text:
သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ
သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ (Sun Yet-sen 孫逸仙,) သုၼ်းဝုၼ် (孫文) မိူင်းၶႄႇလႅင်ႁွင်ႉ သုၼ်းၸူင်းသၢၼ်း (孫中山) (12.11.1866-12.3.1925) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ပႃးမေႃယႃ၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီ၊ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပၢႆးၼႃႈလိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ [1] မိူဝ်ႈပီ 1911 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ၶျိင်း (清朝) ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႇၶျူး ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသျိင်ႉႁၢႆႉ (辛亥革命) ယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႇၶျူးၶဝ်ၼႆႉ ဢုပ်ႉငမ်းမိူင်းၶႄႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၶုၼ်ၶျိင်းယဝ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢေးသျႃးၼႆႉ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ဢွၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းၶႄႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ 中華民國; Republic of China ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းထၢႆဝၢၼ်း မၵ်းမၼ်ႈ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇပဵၼ် ပေႃႈၸဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ မိူင်း R.O.C ၶဝ်ဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈပီ 1912 ၼီႈ ဝၢႆးသေ တႄႇတင်ႈပဵၼ်မိူင်း R.O.C ယဝ်ႉ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ လႆႈၶၢမ်ႇလိူၵ်ႈၵဵပ်းပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းပိုၼ်းဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ၼၼ်ႉ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင် ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၸဵမ်မိူင်းၶႄႇလူင် (ၶႄႇလႅင်) လႄႈ ထၢႆဝၢၼ်း (ၶႄႇၽိူၵ်ႇ) ၼပ်ႉယမ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1866 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 12 ဝၼ်း တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈၸုၺ်းႁၢႆး ၸႄႈမိူင်းၵွၼ်ႇတၢၼ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၶျူင်ႇသျၢင်သေ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢီးဢၢၼ်းသျၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃႈမၼ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃႈမၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းယုမ်ႇယမ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၽိင်ႈထုင်းၶႄႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ ၸုမ်းလၢၼ်ႇတၢၼ်ႇၶဝ်လႄႈ ပေႃႈသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ ၸၢဝ်းယုမ်ႇယမ် ၶရိယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်း မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သုၼ်ႇဝၢင်းၼႆသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၢၼ်ၶတ်း ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႇၶျူးလႄႈ လႆႈငိူင်ႉတူဝ် ပၢႆႈၵႂႃႇမိူင်းၵျပၢၼ်ႇသေ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈလပ်ႉဝႃႈ ၶျူင်ႉသျၢင်ၶျီႇယၢဝ်း ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈမိူင်းၶႄႇၸမ်း သႂ်ႇၸိုဝ်ႈလပ်ႉဝႃႈ သုၼ်ႇၶျူင်ႉသျၢင်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ဢႃႇယုလႆႈ 12 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၸွမ်းလင်မႄႈမၼ်းသေ ၵႂႃႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ႁူဝ်ႇၼူဝ်ႇလူႇလူႇယဝ်ႉ။ ပီ 1878 တေႃႇထိုင် 1883 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၸွမ်းမႄႈမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ ၶရိယၢၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပီ 1884-85 ၶႄႇလႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်းၵၼ်လႄႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ႁွတ်ႈထိုင်ဝႆႉ တီႈႁွင်ႉၵွင်ႇသေ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်တၢမ်တူဝ်မၼ်း တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ပီ 1885 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ဢွင်ႇပႄႉလႆႈ မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႂ်ၵဝ် တမ်းမၵ်းမၢႆဝႆႉဝႃႈ ၵဝ်တေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶုၼ်မၢၼ်ႇၶျူးၶဝ်သေ တႅပ်းတတ်း ၼႂ်းၸႂ်ဝႃႈ တေဢၢၼ်းတင်ႈ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ တိုၵ်ႉလႆႈ ဢႃႇယု 19 ၶူပ်ႇၵူၺ်း။ 1886 မၼ်းၸၢႆး ၶၢႆႉၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇတူင်ႇ ၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းမေႃ ပၢႆးမေႃယႃယူႇ။ ထႅင်ႈပီၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉ ၵၢၼ်ႇတူင်ႇ ၶၢႆႉမႃးတီႈႁွင်ႇၵွင်ႇ မႃးသိုပ်ႇႁဵၼ်းတၢင်းမေႃ ပၢႆးမေႃယႃ တမ်ႈတီႈ ႁူင်းယႃဢႄးလိတ်ႉယဝ်ႉ။ 1892 ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉမေႃယႃ လႆႈၸုမ်ႈၶူးသေ ပဵၼ်မႃး တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းႁွင်ႇၵွင်ႇၼၼ်ႉ တင်းၵူၼ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႃႇၵျဵမ်းၵၼ်ႇတလီႇ လႆႈပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉလီၵၼ်ဝႆႉသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ သႃႇၵျဵမ်း ၸွႆႈထႅမ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈၸႂ် လွင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပူၵ်းပွင်မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ ၶဝ်ႈၸႂ် တႃႇတေပူၵ်းပွင် မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယူႇယဝ်ႉ။
ပၢၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မီးမႃး ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼင်ႇၼၼ်လႄႈ 1893-94 ၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇ လၵ်ႉလွမ်ၽွတ်ႈၸုမ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်မၢၼ်ႇၶျူးယဝ်ႉ။ 1894 ၵျပၢၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ ပဵၼ်သိုၵ်းၵၼ်လႄႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈ ဢၼ်ၼႆႉသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၵုၼ်ႁူဝ်ႇၼူဝ်ႇလူႇလူႇ ၵႂႃႇႁူၺ်းဢဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ တႄႇတင်ႈ ၸုမ်းတႃႇပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းၶႄႇႁုၼ်ႈမုၼ်းယဝ်ႉ။ ပီၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇ တိုၵ်းပႄႉၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ လိၵ်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ သျီႇမူဝ်ႇၼူဝ်ႇသေႇၵီႇသေ ၶႄႇၶဝ် လႆႈဢဝ် ၵုၼ်ထၢႆဝၢၼ်း (ၽေႃႇမူဝ်ႇသႃႇ) လႄႈ ၵုၼ်ပိၼ်ႇၵူႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၵျပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ 1895 တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ တႄႇႁဵတ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းၵၢၼ်ႇတူင်ႇသေ မၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းႁၢၼ်မၼ်း 40 ပၢႆ လႆႈၶၢမ်ႇတိၺွပ်းသေ ၵူၼ်းႁူမ်ႈမိုဝ်းမၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈၺႃးဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈယူႇ။ တူဝ်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇတႄႉ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ် မိူင်းၶႄႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 1895 ပွႆးတိုၵ်းၵၢၼ်ႇတူင်ႇသေ တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ပီ 1911 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 16 ပီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးသေ ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႃႈ ပဵၼ်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
သၢၼ်းမိၼ်းၶျုၺ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1896 တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈမိူင်းၶႄႇသေ ႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ႁွတ်ႈၵႂႃႇသေတ ပီၼၼ်ႉ ၸုမ်းတၢင်မိူင်း ၶုၼ်မၢၼ်ႇၶျူးမိူင်းၶႄႇၶဝ် တီႈဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႆႈတိၺွပ်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သႃႇၵျဵမ်းၵၼ်ႇတလီ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ သွင်ပီၼၼ်ႉ မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း သၽေႃးတြႃး လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတင်းၼမ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းဢႅဝ်ႇလႄႇ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၵုၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇၸၢၼ်း၊ ၵုၼ်ယွၼ်ႇဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶျၢႆးၼႃး၊ မိူင်းယူးရူပ်ႉ၊ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႄႇႁႃႁူၺ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ဢၼ်မီးဝႆႉၼွၵ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈမီးၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။ 1898 တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ၸင်ႇတမ်းဝၢင်း မူႇပိူင်သၢမ်ပိူင် ဢၼ်ပိုင်ႈဢိင်လူၺ်ႈ ၼိူဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပိုၼ်ႉထၢၼ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇလႄႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈသေ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ‘’’သၢၼ်းမိၼ်းၶျုၺ်ႉ’’’ ယဝ်ႉ။ မူႇပိူင်သၢမ်ပိူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် တႃႇတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မူႇပိူင်သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ ထိုင်မႃး ပီ 1905 မႃး ၸင်ႇၵွႆႈလႆႈ တၢမ်းဝၢင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႄ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူဝ်ပဵတ်းႁူဝ်ၵႆႇမၼ်းယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်တီႈၼၼ်ႈမႃးသေ တမ်ႈတီႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေတင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ် ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶႄႇလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႇၶျူးၶဝ် ၸင်ႇပၼ်ၵႃႈတိၺွပ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ငိုၼ်းသူး ပွၼ်းၼိုင်ႈသႅၼ်ယဝ်ႉ။
သိပ်းလိူၼ်သိပ်းဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈပီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃႈ ပၢင်တိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇ။ ပၢင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တီႈၵၢၼ်ႇတူင်ႇ ပီ 1911 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းႁၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶႄႇ တင်းၼမ် လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇယူႇ. ယွၼ်ႉၼၼ် တမ်ႈတီႈ ႁွႃႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႉဝဵင်းၵၢၼ်ႇတူင်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းဝႆႉ တီႈမၢႆတွင်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် 72 ၵေႃႉသေ ပွႆႈတိုၵ်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသိပ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်။ တႄႇဢဝ် သိပ်းလိူၼ်သိပ်းဝၼ်း ပဵၼ်ငိူၼ်ႈမၼ်းမႃး တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းဝူႇၶျၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ပွႆးတိုၵ်းၼႆႉ ၽႄႈတိူၼ်းၽိူဝ်းလၢမ်းၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ၸႄႈမိူင်း 15 ၸႄႈမိူင်းသေ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပွၵ်းတိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ သိုၵ်းႁၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ၸင်ႇပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ယုၵ်ႉဢဝ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ပုၼ်ႈတႃႇ မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းလုၵ်ႉတီႈ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇသေ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း မိူင်းၶႄႇၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။ 1912 ဝၼ်းလိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇ ႁပ်ႉဢဝ် တႃၶုၼ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းၼၢၼ်ႇၵျိၼ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႇၶျူးၵေႃႈ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ တေလူင်းပၼ်ႁေႃၼႆသေ ၸင်ႇပွႆႇႁူဝ်သိုၵ်းလူင်မၼ်း ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ မႃးထူပ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႇသိၼ်ႇယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ်ထိုင် ပုၼ်ႈတႃႇတေ ငူပ်ႉငိၵၼ်လႆႈ တင်းႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇသေ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇၵေႃႈ ႁပ်ႉလွင်ႈထူပ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ထိုင်မႃး 1912 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၽေႃႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်း ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႇၶျူးၵေႃႈ ၸုၼ်ႉဝၢင်းပူင် ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ထိုင်မႃး လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈပူတ်းပႅတ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမၼ်းသေ ၸင်ႇဢဝ် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ၸုမ်းပၢႆးမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁူမ်ႈလေႃးၵၼ်သေ တႄႇတင်ႈပဵၼ် ၸုမ်းၵူင်းမိၼ်ႈတၢၼ်းယဝ်ႉ။
သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိၵ်ႉသမ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇသေ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်း ၽၢႆႇတေႃႈသူင်ႇသေတႃႉ ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ သမ်ႉမီး ၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၶိုၼ်းတႄႇတင်ႈ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ ၵၢင်ၸႂ်ၶႃတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၵူင်းမိၼ်ႈတၢၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈတိုဝ်းၵမ် ႁဵတ်းၸွမ်း ပႅင်ႈၼင်ႇ ဢၼ်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ တမ်းဝၢင်းဝႆႉ မူႇပိူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈလူင်းၵႂႃႇ မိူင်းၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်းသေ ၵႂႃႇႁူၺ်းၵူၼ်းမိူင်း တႃႇတေၶိုၼ်းတိုၵ်းပႅတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ မိူင်းၶႄႇပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ မီးဢေႃးၸႃႇလႄႈ မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ မီးဢေႃးၸႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၾႆးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်း လုၵ်ႉႁိူင်းလူင်ဝႆႉယူႇ။ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၵၢၼ်ႉသုမ်းလႄႈ လႆႈပၢႆႈၼီဝႆႉယဝ်ႉ။ 1914 ၼီႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းၵူင်းမိၼ်ႈတၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇလႄႈသင်၊ ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လၵ်းမိူင်း မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇလႄႈသင် ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ ယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ ဝဵင်းတူဝ်ႇၵျူဝ်ႇလႄႈ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆႈႁႃႁူၺ်းၵူၼ်းသိုၵ်းမၼ်းသေ ပီ 1914 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 8 ဝၼ်း ၶိုၼ်းၽွတ်ႈပဵတ် ၸုမ်းၵေႇမိၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၶျူင်ႇႁွႃႇယဝ်ႉ။ ပီ 1917 ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵွႃႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ပွတ်းၸၢၼ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ႁိုဝ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁိုဝ်ႉၼႆ ၵၢင်ၸႂ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႄႈ ၶိုၼ်းတႅၵ်ႇၵၼ် ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ယႂၢၼ်ႇသျီႇၵၢႆႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶီႇတပ်ႉၼမ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးတီႈ ၵၢၼ်ႇတူင်ႇသေ မႃးႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင် ၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း လႆႈၸႂ် ဢဝ်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသိုၵ်းလူင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ပွတ်းၸၢၼ်း တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ် ၵွၼ်းဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇလႄႈ 1918 တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈပၢႆႈၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းသၢင်ႇႁၢႆးယဝ်ႉ။ ၽွင်းယူႇသၢင်ႇႁၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၺ်းလႆႈ ဢဝ်လိၵ်ႈတႅမ်ႈပိုၼ်သေ တိုၵ်းသူၼ်း တႃႇတေပူၵ်းပွင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယူႇၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ထိုင်မႃး 1919 လိူၼ်မေႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃး ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ပၢႆးမိူင်းလႄႈ ဢိင်ပိုင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉသေ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ပီ 1920 တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶိုင်ပွင်ပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈၸႄႈမိူင်းၵၢၼ်ႇတူင်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ႇသီး ႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ်လႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 1920 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၶျူင်ႇႁွႃႇၵေႇမိၼ်ႇတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၵူႇမိၼ်ႇတၢၼ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းပွတ်းႁွင်ႇ တႃႇတေႁူၺ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း ၶျိင်ၶျိယူင်ႉမိၼ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈၸွႆႈထႅမ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတိုၵ်းမၼ်းလႄႈ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈပၢႆႈၵႂႃႇသၢင်ႇႁၢႆးယဝ်ႉ။
လွင်ႈသူၼ်းတုမ် ၸႄႈမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယိူင်းဢၢၼ်း လွင်ႈဢၼ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈမိူဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵိုတ်းယိုတ်းသေ ႁႂ်ႈလႆႈၽွမ်ႉၵၼ် ၵႅတ်ႇၶႄ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပီ 1923 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၽေႃႇဝရီႇၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၸင်ႇသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႇတူင်ႇသေ ဢွင်ႇပႄႉလႆႈ ႁူဝ်သိုၵ်းၶျိင်ႇၶျိယူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပွႆးတိုၵ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ပႅင်ႈၼင်ႇ ထၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ တပ်ႉၼမ်ႉ ပရိတ်ႉတိသျလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ မႃးသိူၵ်ႈဝႆႉ တမ်ႈတီႈ မႄႈၼမ်ႉပလႄးသေ ပႂ်ႉတူၺ်း သၢႆငၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢၼ်ႇတူင်ႇဝႆႉယူႇ။ ႁူဝ်သိုၵ်းၶႄႇ မၢင်ၸိူဝ်း ၸႂ်ယႂ်ႇ တပ်ႉၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ် တိုၵ်းတေႃးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢၼ်ႇတူင်ႇယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ပရိတိသျလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ တိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း မႁႃႇမိတ်ႉ ဢူၺ်းလီၵၼ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉရသျႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ ၼပ်ႉယမ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ရသျႃး လီႇၼိၼ်ႇတႄႉတႄႉသေ ဢဝ်ပဵၼ် သြႃလူင်ပၢႆးမိူင်း ပုၼ်ႈတႃႇမၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း လႆႈၽွတ်ႈသိုၵ်း သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၸွႆးထႅမ် တမ်ႈတီႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇသူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉၶဝ်သေ ၶိုၼ်းမႄး ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်း ၸင်ႇႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် တင်းပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵႂႃႇ။ သိုပ်ႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူႇမိၼ်ႇတၢၼ်ႇ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃသေ မိူဝ်ႈ 1924 လိူၼ်ၸၼ်ႇၼဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ ပၢင်ၵုမ် ၵူႇမိႇၼ်တၢၼ်ႇ, ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶႄႇ ပီထိၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ တိုၵ်းသူၼ်း တႃႇတေၽွတ်ႈပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်တၢင်တူဝ် ၸၢဝ်းၶႄႇတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ 1924 မႃး ၸွမ်သိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ၶေႃႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ တႃႇတေၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈလုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇသေ ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းပီႇၵိၼ်းယဝ်ႉ။ 1925 လိူၼ်မၢတ်ႉ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈဝဵင်းပီႇၵိၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇ ဢၼ်တိုၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1929 လႆႈဢဝ် ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆမၼ်း မႃး တီႈဝဵင်းၼၢၼ်ႇၵျိၼ်းသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ၸင်ႇတေႁဵတ်းပဵၼ် သူၼ်တီႈမၢႆတွင်း သုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Tingyou Chen, Chinese Calligraphy, Cambridge University Press (2011), p. 113
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Sun_Yat-sen


c: text/html

text:
လူမ်းလႅင်ႉလူင် ႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Haishen) ၽတ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပွတ်ႈတွၼ်ႈတႂ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၸွမ်ၽွင်းလူင် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်း 8 လၢၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈယူႇ တီႈလွတ်ႈၽေး လႄႈ ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၵူႈသဵၼ်ႈတၢင်း ႁူမ်ႈပႃးတင်း သၢႆၵၢၼ်မိၼ်။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 07 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇ တီႈၵုၼ်ၶိဝ်းသူး လႄႈ ၵုၼ်ဢူဝ်ႇၵီႇၼႃႇဝႃႇ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပွတ်းတွၼ်ႈတႂ်ႈ ႁႂ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈယူႇ တီႈလွတ်ႈၽေးဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Haishen) ဢၼ်ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉ ၸၼ်ႉႁၢႆႉႁႅင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၾူၼ်တူၵ်း ၼမ်ႉၼွင်းလူၵ်ႈ လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၢၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ တေမီးဝႆႉ 5 ၶေႃႈ၊ (1) ႁႂ်ႈတူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလူမ်ႉလႅင်ႉ ၶိုၼ်းတၼ်းတႃႇသေႇ၊ (2) ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶူဝ်းၶွင်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်း၊ (3) ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ် တႃႇၶၢႆႉပၢႆႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ (4) ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈဢွၵ်ႇ လႄႈ (5) ပဵၼ်ၽေးၸၼ်ႉႁၢႆႉႁႅင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လူမ်းလႅင်ႉလူင်ႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Haishen) ၼႆႉ တၢင်းဝႆးၽႂ်းလူမ်း 252 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ တေႃႇၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းသေ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉၸၼ်ႉႁၢႆႉႁႅင်းသုင်သုတ်း၊ တေႃႈၼင်ႇလူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ယင်းၸၢင်ႈပိဝ်ၸွမ်းလူမ်းလႆႈ လႄႈ လၵ်းသဝ်ၾႆးၾႃႉ ဢိၵ်ႇတင်းႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ တေၸၢင်ႈလူမ်ႉၵူၼ်ႇပင်းပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေလွတ်ႈၽေးၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵိုတ်းယိုတ်းဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး လႄႈ လူတ်ႉၾႆး တႃႇ 11 ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ပွတ်းတွၼ်ႈတႂ်ႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူၼ်းမိၼ် 528 သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယိုတ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈထူပ်းၽေးသၽႃႇဝ လူမ်းလႅင်ႉမၢႆသၵ်ႇ (Typhoon Maysak) ၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ပွတ်ႈတွၼ်ႈတႂ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူဝ်း ဢၼ်တေႃႉတၢင်ႇဝူဝ်း 6,000 တူဝ် လႄႈ ၵူၼ်းၶီႇၼႂ်းႁိူဝ်းထႅင်ႈ 43 ၵေႃႉ လႆႈပိၼ်ႈလူမ်ႉၸူမ်ၵႂႃႇတင်းလမ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ် ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉတၢင်းၼမ်ႉ လႆႈၸွႆႈၵၼ်ၶူၼ်ႉႁႃ ၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆဝၼ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းလွတ်ႈ သၢႆၸႂ်ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း၊ လူမ်းလႅင်ႉလူင်ႁၢႆးသျိၼ်ႇ (Haishen) သမ်ႉၽတ်ႉၶဝ်ႈထႅင်ႈ လွင်ႈၶူၼ်ႉႁႃၵူၼ်း တီႈႁိူဝ်း ပိၼ်ႈလူမ်ႉၸူမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း – Japantimes,CNN
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁူႈ ဢိူင်ႇမိူင်းၵၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွၼ်းၸၢၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈထုၵ်ႇ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA တဵၵ်းတဵင်ၺွပ်းၸႂ်ႉသူင်ႇတၢင်း ထိုင်တီႈၶႃၶတ်းသေၵၢၼ်းယူႇၸွမ်းတၢင်း လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ထုၵ်ႇၸႂ်ႉၵႂႃႇၼႄတီႈပေႉပုၼ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 June 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီးတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် သိုၵ်း SSPP/SSA ၵႂႃႇတီႉၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁူႈ ၸိုဝ်ႈ လုင်းထုၼ်းဢွင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၸႂ်ႉႁၢပ်ႇၶျေႃး သူင်ႇတၢင်း ပၼ်ၼႆယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵႂႃႇထူပ်းႁၼ်ၶိုၼ်း လုင်းထုၼ်းဢွင်ႇ ၶႃၶတ်းဝႆႉသေ ၵၢၼ်းယူႇၸွမ်းတၢင်း ယိုၼ်ႈမိုဝ်းႁႃလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − မိူဝ်ႈသိုၵ်းၶူဝ်းၶဵဝ်ၶဝ် ၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုင်းထုၼ်းဢွင်ႇ တိုၵ်ႉပႆလႆႈလီယူႇ ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇႁၼ်မၼ်းသမ်ႉ ၶႃၶတ်းသေၵၢၼ်းယူႇၸွမ်းတၢင်းဝႆႉလႄႈ သမ်ႉဢမ်ႇယူႇလီထႅင်ႈ၊ လွင်ႈတၢင်းလုင်းထုၼ်းဢွင်ႇ လႆႈႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်လၢႆလၢႆလႄႈ ၸွင်ႇထုၵ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်းၶႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈလူမ်းၼၢဝ်မၼ်းၶိုၼ်ႈႁႅင်းဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ − မီးထႅင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁူႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈလုင်းၸၢႆးၼွင်ႉ ဢႃႇယု 46 ပီႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းၶူဝ်းၶဵဝ် ၵႂႃႇတီႉၺွပ်းတီႈႁိူၼ်းမၼ်း မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20:00 မူင်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 3 June 2021 သေ လႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းဝၼ်းထီႉ 4 June ၼႆႉၶႃႈ၊ လုင်းၸၢႆးၼွင်ႉ ၼႆႉသမ်ႉ မၼ်းတမ်ႉဢမ်ႇႁူႉၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်သိူဝ်သင်သေ ထုၵ်ႇသိုၵ်းၶူဝ်းၶဵဝ် ၸႂ်ႉမၼ်းၵႂႃႇၼႄ တီႈယူႇတီႈၵိၼ်ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇပႃး တႃႇႁဵတ်းတပ်ႉပၵ်းတပ်ႉ ပေႉပုၼ်ႈၶူဝ်းလၢႆး၊ သိုၵ်းၶူဝ်းၶဵဝ် ဝႃႈတီႈႁင်းမၼ်း “ႁဵတ်းသင်သူဢမ်ႇၶႂ်ႈၸွႆႈႁဝ်း ႁဵတ်းသင်လႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းလူင်သူပၢႆႈ ဢမ်ႇယွမ်းထူပ်းႁဝ်း ပေႃးပဵၼ်ၶူဝ်းလၢႆးသမ်ႉ သူလႅၼ်ႈႁႃလႅၼ်ႈႁႃ” ဝႃႈတီႈမၼ်းၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 May 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 07:00 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်း SSPP/SSA ၵႂႃႇႁွင်ႉ လုင်းပႃႉၸိင်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်လူင် ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶူဝ် ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် တႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဝႃႈၼႆသေ ထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆပႅတ်ႈပွတ်းတၢင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ် သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇ ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းတႆးတေႃႇတႆး ယိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉသေ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်းၶဝ် ႁွတ်ႈထိုင်သုၵတိ တီႈၵတ်းယဵၼ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 February 2021 တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵဵတ်းၽူၼ် ဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉသေ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်းၶဝ် ႁွတ်ႈထိုင်သုၵတိတီႈၵတ်းယဵၼ်သေၵမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈ ၵွင်းမူးၸုမ်ႉမိူင်း ဝတ်ႉလွႆတိုင်ၶမ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မီး 100 ပၢႆ ။ ႁူမ်ႈၵၼ် တႆႈတဵၼ်း၊ တႆႈတဵၼ်းႁွမ် လႄႈ ႁဵတ်းတူင်ႇမွၵ်ႇမွင်ၸႂ် ယၢတ်ႇၼမ်ႉ သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈ လုင်းသႅင်ႁၢၼ် လုင်းႁဵင် ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇ သိုၵ်း SSPP ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ယွၼ်းသူး သူင်ႇမႅတ်ႉတႃႇထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈတႆးတေႃႇတႆး တိုၵ်းယိုဝ်းဢဝ်ၵၼ်တၢႆၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပွၵ်ႈလိုၼ်းသုတ်းသေ မိူဝ်ႈၼႃးမႃး ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးထႅင်ႈ ၵူဝ်ပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈၸႃႉ တေႃႇလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ၶၸဝ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ႁူမ်ႈၵၼ် တႆႈတဵၼ်းမွင်ၸႂ် လႄႈ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်လႆႈလူႇ ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းတႆးတေႃႇတႆးယိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08:00 မူင်း ၼႆႉၵေႃႈ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉမၢဝ်း ၽိတ်ႈပၢင်း သင်ႇၶၸဝ်ႈသေ ႁႅၼ်းလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း မိူၼ်ၵၼ်။ ပၢင်သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် ဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းၵုၼ်လူင် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ မီး သင်ႇၶၸဝ်ႈ၊ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် လႄႈ ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈထဝ်ႈၼႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 120 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 February 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပေႃးထိုင်မႃး ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်း ၼၼ်ႉ သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး လႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃး ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ ယူႇတီႈၽႂ်မၼ်းသေ တေၽွမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် တႆႈတဵၼ်း၊ ယၢတ်ႇၼမ်ႉ၊ ဝၢၼ်းပရိတ်ႈ သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်းႁၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးသေ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်သုၵတိတီႈၵတ်းယဵၼ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းလိင်ႉၸူး "ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 91"
ၼႃႈလိၵ်ႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉသၢၼ် ဝႆႉၸူး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 91:
Displayed 9 items.တူၺ်း (ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး 50 | သိုပ်ႇၼႃႈ 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 99 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 98 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 97 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 96 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 95 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 94 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 93 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 92 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)
- ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 90 (ႁဵင်းၵွင်ႉ | မႄးထတ်း)


text:
Monday, June 1, 2015
ဝၼ်းဝိသႃႇၶႃႇ လုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း(12) ပီ2015
ဝၼ်းဝိသႃႇၶႃႇ(ဝိသႃႇၶပူႇၸႃႇ)ၼႆႉ ပီၼႆႉထူၼ်ႈထုိင်ၵမ်း (12)ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃး၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဝဵင်းဢယုတ်ႉထယႃးၼၼ်ႉ လႆႈပုိတ်ႇမူိဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28ႉ5ႉ2015 သေ ဝၼ်းထီႉ 30ႉ5ႉ2015 ၼၼ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉၵႂႃႇတီႈ UN(United Nation)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢင်ပွႆးဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီသေ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵူိတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ၊ ဝၼ်းဢၼ်ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁုပ်ႈလႆႈၺၢၼ်ႇသၢမ်ပႃး၊ လႄႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ၼႆလႄႈပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် လွင်ႈယႂ်ႇပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇတႄႉတႄႉ။ မိူင်းဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ဝိသႃႇၶႃႇ ၼႂ်းပီၼႆႉမီးယူႇ(80) မူိင်းပၢႆပၢႆသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တင်းႁူဝ်ၶေႃႈ (Buddhism and World Crises)''ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈပၼ်ႁႃလူၵ်ႈ''ၼႆယဝ်ႉ။
တင်းယိူင်းဢၢၼ်းပၢင်ၵုမ်ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉတႄႉ ဢၢၼ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉသၢမ်ဢၼ်(ထေႇရဝႃႇတ၊မႁႃႇယႃႇၼ၊ ဝၸိရယႃႇၼ)လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၼႂ်ႈလူၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈၶူးလူင်Prof.Dr ၶမ်းမၢႆထမ်ႇမသႃႇမိ(ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃႇရ မိူင်းဢင်းၵိတ်း) လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၵုမ်(Moderator)လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်သေ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ။ ၽူႈတႅၼ်း တၢင်မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈတၢင်းႁၼ်ထုိင် လႄႈ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မေးၼၢင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမၢႆၼုိင်ႈ Drၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ပႃႈၼၢင်းသူၺ်ႇမုင်ႇၵေႃႈလႆႈတၢင်တူဝ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်း လူင် မိူင်းမၢၼ်ႈသေမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ပွႆးဝိသႃႇၶႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း(12)ၼႆႉ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မူိင်းၵွၵ်ႇ လႆႈဢဝ်တုိဝ်ႉတၢင်းသေ ၶဝ်ႈတူင်ႉၼုိင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၢင်ပွႆးဝိသႃႇၶ ၽၢႆႇႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၼႂ်းမူိင်းထႆးလႄႈ ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း (17)ၸဝ်ႈသေ လႆႈၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸွမ်းၸဝ်ႈၶူးလူင် (3)ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်းမီးယူႇ (20)ယဝ်ႉ။ လူိဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်မီးတုိဝ်ႉတၢင်း လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ မီးယူႇၸဝ်ႈတႆးလၢႆလၢႆၸဝ်ႈယူႇ။
Posted by ktstudio
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Monday, January 16, 2012
လူႇပပ်ႉလိၵ်ႈတႃႇႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ (4.1.212)ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမိၵ (ႁူဝ်ၼႃႈမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူး လႃး မိူင်းၵွၵ်ႇ) တၢင်တူဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းသေ လူႇတၢၼ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ (ၽၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ) သၢမ်ပပ်ႉတီႈ ႁူင်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ (Library) ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူႉလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယႃး။
ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်လႆႈလူႇၵႂုႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပပ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ "Another way of looking at things" ၼႆ၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၶူးၼေႃႇၶမ်းလ ထမ်မသႃမိ (လုၵ်ႈႁဵၼ်း Ph.D တီႈ University of Peradeniya, Kendy, Sri Lanka)။ ပပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈ (Thesis) ၶွင်တၢမ်တူဝ် မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇတႃႇၸၼ်ႉ M.Phi တီႈ University of Peradeniya Kendy, Sri Lanka မိူဝ်ႈ 2009၊ တီႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇလႄႈပိုၼ်ႇၽပႄပ်ႉ-ငဝ်ႈငႃႇမၼ်း ပဵၼ် Ruwan Paharuwa ၸိုင်ႈမိူင်း Sri Lanka ပီ 2011။
လွင်ႈတၢင်း တႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆးႁဝ်း ပေႃးတေလႆႈလူႇတၢၼ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ပီမႂ်ႇ2012 ထိုင်မႃးယဝ်ႉသေ ဝၼ်းထီႉ 3.1.2012 ၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဢၢမ်းလူင်ၵႂုႇတႄႉတႄႉ။ လွင်ႈမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူး သၼ်ၻႃထိၷ (လုၵ်ႈႁဵၼ်း Ph.D ၊ ၸၼ်ႉၸွမ် မႁိတူၼ်း) ယိပ်းတင်းပပ်ႉလိၵ်ႈသၢမ်ပပ်ႉ ၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉမၼ်း သီသွမ်ႇသွမ်ႇ ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ မႃးၸူးသေ ယိုၼ်ႈပၼ်လူၺ်ႈတင်းလၢတ်ႈဝႃႈ "ၼႆႉပဵၼ်ပပ်ႉ လိၵ်ႈ ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးၼေႃႇၶမ်းလ တႅမ်ႈဝႆႉဢေႃႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈ လူႇမႃးပၼ်တႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်သေ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ဢဝ် ၸိုဝ်ႈသဵင် မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး (မိူင်းၵွၵ်ႇ) လူႇတၢၼ်းယိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈတႃႇၼပပ်ႉၼႆႉ တီႈႁူင်းႁေႃ တူၺ်းလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸဝ်ႈၶဝ်လႄႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ တၢင်တူဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းသေ ပဵၼ်ဢၼ်ငိၼ်းလီ ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇထိုင် ၸဝ်ႈၶူးၶဝ်တႄႉတႄႉဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈဝႃႈၼၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ၼႂ်းႁူင်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁုၸူႉလႃးၼၼ်ႉတေလႆႈမီးသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင် ၸဝ်ႈတႃႇၼပပ်ႉလိၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ "Donated by: The Association of Tai Sangha Student, Bangkok, Thailand" ၼႆယဝ်ႉဢမ်ႇႁိုဝ်လႃႇ၊ ဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလီ၊ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇလႃႇ၊ ၼင်ႇထုင်းၵႂၢမ်းတႆး မီးဝႆႉ ဢၢႆမွၵ်ႇၵႂုႇၸွမ်းလူမ်း၊ ဢၢႆၵူၼ်းၵႂုႇၸွမ်းၸိုဝ်ႈၸွမ်းသဵင် ၼႆဢမ်ႇႁိုဝ်။ ၵွပ်ႇၼၼ်လႄႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်ၼႆႉသေ တေၶႂ်ႈမွၵ်ႇၼေလွင်ႈၸဝ်ႈၶူးၼေႃႇၶမ်းလ ပွတ်းပွတ်းဢွၼ်ႇ တွၼ်ႈ ၼိုင်ႈ ၼင်ႇဢၼ်တီႈႁူႉလႆႈၼၼ်ႉယူႇ-
ၸဝ်ႈၶူးၼေႃႇၶမ်းလ ထမ်ႇမသုမိၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၼိုင်ႈ ၼႂ်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇဝႃႈၽၢႆႇတႆး ၽၢႆႇဢၢင်းၵိတ်း၊ ထၢင်ႇတႄႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ယူဝ်ၶေးတေ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈယူႇယူဝ်ႉၶႃႈၼေႃ ပပ်ႉ "ပိုၼ်းတႆးမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇ လႄႈ ပိုၼ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇတႆး" ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ၼႆႉ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပပ်ႉတႆး၊ ပပ်ႉဢင်းၵိတ်း (႑႑) ပပ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် (article) တႃႇ(40) ပၢႆမႃးယဝ်ႉ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။
ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ပိုၼ်ၽေဢွၵ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈမၼ်းပဵၼ်-
1. Buddhist Psychiatry (Dehiwala: Buddhist Cultural Centre, 2007)
2. Overcoming Sleepineww & Sleeplessness (Dehiwala: Buddhist Cultural Centre,2007)
3. Dhamma: The Art of Stress Management (Dehiwala: Buddhist Cultural Centre, 2007)
4. Buddhist Psychology of fellings (Dhiwala: Buddhist Cultural Centre, 2008)
5. ပိုၼ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇတႆး (ဢေး၊ တႃႈၵုင်ႈ၊ 2009)
6. ပိုၼ်းတႆးမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇ (ဢေး၊ တႃႈၵုင်ႈ၊ 1997)
7. သဵၼ်ႈတၢင်းတုလွတ်ႈလဵဝ်း (ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၿုတ်ႉထလႄႈသူဝ်းၽႅၼ်ႁဝ်းယိူဝ်း) (ဢေး၊ တႃႈၵုင်ႈ၊ 2010)
ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး- ယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၽၢႆႇထတ်းလိၵ်ႈ ပပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ် ပီ2009 တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ် လူလိၵ်ႈထမ်ႇမၵူႈမိူင်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈမိူင်း သီႇရိလင်းၵႃ၊ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢင်ၵုမ်လူလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉ ၸွမ်ႁွင်ႇၵွင်ႇ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပႃးပၢင်ၵုမ် တီႈမိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီႈယႃး ဢၼ်မူႇၸုမ်း ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းလူၵ်ႈၶပ်ႉၶိုင်သေ ဢွၼ်ဢဝ်မူႇၸုမ်း ႁူဝ်ၼႃႈသႃႇသၼႃႇႁိၼ်ႇတူႇလႄႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လွင်ႈဝႃႈပၼ်ႁႃၼႂ်းလူၵ်ႈထူပ်းယူႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈသႃႇသၼႃႇႁိၼ်ႇတူႇ လႄႈ ၸၢဝ်း ပုတ်ႉသေ တေလႆႈၸွႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ် တေႇၵႂုႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဝႆႉယူႇတီႈ The Sri Lanka Association for Buddhist Studies (SLABS) လႄႈ American Psychological Association (APA) ၸိူဝ်းၵႃႈ ၶႆႈၼေမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢေႃ။
ၵူၺ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈ "Another way of looking at things" ၼႆႉ မိူဝ်ႈ(3.1.2012) တၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၶူး ၼေႃႇၶမ်းလႃႉ မႃးလူႇဝႆႉပၼ် တႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး(မိူင်းၵွၵ်ႇ) ပပ်ႉၼိုင်ႈဢေႃ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်ဝႃႈမီးၸဝ်ႈလႂ်တူၼ်လႂ် ၶႂ်ႈဢၢၼ်ႇပပ်ႇလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇထၢမ်မႃး လႆႈတီႈႁူဝ်ၼႃႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမိၵ လႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
လႅင်ႊလၢဝ်
ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးသၢႆႊၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈၶူင်းၾႃႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈလိူၼ်၊ လွင်ႈလူၵ်ႈ၊ လွင်ႈလၢဝ်၊ လွင်ႈၼႅပ်ႇပူႇလႂ်ႇ၊ လႄႈ လွင်ႈတၢင်းၸၢင်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးႁဵၼ်းဢၼ်ၵွင်ႉတင်းတင်း ပၢႆးလႅင်ႊတူဝ်ႁၢင်ႊ၊ ပၢႆးပိုတ်ႇထၢတ်ႈ၊ ပၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ၊ လႄႈ လၢႆႊႁၢင်ႊၶွင်ၶူဝ်းၸွင်ႈ၊ ၽိင်ႈဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈလႅင်ႊလူမ်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လၢဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းလူင်၊ လွင်ႈသၢႆးလႅင်းၵႃႇမႃႇ၊ လႄႈ လွင်ႈၾူင်းသၢႆပိုၼ်ႉလင်လႅင်ႊၾႃႉ။ ပၢႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်သေ သမ်ႉပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ် ပၢႆးလႅင်ႊၾႃႉ (cosmology) ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႊတင်းလုမ်ႈ။
ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးႁဵၼ်းလၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇႁိုင်ႁီးသေပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ၼႂ်းပၢႆသၢႆႊတင်းလၢႆ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းဢီႇၸိပ်ႉ၊ ၸၢဝ်းပေႇပီႇလူၼ်ႇ၊ ၸၢဝ်းရိၵ်ႉ၊ ၸၢဝ်းၶႄႇ၊ ၸၢဝ်းဢိၼ်းတီးယႂ်း၊ ၸၢဝ်းဢီႇရၢၼၼ်ႇလႄႈ ၸၢဝ်းမႃႇယႃႇၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၾႃႉၵၢင် ႁၢဝ်ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ပႆႇပဵၼ်မႃးပၢႆးသၢႆႊပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၶူင်ႊသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးသႅင်ၸၢဝ်ႇမုင်ႊ(telescop)။ ပေႃးတေၶႆႊၶိုၼ်းပိုၼ်းပဵၼ်မႃးမၼ်းၸိုင် ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ၵေႃႈ လႆႈမီးပိူင်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပၢႆးလႅင်ႊတႅၵ်ႈလၢဝ်၊ ပၢႆးတႅၵ်ႈတၢင်ႉမိူင်း၊ ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း လႅင်ႊလၢဝ်၊ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ပၢႆးတူဝ်ႁၢင်ႊလႅင်ႊလၢဝ်(astrophysics)။


text:
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 30
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ၼႆႉ လႆႈႁၼ်တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းမၢင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဢၼ်ပႃး 28 ဝၼ်းဢမ်ႇၼၼ် 29 ဝၼ်း ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်ႁၼ်ပႃးဝႆႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ဝၼ်းၼႆႉ ၵႆႉလႄႇၸႂ်ႉတၢင် ဝၼ်းဢၼ်လႆႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇသုတ်းတူဝ်ႈလႆႈ၊ မဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
တႃႇသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Thirty Days Hath February 2000?. About.com. Archived from the original on 24 December 2018။ Retrieved on 7 November 2013။


text:
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လႄႈ သိုၵ်း TNLA ဢဝ်ဢွင်ႈတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်ႇၵုင်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉသေ ပိုတ်းယိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးတီႈၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ တူၵ်းၸႂ်တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ ၵူဝ်ႁေသေ ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 09 December 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်လွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 08:30 မူင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 2 ၸုမ်း ပိုတ်းယိုဝ်း RCSS/SSA သေ ၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး လႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇမီးဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၸၢမ် (မၢၼ်ႈၸၢမ်) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း ၊ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၵျွင်း ၊ ဝၢၼ်ႈပဵင်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇၸမ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းဝႆႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ပေႃးတေလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႉဝႄႈပၢင်တိုၵ်းသေ ပၢႆႈယူႇဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၸၢမ် မိူၼ်ၵၼ်။
ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး တိုၵ်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈမႃးဢိတ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း ပေႃးသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ် လႄႈ တိုၵ်ႉယိုဝ်းၵၼ်ယူႇ တိၵ်းတိၵ်းတႄႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတေၸၢင်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼမ် လိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈယူႇဢေႃႈ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇမီးဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ၼၼ်ႉ တေမီး 4 ဝၢၼ်ႈ (1) ဝၢၼ်ႈၼႃးၵႅင်း ၸၢႆး 27 ၵေႃႉ ယိင်း 42 ၵေႃႉ ၊ (2) ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၵျွင်း ၸၢႆး 3 ၵေႃႉ ယိင်း 5 ၵေႃႉ ၊ (3) ဝၢၼ်ႈပဵင်းလူင် ၸၢႆး 9 ၵေႃႉ ယိင်း 14 ၵေႃႉ ၊ (4) ဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး ၸၢႆး 5 ၵေႃႉ ယိင်း 9 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတင်းမူတ်း ၸၢႆး/ယိင်း 114 ၵေႃႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လႄႈ သိုၵ်း TNLA ဢဝ်ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ တင်း ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁူဝ်ႉသေ ပိုတ်းယိုဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၽိတ်းပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈ၊ ၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ/ၵဵင်းမႆႇ ပိၵ်ႉထပ်းၵၼ်လၢႆဝၼ်းလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵၢတ်ႇ ႁၢမ်းၵၢၼ် ၊ ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ ။
တႄႇဝၼ်းတီႈ 8/10/2021 မႃး ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၵ်ႉ ၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ၊ ယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်ၽႄႈလၢမ်း၊ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉ/ၶၢႆ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 မီးၵႂႃႇ 347 ၵေႃႉ ၊ တေပိၵ်ႉၵၢတ်ႇတႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 14 ဝၼ်း။
ၸၢႆးပၢင်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် တေႃႉသူင်ႇၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “သင်ဝႃႈၵၢတ်ႇၼႆႉ ပိၵ်ႉၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်တႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ် ဢိုပ်းၶဝ်ႈၶႃႈဢေႃႈ၊ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ် လၢႆးဝၼ်းၵေႃႈၼမ်။ မၢင်ၵေႃႉ ပေႃႈလဵင်ႉ/မႄႈလဵင်ႉ ပၼ်ငိုၼ်းယူႇ။ ၽွင်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝႆႉ။ မၢင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸွႆႈ ၶႃႈ။ တေႃႈလဵဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵၢတ်ႇ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ သေ ၺႃးၸႂ်ႉယူႇႁိူၼ်း 14 ဝၼ်း ဝႆႉဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃႉၶူဝ်းသူင်ႇၶွင်၊ ထူဝ်းလေႃႉ၊ ၶၢႆၽၵ်း၊ ၵိၼ်ၸၢင်ႈပႂ်ႉၶၢႆၶူဝ်း/ၶၢႆၵုၼ်ႇ၊ လုၵ်ႈလဵင်ႉၼႂ်းၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်တႆးၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ သီလႅင်(ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလီမႆႈၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း) ဝႆႉ၊ ႁႂ်ႈၾၢင်ႉတႃႇၵၢင်းယၢၼ် ၽေးတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ။
ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ ႁပ်ႉၸၢင်ႈထူဝ်းလေႃႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄ ၽူႈတွႆႇ ႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝူင်ႈ ဝၢင်ႈၼႆႉ သင်ပဵၼ်လႆႈ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေ ဢမ်ႇဝႃႈ ယႃႇပေလတ်း ၽၢၼ်ႇၵႂႃႇမႃး ၸွမ်းၼႂ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼၼ်ႈမၼ်း ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ သီလိူင်/ သီလႅင်ဝႆႉလႄႈ သင်ဝႃႈၵႂႃႇၼႆ တေထုၵ်ႇသင်ႇၵၵ်းတူဝ်ၵမ်းလဵဝ် ။ ႁဝ်းပဵၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းတေလႆႈၵၵ်းတူဝ် 14 ဝၼ်းၶႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11/10/2021 ၼၼ်ႉ ဝၼ်း လဵဝ် မီးၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉမီး 194 ၵေႃႉ လူႉတၢႆ 2 ၵေႃႉ။ ပတ်းပိုၼ်ႉၵဵင်းမႆႇတႄႉ မီးၵူၼ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် 1397 ၵေႃႉ။


text:
ဝၢႆးသေသင်ႇၶၸဝ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ႁူမ်ႈၵၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “သင်ႇၶမတိ” ပုၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇထိုင်ၸူးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်ႈသၢင်ႈၵႂုႇၵမ်းလဵဝ် မီး 5 ၶေႃႈၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ-
1ႉ ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ယႃႇမႃးသုၵ်ႉယုင်ႈၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၽၢႆႇသင်ႇၶၸဝ်ႈ လူဝ်ႇလႆႈထွၵ်ႈပၢမ်ႉလႄႈၵမ်ႉၸွႆႈ တူၺ်းထိုင်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇပူမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈဢွၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ။
2ႉ ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်း ဢၼ်လီ ဢၼ်ယၢမ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ တေလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းသင် ၵဵဝ်ႇၵပ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေလႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵၢင်ၸႂ် မူႇၸုမ်းမႁႃႇထေႇရသမႃးၶူမ်း (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶဝ်ၸဝ်ႈ) ႁႂ်ႈႁၼ်လီၸွမ်းသေၵွၼ်ႇ။
3ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး လူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင် မူႇၸုမ်းမႁႃႇထေႇရ သမႃးၶူမ်း ဢၼ်လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇပၼ် တွၼ်ႈတႃႇတေယုၵ်ႇတၢင်ႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် သူမ်ႇၻဵတ်ႉၽြႃႉမႁႃႇရၸ်ႉၸမင်ႇၵလႃႇၸၢရ် ပဵၼ် ၸဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵလူင် ၸိုင်ႈထႆး (ပဵၼ်ၽြႃႉသင်ႇၶရႃႇၸႃႇ)
4ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢွၵ်ႇပၼ်ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၵိူဝ်းယမ်ဝႆႈသႃတေႃႇသင်ႇၶၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈသမ်ႇမႃႇၵႃရဝ ယႃႇပေၶီႇၼဵၵ်း တဵၵ်းတဵင် လူၺ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းမၢႆမီႈတီႉၺွပ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းတြႃး။
5ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ႁႂ်ႈဢဝ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ပဵၼ်သႃသၼႃႇ ၵိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈထႆး သႂ်ႇဝႆႉပၼ်ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်း (ဢုပတေႇ)။
ဝၼ်းထိ 15 လိူၼ်ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း 17ႉ40 မဵတ်ႉ တီႈလုမ်းပွင်ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ပဝိတ်း ဝူင်းသုဝၼ်း ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ထီရၶျႆး ၼႃႇၶဝႃႇၼိၸ်း ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း လႆႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးတီႈလုမ်းၵမ်းလဵဝ် ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉလႆႈႁပ်ႉႁၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇတီႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဝႃႈ မီႈတႅဝ်းႁူမ်ႈ ၸၢဝ်ႈပုတ်ႉထ လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း လႆႈမႃးႁွတ်ႈ တႃႇတၢင်ႇလိၵ်ႈထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵူၼ်း သိုၵ်းၶဝ် တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ မူႇၸုမ်းၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ယင်ႉၵိုတ်းသေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းဢွင်ႈတီႈၽႂ်မၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဝိၼ်းထႆး သုဝႃႈရီႈ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ” မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းၶဝ် ၸဝ်ၼႃႈတီႈယေးၶဝ် ၽူႈဢုပ်ႇပိူင်ႇၸေႈတွၼ်ႈၶဝ် ၽၢႆႇဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶဝ်တင်းသဵင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈမႃးဢုပ်ႇဢူဝ်း တီႈ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၽြႃႉမေးထီးထမ်ႇမႃးၸၢရ် ဝႃႈ ယႃႇပေၼွၼ်းၶၢင်ႉၶိုၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈသေ တၢင်ႇထိုင် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ပဝိတ်း ဝူင်းသုဝၼ်း ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး တီႈလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႆႈယူႇ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်း 7ႉ05 မဵတ်ႉ ၵၢင်ၶမ်ႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢွင်ႈတီးပုတ်ႇထမူၼ်းထူၼ်း လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇသပ်းလႅင်းတေႃႇ မူႇၸုမ်းသင်ၶၸဝ်ႈႁူမ်ႈလူၺ်ႈ သတ်ႈထႃးၶဝ်တင်းမူတ်းဝႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ပဝိတ်း ဝူင်းသုဝၼ်း ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး လႆႈႁပ်ႉၽိုၼ်လိၵ်ႈ လႄႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ဢၼ်မူႇၸုမ်းႁဝ်း တၢင်ႇထိုင်လီငၢမ်းယဝ်ႉ တႃႇ 4 ၶေႃႈၼၼ်ႉတေဢၢၼ်းႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵမ်းလဵဝ်ႈ။
တွၼ်ႈတႃႇၶေႃႈ မၢႆ 5 တႄႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၵၢင်သေ တေသိုပ်ႇသူင်ႇပၼ် ၶေႃႈတၢင်ႇထိုင်ၼႆႉ ၵႂႃႇၸူး ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိုင်ႈငဝ်ႈ ပိုင်းမိူင်းၶဝ်ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇႁႂ်ႈသင်ႇၶၸဝ်ႈတင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈလူၺ်းသတ်ႉထႃးၽူႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈၵိုတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉၼႂ်းမိူင်းထႆး တိတ်းၸပ်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼမ်
ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼိုင်ႈဝၼ်းမီးမိုၼ်ႇပၢႆ လူႉတၢႆ ဝၼ်း 100 ပၢႆ ႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ...
တႆးႁွတ်ႈမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆး သွင်ၸုမ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်
တႆးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ယိပ်းပၢႆႉသေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ သိုၵ်းတႆး RCSS တင်း SSPP ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 21/5/2021 ယူႇတီႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ...
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း သူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း 100 ပၢႆ
ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ဢမ်ႇၸွမ်းမၢႆမီႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်း သူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း 100 ပၢႆ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 17/5/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း...
ႁႅင်းၵၢၼ် 3 ၸိုင်ႈမိူင်း လၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းယဝ်ႉ 15,000 ပၢႆ
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 5 လိူၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းလၢဝ်း မိူင်းၵမ်ႊပူႊၶျႃႊလႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆး တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း 15,000 ပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ...
ဝၢၼ်ႈတႆး ပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ႁဵတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ
ဝၢၼ်ႈတႆး သုၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း 600 ပၢႆ လႅၼ်လိၼ်တႆး - ထႆး ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9/5/2021...
ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈ လႄႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၵဵင်းမႆႇ လူႉ
လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉတီႈ ၵဵင်းမႆႇၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉဢၢၼ်းတေဢွၵ်ႇ ၼႄ ၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ ၵူၺ်းငဝ်းလၢႆးတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈ လၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ပွၵ်ႈၼႆႉတေပႆႇပဵၼ် ဝႃႈၼႆ။ ဝၢႆးသေ...
ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၺႃးတီႉ 17 ၵေႃႉ တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး – ထႆး
ပလိၵ်ႈ/ သိုၵ်းထႆး ၶဵင်ႈၶႅင်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်း တီႉလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈ မိူင်းထႆး 17 ၵေႃႉ တီႈလႅၼ် လိၼ်တႆး - ထႆး...
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၵဵင်းမႆႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွမ်းတင်းၼမ် လၢႆ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 5/3/2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12 မူင်း လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း...
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း 6 သႅၼ်ပၢႆ လူင်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်း ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁႃႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး လူင်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႃႇယွၼ်း ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပူၼ်ႉၶဵတ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းယူႇမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းထႆး ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ယွၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် မီးၵူၼ်း 6...
တႆးႁွတ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တိူဝ်ႉထီႇ ရၢင်းဝလ်းထီႉၼိုင်ႈ လႆႈငိုၼ်းထႆး 6 လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ
တႆးႁွတ်ႈၵဵင်းမႆႇ ဢႃယု 19 ပီ တိူဝ်ႉထီႇထႆး ရၢင်းဝလ်းသူးထီႉၼိုင်ႈ 1 ဝႂ် လႆႈငိုၼ်းသူး 6 လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ ။ ဝၼ်းတီႈ 16/2/2021 ၸၢႆးဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ...
ၵွင်ႉၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ-19 ပေႃႈလဵင်ႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ် ႁႅင်းၵၢၼ် 100 ပၢႆလႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၽႂ်ႁိူၼ်းမၼ်း
ႁႅင်းၵၢၼ် 150 ပၢႆ ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းမိူင်းၽႅၼ် လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဝႃႉလႄႈမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼၼ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ်ပိၵ်ႉဢိုတ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်း။ ႁႅင်းၵၢၼ် 150 ပၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈႁဵတ်းလႅၼ်းယႃႈ...
ပလိၵ်ႈထႆး ၵၼ်ႉၸၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယိင်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉ
ႁႅင်းၵၢၼ်ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တိုၵ်ႉတူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉတီႈၸႄႈတွၼ်ႈ သူႇရတ်ႉထႃႇၼီႇၼၼ်ႉ ၺႃးပလိၵ်ႈထႆးၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ။ ႁႅင်းၵၢၼ်ယိင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃယု 21 ပီပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၺႃးတီႉၺွပ်းလူၺ်ႈဢမုၶတီးယႃႈမဝ်းၵမ်သေ တူၵ်းၶွၵ်ႈဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႉသူႇရတ်ႉထႃႇၼီႇ ။ ဝၼ်းတီႈ 13/1/2021...
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ယိုၼ်ႈလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈယုၵ်ႉလိူၵ်ႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 1,630 ပၢႆ ႁူမ်ႈၵၼ် ယိုၼ်ႈလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်း သၢၼ်တ်း ႁႂ်ႈယုၵ်ႉလိူၵ်ႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼိုင်ႈ ၵေႃႉလႂ်...
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ပိုတ်ႇပၼ် ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းပႆႇမီးဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်/ သီၶွင်ႇ ႁႂ်ႈလူင်းၸိုဝ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းပႆႇမီးဝႂ်သီၶွင်ႇ/ ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မူၵ်း ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းမၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းထႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်လူင်းလၢႆးၸိုဝ်ႈဝႆႉ ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ...
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းသၢၼ်ၶတ်း ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်ထႆး ၵဵပ်းငိုၼ်း ၵႃႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ လိူဝ် 3000 ဝၢတ်ႇ
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၵဵပ်းၵႃႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ လိူဝ် 3000 ဝၢတ်ႇ (တႃႇတေႃႇဝီႊသႃႊ) ဢၢၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၵႂႃႇဝႃႈၼႆ ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေႁဵတ်းပၼ်ဝတ်းဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းတူၵ်းၶၢင်ႉလုတ်ႈႁၢမ်းဝႆႉလႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ...


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 September 2020 (လိူၼ်သပ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ လူဝ်ႇတလီၵူဝ်ႇ တူႇတႃႇတေး (Rodrigo Duterte) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးႁၢမ်ႈတၢပ်ႈမၼ်း တႃႇတေပိုၼ်ၽႄႈ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဝ်မီးဝႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉသေ လႆႈပိၵ်ႉပႅတ်ႈဢၵွင်ႉ မဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း မၢႆမီႈၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉမီးဝႆႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ႁၢမ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႅင်းၸၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမဵဝ်းဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵေႃႇ ၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼႂ်းဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ မွတ်ႇယႃႉပိၵ်ႉပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵႂႃႇ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝႃးယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ Duterte လၢတ်ႈၼႂ်း လၢႆးၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ “ၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈထွမ်ႇၵဝ်ႇၶႃႈလၢတ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းပွႆႇႁႂ်ႈသူၶဝ်ႈမႃးမီးၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမုင်ႈမွင်း တႃႇႁႂ်ႈသူၶဝ်ၸွႆႈထႅမ်မိူင်းႁဝ်း၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁဝ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုၼ်ၽႄႈ ပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းသေမဵဝ်း ယွၼ်ႉၼၼ် ပေႃးသူဢမ်ႇၸွႆႈႁဝ်းၵေႃႈ သူတေမႃးမီးယူႇၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းႁဵတ်းသင်? ” လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 September 2020(လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉပႅတ်ႈၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဢၵွင်ႉ ဢၼ်ပိုတ်ႇၸႂ်ႉယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃးၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဢၵွင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ထတ်းသၢင်ႈ လၢတ်ႈလွင်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် (the New People’s Army) လႄႈ ၸုမ်းပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉပႅတ်ႈဢၵွင်ႉပွမ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းတႄႉ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ဢၵွင်ႉဢၼ်ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉပိၵ်ႉပႅတ်ႈၵမ်းၼႆႉၼႆႉ မၼ်းပႃး ၸုမ်းပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ်တၢင်းႁူႉလုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ် ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ဢၼ်ၸုမ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် ၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၵဵဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႅင်ၸႂ်ယူႇဝႃႈၼႆ။ ပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈၵင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႈ NPA ၼႆႉ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 1968 ၼၼ်ႉသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တူႇတႃႇတေး ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈသူၸဝ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်သင်ႁဝ်းလႆႈၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေပွႆႇသူ ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းႁဵတ်းသင်? ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈဢဝ်ၵၼ်တၢႆၵူၼ်း ပဵၼ်မူပဵၼ်ၸုမ်း ႁဝ်းၶႃႈပၼ်တၢင်းဝူၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵူၺ်း” ဝႃႈၼႆ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁဝ်း တၢင်းဝူၼ်ႉႁဝ်းသွင်ၽၢႆႇၼႆႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးလဵဝ်ၵၼ်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇမႃး ၼင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉၼႆ တူႇတႃႇတေး လၢတ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၼင်ႇၼႆ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်သိုဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်မႃးပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းၼႂ်းတူင်ႇၵၢၼ်မိူင်း ယဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီႊ 2016 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ လူဝ်ႇတလီၵူဝ်ႇ တူႇတႃႇတေး (Rodrigo Duterte) လႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉၸွႆႈပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − CNA


text:
ယီႈ၊ ၶုၼ်၊ မေႃယႃလူင်
ၵူၼ်းတၢႆၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပွင်ႇၸိူင့်ႁိုဝ်?။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈပူၼ့်မႃးၼၼ့် မီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇသဵင်လူင်ၼမ်တႄ့တႄ့။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇသေယဝ့်ၼႆၵေႃႈ၊ ၸိုဝ်ႈသဵဝ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇႁၢႆသေဢမ်ႇၵႃး ဢၢႆႁွမ်မၼ်းၼၼ့် မိူၼ်ၼင်ႇမွၵ်ႇႁွမ်ႁူၺ်းယဝ့်။ ႁွမ်ယူႇတႃႇသေ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့် တူဝ်တၢႆသေ ၸိုဝ်ႈၶဝ်သမ့်ဢမ်ႇႁၢႆ၊ ပေႃးဝႃးၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဝႆ့ၼၼ့် ဢမ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၶဝ် ႁၢႆလၢႆလႄႈ တူဝ်ၶဝ်တၢႆၵႂႃႇသေယဝ့်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၶဝ်ၼႆ့ ၵိုတ်းၸပ်းဝႆ့ယူႇၼႂပိုၼ်းတႆးႁဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။
ၶဝ်ႈပေ့ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ဝႆ့လႄႈ ႁဝ်းပေႃးဢမ်ႇလိုမ်းၶဝ်လႆႈၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းမႃးၼၼ့် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်တေႃႇမေႃႈၵွၵ်းၵႅၵ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ(ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ)၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်းဢိူဝ်ႈ၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်တႆးႁဝ်းလႆႈလီလႆႈပဵၼ်ၵွပ်ႈမၼ်း၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ပီႈၼွင့်တႆးႁူပွင်ႇတႃလႅင်း၊ ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်၊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ပၼ်ၽွၼ်းလီၸိူဝ့်ၶိူဝ်းတႆးၼၼ့်ယဝ့်။ ပေႃးႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆ့မႃးၸိုင် ႁူမ်ႈဝႃႈတူဝ်ႁၢႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈသဵင်ဢမ်ႇတၢႆလႆႈသေပွၵ်ႈ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢမ်တူၺ်းၶိုၼ်း တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ့် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်မႃးယဝ့်?။ ႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈလႂ်?။ ႁဵတ်းမႃးဢီႈသင်?။ ႁဵတ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်?။ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတႃ့။ ပေႃးပႆလႆႈႁဵတ်းၵေႃႈ ႁႃၶိုင်ႁဵတ်းတႃ့။ ၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ(ဢႃႇယု)ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်?။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇလႆႈမႃးႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်ယဝ့်?။ ယႃႇပေပႅတ်ႈမိုဝ့်ပႅတ်ႈဝၼ်းယူႇ၊ ယႃႇယူႇပဵၼ်ယႂ်ႇၼူၵ်ႇၵဝ့်ထဝ်ႈမူမႃယူႇ။ ယႃႇပေၵိၼ်ၶဝ်ႈသေ ၼၵ်းၼမ်ၼၵ်းလိၼ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႂ်ႉထႃႈပိူၼ်ႈလႆႈသေတႃ့ ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႂ်ႉထႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ။ ယႃႇပေလိုမ်းတူဝ်ယူႇ၊ လုၵ့်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇႁၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃသင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၼၼ့်။ ႁဵတ်းလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႃႈၼၼ့်တႃ့၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းတႄ့ ယႃႇပေယူႇ၊ ႁဵတ်းပၼ်သင်ၵေႃႈ တေၵႂႃႇၵုမ့်ၵႂႃႇထႅမ် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၵၢတ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁၢႆလႆႈယဝ့်။
ပဵၼ်ၽႂ်လႄႈ တူဝ်တၢႆၵႂႃႇသေ ၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ။ ပဵၼ်မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈယဝ့်။ မၼ်းပေ့ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်လႄႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းပေ့ယႂ်ႇထၢၼ်ႇၼႆ့?။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ယူတ်းယႃၵူၼ်း။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ် သိုပ်ႇၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ(သၢႆၸႂ်)ၵူၼ်း။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ယႃတၢင်းပဵၼ်တႆး။ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်သိုပ်ႇၸူဝ်ႈၶူပ်ႇတႆးႁဝ်း၊ ၵွပ်ႈမၼ်းလႄႈ တႆးဢၼ်ထုၵ်ႇတၢႆသေ ဢမ်ႇတၢႆၼၼ့်မီးယူႇတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၵွပ်ႈမၼ်းႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၶိူဝ်းမႃး ၸိူဝ့်ၼၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇသေတႃ့ၵေႃႈ ၽႂ်ႇဢမ်ႇလိုမ်းမၼ်းလႆႈ။ ၽႂ်ၵေႃႈႁၵ့်မၼ်း လၢတ်ႈၶိူဝ်းမၼ်း၊ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်း။
မိူဝ်ႈမၼ်းတၢႆၼၼ့် ပၢင်ၸႃ့မၼ်း ယင်းၵိုၼ်းသေ ပၢင်ၸႃ့ၸဝ်ႈၾႃ့၊ ပၢင်ၸႃ့ၸဝ်ႈ၊ ပၢင်ၸႃ့ၶုၼ်၊ ၵွပ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ် ဢၼ်ႁၵ့်မၼ်းတႄ့တႄ့၊ မိူဝ်ႈမၼ်းတၢႆၼႆ့ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁႆႈတႄ့တႄ့။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ ႁၵ့်ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်း တႄ့တႄ့လႄႈ ပေႃးဝႃႈလူဝ်ႇယႃ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်းၼႆ မၼ်းတၼ်းယူႇတႃႇသေယဝ့်။ မိူဝ်ႈမၼ်းတၢႆၼၼ့် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ဝႃႈ ၽိူဝ်ႇမေႃယႃလူင်ၶုၼ်ႈယီႈ တၢႆ တႃ့ႁဝ်းတၢႆလႃႈ" ၼႆယဝ့်။ "ႁႂ်ႈမေႃယႃလူင်ၸိူင့်ၼင်ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ မီးမႃးထႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့သေၵမ်း" ဢၼ်ဝႃးၼၼ့် ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်း ဢၼ်မႃးသူင်ႇ ပႃႇၸႃ့ၶုၼ်ယီႈၼၼ့် ၵၢဝ်ႇယွၼ်းမုင်ႈမွင်းၸိူင့်ၼၼ်ယဝ့်။
ၸင်ႇဝႃႈၶုၼ်ယီႈၼႆ့ တႆးႁဝ်းလီႁူ့လီတွင်းမၢႆဝႆ့ၵူႈၵေႃ့။ လီယိူင်ႈၸွမ်းလွၵ်းလၢႆး ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇတႆးႁဝ်းတႄ့တႄ့၊ မေႃယႃလူင် မိူင်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ၵေႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမိူၼ်မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈ သေၵမ်းတႃ့။
ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ ပဵၼ်တႆးမၢဝ်း တႆးၼမ့်ၶမ်း၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးငမ်းဝဵင်း(မဵဝ့်ၸႃး)ၶုၼ်ပၢၼ်းလႄႈ ၼၢင်းႁွင်ယဝ့်။ ၶုၼ်ယီႈၼႆ့မီးပီႈဢၢႆႈၵေႃ့႞ ႁွင့်ၶုၼ်ၽူဝ်းလႃ့၊ မီးယူႇတီႈၼမ့်ၶမ်း၊ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ့် ၊ ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ၵိူတ်မိူဝ်ႈ ၵေႃးၸႃႇ 1270 ၼီႊ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း 27.11.1908
လွင်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢင်ႊတၢင်းမေႃ(ပၼ်ႇၺႃႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်ယီႈၼႆ့မိူဝ်ႈမၼ်းလဵၵ့် ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်း(ၵျွင်း)မဵဝ့်ပူင်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ့်ၶမ်း၊ လုၵ့်တီႈ ၼၼ်ႈသမ့် ၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်"ဢေႇပီႇဢႅမ်ႇ" ABM ၵႃႈတီႈ ၼွင်ၸၢင့် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ့်ၶမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တႄႇယူႇမိူဝ်ႈပီႊ 1919 တေႃႇထိုင် 1923 လုၵ့်တီႈၼမ့်ၶမ်းၶၢႆ့မႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၾႄတိူဝ်ႇရေးသျၼ်း ဢႅင်းၵလူဝ်ႇ- ဝိူဝ်းၼေးၶိဝ်းလိူဝ်း federation Anglo-vernacular ၵႃႈတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်ႈႁွင်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ့်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင် ပဵၼ်ဢူးၽူဝ်းမေႇ(ဦးဘိုးမြေ) ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆ့ တေႃႇထိုင်ၸၼ့် 7 ၵွပ်ႈၺၢၼ်ႇၽၢႆလႄႈ လႆႈငိုၼ်းၵမ့်ထႅမ် (Scholarship) သေ လႆႈမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၽူႈၼမ်းမိူင်တႆး သျၢၼ်းၶျိပ့်သၶူးလ် Shan Chiefs' School ၵႃႈတီႈတွင်ႇၵျီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1927၊ မိူဝ်ႈၼၼ့်ၵႃးပႆႇပေႃးမီးလႄႈ တႃႇမႃးယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ၵႃႈတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ့ လႆႈပႆလိၼ်မႃး၊ တၢင်းၵႃးၵေႃႈပႆႇပေႃးလီထၢၼ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းဢၼ်လႅၼ်ႈတၢင်း လႃႈသဵဝ်ႈ-ၼမ့်ၶမ်း ၵႃႈၵႃး႞ၵေႃ့လႆႈပၼ် 8 ပျႃး၊ ၶုၼ်ယီႈ ပူၼ့်(ဢွင်ႇ)ၸၼ့်10 တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆ့ မိူဝ်ႈ 1929 လူင်းၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်းယၼ်ႇၵုင်ႇ ႁဵၼ်းတႃႇပဵၼ်ၶူးမေႃယႃလူင်ဢွင်, ဢႅမ်ႇပီႇပီႇဢႅတ့်သ် M.B.B.S မိူဝ်ႈ 1940 သေၸင်ႇပဵၼ်ၶူးမေႃယႃလူင်မႃးယဝ့်။
တင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေဢွင်ႇၽၢႆႇယႃၵူၼ်းယဝ့်၊ ၶုၼ်ယီႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း၊ မေးငဝ်ႈပဵၼ်ၼၢင်းသျူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ၊ တႆးၼမ့်ၶမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တင်းၼၢင်းသျူၺ်ႇႁၢၼ်ႇၼႆ့ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈၶုၼ်ၺုၼ့်၊ ၼၢင်းသျူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇလၢႆႈတူဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ့်ၶုၼ်ယီႈတိုၵ့်မီးယူႇၼႂ်းသိုၵ်း ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ်မေး ၼၢင်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ၊ ၶုၼ်ယီႈသိုပ်ႇဢဝ် ၼွင့်မေး ႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶူင့်၊ တင်းၼၢင်းၶူင့်ၼႆ့မီးလုၵ်ႈ 5 ၵေႃ့- 1. ၸၢႆးမျဵဝ်းမိၼ့်၊ 2. ၸၢႆးမျဵဝ်းတိၼ်ႇ၊ 3. ၸၢႆးမျဵဝ်းၶိတ့် ၊ 4. ၼၢင်းယီႇယီႇမျိၼ့်၊ 5. ၼၢင်းယီႇယီႇထေး။ ၼႂ်းၵႃႈ လုၵ်ႈယိင်း 2 ၵေႃ့ၼၼ့် ၼၢင်းယီႇယီႇမျိၼ့်ၼႆ့လဵၼ်ႈ Basket ball (ၽၢႆႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇသွင်း) ၶႅၼ်ႇတႄ့ တႄ့၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်မိူင်းတႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ့် မၼ်းဢဝ်ၾၢႆႇတၢင်းလဵၼ်ႈၼႆ့ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်လႆႈႁူ့ၵူႈၵေႃ့၊ ၸုမ်းမၢၵ်ႇသွင်း ၼၢင်းယိင်းမိူင်း တႆး ၶဝ်ၶဝ်ႈၶႄ့ပိူၼ်ႈ ပေ့သၢမ်ပီႊထပ်းၵၼ်လႄႈ လႆႈၾၢင်ဢူ(ဒိုင်း)လူင်မႃး။ ၶုၼ်ယီႈၵေႃႈ ဢဝ်ၵၢၼ်မၼ်းမေႃၼၼ့် ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီမိူင်းတႆး၊ လုၵ်ႈယိင်း ဢွၼ်ႇမၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်လွင်ႈၵႅပ့်တင်းၶၼ် ၽၢႆႇမၢၵ်ႇသွင်းၼၼ့်ယုၵ့်တၢင်ႇပၼ် ၸိုဝ်ႈမိူင်းတႆးၶိုၼ်ႈသုင်၊ ၼၢင်းယိင်းမိူင်းတႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယိူင်ႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်း ၸႂ် ႁႂ်ႈမိူၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်ယီႈ -ၼၢင်းယီႇယီႇမျိၼ့်ၼၼ့်တႃ့ ၵွပ်ႈမၼ်းၼၢင်းႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီမိူင်းတႆး ၽၢႆႇမၢၵ်ႇသွင်းၼႆ့လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းမိူင်းတႆးၶဝ် ၵေႃႈ ႁၵ့်မၼ်းၼၢင်း၊ ယုၵ့်ယွင်ႈပၼ်ႁႅင်းမၼ်းၼၢင်းတႄ့တႄ့၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မေးမေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈ လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းယင်းယူႇသဝ်းၵႃႈတီႈတွင်ႇၵျီး။
ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူတ်းယႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႇဢႅမ်ႇပီႇပီႇဢႅတ့်သ် ယဝ့် မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈ လႆႈၵၢၼ်မိူဝ်ႈ 4.7.1941 လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်မေႃယႃလူင် ၵႃႈတီႈမိူင်းမွၵ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမေႃႇ တီႈဝဵင်းမႂ်ႇ(မြို့သစ်) လႄႈ မိူင်းၶၢတတ်ႇ(ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမေႃႇၼင်ႇၵဝ်ႇ)။
မိူဝ်ႈ 1.7.1948 ၼၼ့် လႆႈၶၢႆ့ၵႂႃႇပဵၼ် မေႃယႃလူင် တီႈၵဵင်းတုင် တေႃႇထိုင် 20.1.1954 သမ့် ၶၢႆ့မႃးပဵၼ်မေႃယႃလူင် တီႈလွႆလႅမ် မိူဝ်ႈ31.1.1954 တေႃႇ ထိုင် 24.9.1954 ဝၢႆးသေၼၼ့်မႃး ပဵၼ်ၵဝ့်(ၽွင်း) လူင်ၾၢႆႇယူႇလီ(Chief Medical Officer)ၵႃႈတီႈတွင်ႇၵျီး တေႃႇထိုင် 1962 ၶုၼ်ယီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ ၵႃႈ တီႈတွင်ႇၵျီး မိူဝ်ႈပီႊ 1324 လိူၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း(ဢင်ႇၵႃႇ)20.11.1962။
ၽႅဝ်မိူင်းၵႆမႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်း ႁွမ်ၸွတ်ႇမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵႃႈတီႈမိူင်းၵႆၵေႃႈပိူၼ်ႈႁူ့မၵ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းတႄ့တႄ့၊ ဝၢႆးမၼ်းဢွင်ႇ ဢႅမ်ႇပီႇပီႇဢႅတ့်သ် M.B.B.S ၵႃႈတီႈတႃႈၵုင်ႈ(ယၼ်ႇၵုင်ႇ)သေ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈမိူင်းၵလႃး ဢိၼ်ႇတိယႃႉ India မိူဝ်ႈပီႊ 1941 မိူဝ်ႈမၼ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈမိူင်းၵလႃႈယူႇ ၼၼ့် သိုၵ်းလူင်ၵမ်ႇၽႃႇၵေႃႈပဵၼ်ယူႇ၊ တႃႇတေၶိုၼ်းမႃးမိူင်းတႆးၵေႃႈဢမ်ႇငၢႆႈ၊ လုၵ်ႈမေးၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ၊ ၸႂ်တိတ်းၵေႃ့ပဵၼ်မေး ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ ၸၢႆးၶုၼ်ၺုၼ့်လႄႈ ၼွၼ်းပေႃးဢမ်ႇလပ်း၊ ၵိၼ်ပေႃးဢမ်ႇဝၢၼ်လႆႈ တေလႆႈၽၢတ်ႇလိပ်းႁိုဝ် တေလႆႈၽၢတ်ႇတၢႆႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ဝူၼ့်ပေႃးဢမ်ႇပွင်ႇလႆႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈမႃးထူပ်းလုၵ်ႈမေး တီႈၼမ့်လိၼ်ႁိၼ်ၽႃ မိူင်းတႆးၼၼ့် တေႃႈတၵ်းလႆႈႁႃ တၢင်းၵႂႃႈ-ဝႃႈၼႆလႄႈၸင်ႇၸွမ်းသိုၵ်းမႃးယဝ့်။
လူင်းမႃးၸွမ်းတပ့်ၶႄႇ မၢႆ-38 မႃးၽႅဝ်ၼမ့်ၶမ်းၵေႃႈ ၵေႃ့ပဵၼ်မေးသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ့်။ ၶုၼ်ယီႈဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ် ၸႂ်မေးမၼ်း၊ ႁၵ့်ၵၼ်သေ ၵွပ်ႈသိုၵ်းလႄႈ လႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်၊ ၸွင်ႇတေလႆႈၶိုၼ်းႁၼ်ၵၼ်ႁိုဝ်ၼေႃး ၵေႃ့ပဵၼ်မေးၵေႃႈၸႂ်တိတ်းၸႂ်ႁွႆႈ ၵေႃ့ပဵၼ်ၽူဝ် မွင်းၶိုၼ်းဢမ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မွင်းဝၼ်းဢမ်ႇႁၼ်တူဝ်၊ မွင်း မွင်း ဢမ်ႇပေ့မွင်း၊ လွင်ႈမႆႈၸႂ် ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႆႈ ၶေႃ့ၶေႃ့ယွမ်ယွမ်၊ ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇလီ၊ ၶုၼ်ယီႈပႆႇတၼ်းၽႅဝ် ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇလၢႆႈတူဝ်ၵႂႃႇယဝ့်။
ၶုၼ်ယီႈမႃးၽႅဝ်ၵေႃႈ ၵဵပ်းၸေးဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးဢၼ်ႇမၼ်းၶုၼ်ၺုၼ့်၊ ၵေႃ့လုမ်းလႃးဢမ်ႇႁၼ်၊ ႁႃတၢင်းၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇပွင်ႇ၊ ဢၼ်တေမိူၼ်ၼင်ႇ ၼၢင်း သူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ ၵေႃ့ပဵၼ်မေးလူင်ၵဝ်ႇၼၼ့် တေမီးလႂ်ၼႆ၊ ဝူၼ့်ၶိုၼ်းဝူၼ့်ဝၼ်းယူႇ၊ ႁၢင်ႈပီႈၵေႃႈမိူၼ် ႁၢင်ႈၼွင့်ၵေႃႈၸိုဝ်ႈ၊ ၸင်ႇမႃးၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၶႆႈၸႂ်မႅၼ်ႈသႂ်ႇ ၼၢင်းၶူင့် ၵေႃ့ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင့်ယိင်းဢွၼ်ႇ ၼၢင်းသူၺ်ႇႁၢၼ်ႇ၊ ၼႂ်းတႃၼၢင်းၶူင့်ၵေႃႈ ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ ပီႈၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ၽူဝ်ၵေႃႈလီပဵၼ်၊ တူၺ်းၼႃႈပီႈယဝ့် ဝူၼ့်မႅၼ်ႈ ၼႃႈလၢၼ်၊ တေၽၢတ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ တေယၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈ၊ ဝၼ်းလင်ထုၵ်ႇလီလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈမီးမႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁိူၼ်းၸွမ်းၶုၼ်ယီႈမႃး တေႃႇ 1962 ၵမ်းၼႆ့ပုၼ်ႈတႃႇၶုၼ်ယီႈၸိုင် မေးၵေႃႈၸိုဝ်ႈ ၼွင့်ၵေႃႈပဵၼ် တီႈဢၼ်ႁၵ့်ပႅင်းတႄ့ ဢမ်ႇမီးတီႈလၢတ်ႈယဝ့်၊ တေႃႇပေႃးသဵင်ႈၵၢမ်ႇ၊ လွင်ႈၽိတ်း လွင်ႈၽႅၵ်ႇၵၼ် ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶွႆတႄ့တႄ့။
ၶုၼ်ယီႈတင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၸွမ်းၼၢင်းၶူင့်ယဝ့်ၵေႃႈ သိုၵ်းပႆႇယဝ့်၊ ၵွပ်းၼႆလႄႈ လႆႈၸွမ်းတပ့်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းသိုၵ်း၊ မိူဝ်ႈၼၼ့်မၼ်းပဵၼ် ၸၼ့်ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်(Captain)မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းသိုၵ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ၵွပ်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ပေႃးႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ မီးၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်(သတ်ႈထႃႇ)လႄႈ ၽႂ်ႁၼ် ၵေႃႈႁၵ့် ၵွပ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သေ တပ့်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ပၼ်ၸုမ်ႈ(မဵတ်ႇမၢႆ)ၸိုဝ်ႈသဵင်လီဢၼ်႞ဝႃႈဝႆ့-
For War Department
Exceptional Civilain Service
To,
U SANG YEE
မိူဝ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈလီသဵင်လီတႄႉတႄႉ။ ၸုမ်ႈဢၼ်မၼ်းလႆႈၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၼ်ႇၼၵျေႃႇထိၼ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၶုၼ်ယီႈယင်းႁဵတ်းငဝ်ႈၵဝ့်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇယူႇလီၼၼ့် မၼ်းလႆႈၵႂႃႇၸွပ်ႇႁႃ တၢင်းႁူ့ တၢင်းႁၼ်ထႅင်ႈ ၵႃႈတီႈမိူင်းရူဝ်းမေးၼီးယႃး(Rumania) ၵျႃႇမၼီႇ (Germany) ဢင်းၵဵတ့် (England) လႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မေႃယႃလူင် ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ ႁူင်လူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈယဝ့်။
ၵူၼ်းမိူင်းႁၵ့်ၶုၼ်ယီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶဝ် ႁၵ့်တႄ့တႄ့၊ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸမ့်- ၶုၼ်ယီႈၼႆ့ပေႃးယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၸိုင် ၸႂ်ယဵတ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းတႄ့တႄ့၊ ၶမ်ႈၶမ်ႈဝၼ်းဝၼ်း ပေႃးမႃးပၢင်းၸိုင် တႃႇတေၵႂႃႇယႃၼၼ့် ဢမ်ႇၶၢၼ့်သေပွၵ်ႈ၊ တႃႇယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ့် ဢမ်ႇတၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈသွင်သၢမ်ၶိုၼ်း လႆႈ သိုပ်ႇယႃၵူၼ်းပဵၼ်လႄႈ ၶုၼ်ယီႈဢမ်ႇလႆႈၼွၼ်း၊ ပေႃးတႃၼွၼ်းလူ့ၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈတေၶၢင်းဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ၊ ၸႂ်ပွတ်းၸႂ်လမ်၊ ထႃ့ပိူၼ်ႈပွင့်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးသေ ပွၵ်ႈ၊ ၸိူဝ်းမႃးပၢင်းမၼ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ဢၼ်လႆႈၸႂ်လူ့မိူဝ်း ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ၊ ၵႆၵႆၸမ်ၸမ် ပေႃးပိူၼ်ႈမႃးပၢင်းၵႂႃႇယႃ ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိုင်ၵႂႃႇယႃတိၵ်းတိၵ်းယဝ့်၊ ၵူၼ်း ပဵၼ်ၵေႃႈပေႃးဝႃႈလႆႈႁၼ်ၼႃႈ မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၸိုင် တၢင်းပဵၼ်သမ့်ပေႃႈၶႂ်ႈၶႅၼ်းၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ့်။
လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈသၽႃႇဝ တူၼ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းၵေႃႈ မၼ်းမေႃတူၺ်းမေႃႁူ့လႄႈ ယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵတ့်ၵတ့်တႄ့တႄ့၊ တေသမ်းယႃသင် တေပၼ်ၵိၼ်ယႃႈယႃသင်ၵေႃႈ မၼ်းႁူ့ၵမ်းလဵဝ်၊ ပေႃးယႃပၼ်ၵေႃႈၶႅၼ်းၵမ်ႈၼမ်ယဝ့်၊ လၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႈမေႃၼႅၼ်ႇ ပေႃးလႆႈ ငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ၵူၼ်းပဵၼ်ပေႃးၶႂ်ႈၶႅၼ်းယဝ့်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေၸႂ်လီ၊ ၸႂ်ယႂ်ႇမီးႁႅင်းမႃးၼၼ့် မၼ်းမေႃလၢတ်ႈမေႃၸႃ မေႃပၼ်ႁႅင်းတႄ့တႄ့၊ ၵွပ်ႈၼႆ လႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၵေႃႈယႂ်ႇမႃးၵူႈမိူဝ်ႈၵူႈဝၼ်း၊ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းယႂ်ႇမႃးသေတႃ့ၵေႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းသဵင်ၵႂၢမ်းမၼ်း ဢမ်ႇၶဵင်ႈမႃးလႃးလႃး၊ သဵင်ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ၶႅၼ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ထုၵ်ႇႁူပိူၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။
"ပေႃးလၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းပဵၼ်၊ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼၼ့် လူဝ်ႇမေႃလၢတ်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႅင် ၵႂၢမ်းဢၼ်တေလီၸႂ်လူ့ၼၼ့်ၸိုင် တၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်း ပဵၼ်ၼၼ့် ၶႅၼ်းလုၵ့်မႃး ယႂ်ႇမႃးယူႇမိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းပဵၼ်ၼႆ့ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵေႃႈလူဝ်ႇၸိုဝ်ႈ၊ သဵင်ၵႂၢမ်းၵေႃႈလူဝ်ႉထုၵ်ႇ" ၶုၼ်ယီႈလၢတ်ႈၼႄၵဝ်ၶႃႈပွၵ်ႈ႞ မိူဝ်ႈ မၼ်းပႆႇတၢႆၼၼ့်။
ၼႂ်ႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၼႆ့ ၶုၼ်ယီႈႁၵ့်ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းၵႅၼ်းသေပိူၼ်ႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၽၢၼ်ၼၼ့် မၼ်းယႃပၼ်လၢႆလၢႆၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး၊ ယႃႈယႃဢၼ် လူဝ်ႇၵိၼ်လူဝ်ႇသမ်းၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၼႂ်းထူင်ၼႂ်းထွင်းမၼ်းသိုဝ့်ပၼ်လၢႆလၢႆ ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်သမ့်ပေႃးတေဢမ်ႇပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ထႅင်ႈၼၼ့် ဝႆ့ၸႂ်ယဵတ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်းသေ မၼ်းသင်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းၶေႃ့လုၵ်ႈၶဝ်။
မၢင်ပွၵ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၶဝ်မႃးပၢင်းမၼ်း၊ ၵႆထၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵႆ ၶမ်ႈထၢၼ်ႇႁိုဝ်ၶမ်ႈ၊ မၼ်းၵႂႃႇၸွမ်းယႃတိၵ်းတိၵ်း၊ ပေႃးမီးၵႃးၶီႇၵႃး၊ ပေႃးမီးလေႃ့ ၶီႇ လေႃ့၊ ပေႃးမီးမႃ့ၶီႇမႃ့၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးသင်ၵေႃႈ ပႆလိၼ်သေ ၵႂႃႇယႃၵူၼ်းပဵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ် ႁၵ့်မၼ်းတႄ့တႄ့၊ ၵွပ်းမၼ်းဢမ်ႇဝႆႉ ၼႃႈ လဵၵ့်ၼႃႈယႂ်ႇ ၼိူဝ်ၽႂ်လႄႈ ၽႂ်ႁၼ်မၼ်းၵေႃႈႁၵ့်မၼ်းယဝ့်။
ပေႃးဝႃႈလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆ့ ဢမ်ႇမီးတီႈလၢတ်ႈယဝ့်၊ မၢင်ပွၵ်ႈမၼ်းဝႃႈ႞ဝၼ်း မီး24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆ့ ဢေႇၼႃႇ၊ မၢင်ပွၵ်ႈတႃဝၼ်းတူၵ်းၵႂႃႇ၊ တႃဝၼ်းမႂ်ႇသမ့်ဢွၵ်ႇ မႃးထႅင်ႈသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁူ့၊ မီးယူႇၼႂ်းလုၵ်း ႁွင်ႈယႃၵူၼ်းပဵၼ်မၼ်း ၶိုၼ်းၶိုၼ်းဝၼ်းဝၼ်းယဝ့်။
လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆ့ တႆးႁဝ်းလီယိူင်ႈၶုၼ်ယီႈတႄ့တႄ့၊ မၼ်းၼႆ့ ၵၢၼ်ဢၼ်မၼ်းမေႃၼၼ့် မၼ်းႁဵတ်းပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းတႄ့တႄ့၊ တႆးႁဝ်းၶဝ် ၵေႃႈ လူဝ်ႇမိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇမၼ်း၊ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်မၼ်းၼႄဝႆ့ၼၼ့် လူဝ်ႇယဵပ်ႇၸွမ်းႁဵတ်းၸွမ်းယူႇယဝ့်။ ၵူၼ်းလီၵူၼ်းငၢမ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶႅမ့်၊ ၵူၼ်းႁၵ့်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တႃႇတေမီးမႃး႞ပွၵ်ႈ႞ပွၵ်ႈၼၼ့် ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ ႁဝ်းႁႃး သူၶဝ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလူင်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလိုမ်း ၶုၼ်ယီႈ၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁူ့ ဝႆ့လွင်ႈမၼ်း၊ လီႁၵ့်မၼ်း လီယုၵ့်ယွင်ႈမၼ်း၊ လီၸွမ်းႁဵတ်းၸိူင့်ၼင်ႇမၼ်းႁဵတ်းၼႄမႃးၼၼ့်ယဝ့်၊ ၼႂ်းတႆးႁဝ်း ၵေႃ့ၶႅၼ်ႇ ၵေႃ့ၵတ့် ၵေႃ့ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ၊ ၵေႃ့ ႁၵ့်ဝၢၼ်ႈႁၵ့်မိူင်း၊ ႁၵ့်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၼၼ့် မီးယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁူ့ဝႆ့ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈပိုၼ်း မေႃယႃလူင်ၶုၼ်ယီႈၼႆ့သေ တၢင်ႇၼႄၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းယဝ့်။
ဢၼ်တႆးႁဝ်းၵႆ့ၽိတ်းၼႆ့ မီးပိူင်႞ တႆးဢမ်ႇမေႃႁၵ့်တႆးၼၼ့်ယဝ့်၊ တႆးလီ၊ တႆးငၢမ်း၊ တႆးၵတ့်၊ တႆးငၢၼ် တႆးဢၼ်မေႃၵၢၼ်၊ ဢၼ်ႁၵ့်ၸိူဝ့်ႁၵ့်ၶိူဝ်း၊ ႁၵ့်ဝၢၼ်ႈႁၵ့် မိူင်းမီးယူႇသေတႃ့ၵေႃႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူ့ၸၵ်း၊ ဢမ်ႇမေႃဢဝ်ၵုင်ဢဝ်မုၼ်၊ လွင်ႈၼႆ့ၸိုင် တႆးႁဝ်းပဵၼ်ဢၼ်ၽိတ်းမႃးတႄ့တႄ့၊ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပူၼ့်မႃးၼၼ့် တႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇႁူ့၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တႆးလီတႆးငၢမ်း ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ပႆႇမေႃႁူ့ဝႆ့၊ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ တႆးႁဝ်း ၸွင်ႇတေမေႃယုၵ့်ယွင်ႈတႆးၶိုၼ်းႁိုဝ်?၊ ထၢမ်တူၺ်း တူဝ်ၽႂ် တူဝ်မၼ်းလူး တႆးၶဝ်။
လွင်ႈၵၢၼ်ပိူင်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ သမ်ႇလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈႁူ့တၢင်းမေႃ မဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ဢၼ်တႆးႁဝ်းၶႅၼ်ႇ၊ ဢၼ်တႆးႁဝ်းမေႃ မီးယူႇၵူႈပၢၼ်ယဝ့်၊ တႆးၵတ့်တႆးၶႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ့် ပဵၼ်ၽႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ဢွၼ်ၵၼ်ၶူၼ့်ႁႃ ထူၵ်းဢွၵ်ႇတၢင်ႇၼႄၵၼ်တႃ့၊ ဢွၼ်ၵၼ်ပႅတ်ႈတၢင်းယၢမ်ႈ ဢၼ်တႆး ၸၢင်ႈလိုမ်းတႆးၼၼ့်သေ၊ ဢွၼ်ၵၼ်လဵင့်ဢဝ် တၢင်းယၢမ်ႈဢၼ်တႆးမေႃႁၵ့်ၵၼ် ဢၼ်တႆးမေႃယွင်ႈၵၼ်ၼၼ့်တႃ့။


text:
တႃႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ (မၢၼ်ႈ: တာမွေမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tamwe Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Taamoi]) ၼႆႉ မီးဝႆ့တီႈပွတ်းၵၢင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ ၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး ႑,႐႙႓ ဢေႇၵ (႑.႗႐႘ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း) ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (႒႐)ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမီး (႒႘)ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ်မီး (႔) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉသုင်မီး (႗) ႁူင်းယဝ်ႉ။[1]
သၢႆပိုၼ်းမႄးထတ်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈပိုၼ်း ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇသေ ၸဝ်ႈၽုင်းၵၢမ်ႇ မွင်ႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶႄႇ မႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ပူးၵမ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်း လမ်လိၼ်မိၼ်ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်လႆႈလႄႈ မၼ်းၶတ်းၸႂ် ဢၢင်ႈတေလၵ်ႉပၢင်းဢဝ် ထၢတ်ႈတေႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ တီႈၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇလႄႈ ၽီလီၽီမျၢတ်ႈၶဝ်ၸင်ႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းငူးလူင် (မြွေ)တူဝ်ၼိုင်ႈသေ ႁႄႉ(တား)လႄႈ ၸင်ႇဝႃး တေဝႃႈ "တားမြွေ" ၼႆသေ ယွၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်ႁိုင်မႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး တႃႇမူၺ်ႇ (တာမွေ) ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[1] ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းမွၼ်းဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမွၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ "တာမွိုင့်" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တာ ၼႆႉ မၼ်းဝႃႈ တူၼ်ႈထၢၼ် မွိုင့် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼိုင်ႈ၊ မၼ်းယၢမ်ႈမီးမႃး တူၼ်ႈထၢၼ်လူင်တူၼ်ႈၼိူင်ႈ ဢိင်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ "တာမွိုင့်" ၼႆႉသေ ပဵၼ်မႃး တႃႇမူၺ်ႇ ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်တႄႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။[1]
ပၢႆးယူႇလီမႄးထတ်း
တီႈၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃမၢၵ်ႇတႃ၊ ႁူင်းယႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ မီးႁူင်းယႃလူင် ၽႃႇတတ်းႁူ၊ ၶူႈလင်၊ ၶေႃး၊ ၵွၵ်းႁူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်မႄးထတ်း
ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၼႆႉ ထိင်းသိမ်းဝႆႉပဵၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၶႃႈဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 တာမွေမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ. တာမွေမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန (ဧပြီ ၂၀၁၇). Retrieved on ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈။


text:
ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸုမ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ DKBA ၶဝ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း တီႈႁိမ်းဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉ မိူင်းယၢင်းသေ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 6 October 2021 ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 October 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00 မူင်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်ႁၢၼ်ၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇမွင်ႇ တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃးတီႈ ဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉ မိူင်းယၢင်းၼႆလႄႈ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢေးသျႃး ႁိမ်းဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ DKBA ၶဝ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၵျေႃႇၸႂႃႇမဵဝ်း လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၵျေႃႇၸႂႃႇမဵဝ်းၼႆႉ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း မၢႆ (12) G-1 ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈ ဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉ မိူင်းယၢင်းသေ ထုၵ်ႇၺႃးၸုမ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ DKBA တိုၵ်းယိုဝ်းလႄႈ မၢၵ်ႇၵွင်ႈတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးတီႈ ႁူင်းယဵဝ်ႈသေ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ် ႁူင်းယႃၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉသေတႃႉ လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 October 2021 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ DKBA ၶဝ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း ၽွင်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉသဵင်ႈတၢႆထင်တီႈၵမ်းလဵဝ် 4 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်းလူင် 1 ၵေႃႉ၊ ပေႃးႁူမ်ႈပႃးတင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵျေႃႇၸႂႃႇမဵဝ်း ၸၼ်ႉၸဝ်ႈသိုၵ်း ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆထႅင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်း 5 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ႁိမ်းဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ
"မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ"ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိူင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီႊ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။


text:
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19.10.2019 ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ဝၼ်း 10:35 ၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း မီးတိုဝ်ႉတၢင်း လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ႇၵၼ်ႇေတႃး ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်းႄလႈ လႆႈမႃးတၢင်းႁူႉပႃးမိူၼ်ၵၼ်ထႅင်ႈယူႇ ၊ ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ် ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇေၵႃႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ် တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး။ ဝၢႆးၵၼ်ႇေတႃး ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂႃႇမီးယူႇၵႂၢမ်းလၢႆလၢႆေၶႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ ႁဝ်းလႆႈဝူၼ်ႉႄလႈ လႆႈထတ်းသၢင်ႈႁၼ်ၸွမ်းပႃးၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ေၶႃႈထီႉ (1) မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉ (3) ၽွမ်ႉ -
- ၽွမ်ႉႁွမ်တၢင်းႁူႉ
- ၽွမ်ႉတိုၵ်းေတႃး
- ၽွမ်ႉပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမီးၽွၼ်းလီႄတႉႄတႉ။
- ၽွမ်ႉႁွမ်တၢင်းႁူႉ
မိူဝ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ၸွမ်း တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းေတလႆႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉလၢႆလၢႆလွင်ႈ။ လူဝ်ႇႁႃငိုၼ်း လူဝ်ႇႁႃတၢင်းႁူႉ လူဝ်ႇႁႃပၺ်ႇၺႃႇ လူဝ်ႇႁႃႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်း လူဝ်ႇႁႃပူၵ်းပွင်ဝႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းၼမ်ၼမ် တွၼ်ႈတႃႇ သင်ၵၢၼ်မိူင်းလူႉၵွႆမႃး ႁႂ်ႈေပႃးတူဝ်ႈတၼ်းလႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း။ မိူဝ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇေပႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းၼမ်ႄလႈ ဢမ်ႇလႆႈႁႃတၢင်းႁူႉသႂ်ႇတူဝ်ေၵႃႈ ေတလႆႈႁႃၶတ်းၸႂ်ဢဝ် မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းႁဝ်းဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၊ ၵၢၼ်တၢင်းႁူႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၊ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵူၺ်း ႁႃလူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး ၵူႈပၢႆးပၢႆး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼိူဝ်လႅင်း ၼိူဝ် Net ေၵႃႈ လႆႈတၢင်းႁူႉၼမ်ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈသူၶဝ် တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၽွင်းတိုၵ်ႉ ဢွၵ်းလီႄလႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉလီ။ ေပႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းယႃႇေပယူႇလၢႆ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ႁဝ်းမႃးယူႇမိူင်းထႆးၼႆႉ တႃႇေတတိတ်းေတႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း (ၼွၵ်ႇမိူင်း) ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းမႃးႁႃငိုၼ်း ၊ မႃး ႁႃတၢင်းေၵျုႇႄလႈသိူဝ်း ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးေၵႃႈ ႁႂ်ႈေမႃယူႇၸွမ်းမၢႆမီႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ယႃႇေပႁဵတ်းၽိတ်းမၢႆမီႈပိူၼ်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းႁဝ်း။ ႁႂ်ႈေမႃဢဝ်တၢင်းႁူႉသႂ်ႇတူဝ် ယႃႇေပႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းႄလႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်တႆးႁဝ်းလႆႈလူႉ ၽွင်းယၢမ်းႁဝ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉဝႆႉ။
- ၽွမ်ႉတိုၵ်းေတႃး
ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ေတပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈ ၵဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵဝ်တိုၵ်းသိုၵ်းမႃး ၊ ၵဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းမႃး ဢၼ်ၵဝ်ႁဵတ်းယူႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶတ်းၸႂ်ေသ ၵၢႆႇၶူဝ်ဝႆႉပၼ်သူၶဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ေတၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၼႃႈယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈထွမ်ႇၼမ်ၼမ် ယဝ်ႉႁႂ်ႈလၢတ်ႈႄဢႇႄဢႇ ဢဝ်ၵၢၼ်လူင်းတူဝ်ထူပ်းႁဵတ်းပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇေသ ႁဵတ်းႄၼၵူၼ်းတၢင်းၼမ်။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တၢင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလၢႆလၢႆလွင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵိုတ်းသိုၵ်း ေသၼင်ႈယူႇလၢႆယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉ ေတလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လၢႆလၢႆလွင်ႈ သင်ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႃႈမႃး ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းတူၵ်းယွၼ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းတူဝ်ႈတၼ်းၶိုၼ်းလုၵ်ႉတိုၵ်းေတႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းလႆႈၵူႈၶဝ်း ယွၼ်ႉၼၼ်ႁဝ်းမီး ၵၢၼ်ၽွမ်ႉတႃႇေတ တိုၵ်းေတႃးၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း။
- ၽွမ်ႉပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
ႁႂ်ႈေမႃႁၵ်ႉသႃတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ် တႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ေတမီးႁႅင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈ ၼၼ်ႉေၵႃႈ ႁဝ်းေတလႆႈတိုၵ်းေတႃး ႁႂ်ႈေပႉပႃးလႆႈၽူႈၶဵၼ်ၼႂ်းတူဝ် ပၢႆးယူႇလီ ေယးၵႃႇ ႁဝ်းဢွၼ်တၢင်း။ သင်ပၢႆးယူႇလီႁဝ်းဢမ်ႇလီ ဢမ်ႇၶဵမ်ႉၼႆေၵႃႈ တွၼ်ႈတႃႇေတႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၽွမ်ႉတႃႇေတပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်းၼႃႈ ၼႆႉၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းမီးၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ဢႃႇယု ၵူၼ်းႁဝ်းေၵႃႈ ထဝ်ႈမႃးၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၊ ဢသၢၵ်ႈႁဝ်းေၵႃႈယႂ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်းဝၼ်း သၽႃႇဝ ေလႃးၵ လူင်ၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈေတဢမ်ႇႄဝႈလႆႈ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈေမႃႁၵ်ႉသႃတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်လီငမ်း။ ပိူၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ်မႃး ယႃႇေပၶႂ်ႈႄဝႈ ယႃႇႄပႈၶႂ်ႈၶၢၼ်ႉႁဵတ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်ၼမ် ဢဝ်တၢင်းႁူႉ တူဝ်ထူပ်းၼမ်ၼမ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ေတလႆႈမီးတူဝ်ထူပ်းၼမ်ၼမ်ယဝ်ႉ ၸၢင်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်။ သင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ ၼႆ တႃႇေတၽွမ်ႉေသမႃးပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈ ၼၼ်ႉမၼ်းယၢပ်ႇၼႃႇ။
ၵႂၢမ်း (3) ေၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသင်ႇ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA ) ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းဝၼ်း ၵၼ်ႇေတႃးမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇ။ ေတလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၢၼ်ႇယႂ်ႇလူင်ေတႉေတႉဢၼ်ၼိုင်ႈ ယဝ်ႉတွၼ်ႈတႃႇၶႃႈႁဝ်းေတႉ။ ၼမ်ႉၵႂၢမ်း ၊ ၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ် ၽူႈလႂ်ေသဢမ်ႇဝႃႈ ထုၵ်ႇလီထွမ်ႇ ထုၵ်ႇ လီလဵပ်ႈႁဵၼ်းႄလႈ ထုၵ်ႇလီၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းယူႇ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇပႅတ်ႈလၢႆလၢႆ တီႈေဢႇသုတ်းမၼ်းေၵႃႈ ႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇတူဝ်ထူပ်းႄလႈ တၢင်းႁူႉ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈမၼ်းၵႂႃႇၵူႈဢၼ်ဢၼ်ယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ထႅင်ႈ 20 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸႄႈဝဵင်း လႆႈဢဝ်ၶိူင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ် RTD Test Kit သေ ၵူတ်ႇထတ်းလူၺ်ႈဢမ်ႇဢဝ်ၵႃႈၶၼ်သင် တႃႇၵူၼ်း 282 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 20 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 7 ၵေႃႉ လႄႈ ၽူႈယိင်း 13 ၵေႃႉ သေ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ပွၵ်ႉ (2) ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ 10 ၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႉ (3) 10 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 20 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ပေႃးၵူတ်ႇထတ်းပၼ် လူၺ်ႈဢမ်ႇဢဝ်ၵႃႈဢဝ်ၶၼ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းတေမီးၽွၼ်းလီလႄႈ တေၸဵဝ်းၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ယူႇၶႃႈ၊ ယွၼ်ႉသင်လႄႈၼႆ မၢင်ၸိူဝ်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ငိုၼ်းတွင်း၊ တီႈၵိၼ်တီႈယူႇ ၶႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးငိုၼ်း ဝႃႈၼႆ၊ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 02 October 2021 ၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ သိုပ်ႇဢဝ်ၶိူင်ႈ Test kit ၵူတ်ႇထတ်းပၼ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၼႂ်းၵၢတ်ႇ တီႈပွၵ်ႉ 4 ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး 170 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ မီး 3 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – Tachileik News


text:
ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၶေႃႈထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ။ လိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၽဵင်းၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ လီထွမ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၸႂ်ငၢႆႈ၊ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတူဝ်ထူပ်းတႃႁၼ်ၼမ်တႄႉတႄႉ။
ၵၢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈလၢႆး ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈလၢႆလၢႆဢၼ် ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝွၵ်း၊ ပွင်ႈၵႂၢမ်း၊ ၶၢဝ်ႇ၊ ပွင်ႈၵႂၢမ်းၶၢဝ်ႇ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်း လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်သႂ်ႇဝႆႉၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ်လၢႆလၢႆဢၼ် လၢႆလၢႆၸိုဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ။-
1.သဵင်ၶဝ်ႇႁွၵ်ႈ၊ 2.သီၶဵဝ်ႁၢမ်ႇ၊ 3.သႅဝ်းၶူၼ်ႁွၼ်ႇ၊ 4.သွႆႈၶမ်းႁိူင်း၊ 5.သူၼ်ၶႃးႁွမ်၊ 6.သႅင်ၶဝ်ႈႁႅင်ႈ၊ 7.သၢႆးၶူင်းႁိူဝ်ႈ၊ 8.သၢၵ်ႇၶူၵ်ႉႁိၼ်၊ 9.သိဝ်ႇၶႅၵ်းႁၢင်ႈ၊ 10.သဵင်ၶၢင်းႁိူဝ်ႉ၊ 11.သုမ်ႉၶၢမ်းႁႆႈ၊ 12.သႅၼ်ႉၶွၼ်ႉႁဵဝ်း၊ 13.သဝ်ၶိုဝ်ႇႁိူၼ်း၊ 14.သၢင်ၶႂမ်ႈႁိူဝ်း၊ 15.သဵမ်ၶုတ်းႁႄႈ၊ 16.သဵၼ်ႈၶူၼ်ႁုင်ႉ၊ 17.သိုင်ႇၶိူဝ်းႁေႃ၊ 18.သႅဝ်ၶႅဝ်းႁိူဝ်ႇ၊ 19.သၢမ်ၶႅၵ်းႁွႆႉ၊ 20.သႃးၶိုၼ်ႈႁိူၼ်း၊ 21.သူပ်းၶၢႆးႁၢၵ်ႈ၊ 22.သိူဝ်ႈၶုၼ်ႁွင်၊ 23.သွၵ်ႇၶိုပ်ႈႁွႆ 24.သူမ်ႈၶူမ်ႁိုၼ်း၊ 25.သူႈၶုၼ်ႁၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။
တီႈမၼ်းၸဝ်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈႁၼ်တႅမ်ႈၸိုဝ်ႈ “သၶႁ၊ သူမ်ႈၶူမ်ႁိုၼ်း” သွင်ၸိုဝ်ႈၼႆႉၵူၺ်း။ တီႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝွၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ သႅင်ၶဝ်ႈႁႅင်ႈ။ တီႈတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇတႄႉၵႆႉလႆႈႁၼ် သဵင်ၶဝ်ႇႁွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ၼႂ်းတႆးၼႆႉ တေဢမ်ႇမီးၽႂ်ထႅင်ႈ ၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ်ၼမ်လိူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ။
ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈၼႆႉ တင်းၶႃႈႁဝ်းလႆႈထူပ်းၵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း 1992 (ၽွင်းၶုၼ်သႃႇတိုၵ်ႉႁိူင်း)၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈ၊ ၽွင်းႁူဝ်ပီ 1993 ပေႃးဝႃႈပီႈသၢႆမၢဝ်း လုၵ်ႉႁူဝ်မိူင်း ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းယဝ်ႉ ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 1993 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈႁွင်ႉၶႃႈႁဝ်းမႃးယူႇတီႈ ႁူင်းၽိမ်းပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ ႁိမ်းဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း (လႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး) ဢိူင်ႇပၢင်မႂ်ႇသုင်၊ တေႃႇၼႃႈမိူင်းထႆး ဝၢၼ်ႈလၵ်းတႅင်ႇ-ပဵင်းလူင်။ ထိုင်မႃး 1995 ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇၸမ်ဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ် ႁူင်းၽိမ်း။
ထိုင်မႃးႁၢင်ပီ 2005 ဝၢႆးသေၶႃႈႁဝ်း ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSSNY) ဢၼ်ၼၢင်းၸၢမ်တွင်း ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵွၼ်းပွင်ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈမႃးႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်ထႅင်ႈ တီႈလုမ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ၶႃႈႁဝ်းလႆႈတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ တႃႇတၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ဝႅပ်ႊသၢႆႉ “မိူင်းလွႆ” ၊ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း ၵမ်ႈၼမ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႃႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉ “ၵွၼ်းၶေႃ” ၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈၵမ်ႈၼမ်။
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး ပႃႈတႂ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢၵ်ႇၸႃႉ သဵင်ၸၢင်တႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸႂ်လီ၊ ဢမ်ႇမီးဢၵတိ ၼမ်ႉၵႃႈၼႂ်းၸႂ်ၵႃႈၼွၵ်ႈ ဢၼ်တႆးဝႃႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ၊ ႁၵ်ႉလုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆမိူၼ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈပႅင်းၸင်း ဢၼ်ဝႃႈႁၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဵတ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇသေ မၼ်းၸဝ်ႈတၵ်ႉ ပၢၵ်ႇၸႃႉသဵင်ၸၢင် ၼၼ်ႉတႄႉမီးယူႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ပေႃးယွမ်းႁပ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇသေ တႅမ်ႈၵႂၢမ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ “သဵင်ၽိူဝ်ႉလၢၵ်ႈမေႃႈတွင်း” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတႃမေႃလူ မီးႁူမေႃထွမ်ႇ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႆး၊ ထတ်းသၢင်ၶႅၼ်ႇ၊ ဢွၵ်းဢေႃလႅတ်း။ ပဵၼ်ၵူၼ်းသုင်၊ ၵူၼ်းႁၢင်ႈငၢၼ်၊ ၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃတူဝ်ၶိင်းၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈလႂ် ဝဵင်းလႂ်မီးတီႈလႂ် မိူၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈမီးၼႂ်းတႃ မၼ်းၸဝ်ႈမူတ်း၊ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈတူၺ်းၽႅၼ်ႇတီႈ ၸွႆႈလႆႈၼႂ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလႆႈ တင်းၼမ်။
လီသေးလၢႆလူင်လၢင် ၽိူဝ်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႃးသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း၊ ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပီ 2011-12 မႃးၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးမိူင်းၵူၼ်းယဝ်ႉ၊ သင်ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၵႂႃႇဢုပ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ တေပႃးမၼ်းၸဝ်ႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈသဵင်ထတ်းသၢင်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢွၵ်ႇမႃးၶေႃႈထတ်းသၢင်ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ မီးၵႃႈၶၼ်ၵႃႈႁိုဝ်။
လွင်ႈဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ ၽွင်းဢႃႇယု 59 ပီ မိူဝ်ႈ 15/09/2011 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉယႂ်ႇသုမ်းလူင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်လွင်ႈလူႉယႂ်ႇသုမ်းလူင် တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးႁဝ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ မိူဝ်ႈမီးမိူင်းၵူၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ၸိူဝ်ႉသၢႆဝႃႉ “ဢၢႆႈဝႃႉ” ၼႆသေတႃႉ ၸူဝ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မၼ်းၸဝ်ႈယူႇၸွမ်းတႆး၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး၊ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆး၊ တႅမ်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းတႆး၊ ၼုင်ႈၶူဝ်းတႆးၵူၺ်း။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ “သၶႁ”ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃယူႇမေႃၵိၼ်၊ မေႃၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉတိၵ်းတိၵ်း။ ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်လႆႈႁၢပ်ႇႁၢမ်ဝႆႉ ႁဵတ်းၸွမ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁုမ်သူင်ၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။ ဢၼ်သူင်ႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းယၢမ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယူႇလႂ်သဝ်းလႂ်၊ ၵႂႃႇလႂ်ပႆလႂ်ၵေႃႈ သူင်လူဢၢၼ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈ သူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ပႃးတင်းဢွမ်လူမ်း (Radio) ဢွၼ်ႇသေ ထွမ်ႇၶၢဝ်ႇ တူၺ်းၶၢဝ်ႇၵူႈဝၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “သႅင်ၸိုၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်လီဢွၼ်ၵၼ်ယိူင်ႈမၼ်းၼႆႉ မေႃဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ သႂ်ႇႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၶိင်းသေႁဵတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ယိူင်ႈမၼ်းလႆႈၸိုင် ၵၢၼ်တႆးႁဝ်းၼႆႉ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယူႇ” ဝႃႈၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ (ႁိုဝ်) သၶႁ ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 07/11/1952 တီႈဝၢၼ်ႈမင်းသႅင် ဢိူင်ႇမင်းသႅင် မိူင်းမင်းလိူၼ်း ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ယၢမ်းလဵဝ်။ ပေႃႈၸိုဝ်ႈ လုင်းမၼ်ႈမူးလိင်ႇ၊ မႄႈၸိုဝ်ႈၼၢႆးလွႆၽွင်။ မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ 9 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈ 3 (1952-2011) ။
ၼႃႈႁိူၼ်း ၼၢင်းလွၼ်ႉယိုၼ်း၊ မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ် 4 ၵေႃႉ။ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း 1969 ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လႃႈသဵဝ်ႈ၊ 1970 ႁူင်းႁဵၼ်းၼွၵ်ႈလႅၵ်ႈ (Tuition) တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 1974-2011 ၊ လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 15/09/2011 တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး။
ၽဵင်းၵႂၢမ်း “သၶႁ” တႅမ်ႈဝႆႉ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းႁၵ်ႉႁုမ် သူင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “လုၺ်း” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းပၢင်ၸႃပၼမၼ်းၸဝ်ႈ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း တီႈၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵင်ပၢႆလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁွင်ႉ ယွင်ႈယေႃးမၼ်းၸဝ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼမ်ႉတႃပေႃးတူၵ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉပွၵ်ႈလႂ် ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်းၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုၺ်း
[ၽဝႃႉၸၼၵတႆးလုၺ်းပၢင်ႇလၢႆႇ]
တႅမ်ႈ/ႁွင်ႉ-သၶႁ
KEY:A
G A G A A G C
V1: ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁူႉဝႃႈႁၼ်ၾင်ႇလွႆတီႈႁိမ်းၸမ် ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈႁူႉထႃႈ တေပွင်ႇၽႅဝ်မိူဝ်ႈဝၼ်းလႂ်
A G
ၼႆၵေႃႈတိုၼ်းလႆႈလုၺ်းယူႇ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈတၢင်းတၢႆ
D E A G A
လိူဝ်ၸႂ်ႁႅင်းၵေႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်လုၺ်းယူႇ ပၢင်ႇလၢႆႇလူင်ၼႆႉ
G A G A A G C
V2: ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵိူဝ်းႁၼ်ၼၢင်းၽီတေလႆႈလူင်းၸွႆႈ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈမွင်းထႃႈ မၼိမေႇၶလႃႇၸၢင်ႈဢေးလူ
A G G
ၼႆၵေႃႈတၵ်းလႆႈလုၺ်းယူႇ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းႁိူဝ်းလူမ်ႉၸူမ် / ၵၢၼ်ၵေႃႉၸၢႆးတိူၵ်ႈတၢင်းတၼ်
D E A G A
ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ်တိူင်းလႃႈ ႁူႉၵူၺ်းလႆႈလုၺ်းယူႇ ပၢင်ႇလၢႆႇလူင်ၼႆႉ
A Dbm A7 D D
CHO: သင်ဝႃႈဢမ်ႇလုၺ်းၸိုင် တေလႆႈၸူမ်ၸိၵ်းတၢႆ
Bm E A
သၢႆၸႂ်တေဝၢႆးႁၢႆ ယဝ်ႉပႅတ်ႈလၢႆဢမ်ႇမီးလွင်ႈသင်
A Dbm A7 D D
ၵွပ်ႈၼႆတေလုၺ်းယူႇ ၵႃႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ယၢဝ်းၵႆ
Bm E A
တေလွတ်ႈႁိုဝ်တေႁၢမ်းႁိုဝ် မီးၽႂ်တေလၢမ်းႁၼ်
A Dbm A7 D D
CHO: ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပိူင်ၶူင်းၵၢင် ႁႂ်ႈၸၢင်ႈပဵၼ်ပိုၼ်းၵႂႃႇ
Bm E A
လႆႈတႅမ်ႈၼႄၶိုၼ်းယူႇ တိုၼ်းတေသိုပ်ႇဢမ်ႇသဝ်းလိုဝ်ႈ
A Dbm A7 D D
ဢၼ်လႆႈၶိၼ်လုၺ်းယူႇ ၸၢင်ႈတႅၵ်ႈမိူၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ
Bm E A
တေတၢႆႁိုဝ်တေပူတ်းပွႆႇ ႁူႉၵႃႈတေလုၺ်းယူႇ
ပီ 2020/09/15 ဝၼ်းၼႆႉ ၶွပ်ႈထူၼ်ႈမႃး 9 ပီယဝ်ႉ ဢၼ် ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ “သၶႁ” ႁဝ်း လႆႈလူႉ သဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ။ ယူႇတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈသေ ယွၼ်းသူးပၼ်ႁႂ်ႈ ဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၸဝ်ႈႁဝ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈသုၵတိငမ်းယဵၼ်သေၵမ်း။ သင်ဝႃႈတူၵ်းတီႈၸႃႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶၢႆႉထိုင်တီႈလီ၊ သင်ဝႃႈတူၵ်းတီႈလီယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလီလီယိင်ႈၶိုၼ်ႈထႅင်ႈသေၵမ်း။
ၼပ်ႉယမ်ႇယႂ်ႇၼမ်သေ
ၸၢႆးၽွၼ်းလီ 06/09/2020


text:
ၶိၼ်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး (မၢၼ်ႈ: ခင်ဦးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Khin-U Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ́ wéŋ kʰín ú]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
လွင်ႈလႆႈပဵၼ်မႃးပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ်
မုၵ်ႉၸုမ်းပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၵေႃၽႄ ထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ်ၼႆႉ တႄႇၸတ်းႁႅၼ်းပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈတီႈၼိူဝ်သၼ်လွႆမႃးမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1993 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းမၼ်းၼႆ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်သီႇတူၼ် – 1) ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိၼ်ႇတ(သီဝၼ်း) ဝတ်ႉတိယသထၢၼ် 2) ၸဝ်ႈသြႃႇသေႃၽၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ် 3) ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇယမၺႃႇၼ ဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ 4) ၸဝ်ႈသြႃႇၸတိလ ဝတ်ႉသၼဵၼ်း – သီႇၸဝ်ႈသီႇတူၼ် ၽွမ်ႉၵၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသင်ႇၶလႄႈတၵႃႇတင်းလၢႆ ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် သိုပ်ႇသၢႆၸႂ်မၼ်းမႃးယူႇ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 8.6.1991 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိၼ်တ(သီဝၼ်း) ဝတ်ႉတိယသထၢၼ် ၸေႈဝဵင်းမႄႈတႅင် ၸေႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး လႆႈၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼင်ႈဝတ်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ် မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းသူၼ်းတုမ် ႁႂ်ႈပွင်ပဵၼ်လႆႈ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်တိသတ်ထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်မႃးလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်တင်းၸႂ်လီမဵတ်ႉတႃႇလႄႈႁႅင်းၵရုၼႃႇ တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၼိုင်ႈပီလ်ႂၼိုင်ႈၶိုင်ႈ ၵူႈပီ ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီးလႆႈငိုၼ်းႁွမ်ၽွၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ် ၵူႈၵျွင်း ၵဵပ်းႁွမ်ၵၼ်ၼိုင်ႈၵျွင်းၼိုင်ႈဢိတ်းသေ ဢဝ်ၵႂႃႇသႂ်ႇသိမ်းပၼ်ၼ်ႂးယေးငိုၼ်း တီႈမိူင်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၼႂ်းထုင်ႉသၼ်ၵုၼ်ပွၼ် ပေႃးတေၽွမ်ႉၵၼ်ပိုင်ၼိုင်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃႈမႄႈတၵႃႇၺႃႇတိၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈထိုင်လႆႈၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးတေႁူပွင်ႇတႃလႅင်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၸိူဝ်းမီးဝႆႉယူႇတီႈထုင်ႉထုင်ႉသၼ်လွႆၵေႃႈ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတိုၵ်းသူၼ်း သြႃႇၸဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ႁူမ်ၸူမ်းတႄႉတႄႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 3.12.1991 ၸင်ႇသိုပ်ႇဝွၵ်ႇႁွင်ႉဢဝ်တၵႃႇၶဝ်မႃးႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ထႅင်ႈသေ သြႃႇလႄႈတၵႃႇၵေႃႈ လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈ တေပွင်ပဵၼ်လႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 5.1.1992 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶႃႇထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ် သြႃႇၸဝ်ႈလူင်သေႃၽၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ် ၸင်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူင်းၵႂႃႇယွၼ်းၶေႃႈၶႂၢင်း တႃႇပဵၼ်မႃးပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈ/တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၸွမ်းသၼ်လွႆ၊ တမ်ႈတီႈႁူဝ်ပဝ်ႈပၢင်ပွႆးပရိယတ်တိသတ်ထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈသြႃႇၽၻ်ၻၼ်ႇတ သေႃၽိတ ဢၵ်ၵမႁႃပၼ်တိတ ဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁူႉလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် တေၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်သေ တေႁဵတ်းႁၢင်းၵူၺ်းၼႆတႄႉ ဢမ်ႇၸင်ႈၶႂၢင်းပၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈငိၼ်းၶေႃႈတွပ်ႇႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသေႃၽၼ ဝတ်ႉသၢမ်သၼ်ၸင်ႇၶိုၼ်းလဝ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေဢၢၼ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်သေ တေဢၢၼ်းတင်ႈႁၢင်းၵူၺ်းၼိူဝ်လွႆဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၸွမ်းထုင်ႉသၼ်လွႆႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၢင်တီႈမၢင်ၵျွင်း မၼ်းၵႆဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႃႇပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တႃႇတေဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးမႃးၶဝ်ႈပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼႃႇၶႃႈလႄႈ ၶႃႈပေးႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတၢင်တူဝ်သင်ႇၶႃႇသေ မႃးယွၼ်းၶႂၢင်းတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၼႆႉတီႈၶႃႈယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းၼႆၵေႃႈ တေယွၼ်းမိူဝ်းႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၵေႃၽႄ မၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ။ တီႈပၢင်လူင်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေဢမ်ႇဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသေ တေၶိုၼ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇတီႈၶႃႈ၊ ပိူင်မၼ်းၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေဢဝ်ပိူင်တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉၵူၺ်းတီႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆ ၸင်ႇပၼ်ၶႂၢင်းတွၼ်ႈတႃႇတေမိူဝ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ တီႈၼိူဝ်သၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း(1)
ပီသႃႇသၼႃႇ2536ၼီႈ၊ ပီတႆး2087ၼီႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ1354ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ(11)ၶမ်ႈ သင်ႇၶႃႇၸုင်ႇ၊ ထိုင်မႃး(12.13.)ၶမ်ႈ ၶူၼ်ႉၶႆႈ၊ (14)ၶမ်ႈ ဢွၵ်ႇမႆၢဢွင်ႇ၊ (15)ၶမ်ႈ တၢၼ်းသူးၸဝ်ႈဢွင်ႇပူၼ်ႉလႄႈ ယၢတ်ႇၼမ်ႉၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈဝတ်ႉလူင်သၼဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႈၵမ်း(2)တေႃႇထိုင်ပွၵ်ႈၵမ်း(5)
ပီသႃႇသၼႃႇ2537 ၼီႈ၊ ပီတႆး 2088ၼီႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1355ၼီႈၼၼ်ႉ လႆႈၶႆၢႉပၢင်ပွႆးၵႃႇတီႈဝတ်ႉသီရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈၼၼ်ႉသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးတေႃႇထိုင်ပီၵေႃးၸႃႇ1358 ၼီႈ၊ပွၵ်ႈၵမ်း5 ယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃး ယူႇယဝ်ႉ။
လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇပီ
တႄႇဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ1359 တေႃႇထိုင် 1363ၼီႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈငဝ်းလႆၢးဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း ၵူၼ်းလိူင်းယႃႉၵဝ်းတဝ်သၢၼ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈၶႆၢႉ မုၼ်ၸဝ်ႈလႆႈပႆၢႈ ပွႆႇပႅတ်ႈၵၢၼ်ႇၵျွင်းၶွင်သႅင်သေ ပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၶၢဝ်းတၢင်းသီႇပီယူႇယဝ်ႉ။
တႄႇပွၵ်ႈၵမ်း(6)ထိုင်ပွၵ်ႈၵမ်း(23)
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ1364ၼီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းႁဵတ်းသၢင်ပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈ တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်း သိုပ်ႇပွၵ်ႈၵမ်း(6)မႃးတေႃႇထိုင်ပွၵ်းၵမ်း(23) ၼႂ်းပီၵေႃးၸႃႇ 1381 (2019) ယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်တႃႇသိုပ်ႇလူဢၢၼ်ႇ
“သိူၵ်ႈပိုၼ်းပရိယတ်ႉတိသၼ်လွႆ တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင်” ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇၼိၵြေႃးထ ဝတ်ႉၼွင်မူဝ်လွႆၶူးတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၢႆၵိုမ်းပွႆးယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈလႆႈၸုမ်ႈၶူးၼွၵ်ႈမိူင်း (2015/ ၼႃႈလိၵ်ႈ 32-39) ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈၶူးၶေႇမိၼ်ႇတ(ဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ) ၶိုၼ်းထွၼ်ၽိမ်းပၼ် တႃႇသ်ႂႇပိုၼ်ၽႄႈၼ်ႂးဝႅပ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
air
ဢိင်းၵလဵတ်ႈ [မူၼ်ႉမႄး]
သဵင်ဢွၵ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး]
ႁိၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး]
air (တူဝ်ၼမ် airs)
- လူမ်း၊ လူမ်းၵတ်း လူမ်းယဵၼ်၊ ၵၢင်ႁၢဝ်၊ ႁၢင်ႈၽၢင်၊ သဵင် ဢုပ်ႇသဵင်လၢတ်ႈ၊ သဵင်ၵႂၢမ်း၊ တၢင်း ႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ၊ တၢင်းလၢတ်ႈတၢင်း ၸႃ။by air, ၸွမ်းႁိူဝ်းဝိၼ်။air letter, လိၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းႁိူဝ်းဝိၼ်။on the air, သဵင်မႃးၸွမ်းထီးဝီး၊ ဢွမ်လူမ်း။in the air, ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ၊ ဢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၽူင်ႉၵႂႃႇမူတ်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇ လူမ်ႈ။clear the air, ႁႂ်ႈလူမ်း သႅၼ်ႈသႂ်၊ မူတ်းသႂ်၊ ႁႂ်ႈလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ် ႁႆၢ။put on air, ႁဵတ်းႁၢင်ႈ၊ ၽၢင်၊ ဢဝ်ပုင်ႇဢဝ်ပၢတ်ႈ။
သၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး]
air (third-person singular simple present airs, present participle airing, simple past and past participle aired)
- ဢဝ်ၶူဝ်း ယင်ႁႅင်ႈ၊ ႁႂ်ႈလူမ်းၶဝ်ႈ၊ ဢဝ်ဢွၵ်ႇၼႄ ႁႂ်ႈႁူႉ၊ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၼႄ ၼႂ်းထီးဝီး၊ ဢွမ်လူမ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး]
- ↑ English-Shan Pocket Dictionary (2009), Ven.Pannasiri Saipon (Dhammacariya, M.A.,Sri Lanka)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၸတ်းလူၺ်ႈတၢင်း ဢွၼ်ႇလၢႆး Zoom ၼၼ်ႉဝႃႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ မီးပေႃႇလသီႇၸွႆႈထႅမ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႆႉယူႇၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းယူႇလႄႈ တေၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉတင်းမူတ်းဝႃႈၼႆ။
ၽူႈတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်း ပၢင်ၵုမ်ဢွၼ်ႇလၢႆး လူၺ်ႈတၢင်း Zoom ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ မီး တေႃႇၽိဝ်ႇၽိဝ်ႇတိၼ်း လႄႈ ၽူႈတႅၼ်း ၶွမ်ႇမတီႇတူဝ်တႅၼ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw – CRPH) 7 ၵေႃႉ ၊ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸုမ်း CRPH ၊ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၊ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးတႂ်ႈလႄႈ သၽႃးသုင်ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇယၢမ်းလဵဝ် 24 ၵေႃႉ ၊ ၽွင်းတၢင်ၼႂ်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ 13 မိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်းသေ ၽၢႆႇတၢင်း ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တေၵိုတ်းယင်ႉ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၽူႈတႅၼ်းပႃႇတီႇဢၼ်ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်လဵဝ်ၵၼ်ဝႃႈ ယူႇတီႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉသေ ႁဵတ်းႁၢႆႉ တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ တိုၼ်းဢမ်ႇၶႂၢင်ႉပၼ်လႆႈလႄႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူဝ်ႇၵိုတ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆးသေ ၼႅတ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေၽႅဝ်ၶိုၼ်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ယူႇဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၽွင်းတၢင်လူင်လၢႆလၢႆမိူင်း ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၽွင်းတင်မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်းသေ ၽွင်းတၢင်တၢင်ႇမိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင် မိူင်းၽႂ်မၼ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ မီးယူႇမိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
Toshimitsu Motegi ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉလႄႈ တေဢမ်ႇၸွႆႈထႅမ် မိူင်းႁူမ်တုမ် ထႅင်ႈယဝ်ႉၼႆ သေတႃႉၵေႃႈ ၵူၺ်းပႆႇမီးလွင်ႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်းပိၵ်းဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူၼ် ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼမ်ႁႅင်းယူႇမိူင်းၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းမိူင်းဢၼ်မီး ၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႆႉ မၢႆ 5 ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မႃႉတွၵ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: မဒေါက်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Madauk), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Maadauk]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။[1] မႃႉတွၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဝဵင်းၼိူင်ႈသေ တိုၼ်းလိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်မိုဝ်းၶုၼ်မွၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃႉတွၵ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်း ကမာဍိုတ် (သဵင်ဢွၵ်ႇ ၵမႃႇတွၵ်ႉ) သေလူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵမႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼွင်၊ တွၵ်ႉဢွၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢုတ်ႇၼႆလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼွင်ဢုတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမႃႇတွၵ်ႉၼႆႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် မႃႉတွၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မႃႉတွၵ်ႉလႄႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၽႂ်ႇဝဵင်းမၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၵႆႉႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်ဝႃႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇမတွၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ မတွၵ်ႉၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ ႒ လၵ်းၵူၺ်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ၶႅၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ လႄႈ မတွၵ်ႉၼႆႉ ယၢဝ်း 11.25 လၵ်းယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Google. Google Maps.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၈၆.


text:
ၶုၼ်ၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း
ၶုၼ်ၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း (မၢၼ်ႈ: တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး) ပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်း ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇပၼ်ပုၼ်ၽွင်း တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းထိုင်ၵႅတ်ႇၶႄပၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လၢႆးၽွတ်ႈႁႅၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း သေ ၼႂ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ မီး ၶုၼ်ၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း ၂၉ ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ၽွင်း ယၢမ်းလဵဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၶုၼ်ၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇ NLD ဢွင်ႇပႄႉၵမ်ႉပႃႈၼမ်ယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 July 2020 (ပ-လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉ၊ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 4 ၵေႃႉ၊ ၽူႈယိင်း 1 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ 2 ၵေႃႉ လႄႈ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 3 ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်းၶဝ်တင်း 5 ၵေႃႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႃး မိူင်းပင်းၵလႃးတိတ်ႉသ် 2 ၵေႃႉ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး 3 ၵေႃႉ လႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ၊ ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (325) လႄႈ (326) ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ မိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းမွင်ႇတေႃး မိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉသမ်ႉ ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ် ၵေႃႉထီႉ (268) ၵူၼ်းၸႃႇတိ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (282) ၵူၼ်းၸႃႇတိ မိူင်းရၶႅင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 326 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 256 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 11 July 2020 (ပ-လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 : 30 မူင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (213) မိူင်း (213 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး (12,625,860) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး (562,820) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး (7,361,659) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသိုၵ်း ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ် ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်း ဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ၶွပ်ႇၶူပ်ႇ (73) ပီႊ သေ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႆႈၸၢမ်းမၢၵ်ႇၼူၾႆး (Missile) ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း (4) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႊ) ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈ Moon Jae-in ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေပိုတ်ႇပၢင်ၵႂႃႇလႆႈမွၵ်ႈလၢႆၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ KCNA ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸၢမ်းမၢၵ်ႇၼူၾႆး(Missile) မဵဝ်းဢၼ်ၶဵင်ႇတႃႉလႆႈၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ် Air Craft လႄႈ ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ် တိုၵ်ႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇၵူၺ်းၼၼ်ႉ ၼႆယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၼႂ်းလိူၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းၼႆႉ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၸၢမ်းမၢၵ်ႇၼူၾႆး(Missile) မီးၵႂႃႇ (4) ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၸိုင်ႈ Moon Jae-in ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်မၼ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၽဝသၢႆၸႂ် လႄႈလွင်ႈလွတ်ႈၽေး ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ၼႆၸိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း တေတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း” ဝႃႈၼႆ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႊ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႆႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသိုၵ်း လၢႆးသူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်းၶိုၼ်ႈၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈမႃးတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်းပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၵူဝ်းရီးယႃး ၼႂ်းလိူၼ် July 1950 ၼၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉၵေႃႈ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်လႆႈၸၢမ်း ၶိူင်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၽိူမ်ႉထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မိူၼ်တၢင်ႇမိူင်းၵူၺ်း။ ယင်းၵၢဝ်ႇၼႄး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်း ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း ၸႅၵ်ႇတီႈႁၵ်ႉတီႈၸင်းဝႆႉသေ ၼႄလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ၵၼ်တင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႊ) ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ “kim Jong Un” လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်း ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႄႈ တေဢၢၼ်းသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ် ပိုတ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႄႈၸၢၼ်းထႅင်ႈ ၼႆယူႇ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ TNN World