢႆး) သေ ၶၢႆႉပဵၼ်မႃးပီ 1374 (ပီတဝ်ႇသီ-ငိူၵ်ႈ) ၼႆမႃးၵၼ်။ ၸိုဝ်ႈပီ မိူင်းသၵ်ႉၵရႃးၸႃး (သၵ်ႉၵရၢၸ်ႈ၊ သၵ်းၶၢၸ်ႇ) ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉၸွမ်းၸိုဝ်ႈၶုၼ်သၵ်ႉၵ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း သရိဝႃးႁၼ မိူင်းၸမ်းပူး(India) ၽူႈဢၼ်ယႃႉပႅတ်ႈပီၵလိယုၵ်ႈ 3179 ၼီႈသေ တင်ႈပီမိူင်း မႃးမႂ်ႇလႄႈတႄႇၼပ်ႉ 1 မႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ (ၽူႈႁူႉၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသရိဝႃးႁၼ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶုၼ် ဢူဝ်းၵႃၵ မိူင်းဢယူဝ်းထယႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈ ၶိူဝ်းသၵ်ႉၵ မိူင်းၵပိလဝတ်ႉထုၼၼ်ႉၼႆ)။ တင်ႈဢဝ်ပီၼၼ်ႉမႃးႁွင်ႉပီမိူင်းဝႃႈ သၵ်ႉၵရႃးၸႃးၼႆမႃး။ မိူဝ်ႈသၵ်ႉ ၵရႃးၸႃး လႆႈမႃး 6847 ၼီႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဢၺ်းၸၼ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသၵ်ႉၵ (မိူင်းၵူဝ်းလိယ-ၽူႈပဵၼ်တႃမွၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸၢႆးသိတ်ႉတတ်ႉထ) လႆႈယႃႉပႅတ်ႈသၵ်ႉၵရႃးၸႃး 6845 ယဝ်ႉဝႆႉ 2 သေတင်ႈၼပ်ႉပဵၼ်မႁႃသၵ်ႉၵရႃးၸႃးမႃး။ မိူဝ်ႈမႁႃသၵ်ႉၵရႃးၸႃး ႁွတ်ႈထိုင် 149 ၼီႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဢၸႃးတသတ်းထု ၸိုင်ႈမိူင်းမၵထလႆႈယႃႉပႅတ်ႈသေ တင်ႈပဵၼ်ပီသ ၶၢၸ်ႇပုတ်ႉထသႃသၼႃးယဝ်ႉယိပ်းတိုဝ်းမႃး။ ထိုင်မႃးပုတ်ႉထသႃသၼႃးသၶၢၸ်ႇလႆႈ 642 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသုမုၼ်းတရီး ၶုၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်းပိဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းသီရိၶဵတ်ႉ(မီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းမွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်) လႆႈယႃႉ ပႅတ်ႈ 640 သေ ဝႆႉလိူဝ် 2 ယဝ်ႉတင်ႈပဵၼ်မႃးၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၶၢၸ်ႇၼႆ။ တင်ႈၼၼ်ႈမႃး ၸႂ်ႉတင်းပီၵေႃး ၸႃႇလႄႈပီသႃသၼႃး ႁူမ်ႈၵၼ် မႃးဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇႁွတ်ႈမႃး 652 ၼီႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၶိူဝ်းပိဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼွင်ၵၢဝ်လူင် (ပူးၵၢမ်ႇ၊ ပုၵၢၼ်ႇ မီးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ယၢမ်းလဵဝ်) တူၼ်ထူၼ်ႈ 28၊ ၸဝ်ႈပုပ်ႉပႃးၸေႃးရႁၼ် (ႁွင်ႉၸွမ်းၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈ တိုဝ်းၵမ်ထမ်းယူႇတီႈလွႆပုပ်ႉပႃး၊ ၸိုဝ်ႈတႄႉဢၼ်ပေႃႈမႄႈတၢင်ႇပၼ် ဝႃႈႁိုဝ် ဢမ်ႇႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ) ယႃႉပႅတ်ႈ 560 သေဝႆႉ 2 ယဝ်ႉၼပ်ႉဢၢၼ်ႇပဵၼ်ပီၸူးလသၶၢၸ်ႇမႃးလႄႈၸႂ်ႉ မႃးတေႃႇပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်(2012)ၼႆႉယဝ်ႉ။ (ၼႂ်းပိုၼ်းထႆး မၢင်ၽိုၼ်တႄႉဝႃႈ ၸူးလသၶၢၸ်ႇၼႆႉ ၽျႃးသၵ်းလမ် ၸဝ်ႈမိူင်းတၢၵ်ႇ(ၸေႈတွၼ်ႈတၢၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း မိူင်းထႆး ပွတ်းၼိူဝ်ယၢမ်းလဵဝ်) ၶုၼ်ၶိူဝ်းၶွမ်ပဵၼ် ၵေႃႉတင်ႈမႃးမွၵ်ႈမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် 638 ပီၼၼ်ႉ)။
ၸူးလသၶၢၸ်ႇ(ၸုလသၵ်ႉၵရႃးၸႃး)ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းမႃးၸွမ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃးၼိၵၢႆ ႁိၼယၢၼ်း (ထေရဝႃးတ)ၵွႆးလႄႈ မီးမိူင်းၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃးၼိၵၢႆထေရဝႃးတ ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းထႆး လၢဝ်း ၶမဵၼ် မၢၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတႆးၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶဝ်ၵွႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်။ ၼႂ်းမိူင်းၵလႃးၸမ်ႇပူႇတီႇပႃႇ လႄႈတၢင်ႇ တီႈတၢင်ႇလႅၼ် ႁူမ်ႈတင်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼိၵၢႆမႁႃယၢၼ်း(ဢႃၸရိယဝႃးတ)ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈၶဝ်မီးသၶၢၸ်ႇ-ပီမိူင်းႁင်းၶဝ် ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸူးလသၶၢၸ်ႇၸိူင်ႉဝႃႈၼႆႉ။
ပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းၵွႆးသေ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁႂ်ႈမေႃဢဝ် ပဵၼ်မရၼဢၼုသတိထမ်း ဢၼ်ဝႃႈၽဝပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼမ်မႃးတူဝ်းမႃးထႅင်ႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ(ၸိူင်ႉၼင်ႇၵႂၢမ်းသွၼ် ပုတ်ႉထမီးဝႃႈ- ၵႃလူဝ်း ၶႃးတတိ ၽူးတႃႁိ- ယၢမ်းဝေးလႃး ဢိုၼ်ၵိၼ်ဢႃယုသတ်း တဝႃႇတင်းလၢႆယူႇၵူႈဝိ ၼႃးထီး) ၼႆၼၼ်ႉသေ လူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းသတိထမ်းၵူႈၵၼ်တင်းမဵတ်ႉတႃထမ်းသေ ႁႃဢူဝ်းၵၢသ်ႇ (တိုဝ်ႉတၢင်း) ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈ ထႅမ်ၽူႈဢိုၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈၵူၼ်းၼႂ်းၾိင်ႈၵူၼ်း မီးမဵတ်ႉတႃထမ်း မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းယုတ်ႉတိထမ်းယဝ်ႉ ႁူႉပွင်ႇလွင်ႈ ၵၼ်လႄႈမေႃႁၵ်ႉမေႃၸွႆႈၵၼ်ၸွမ်းလၵ်းပိူင် ပူၸ်ႉၸင်ၵ(ထမ်းပၸ်ႉၸႆတႃႇႁူႉပွင်ႇလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်မွတ်ႇ လႆႈတၢင်း တုၵ်ႇၶ) 7 ယၢင်ႇဢၼ်မီးဝႃႈ- ယူႇဢမ်ႇလိုမ်းႁၢင်ႈလိုမ်းတူဝ်(သတိ)၊ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈၸေးၸွတ်ႇ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ယဝ်ႉၸင်ႇႁဵတ်း (ထမ်းမဝိၸယ)၊ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇတႄႉတႄႉသေႁဵတ်း(ဝီးရိယ)၊ လီၸႂ်ထူမ်ၸႂ် ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇသေႇသေႇ(ပီတိ)၊ ၾိုၵ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ယူႇငၢႆႈသဝ်းလူမ် လႄႈမီးၸႂ်ၵတ်းၸႂ် ယဵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈယူႇၼႂ်းသထႃၼဢၼ်လႂ်(ပသ်ႉသတ်ႉထိ)၊ တင်ႈၸႂ်ႁႂ်ႈမၼ်ႈ၊ ဝႆႉၸႂ်ႁႂ်ႈၼိမ်လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆး ၽႃးဝၼႃး (သမႃးထိ)၊ လႄႈပွႆႇဝၢင်းလွင်ႈတိတ်းႁွႆႈၸပ်းပႅၼ်းသေ ႁႃဢူဝ်းၵၢသ်ႇၸွႆႈထႅမ်ပိူၼ်ႈ၊ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပူၼ်ႇလွတ်ႈလႆႈ တၢင်းတုၵ်ႉၶ လူၺ်ႈဢမ်ႇလိူၵ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽႂ်ၽူႈလႂ်(ဢုပဵၵ်ႉၶႃ)-ၸိူင်ႉၼႆ။ လိုၼ်းသုတ်းယွၼ်းဢဝ်ၵႂၢမ်းသွၼ်ၽရႃႉၻွၵ်ႉတိူဝ်ႈၶမ်းမၢႆ ၸဝ်ႈၶူးထမ်းမသႃမိ ဝတ်ႉဢွၵ်ႉသ်ၾိူတ်ႉ မိူင်းဢင်းၵိသျ်ႉသေ ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇပဵၼ်ၶွင်ၶႂၼ်ပီမႂ်ႇသွၼ်းၼမ်ႉပီ 2012 ၼႆႉယဝ်ႉ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း ၼင်ႇပႃႈ တႂ်ႈၼႆႉ။
- ပေႃးၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းလီ ၶႂ်ႈၵျႃႉမိူင်းၽီ ၶႂ်ႈလီမိူင်းၵူၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ(ႁႂ်ႈပဵၼ် ၺမသ-ၶေငႄလၼ)။ သမ်ႉလူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႃးဝၼႃး မိူၼ်ၼင်ႇသိၼ်ထမ်းၸဝ်ႈ ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ (မိူင်းၽူင်း)။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ မေႃထွမ်ႇမေႃၾင်းမေႃထၢမ်၊ မေႃႁဵၼ်းႁူႉ(မီးသုတမယ)၊ မေႃဝူၼ်ႉမေႃၶိတ်ႉ၊ ၶဝ်ႈၸႂ်ၼႃႈၵၢၼ်လႄႈ ႁူႉပွင်ႇလွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ(မီးၸိၼ်တႃမယ)၊ ယူႇႁင်းၵွႆးလႆႈ၊ ယူႇတီႈလႂ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းၶွင်သုၼ်ႇတူဝ်၊ ဢမ်ႇတိတ်း ႁွႆႈၸပ်းပႅၼ်းသင်၊ ၼွၼ်းဢေႇတိုၼ်ႇၼမ်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်သေ ယူႇလၢႆဢေႇ၊ တင်းယင်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလႆႈႁင်းၵွႆး (ၼႆႉပဵၼ်ၽႃးဝၼႃးမယ)ယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႉတႄႉႁဵတ်းလႆႈသုတမယ တင်းၸိၼ်တႃမယၵွႆး၊ လႆႈၵေႃႈယင်းပႆႇ လႆႈသဵင်ႈ။ ၸဝ်ႈၶူးဝႃးၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈႁဵတ်းလႆႈတင်းသၢမ်ယိူင်ႈယဝ်ႉ။ လီယုၵ်ႉယေႃးလီၼပ်ႉထိုဝ်တႄႉတႄႉ။ ပဵၼ်မုၼ် ၵုၼ်း ပဵၼ်သရေႇၼႃႈတႃ ပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းတႄႉတႄႉၼႆၼၼ်ႉ ယႃႇပေလိုမ်းၵၼ်သေၵမ်း၊ ၶတ်းၸႂ် ၸွႆႈတၢၼ်ႈၸဝ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈပႃရမီးထမ်းတႄႉတႄႉသေၵမ်း။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ(ပဵၼ် ၺမသ-ၶေငႄလၼ) ၸင်ႇပဵၼ်ၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်ပိူၼ်ႈလႆႈ- ၼႆ။
[ပူင်မိူဝ်ႈဝၼ်း 28/03/2007- ၼိူဝ်သႃလႃးသွင်ၸၼ်ႉၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ၊ ဝတ်ႉၽႃတႅၵ်ႇ၊ ၸေႈဝဵင်းမႄႈသၢႆ ၸေႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းႁၢႆးမိူင်းထႆး၊ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၃)


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ။ မူိဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းမူိင်းတႆး လူင်ၶႃႈ ႁဝ်းၼႆႉ မီးတပ်ႉၸုမ်းသုိၵ်း ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႆေၵႃႈ ၼမ်ႄတႉၼမ်ဝႃႈ။ ၸုမ်းမၢင် ၸိူဝ်းသမ်ႉ ႁဵတ်းၵိၼ် ၊ ၸုမ်းမၢင်ၸုမ်းသမ်ႉ ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ေသတဵၵ်းၵိၼ်တီႈ ေပႃႈႄမႈ ၵူၼ်းမူိင်း ၊ ေပႃးမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်းၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းမူိင်းၸုိင်ႈတႆး ၼႆႉ ပႃးတၢင်း တပ်ႉၸုမ်းမၢၼ်ႈ ေတမီႈယူႇ 62 ၸုမ်း။ ႁဵတ်းသင်ႄလႈ ၸုမ်းသုိၵ်း ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ေပႉၼမ်လႃႇ ၊ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈႁႃး??? ဢမ်ႇ ၼၼ် ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸူိဝ်ႉၶိူဝ်းလႆႈေတႉႁႃး ??? ၶႃႈတူၺ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်း မူိင်းတႆးၼႆႉ ၸုမ်းလႂ်ဢမ်ႇၸုမ်းလႂ်ေၵႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူိဝ်ႉ ၶိူဝ်း ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ဝႃႇ ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းေတႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ယူႇလိူဝ်ဝႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇတီႈႄပႇ ၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇ ႄလႈ တႃႇမူိင်းၸုိင်ႈတႆး ႁဝ်းေတၵွၼ်းေၶႃႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းႁိုင် � ။
3 ၸုမ်း ။ ပႃႇတီႇ မႂ်ႇသုင်ၸုိင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသုိၵ်းၸုိင်ႈတႆး ( SSPP / SSA ) ၸုမ်းၶူဝ်းၶဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းသုိၵ်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆေၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ ၊ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸုိင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသုိၵ်းၸုိင်ႈတႆး ( RCSS / SSA ) ၸုမ်းသုိ်းၶူဝ်းလၢႆး သုိၵ်းပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆေၵႃႈႁွင်ႉ ၊ ႄလႈ တပ်ႉၸုမ်းသုိၵ်းဢူၺ်းလီ တီႇမူဝ်ႇၶရိတိၵ်ႉ ၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ( NDAA - ESS ) ။ ၼႂ်းမူိင်းတႆးၼႆႉ တပ်ႉၸုမ်းသုိၵ်းတႆးမီး 3 ၸုမ်း ႁႅင်းယႂ်ႇေသပိူၼ်ႈ ၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ႁဵတ်းၽႂ်ႁဵတ်းမၼ်း တုိၵ်းၽႂ်တုိၵ်းမၼ်း ႄလႈ ဢဝ်မူိင်းတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လႆႈေသပွၵ်ႈ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ၼႂ်းတပ်ႉၸုမ်းၸုိင်ႈတႆးႁဝ်း 3 ၸုမ်းၼႆႉ ဢၼ်ၶႃႈလႆႈၸႂ် ႄလႈ ေပႃႈႄမႈ ၵူၼ်းမူိင်းႁၼ်လီၸွမ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ေတပဵၼ် ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸုိင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသုိၵ်းၸုိင်ႈတႆး ( RCSS / SSA ) ေသပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸုိင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသုိၵ်းၸုိင်ႈတႆး ( RCSS / SSA ) ၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်းပဵၼ် ၸွမ်သုိၵ်းလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသုိၵ်း ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵိူတ်ႇတီႈ မူိင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ မူိင်းၼွင် ေၵးသီး ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ ၊ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵိုတ်း တုိၵ်းၵၼ်ၸွမ်းတၢင်း သုိၵ်းမၢၼ်ႈ မူိဝ်ႈပီ 2011 လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပႃးၸွမ်းၼႂ်း NCA ( Nationwide Ceasefire Agreement ) မႃးေတႃႇထုိင်ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ 2018 ယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၵုိတ်းတုိၵ်းၵၼ် တၢင်းသုိၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ် ပူၵ်းပွင်တပ်ႉၸုမ်း တပ်ႉသုိၵ်း ၊ ငဝ်ႈၸုိင်ႈ ၊ ၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ႄလႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ႁၢဝ်ႉ ႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းမႃးယူႇ ၊ ဝၢႆးၵုိတ်းတုိၵ်းၵၼ် တၢင်း ၸုမ်းသုိၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶတ်း ၸႂ်တႃႇေတႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇလႆႈ ပၼ်ႁႃမူိင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၼႆႉ ဢၼ်တုိၵ်းၵၼ်မႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပၢႆ ၼႆေသ ၵူႈမူိင်းမူိင်းေၵႃႈ ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ မၼ်းၸဝ်ႈႁႂ်ႈ ၵႂႃႇႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း တီႈၼွၵ်ႈမူိင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ လၢႆးေၵႃႇသၢင်ႈမူိင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတႄရႇ ( Federalism System ) ၊ ၵူႈမူိင်းမူိင်း ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမူိင်းၶဝ်ေၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၼ်လီၸွမ်း လၢႆးၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸုိင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသုိၵ်းၸုိင်ႈတႆး ( RCSS / SSA ) ႁဵတ်းသၢင်ႈ မူိၼ်ၼင်ႇ ၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ။ တွၼ်ႈတႃႇ ေပႃႈႄမႈ ၵူၼ်းမူိင်း ေတႁူႉၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸုိင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသုိၵ်းၸိုင်ႈတႆး ( RCSS / SSA ) ႁဵတ်းသင်ယူႇ ? ၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶႆႈႁဵတ်းသင် ? ၵိုတ်းတုိၵ်းၵၼ်တၢင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တႃႇေတႁဵတ်းသင်? ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉေၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ေၵႃႉလူင်းမူိဝ်းၼႂ်းမူိင်းေသ ၵႂႃႇႁႃ သပ်းလႅင်း ႄၼ ေပႃႈႄမႈ ၵူၼ်းမူိင်းတႆး ႁဝ်းၵႂႃႇယူႇ ၵူႈတီႈ။ ၶၢဝ်းတၢင်း မူိဝ်းၼႂ်း မူိင်းတႆး မူိင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵူဝ်မၢၼ်ႈၶဝ် လဵင်ႉၸိူဝ်းပဵၼ်ယႃၵွင်ႉ ၊ ၵူဝ်မၢၼ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းေတႃႇၵဝ် ၊ ၵူဝ်မၢၼ်ႈလႃႈလီႁဵတ်း ေသပွၵ်ႈ ။ ၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉ ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် ေသၶဝ်ႈႁႃ ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမူိင်းယူႇၵူႈၶၢဝ်း။
ထုိင်မႃး ပွႆးဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈငဝ်ႈၸုိင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ေၵႃႈ ၊ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇပႃး ေပႃႈ ႄမႈၵူၼ်းမူိင်း ၽူႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်မူိင်း ၸုမ်းပႃႇတီႇ ႄလႈ ၸုမ်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈၶိူဝ်း ၶိူဝ်း ၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈဝဵင်းဝဵင်းေသ မႃးႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် ၵူႈပီႊပီႊယူႇ ၊ ၼႆႉမၢႆထုိင်ဝႃႈ ၵၢၼ်လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ႄလႈ ၵၢၼ်ၼပ်ႉထုိင်ၵၼ် ( ထွမ်ႇသဵင်ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမူိင်း ) ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၵိုတ်းတုိၵ်းၵၼ်မႃးတၢင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပူၵ်းပွင်လႆႈၵႂႃႇၼမ် ႄတႉႄတႉ 1 ) လႆႈၸုမ်ႈ M.A ေၵႃႈပႃး တီႈငဝ်ႈၸုိင်ႈေၵႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း ၊ ပၢၼ်သုိပ်ႇပၢၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈၼွၼ်းၾၼ်ေသပွၵ်ႈ ဝႃႈၼႃႈတီႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ေတပူၵ်းပွင်လႆႈပႃး ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် ၊ တၢင်းႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈေတႉ ဢမ်ႇဢဝ် သူပ်းေသလၢတ်ႈလၢႆလၢႆ ဢဝ်ၵၢၼ်ပဵၼ် ႁဵတ်းႄၼ လႆႈၵမ်းလဵဝ်။
ၸဝ်ႈ ယွတ်ႈသုိၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶတ်းၸႂ် ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼုိင်ႈေၵႃႉ လိူဝ်ေသပိူၼ်ႈ ။ မူိဝ်ႈပီႊ 1996 ၶုၼ်ႈသႃႇ ဝၢင်းၵွင်ႈေၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇယွမ်းဝၢင်း ၊ ဢမ်ႇတွၼ်ႉတူၺ်းႁၼ်ထုိင် ငိုၼ်းၶမ်း ႁိူၼ်းတႅၵ်ႈဢုတ်ႇ ေသပွၵ်ႈ ဢဝ်ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းပဵၼ်ယႂ်ႇ ဢဝ်ၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ေသေတႃႇသူႈမႃး ေတႃႇထုိင်ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ ထုိင်တီႈမႃး ပူၵ်းပွင် ငဝ်ႈၸုိင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ေပႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။
ဝၼ်းလုၵ်ႉၽုိၼ်ႉ ၵႅတ်ႇႄၶ ဢဝ်ၶိုၼ်းမူိင်း လိူၼ်ႄမႇ 21
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ပၢၼ်သုိပ်ႇပၢၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမူိင်းတႆး ၊ ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းလီလီ ႄလႈ ဝႃႈၽႂ်ႁဵတ်းသင် ??? ၽႂ်ပဵၼ်ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႄလႈ မီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၶိူဝ်းႄတႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ေပႃႈႄမႈပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ႈ ဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းလႃႈ။
ဝၼ်းပွႆးၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸုိင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း
ဝၼ်းပွႆးၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸုိင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း
တႃႇေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ႁဝ်းေတမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႆႉေၵႃႈမၼ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ်မႃးယူႇေသႇေသႇ ၵွပ်ႈၼႆ ၵဝ်ၶႃႈေတႉ ႁၼ်ထုိင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသုိၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈႁၵ်ႉၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈၸႅတ်ႈႄတႉ ၼႆႉပဵၼ်မၼ်းၸဝ်ႈေၵႃႉလဵဝ်။ ငိၼ်းၸူမ်းၼမ်ၼမ်ၶႃႈ သင်ဝႃႈ ၶႃႈႁဝ်းတႅမ်ႈၽိတ်း ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၸူိဝ်းၼႆႉ ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၶႃႈႁဝ်း ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်ေသၵမ်းၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
~ သႅင်သုိၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
~ ShanStateDefenceArmy


text:
ၽုၵ်ႇၽၵ်းၵီး ၽၵ်းၵၢတ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၶိူဝ်
ၶၢဝ်းယၢမ်းၶႃႈႁဝ်း လႆႈၵုမ်းႁူင်းသဝ်း ၸၢႆးယိင်း တီႈႁူင်းႁဵတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ၶႃႈမႃးတမ်းဝႆႉၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း လွင်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶႃႈတေမီးယူႇ ( 13 ) ႁူဝ်ၶေႃႈ -
- ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ
- ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း
- ပၢင်ၵုမ်ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း
- ဢဝ်ပၵ်းပိူင်ပဵၼ်လၵ်းလူင်
- ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သၢတ်း
- ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ  >>>>>>>>>><<<<<<<<<<<<
- ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ
- ပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- မႄးၵုမ်း တီႈယူႇတင်းသဝ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
- ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ 4 ယိူင်ႈ
- ႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႈလီ
- ၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁႃလုၵ်ႈႁဵၼ်း
ၶၢဝ်းယၢမ်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ထတ်းၵူၼ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်
ၼႂ်းၼၼ်ႉသင်မီးၶၢဝ်းယၢမ်းၶႃႈတေသႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်တွၼ်ႈ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈၶႃႈဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၽုၵ်ႇၽၵ်း ၼၼ်ႉတေႉပဵၼ် ဢွႆႈ ၊ ၽၵ်းၵၢတ်ႇ ၊ ၽၵ်းၵီး ၊ ၶႃးႁွမ် ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၽဵတ်း ၊ တူၼ်ႈမၼ်းၼိဝ်ႉ ၊ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇ ၊ ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈ လႄႈ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၶႃႈႁဝ်းၵုမ်းလႅင်းမႃး မီး 2ပီႊပၢႆ 8လိူၼ်ၼႆႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇ ၵူၼ်းဢမ်ႇလႆႈၵုမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈႁဵတ်းလႆႈသၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉတေႉ တိုၵ်ႉႁၼ်မီးဝႆႉၼႂ်းႁူင်းသဝ်းဝႆႉယူႇ။
ၼႃးလွႆ လွႆတႆးလႅင်း
ပၢတ်ႇၶဝ်ႈၼႃးလွႆ လွႆတႆးလႅင်း
ပိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉတဵမ်ႈ လီလီၸႃႉၸႃႉဝႆႉသေၵွၼ်ႇ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်သေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ယိူင်းဢၢၼ်းမႃးယိပ်းၵွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းလႆႈမႃး ပဵၼ်ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈ လႆႈမႃးၵုမ်းၵူၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈမၼ်း ၵေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်သွၼ်တွၼ်ႈတႃႇၶႃႈႁဝ်းတေႉတေႉ။
ႁဵတ်းသူၼ်ၽၵ်းၵီး ၊ ၽၵ်းၵၢတ်ႇ
ၽုၵ်ႇထူဝ်ႈတဵပ်ႇ တီႈသူၼ်ႁူင်းသဝ်းယိင်း
ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ
မိူဝ်ႈၽွၼ်းၶႃႈႁဝ်းလႆႈၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈယႃႇၸႂ်တေႉတေႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလုၵ်ႉၼႂ်းမိူင်းမႃး ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈၼႃႈတီႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢႆႉ ၵူၼ်းတိုဝ် လၢႆလၢႆ လၢတ်ႈၵေႃႈ ယၢပ်ႇယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ယၢပ်ႇတွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႁဝ်းၶဝ်တေႉတေႉ ၊ လိူဝ်ဝႃႈ ၶႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႃၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းႁႂ်ႈလႆႈ မိူဝ်ႈၶႃႈယူႇတီႈ ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ပၢင်မၢႆ 3 ၼၼ်ႉၶႃႈႁဝ်းလႆႈၸႂ် ၽၢႆႇၵုမ်းၵူၼ်း ၶူးမႆႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈဢဝ်ပိူင်ဝႃႈ သေႁဵတ်းၵၢၼ် ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈဢဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်း ၵၢၼ်ၵုမ်း ၵူၼ်းတီႈႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈမီးၽွၼ်းလီတေႉ။
ၶၢဝ်းယၢမ်း သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼုမ်ႇႁၢၼ်
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးမီး 285 ၵေႃႉ ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းသဝ်းယိင်းမီး 115 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ် တၢင်းမူတ်းမီး 400 ၵေႃႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းၵေႃႈၵွပ်ႈယူႇႁိူၼ်း တိုဝ်သူပ်းတိုဝ်ၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈလႄႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈၸင်ႇသူင်ႇမႃးယူႇတီႈ ႁူင်းသဝ်း ၊ မိူဝ်ႈၽွၼ်းယၢမ်းၶႃႈလႆႈၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၵေႃႈၼမ် ၵၢၼ်သွၼ်တၢင်းႁူႉတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈလႆႈဝႃႈ တိူဝ်းတွၼ်းမႃးတေႉတေႉ။
ၶၢဝ်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈၼႃး လွႆတႆးလႅင်း
မိူဝ်ႈၶႃႈၵုမ်းႁူင်းသဝ်း တူဝ်ၶႃႈၵေႃႉလူင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸွမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵဝ် ပဵၼ် ၽူႈၸၢတ်းၵၢၼ် တေလႆႈၼင်ႈယူႇၼႂ်းလုမ်းသေပိူၼ်ႈတၢင်ႇလၢႆးဝၼ်းမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈထတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း မႆႉထိုင်ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇမိုဝ်းထိုင် ၼႆၶႃႈလႄႈ တႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းႁူင်းသဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵေႃႈ လႆႈဝူၼ်ႉ တႃႇလွင်ႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်တေထိုင်တီႈၵေႃႈလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼွၼ်း ၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၼွၼ်းၵမ်းလဵဝ် လႆႈဝူၼ်ႉ လႆႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ တႃႇသေႇ။
ၸိူဝ်ႉမၢၵ်ႇၽဵတ်း
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈလႆႈၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်းၼႆႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ၵေႃႈဢဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇတေႉ။ ဢၼ်ၶႃႈလႆႈၽုၵ်ႇသေဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းမိုဝ်းၶႃႈ မိူၼ် မၢၵ်ႇၽဵတ်း ၊ ထူဝ်ႈတဵပ်ႇ ၊ ၶႃးႁွမ် လႄႈ ၽၵ်းၵီး ၸိူဝ်း ၼႆႉ ၶႆႈဢဝ်လဵင်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းသဝ်းႁဝ်းလႆႈၶိုၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ မိူၼ်ၼၼ်ႉၽူႈၵုမ်းၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉတေပဵၼ် ႁူဝ်ႁၢၼ် ၸၢႆးသိုဝ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉယူႇ။
ၽုၵ်ႇထူဝ်ႈတဵပ်ႇ တီႈသူၼ်ႁူင်းသဝ်းၸၢႆး
သင်မီးၶၢဝ်းယၢမ်းၶႃႈႁဝ်းတေၵႆႉလေႇၼႂ်းသူၼ် ၶဝ်ႈႁႃတူၺ်းၸွမ်းၵူႈတီႈတီႈ တႃႇတီႈယူႇတီႈၵိၼ်ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ။ လွင်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵူၼ်း သင်မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုၵ်ႇ လွင်ႈဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ် ၶႃႈၵႆႉတိူင်ႇပၢင် တီႈ ၶူးၸၢႆးၾူႈ ၶူးၸၢႆးသၢႆမိူင်း ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇတႃႇသေႇ။
ထတ်းၵူၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း တေၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈ
ၶေႃႈမုၼ်းတႃႇတေ ဢဝ်ၸႂ်ၵူၼ်း တၢင်းၼမ်လႆႈ တႃႇလွင်ႈလၢတ်ႈၸႃႇႁဝ်းပေႃးတေမီးၼမ်ႉၵႂၢမ်းလီၼၼ်ႉ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ၶႃႈတေၵႆႉ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လူလိၵ်ႈ တူၺ်းလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၵူႈၶၢဝ်း။ ၵၢၼ်လူလိၵ်ႈလူလၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းႁူႉႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မီးပၼ်ႁႃသင်မႃးၵေႃႈ ပေႃးလူဝ်ႇ တႅပ်းတတ်းမႃး တေမီးလွင်ႈၸႂ်ၼိမ်သေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈ။
ႁႃၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်ႈ
ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇပွင်ႇ ၵၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်မႃး တွၼ်ႈသွၼ် ၵၢၼ်သွၼ်တွၼ်ႈ တႃႇႁဝ်းသမ်ႉ တႅမ်ႈတွင်းမၢႆဝႆႉၵူႈၶၢဝ်း သေပႂ်ႉၶိုၼ်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇတေမီးၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တေမႃးၵုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢႆးယိင်းမႂ်ႇၼႆႉလႆႈထႅင်ႈယူႇ။ သင်မီးလွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် လွင်ႈၸႂ်ၸႃႉမႃး ၵႆႉတူၺ်းၸိူဝ်းလွင်ႈၶႆႈၶူဝ် လႄႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵူႈၶၢဝ်း။
ၶၢဝ်းယၢမ်းႁႃတၢင်းႁူႉသေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႃႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉ
လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တွၼ်ႈတႃႇၶႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၸၢႆး ႁူင်းသဝ်းယိင်း ပဵၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီႊပၢႆ 8 လိူၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼေႃႈ ၊ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းတႅမ်ႈ ဝႆႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းတွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ လႄႈ ႁႂ်ႈမီးတီႈမၢႆတွင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼေႃႈ။ ငိၼ်းၸူမ်းၼမ်ၼမ်ၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
ၸိုဝ်ႈပပ်ႉတေႉၶႃႈ တေပၼ်ဝႆႉဝႃႈ
>>>>> ၶၢဝ်းတၢင်းၶႃႈႁဝ်း လႆႈၵုမ်းႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း <<<<<
သႅင်သိုၵ်း ( Tai management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
ၼၢင်းယိင်းၵေႃ့ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်း ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်လႄႈၼိဝ့်တိၼ်ၼဝ်ႈပႅတ်ႈတင်းသွင်ၶွၼ် လႆႈတႅပ်းတိၼ်ပႅတ်ႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵႃႈယူတ်းယႃ။
မၼ်းၼၢင်းၼႆႉၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၼၢင်းမႃႇၼေး ဢႃယု 29 ပီ ယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ႇယႃႈလူင် ဢိူင်ႇႁူဝ်တႃႈ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်သုင်ႁႅင်းထိုင်တီႈတိၼ်ၸဵပ်း ၼိဝ်ႉတိၼ်ၼဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလုၵ့်ပႆၵႂႃႇမႃးလႆႈ မီးၶၢဝ်းတၢင်း 5 လိူၼ်ယဝ်ႉ။
လူၺ်းဢေးလူႇ ၵူၼ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်လႄႈၸွႆႈထႅမ်ၼၢင်းမႃႇၼေးလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၸႂ်ႈဢေႃႈ မၼ်းပဵၼ်မႃးႁိုင်ယဝ့် မွၵ်ႈ 8 လိူၼ်ၼႆ့ယဝ့် ။ ၶႃႈၶဝ်ဢဝ်မၼ်းၵႂႃႇႁူင်းယႃ။ မေႃယႃဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆၶႃႈဝႃႇ။ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵႃႈယူတ်းယႃ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူၼ်းလုမ်းလႃးဢေႃႈ။”-ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းမႃႇၼေးၼႆႉယၢမ်ႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းမီးလုၵ်ႈယဝ့်သေတႃ့ ၽူဝ်လႄႈလုၵ်ႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇလႆႈ မွၵ်ႈပီၼိုင်ႈယဝ်ႉလႄႈယၢမ်းလဵဝ်မၼ်းၼၢင်းၵိုတ်းၵေႃႉလဵဝ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ ၵူဝ်တၢင်းပဵၼ်မၼ်းၽႄႈလၢမ်းၸပ်းၸူးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႆသေ ဢဝ်မၼ်းၵႂႃႇယူႇဝႆႉႁင်းၶေႃ တီႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ တီႈၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼိဝ်ႉတိၼ်မၼ်းၼၢင်းၼဝ်ႈ၊ ပဵၼ်ၸဵပ်းပဵၼ်ယဵၼ်းႁႅင်းလႄႈ လႆႈၵႂႃႇႁူင်းယႃ၊ မေႃယႃ ယူတ်းယႃပၼ်သေလႆႈတႅပ်းပႅတ်ႈၼိဝ်ႉတိၼ်မၼ်းၼၢင်းၶွၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇၵႃႈယူတ်းယႃထႅင်ႈတိၼ်ၶွၼ်ၼိုင်ႈယူႇ ။ပေႃးဢမ်ႇယူတ်းယႃၶိုတ်းတၼ်းၵေႃႈၸၢင်ႈလႆႈတႅပ်းပႅတ်ႈထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈႁူင်းယႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ ပေႃႈပဵၼ်ၸဵပ်း မၼ်းယဵၼ်းငၢႆႈ ၸဵပ်းၼၢၼ်းႁႅင်ႈ ပေႃးဢမ်ႇယႃၸဵပ်းမၼ်းၸဵဝ်းႁၢႆ ၸိူဝ်ႉ မႅင်းၸၢင်ႈၶဝ်ႈသေ တေယဵၼ်းႁႅင်း။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃး မၼ်းတေၼဝ်ႈသေ ထိုင်တီႈလႆႈတႅပ်းပႅတ်ႈဢေႃႈ။ မၼ်းဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈၸိူင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉၶႃႈ။ ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼၢင်းမႃႇၼေး မီးဝႆ့တီႈႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်ႁွင်ႇ လႆႈတႅပ်းၼိဝ်ႉတိၼ်ပႅတ်ႈ ၶွၼ်ၼိုင်ႈယဝ့် ။ ၵိုတ်းထႅင်ႈၶွၼ်ႈၼိုင်ႈပေႃးဢမ်ႇယူတ်းယႃလႆႈၶိုတ်းတၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်း တေၸၢင်ႈလႆႈ တႅပ်းပႅတ်ႈထႅင်ႈၶွၼ်ၼိုင်ႈ လူဝ်ႇငိုၼ်းၵမ့်ၸွႆႈတႃႇယူတ်းယႃဝႆးဝႆး- လူၺ်းဢေးလူႇ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပေႃးမီး ၽူႈၵူၼ်းလီ ၵေႃ့လႂ်ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ် ၼႆ ၵပ်းသိုပ်ႇ တွင်ႈထၢမ်တီႈ လူၺ်းဢေးလူႇ၊ မၢႆၾူၼ်း 09 454 122 689 ယဝ်ႉၸင်ႇသူင်ႇငိုၼ်းၵမ့်ၸွႆႈမၢႆၶေႇပေး 09-899 826 834 (K-Pay, Wave Pay) – လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် တူၵ်းတႅၵ်ႇ ၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶၢင် တီႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တိူဝ်ႉသႂ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢႆး 4 ၵေႃႉ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁႅင်း။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 3/11/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ မွၵ်ႈ 8 မူင်းၶိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း တပ်ႉၶလယ 241 လၢမ်းယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢမ်ႇယွမ်း 5 လုၵ်ႈ။ တႃႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ တူၵ်းတႅၵ်ႇ ႁိမ်းႁွင်ႈသဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်း ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶၢင် ၼႂ်းပွၵ်ႉ 5 ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၸၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပဵၼ်မၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉ ၶလယ 241 ယိုဝ်းမႃးတူၵ်းတႅၵ်ႇ ႁိမ်းႁွင်ႈသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈၼႂ်းၵျွင်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢႆး 4 ၵေႃႉ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်း။ ၸိူဝ်းၶဝ် ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းၵျွင်း ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼႆႉ ၊ တေမီးဢႃယုမွၵ်ႈ 19 ပီ- 20 ပီပၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
တီႈၼႂ်းၵျွင်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶၢင် ပွၵ်ႉ 5 ၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉပႃး ၸၼ်ႉၸွမ် College ၶၢင်။ တီႈၼၼ်ႈ တေမီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း တၢင်းမိူင်းၶၢင်၊ မျိတ်ႉၵျီးၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးႁဵၼ်းလိၵ်ႈဝႆႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ 4 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဝႆႉ ပီ 2 တင်း ပီ 3 ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉလၢမ်းလိမ်းယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် တႄႇဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၶိုင်ႈထိုင် 9 မူင်းၶိုင်ႈ ၊ ယူႇမွၵ်ႈ 10 မိၼိတ်ႉ ယိုဝ်း 1 လုၵ်ႈ။ တင်းမူတ်းယိုဝ်းၵႂႃႇဢမ်ႇယွမ်း 5 လုၵ်ႈ။
ၽူႈယိင်း ဢႃယု 30 ပၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈလူင် ႁႅင်းတႄႉ ႁႅင်းဝႃႈ ႁိူၼ်းဝႃႇ လိၼ်ဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးသၼ်ႇၵႂႃႇမူတ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၶႃႈလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈလူင် မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 5 လုၵ်ႈၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ 241 ၼႆႉ ပၵ်းဝႆႉတီႈပွၵ်ႉ 1 ၊ ၶႅၼ်ႈဝႆႉႁွင်ႈၼမ်ႉၵၼ် တင်းၵျွင်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ပွၵ်ႉ 5 ။ ပွၵ်ႉ 5 ၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉယႂ်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႈၵိုၼ်း။ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်မၢႆ (2)၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈထႅင်ႈလၢႆ လင်လႄႈ ၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇလူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တူၵ်းတႅၵ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမၢၼ်ႇဢွင်ႇ (မာန်အောင်ကျေးရွာ) ထႅင်ႈ လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
“လႆႈႁူႉဝႃႈ မၢၵ်ႇလူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တူၵ်းတႅၵ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမၢၼ်ႇဢွင်ႇ (ဝၢၼ်ႈပီႈၼွင်ႉတဢၢင်း) လုၵ်ႈၼိုင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးဝႆႉ။ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆတႄႉ ပႆႇႁူႉၶႃႈ။ တီႈၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်း မိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသင်ယဝ်ႉၶႃႈ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁၢႆႉလိူဝ်ၵဝ်ႇ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵူတ်ႉ ၶၢႆ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 6/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 4:30 မူင်း – 10:30 မူင်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတင်း သိုၵ်း ၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈႁိမ်းၼမ်ႉၽၵ်းၵႃသေ ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 7:30 မူင်း သွင်ၾၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်ထႅင်ႈ တီႈႁိမ်း(လၢၼ်ႇ) တူဝ်းၵဵၵ်ႉၵူတ်ႉၶၢႆ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမေႃႇႁဵၵ်ႇ 3 ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမႂ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဝိုင်းမော်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Waengmaue) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ် ၆ လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵွင်း လႄႈ ပဵၼ် တႃႈၼမ်ႉၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇတင်း မိူင်းၶႄႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1810 ၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း ဝဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ တႆးၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ၵွၼ်းမၢၼ်ႈမေႃႇ လႆႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းလႄႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ လႆႈလူႉမႃးယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၸႄႈၼႃး-ထဵင်ႇၶျူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းပႆသီႇသဵၼ်ႈၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၸႄႈၼႃး ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈၵႂႃႇ သတူင်း၊ ၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ လေႃးၶွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ ၸႄႈၼႃး - လၢႆႇၸႃႇ - မၢၼ်ႈမေႃႇ - ၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၉.


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19.10.2012 ဝၼ်းသုၵ်း ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1: 00 ထိုင် 4:00 မွင်း ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶလုၵ်ႈ ႁဵၼ်းတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တွၼ်ႈတႃႇၶပ်ႉၶိုင်ဢွၵ်ႇပပ်ႉသႅင်သယၢမ် မၢႆ(႒) လႄႈ ၸႅၵ်ႇၼႃႈၵၢၼ် ၽၢႆႇၶူင်းၵၢၼ်ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ဢဝ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈထမ်မ သင်ႇၶထႆး မႃးပဵၼ်ၽၢႆႇတႆးၼႆတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၼ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈၶူးၵိတ်ႉတိသႃရ လႄႈ ၸဝ်ႈၶူးမႁႃႇၵေႃးလိင်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ သေတေႇပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ တၢင်းမူတ်းမီး(႓႕)တူၼ်သေ ပဵၼ်သင်ႇၶ ဢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ဢၼ်ႁဵၼ်းၽၢႆႇထမ်မၸၼ်ႉထႆးၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၵၼ်တၢင်းၸဝ်ႈသင်ႇ ၶတႆး မိူင်းတႆး လႄႈ ၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆး မိူင်းထႆးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမိၵ(ႁူဝ်ၼႃႇၽၢႆႇႁဵတ်းပပ်ႉသႅင်သယၢမ်) မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း လွင်ႈဝႃႈပပ်ႉ ႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၸွႆးၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇမႃးလႆႈထႅင်ႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတိူၵ်းသူၼ်းပၼ်ႁႅင်းသေ တႃႇတေလႆႈမူႇလိၵ်ႈၼမ်ၼမ် ႁႂ်ႈၶတ်းၸႂ်ၽိုၵ်းတႅမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတေႃးၸေယ(ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမူႇၸုမ်း /ၵႅမ်ႁူဝ်ၼႃႇၽၢႆႇႁဵတ်းပပ်ႉ) လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၸႅၵ်ႇၼႃႈၵၢၼ်တႃႇတေပိၼ်ႇလိၵ်းထႆးမႃးပဵၼ်တႆးၼၼ်ႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ထမ်မၸၼ်ႉထႆးၼႆႉ တၢင်းမူတ်းမီးသၢမ်ၸၼ်ႉသေ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉပိၼ်ႇယဝ်ႉဝႆႉၼိုင်ႈၸၼ်ႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈတႃႇ သွင်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးၵိတ်ႉတိသႃႇရ ႁဝ်းလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း တိုၵ်းသူၼ်းသေ ၸႅၵ်ႇပၼ်ၼႃႇတီႈၵၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈလႂ်တူၼ်လႂ်ပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။


text:
ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ထုင်ႉဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၾူၼ်တူၵ်းထပ်းၵၼ်လၢႆဝၼ်းလႄႈ ၾင်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈ ၼမ်ႉၵႄး ယူတ်ႇယၢၵ်ႇၵူၼ်ႇပင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃး မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၾၢႆဝၢၼ်ႈလူင်း ၵူၼ်ႇပင်း။
တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းတီႈ 10 မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ 13.9.2022 ၾူၼ်တူၵ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆၼွင်း၊ ၾင်ႇၵႄးၼမ်ႉၽၵ်း ဢၼ်လႆႈလတ်းတူင်ႈႁႆႈ တူင်ႈၼႃး မူႇဝၢၼ်ႈပႃႇၼိဝ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်ႇပင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်ပႃး ၵူဝ်ၾၢႆလူင်ဝၢၼ်ႈလူင်း ဢၼ်လဵင်ႉ တူင်ႈႁႆႈတူင်ႈၼႃး ဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈတင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်ႇပင်းၼႆ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇႁၵ်ႉၽျၢၵ်ႈ We Love Mong Phyak ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။
“ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆၼွင်း တုမ်မႆႉတုမ်တွၵ်ႇ ယုၵ်းယၢၵ်းမႃးၶွၼ်ႈမႃးပၢင်ႉသႂ်ႇ ဢၼ် ႁႄႉ ၾင်ႇ ၵႄးၼမ်ႉၽၵ်း၊ ၾင်ႇတႅၼ်ႈ ဢၼ်မီးၾၢႆႇၼိူဝ် ၾၢႆဝၢၼ်ႈလူင်းၼၼ်ႉဢေႃႈ၊ ၾင်ႇႁွင်ႈၼႆႉ တင်းယၢဝ်းမီးမွၵ်ႈ(50) ထတ်းၼၼ်ႉ ယူတ်ႇၵွႆၵူၼ်ႇပင်း။ ၽွင်းႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၵႃႈၶၼ်တေမီး မွၵ်ႈသႅၼ် 40 ငိုၼ်းမၢၼ်ႈၼႆႉဢေႃႈ” – ၵူၼ်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼင်ႇၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ်ၾင်ႇၼမ်ႉႁွင်ႈ “ၼမ်ႉၽၵ်း” – ၵူၼ်ႇပင်းလၢႆတီႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႆၸႂ် ၵူဝ်ၾၢႆလူင် ဝၢၼ်ႈ လူင်းၵူၼ်ႇထႅင်ႈ၊ မုင်ႈမွင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈ လူင်းတူၺ်းလူၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼႆသေတႃႉ ငဝ်းလၢႆး ယၢမ်းလဵဝ် တႄႉ တႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႂ်ႈထိုင်တီႈ တေယၢပ်ႇယူႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ႈ ၾၢႆႇၾၢႆ လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၼမ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ ဢူးမျိၼ်ႉသေႃႇဢွင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶၢဝ်းၼႆႉတႄႉ ပႆႇၸၢင်ႈလုမ်းလႃး ဢၼ်ႁႄႉၾင်ႇၼမ်ႉလႄႈ ၾၢႆၼမ်ႉ ၼၼ်ႉ လႆႈလီလီ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းတႃႇသေႇ၊ မွၵ်ႈပီမႃးၵွၼ်ႇပေႃးမီးငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေ မႄးလႆႈၵႂႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် တႄႉတေတူၺ်းငဝ်းလၢႆးသေ ၸူဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်မႄးလုမ်း လႃးတူၺ်းၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇၾၢႆ လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၼမ်ႉ ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းၾၢႆ မီး သွင်တီႈ ၾၢႆ ၼမ်ႉလူင်း တင်း ၾၢႆၼမ်ႉၵူင်း၊ ၾၢႆႇၼမ်ႉလူင်း လဵင်ႉတူင်ႈႁႆႈတူင်ႈၼႃး ဢမ်ႇယွမ်း 30 တူင်၊ ၾၢႆႇၼမ်ႉၵူင်း ၵေႃႈ လဵင်ႉ တူင်ႈႁႆႈတူင်ႈၼႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်း 70 တူင်ႈ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။ ပိုၼ်ႈလိၼ် တူင်ႈၼႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ ၵေႃႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မီး 11000 ဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ (ၶေႃႈမၢႆ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ)။


text:
(ၸၢႆးၽွၼ်းလီ)
မိူင်းတႆးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆးဢိၵ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းသၼ်လွႆဢိၵ်ႇတင်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း ၵၼ်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ထိုင်မႃးပီ 1962 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် ႁုပ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၵေႃႈလႆႈဝႃႈထုၵ်ႇၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသိၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈယဵၼ်းပဵၼ်ၶႃႈလိပ်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းမႃး။ ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းထႅင်ႈပၢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ မိူဝ်ႈပီ 1996-97 တေႃႇထိုင်ၵၢင်ပီ 98 ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈပီငရၢႆးလူင် ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ ပွတ်းၵၢင်ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ပႃးၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း သိပ်းၸႄႈဝဵင်းပၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မွၵ်ႇမႆႇ၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ ၵုၼ်ႁဵင်၊ ၵႃလီႉ၊ မိူင်းသူႈ၊ ၵေးသီး၊ မိူင်းၵိုင်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ပၢင်လူင်၊ လွႆလႅမ်၊ မိူင်းပွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းလိုပ်ႈၶၢႆႉဝၢၼ်ႈၶၢႆႉသူၼ် လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီမိူင်းပေႃးႁၢမ်း။ ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းႁိမ်း 1,500 ဝၢၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း 3 သႅၼ်ပၢႆလႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈပၢႆႈမူၵ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈပၢႆႈၶဝ်ႈယူႇၸွမ်းပီႈၸွမ်းၼွင်ႉၼႂ်းဝဵင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသွင်ႉပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းထႆး။ ႁိူၼ်းယေးၺႃးၾႆးၽဝ်၊ ၶူဝ်းငိုၼ်းၶမ်းၺႃးလၵ်ႉ ၸၵ်ႉၶုတ်ႈၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်၊ ၼၢင်းယိင်းၺႃးၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆတင်းၼမ်။
ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႆး ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းဝႃႇတ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၸုမ်းသိုၵ်း မီးၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢၼ်ယိပ်းမၼ်ႈၵႂၢမ်းၶႂၼ်ဝႃႈ- “ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ၊ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ်၊ သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း” ၼႆႉ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေ မိူၼ်တင်းပိုတ်ႇသိူဝ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်လင်-လႃႉႁူင်ႇၵူၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလူင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉလူင်လူတ်းယွမ်း၊ ဢမ်ႇသိုပ်ႇပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၶၢဝ်းယၢဝ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉယၢင်ႈၸူး ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇမိူင်းတႆး၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး သမ်ႉပေႃးတေလႆႈမႃးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းၼႆႉ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵေႃႈ မီးလွၵ်းတွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈတေလႆႈယိပ်းၵွင်ႈ ယိပ်းၵၢင်ႇသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်း၊ ၵူၼ်းယိပ်းၵမ်တႅမ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ မီးလွၵ်းတွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေႃႇသူႈတိုၵ်းတေႃးဢဝ် လႆႈမႃးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ၸုမ်းသိုဝ်ႇဢၼ်ယိပ်းဝႆႉလၵ်းၵၢၼ် တိုဝ်းမၼ်ႈပၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႆႉ ၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ-ပိုၼ်ၽႄႈၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈလႄႈမီးလွင်ႈၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ၊ မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ဢိၵ်ႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းလွၵ်းပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ ၶေႃႈမုလ်းၶၢဝ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ မီးလွင်ႈယိုၼ်ယၼ်တီႈယိပ်းတီႈၵမ်လႄႈမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်၊ ပိူင်လူင်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇႁိူင်ႈဢမ်ႇၵိူင်းၾၢႆႇလႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိုဝ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။
ၵဝ်ၶႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႆႉပဵၼ်လွၵ်းတွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈလူင် တႃႇၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၊ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း၊ ၵူႈမိူင်းမိူင်းတေႃႇထိုင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး။
ပေႃးလၢတ်ႈတီႈတိူၵ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႆႉ ယင်းပဵၼ်ဢၼ်မီးဢမ်းၼၢတ်ႈယႂ်ႇလူင် တႃႇၸွႆႈထႅမ်ဢႃႇယုသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇတိုၵ်းတေႃးဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈၸွမ်းလွၵ်းပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ ၾႅတ်ႊၻရႄႊ၊ ဢိၵ်ႇၸွႆႈသၢင်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၸွႆႈသၢင်ႈၵၢၼ်ၶိုၼ်းလီၵၼ်ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ပိူင်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈ ၵၢင်ၸႂ်ယုမ်ယမ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေ ၶႃႈႁဝ်းၸင်ႇလႆႈ ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈမႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ၸၢႆးၽွၼ်းလီ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ (ၾၢႆႇမႅၵ်ႉၵၸိၼ်း)
*** ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸၢႆးၽွၼ်းလီ ၼႆႉ တႄႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2005 ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ — (ၽူႈၵုမ်းထတ်း)


text:
ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆယွၼ်ႉၶီႈလိၼ်ၶီႈသၢႆး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းလူင်းမႃး၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် လူႉသုမ်းၼမ် ႁိုင်မႃးၶၢဝ်းတၢင်းၸမ် 2 လိူၼ် မၢင်ႁိူၼ်းဢမ်ႇမီးတီႈယူႇ ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်း ပႆႇမႃးသၢႆႈတႅၼ်းၸွႆႈထႅမ်သင်ပၼ် ။
ၼမ်ႉထူမ်ႈဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်း ၵိင်ႇၽႄၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 19/7/2022 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆး လူင် ၶမ်ဢုင်ဝႆႉ 3 လင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ယူႇသဝ်း၊ ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈမုင်ႈမွင်း ႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်း မႃးသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် လွင်ႈလူႉသုမ်း တင်းမူတ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ဢၼ်ၺႃး ၼမ်ႉၶမ်း လုပ်ႇ ထူမ်ႈပီၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 30 လင်ပၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 7 – 8 လင် ထုၵ်ႇၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈ ထူမ်ႈသႂ်ႇ သေ တႃႇ 3 လင်တႄႉ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ၶမ်ဢုင်ဝႆႉ ပႆႇၸၢင်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇ။ ယွၼ်ႉၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈ ထူမ်ႈတဵမ်မူတ်း ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်းလႄႈ ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈယူႇ ႁဵတ်းၵိၼ်သင်”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တႃႇႁိူၼ်း 3 လင်ၼႆႉတႄႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် ႁိူၼ်းယေး ပီႈၼွင်ႉၽႂ်မၼ်းသေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ပႂ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းမႃးသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် လွင်ႈလူႉသုမ်းယူႇ။
“ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ မွင်းၶႃႈဢေႃႈ ။ ၶူဝ်းႁိူၼ်းယေး ဢၼ်လႆႈလူႉသုမ်း တင်းမူတ်း 30 လင်ပၢႆ ၶဝ် မႃး ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၶိုၼ်းယူႇဢိတ်းဢွတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁိူၼ်းလႄႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈလူးၼေႃႈ ။ ၶဝ်တူၺ်းသေပၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။” – ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၵူႈပီ ပူၼ်ႉမႃးတႄႉ သင်ဝႃႈ ဝၢင်းႁိူၼ်းလႄႈ ႁိူၼ်းယေး ယူႇၼႂ်းဝၢင်းလဵဝ်ၵၼ်သေ ထုၵ်ႇၶီႈၵူမ်ႇငႂ်ႈလိၼ် ထူမ်သႂ်ႇၸိုင် ယူႇတီႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်းၶဝ် မႃးသၢႆႈတႅၼ်းပၼ် ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶၢႆႉတီႈမႂ်ႇ ဢိင်ၼိူဝ် တေယူႇတီႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၼၼ်ႉ တူၺ်းႁိူၼ်းယေး ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်သေ သၢႆႈတႅၼ်းၵႂႃႇ တီႈဢေႇသုတ်း 1 သႅၼ်ဝၢတ်ႇ – 6 သႅၼ်ဝၢတ်ႇ (ငိုၼ်းထႆး)။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈယုၵ်ႉသဝ်ႁိူၼ်းၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇတီႈလႄႈ မိူၼ်တင်းဝႃႈ ၸၢင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်းလၢတ်ႈ။
ၵေးၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ တႄႇႁူဝ်မၼ်းတီႈသၼ်လွႆၶမ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉဢၼ်လိုၵ်ႉ သႂ်လႄႈ လႆၶႅမ်ႉလီ ၊ လဵင်ႉလႆႈတိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးၸိူဝ်းမီးႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉတင်းမူတ်း။
တႄႇဢဝ်ပီ 2007 မႃးၶွမ်ႇပၼီႊၶုတ်းၶမ်း လၢႆလၢႆဢၼ် တႄႇၶုတ်းၶမ်း ၸွမ်းသၼ်လွႆၶမ်း ပွႆႇၼမ်ႉလၢႆႇ ၶူၺ်လိၼ် လူင်းၼႂ်း ႁူၺ်ႈ ႁူဝ်ၵေးၼမ်ႉၶမ်း။ ဢဝ်ၵေးၼမ်ႉလူႉ၊ သၢႆးထူမ်ႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉ လူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ၊ ပေႃး ၾူၼ်တူၵ်း ၼမ်ႉၼွင်း တေႃႉၶီႈလိၼ် ၶူၺ်သၢႆး ထူမ်ႈႁိူၼ်းယေး။ တူင်ႈၼႃး ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊ ဢမ်ႇလႆႈသွမ်ႈၼႃးမႃး ၵေႃႈ သိပ်းပီပၢႆယဝ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃမႃး တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တူၺ်းထိုင်သေ ႁၢမ်ႈပၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ ၼႆၵေႃႈ ပူၼ်ႉ မႃးၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ်မႃးႁၢမ်ႈပၼ်လႆႈ။


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 26/03/2018
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးလႄႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်
- 1.ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလရ 23 ယိုဝ်းတၢႆႁိမ်းႁွမ်းၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/03/2018 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလရ 23 ယိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၽွင်းၶီႇ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ တၢႆ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း (ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵျွင်း) ဢိူင်ႇလွႆၸွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆဢွင်ႈတီႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇမွၵ်ႈ 5 လၵ်း။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉပဵၼ်ၸၢႆးပႃႉ ဢႃယု 43 လႄႈၸၢႆးတေႃးၼဢႃယု 29 ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵျွင်း ၽွင်းတိုၵ်ႉၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈသေတေၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင်။ ၸၢႆးပႃႉပဵၼ်ၵူၼ်းၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသေၸၢႆးတေႃးၼႃႉ သွၼ်ႉတၢင်းလင်။ ဢူၺ်းၵေႃႉၶဝ်ထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၶီႇ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းလင်။
မိူဝ်ႈၽွင်း 5:30 ၵၢင်ၼႂ်ၽွင်းၶဝ်ႁၢင်ႇယၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း (သူၺ်ႇၵျွင်း) မွၵ်ႈၶိုင်ႈလၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉၺႃးသႂ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွမ်းတၢင်း ဢၼ်ဢဝ်ၵႃးၶဝ်ၵိုတ်းသေ ပႂ်ႉဝႆႉတီႈၶၢင်ႈတၢင်းယဝ်ႉ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇၶဝ်။
ၸၢႆးပႃႉလႄႈၸၢႆးတေႃးၼႃႉ ၺႃးမၢၵ်ႇၵွင်ႈသေပိၼ်ႈတူၵ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈတၢႆထင်တီႈ။ တႃႇထႅင်ႈသွင် ၵေႃႉ ဢၼ်ၶီႇရူတ်ႉ ၶိူင်ႈၸွမ်းတၢင်းလင်ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးလႆႈႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းဢူၺ်း ၵေႃႉၶဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈၵိုတ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသေလႅၼ်ႈပၢႆႈလွတ်ႈၵႂႃႇ။
ၽွင်းၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉဢၼ်ယူႇႁိမ်းတၢင်းႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်း။ ၶဝ်တွင်းၵႃးဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းသေယူႇဝႆႉၸွမ်းၼၼ်ႉပဵၼ်ၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလရ 23 ဢၼ်ပၵ်းပၢင်သဝ်းဝႆႉႁိမ်းဢွင်ႈတီႈၽၢႆယႄးယႂႃႇ တွၼ်ႈၼိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၺႃးယိုဝ်းတၢႆယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇဢဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈၶဝ်ၶီႇၵႂႃႇတၢင်းတပ်ႉၶဝ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၵိုတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁေႃႈၵႃးၶဝ်မိူဝ်းၸူးတီႈတပ်ႉၶဝ် ပွႆႇတူဝ် တၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃးသွင်ၵေႃႉဢၼ်ႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၼၼ်ႉ ပႆႇႁတ်းၵႂႃႇတူၺ်း တူဝ်တၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းမိူဝ်းတီႈဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း (သူၺ်ႇၵျွင်း) ယဝ်ႉၵႂႃႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်း။ ၵမ်းၼၼ်ႉၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈ လႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 15 ၵေႃႉ ၸင်ႇၵႂႃႇလုမ်းလႃးၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၾင်မိူဝ်ႈယၢမ်း 2.30 ဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈတၢႆၼႆႉ ပႆႇမီးၽႂ်ႁတ်း ဢဝ်လိူင်ႈၼႆႉ ၼႆႉၵႂႃႇတၢင်ႇဢဝ်လိူင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆ
- ၸၢႆးပႃႉ ဢႃယု 43 ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းသေႃးပေႇတ လႄႈပႃႈပုင်ႇ (ၵူပ်ႉၵူႈတင်းၼၢင်း ဢေးၶိၼ်ႇ မီးလုၵ်ႈယိင်းႁူမ်ႈၵၼ် 2 ၵေႃႉ)
- ၸၢႆးတေႃးၼႃႉ ဢႃယု 29 ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းၼၼ်ႇတိယ လႄႈပႃႈယူၺ်း (ၵူပ်ႉၵူႈ တင်းၼၢင်းမျႃႉဢူးသႃႇ)
ၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉၶိုင်သၢင်ႈယူႇၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ မိူင်းသဝိတ်ႊ ၸလႅၼ်ႊ၊ ၵျိူဝ်ႊမၼ်ႊ၊ ၵျပၢၼ်ႇ လႄႈၶႄႇ ၶဝ်ႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်း။ ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆဢၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉတေပဵၼ်ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း မႃးႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းသေ မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႊ 2016 ၼၼ်ႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၼႂ်းပီ 2012 ယူႇယဝ်ႉသေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းယႂ်ႇလူင်တိုၵ်းတေႃး ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ယူႇႁိမ်းႁွမ်း ဢွင်ႈတီႈၽၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ ၶႃႈႁႅမ်လႄႈ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်း ႁူဝ်ႉ ၶႄတူဝ် ၶဝ်ပႃး။
ဢွင်ႈတီႈသၢင်ႈၽၢႆၼၼ်ႉ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလရ 23 မွၵ်ႈ 30 ပၵ်းတပ်ႉယူႇဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်ၵူၼ်းသၢင်ႈၽၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမရ 578 ပေႃႉထုပ်ႉၼႂ်းမိူင်းၵိုင်ယွၼ်ႉထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ်သၢႆ လပ်ႉ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမရ 578 လႄႈသိုၵ်းတႆးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/03/2018 ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢင်ႈမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမတ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ သေ ပေႃႉထုပ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်း ၼႄးဝႃႈပဵၼ်သၢႆလပ်ႉ ၽူႈၸွပ်ႇ RCSS/SSA ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းတႆးလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမရ 578 ဢဵၼ်ႁႅင်း 95 ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉ တီႈ လၢင်းၶိူဝ်းသေ ၽိူမ်ႉထႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယၢမ်း 9 မူင်း။ သဵင်ၵွင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢင်ႈမိူင်း (မီးလင်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ 100) လႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး တီႈႁူင်းႁဵၼ်းမွၵ်ႈ 80 တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈႁွင်ႉႁႆႈႁႃတၢင်းပၢႆႈမိူဝ်းႁႃႁိူၼ်းၶဝ်။ ပၢင်တိုၵ်းႁိုင်မွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸူဝ်ႈမူင်း။
ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးဝၼ်းယၢမ်း 4:30 ၸၢႆးမျိၼ်ႉ ဢႃယု 35 ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းသေႃးသူၺ်ႇ လႄႈပႃႈသႅင်ထုၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢင်ႈမိူင်း ၵႂႃႇတူၺ်းဝူဝ်းမၼ်းၼႂ်းၼႃး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆမွၵ်ႈ 2 လၵ်း ယူႇတၢင်းႁွင်ႇဝၢၼ်ႈဝၢင်ႈမိူင်း။ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၸူးမၼ်းသေ ၸႅတ်ႈထၢမ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄးဝႃႈ မႃးၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇပၼ် RCSS/SSA။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢမ်မၼ်းဝႃႈ “မႂ်းမႃးတီႈၼႆႈ တႃႇမႃးၸွပ်ႇတူၺ်းဝႃႈ ၸွင်ႇႁဝ်းပႃႈဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႈယဝ်ႉ ပႆႇဢွၵ်ႇ ၼႆဢမ်ႇၸႂ်ႈႁႃႉ?။
ၸၢႆးမျိၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၵႂႃႇလဵင်ႉဝူဝ်းမၼ်းၵူၺ်းၼႆ၊ ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇမၼ်းၸၢႆး။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမတ်ႉမိုဝ်းမၼ်းပႄလင်သေ ပေႃႉထုပ်ႉမၼ်း၊ ဢဝ်သူၼ်ႈၵွင်ႈသွင်ႉသႂ်ႇလႄႈဢဝ်တိၼ် ပိတ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႇလိူတ်ႈပေႃးတူၵ်းယၢင်ပေႃးဢွၵ်ႇ ၸွမ်းႁူဝ် ၸွမ်းတူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ၽွင်း 6 မူင်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇမၼ်းသေ ပၼ်ၵႃႈယူတ်းယႃ 10,000 ၵျၢပ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇယူတ်း ယႃႁွႆးၸဵပ်း။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း တူဝ်ႈမိူင်း NCA ၸုမ်းၼိုင်ႈ။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 62- 941-9600 (တႆး၊ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97- 143-1530 (တႆး၊မၢၼ်ႈ)
ၸၢႆးသႅင်တႆး +66: 81- 474-5604 (တႆး၊မၢၼ်ႈ)
PDF files: >>>


text:
ဢၢင်းတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဢၢင်းတေႃႇ (မၢၼ်ႈ: အင်းတော်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Indaw Township ; Shan pronunciation: [Aangtau Township]) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၢင်းတေႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၵဵင်းမႆႇ ထုၵ်ႇၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ ၵပ်းၾူၼ်းၸူး လွၵ်ႇငိုတ်ႈလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း သုမ်းၵႂႃႇ 25,800 ဝၢတ်ႇပၢႆ (ငိုၼ်းထႆး)။
ဝၼ်းတီႈ 12/8/2022 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ တီႈၸႄႈဝဵင်းသၼ်ၵမ်ႈၽႅင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ၺႃးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ ၵပ်းၾူၼ်းၸူး လႅၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပလိၵ်ႈၼႆသေ ႁႂ်ႈဢူၼ်းငိုၼ်းပၼ် ။ သင် ဢမ်ႇဢူၼ်းပၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၶဝ်ယွၼ်းၼႆ တေမႃးတီႉၽႅဝ်တီႈႁိူၼ်း လွၵ်ႇငိုတ်ႈပႃးၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈဢူၼ်းပၼ်ငိုၼ်း 25,814 ဝၢတ်ႇ။
ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ထူဝ်းမႃးႁႃၶႃႈသေဝႃႈ မၢႆၾူၼ်း ၶႃႈၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆႉ။ မၢႆၾူၼ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းဢဝ်ၸိုဝ်ႈၶႃႈသေ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉ တီႈၵဵင်းႁၢႆး။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉ(ပေႃႈၵႃႉ သၢႆယႂ်ႇ) ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၊ မၼ်းပၼ်ငိုၼ်းၶႃႈ 10 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊသေ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၶႃႈသိုဝ်ႉၼႆၶႃႈဝႃႇ။ ၶႃႈၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႇ ၶေႃႈမုလ်းဝတ်းဝႂ်ၶႃႈၼႆႉ ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈ ပၼ်ၽႂ် ။ ၵမ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢူၼ်းသၢႆထႅင်ႈသၢႆၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပလိၵ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၊ ၼႆသေ ၸႅတ်ႈထၢမ်ၶႃႈ။ လွင်ႈဝတ်းဝႂ် လွင်ႈငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဝႃႈ လွင်ႈဢမူႉၶၻီႊၶႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ ၼႄၽႂ် ၵူဝ်ၶေႃႈမုလ်းႁူဝ်ႈၼႆၶႃႈဝႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇၼၼ်ႉ လွၵ်ႈငိုတ်ႈမၼ်းၼၢင်းဝႃႈ သင်ဢမ်ႇပၼ်ၵူတ်ႇထတ်းဝတ်းဝႂ်၊ ဢမ်ႇဢူၼ်းငိုၼ်းပၼ် ၸိုင် တေမႃးတီႉၺွပ်း ၽႅဝ်တီႈ ဝႃႈၼႆ။ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇ လွၵ်ႇငိုတ်ႈ လႅၼ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ ၶႃႈဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်း ၶဝ်ဝႃႈ သင်ဢမ်ႇပၼ်ၵူတ်ႇထတ်း တေမႃးၺွပ်းၽႅဝ် တီႈၶႃႈယူႇ ၼႆႉသေ တေဢဝ်ၵႂႃႇ ၵဵင်းႁၢႆးၼႆၶႃႈဝႃႈ။ ၶႃႈမီးလုၵ်ႈဝႆႉဢေႃႈ ၶႃႈၺႃးတီႉဢမ်ႇလႆႈ ၶႃႈၵႂႃႇဢမ်ႇလႆႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ၶဝ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၶႃႈဢူၼ်းငိုၼ်းပၼ်ၶဝ် ၶဝ်တေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းသဵၼ်ႈမၢႆငိုၼ်းၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ ငိုၼ်း ၶႃႈၼၼ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈသင်ၶဝ်တေဢူၼ်းပၼ်ၶိုၼ်းၼႆဝႃႇ။ ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇပၼ် ၶႃႈဝၢင်းသၢႆ ၶဝ်ဢုပ်ႇဢုပ်ႇ လွၵ်ႇလွၵ်ႇတေႃႇထိုင်ၶႃႈပေႃးဢူၼ်းပၼ်ၶဝ်။ ငိုၼ်း 25,814 ဝၢတ်ႇ ဢၼ်မီး ၼႂ်းယေး ငိုၼ်းၶႃႈ တင်းမူတ်းၼၼ်ႉလႆႈဢူၼ်းပၼ်ၶဝ်တင်းမူတ်းဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းဢူၼ်းပၼ် 25000 ဝၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၵူၼ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈၼၼ်ႉ မၢႆယေးငိုၼ်းဢၼ်ႁႂ်ႈဢူၼ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈပၼ်တင်းၼႂ်းၾူၼ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ။ ဝၢႆးဢူၼ်းပၼ်ငိုၼ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈဢူၼ်းပၼ်ထႅင်ႈ ၵႃႈႁပ်ႉႁွင်း(ပရၵၼ်ႊ) တႃႇ 50,000 ဝၢတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
“ ၵႃႈႁပ်ႉႁွင်း(ပရၵၼ်ႊ) 5 မိုၼ်ႇဝၢတ်ႇ ၶႃႈဝႃႈ ၶႃႈဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီး ႁႂ်ႈၶၢႆမူ/ ၵႆႇ/ ပဵတ်း ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶႃႈမီးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢူၼ်းပၼ်။ ၵမ်ႈၼႆႉ ၶႃႈၸင်ႇ ဝူၼ်ႉလႆႈဝႃႈၶႃႈၺႃးလႅၼ်ယဝ်ႉၼႆသေ ၼႅတ်ႈၵႂႃႇတိူင်ႇပလိၵ်ႈ/ ၸႅင်ႈၵႂၢမ်း တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ။ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၸင်ႇဝႃႈ ၶႃႈၺႃးလွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ သုမ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၶႃႈမီးဝႆႉ ငိုၼ်းတႃႇၸၢႆႇ 400-500 ဝၢတ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈ”- ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ ထႅင်ႈ။
ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ မီးလုၵ်ႈလဵၵ်ႉဝႆႉ ဢႃယု 6 လိူၼ် ။ ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇထူပ်းၺႃးလွင်ႈလွၵ်ႇလႅၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၾၢင်ႉ။ ပေႃးမီးမၢႆၾူၼ်းဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းသေ လၢတ်ႈမႃးၵဵဝ်ႇလွင်ႈမိူၼ်တေၵဝ်းၵိၼ်ငိုၼ်းႁဝ်းၸိုင် ယႃႇၵိုင်ႉၵင်ႉၼႅတ်ႈယုမ်ႇ။ ယႃႇပေဢူၼ်းပၼ်လႃးလႃး ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတိုၵ်းသူၼ်းလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉမႃး ၵူၼ်းလွၵ်ႇလႅၼ် ၵႆႉၵႆႉပွမ်တူဝ်ပဵၼ် ပၢႆႊသၼီႊ (တိူၵ်ႈလိၵ်ႈ) ၊ ပလိၵ်ႈ (တမ်ႊရူတ်ႇ) ၊ ၵူၼ်းသူင်ႇၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သိုပ်ႇၾူၼ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈ ႁႂ်ႈဢူၼ်းငိုၼ်းပၼ်တႂ်ႈတႂ်ႈၼိူဝ်ၼိူဝ်။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ယႃႇသိုပ်ႇႁပ်ႉဢုပ်ႇသေ ႁႂ်ႈဝၢင်းၾူၼ်းပႅတ်ႈၼႆႉလီသေပိူၼ်ႈ ၵူၼ်းၵႆႉၺႃးသိုပ်ႇၾူၼ်းမႃးၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
Digital object identifier
Digital Object Identifier တူဝ်ယေႃႈ DOI ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင် ၶူဝ်းၶွင် တီႇၵျိတ်ႇတႄႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် လၵ်းၸဵင် ဢၢႆဢႅတ်ႉဢူဝ်ႇ (ISO) တွၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် တီႇၵျိတ်ႇတႄႇ ၵမ်ႉၼမ် ဢၼ်လႆႈႁၼ်တီႈၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵျႃႇၼႄႇ၊ လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ ပုၵ်ႉလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Short DOI – DOI Foundation service for converting long DOIs to shorter equivalents
- Factsheet: DOI System and Internet Identifier Specifications
- CrossRef DOI lookup


text:
လဝ်ႉၵႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ (IPA: [làu kài]), (မၢၼ်ႈ: လောက်ကိုင်ခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Laukkaing District), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Laokai]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၼႃးလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ (၃၂၅၁) ထတ်း (၉၉၁) မီႇတႃႇ ဢေႃႈ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ လဝ်ႉၵႆႇၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ၁၅၄,၇၄၈ ၵေႃႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸေႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸေႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ဢၼ်ပႃးတီႈၼႂ်း ၸေႈတွၼ်ႈၵုၼ်လူင်ၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[2]
ႁဵင်းၵွင်ႉ တၢင်ႇဢၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2018-08-30။ Archived 2014-07-01 at the Wayback Machine.


text:
Friday, January 8, 2021
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ် CMD တႃႇႁဵတ်း Activate windows 10 မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉမၼ်းတႄႉ လိတ်ႈၾၢႆႇမၼ်းသေ ၼဵၵ်းတီႈ Activate...
Wednesday, January 6, 2021
Adobe Photoshop 2021 v22.0.0.35 (x64) Multilingual (Pre-Activated) သႂၢင်းငၢႆႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇသႂ်ႇkey မၼ်း
January 06, 2021
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်တင်းၶိူင်ႈတတ်းတေႃႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၊ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈDesign ၼၼ်ႉမႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈ...
Friday, January 1, 2021
Microsoft Office Professional Plus 2019 32 bit / 64 bit တွၼ်ႈတႃႇ Windows
January 01, 2021
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇတေဢဝ်တင်း ၶိူင်ႈပေႃႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတင်းလုမ်ႈၾႃႉ Microsoft Office ၼႆႉသေ မႃး...
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:Formatting
တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်းလႄႈ တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ''တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်း'' = italics. (2 apostrophes on both sides)
- '''တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ''' = bold. (3 apostrophes on both sides)
- '''''တင်းသွင်မဵဝ်း''''' = တင်းသွင်မဵဝ်. (5 apostrophes on both sides)
လွင်ႈႁဵတ်း Bold[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးၶႂ်ႈဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈ ႁဵတ်း Bold ၼႆၸိုင်
'''Bold'''
ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ Double Code ၵူၺ်း။ ပဵꧣ် Signal Code ႓ ဢၼ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်း Italic[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးၶႂ်ႈဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈ ႁဵတ်း Italic ၼႆၸိုင်
''Italic''
ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ Double Code ၵူၺ်း။ Signal Code ႒ ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၼႃ ၼႆႉ ၸႂ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်မႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်မႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇတႅမ်ႈၼႄ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်း ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တင်းသွင်မဵဝ်း ၼႆႉ ၵႆႉၸႂ်ႉ တႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်တႄႇတႅမ်ႈၼႄ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅမ်သႂ်ႇ Internal Link[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Internal Link ဢၼ်ဝႃႈ ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်းၸီႉၵွင်ႉၸူး လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း Wiki ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း:: လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆး ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼႂ်း Internal link ဢၼ်ပဵၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
[[Link title]]
ႁူဝ်ၶေႃႈလႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈၽႄ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တွၼ်ႈတႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈလူင်==ႁူဝ်ၶေႃႈလူင်== (ဢဝ်ႁၢင်ႈတၢင် မၢႆမိူၼ် ႒ ဢၼ် ပိုတ်ႇ/ဢိုတ်း)
- တွၼ်ႈတႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈၽႄ===ႁူဝ်ၶေႃႈဢွၼ်ႇ=== (ဢဝ်ႁၢင်ႈတၢင် မၢႆမိူၼ် ႓ ဢၼ် ပိုတ်ႇ/ဢိုတ်း)
- တွၼ်ႈတႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈဢွၼ်ႇ===ႁူဝ်ၶေႃႈဢွၼ်ႇ=== (ဢဝ်ႁၢင်ႈတၢင် မၢႆမိူၼ် ႔ ဢၼ် ပိုတ်ႇ/ဢိုတ်း)
သဵၼ်ႈၶပ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၼ်ႈတႃႇၼႄသဵၼ်ႈၶပ်ႉ ၼႆ ဢဝ် * တႄႇသေၵေႃႈ သိုပ်ႇတႅမ်ႈၶေႃႈလိၵ်ႈၵႂႃႇလႄႈ။
* ၶေႃႈလိၵ်ႈ * ၶေႃႈလိၵ်ႈ ** ၶေႃႈလိၵ်ႈ ** ၶေႃႈလိၵ်ႈ * ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
မၢႆၶပ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၼ်ႈတႃႇၼႄမၢႆၶပ်ႉၼႆ ဢဝ် # တႄႇသေၵေႃႈ သိုပ်ႇတႅမ်ႈၶေႃႈလိၵ်ႈၵႂႃႇလႄႈ။
# ၶေႃႈလိၵ်ႈ # ၶေႃႈလိၵ်ႈ ## ၶေႃႈလိၵ်ႈ ## ၶေႃႈလိၵ်ႈ # ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
- ၶေႃႈလိၵ်ႈ
HTML[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢဝ် HTML code မၢင်ၸိူဝ်းသေ သႂ်ႇၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။