text:
လိင်း
လိင်းၼႆႉ ပဵၼ် သတ်းတူဝ်သွမ်ၼူမ်းသေ ပႃးၼႂ်းၸုမ်း ပရၢႆးမဵၵ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိင်းမီလူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလိင်း။ လိင်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မေႃႁူႉ ဢွၵ်းဢေႃလႅတ်းသေ ပဵၼ်သတ်းယဵၼ်ငႄႈလႄႈ ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၵႅပ်ႉၼႃႇသေ ၵူၼ်းၵေႃႈ ႁူႉၸၵ်းလိင်းယဝ်ႉ။ လိင်းၵူႈတူဝ်တူဝ် ၵူႈၸၢဝ်းၸၢဝ်း တိုၼ်းမီးႁၢင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် တိုၼ်းမီးႁၢင်ပွတ်းပွတ်းဢွၼ်ႇယူႇ။
လိင်းၼႆႉ မဵဝ်းမၼ်း မီးတင်းၼမ်။ လိင်းမၢင်မဵဝ်း ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉသေ မၢင်မဵဝ်းတႄႉ ယူႇၼိူဝ်လိၼ်။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ပရၢႆးမဵၵ်ႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သေ လိင်းၵေႃႈ မဵဝ်းမၼ်း ပႅၵ်ႇၵၼ်တင်းၼမ် တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၵိၼ်ၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်တႄႉ ပဵၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ၊ မႂ်မႆႉ၊ မူင်ႈမႅင်း၊ မွၵ်ႇ၊ တူဝ်သွမ်ၼူမ်းဢွၼ်ႇ၊ တူဝ်ၵၢၼ်း၊ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ၊ တူဝ်ယူႇၼိူဝ်လိၼ်၊ ပူၸိူဝ်းၼႆႉသေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လိင်းမၢင်ၸိူဝ်း ယင်းၵွႆၵိၼ်လိင်း ဢၼ်ၶိူဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လိင်း လဵင်ႉဝႆႉ တီႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ လိင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၺၢၼ်ႇၶဝ် လႅတ်းၽၢႆ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၶဝ်လႅတ်းလႅင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီလဵင်ႉဝႆႉ တီႈႁိူၼ်း။ လိင်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ထိူၼ်ႇမႆႉ။ ပႃႇယိူဝ်ႈသႃးဝႃးၼႃး၊ ႁၢတ်ႇသၢႆးသေဢမ်ႇၵႃး မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇၸွမ်းလွႆမူၺ်လူးၵွၼ်ႇ။
ပေႃးတူၺ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းႁဝ်း ဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ "လူၼ်းပေႃးတၢၼ်ႇလိင်း၊ ၸႂ်လိင်း၊ ၶႄႇပျလိင်း၊ လိင်းလႆႈမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ၊ ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉလိင်း ယႃႇတူၺ်းၼႃႈလိင်း" ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် တေလႆႈဝႃး ၵူၼ်းႁဝ်း ယူႇသဝ်းၸမ်ၵၼ် တင်းလိင်းၼႆယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်းတူဝ်မီးၸႂ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လိင်းၼႆႉ မိူၼ်ၵူၼ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊ ၻႃႇဝိၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ လိင်းမႃးသေ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆယဝ်ႉ။ လိင်းၼႆႉ ပေႃးႁၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၶဝ်မေႃယိူင်ႈၸွမ်း ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၵူၼ်း မီႇၼႃႈတေႃႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ မေႃႁဵတ်းၼၼ်ၸွမ်း။ ၵူၼ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၶဝ်မေႃႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈယူႇ လွင်ႈၵိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိင်းၼႆႉ မိူၼ်ၵူၼ်းတႄႉတႄႉ။
လိင်းၼႆႉ မီးၼိဝ်ႉမိုဝ်း မီးႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၵူၼ်းႁဝ်းသေ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မေႃယိပ်း မေႃၵမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ သတ်းဢၼ်မီးတိၼ်သွင်ၶွၼ် လႄႈ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၵူၼ်း။ လိင်းၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၼိူဝ်လိၼ်ၼၼ်ႉ တေထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်တဝ်ႉသီႇၶွၼ်သေ ၵႂႃႇလႄႈ တေထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ် သတ်းတူဝ်သီႇတိၼ်ယူႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း လိင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ သတ်းတူဝ်သီႇတိၼ်ႇ။ သတ်းဢၼ်မီး တိၼ်သွင်ၶွၼ်လႄႈ မီးမိုဝ်းသွင်ၶွၼ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ႁဝ်းထၢင်ႇဝႃႈ တိၼ်ၶဝ် သွင်ၶွၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈယိပ်းၵမ်လႆႈ မၼ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၵိုမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇမိုဝ်းလႄႈ တိၼ်ၽၢႆႇလင် သွင်ၶွၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတိၼ်၊ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် မိုဝ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လိင်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မီးမိုဝ်းသီႇၶွၼ်ႇၼႆယူႇ။ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် ၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉ ယၢဝ်းသေ မိုဝ်းသွင်ၶွၼ် ၽၢႆႇလင်။
လိင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇဝႃႈ ၶဝ်မီးမိုဝ်းသီႇၶွၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ၵႂႃႇၼိူဝ်လိၼ်ၼႆၸိုင် ၶဝ်ၶွတ်ႇမိုဝ်းၶဝ်သေ ဢဝ်သူၼ်ႈမိုဝ်းၶဝ် တဝ်ႉသေၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းႁၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၼွင်ႇသေ ၵႂႃႇလႆႈ ၽႂ်းၽၢႆတႄႉတႄႉ။ လိင်းၼႆႉ လႅတ်းလႅင်ႈ မဝ်တူဝ်မဝ်ၸႂ်ၼႃႇၼႃႇသေ မေႃလၵ်းလႅမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၵိၼ် ထိုမ်ႈပၼ် ဝိုတ်ႉပၼ်ၶဝ်ၸိုင် ပႆႇတၼ်းထိုင်လိၼ် ၶဝ်ႁပ်ႉဢဝ် ဝၵ်ႉဢဝ်လႆႈယဝ်ႉ။ လိင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသတ်း တူဝ်ဢၼ်မေႃယူႇၼိမ်ၼိမ်၊ တိုၼ်းယူႇလူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ လိင်းၼႆၸိုင် ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵူၼ်းႁဝ်းၵူၺ်းယၢမ်ႈႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်သတ်းတူဝ်ဢၼ်မီးတၢၼ်ႇ မႃဢွၼ်ႇ၊ သီၶူၼ်ၶွၼ်ႇၶွၼ်ႇ၊ ႁၢင်ဢွၼ်ႇယၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလိင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ဢၼ်လိင်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးမိုဝ်းသီႇၶွၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ် မီးၵူႈပိူင်ပိူင် သီၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ လိင်းမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းတူဝ်ယႂ်ႇတၢၼ်ႇ ၸွၼ်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေ မၢင်မဵဝ်းၼႆႉ တူဝ်ယႂ်ႇသေ မႃလူင်လူးၵွၼ်ႇ။ လိင်းမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ ႁၢင်ၶဝ် ပူင်းထူဝ်ႉယူဝ်ႉ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵူၺ်းပဵၼ်ႁၢင်ယူဝ်းယူဝ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ႁၢင်ယၢဝ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ႁၢင်ပွတ်းယဝ်ႉ။
လိင်းမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ တီႈၼႃႈၶဝ် ၶူၼ်ပေႃးတဵမ်လူင်ဝႆႉသေတႃႉ မၢင်မဵဝ်းသမ်ႉ တီႈၼႃႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးၶူၼ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၼႃႈၶဝ် မဵဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ မၢင်မဵဝ်း ၼႃႈမိူၼ်မႃ၊ မၢင်ၸိူဝ်း သမ်ႉမိူၼ်မူ၊ မၢင်ၸိူဝ်း သမ်ႉမိူၼ်ၼႃႈ ၼၢႆးထဝ်ႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလႅင်ဝိုၼ်းဝိုၼ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵႅမ်ႈလႅင်ၶွင်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်း ၶူႈလင်ပိၼ်ႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ မီးမွႆၵၢင်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ မိုဝ်းယၢဝ်းဝႃႈယၢဝ်းၼႆသေ မီးၵူႈမဵဝ်းၵူႈၽၼ်းယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ်ၵူၺ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ သီၶူၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ် မီးသီၵူႈပိူင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်း သီလမ်၊ မၢင်ၸိူဝ်း သီမူၼ်ႇ၊ သီၵမ်ႇ၊ သီၽိူၵ်ႇ၊ ၶဵဝ်ၼဝ်ႈ၊ လိူင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း မီးၵူႈပိူင်။
လိင်းၼႆႉ ၵႆႉလေႇမီးၸွမ်း ဢွင်ႈတီႈ ရႃႇသီႇဢုတု မႆႈသေ မိုၵ်းယမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽုင်လိင်းတင်းၼမ်။ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း ၵႆႉလေႇ ယိုဝ်းၵိၼ်ၼိူဝ်ႉလိင်းယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၵၢင် လွႆပုပ်ႉပႃးလႄႈ လွႆၽူဝ်းဝိၼ်းတွင်ႇ တီႈႁိမ်း မူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် လိင်းတင်းၼမ်သေ ယင်းမႃးဢဝ်ၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်း မႃးဝႆႈၽြႃးလူးၵွၼ်ႇ။
တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵ၊ ၵုၼ်ဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ဢမေႇရိၵပွတ်းၸၼ်း ဢွင်ႈတီႈမႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ မီးလိင်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေတႃႉ ဢွင်ႈတီႈၵတ်းလိူဝ်ႁႅင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢမေႇရိၵပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးလိင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈမႅၵ်ႉသီႇၵူဝ်ႇ ဢမေႇရိၵႁွင်ႇ လႄႈ ထိူၼ်ႇၵျီႇၿရေႃႇလ်တႃႇ တီႈယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်လိင်း မီးဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ လိင်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မိုတ်ႈတီႈမႆႈလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇယူႇသဝ်း တီႈၵတ်း။
လိင်း ဢၼ်မီး တီႈၵုၼ်ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းလႄႈ လိင်ႈဢၼ်မီး တီႈၵုၼ်ဢေးသျႃး ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ႁႅင်းတႄႉတႄႉလႄႈ လိင်းမဵဝ်းလႂ် ပဵၼ်လိင်းတီႈလႂ်ၼႆ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈငၢႆႈတႄႉတႄႉယူႇ။ လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉႁၢင်ၶဝ် လႆႈလီသေ လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵလႄႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃးယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃဢဝ် ႁၢင်ၶဝ် ၵဵဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၵိင်ႇမႆႉသေ ဢဝ်တူဝ်ၶဝ် ဝိုတ်းဝိုဝ်ႉလႆႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်း ဢေးသျႃးလႄႈ ၸိူဝ်းဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇဢဝ်ႁၢင်ၶဝ် ၸႂ်ႉလႆႈၼင်ႇၼၼ်။
လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶူႈလင်ၶဝ် ၽႅပ်ႉဢႅပ်းပႅပ်းသေ ႁူးၶူႈလင်ၶဝ် ၵႆၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူႈလင် လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉတႄႉ ႁူးၶူႈလင်ၶဝ် ဢမ်ႇၵႆၵၼ် ၼင်ႇၼၼ်။ လိင်းဢေးသျႃးလႄႈ ဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ၶဝ်မီးထူင်ၵၢင်း ဢၼ်သႂ်ႇလႆႈ တၢင်းၵိၼ်သေ ၶဝ်ၶႂ်ႈၵိၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇၵိၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈဢမေႇရိၵၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးထူင်တၢင်းၵိၼ်ၼင်ႇၼၼ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆႈလူင် ပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ လိင်းဢေးသျႃးလႄႈ လိင်ႈဢႃႇၾရိၵၼႆႉ တီႈၵုမ်ႇၵူၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးၶူၼ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ၼိူဝ်ႉၼင်ၼႃလူင်ဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်ၸၢင်ႈၼင်ႈလႆႈ ၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ လီလီသေ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းဢမေႇရိၵၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးၼင်ႇၼၼ်။ လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉ သီၶူၼ်ၶဝ် မီးၸေးလိူဝ်သေ လိင်းတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းယဝ်ႉ။
လိင်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ထိူၼ်ႇပႃႇၼႃသေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ႁႃၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸူး တူၼ်းၼိုင်ႈသေ ၵႆႉလေႇႁွင်ႉ ဢူၼ်ဢူၼ်မေႃးမေႃးဝႆႉယူႇ။ ယူႇတီႈ ၵႆၵေႃႈ ယင်းငိၼ်း သဵင်ႁွင်ႉၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႅတ်ႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႅတ်ႈတူၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လိင်းၶဝ် ႁႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်လႄႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ဢၼ်ၶဝ် ဢူၼ်မေႃးသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်သူင်မိုတ်ႈယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်း ၽုင်လိင်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၼိုင်ႈတူဝ်ယူႇ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လိင်းၼၼ်ႉ ႁတ်းၵေႃႈႁတ်းႁၢၼ် ငၢၼ်ၵေႃႈငၢၼ်သေ မေႃၵႅတ်ႇၶႄ ၽေးၶဵၼ်ပၼ် လိင်းတင်းလၢႆယဝ်ႉ။ လိင်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးမီး ၽေးၶဵၼ်မႃးၸိုင် ႁူဝ်ၼႃးလိင်း မေႃႁွင်ႉပၼ်သဵင်လင်လင်သေ ပၼ်သတိလိင်းတင်းလၢႆ၊ လိင်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် တဵတ်ႇယဵၼ် ပၢႆႈတဵတ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈၶဵၼ် တေဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။
ၽုင်လိင်း ၽုင်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်မီးဝႆႉ ၼႃႈတီႈၽႂ်မၼ်းသေ ၵူၺ်းဢွၼ်ၵၼ် ႁႃၵိၼ် ႁႃလဵၼ်ႈ ယူႇသဝ်း ဢွင်ႈၽႂ်ဢွင်ႈမၼ်းၵူၺ်း။ တီႈဢၼ်ၶဝ် ယၢမ်ႈယူႇသဝ်းမႃးႁိုင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ မၢတ်ႈမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၼႃႈတီႈၶဝ်သေ ပေႃးဝႃး လိင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ပူၼ်ႉမႃးၼႆ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ လိုပ်ႇၵႂႃႇၶူပ်းယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၽုင်လိင်း ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ၽိတ်းၵၼ် ႁိမ်တီႈၵၼ် တႄႉတႄႉဝႃးဝႃႈသေ ၽုင်ဢၼ်သုမ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈပၼ်၊ ၽုင်ဢၼ်ပႄႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵွၼ်း ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။
မျေလိင်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁႃၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ တၢင်းၵိၼ်ႁႃၵိၼ်ယၢပ်ႇမႃးၸိုင် ၶဝ်ၵႆႉ မႃးဢဝ်ၵိၼ် မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မႃးႁႃၵိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၵႆႉဢွၼ်ၶဝ်မႃးသေ တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၵႂႃႇ တီႈထူင်ၵွင်ႈၵၢင်းၶဝ်သေ ဢဝ်ၵႂႃႇၵိၼ် တီႈယူႇတီႈသဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
လိင်းၼႆႉ တိုၼ်းၵႅပ်ႉမႆႉ ၵူႈတူဝ်တူဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ယင်းၵွႆ ၸေးလုၵ်ႈ ပႃးလုၵ်ႈၶဝ်သေ ဝႅၼ်ၵွပ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈလႆႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၵျွၵ်းလဵတ်း ၵျွင်းႁွင်ၶဝ် ၵျၢင်ႇလိူဝ်သေ လိင်းတၢင်ႇတီႈယဝ်ႉ။ ႁၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ မေႃၵဵဝ်ႈၶဵၼ်း ၵိင်ႇမႆႉမၼ်ႈၵိုမ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မိုဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
လိင်းဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်ပၢႆမႆႉ ဢၼ်သုင် 40 ထတ်းသေ ၵႂႃႇမႃးၼိူဝ်ပၢႆမႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဢမ်ႇလႃႈလီႈ လူင်းတူၼ်ႈမႆႉ။ ပေႃးလူဝ်ႇ ၵိၼ်ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ယင်းဢဝ် ပၢႆႁၢင်ၶဝ် ၵဵဝ်ႈၶဵၼ်း တူၼ်ႈမႆႉသေ ယွၼ်ႇလူင်း ၵိၼ်ၼမ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမႃးယႃႇၵဝ်း သူၼ်ႁႆႈ ဢၼ်ၵူၼ်း ၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းသမ်ႉ ၵႆႉလႄႇ လမ်းတိၺွပ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈလႆႈ ၼိူဝ်ႉၶဝ်လႄႈ ၼင်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လိင်းၼႃႈႁူႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း လႄႈ ၸဵင်ႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ မီးသွင်မဵဝ်း။ လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃယူႇၸွမ်းၵၼ် တင်းၼမ်သေ လၵ်းလႅမ်လႅတ်းသႅဝ်း တႄႉတႄႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ် ထိုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်ယူႇသဝ်း ပၢႆႈတဵတ်ႇဝႆႉ ၼိမ်ၼိမ်ယဵၼ်ယဵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇလႃႈလီႈႁၼ်ၶဝ်။ ၼႃႈၶဝ် မိုဝ်းၶဝ် လမ်ၽိုတ်းၽိုတ်း၊ ၶူၼ်တီႈတူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်သီမူၼ်ႇ ဢၼ်ငၢႆးမႂ်မႆႉၶဵဝ်ဝႆႉလႄႈ ပေႃးတူၺ်းၵႂႃႇၼႆ မိူၼ်မႂ်မႆႉဝႆႉယဝ်ႉ။ လိင်းမၢင်တူဝ်ၼႆႉ ၶူၼ်ၶဝ် ပဵၼ်သီၶဵဝ်ၼဝ်ႈဝႆႉ၊ လိင်းမၢင်တူဝ်သမ်ႉ ၵၢင်းၶဝ်လႄႈ ၶူၼ်ၵၢင်းၶဝ် ပဵၼ်သီၶၢဝ်ဝႆႉ။ ၸၢဝ်းလိင်းလႅင်ၼႃႈႁူႇ ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ႁတ်းႁၢၼ် ႁၢႆႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉ တီႈဢႃႇၾရိၵ ဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵႄ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်ၸိုင် ၶဝ်ဢမ်ႇၼိမ်သေ ပၢႆႈတဵတ်ႇဝႆႉ။ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်မႆႉ မၢၵ်ႇမႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝိုတ်ႉသႂ်ႇ သိုင်းသႂ်ႇယဝ်ႉ။ မၢင်ပွင်ႈမၢင်လႂ် ၵူၼ်းၶီႇႁိူဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ တီႈပႃႇလိင်းလႅင်ၼႃႈႁူႇၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်ယင်း ၸွမ်းပိူၼ်ႈ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်လၵ်းမၼ်းသေ ဢဝ်မႆႉ၊ မၢၵ်ႇမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဝိုတ်ႉသိုင်း ၵူၼ်းၶီႇႁိူဝ်းလူးၵွၼ်ႇ။ လိင်းၶွပ်ႇတႃၽိူၵ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၢႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ လိင်းလႅင်ၼႃႈႁူႇ၊ ၶဝ်ယဵၼ်ႇငႄႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၵူၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၶဝ် မိူဝ်းလဵင်ႉၸွမ်းႁိူၼ်း ၸွမ်းႁူင်းသတ်းသေ သွၼ်သင်ၵေႃႈ ၶဝ်မေႃငၢႆႈဝႆႉယူႇ။
လိင်းၵႂၢင်းတႃၽိူၵ်ႇ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶူၼ်ၶဝ်သမ်ႉယၢဝ်းသေ ပဵၼ်သီလမ် မိူၼ်ၼင်ႇ သီသပိတ်ႈယဝ်ႉ။ လိင်းၶူၼ်လမ် မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶူၼ်ၶေႃးၶဝ် သမ်ႉၶၢဝ်ၶၢဝ်ၽိူၵ်ႇၽိူၵ်ႇ၊ ႁၢင်ၶဝ်သမ်ႉ လၢႆးပွင်ႈလမ် ပွင်ႈၽိူၵ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်လိင်းၸိူင်ႉၼၼ် ပိူၼ်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆလႄႈ လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႆႉလႆႈၶၢမ်ႇ မူးသိူဝ်းၶဝ် တိၺွပ်းၶႃႈတၢႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မိူင်းဢႅတ်ႉဝီႇသီးၼီးယႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ၶူၼ်လိင်းၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇၸွမ်းၽၢင်ၶႄတူဝ်ၶဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ ၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်း မိူင်းယူးရူပ်ႉလႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၶဝ် ၵႆႉလႄႇဢဝ် ၶူၼ်လိင်းၼင်လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ၸၢမ်းသိူဝ်ႈ တၢႆႈသိူဝ်ႈၶဝ်သေ ဢဝ်ပဵၼ် တၢင်းႁၢင်ႈလီၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းၶူၼ်ၽိူၵ်ႇဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း၊ ၶဝ်ၵူၺ်း မီး မိုဝ်းသီႇၼိဝ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိင်းၶူၼ်ၽိူၵ်ႇဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၵျွၵ်းလႆႈ ၵႂႃႇလႆႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ လိင်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ တီႈဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ ၵၢမ်ႇလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိင်းထွတ်ႈမျၢတ်ႈလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁႅမ်ႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းတီႈ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇလႃးလႃး။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼႆႉ တူဝ်ယႂ်ႇဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ တူဝ်ၶဝ် ပဵၼ်သီမူၼ်ႇသဝ်ႈသေတႃႉ ၼႃႈၶဝ်လႄႈ မိုဝ်းၶဝ်တႄႉ လမ်ၽိုတ်းၽိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ၶဝ်သေးလွတ်းလွတ်းသေ ယၢဝ်းဝႆႉ။ ၶဝ်ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉလူင်သေတႃႉ ၶဝ်ၵႆႉ ပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵႄ ၶဝ်ႈမႃး တီႈဝၢၼ်ႈတီႈသူၼ်သေ မႃးယႃႉမႃးၵဝ်း မႃးမူဝ်ႉ မႃးဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ ဢဝ်ၵိၼ်ဢဝ်ယႅမ်ႉ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လိင်ႈႁႃႇၼုမမ်ႇ မႃးႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်သေတႃႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၼပ်ႉထိုဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁႃႇၼုမမ်ႇလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁတ်းႁႅမ် ဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းတီႈ လိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵႃႈလႆႈ လွမ်တူၺ်း ႁဵတ်းၼၼ်ယူႇၵူၺ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ ယင်းမႃး ယႃႉမုင်းႁိူၼ်းၵူၼ်း လႅဝ်ၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင် တီႈလိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉလူင်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆ ၶဝ်မၢတ်ႈဝႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူၺ်းၵေႃႉၶဝ်မႃးၼႆသေ မႃးယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈၵူၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁၼ် သိူဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းၶဵၼ်ၼၼ်ႉမႃးၸိုင် ၶဝ်ယင်း မေႃၸိၼႄ မေႃပၼ်သဵင် ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၼႄၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ထူင်ၵႅမ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။ လိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇၼႆႉ ဝႅၼ်ၵျွၵ်းလဵတ်းၵျွၵ်းႁွင် လႆႈတႄႉတႄႉသေ မိုတ်ႈယူႇၸွမ်း ထိူၼ်ႇပႃႇမႆႈ မိုၵ်းယမ်း မႆႈႁွၼ်ႉၼၼ်ႉသေတႃႉ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းၵွႆယူႇၸွမ်း ၼိူဝ်လွႆႁိမဝၼ်ႇတႃႇ တီႈပႃႇပႅၵ်ႇ တီႈမီးမူၺ်ႁႃၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ တီႈၼိူဝ်လွႆမူၺ်လွႆႁႃ မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်သုင်ၸိူဝ်းၼၼ်ၵေႃႈ မီးလိင်းႁႃႇၼုမမ်ႇ ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ယင်းၵွႆမီး လိင်းၶူၼ်ယၢဝ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်တေႃႉတႄႉ ယႂ်ႇသေ ၸွၼ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေယၢဝ်းမွၵ်ႈ 8 ထတ်းၵူၺ်း။ ႁၢင်ၶဝ်တႄႉ ယၢဝ်းမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈထတ်းသေ ပဵၼ်ႁၢင်ပူင်းဝႆႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူယၢဝ်းလႅမ်၊ ၼႃႈတႃ ငၢႆးမိူၼ်ၵူၼ်းသေ မိုဝ်းမိူၼ်ၵူၼ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇတေႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်လိင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၺ်းႁၼ်တႄႉ တေထၢင်ႇပဵၼ် ၸွၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႆႇဢွၼ်ႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မၢင်ၸိူဝ်း ႁွင်ႉဝႃး လိင်းၸွၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူၼ်မႃးႁႅင်းၼႆ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇသေႃႉ တီႈတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်မႂ်မၼ်းတၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တူဝ်ၼိုင်ႈလႄႈ တူဝ်ၼိုင်ႈ ဢဝ်ႁၢင်ၶဝ် ၶဵၼ်းပၼ်ၶေႃးၵၼ်သေ ပၼ်လွင်ႈဢုၼ်ႇတူဝ် ဢုၼ်ႇၸႂ် တီႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇလူင် ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ လိင်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ သဵင်ႁွင်ႉၶဝ် လင်ႁႅင်းတႄႉတႄႉ။ လဵင်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ တီႈတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၶဝ် မီးဝႆႉ ထူင်လူမ်း 6 ဢၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သဵင်ၶဝ် လင်ႁႅင်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ တီႈဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လိင်းဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လိင်းၵူင်ႇၵၢဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းလင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႆႉ ၶူၼ်ၼမ်ၶူၼ်ၼႃသေ ႁၢင်လႄႈ မိုဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉလဵၵ်ႉလႄႈ ပေႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၺ်းၸိုင် မိူၼ်ၵူင်ႇၵၢဝ်ဝႆႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ လိင်းဢၼ်ၶူၼ်ၵွင်းလင်ၶဝ် လႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းၸႃႉၼၼ်ႉ ပေႃးၵိၼ်ၼမ်ႉၼႆ ဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းၶဝ် သွင်ၶွၼ် ၵွပ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉသေ ၵိၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းမဵဝ်းၼႆႉတႄႉ ႁႅင်ႉဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႃႇလႄႈ ဢဝ်လဵင်ႉၼႂ်းၶွၵ်ႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼႂ်းႁူင်းသတ်းၵေႃႈ တေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်။
တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵုၼ်ဢိၼ်ႇတိယပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်. မီးလိင်းထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈ ႁၢင်မၼ်း မိူၼ်ႁၢင်မူဝႆႉ။ လိင်းမဵဝ်းၼႆႉ ပေႃးယႂ်ႇမႃး ႁၢႆႉတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလႆႈသွၼ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈငႄႈ ၸဵမ်လဵၵ်ႉၼႆတႄႉ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈ ပိတ်းမၢၵ်ႇဢုၼ်ၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ထႅင်ႈ လိင်း ဢၼ်ႁၢင်ၶဝ် မိူၼ်ႁၢင် သၢင်ႇသီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ဢႃႇၾရိၵပွတ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် လိင်းယႂ်ႇလူင် မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ႁၢႆႉသေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လိင်း မၼ်ႇတရီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈတႃၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇမႃသေ သမ်ႉမီးၶဵဝ်ႈငႃးလႅမ်ယၢဝ်းလႄႈ ႁၢင်ႈၸႃႉတႄႉတႄႉ။ ႁၢင်မၼ်းတႄႉ တေယၢဝ်းမွၵ်ႈ သွင်ၼိဝ်ႉမိုဝ်းသီႇၼိဝ်ႉၵူၺ်း။ ၶဝ်ၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ၵိၼ်ပႃးမူင်ႈမႅင်း တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၸၢင်ႈမေႃမႃး ယႃႉတဝ် သူၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လူးၵွၼ်ႇ။ တီႈမိူင်းဢႃႇရေႇဝိယ လႄႈ တိူၵ်ႈဢႃႇၾရိၵ ၸဵင်ႇႁွင်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးလိင်းလူင်ထႅင်ႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ မိူၼ်မႃဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ် ဢွၼ်ၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် လိင်းၸႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိင်းမီ ဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈလဵင်ႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉၸွမ်းၵုမ်းထိင်း ၸဵၼ်ယဝ်ႉ။ လိင်းၸႃႉၼၼ်ႉ ႁတ်းႁၢၼ် မီးသတ်ႉၸႃႇတႄႉတႄႉ။ ပေႃးဝႃႈ ငူး၊ သိူဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ၊ သတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈ ၵူၼ်း တေမႃးႁဵတ်းၶဵၼ်တေႃႇ ၸဵၼ် ဢၼ်မၼ်းၵွၼ်းလဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄ ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈၶႂ်ႈယၢဝ်း တၢၼ်ႇၵူၼ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇလႄႈ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတႄႉတႄႉ။ တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ပေႃႇၼီႇယူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးလိင်းၶူႈလင်ယၢဝ်း မဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ တူဝ်ပေႃႈၼၼ်ႉ ၶူႈလင်ၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ငူင်းၸၢင်ႉသေ ယၢဝ်းယူႇမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈမိူၵ်ႈ၊ တူင်ႉၼိုင်လႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ငူင်းၸၢင်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ်ပွတ်းၵေႃႈလႆႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်းယၢဝ်းၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈယဝ်ႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လိင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ် ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူင်းလႂ် မိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈမီးဢပုမ်ႇ သိုဝ်ႈၽႂ် တၼ်းမၼ်းယူႇ။ [1]
ကိုးကား[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)


c: text/html

text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းမၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မွင်ႇမွင်ႇၵျေႃႇ (ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်) လႄႈ ၸွမ်သိုၵ်း မူဝ်းမျိၼ်ႉထုၼ်းသေ လွင်ႈလႆႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတႄႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိၵ်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ သေ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇၸွမ်းတြႃး လႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 February 2021 ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 10 ၵေႃႉသေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 22 February 2021 ၼႆႉ ၶိုၼ်းဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉလႄႈ ႁူမ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီး 12 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သဵၼ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 12 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ၊ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸူဝ်းဝိၼ်း၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မျႃႉထုၼ်းဢူး၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တိၼ်ႇဢွင်ႇသၢၼ်း (တပ်ႉၼမ်ႉ)၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မွင်ႇမွင်ႇၵျေႃႇ (တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်)၊ ၸွမ်သိုၵ်း မူဝ်းမျိၼ်ႉထုၼ်း၊ ၸွမ်သိုၵ်း ယႄးဝိၼ်းဢူး၊ ၸွမ်သိုၵ်း ၸဵင်ႇဝိၼ်း၊ ၸွမ်သိုၵ်း ၸူဝ်းထုတ်ႉ၊ ၸွမ်သိုၵ်း ယႄးဢွင်ႇ၊ ၸွမ်သိုၵ်း ဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း လႄႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၸွမ်သိုၵ်းၵဝ်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေတႃႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသမ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင်ႈဢၼ်တေႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်၊ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ဢထမ်ႇမလမ်းတီႉၺွပ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 22 February 2021 ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သွင်ႁႃႈတူဝ် (22222) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢထမ်ႇမတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ပုၼ်ႈတႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ဢၼ်တေထိုင် လူဝ်ႇထႅင်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 50 ဝၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးတီႈၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝၼ်းဢၼ်တွတ်ႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ (ကြိုတင်မဲ) ပုၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) လုမ်းၽွင်းတၢင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃးလႄႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ႁူမ်ႈတင်း မိူင်းယူးရူပ်ႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ ဝၼ်းတႃႇတေတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ပုၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပၵ်း ဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ တႄႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ တႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 လႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းမူၼ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တေႃႇထိုင် ဝူင်ႈထူၼ်ႈသၢမ် ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (3) ဝူင်ႈဝႃႈၼႆ။
လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယၢၼ်းၸၢၼ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသမ်ႉ တႄႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လူင်ႈၼႃႈလႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းသုၵ်း၊ဝၼ်းသဝ်၊ဝၼ်းတိတ်ႉ လႄႈ ဝၼ်းၸၼ် ၼိုင်ႈဝူင်ႈလႂ် (4) ဝၼ်း တႄႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် (9:30) ထိုင် ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ (17:00) မူင်းၵူႈဝၼ်း တေတႄႇဝၼ်းထီႉ 2 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 12 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (8) ဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈမိူင်းၶႄႇ ဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းၶႄႇသမ်ႉ ၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈလႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 10−11 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈလႄႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (2) ဝၼ်း ပဵၼ်ဝၼ်းသဝ်လႄႈ ဝၼ်းတိတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းဢၼ်မီးတီႈမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ ၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈလႆႈ တႄႇၼႂ်းဝူင်ႈထူၼ်ႈၼိုင်ႈ လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်း October 2020 တေႃႇထိုင်ဝူင်ႈထူၼ်ႈသၢမ် လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းၼႆယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတၢင်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇတႄႉ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပၵ်းတီႈမိူင်း လွတ်ႉသ်ဢဵင်ႇၵျလိတ်ႉသ် (Los Angeles) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တႄႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လႆႈ ဝၼ်းထီႉ 11−12 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ထိုင် 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (3) ဝၼ်းဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ဢေႃးသတြေးလီးယႃး မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး၊ မိူင်းၼိဝ်းသီႇလႅၼ်ႇလႄႈ မိူင်းပႃႇပူႇၼိဝ်းၵီႇၼီႇၶဝ် တေလႆႈၵႂႃႇ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး ဝဵင်းလူင်ၵႅၼ်ႇၼ်ပႃႇရႃႇ (Canberra) ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 10 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၼ်းသဝ်ဝၼ်းလဵဝ်ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ၸီႉၸမ်ႈၼႄႈဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးလွင်ႈ လူႉသုမ်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတိူဝ်းလိူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးႁႅင်းထႅင်ႈ ဝၢႆးသေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း (Independent Economists for Myanmar) ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ လၢႆးငၢၼ်း လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းလႄႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းယူႇ ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၼႂ်း CDM ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇၸၢႆႇၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈယွၼ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း တႅမ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၼႂ်းတွၼ်ႈဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသုတ်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း တီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉႁႅင်းဢီးၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်း CDM သေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၵႃႈၾႆးၾႃႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယႂ်ႇလူင် ငိုၼ်းၶဝ်ႈဢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်းႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2021) ၼၼ်ႉလိူၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လူတ်းလူင်းယူႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းပႅတ်ႇ (98%) တီႈမၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) လူတ်းလူင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၸဵတ်း (97%) သေ ပေႃးဢဝ်တူဝ်ႈတင်းမိူင်းဝႃႈၵေႃႈ လူတ်းယူႇမွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း (80%) ၼႆႉလႄႈ လွင်ႈၼႆႉတိုၼ်းဝႃႈ ဢဝ်ဢမ်ႇလႆႈသေဢိတ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ဝႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ၶိုၼ်းသူမ်းထႅင်ႈၼႂ်းဢၼ်သုမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မီးလွင်ႈသုမ်းငိုၼ်းတိုၼ်းသေ ပၼ်ၾႆးၾႃႉၵူၼ်းမိူင်းမႃး ထိုင်တီႈၼႂ်းပီႊ 2019 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ပေႃးလႆႈၶိုၼ်ႈၵႃႈၾႆးၾႃႉသေ တိူဝ်းၵဵပ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းပီႊ 2020 သမ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်းထူပ်းၽေးတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလလူင် COVID-19 လႄႈ လွင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶိုၼ်းလႆႈ လူတ်းၶိုၼ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈ သုမ်းဝႆႉယူႇထႅင်ႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း ၶိုၼ်ႈဢုပ်ႉမိူင်းသေ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တေလႆႈမႃးတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ သီႇပုၼ်ႈၼႂ်းႁႃႈပုၼ်ႈ လႄႈ တေလႆႈဝႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်းယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၵေႃႈ ပႆႇမီးမိူင်းလႂ် ႁုပ်ႉလွင်ႈၸိူင်ႉၼႆဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်း IEM (Independent Economists for Myanmar) ဝႃႈ ပေႃးဢဝ်တူဝ်ၼပ်ႉဝႃႈၼႆ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႆႉ သုမ်းယူႇဝႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉပီႇလီႇယၼ်ႇ (ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ) ဝႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ သင်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းယူႇၼႆၸိုင် တေႃႇပီႊ 2021 ၼႆႉသဵင်ႈတႄႉ လွင်ႈလူႉသုမ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႆႉ တေမီးၵႂႃႇယူႇမွၵ်ႈ 2 – 2.5 ထရီႇလီႇယၼ်ႇ (trillion) ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၵဵပ်းငိုၼ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉ တီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တေဝၢင်းၽႅၼ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၵဵပ်းၶိုၼ်းၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တီႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇဝႃႈၼႆသေ ၽၢႆႇတၢင်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်တႄႉ ထတ်းသၢင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇၵူၼ်းတေလူင်းၵဵပ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉတီႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၸွင်ႇတေသႂ်ႇၵႃႈၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ဢၼ်တေလူတ်းတတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈသၢႆၾႆးၾႃႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢႆႇၵႃႈမၼ်းၼႆၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈယၢပ်ႇထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁဵတ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးၸွမ်း ၶွမ်ႇပၼီႇသုၼ်ႇတူဝ် ( ပုဂၢလိ) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သိုဝ်ႉဢဝ်မႃးယူႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသိုဝ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေသိုဝ်ႉဢဝ်မွၵ်ႈႁိုဝ် လႄႈ တေပၼ်ၵႃႈႁိုဝ် ၼႆတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ ၶဝ်သေ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇတေလူတ်းၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၽၢႆႇတၢင်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇယၢပ်ႇယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေသုမ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈယဝ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႆႉ ယင်းပူတ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် 4,000 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႈၵုင်ႈ တီႈလဵဝ်ၵူၺ်းလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် မွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်း (20%) ၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးဢဝ်ၶၢဝ်းပွတ်းဝႃႈတႄႉ ၾႆးၾႃႉမွတ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇႁၢႆႉႁႅင်း သေတႃႉၵေႃႈ တႄႇဢဝ်ပီႊၼႃႈၵႂႃႇၼႆႉ လီမႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၵူဝ်ႇမၼ်းႁၢႆႉတိူဝ်းလိူဝ်မႃးဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Geography
ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း(ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊဝႃႈ ပထဝီဝင်)ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼင်လိၼ်မိူင်းလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်းလိၼ်မိူင်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ - လိၼ်၊ ၼမ်ႉ၊ လူမ်း၊ ထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ ၵူၼ်း တူဝ်သတ်းတင်း သဵင်ႈ ဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝႆႉ မူႇၽႂ်ၸုမ်းမၼ်းသေယဝ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတၢင်းၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ်လႆႈ ၼင်ႇလၢႆၸုမ်းလၢႆၸိူဝ်း ဢၼ်ယူႇတီႈႁိူၼ်းလဵဝ် မိူင်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉဝႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိူင်းလဵဝ်ၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လႅင်ႊမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇဝႆႉၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းယူႇလႄႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိူၺ်ႈလႅင်ႊမိူင်ၼႆႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။
ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ မီးသင်သေ ပဵၼ်သင်ဝႆႉယူႇ။ မိူင်းလႂ် မီးတီႈလႂ်ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းမႃးၼႆႉ ၸင်ႇတေႁူႉလႆႈလီလီယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်လူမ်းၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸင်ႇတေၸၢင်ႊၸႅၵ်ႇႁူႉလႆႈ မဵဝ်းလႂ်မဵဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ပေႃးလဵပ်ႁဵၼ်းပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းၸိုင် ႁဝ်းတေလႆႈႁူႉလွင်ႈၼႃႈမိူင်း၊ ႁူႉလၢႆးတူၺ်းၽႅၼ်ႇတီႈလိၼ်မိူင်း၊ ႁူႉဝႃႈ မိူင်းလႂ်မီးတီႈလႂ်။ ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈတၢႆႊတူဝ်။ ဢၼ်တိုၼ်းမီးဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ လၢမ်းလိမ်းသွၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ။
ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႅင်ႊမိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႅင်ႊမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼင်ႇၵႃႊၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇ ၵပ်းပႃးလူၺ်ႈ တင်းမိူင်း လိၼ်တီႈယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လိၼ်၊ ၼမ်ႉ၊ လွၺ်၊ ထိူၼ်ႇ၊ လူမ်း၊ ၾိင်ႈၾႃႉ၊ ၵၢင်ႁၢဝ်၊ တူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်တင်းလူင် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉတင်းမိူင်းၵူၼ်းႁဝ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပႃးဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းသိူင်းလႅင်ႊမိူင်းယဝ်ႉ။ ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈလႅင်ႊမိူင်းလႄႈဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလႅင်ႊမိူင်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း" ယဝ်ႉ။
လိၼ်၊ ၼင်လိၼ်၊ လိၼ်မိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ၵူၼ်း၊ သတ်း၊ တူၼ်ႈ၊ တူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်း ပဵၼ်ၸႂ်ဝႆႉယူႇၼိူဝ်မၼ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လိၼ်" ဢမ်ႇၼၼ် "ၼင်လိၼ်" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉ၊ လိၼ်၊ လူမ်း၊ ႁိၼ်ၽႃၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈမီးဝႆႉပႃးထႅင်ႈယူႇ။ တၢင်းဢၼ်ပဵၼ်တီႈယူႇ တႃႇတူဝ်မီးၸႂ်မေႃႁူႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃႁူႉၶဝ်သဵင်ႈသဵင်ႈ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "လိၼ်မိူင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
လုမ်ႈၾႃႉ၊ ၵမ်ႇၾႃႇ၊ လူၵ်ႈၶူင်း(လူၵ်ႈ)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႅင်ႊလိၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁဝ်းယူႇဝႆႉယူႇၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈတေႉတေႉ။ မီးၼင်ႇလိၼ်ၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး မီးပႃးၼမ်ႉ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈလိုၵ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၼင်လိၼ်မိူင်းၵႂၢင်ႈလူင် ဢၼ်ပဵၼ် "လိုမ်လိၼ်"(ၵုၼ်ယႂ်ႇလူင်) ၸဵတ်းၵုၼ်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလိုၵ်ႉလူင်လၢင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉသမုတ်ႉ" ႁႃႈမႄႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ ပဵၼ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်း၊ သတ်း၊ တူၼ်ႈမႆႉ ၶဝ်တင်းလူင် ယူႇသဝ်းလႆႈ ၵႂႃႇမႃးႁႃၵိၼ်လႆႈၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ "လုမ်ႈၾႃႉ" ဢမ်ႇၼၼ် "ၵမ်ႇၾႃႇ" ဢမ်ႇၼၼ် "လူၵ်ႈ" (လူၵ်ႈၶူင်း - လေႃးၵ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်လိုမ်လိၼ်လူင်ၼၼ်ႉ မီးလိၼ်ပဵင်း၊ ပႃႇယိူဝ်ႈ၊ လွႆ၊ ထိူၼ်ႇ၊ ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ မႄႈၼမ်ႉ၊ ၼွင်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
လွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၼ်သုင် ဢၼ်ၽုတ်းပႅၼ်ဝႆႉလိူဝ်သေႁိမ်းႁွမ်း ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း တင်းတင်ႈၵူၵ်ႇယူၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "လွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်သုင်လိူဝ်သေၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆ 600 မီးတႂ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "လွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ထိူၼ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ပႃႇမႆႉၶိူဝ်းယုမ်း တူၼ်ႈတင်းၼမ်လၢႆၶဝ် ဢွၵ်ႇၶႄႉၵၼ် ႁိမ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၶူၼ်းၶဝ်းၵၼ်ဝႆႉ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်သင် တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် "ထိူၼ်ႇ" ယဝ်ႉ။ ပႃႇမႆႉလူင်ႊတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ထိူၼ်ႇ" ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ "ထိူၼ်ႇ" ဢဝ်တီႈဝႆႉ တႃႇသိပ်းပုၼ်ႈၼိူင်ႈပုၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼင်လိၼ် တီႈဢၼ်ပဵၼ်ႁိၼ်ပဵၼ်သၢႆးလၢႆလၢႆသေ ဢမ်ႇမီးယိူဝ်ႈယႃႈ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉသင်သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး" ၼႆယသ်ႉ။ ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး ဢဝ်တီႈမၼ်းဝႆႉ သၢမ်ပုၼ်ႈၼိူင်ႈပုၼ်ႈ။ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးၼႆႉ ႁၢမ်ႉၼမ် မီးတီႈမိူင်းမႆႈၾႃႉလႅင်ႉ လႄႈ ႁိမ်းၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ။ မိူင်းတႆး ပဵၼ်မိူင်းၾႃႉၾူၼ်လီလႄႈ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။ ႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉတႄႉ တေႃႉတႄႉမီးႁၢတ်ႇသၢႆးယူႇဢိတ်းဢွတ်း။
မႄႈၼမ်ႉ(ၵႄးၼမ်ႉ)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵႄးၼမ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႊဢၼ်မီးၼမ်ႉလႆလၢႆႇယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၾူၼ်တူၵ်းလူင်းမႃးလႄႈသင်၊ ၼမ်ႉမွတ်း၊ ၼမ်ႉႁူး ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈသင် ႁူမ်ႈၵၼ်လႆလူင်းပဵၼ်ႁွင်ႊဢွၼ်ႇ။ ႁွင်ႊဢွၼ်ႇတင်းၼမ် လႆႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မႃး မႄႈၼမ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ တင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃးမႄႈၼမ်ႉလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉလႆတင်းလူင်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉၵႄး"။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉပၢင်၊ ၼမ်ႉတဵင်း၊ ၼမ်ႉလူၺ်၊ ၼမ်ႉလဵၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ(ၵႄးၼမ်ႉ)ဢွၼ်ႇသေ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၶွင်သမ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈသမုတ်ႉတြႃႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်ႇၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလူင် တီႈဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ ၼမ်ႉၵႄး၊ ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇဢွၼ်ႇတင်းလၢႆၶဝ် လႆၶဝ်ႈၵႂႃႇႁွမ်းၼမ်ႉၶဝ်ၸူးၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ၊ ၼမ်ႉလွႆ၊ ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ ၼမ်ႉၵႄး၊ မႄႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် လႆႈႁွမ်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉလူင်။ ၵူႊမႄႈၼမ်ႉသမ်ႉ လႆလူင်းၵႂႃႇၶွၼ်ႈၶဝ်ႈၵၼ် တီႈပၢင်ႇပဵင်းလူင်ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆႇမႄႈၼမ်ႉတင်းလၢႆ ၵႂႃႇၶွတ်ႇယွတ်ႈ ၶွၼ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တီႈ "ပၢင်ႇ" ၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလူင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ လၢႆမႄႈ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်သမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉသမုတ်ႉ" (ပၢင်ႇလၢႆႇလူင် - သမုတ်ႉတြႃႇ) ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွၼ်းတွၼ်ႊ ဢၼ်မီးတီႈၽၢႆႇၼိူဝ်သုတ်း ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼႃႈလိၼ်" ယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်ဝႆႉၵူႊတီႈ။ မၢင်ႊတီႈသုင်၊ မၢင်ႊတီႈတႅမ်ႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁူႉၸၵ်း တွင်းမၢႆလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်သုင်တႅမ်ႇ ယႂ်ႇလဵၵ်ႉၼၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈမီးၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၵိုၵ်းၽႂ်မၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ပၢင်ႇပဵင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင်ႁႄႉတပ်ႉဝႆႉသေ တူၺ်းပွင်ႇႁၼ်ငၢႆႈ သမ်ႉတၢင်းသုင်တႅမ်ႇၼႃႈလိၼ် ဢမ်ႇပၢႆႊပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢင်ႇပဵင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
လွၺ်တင်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၺ်လုၵ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၽုတ်းမီးဝႆႉယူႇ ၵႄႈၵၢင်ပၢင်ႇ ႁၢင်းၶေႃမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် "လွၺ်တင်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွင်း၊ ၵုင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ်သုင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လိူဝ်သေႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းဢိတ်းဢီႈၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် "ၵွင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်သုင် ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ၵၼ် ထၢင်ႇၸႅင်ႈသေႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၵုင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
တႄးလွၺ်၊ ႁၢဝ်းလွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၺ်လၢႆလုၵ်ႈ သိုပ်ႇၶပ်ႉလၢမ်းတမ်းၸပ်းၵၼ် ယၢဝ်းလူင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တႄးလွၺ်"။ တႄးလွၺ် လၢႆလၢႆတႄးၼမ်လၢႆ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ႁၢဝ်းလွၺ်"၊ "တႄး"ၼႆႉ လၢတ်ႈလူၺ်ႈတၢင်းယၢဝ်းဢၼ်ၶၼ်ႈၶႅၼ်ႈၼႃႈလိၼ်မၼ်းသေ "ႁၢဝ်း"ၼႆႉၸမ်း ၶႂ်ႈဝႃႈတေႃႇ တၢင်းဢၼ်ယၢဝ်းၼၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၼ်လွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၶပ်ႉတၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈလူၺ်ႈ ၸွမ်းၼိူဝ်တႄးလွၺ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "သၼ်လွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိၵ်းလွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်မီးၼိူဝ်ပၢႆလွၺ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၸိၵ်းလွၺ်"။ ၼိူဝ်ပၢႆလွၺ် ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၸိၵ်းလွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
တၢပ်ႈလွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၵၢင်လွၺ် ဢၼ်ပဵၼ်တီႈလိင်ႇတီႈသူပ်ႉတီႈပိူၼ်း တီးပၢၼ်း လိၼ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "တၢပ်ႈလွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
လႃႇႁႃႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႃႈလိၼ်တၢပ်ႈလွႆ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၸၼ်းသိုဝ်ႈ၊ ၶိုၼ်ႈယၢပ်ႇလူင်းယၢပ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လႃႇႁႃႉ" ဢမ်ႇၼၼ် "ႁႃႉ" - "ႁိုၵ်း" ၊ ဢမ်ႇၼၼ် "ၽႃ" ၼႆယဝ်ႉ။ လႃႇႁႃႉ၊ ႁႃႉ၊ ႁိုၵ်း လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈ တၢင်းၼိူဝ်တေႃႇတၢင်းတႂ်ႈ၊ ၽႃလႄႈလႃႇ လၢတ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈတၢင်းတႂ်ႈတေႃႇတၢင်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ။
ႁူၺ်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵႄႈပၢၼ်းတၢပ်ႈလွၺ်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ႁူၺ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်တီႈၼိူဝ်လွၺ်သုင်သေတႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇပဵၼ်ဝႆႉတီႈပၢင်ႇၵႂၢင်ႈ ပေႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈဝဵင်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပဵင်းသုင်" ယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ "ပဵင်းသုင်း"၊ "ပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်" ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လဝ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူးဢၼ်ပွင်ႇလူင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉတီႈတိူၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လဝ်"( ႁူးလဝ်)ၼႆယဝ်ႉ။
ထမ်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူးၵူင် ဢၼ်ၸူင်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလွၺ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ထမ်ႈ" ။ (ထမ်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊၼႂ်းမိူင်းတႆး ပဵၼ်ထမ်ႈပၢင်းတြႃႉ၊ ထမ်ႈၸၢင်ႉ၊ ထမ်ႈၵိဝ်ႇသွင်ၼူမ်း၊ ထမ်ႈၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ)။
လွၺ်ၾႆး[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၺ်ဢၼ်လုၵ်ႉၼႂ်းတူဝ်လွၺ်မၼ်းသေ ပွၺ်ႇဢွၵ်ႇၵႂၼ်းၾႆးမုၵ်ႉၾႆး ဢိၵ်ႇၼမ်ႉႁႄႊလိူတ်ႇမႆႈၶဝ် ပဵၼ်ဢူၼ်သေ လၢတ်ႈလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်"လွၺ်ၾႆး" ယဝ်ႉ။ (လွၺ်ဢၼ်ၼႂ်းမၼ်း ပိုၼ်ႉၼႂ်းမၼ်း မႆႈၼႅၼ်ႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ်လွၺ်ၾႆးလူင်လၢင် ဢိၵ်ႇၼမ်ႉလိူတ်ႇမႆႈမၢၵ်ႇႁိၼ် ၸိူမ်ႈပဵၼ်ဢူၼ်ၶဝ် လူၵ်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ လွၺ်ၾႆးၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆး ဢမ်ႇမီးလွၺ်ၾႆး။ ၸိုဝ်ႈလွၺ်ၾႆးတႄႉမီးယူႇ)။
ၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶိူင်ႈငဝ်ႈပိုၼ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင် ၸိူင်ႉၼိူင်ႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ႊၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တင်းလၢႆ။ ၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်။ ဢိင်ၼိူဝ်လၢႆးဢွၵ်ႇ၊ တီႈဢွၵ်ႇ၊ ယိုင်ႈလႆ ၼမ်ဢေႇလဵၵ်ႉယႂ်ႇၶဝ်သေ ၸင်ႇလႆႈမီးဝႆႉ ၸိုဝ်ႈၽႂ်မၼ်း လၢႆးႁွင်ႉ ႁၢင်းၽႂ်ႁၢင်းမၼ်းဝႆႉယူႇ။
ၼမ်ႉႁူး၊ ၼမ်ႉမွတ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းလိၼ်၊ ႁူးႁိၼ်၊ တႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ၊ ၼႂ်းငၢပ်ႇႁိၼ်ႁၢင်းၵွၺ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉႁူး၊ ၼမ်ႉမွတ်း" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၽႃယၢတ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉဢၼ်ယွတ်ႇယွႆႉဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်း ၽႃႁိၼ်ၼေႃႇႁိၼ်ၶသ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉၽႃယၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉႁွင်ႊ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉႁူး၊ ၼမ်ႉမွတ်းၶဝ် လႆဢွၵ်ႇမႃးသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၾူၼ်ၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လႆလူင်းပဵၼ်ႁွၺ်းတၢင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် "ၼမ်ႉႁွင်ႊ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉပုင်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉမႆႈ၊ ၼမ်ႉၽူတ်ႇလိူတ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းလိၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉပုင်ႇ" ။
ဢိူင်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉ ဢၼ်လိၼ်လွမ်ႉဝႆႉၵူႊၽၢႆႇၽၢႆႇသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆၵႂႃႇၽၢႆႇလႂ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဢိူင်ႇ" ယဝ်ႉ။ ဢိူင်ႇၼႆႉ ၼမ်ႉၾူၼ်တူၵ်းသႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ ်ၼမ်ႉႁွ်ႊ ဢၼ်မီးဝႆႉၸမ်ၼၼ်ႉ ၸိုမ်းၶဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းလုၵ်းလူင်သေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႇ "ဢိူင်ႇၶိူဝ်ၵႂၢႆး" ။
တိုင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ၼမ်ႉၵႂႃႇၶွၼ်ႈတုမ်ႊၵၼ် ပဵၼ်ယႂ်ႇပဵၼ်ၵႂၢင်ႈပဵၼ်လိုၵ်ႉသေ တွၼ်ႊလၢႆႇၼမ်ႉတၢင်ႇတီႈၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တိုင်း"၊ "တိုင်းၼမ်ႉ" ၼႆႉ တၢင်းဢၼ်သၢႆၼမ်ႉ လႆၵႂႃႇၶွၼ်ႈယိုင်ႈၵၼ်ဝႆႉသေတီႈတီႈသေ ပဵၼ်ဝႆႉၵႂၢင်ႈလိုၵ်ႉၼိမ်ဢိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တိုင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တိုင်းၼမ်ႉယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလူင်လၢင် ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼမ်ႉၶွၼ်ႈတုမ်ႊၵၼ်ဝႆႉၼမ်လၢႆၼႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၼွင်" ။ တီႈဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼမ်ႉၶဝ် ၸူးလုမ်းတုမ်ႊၶွၼ်ႈၵၼ်ဝႆံတင်းၼမ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ "ၼွင်" ယဝ်ႉ။
တၢတ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ မႄႈၼမ်ႉၶဝ် လႆၵႂႃႇထိုင်တီႈလႃႇၵၢၼ်ႉလႂ်၊ ႁိုၵ်းၸၼ်းလႂ်သေ လႆႈပုင်ႈလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "တၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ (ၼမ်ႉၵႄးယႂ်ႇလႆပုင်ႈတူၵ်းသႂ်ႇ တီႈတႅမ်ႇၼႃႇၼၼ်ႉလႄႈ တၢတ်ႇၵေႃႈ ယႂ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "တၢတ်ႇယႂ်ႇ"။ မိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ မီးတၢတ်ႇၼမ်လၢႆ။ ၼႂ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်း၊ တၢတ်ႇႁၢႆးပႃၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇယႂ်ႇသေ ႁၢင်ႊလီၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊတေႉတေႉယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉမၢဝ်းသမ်ႉ မီးတၢတ်ႇၽီႇႁႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းလႃႈသဵဝ်ႈသမ်ႉ မီးတၢတ်ႇၽွင်၊ ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇမၢၼ်ႈသၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။
သူပ်းၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႊဢွၼ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႊလူင်၊ တီႈဢၼ်ၼမ်ႉၵႄးဢွၼ်ႇ လႆၶဝ်ၸူးၼမ်ႉမႄႈလူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်းၼမ်ႉ"၊ "သူပ်းပွင်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၵႄးၼမ်ႉတဵင်း လႆပွင်ႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်းၼမ်ႉတဵင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢၼ်တင်းဝႆႉ တီႈၼမ်ႉပေႃႉ ပွင်ႇၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းဢုမ်းပွင်ႇသီႇပေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ သႅၼ်ဝီသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းသူပ်းပၢင်ပွင်ႇ၊ ၸေႊဢူသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းသူပ်းႁႅဝ်ပွင်ႇ… လႂ်ယဝ်ႉ။
ထုင်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်ႇပဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူင်မိူင်း ဢၼ်မီးႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ထုင်ႉ"။ ပဵၼ်တီႈမီးၽုၼ်ႇငႂ်ႈလီလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႊလႆႈၶွၼ်ႇမၢၵ်ႇတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုင်ႉၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပဵၼ် ထုင်ႉမၢဝ်း၊ ထုင်ႉသႅၼ်ဝီ၊ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ထုင်ႉၼမ်ႉၶိုၼ်၊ ထုင်ႉပူင်း၊ ထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၾင်ႇၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃလိၼ် ဢၼ်သုတ်းတိူၵ်ႈၸပ်းဝႆႉ ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ ၼမ်ႉၵႄးၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၾင်ႇၼမ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၾၢင်ႇၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၼ်ႇႁၢတ်ႇဢၼ်ႁၢမ်ႉပဵင်း ဢၼ်ဢႅပ်ႈၸပ်းၼမ်ႉၵႄး၊ ၼမ်ႉလူင် ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆၶဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၾၢင်ႇၼမ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႇလိၼ်ပဵၼ်ႁၢတ်ႇ ဢၼ်ႁမ်ႉပဵင်း ဢၼ်မီးၸပ်းပၢင်ႇလၢႆၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၾၢင်ႇပၢင်လၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ႁၢတ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈပဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးလိၼ်သၢႆးလေႃးလႄး တီႈႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ႁၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ႁၢတ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈႁၢမ်ႉပဵင်း ပဵၼ်လိၼ်သၢႆး ဢၼ်မီးဢႅပ်ႈၸပ်းၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ႁၢတ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ ၾၢင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶိုၼ်းဝၢႆႇၼႃႈၾၢင်ႇၼမ်ႉၶဝ်သေ မႃးတေႃႇၵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ (ၼင်ႇ ငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇ မုတ်ႉတမႃ - ငွၵ်းတႃႈမၢဝ်း)
ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆၾၢင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်ဢမ်ႇၵူတ်ႉဢမ်ႇဝၢႆႇၶိုၼ်းသေ ဢူင်ႉယၢဝ်းလူင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ (ၼင်ႇ - ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ပႅင်းၵလ်း/ပိင်းၵလႃး)။
တိုဝ်ႉၸၼ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၾင်ႇၼမ်ႉဢၼ်ၸၼ်း၊ ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸၼ်း၊ ႁႅင်းၼမ်ႉ ၽူၺ်းၼမ်ႉထွင်းႁႅင်း၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇလႄႇလဵၼ်ႈထင်သဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တိုဝ်ႉၸၼ်း" ။
ၼႃႈလိၼ်လႄႈၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိူၼ်ႇပႃႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈမိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(ဢိင်ၼႂ်းပပ်ႉ ငဝ်ႈပိုၼ်ႉပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း မၢႆ (ၵ)၊ ၸုမ်းမေႃသွၼ်တႃႇၽိုၵ်းၽွၼ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းထီႈ ) ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ထႅမ်လွင်ႈတၢင်း


text:
ပတဵင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပတဵင်ႇ (မၢၼ်ႈ: ပုသိမ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pathein) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်း ပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 300,000 ပၢႆသေ မီးဝႆႉၽၢႆတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တၢင်းၵႆ 118 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းၵႆႇၵၼ်တင်း ပၢၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ 75 လၵ်းသေတႃႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင်လတ်းပၢင်ႇလၢႆႇ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈမႃးလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်တူၵ်းၼႂ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၵူၼ်းၶိူဝ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်ႈယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၼႃးလိၼ်မွၼ်းၶဝ် ပိူင်ႇမႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ၶဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႉ မီးဢိတ်းဢွတ်းသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်းတင်းၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် တီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇသေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၵႅတ်ႉတလိတ်ႉ လႄႈ ၼိတ်ႉၶျိၼ်း ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁိၼ်ႇတူႇ လႄႈ မူႇသလိၼ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။
တီႈတင်ႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးမွၵ်ႈ 12 လွၵ်းလၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 46 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 43 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၼမ်ႉပတဵင်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တင်း ၽၢႆႇတူၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇသေ တီႈပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵၢတ်ႇလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ ဢတႄႇၵျီး၊ တလၢႆးၶျွင်း၊ ယူဝ်းတယႃးၵူင်း၊ မယၢၼ်းၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ဢတီးၸု ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶၢင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽင်ႇၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ယူင်ၶဝ်ႈလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ် တီႈဢိတ်ႇၶဝ်ႈ၊ တီႈတၢင်ႇသူင်ႇၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈတီႈသိမ်းၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်လိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်ႈဢိတ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်တေႃႉတင်း တၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းလိၼ်သေၵေႃႈ သူႇၸူး တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈၼမ်ႉပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တႃႈၼမ်ႉပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇၵုၼ်ႇၶဝ်ႈ ၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇ တႃႇၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵႅဝ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူင်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေၵေႃႈ ပိုၼ်ၽႄယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢွၼ်ႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸွင်ႈပတဵင်ႇ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃၼဝ်ႈပႃႁႅင်ႈ၊ ၼမ်ႉပႃၸဵမ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၵၢၼ် ႁႃႇလဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်ႈျဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉလႄႈ မႄႈၼမ်ႉ၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉ၊ ၼွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လိူင်ႇၼမ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉပဵၼ်ပိူင်လူင် လႄႈ ပေႃးၸႃႇဢဝ် တီႈထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းတၢင်ႇတီႈတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းလိၼ်ၼႆႉ ႁၢမ်ႉတူၵ်းလိုၼ်းဝႆႉဢိတ်းဢိတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမီး တၢင်းလူတ်ႉရဵၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ဝႆႉတင်း ဝၢၼ်ႈဝဵင်းၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼႆႉသေတႃႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၸွမ်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်ၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၼွၼ်းၼိုင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 15 ပီၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႆႉ လႆႈႁဵတ်းတၢင်း၊ ႁဵတ်းၶူဝ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃးလႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းထွင်ႈတဵဝ်းၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ သၢႆလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လဵၼ်ႈၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ မီးမႃးတင်ၼမ်သေ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵႂႃႇမႃးၼႆႉ ႁိုင်မွၵ်ႈ 4 ၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ သၢႆတၢင်းလူမ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ပတဵင်ႇသေ ပဵၼ်မဵဝ်းသိူဝ်ႇၵုၼ်ႇၵရိတ်ႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီး 4400 ထတ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ သၢႆလူမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေၵေႃႈ လဵၼ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် တႃႈၵုင်ႈ - ပတဵင်ႇပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉၼမ်ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးလဵၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ မီး ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ၸႂ်ႉတႃႇၵူႈမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ႉ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်သေ ပဵၼ်ပၢင်ႇႁိူၼ်း ႁင်း ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ဢေႇယႃႇဝတီႇယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ တႄႇတင်ႈ မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇလိၵ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်တူဝ် ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ် တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမုၼေႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽြႃးသူၺ်ႇမုၼေႃးၼႆႉ ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 218 လိူၼ်သီႇမူၼ်း ၽွင်းၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ ၽွင်းတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇဢႃႇၼႃႇၼႆသေ ထိုင် ပီ 457 ၶုၼ်ဢလွင်ႈၸီႇတူႇ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူးထူႇပႃႇရူင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 625 မႃး ၶုၼ်သမူၵ်ႉတၵေႃသ လႄႈ မႄးၼၢင်း ဢူင်ႇမႃႇတၢၼ်ႇတီႇ ၶဝ် ၶိုၼ်းၶႂၢင်ႈမႄးၵုမ်းသေ ၶိုၼ်းပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇမုၼေႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇသေ ဝဵင်းပတဵင်ႇၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶုၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈ ပၼ်ၵၢၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈထဝ်ႈၼႃး ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ထိင်းသိမ်းတူၺ်းထိုင် ၵိူဝ်းယမ်မႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ၵွင်းမူး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလိၼ်တေႃႇ ငဝ်ႈထီး 77 သွၵ်ႇ၊ တၢင်းသုင်ထီႈ 23 သွၵ်ႈသေ ႁူမ်ႈ မီး 100 သွၵ်ႈ၊ တၢင်းယႂ်ႇပၼ်ႇႁွပ်ႈ မီႈ 207 သွၵ်ႈ၊ ၶွပ်ႇတိၼ် မီး 272 သွၵ်ႈသေ ဢဝ်တင်း ပီသႅင်၊ ထီးငိုၼ်းထီးၶမ်း တင်း ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ႁၢင်ႈၶိုင်ႈသေၵေႃႈ လႆႈၶႂၢၵ်ႈသေ မႄးၵုမ်းမႃးယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးၽွင်ႇတေႃႇဢူး လေးၵျုၼ်းယၢၼ်ႇဢွင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉတီႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉသႂ် ဝဵင်းပတဵင်ႇသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၶုၼ်ဢလွင်းၸီႇတူႇ ပၼ်ႇမိူင်းသေ တႄႇၽႅဝ်ႇတီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇၵွင်းမူးဝႆႉလႄႈ ၸူးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽွင်ႇတေႃးဢူး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ၼွင်ၼမ်ႉသႂ် လႄႈ ၼွင်ၼမ်ႉၶုၼ်သေ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးၼမ်ႉသႂ်ၼမ်ႉၶုၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
သူၼ်မွၵ်ႇဢူးယဵၼ်ႇၵၢၼ်ႇသႃႇယႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်သူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉႁိမ်းၶၢင်ႈၼွင်သၢမ်ၸၼ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပတဵင်ႇၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ ႁွင်ႈၼႄ လႄႈ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ႁွင်ႈၼႄၾိင်ႈငႄႈပတဵင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇ (ဝဵင်းပတဵင်ႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ် ၸိူဝ်းမီးႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွႆးၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးၶီႇႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသေ လွင်ႈလူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼႆႉ တေၽႅဝ်ႇၵႂႃႇ ၵုၼ်ယွၼ်ႇမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ပၢၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းလိူၼ်သၢမ် (ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ၊ မၢတ်ႉၶျ်) ၶၢဝ်းၼမ်ႉတူၵ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉႁဵတ်းပွႆးၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွမ်းသေ ၶၢႆပႃးၶူဝ်းဢွၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၶျွင်းတႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ မွၵ်ႈ 40 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ၵူၼ်းတႄႇႁူႉၼမ်မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1990 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးႁူင်းလႅမ်း ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ႈမီးၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသေ မီးပႃးလၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငူၺ်ႇသွင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ ဢၼ်တႄႇပိုတ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2000 သေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇသေ ၵႆယၢၼ် 48 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မီးပႃးႁူင်းလႅမ်းလူင် ဢၼ်မီးၸၼ်ႉ လၢဝ်ႁႃႈလူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (6)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 349-52


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း/လွင်ႈၵွႆပၢႆ
ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈတႅမ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈႁူႉ လွင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈႁႂ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ပေႃးႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းယူႇတႄႉတႄႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇလႆႈတူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ sandbox ယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈထႅင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းတၢင်ႇလွင်ႈမႃးၼႆ မီးဝႆႉၼႃႈလိၵ်ႈ Help:Contents ယူႇၶႃႈ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းသေ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇၵူဝ်လူဝ်ႇႁေသင်သေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇ ႁတ်းႁတ်းလႆႈယူႇၶႃႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵႂႃႇၶွင်ႉၶမ်ယူႇသေတီႈတီႈၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ တွပ်ႇပၼ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၶေႃႈထၢမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ယူႇ။
တိုၵ်ႉၵိုတ်း ဢၼ်တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းထႅင်ႈယူႇႁႃႉ?
ၵၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ႁုပ်ႈဝႆႉတီႈၵႅပ်ႈမၼ်းသေ မူၼ်ႉမႄးဝႆႉ ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးတွၼ်ႈတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇ တႃႇသေႇယဝ်ႉ..... တီႈ Wikipedia:Getting started ၼႆႉ ႁဵတ်းဝႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆ ၽိုၼ်ၸုင်ႁဵၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇ ငဝ်းတူင်ႉၵၼ်ႁဵၼ်း၊ ၵၼ်ႁဵင်း လႄႈ လိၵ်ႈၵႅမ်မိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇဢဝ်လႆႈၵႃႈတီႈ ၶဵင်ႇပပ်ႉ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၼၼ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈ။
သိုပ်ႇမိုတ်ႈ တႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈ ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ၸုင်ႁဵၼ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၸုင်ႁဵၼ်းႁႃႈတွၼ်ႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးလႆႈ တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး။ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ၊ Namespaces၊ လွင်ႈၶူၼ်ႉႁႃ လႄႈ လွင်ႈပိၼ်ႇၸီႉ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ႈတင်းတိုဝ်း၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- ၸုင်ႁဵၼ်းႁႃႈႁၼ် တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ:ၼႃႈလိၵ်ႈတွၼ်ႈဢုပ်ႇ ။ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ပိူင်တမ်း၊ ပိူင်ယၢင်၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ လွင်ႈသႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင်: တွၼ်ႈတႃႇသႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင်ႇ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ တွၼ်ႈႁႃႈဢၼ်။ ထုၵ်ႇၼႄႉၼွၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ၊ သႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင်၊ RefToolbar၊ ငဝ်ႈငႃၽိုၼ်ဢိင်ႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- ၸုင်ႁဵၼ်းသီႇဢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၸုင်ႁဵၼ်းလႄႈ ပိူင်ၵၢၼ်: မၵ်းပိူင်မၢႆမီ။ ပိူင်ၵၢၼ် လႄႈ ၶေႃႈၸုၼ်ႁဵၼ်း၊ လွင်ႈတၢင်းလႆႈတႅမ်ႈ၊ ၽိင်ႈယူႇသဝ်း၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ: လွင်ႈဢဝ်လွၵ်းသဵၼ်ႈသႂ်ႇၼႂ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈၸုင်ႁဵၼ်းသီႇဢၼ်။ သိုပ်ႇမိုတ်ႈလွၵ်းသဵၼ်ႈ၊ ၵေႃႇသၢင်ႈလွၵ်းသဵၼ်ႈ၊ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်ၶပ်ႉၸဵၼ်ႇလႆႈၸွမ်းမဵဝ်းမၼ်း၊ လွၵ်းသဵၼ်ႈလႄႈ HTML။
- သိုပ်ႇမိုတ်ႈ လွင်ႈတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ: ၸုင်ႁဵၼ်း လွင်ႈတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ႁူၵ်းဢၼ်။ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ၊ လွင်ႈတၢင်း လႆႈလၢႆ၊ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈလၢႆ၊ Wikimedia Commons၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ။
- တွၼ်ႈတႃႇ သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ၵႅမ်မိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈ: ၵႅမ်းမိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈ တွၼ်ႈသိုပ်ႇမိုတ်ႈ ႁႃႈဢၼ်။ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ၊ ပိူင်တမ်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ၽိုၼ်ဢိင်၊ ပဵၼ်ၽိင်ႈလဵဝ်၊ လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉမီးၵႃႈၶၼ်။
ၶေႃႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ...
- ၶေႃႈထၢမ် ၸိူဝ်းၵမ်းၵမ်းၵႆႉထၢမ် ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈတွပ်ႇပၼ် ၶေႃႈထၢမ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵမ်းၵမ်းၵႆႉထၢမ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
- လွင်ႈၽိတ်း ဢၼ်တေလႆႈငိူင်ႉဝႄႈ ၼႆႉ တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ငိူင်ႉဝႄႈလႆႈ လွင်ႈၽိတ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႆႉႁဵတ်းၺႃးၼၼ်ႉ။
- လွင်ႈၶႆႈၸႂ်ထိုင် ပေႃႈမႄႈ ၼႆႉ ၼႄဝႆႉပၼ် ၶေႃႈမုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ပေႃႈမႄႈလႄႈ ၽူႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်မၢႆထိုင် ပိူင်ၵၢၼ် ...
- ပဝ်ႉမၢႆႁႃႈယိူင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်သၽေႃးတြႃးပိုၼ်ႉထၢၼ် တႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယဝ်ႉ။
- လွင်ႈၶႃႉသလေႇ၊ ပဵၼ်ပိူင်ၵၢၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် လွင်ႈ ဢၼ်ယႃႉသလေႇ ၼႆၼၼ်ႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
- ၵႅတ်ႇႁႄႉၵင်ႈပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပဵၼ်ပိူင်ၵၢၼ်ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်တေလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ လွင်ႈၵူၼ်းမႄးထတ်း ဢၼ်ဢႃႇယုႇထိုင်ၼၼ်ႉ။
လွင်ႈမႄးထတ်းၽိုၼ်ဢိင်...
- "Cheatsheet"၊ လွင်ႈၸႂ်ႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်မႄးထတ်း။
- ၵႅမ်မိုဝ်း လၢႆးတႅမ်ႈငၢႆႈငႅမ်ႈ၊ ပွင်ႈလိၵ်ႈ ၸုင်ႁဵၼ်း လၢႆးတႅမ်ႈဢၼ်ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း။
- ၵၼ်ႁဵၼ်း NPOV၊ ၵၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ိုင်ႈ ဢၼ်ႁႂ်ႈမေႃတႅမ်ႈၸွမ်း တၢင်းႁၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၽၢႆႇလႂ်။
- ငဝ်ႈငႃႇလႄႈ ၶေႃႈမုၼ်း တီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ
- ၶဵင်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈ - ၼမ်ႉၸႂ်ႉသုင်၊ လွင်ႈၸူႉတုမ်ဝႆႉ ဝႂ်ၶႂၢင်းလႆႈလၢႆ


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်း TNLA တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်း TNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈတႃႈယၢဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၽၢႆႇသိုၵ်း TNLA လၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထူဝ်းသိုၵ်းၸူးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သိုၵ်း TNLA ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႁုင်း ထူဝ်းသိုၵ်းၵႂႃႇၸူးတီႈ ဝၢၼ်ႈတႃႈယၢဝ် ဢွင်ႈတီႈဢၼ် သိုၵ်း TNLA မီးဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ သွင်ၽၢႆႇၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သေ ၼႂ်းလိူၼ် January 2021 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်း TNLA လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် မီး 4 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်း AA, MNDAA, TNLA ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ 3 ၸုမ်းၼႆႉ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဝၼ်းပီႊမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းထႅင်ႈၽၢႆႇလဵဝ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ် တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 01 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 28 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 01 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 31 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) မိူၼ်ၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းသေတႃႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉ သွင်ၽၢႆႇဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ တိုၵ်ႉလႆႈသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇယူႇ၊ လွင်ႈသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉ ၸွင်ႇသမ်ႉၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်တႄႉတႄႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၶေႃႈထၢမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႄႉ ယိုၼ်ႈမိုဝ်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇဝႃႈ တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းၸေႊၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး) မိူင်းၶၢင် ၼႆသေ ၽၢႆႇၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႆႈ ၼႂ်းလိူၼ် January 2021 ၼႆႉယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။
လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလႆႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ (ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း) ၼႆႉ ၸုမ်းဢူၺ်းလီသိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼိူဝ် Online ဢမ်ႇယွမ်း 2-3 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွင်ႈတီႈ ဢိၵ်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိူၼ် December 2020 လႄႈ ႁူဝ်လိူၼ် January 2021 ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်း TNLA ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ဢိၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၼႂ်းၵႄႈ သိုၵ်း TNLA လႄႈ RCSS/SSA ပေႃးတေဢမ်ႇသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ RCSS/SSA ပိုတ်ႇၽၵ်းတူ ႁပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းတႃႇသေႇ လႄႈ တေၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးမၼ်း တႃႇဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေးဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ် တီႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းယၢင်း လႄႈ မိူင်းထႆး ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ် ၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 10 May 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁႃႈလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 (59) ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼေႃႇဢႄးမလီႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ် လၢတ်ႈၼႄတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ KIC ဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 (59) ၵေႃႉၼႆႉ သၢႆငၢႆပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢမ်ႇပေႃးလီမႆႈၸႂ်ႁႅင်းလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်တူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ် သူင်ႇယူတ်းယႃ တီႈႁူင်းယႃၽၢႆႇတၢင်းမိူင်းထႆး ႁဝ်းၶႃႈယူတ်းယႃပၼ်ၶဝ် ဢွင်ႇတီႈပၢႆႈၽေးၵူၺ်း လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼေႃႇဢႄးမလီႇ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ်ၼႆႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တႄႉၵေႃႈ တႄႇၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 April 2021 ၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇသွၼ်ႈသဝ်းတီႈ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ်ၵူၺ်း၊ လႆႈတိတ်းၸပ်းတီႈ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းၼွၵ်ႈပွၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ်တႄႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇပၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈယဝ်ႉ၊ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၵေႃႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ် ၼိုင်ႈၵေႃႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ်ၼႆႉ လႆႈ Lockdown ဝႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတင်းသဵင်ႈ ယူႇတီႈႁိူၼ်း (Stay at Home) ဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်တႄႉ ၶွမ်ႇမတီႇလႅၼ်လိၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း TBC ၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ လႆႈပႅင်းၵိၼ်ယူႇသေ ၵူၺ်းၵႃႈ တေၵိၼ်ၶဝ်ႈ မီႇလဵဝ်ၵူၺ်း မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ တႃႇတေသိုဝ်ႉၵိၼ် ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ မၢၵ်ႇမႆႉၵေႃႈ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေးသမ်ႉ Lockdown ဝႆႉ၊ တႃႇတေၵႂႃႇသိုဝ်ႉတီႈလၢၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇၵမ်းၵေႃႉၵေႃႉၵူၺ်း လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ်ၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသူၼ်ၽိုင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈရၢတ်ႉၶျပူႇရီး ၸိုင်ႈထႆးသေ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်ၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်း မီး 5,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းယၢင်း လႄႈ မိူင်းထႆးၼႆႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝၢၼ်ႈထမ်ႈႁိၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် တင်းမူတ်း မီး 9 တီႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်ၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉ မီး 90,000 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး 88,907 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 486 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 59,043 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – Karen Linguistics Project


text:
ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းသေလၢႆ မွင်ၸႂ်ၸွမ်း ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ ဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်တပ်း တီႈႁူင်းယႃ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆႈတႆးလႅင်း လႄႈ လႆႈပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸွမ်းၼင်ႇ သင်ႇၶႃႇရၶူင်းၵၢင် ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်း ၵူၼ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးဝၼ်းၵိူတ်ႇၵေႃႈ ႁူႉတိုၼ်းမီးဝၼ်း လူႉသဵင်ႈတၢႆၼႆၼၼ်ႉသေ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ၸိူဝ်းၸူမ်းသူင်ႁပ်ႉထွမ်ႇ ပၢႆးမွၼ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းႁဝ်းၶႃႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၼမ်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 50 ပီႊ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ႈလူၺ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 March 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ လႆႈတူၼ်ႉႁၢၵ်ႈဢွၵ်ႇလိူတ်ႈ တီႈႁိူၼ်းသေ ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈဢဝ်ၵႂႃႇယူႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼင်ႇၶၼ်ၽႂ်းယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်း၊ တပ်းၵႂ်ႈ ၸဵပ်းထႃႉႁႅင်း လႄႈ မေႃယႃၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ယူတ်းယႃယူႇ ၵေႃႈဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈသေ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 ၵၢင်ၶမ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းထႆး 19:25 မူင်း (ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 18:55 မူင်း) ၼၼ်ႉ ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ တီႈႁူင်းယႃ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၵဵင်းတုင် မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး – ယၢမ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း လုၵ်ႉႁိူၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တေႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 1988 ဢမ်ႇၼၼ် ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် 8888 (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်) ဝၢႆးမႃးၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈမၢႆလူင် ၼႂ်းႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်သိုၵ်းႁၢၼ် တီႈပၢင်သွၼ်ၵၢၼ် မိူင်းမႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းသူင် – မိူဝ်ႈၽွင်းယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းသူင် တႅမ်ႈၵႂၢမ်း၊ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ တႅမ်ႈဝွၵ်း၊ တႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း၊ ပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းပပ်ႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ်တႄႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸၢႆးဢေး ပၢၼ်းသေး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းဢွၵ်ႇ 1 ၶႅပ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်တိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၶႅပ်းၶူၺ်ႇ (Tape) ၸိုဝ်ႈၶႅပ်းၵႂၢမ်းမီးဝႆႉဝႃႈ “ၸၢႆးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ” ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) လူမ်ႉၸူမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ လႆႈတူင်ႉၼိုင် ၽၢႆႇပၢႆးမွၼ်းၽဵင်းၵႂၢမ်း ၵမ်ႈပႃႈၼမ်သေ မိူၼ်ၼင်ႇၵႂႃႇႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းၸွမ်း ဝူင်းၸိူင်းလႅင်းလႂ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်းလၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းထႆး ၼႂ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 31 March 2021 ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းမီးၼၼ်ႉသေ ယူႇတီႈဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသႄႈ ဢိၵ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈဢွၼ်ၸွႆႈၵၼ်လုမ်းလႃး ပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ၸၢႆးဢေးလဵၵ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပီႁူဝ်ႁဵင် 2
ပီႁူဝ်ႁဵင် ထူၼ်ႈသွင် ၼႆႉ တီႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵရီႇၵေႃႉရီးယၢၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇတီႈပီ 1001 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်း တေႃႇ ပီ 2000 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 31 ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ႁဵင် 2 ၼႆႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇမုၼ်ႇၵူဝ်း၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၺၢၼ်ႇပၢႆးႁူႉ၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ ပၢႆးၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ မီးၽွၼ်းပၢႆးသၢႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19-20၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး၊ ပႆႇၺႃႇပၢႆးယႃႈယႃ လႄႈ လွင်ႈသမ်းၶဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈမီးမႃးျဝ်ႉ။ တီႈပၢင်သိုၵ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၼိဝ်ႇၵလီးယႃးသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇမႃး။ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးသေ မေႃယႃ၊ ၽူႈလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၺၼတၢင်းမေႃမႃးသေ ၵူၼ်း ဢဝ်တိၼ်ၵႂႃႇတမ်းတီႈၼိူဝ် လိူၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်း 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ဝူၼ်ႉၶူင်သၢင်ႈ ပၢႆးသၢင်ႈမႂ်ႇသေ တီႈၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇၼၼ်ႉ ၵူႈမိူင်းၵူႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ရေႇတီႇယူဝ်ႇ၊ တႄႇလီႇဝီးသျိၼ်း၊ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း မိတ်ႉၼိတ်ႉဢွၼ်ႇၵေႃႈ တူဝ်ႈၸွတ်ႈလႆႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇသေ ပၢႆးလႃႈ 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမႃးၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ၵူၼ်းဢၢၼ်ႁူဝ်ႁဵၼ်လၢၼ်ႉမၼ်း မေႃပႆႇၺႃႇမႃးျဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉၵေႃႈ တိူဝ်းလိူဝ်ၼမ်မႃး 2 ပုၼ်ႈ လိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 7 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1700 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမီး 300 မီႇလီႇယႅၼ်ႇသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းၼမ်မႃး ထိုင် 1000 - 600 မီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ ထိုင်ပီ 2000 မႃး ႁွတ်ႈထိုင် 6 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းမၼ်းတႄႉ လွင်ႈၽၢၼ်ဢိုပ်းယၢၵ်ႈၼမ်မႃး၊ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်ၵေႃႈ မႆႈႁွၼ်ႉမႃး လႄႈ ၸိူဝ်းၽၼ်း လႆႈၶွႆႈႁၢႆၵႂႃႇၼႆသေ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ The Sixth Extinction - The Most Recent Extinctions. Archived from the original on 2015-12-18။


text:
ယူးရူပ်ႉ
ယူးရူပ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႊလိုမ်လိၼ်ၸဵတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉပဵၼ်ဢၼ်ၼိူင်ႈ။ မၼ်းမီး 34 ၸိုင်ႈမိူင်း တင်းတူဝ်ၼပ်ႉႁွပ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းသဵင်ႈမွၵ်ႈႁိမ်းႁွမ်း 690 လၢၼ်ႉ။ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်သူဝ်းဝီးယႅတ်ႉယူးၼီးယၼ်း(ရတ်ႉသျႃး)ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊတႃႇမွၵ်ႈၶိုင်ႈၼိူင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵွၺ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်းယူးရူပ်ႉ။ တႃႇထႅင်ႈပွတ်းၼိူင်ႈသမ်ႉ မီးတီႈၼႂ်းဢေးသျိူဝ်း။
ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢၢၵ်ႈတိၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆ့ၽၢႆႇႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉသေ ၽၢႆႇၸၢၼ်းသမ်ႉ မီးပၢင်ႇလၢႆႇမႅတ်ႇတီႇတႂ်ႇရေးၼီးယၼ်း။ သၢႆၾင်ၼမ်ႉပွတ်းတၢင်းတူၵ်းယူးရူပ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်တေႃႇၼမ်ႉသမုတ်ႉဢႅတ်ႉတလၢၼ်းတိၵ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႊၶႅၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇတႄႉ သမ်ႉပဵၼ်ႁၢဝ်းလွႆႈလူင်ယူးရလ်း တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းသူဝ်းဝီးယႅတ်ႉယူးၼီးယၼ်း(ရတ်ႉသျႃး)။
ၵူၼ်းမိူင်းလိုမ်ယူးရူပ်ႉၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 30 မဵဝ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾရႅၼ်ႉၶျ်ႉ၊ ၸႂ်ႇမၼ်ႇ၊ ဢိတ်ႇတႃႇလီးယၼ်း၊ သပႅၼ်းၼိသ်ႉ၊ တင်းရတ်ႉသျၼ်းလႂ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတီးယၼ်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈလႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈယူးရူပ်ႉမိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ 18 ၼီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ၶၢႆၶူဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်တေႃႇတင်းပတ်းပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉမၼ်းႁဵတ်းပၼ်တၢင်းမၢၵ်ႈမီးလူင်လၢင် တေႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။
ယူးရူပ်ႉပဵၼ်တီႈၽင်ႁူၵ်ႉႁႄႇ ဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပၢႆးယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း။ ၶူဝ်းၵိုင်ႇၵႃႊဢၼ်ဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းမၵ်းၶၼ်မၼ်းတင်းၼမ်လၢႆ မီးဝႆႉၼႂ်းႁူင်းၼႄၶူဝ်းၶဝ်။ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ လူၾ်ႉဝႂ်းရီး၊ ပႄးရိသ်ႉလႂ်၊ ၾရႅၼ့်လႂ်။ သမ်ႉတီႈပရႃႇတူဝ်းမႅတ်ႈတရိတ်ႉ၊ သပဵၼ်း။ ယူးရူပ်ႉၼႆႉ ၽီမိုဝ်းၾၢႆႇပိူင်ၵေႃႇၵၢႆႇၶဝ်ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၵျွင်းၽြႃးလူင်ၶိူဝ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်လႄႈရူမ်းမႅၼ်းၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉလႂ်၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ ၵျွင်းၽြႃးလူင်ဢမ်ႇၼၼ် ဝတ်ႉ ၵျွင်းလူင်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢၼ်းသီ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၢႆးဝႆႉၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းယူးရူပ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃး မၢႆႇၵလ်ႇဢႅၼ်ႇၸလူဝ်ႇရႅမ်းပရၢၼ်ႉတ်ႉ၊ သီးသၼ်းၼီး၊ တင်းပီႇၵသ်းသူဝ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုၵ်ႉၶၢႆးလူင်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတီႈယူးရူပ်ႉယသ်ႉ။ မိူင်ၼင်ႇ သျဵၵ်ႉသပီးယႂ်း၊ တိၵ်ႉၵႅၼ်းသ်ႉ၊ တွသ်ႉတူဝ်းဝသ်ႉၵီး၊ တင်း ပၢလ်းသႅၵ်ႉၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်းၼိူင်ႈ(1914-1918) တင်းၵမ်းသွင်(1039-1945) ၼၼ်ႉ ပွတ်းတွၼ်ႊမိူင်းယူးရူပ်ႉတင်းယႂ်ႇလူင်ၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇယႃႉလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဝဵင်းလူင်ၶဝ်လႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆတႄႉ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇတင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းပဵၼ်ဝႆႉ တီႈငဝ်ႈငႃႇ လူင်လၢင်ၾၢႆႇႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈလႄႈပၢႆးယဵၼ်ႇငႄႈဝႆႉယူႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ မိူင်းၼိူင်ႈတင်းမိူင်ၼးိူင်ႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉတင်း လၢႆးတေႃႉတၢင်ႇသူင်ႇပၢၼ်မႂ်ႇ၊ ႁူမ်ႈပႃးသၢႆတၢင်းလူမ်း(ၾၢႆႇၵၢင်ႁၢဝ်)၊ တၢင်းလူတ်ႉၾႆးဢိၵ်ႈတင်းသဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်း(သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆးလူင်)ၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်မိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Within the above-mentioned states are several de facto independent countries with limited to no international recognition. None of them are members of the UN:
Several dependencies and similar territories with broad autonomy are also found within or in close proximity to Europe. This includes Åland (a region of Finland), two constituent countries of the Kingdom of Denmark (other than Denmark itself), three Crown dependencies, and two British Overseas Territories. Svalbard is also included due to its unique status within Norway, although it is not autonomous. Not included are the three countries of the United Kingdom with devolved powers and the two Autonomous Regions of Portugal, which despite having a unique degree of autonomy, are not largely self-governing in matters other than international affairs. Areas with little more than a unique tax status, such as Heligoland and the Canary Islands, are also not included for this reason.
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Largest Countries In Europe 2020.
- ↑ "World Population prospects – Population division". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division.
- ↑ "Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision (xslx). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division.
- ↑ GDP Nominal, current prices. International Monetary Fund (2019). Retrieved on 6 March 2019။
- ↑ GDP PPP, current prices. International Monetary Fund (2019).
- ↑ Demographia World Urban Areas. Demographia.
- ↑ Eu flag for Eu members


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 19 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA-S EAO) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တၢင်း Online Video Conference ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈၼိူဝ် Online Video Conference သေ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ပဵၼ်ပႃးႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်း ၸုၵ်းမၼ်ႈယူႇၽၢႆႇ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် လူၺ်ႈလၢႆး ၵတ်းယဵၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လမ်းတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း Civil Disobedience Movement လႄႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉတင်းသဵင်ႈ လႄႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယႃႇပေဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း လၢႆးၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈႁၢႆႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ဢၼ်ၺႃးတၢမ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႆႇတၼ်းလႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇတင်းတၢင်းၽိတ်းဢၼ်ၶဝ်လႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ သမ်ႉ ပွႆႇပၼ်တင်းၼမ်လႄႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈတႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ဝၢႆးၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ပေႃးယိုဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ မၢႆမီႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇငၢမ်ႇၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းၵၼ်တင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၾႅတ်ႇတရႄႇ လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢႃႇယု ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ႁူၼ်ၶိုၼ်းတၢင်းလင် ဢိၵ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵုမ်းၵမ် ပေႃးမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇမီး၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼႆႉ လွင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸွင်ႇၵိုင်ႇလီၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈ၊ ၸွမ်းၼင်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသွင်ၽၢႆႇ (Bilateral Agreements) ၵဵဝ်ႇၵပ်းၸုမ်းတေႃႇၸုမ်းၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ၸွင်ႇၵိုင်ႇလီၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ တေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ပေႃးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းမိူဝ်းၼႃႈမႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေတမ်းဝၢင်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမူႇပိူင်ၾႅတ်ႇတရႄႇ NCA-S EAO ႁဝ်းၶႃႈလႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်၊ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢိၵ်ႇ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်တေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – NCA-S EAO


text:
Friday, October 26, 2012
ပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈ
ပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇႁဵၼ်းဢဝ်ၵူၺ်းႁ ဢမ်ႇၼၼ်တႃႇသွၼ်ဢဝ်။ လွၵ်းလၢႆး ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈသေႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶူးသွၼ် လႄႈပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈဝႆႉပဵၼ်ႁၢၵ်ႈငဝ်ႈ ပဝ်ႉမၢႆမိူၼ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်တီႈႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်သေ ဢဝ်ပိၼ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇဢွင်ႈတီႈၽိုၵ်းတွပ်ႇ တႃႇပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈပႅတ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ် ႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီသွၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ဢၼ်တေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တၢင်းၸူဝ်ႇၸၢတ်းပၢၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ထုၵ်ႇလီပဵၼ်တၢင်းႁူႉ ဢၼ်ပၼ်တၢင်းဝူၼ်ႉ ၶူၼ်ႉႁႃၼမ်ႉၵတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေၸီႇၼႆႉ
ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်သွၼ်ႁဵၼ်း ႁဵၼ်းလူၺ်ႈလွင်ႈတိုၼ်ႇတဵၼ်ႈ လႄႈ ၸႂ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉ
(Active Learning and Critical Thinking) ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇတဵင်းလုၼ်ႇ
(ပၢႆးပၺ်ၺႃ) လႆႈတႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ တီႇလႅင်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်ႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈၵဵပ်းဢဝ်မႃးသေ တႅမ်လူင်းဝႆႉၵူၺ်း။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်ႈသေ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၼပ်ႉယမ် ၽႃႇသႃႇသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉလႆႈလီလီ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၸၢဝ်းပုတ်ႉႁဝ်း တေမီးမွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇ60 သေ
ႁူဝ်ၵူၼ်း ၸဝ်ႈသင်ႇၶ မႄႈၶၢဝ် လႄႈ ၵူၼ်ႈထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ တေမီးမွၵ်ႈ ၸဵတ်းသႅၼ်။ ၼႂ်းႁူဝ် ၵူၼ်းၸဵတ်းသႅၼ်ၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၶဝ်လႆႈလူႇတၢၼ်းၵမ်ႉထႅမ်လဵင်ႉလူဝႆႉလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။ ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်လႆႈ လဵင်ႉလူလူႇတၢၼ်း ၸဝ်ႈသင်ႇၶ မႄႈၶၢဝ် လႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇၼိုင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈတေႁဵတ်းၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉ ၸႄႈၵႅင်း ပေႃးလႆႈၼိုင်ႈလင်ယဝ်ႉၼႆ ၸဝ်ႈသြႃႇတူၼ်ၶူးလူင် ဝတ်ႉမၸူဝ်းယိင်ႇ တိူၵ်ႈမႂ်ႇ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လႅပ်ႈတေၸႂ်ႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵမ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈသင်ၶလႄႈ မႄႈၶၢဝ်ၸိူဝ်းလႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ် လူႇတၢၼ်းတမ်ႈတီႈၸၢဝ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ သမ်ႉၸွႆႈထႅမ်တၵ်ၵႃႇၶဝ်သင်လႆႈ
ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လီထတ်းသၢင်ႈတူၺ်းၶိုၼ်းလီလီယူႇ။ သင်ဝႃႈ တေပဵၼ်ၽၢႆႇတီႈ ပိူၼ်ႈလူႇဝႆႉၼပ်ႉယမ်လၢႆလၢႆၵူၺ်းၼႆတႄႉ ဢမ်ႇႁိုင် တေထိုင်ၵႂႃႇၼႂ်းႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းၵေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃး ၼႂ်းပၢၼ်တီႇမူဝ်ၶရေႇၸီႇၼႆႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶၶဝ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈထၢတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်း လွၵ်းလၢႆးပိူင်ယူႇပိူင်ၵိၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇႁိုဝ်ၼေႃး။ ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ် ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈ ထၢင်ႇႁၢင်ႈယၢင်ႈၶဝ်ႈၼႂ်း တူင်ႇဝိူင်းလူၵ်ႈ (လုမ်ႈၾႃႉ) ၸႅင်ႈၼႃႈၸႅင်ႈတႃလႆႈလီလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈၶၢဝ်းလႂ်ၶဝ်ႈ ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းလႂ်ဢွၵ်ႇသေ လႄႇႁႃ တုင်းသွမ်းယူႇၸွမ်းၵဵဝ်ႇ ၵၢင်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လီဢၢႆပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၸၢဝ်းလူၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။
တီႈၼႆႈႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႆ ဝူၼ်ႉတူၺ်းလူး တၵ်ႇၵႃႇသတ်ထႃးၶဝ်ၼႆႉ လႆႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၸွမ်းၵၢၼ်ႁိူၼ်း လုၵ်ႈလၢင်း လွင်ႈၵိၼ်လွင်ႈယူႇတႄႉတႄႉ ပၢႆလႆႈၸွႆႈထႅမ်ပႃး ၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ထႅင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႇယဝ်ႉႁိုဝ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၵုမ်ႇပိၵ်ႉႁူဢိုတ်းတႃ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်သေ သွၼ်လိၵ်ႈယူႇဢၼ်လဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁူႉ ၸဝ်ႈဢွင်ႇ ၸဝ်ႈပွင်ႇၸႂ်လိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ B.A M.A Ph.D မၼ်းၵေႃႈၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေတႃႉ တိုၵ်ႉလႆႈပိုင်ႈဢိင်တၵ်ၵႃႇၶဝ်ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ တီႈၼႆႈ ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁႃလွၵ်းလၢႆးၸွႆႈတၵ်ၵႃႇသတ်ထႃးၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇယူဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပၢႆးယူႇလီ လႄႈပၢႆးတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်ႈၸၼ်ႉသုင် မိူင်းမၢၼ်ႈႁဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ တၢင်းလူၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉလီတႄႉတႄႉ ဝႃႈႁဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၵႃႈႁိုဝ် ၼမ်ႉၵတ်ႉႁဝ်းမီးၸၼ်ႉလႂ် ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉယူႇ။ ယႃႇဝႃႈၸဝ်ႈဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉၶူးထမ်မႃၸရိယလႃႈ တေႃႈၼင်ႇ ၸဝ်ႈဢူမ်ဢၢၼ်ႇပိတၵတ်သၢမ်ၵွင် ၶဝ်ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ဢႃႈသူပ်းသေၵမ်း ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢၼ်လႆႈၸဵပ်းၸႂ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈဢူမ်ဢၢၼ်ႇပိတၵတ်သၢမ်ၵွင် ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ တီႈဝဵင်းဢွၵ်ႉသပွတ်ႉ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၸ် ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸဝ်ႈဢၼ်ဢူမ်ဢၢၼ်ႇလႆႈ ပိတၵတ်သၢမ်ၵွင်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇသင်ၶမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉတႄႉၼႆႉ မီး ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် မိၼ်းၵုၼ်းၼႆႉတူၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉလႆႈၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်သႃသၼႃၸိုင်ႈမိူင်း မႃးသွင်ဢၼ်သေ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်မႃးတႄႉတႄႉ။ ဢၼ်ၵမ်းလင်မၼ်းၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၼမ်ႉႁၼ်တူဝ်သင် သေၸဝ်ႈသေတူၼ်။
ၸၼ်ႉၸွမ်သႃသၼႃၼႆႉ မီးသွင်ဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈသင်ၶမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးဢူဝ်းၵၢတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းၶိုၼ်ႈလႆႈ။ ၼိုင်ႈပီၸမ်ႉ ႁပ်ႉလႆႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇထိုင်200 ၸဝ်ႈ ။ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ယဝ်ႉ ၸၼ်ႉလူင် လႄႈၸၼ်ႉၶူးၼႆႉၸမ်ႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 5ႇ250 ၸဝ်ႈ။ ဝူၼ်ႉတူၺ်းၶႃႈလူး ဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ႁွင်းႁပ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်လႆႈသေဢိတ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တေႇတူင်ႉတိုၼ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ
တေဢမ်ႇပႆႇတူၵ်းလိုၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈသင်ႇၶ မိူင်းမၢၼ်ႈႁဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈသႂ်ႇပၼ်ပႃး လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ လႄႈ ပၢႆးၼပ်ႉၼႆၸိုင် တေႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်းလႆႈယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ၶမႁႃၼႃယၵ လႄႈ ဢေႃးဝႃတႃၸရိယ ၶဝ်ၸဝ်ႈတင်းသွင် ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ႁပ်ႉၸုမ်ႈB.A ၼႂ်းလေႃးၵီႇပႃးၼႆတီႈၶႃႈလႄႈ ထုၵ်ႇလီတူၺ်းၵႆ ၶၢဝ်းယၢဝ်းသေ တႃႇ ၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈတီႈတၵ်ၵႃႇၼၼ်ႉ ပေႃးတေမီးတၢင်း တွပ်ႇတႅၼ်းၶိုၼ်းၵုင်ႇမုၼ်ၶဝ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႂ် ၵရုၼႃႇၼမ်းၼႃႈသေ တႅပ်းတတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇသေၵမ်းၶႃႈĳ။
ၸဝ်ႈၸွမ်ႁၢၼ်
ပိၼ်ႇဢဝ်မႃႈတီႈ
7 DAY NEWS JOURNAL ၵေႃႉတႅမ်ႈ ၸဝ်ႈသုၸၼိင်တ(သႃသၼထမ်မႃၸရိယ)
Posted by ꨅဝ္ꨳꨅြမ္ꨟꨤꨓ္
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, March 17, 2020
ပၢင်ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိ ၸဝ်ႈ "ရတၼသုတ်ႈ"
သင်ၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိ ၸဝ်ႈ "ရတၼသုတ်ႈ" တႃႇလွတ်ႈရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈၵတ်းယဵၼ်
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထိ 17/03/2020 သင်ၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိၸဝ်ႈ ရတၼသုတ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈပူၼ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ဝၢႆးရတ်ႉသ် ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ 2019 ဢမ်ႇၼၼ်(Covid-19) ဢၼ်ၸၢင်ႈၽႄႈတိူၼ်းငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈ ၸၼ်ႉတႂ်ႈ တိူၵ်ႈ A၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယႃး၊ မိူင်းထႆး ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်လွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိၸဝ်ႈ ရတၼသုတ်ႈ လွတ်ႈၵၢင်းတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးပၼ်ႇတိတ ပိုၼ်းၼုမ်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸုပ်ႈ (16) ဢွၼ်ႁူဝ် သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ထႆး လၢႆတူၼ်လၢႆပႃးသေလႄႈ လွတ်ႈႁေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈလွတ်ႈႁေႃးထမ်းပရိတ်တပႃႇလိၸဝ်ႈရတၼသုတ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဝၢႆးရတ်ႉသ် ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼႃႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ-2019၊ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ (Covid-19) ဢၼ်တႄႇပဵၼ်မႃးတီႈဝဵင်းဝူႇႁၼ်ႉ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ လႆႈၽႄႈတိူၼ်းၵႂႃႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ၵေႃႈလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တၢင်းပဵၼ်ပေႃးတေႁၢႆ ဢမ်ႇမႃးၵၢႆလႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၵတ်းယဵၼ်တၢင်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃးပရိတ်တ ၶေႃႈယမ်ၵႂၢမ်းထမ်း ပုတ်ႉထၸဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ရတၼသုတ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်းသူးပၼ် ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉဢၼ်မီးၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈလွတ်ႈၵၢင်းတၢင်းပဵၼ် ပူၼ်ႉၽေးၶဵၼ် ဢၼ်ႁၢင်ႉႁၢႆႉလူင်ၼႆႉသေၵမ်း။
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
တႃႇၵေႇတ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေတ (မၢၼ်ႈ: သာကေတမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thaketa Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Taakaeta]) ၼႆႉ မၼ်းဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလၢတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ (1959) သေ ပွၵ်ႉ မီး (႑႙) ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီး (႔႖) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် မီး (႘) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး (႔) ႁူင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းလဵၼ်ႈပၢႆးလဵၼ် ပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵႂၢမ်းၽိုၵ်းၵူၼ်းၸုမ်ႇ သုဝၼ်ႇၼ (မၢၼ်ႈ: သုဝဏ္ဏလူငယ်လေ့ကျင့်ရေးကွင်း) လႄႈ ၵႂၢင်းလဵၼ်ႈလွတ်ႈလူမ်းလွတ်ႈၽူၼ် သုဝုၼ်ႇၼ (မၢၼ်ႈ: သုဝဏ္ဏမိုးလုံလေလုံ အားကစားကွင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၃၁, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 25, 2015
- ↑ GoogleEarth


text:
ၵျူင်ႇပျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ (မၢၼ်ႈ: ကျုံပျော်မြို့နယ်; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyonpyaw Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 66.


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 05 October 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢထမ်ႇမယိုတ်းသိမ်းဢဝ်လၢႆ တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်း တင်းၼမ် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်တီႈလိၼ် သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမီးတၢင်းၽိတ်းသင်လႄႈ ၶဝ်ယိုတ်းသိမ်း ၽွင်းၼႆႉသမ်ႉ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ တီႈၼႂ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃးၵေႃႈ တိုၵ်ႉမႅၼ်ႈၽွင်း မၢၵ်ႇပူင်းႁူင်းၵွၼ်ႈလႄႈ တိုၵ်ႉမႅၼ်ႈၽွင်းလီလုမ်းလႃးမၼ်းယဝ်ႉၶႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ တီႈလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်လၢႆၼႆႉ ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်း မီးယူႇလၢႆလၢႆၸဝ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူႉၸွမ်းတႄႉ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃၼႆႉၵူၺ်း မီးယူႇသွင်ၸဝ်ႈ။
- လုင်းသၢင်ႇသူၺ်ႇ တီႈယူႇဝၢၼ်ႈၼႃးၸလွင်း ထုၵ်ႇသိုၵ်း SSPP ယိုတ်းသိမ်းဢဝ် ၼႃးၼိုင်ႈတူင်ႈလႄႈ သူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၼိုင်ႈသူၼ်သေ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ (ၶဝ်ႈၶႄႇ) ၼၼ်ႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈထူင်လူင်မၼ်း 13 ထူင်။
- လုင်းလႃႉ ဝၢၼ်ႈပဵင်းသႃႇ ထုၵ်ႇသိုၵ်း SSPP ယိုတ်းသိမ်းဢဝ် သူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၼိုင်ႈသူၼ်၊ သူၼ်လုင်းလႃႉၼႆႉ ၵႂၢင်ႈပေႃးသုတ်းသၢႆႁူသၢႆတႃလႄႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ဢၼ်လုင်းလႃႉၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈထူင်လူင်မၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 14 ထူင် ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸုမ်းဢူၺ်းလီ ဢၼ်ပဵၼ် TNLA သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမေး၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ဢိၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈပွႆႇၽႃႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ပၢႆႈယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉ တီႈလွတ်ႈၽေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်းၵမ်းလႆႈထုၵ်ႇၺႃး ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ယိုဝ်းသိမ်းဢဝ်လၢႆ သူၼ်ႁႆႈၼႃး လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းသေ ဢထမ်ႇမ ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်လၢႆ သူၼ်ႁႆႈၼႃး လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး လုင်းၶႅၼ်ႉ + ပႃႈသႅင် တီႈဝၢၼ်ႈႁူမ်ႈ ဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ႁိူၼ်း လုင်းၶႅၼ်ႉ + ပႃႈသႅင် ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်လၢႆၼႆႉ ႁိူၼ်း 1 လင် ၵႃႈၶၼ်သၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ မီး 30,000,000 ပျႃး (သၢမ်သိပ်းလၢၼ်ႉပျႃး)၊ ၼႃး 1 တူင်ႈ 5,000,000 ပျႃး (ႁႃႈလၢၼ်ႉပျႃး)၊ သူၼ် 60 ဢေႇၵ 48,000,000 ပျႃး (သီႇသိပ်းပႅတ်ႇလၢၼ်ႉပျႃး)၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ 1 လမ်း 350,000 ပျႃး (သၢမ်သႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇပျႃး)၊ ၸၢၵ်ႈထႆ 1 လမ်း 2,000,000 ပျႃး (သွင်လၢၼ်ႉပျႃး)၊ မႆႉပႅၼ်ႈ 2 တၢၼ်ႇ 1,600,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉႁူၵ်းသႅၼ်ပျႃး)၊ ၸၢၵ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇ 2 လုၵ်ႈ 700,000 ပျႃး(ၸဵတ်းသႅၼ်ပျႃး)၊ ႁႃႇလႃႇထူဝ်ႇၼဝ်ႈ 1 ၶိူင်ႈ 350,000 ပျႃး (သၢမ်သႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇပျႃး)၊ ၶျဵင်းပလွၵ်ႉ1 ဢၼ် 100,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈသႅၼ်ပျႃး)၊ ၸၢၵ်ႈတိုတ်ႉၼမ်ႉ 1 လုၵ်ႈ 150,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈသႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇပျႃး)၊ ၸၢၵ်ႈယဵပ်ႉၶူဝ်း 3 ၶိူင်ႈ 580,000 ပျႃး (ႁႃႈသႅၼ်ပႅတ်ႇမိုၼ်ႇပျႃး)၊ ပီႇထီႇ 1 လုၵ်ႈ လႄႈ သူဝ်ႇလႃႇ 1 ဢၼ် 440,000 ပျႃး (သီႇသႅၼ်သီႇမိုၼ်ႇပျႃး) လႄႈ ၶူဝ်းႁိူၼ်းယွႆႈယႅမ်းၼႂ်းႁိူၼ်းထႅင်ႈ 1,500,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉႁႃႈသႅၼ်ပျႃး) ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 89,620,000 ပျႃး (ပႅတ်ႇသိပ်းၵဝ်ႈလၢၼ်ႉႁူၵ်းသႅၼ်ပျႃး) ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 38 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 5 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 45 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 83 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ (ၵလေႃး) မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 1 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 1 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 12 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 8 ၵေႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 7 ၵေႃႉ လႄႈ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 52 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မေႃယႃၶဝ် ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် 3,175 ဢၼ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ထႅင်ႈ 83 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 5 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 1,216 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 7 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 359 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း 359 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 356 ၵေႃႉတႄႉ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၸႄႈဝဵင်းၵမ်ႉၼမ်ၼမ် ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၶဝ်ႈၵဵပ်းတူဝ် ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 83 ၵေႃႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်း ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႃး မိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊ ယႃႇယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်၊ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ ပေႃးမီးသၢႆငၢႆ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃၵမ်းလဵဝ်၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ၊ သင်ဝႃႈမီး ၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇမိူင်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ပွၵ်ႉ တီႈႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉပေႃးၼႆ ႁႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢိင်ႇၵပူႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ (မၢၼ်ႈ: အင်္ဂပူမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ingapu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၸူးၼႂ်း ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ တင်း ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 24 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 632 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး 82 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႆႉ မီး 214,384 ၵေႃ [1]သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိူဝ်ဝဵင်း ၼႆႉ မီး 13,320 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်းႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇသေ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆ့ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈလႄႈ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်း တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၸူး ဝၢၼ်ႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸွမ်း သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးၸွမ်း သၢႆတၢင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆ ၸၢင်းၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၸွမ်း ၶႅပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလိၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် မႄးၸလီႇၵူင်း တေႃႇ ၵူင်းၵွၵ်ႉလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိင်ႇၵပူႇ တေႃႇထိုင် သူင်ႇၵူင်းလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိင်ႇၵပူႇ တေႃႇထိုင် ထူးၵျီးလႄႈသင် ၸၢင်းၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၼွၵ်ႉမီး၊ ႁွင်ႈသိၼ်ႇပူင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးၵၢၼ်သူၼ်သေ ၵၢၼ်ႁုင်ၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းပႃးယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႆႈၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မႄးၸလီႇၵူင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈထူးၵျီးၼႆႉ သၢႆငၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶႅမ်ႉလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃးႁုၵ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၸွင်းတၢၼ်းၵျီးၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃးႁုၵ်ႇမႃး ၸဵမ်ၵွၼ်ႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ တေႃး ၸၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႈတူင်ႇ၊ ၽႃႈမႆ၊ ၽႃႈသိူဝ်ႇၽိူၼ်၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉမိုဝ်း၊ ထူင်၊ ၽႅၼ်ႇတင်ႇၼင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း လႄႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁွင်ႈဝႅတ်ႉတေႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ႇ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ဢုင်တမ်းၼမ်လႄႈ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈတိုၼ်ႈမႃး လွင်ႈၼိုင်ႈသေ ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႂ်ႈယွမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ဢဝ်တေႃႉသူင်ႇၸွမ်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 68.


text:
ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ (မျၢၼ်ႇမႃႇ)
An enlargeable map of Myanmar.
An ethnolinguistic map of Burma.
ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 5000 လႄႈ ၼမ်လိူဝ်။ ၵေႃႉ UNFPA Myanmar.[1] ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈ ၼႃသေ ၼႄဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈဝဵင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းပေႃးတေဢမ်ႇတူၺ်းလႆႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း TV ၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႅင်းလၢဝ်ပွမ် ၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆသေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈယိုတ်းၸလွင်း PSI ၸွမ်းလၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇ လႄႈ ၽူႈႁပ်ႉႁဵတ်းပၼ် ၸလွင်း PSI ၼႂ်းလၢႆလၢႆဢွင်ႈတီႈ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 8 April 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Nikkei Asia ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉ လႆႈလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းယိုတ်းဢဝ်ၸလွင်း PSI လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း (Set-Top-Box) ပဵၼ်ၸလွင်းဢၼ်ႁပ်ႉလႅင်းလၢဝ်ပွမ်လႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ တီႈၼႂ်းတိူင်းဢမေႇရႃႇဝတီႇ လႄႈ မိူင်းမွၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈယိုတ်းၸလွင်း PSI ၼႆႉၵေႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေႁႄႉႁၢမ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈထိုင်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၼႂ်းၶွင်ႉ TV ၽၢႆႇဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Democratic Voice of Burma (DVB) လႄႈ Mizzima သွင်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိုၵ်ႉႁပ်ႉတူၺ်းၶၢဝ်ႇ DVB လႄႈ Mizzima လႆႈၽၢၼ်ႇတၢင်းၸလွင်း PSI လွမ်ပွမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
PSI ပဵၼ်ၸလွင်းဢၼ်ပၼ် Platform လႅင်းလၢဝ်ပွမ် ယႂ်ႇသုတ်းၶွင်မိူင်းထႆးဢၼ်ၼိုင်ႈ လႄႈ လႆႈပိုတ်ႇလွၵ်းၵၢၼ်ႇၶၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇတင်းမူတ်း ဢိၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇႁပ်ႉလႅင်းလၢဝ်ပွမ်လႆႈတင်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AP ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈၼႂ်းတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉဝႃႈ သင်ဝႃႈၽႂ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸလွင်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႅင်းလၢဝ်ပွမ်ၼႆ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၽိတ်းမၢႆမီႈၼႆလႄႈ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸလွင်း လႅင်းလၢဝ်ပွမ်ယူႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇဢၢပ်ႈပၼ်တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ ၼင်ႇၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်ၽႂ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 9 April 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတီႈဝဵင်းမၢၼ်းတလေး ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈတုင်း ၸွမ်ပိဝ် ၶႄႇ လႄႈ ရၢတ်ႉသျုး ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ယူႇၽၢႆႇလင်ပၼ်ႁႅင်းဢီး ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ဝင်ယီႉ (Wang Yi) ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ငၢဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶႄႇသေ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းပႃႇတီႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်ပၢႆၼႆႉယဝ်ႉ ၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၶႄႇၶႂ်ႈႁၼ်လႄႈ ၶႄႇယင်းပၢၵ်ႈထဵင်ပႅတ်ႈ လွင်ႈမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ ၶႄႈႁူႉႁၼ်လီၸွမ်း ၼႂ်းလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဝင်ယီႉ (Wang Yi) လၢတ်ႈတီႈ ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းဝၢႆးပၢင်ၵုမ်ပီႊသၽႃးမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉဝႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇသေ ၼပ်ႉထိုဝ်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈယူႇသေ ယၢမ်းလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလူတ်းယွမ်း လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႄႇမီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ပႃႇတီႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈၼႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇသေ ၽၢႆႇၶႄႇၵေႃႈၾၢင်ႉသတိ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႄႇၵေႃႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းလွင်ႈၼိမ်သဝ်းၼႂ်းမိူင်း ပဵၼ်ယႂ်ႇယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၼႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်းၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (United Nations Security Council) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ တႃႇပွႆႇပၼ်တူဝ်ႇ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉ ၺွပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၶႄႇႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ဝင်ယီႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ မိူင်းၶႄႇ ၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၸမ်ၸႂ်တင်း ပႃႇတီႇ လႄႈ ၸုမ်းၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးၶၢဝ်းႁိုင် လႄႈ လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၼႂ်းၵႄႈ ၶႄႇ လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ မီးယူႇၵူႈၽၢႆႇသေ ဢမ်ႇဝႃႈငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၶႄႇတိုၼ်းဢမ်ႇႁိူင်ႈၵိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ လွင်ႈၶႄႇလႄႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢိၼ်းတၵေႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢိၼ်းတၵေႃႇ (မၢၼ်ႈ: အင်းတကော်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Inn Ta Kaw) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ဢိၼ်းတၵေႃႇ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်း ဢိၼ်ႇတၵွင်ႇ (သဵင်ဢွၵ်ႇ ဢၢၼ်းတၵေႃး) သေ လူင်းပဵၼ်မႃးသေ ဢၢၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ် တၵေႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၵႄးၼမ်ႉၼႆႉသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼွင်ၵႄးၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢိၼ်းတၵေႃႇ ၸူး ဝဵင်းၵဝ ၼႆႉ ဢဝ်တၢင်းၵႃးသေ သိုပ်ႇၵၢႆႇဝႆႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Google. Google Maps.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၇၈.


text:
ၶႄႇ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉၽႃႇၺႃး ၶူဝ်းၶွင်တႂ်ႈၼမ်ႉ
လွင်ႈဢၼ်ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉႁႅင်းၼိဝ်းၶရီးယႃး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၽႃႇၺႃးၶူဝ်းၶွင်တႂ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ ၶႄႇတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈၼႄၸႅင်ႈလႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 08 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႊ) ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸၢဝ်ႉ လီႉၵျဵၼ်း (Zhao Lijian) လၢတ်ႈဝႃႈ ၽၢႆႇတင်းၶႄႇ မႆႈၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ႁႅင်းၼိဝ်းၶရီးယႃး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၽႃႇၺႃးၶူဝ်းၶွင်တႂ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းမဵဝ်း တီႈတႂ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉၼႆသေ တုၵ်းယွၼ်းပႃးႁႂ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း ယူႇယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၽႃႇၺႃးၶူဝ်းၶွင်တႂ်ႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈႁိမ်းလႂ် ၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဢၼ်လႆႈၽႃႇၺႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈလႂ်တီႈႁိူဝ်းလႄႈ ဢၼ်ႁိူဝ်းၽႃႇၺႃးၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်သင် လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ သၢၼ်ၼိဝ်းၶရီးယႃးႁူဝ်ႈဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းၸႂ်ႈတေႉယူႇႁိုဝ် ဢိၵ်ႇတင်း ၸွင်ႇမီးလွင်ႈဢၼ်ယႃႉလူႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇယူႇႁႃႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်မၼ်းတင်းမူတ်း ယူႇယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ႁႅင်းၼိဝ်းၶရီးယႃး တိုၵ်းဝႆး ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၽႃႇၺႃး ၶူဝ်းၶွင်တႂ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းမဵဝ်း တီႈတႂ်ႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူဝ်း မၢတ်ႇၸဵပ်း 11 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉၵေႃႈ လႆႈမီး လွင်ႈလူႉသုမ်းပႃး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 02 October 2021 ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼႂ်း ဝၼ်းထီႉ 07 October 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း ၼႆယူႇ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆဢၼ်ၵေႃႈ လၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ မီးလွင်ႈလူႉၵွႆယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ လူႉၵွႆၼမ်ဢေႇၵႃႈႁိုဝ်၊ ၽၢႆႇတၢင်း တပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဝႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွင်းဢၼ် တႅပ်းတတ်း ၵႃႈၶၼ် လွင်ႈလူႉၵွႆႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉယူႇၼႆၵူၺ်း။
ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ ယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼၢၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ လႄႈ ယင်းဢမ်ႇပိုတ်ႈလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသေ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်လႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသင်ၶိုၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႄႇ တင်း တၢင်ႇမိူင်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ ပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ထၢင်ႇပိူင်ႈၸွမ်းလွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်တေႉမၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်” ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵႆႉဢွၵ်ႇၵူတ်ႇထတ်း တၢင်းၼမ်ႉလႄႈ တၢင်းၵၢင်ႁၢဝ်ၼၼ်ႉ တေဢၢင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ်ၼႆၵူၺ်း ယွၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉပွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းပူၼ်ႉလိူဝ်လႄႈ ပဵၼ်ၽေးႁၢႆႉႁႅင်းတေႃႇလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ လွင်ႈၼိမ်မၼ်ႈ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉတႄႉတႄႉ ဝႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Science
- သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈတူၺ်းႁူဝ်ၶေႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတင်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇၼႆႉၸိုင် တူၺ်းလႆႈတီႈ ႁူဝ်ၶေႃႈၵပ်းၵၢႆႇ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ၼႆၶႃႈ။
Portal ပၢႆးသၢႆႊ
ပၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်ဝႃႈ သၢႆးယႅၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Science) လုၵ်ႉတီႈ (ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ ၸီႇယႅၼ်ႇသျႃး သေ လူင်းပေႃႇပဵၼ်မႃးလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပိုၼ်ႉႁူႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။) သေ ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်၊ ပိုၼ်ႉၵၢၼ် ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈတူၵ်းၸွမ်းပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈလၢမ်းႁႃတူၺ်း ၽႅၼ်ႇလိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ၊ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ၶဝ်ႈပႃးလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။
- ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ်
- ပၢႆးပိုတ်ႇထၢတ်ႈဓာတုဗေဒ
- ပၢႆးလႅင်ႊတူဝ်ႁၢင်ႊရူပဗေဒ
- ပၢႆးလႅင်ႊလိၼ် - ဘူမိဗေဒ
- ဢႅတ်ႇတမ်ႇ - အက်တမ်
- ၼိဝ်ႇထြွၼ်ႇ - နျူထရွန်
- ပြူဝ်ႇထွၼ်ႇ- ပရိုတွန်
- ဢီႇလႅၵ်ႈထြွၼ်ႇ - အီလက်ထရွန်


text:
ၸိၵ်းၸွမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မဢလ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁွတ်ႈထိုင်ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း လႄႈ လၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ယူႇတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႅင်ႇတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေဢုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇလူတ်း ယွၼ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၵႃးၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈရူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၸႂ်ႉတင်းၾႆးၾႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁွတ်ႈထိုင်လႃႈသဵဝ်ႈ ႁူပ်ႉထူပ်းၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 19/9/2021 သေ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈတႃႇလူတ်းယွၼ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်ၾႆးၾႃႉၸႂ်ႉတႅၼ်းတၢင်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ၊ လွင်ႈၶူဝ်းၶွင်တိုၼ်းလၢင်းၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ်၊ လွင်ႈလဵင်ႉလူတူဝ်သတ်းလႄႈလွင်ႈဢဝ်ၶိူင်ႈၶူဝ်းသၽႃႇဝ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်းသူင်ႇၶၢႆ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉယင်းပၢႆလၢတ်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းၶေႃႊလဵၵ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ လဵင်ႉလူတူဝ်သတ်းဝႆႉတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
. တီႈပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ တွၵ်ႊတိူဝ်ႊၵျေႃႇထုၼ်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈတႆး (ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉ) ၊ ဢူးယီႈၼပ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႃႉ (ဢၼ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ပၼ်ဝႆႉ) ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (ဢၼ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ပၼ်ဝႆႉ) ၊ ဢူးတႃႇတဵင်းၸေႃႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းၵမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ပလွင်ႈ (ဢၼ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ပၼ်ဝႆႉ) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်။


text:
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) (16/2021) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း 27-28 May 2021 လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်း Online Video Conference ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်း ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ် (PPST) (16/2021) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၸုမ်းၽႂ်မၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ်သေ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ တေဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ် (PPST) (16/2021) ၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ပဵၼ်ပႃးႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိၵ်ႉပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉသေ ႁဝ်းၶႃႈတႅပ်းတတ်းဝႆႉဝႃႈ တေၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမူႇပိူင်ၾႅတ်ႇတရႄႇလႄႈ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ မူႇပိူင်ႇၾႅတ်ႇတရႄႇ PPST ၼႆႉ ပေႃးထိုင်မႃးပၢင်ၵုမ် ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းထႅင်ႈတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ တေတၢင်ႇၼႄမၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ထတ်းသၢင်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၶွမ်ႇမတီႇ ၽၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း (FRC) ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ တမ်းဝၢင်းပၼ် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ တမ်းဝၢင်းပၼ် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸုမ်းၽၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းမၢႆမီႈ ဢၼ်တေၵႂႃႇ တၢင်းၼႃႈလႄႈသင် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းၽွင်း တေႃႈလဵဝ်ၼၼ်ႉ တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – NCA-S EAO


text:
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:Redirect
လွင်ႈပိၼ်ႇၸီႉၸူး ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ႁဵတ်း ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈပိၼ်ႇၸီႉၸူးၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ် တီႈၼႂ်း ([[]]) ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈ ပိၼ်ႇၸီႉၸူး မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆ ဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆႉ သႂ်ႇပၼ် တီႈၼႂ်း [[]] ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေၵွင်ႉသိုပ်ႇပၼ်ၸူး ၼႃႈလိၵ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတႅမ်ႈၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉၼႆ မၼ်းတေႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶူတ်ႉလႄႈ တူဝ်လိၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼႆၸိုင် မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်။
ပေႃးတႅမ်ႈၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉၸိုင် မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်သင်။
သေလႄႈ.. သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေတႃႉ သင်ၸိုဝ်ႉမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆၸိုင် ဢဝ် ( #REDIRECT[[]]) သႂ်ႇပၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေၼႆၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸမ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉပွင်ႈၵႂၢမ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆလႄႈ။ ထႅင်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၼၼ်ႉသမ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈတႅမ်ႈလႆႈ ၶူတ်ႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးတွၼ်ႈတႃႇ ပွင်ႈၵႂၢမ်းမၢင်ၸိူ်ဝးၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸႂ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပွင်ႇၸႂ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၸႂ်ႉဝႆႉ။ ပေႃးဝႃႈမႄးထတ်းၼႆႉ ၶူတ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇပၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉ ၸိုဝ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ် ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်လႆႈငၢႆႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇသူႈၸႂ်ႉၼႆ တေလႆႈလၢႆႈဢဝ်မႃးၸူး ၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ပဵၼ်ဢၼ်လူငၢႆႈၼႆတႄႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမွတ်ႇပႅတ်ႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈ၊ ပွင်ႈၵႂၢမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်းလီၼႆၸိုင် သႂ်ႇပၼ် ၶူတ်ႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႆႈယူႇ။ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ မူၼ်ႉမႄး တီႈ ပွတ်းၼိူဝ် ပွင်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၶႂ်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။ ပေႃးၼၼ်ႉ မူၼ်ႉမႄး ၼၼ်ႉ တေဢွၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တီႈၼိူဝ် ၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူတ်ႉ
သႂ်ႇပၼ်လႄႈ။ ပေႃးၼၼ် တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဟူသော ကုဒ်အား ထည့်ပေးလိုက်ပါ၊ အောက်ပါပုံအတိုင်း ပေါ်လာမည် ဖြစ်သည်။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တီႈပွင်ႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မႄးၼင်ႇၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈသႂ်ႇပၼ် ၶူတ်ႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးၼၼ် တေဢွၵ်ႇၼႄမႃးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈၽွင်းတႅမ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢဝ်ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇဢၼ်သေတႅမ်ႈဝႆႉသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉၸမ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ် ၸိုဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်သေၼႄၼႆ တႅမ်ႈလႆႈၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇ - ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸမ်ႉတႅမ်ႈဝႃႈ ပၢႆးၸၢင်ႈၵွင်ႉသၢၼ် ၼႆလႄႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၸမ်ႉ တေမီးဝႆႉ တႅမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉဝႃႈ ပၢႆးၸၢင်ႈၵွင်ႉသၢၼ် ၶွမ်ႇပိဝ်တႃႇ ၼႆ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈတႅမ်ႈလႆႈ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။