text:
ဝၼ်းတီႈ 15/7/2018 ၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ။ တွၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဢုပ်ဢူဝ်းလွင်ႈ – ၵွပ်ႈသင်လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် 21 ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီ ၵမ်းထူၼ်ႈ 3 ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇသေ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်းသမ်ႉႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ။
ထၢမ် – ႁဵတ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ၵမ်းထူၼ်ႈ 3 တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉ ၶႃႈ။
တွပ်ႇ – ၵၢၼ်မိူင်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၵိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ ။ ငဝ်းလၢႆး ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉမၼ်း ဢမ်ႇၵႂႃႇ။ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇၵႂႃႇၼႆႉ မၼ်းမီးယူႇ 3 လွင်ႈ။ လွင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် ၵမ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၽွၼ်း လီသင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပေႃးမႃးဢုပ်ႇၼႆ တေမီးယူႇ သွင်လွင်ႈၵူၺ်း။ လွင်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်း တင်း သုၼ်ႇလႆႈၸၢဝ်း ၶိူဝ်း ဢွၼ်ႇၼႆႉၵူၺ်း။ ၵၢၼ်မိူင်းမၼ်းဢမ်ႇပႃးသင်။ တေလႆႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ၼမ်ႉမျၢတ်ႈ မၼ်းၵႂႃႇ။ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်တႃႇလႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ တႃႇလႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇၵူၺ်း။ မၼ်းဢမ်ႇမီး ၽွၼ်းလီသင်။ ထႅင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇၵေႃႈတေၵႂႃႇၼင်ႈသေထွမ်ႇလၢႆလၢႆၵူၺ်း လၢတ်ႈဢီႇသင်ၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇဢဝ်။ တေႃႈ UPDJC ၶဝ်တူၵ်းလူင်းၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈသင်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၵိုတ်းၵႂႃႇၼႆ မၼ်းၵဵဝ်ႇ ၵပ်းလွင်ႈ ၵၢၼ် NCA ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်။ တင်းၼႃႈၵေႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇ တင်းလင်ၵေႃႈဢမ်ႇထွႆ မၼ်ယူႇၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းပဵၼ်သင်လႃႇ၊ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈတႄႉတႄႉ။
ထၢမ် – ဢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း မၼ်ၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ ။
တွပ်ႇ – ပိူင်လူင် တပ်ႉမတေႃႇ မၢၼ်ႈ ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း NCA ။ မီးၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵိုတ်းသိုၵ်း ၵၼ်ယူႇၵေႃႈ ၵမ်းၵမ်းႁႅၼ်းသိုၵ်းမႃးလေႃႇတိုၵ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼၼ်ႉၼႃႇ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇ လႆႈၵႂႃႇႁႃယိုဝ်းၶဝ်လူး ၶဝ် မႃးႁႃယိုဝ်းႁဝ်း ၸွင်ႇလႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇၸိူင်ႉၼႆၼႃႇ။ ဢၼ်ဝႃႈၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈ တီႈဝႃႇ ႁဝ်းဢမ်ႇ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်ဢီႇသင်လႃႇ။ ၼႂ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ႁဝ်းပႆႇလႆႈတႅပ်းတတ်းၼႃႈတီႈတီႈလႂ်လူး။ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းယူႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တႃႇမိူင်းတႆးႁဝ်းၵူၺ်းၼႃႇ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈလူင်းၵႂႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈလူး ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇ သုၵ်ႉၵဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလူး။
ထၢမ် – ဢၼ် 21 ပၢင်လူင်ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈတူၺ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၵေႃႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ သိုၵ်းဢၼ် တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ပႃႇတီႇၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်သႂ်ႇမေးပၼ်ၶဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်တၢင် တူဝ်ၶဝ် လွင်ႈဢၼ်တၢင်တူဝ်ၼႆႉၶႃႈလူး ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ – လွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၶႂ်ႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် မၼ်းလၢတ်ႈလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႅၼ်ၵူၼ်း မိူင်းဢမ်ႇလႆႈ ပိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သၽႃႇဝ ၼႃႇ။
ထၢမ် – ပေႃးၼၼ် NCA ၵေႃႈမၼ် ဝႆႉယူႇလႄႈ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၊ တႃႇမူၼ်ႉမႄးပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်း ၶႃႈလူး ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉၶႃႈႁႃႉ။
တွပ်ႇ – RCSS ၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆႉ ႁဝ်းယိူင်းဢၢၼ်းဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးၵိုတ်းသိုၵ်းပၢၼ်ၼႆႉ မၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ် ပၢၼ် တၢၼ်းသူၺ်ႇ ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်တၢၼ်းသူၺ်ႇ၊ ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းတေႃႇသိုၵ်းၵိုတ်းတေႃႇ ၵၼ်ၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇၸင်ႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၶဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈပႂ်ႉဢုပ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇ ပေႃႇမႃး ၵိုတ်း သိုၵ်းမိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ႁဝ်းၵိုတ်းသိုၵ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ၵိုတ်းယဝ်ႉ ဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈတေႇႁူပ်ႉၵၼ်တင်းဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၶဝ် ႁဝ်းတၢင်ႇၼႄ 4 ၶေႃႈ။ ၼႂ်း 4 ၶေႃႈၼၼ်ႉ 1) ႁႂ်ႈ ၵိုတ်းသိုၵ်း၊ 2) ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း၊ 3) ႁႂ်ႈဝႆႉလုမ်းၵပ်းသၢၼ်လႄႈ 4) ႁႂ်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ႁူမ်ႈၵၼ် ႁဝ်း တၢင်ႇၵႂႃႇ မီး 4 ၶေႃႈ လၵ်းၵၢၼ်ႁဝ်း။
ပေႃးၵိုတ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း သမ်ႉႁဵတ်းသင်လႃႇ၊ ၵိုတ်းႁဵတ်းသင်လႃႇ။ ၵၢၼ်သိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ တေသုမ်းလႄႈ တေပေႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃး ၶၢဝ်း တၢင်း 60 ပီၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ပေႉၽႂ်သုမ်း ပေႃးမႃးလၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ။ တဵင်းၸဵင်ႇပိုတ်ႇမိူင်း မီးမႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးပိုတ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် လႄႈ ၸင်ႇမႃးၵိုတ်းတိုၵ်း။ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ပဵၼ်သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ တၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢိူဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိူၼ်ႈႁူႉ တင်းၵမ်ႇၾႃႇ။ ၶဝ်ၼႆႉလုၵ်ႉတီႈၸုမ်း သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊ သေ ၶိုၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈ 1962။ တင်ႈတႄႇ 1962 ပဵၼ်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေလႄႈ ၵုမ်းမိူင်းဝႆႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵွတ်းၽၢၼ် ၵႂႃႇတႄႉတႄႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇ မလေးသျုးၼႆႉ 1964 ပိူၼ်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇ မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လွတ်ႈလႅဝ်း 1948 ၵွတ်းၽၢၼ်ဝႆႉၵႃႈႁိုဝ် ၼႂ်းၵၢမ်ႇၽႃႇ။ ဢၼ်ၵွတ်းၽၢၼ်ႇၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႃႇၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသိုၵ်း ဢုပ်ႉပိူင်မိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်ႉၶ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈသင် မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉမဵဝ်းၼၼ်ႉ။
ၶဝ်လုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းမႃး ၶဝ်ၵူၺ်းတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၼႂ်းမၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈတႅမ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်တႅမ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၶဝ်ၵူၺ်း။ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ဢၼ်မႅၼ်ႈၸွမ်းသၽႃဝ ၼႆတူၺ်းတီႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် လႄႈ – မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆးၼႆ မၼ်းတႅၵ်ႇလႅင်း လီၼႃႇ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ၼႆႉ ႁဝ်းဢဝ်မိူင်းသေမႃးႁူမ်ႈၵၼ် ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်သၽႃႇဝ – ပိူင်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁဝ်းမိူင်းႁဝ်းပဵၼ်မႃး။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင် ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇ လၵ်းထၢၼ် တင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵမ်ႇၽႃႇ ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈႁူႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပႆႇမီးမိူင်းၶၢင်လူး မၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းၼႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမိူင်းတႆးၸႂ်ၵႂၢင်ႈ ၸႂ်လီ ၸဝ်ႈၾႃႉႁဝ်း ၸႂ်ၵႂၢင်ႈၸႂ်လီ ၽႄပၼ်မိူင်းၶၢင် ၸွင်ႇမႃးမီးမိူင်းၶၢင်။ 1948 ၸွင်ႇတေ မၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ် မိူင်းၶၢင် ။ ၶၢင်ၸင်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈမႃး။ သမ်ႉမီးၶျၢင်း သုၼ်ႇလႆႈၶျၢင်း လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ မီး 4 မိူင်း ၵူၺ်းၼႃႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈ မၢႆပၢင်လူင်။ ပေႃးဝႃႈႁဵတ်းၸွမ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ႁဵတ်းၸွမ်း မၢႆမီႈ 47 ယူႇၼႆၼၼ်ႉ တီႊမူဝ်ႊ ၶရေႊသီႊ မၼ်းတိုၼ်းတေဢမ်ႇလူႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်။ ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ။
1962 ၶိုၼ်ႈမႃး ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ၊ သိုၵ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸင်ႇဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသင်လူး မိူဝ်ႈလဵဝ်။ ပဵၼ်သိုၵ်းယူႇသဵင်ႈ ၵူႈတီႈၼႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈသိုၵ်းၼႆႉ မီးမိူင်းတႆးၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူး။ ၼႂ်း 8 ၸႄႈမိူင်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီး သိုၵ်းမူတ်း။ တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈမီးသိုၵ်း။ ရၶႅင်ႇၵေႃႈမီးသိုၵ်း။ ၶျၢင်းၵေႃႈမီးသိုၵ်း၊ မွၼ်းၵေႃႈမီးသိုၵ်း မွၼ်းယင်း ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ယင်းမီးသိုၵ်း၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းမႃးၵွၼ်ႇၼႃႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၸေႃးပႃးဢူးၵျီး ၶဝ်ႈတိုၵ်းၼႂ်းယၼ်ႇၵုင်ႇ၊ ယၢင်းလႅင်ၵေႃႈမီးသိုၵ်း။ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ မီးၵူႈၶိူဝ်း ပႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ။
ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းႁဵတ်းႁိုဝ် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလႃႇ ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၽၵ်းတူၵၢၼ် မိူင်းၼၼ်ႉ ပိတ်းဝႆႉ။ မၼ်းဢမ်ႇ ၸၢင်ႈဢုပ်ႇ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ မၼ်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇတႃႇတေႁဵတ်း မၼ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ တႃႇ တေ လႆႈလၢတ်ႈ – ဢမ်ႇမီးတင်းလိူၵ်ႈယဝ်ႉလႄႈၸွင်ႇမႃးယိပ်း ၵွင်ႈသေ တေႃႇသူႈ။ ၵမ်းၼႆႉႁဝ်းမီး ၽိုၼ်ၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ်ယဝ်ႉ ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈတူၺ်းၶိုၼ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်၊ သမ်ႉလူဝ်ႇတူၺ်းၶိုၼ်း ပိူင်ပိုင်းငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ႁဵတ်းသင်လႄႈ မၼ်းၵွႆလႃႇ ႁဵတ်းသင်လႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈဢႃႇၼႃႇလႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူႉမူတ်း၊ ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈႁူႉမူတ်း ႁဝ်းမႃးလႅၼ်ဢမ်ႇလႆႈ လၢတ်ႈဢဝ်ၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈလူး။ ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တႅင်ႇၵေႃႉလဵဝ်ဢမ်ႇလႆႈလူး။
ထၢမ် – ၵွၼ်ႇ 2020 ၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်း ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၶႃႈလူး။
တွပ်ႇ – မၼ်းၶႂ်ႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းလၢတ်ႈလႆႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ် လႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလီတေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃး။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈမိူၼ်ၵၼ် ။ ႁဝ်းမိူၼ်ၵၼ် သမ်ႉမီးသင်လႃႇၼႆ – 1) ၼႆႉ ႁႂ်ႈမူၼ်ႉမေး ၵၢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း။ မူၼ်ႉမႄးၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မူၼ်ႉမႄးဢီႇသင် ၶႂ်ႈမူၼ်ႉ မႄးမၢႆမီႈ 2008 ။ ပေႃးမူၼ်ႉမႄး ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ 2008 ၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းၶူင်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၾႅတ်ႊ တရႄႊ ။ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႇ တေလႆႈႁဵတ်းၼၼ် ႁဵတ်းၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၾႅတ်ႊတရႄႊၼႆႉ မၼ်း ၼႄလွင်ႈဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉလူး ပေႃးမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ယူႇ မူႇၾႅတ်ႊတရႄႊဢၼ်မီးဝႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ ၸႂ်ၵၼ် ႁဵတ်းဝႆႉယူႇၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလူဝ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၽႂ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမၼ်းလေႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇယႃႉလူႉလႅဝ်လေႃႇ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢၼ်ယႃႉလူႉလႅဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ။ ၼေႇဝိၼ်းၶိုၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ပွင်ႇဝႃႈ ယႃႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉလူး ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်းၼႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တီႈတႄႉမၼ်း မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၼ်းပဵၼ်မိူင်းလဵဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ လၢႆးၶဝ်ၼႆႉ တင်ႈတႄႇ (မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်) 1974 ပဵၼ်မိူင်းလဵဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉၼႃႇ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶၢႆၵိၼ် လႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းသေ လႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈသေ လႅၼ်ၵၢမ်ႇၽႃႇၵူၺ်း။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်း ပဵၼ်မိူင်းလဵဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ ဢၼ်ယႃႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉၶဝ် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။
ထၢမ် – ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၼႆႉ ၸွင်ႇတေမီးၶေႃႈမုင်ႈမွင်းယူႇႁႃႉ တႃႇတေမူၼ်ႉမႄး ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 သေ ယၢင်ႈၸူးမိူင်း ၾႅတ်ႊတရႄႊ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
တွပ်ႇ – မူၼ်ႉမႄး 2008 ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မၼ်းယူႇတီႈ NLD ၊ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ပႃႇတီႇၵေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ၊ မၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵူၺ်း။ ပႃႇတီႇ NLD၊ ပႃႇတီ SNLD ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵႃႈၸူဝ်ႈပႆႇမႄးလႆႈ 2008 ႁႂ်ႈပဵၼ်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၵႃႈပႆႇမႄးလႆႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ပဵၼ်ၾႅတ်ႊတရႄႊပေႃးၼၼ် မၼ်းၵႂႃႉ ယၢဝ်းၼႃႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလၢတ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈပႃး ဢမ်ႇပႃးတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႃ။ တပ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ပႃးတပ်ႉသိုၵ်းလူး၊ ဢၼ်ၶႂၢင်ယူႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းလူး။ NLD ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၵေႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းလီလီယူႇလူး မၼ်းၵေႃႈၶႂ်ႈမူၼ်ႉမႄးဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼႃႇ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇၼႆႉ။ ၵူၺ်းတပ်ႉသိုၵ်းသမ်ႉၶႂၢင်ဝႆႉၵူႈမဵဝ်းၼႃႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်။ (ပြည်ထဲ့ရေး) ၵေႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၼႃႇ၊ ယေးၸိူဝ်းၼႆႉယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမူတ်းၼႃႇ၊ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမူတ်းၼႃႇ ဢၼ်မၼ်း ယိပ်းဝႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတင်းမူတ်း။ ၾၢႆႇႁူမ်ႈလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းယိပ်းမူတ်း။
ထၢမ် – ပေႃးမိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်းၼႆႉၵေႃႈ ၵိုတ်းယူႇပီပၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸွင်ႇတေၸင်ႈသိုပ်ႇၸႂ်ယႂ်ႇယူႇၶႃႈႁႃႉ ပေႃးတူၺ်းတေႃႈလဵဝ်။
တွပ်ႇ – ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈၼႃ၊ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇ မၼ်းဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈ မၼ်းပႆႇၸႂ်ႈတင်းၽိတ်းမၼ်းလူး ဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇမီးဢႃႇၼႃႇတီႈလႂ် ? ပဵၼ်တီႈတိူင်ႇပၢင်ႇတီႈၵိူဝ်းၵုမ်ၼႆၵေႃႈ မၼ်းၸီႉသင်ႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢမ်ႇ လႆႈလူး ဢၼ်ၸီႉသင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းလႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ(သမတ) သေတႃႉ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸင်ႈႁဵတ်းသင် တဵမ်ထူၼ်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းတဵမ်တီႈလႆႈ။ ၸင်ႇဝႃႈမၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ။ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ လိူၵ်ႈထႅင်ႈတင်း ၼႃႈၼႆႉ ယင်းၸင်ႈပေႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူႉဝႃႈ မၼ်းၵႂႃႇၶမ်ၵႃႈလႂ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူႉမူတ်း၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမွၵ်ႈ ၸၼ်ႉၵူၼ်းလူင်ၵူၺ်း၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယင်းႁူႉ။ မၼ်းၶမ်ၵႃႈလႂ် ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁူႉမူတ်း။
ထၢမ် – ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ် လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ပေႃးမၼ်းၸႂ်ႉဢႃႇၼႃႇ မၼ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းလႆႈယူႇ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ မၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇပူတ်းၶၢတ်ႇလႆႈ ၼိူဝ်တပ်ႉသိုၵ်း။
တွပ်ႇ – မၼ်းဢမ်ႇတီးၵွင်ႈၼႃႇ တပ်ႉသိုၵ်းမီးၵွင်ႈလူး ၵႂႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈမၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း လၢႆလၢႆ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ဢမ်ႇမေႃႁဵတ်း တူၵ်းၶွၵ်ႈထႅင်ႈ သေယဝ်ႉၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ။
ထၢမ် – ၶႂ်ႈထတ်းသၢင်ၼိူဝ်ပၢင်ၵုမ်လူင် 21 ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ၼႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ထႅင်ႈၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ – မိူဝ်ႈၵႆႈၵေႃႈ ႁဝ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼႆႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်။ ႁဵတ်းႁၢင်ႈ ၽၢမ်းတႃ ပၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းၵၢမ်ႇၽႃႇသေ လႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း၊ ၽွၼ်းလီဢၼ်မီးၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇႁၼ်ၼႃႈႁၼ်တႃၵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းမၼ်း ဢမ်ႇလႆႈသင်။ မိူၼ်ၼင်ႇ 7 ၸုမ်းပွတ်းႁွင်ႇမႃးၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်ၽွင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႃႇ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸင်ႈမႃးလၢတ်ႈဢီႇသင်။
ထၢမ် – ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈသေ ယူႇတီႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS/SSA ၶႂ်ႈထတ်းသၢင်ၶေႃႈလ်ႂထႅင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ – မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈမီးၽွင်း ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်ၽိတ်းၵေႃႈမီးတင်းၼမ်။ မၼ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ် ယူႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း၊ မၼ်းၼႄၾႆးဝႃႈ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆ လွင်ႈငမ်း ယဵၼ်ၼႆႉ ၶဝ်တေဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း မၼ်းပွင်ႇၸိူင်ႉၼၼ်။ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း 2008 ၼႆႉ မိူၼ်ဝႃႈ NCA ၼႆႉ မၼ်းတေလူမ်ႉလႅဝ်။ မိူၼ်ဝႃႈ ၶႂ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇၶိုၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႈပဵၼ်လႆႈ။ ဢၼ်တီႈပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မႃးလၢတ်ႈ မိူၼ်ၼၼ်ယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
တေႁဵတ်းႁိုဝ် ဢၢၼ်ႇလႆႈ ပေႃႉလႆႈ လိၵ်ႈတႆးယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႂ်း Mac
တေႁဵတ်းႁိုဝ် ဢၢၼ်ႇလႆႈ ပေႃႉလႆႈ လိၵ်ႈတႆး ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ ၼႂ်း Mac OS
1ႉ လွၵ်းလၢႆးသႂ်ႇၾွၼ်ႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႂ်း Mac OS
1.1) ၻၢဝ်းလူတ်ႇဢဝ်ၾွၼ်ႉတႆးယူႇၼီႇၶူတ်ႉ NamKhoneUnicode Version 2.00 (2015) တီႈၼႆႈ
1.2) ပိုတ်ႇၾွၼ်ႉဢၼ်ၸင်ႇႁႃၻၢဝ်းလူတ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ ၼဵၵ်းတီႈ Install Font
မၢႆတွင်း —
တႃႇတေၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆး ႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈလီလီၵူႈတီႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ်ၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃးမႃးၼႂ်းၶိူင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႂ်းၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇပႃးၾွၼ်ႉတႆးဝႆႉလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပေႃႉၾွၼ်ႉတႆးၼၼ်ႉ OS တေထၢင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပေႃႉၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈၼႆသေ မၼ်းတေဢဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ လွၵ်းသီႇၸဵင်ႇဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ လူဝ်ႇလႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈဢၼ်ပႃးမႃးၼႂ်း Yosemite OS တႄႉ ပဵၼ်ၾွၼ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Myanmar MN.ttc လႄႈ Myanmar Sangam MN.ttf သွင်ၾွၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေထွၼ်ၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း Finder > My Macbook Pro (ဢမ်ႇၼၼ် ၸိုဝ်ႈ HDD ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသႂ်ႇဝႆႉ) > Library > Fonts သေ မွတ်ႇပႅတ်ႈၾွၼ်ႉ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ထွၼ်ၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေတႃႉ ယႃႇပေၵူဝ်ဝႃႈ ၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈတေဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ ၼႂ်းၾွၼ်ႉ NamKhoneUnicode ၼၼ်ႉ သႂ်ႇပႃးၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈဝႆႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပေႃႉၾွၼ်ႉမၢၼ်ႈၵေႃႈ မၼ်းတေဢွၵ်ႇပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးယဝ်ႉၸိုင် ၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးယူႇၼီႇၶူတ်ႉလႆႈယဝ်ႉ။
2ႉ လွၵ်းလၢႆးသႂ်ႇလွၵ်းမိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပႅၼ်ႈၽိမ်းတႆး (ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ) ၼႂ်း Mac OS
2.1) ၻၢဝ်းလူတ်ႇဢဝ်လွၵ်းမိုဝ်း Keyboard Tai (Tai_Keyboard_Mac.zip) တီႈၼႆႈ
2.2) ပေႃးယဝ်ႉၸိုင် ၵီႈပၼ် Tai_Keyboard_Mac.zip ဢၼ်ၸင်ႇႁႃၻၢဝ်းလူတ်ႇမႃး
2.3) ၼႂ်းဢိူပ်ႇၼၼ်ႉ တေမီးၾၢႆႇလ်သၢမ်ဢၼ် ၼင်ႇၼႄဝႆႉၼႂ်းႁၢင်ႈတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
2ႉ4) Copy ဢဝ် Tai.icns လႄႈ Tai.keylayout သွင်ၾၢႆႇလ်သေယဝ်ႉ ၵႂႃႇဝၢင်းသႂ်ႇတီႈၼႂ်း Finder > My Macbook Pro (ဢမ်ႇၼၼ် ၸိုဝ်ႈ HDD ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသႂ်ႇဝႆႉ) > Library > Keyboard Layouts ၼၼ်ႉတႃႉ။
2ႉ5) ပေႃးယဝ်ႉၸိုင် ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း System Preferences သေယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၼဵၵ်းတီႈႁၢင်ႈ Keyboard ၼၼ်ႉတႃႉ။
2.6) ၼဵၵ်းတီႈ Input Sources သေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၼဵၵ်းတီႈႁၢင်ႈမၢႆလေႃးတၢင်းတႂ်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။
2.7) ပေႃႉသႂ်ႇဝႃႈ Tai ၼႆၸိုင် ႁၢင်ႈလွၵ်းမိုဝ်းတႆး ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉ တေဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ယဝ်ႉ။ လိူၵ်ႈတီႈ Tai ဢၼ်မီးႁၢင်ႈတုင်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉသေ သိုပ်ႇၼဵၵ်းတီႈ Add တႃႉ။
2ႉ8) ပေႃးယဝ်ႉၸိုင် Macbook ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢၢၼ်ႇလႆႈပေႃႉလႆႈလိၵ်ႈတႆးယူႇၼီႇၶူတ်ႉလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း —
တႃႇတေလုၵ်ႉတီႈလွၵ်းမိုဝ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၶၢႆႉၸူးလွၵ်းမိုဝ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်း Mac OS ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၼဵၵ်း ⌘ + Space Bar ယဝ်ႉ။
- ၼပ်ႉယမ်သေ -
ပီႈၸၢႆးလူင်
2015/April/24

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၽိတ်းပိူင်မၢႆမီႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆးၼႆသေ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးတီႉၺွပ်း သူင်ႇပွၵ်ႈ တီႈလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ႁိမ်း 4 ႁဵင်ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 01-09/07/2018 ၼႆႉမႃး ပလိၵ်ႈထႆး ၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းလႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ပလိၵ်ႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၾၢႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၽိတ်း ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၼၼ်ႉ တီႉလႆႈ ၽူႈၸၢႆး 2,480 ၵေႃႉလႄႈ ၽူႈယိင်း 1,511 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ် တင်းမူတ်း 3,991 ၵေႃႉ သေ သူင်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းတၢင်းမျႃႉဝတီႇ ဝႃႈၼႆ။
ဢူးတိၼ်ႇၼၢႆႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၵုမ်းၵမ်ၸီႉသင်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Voice ဝႃႈ “ ဢၼ်ပလိၵ်ႈထႆး ၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း(လဝၵ) တင်း ပလိၵ်ႈထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တီႉၺွပ်း ႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၽိတ်းမၢႆမီႈ ႁိမ်း 4 ႁဵင်ၵေႃႉ မႃးမွပ်ႈပၼ် တီႈပၢင်သဝ်းလႅၼ်လိၼ် တီႈၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ” ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉဝႃႈ တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ဝၼ်းတီႈ 1 ၼႆႉၵႂႃႇ တေလူင်းၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၽိတ်းမၢႆမီႈပိူင်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး။ သင်ႁႅင်းၵၢၼ်ၽိတ်းပိူင်ၵူၼ်းႁဵတ်းမိူင်းထႆးၸိုင် တေၺႃးတၢမ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ငိုၼ်းသေ တေသူင်ႇတူဝ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၽႂ် မၼ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ တင်း မိူင်းထႆး လႆႈႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ယူႇတီႈလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ သင်တီႉၺွပ်းလႆႈႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းတီႈမၼ်းၸိုင် ႁႂ်ႈၾၢႆႇၸဝ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇႁပ်ႉႁွင်းပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈသူင်ႇပွၵ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆ။


text:
GNJ
|
Saturday, February 4, 2012
|
1 comment
Downverter ၼႆ့ မၼ်းလႆႈၸႂ့်တိုဝ်းလၢႆလၢႆသေၵေႃႈ မၼ်းၼႆ့ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတေၸၼ် download ငဝ်းတူင့် YouTube ဢၼ်ၸၸိူဝ်း ပဵၼ် Files High Definition (HD 1080p , 720 p), High Quality (HQ) MP4 ၸိူဝ်းၼႆ့သေၵေႃႈ မၼ်းတေၸၼ် Download သေ မၼ်းတေႁဵတ်းပၼ် Convert ဢၼ်ပဵၼ် File type ၸိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ့်တိုဝ်းၼမ် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း Media ၼၼ့်ယူႇယဝ့်။
Downverter ၼႆ့ မၼ်းငၢႆႈၸႂ်တႃႇတေၸႂ့်တိုဝ်း။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း install Downverter တီႈၼိူဝ်ႈ Ubuntu 11.10 လႄႈ 11.04။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတေ့ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈ download ဢဝ် .deb package (32 bit or 64 bit) တီးဢၼ်ပၼ် Link ဝႆ့ ပႃႈတႂ်ႈၼၼ့်။ ယဝ့်ၵေႃႈ ၸႂ့်တိုဝ်း Ubuntu Software Center သေၵေႃႈ ႁဵတ်း install ဢၼ်ၼၼ့်ၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ပေႃးႁဵတ်း installe ယဝ့်ၵႂႃႇယဝ့်ၼႆ ၵေႃႈလုၵ်ႈတီႈ unity dash ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃ့ command သႂ်ႇတီႈၼႂ်း the terminal ၸွမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆ့
downverter
ပေႃးယဝ့် ႁဵတ်း copy ဢဝ် URL ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်းတူင့် YouTube ဢၼ်တေၶႂ်းႁဵတ်း Download ဢဝ် ၼၼ့်သေၵေႃး ၶိုၼ်းႁဵတ်း paste သႂ်ႇတီးၼႂ်းလွၵ်း ဢၼ်ၼေဝႆ့ မၢႆ 1 ၸွမ်းၼင်ႇၼႄဝႆ့ screenshot ပႃႈၼိူဝ်ၼၼ့်။
ဝၢႆးသေၼၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆ 2, လိူၵ်ႈပၼ် Settings မိူၼ်ၼင်ႇ download quality , video conversion format, conversion quality, video volume settings လႄႈ destination folder for တွၼ်ႈတႃႇတေ save ငဝ်းတူင့်။
Downverter ၼႆ့ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်း convert ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်းတူင့် YouTube ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ media formats ပႃႈတႂ်ႈၼႆ့ယူႇ။
MP3 , AVI, 3GP , MP4, MOV
WMV for iPod , PSP, Pocket PC, Mobile and Smartphones.
ပေႃးႁၢင်ႈႁႅၼ်းပိူင်ယဝ့်မူတ်းယဝ့် ၼႆၵေႃႈ သိုပ်ႇတဵၵ်းပၼ်တီႈ Download & Convert.
Link တႃႇၸၼ် Download
Filed Under:
All Posts
,
ubuntu


text:
လွၵ်းလႆးႁႃငိုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၽူးသၢင်ႈ Blog - Blogger
လွၵ်းလၢႆးလႆႈငိုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၽူးသၢင်ႈ Blog လႄႈ Web ၶဝ် တႄႉမီးၼမ် ပေႃးလူၼ်ႉပေႃးလိူဝ်။ ယၢမ်းလဵဝ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလႄႈသၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း တေမီးသွင်ဢၼ်။
1- Google Adsense (ဢၼ် Google ၶဝ်ပိုတ်ႇဝႆႉ)
2- Adfly
ယၢမ်းလဵဝ် Google Adsense ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၼ်ယဝ်ႉ။ ယၢပ်ႇတႃႇတေလႆႈ Account ယွၼ်ႉၼၼ် ၶႃႈႁဝ်းတေလၢတ်းလွင်ႈ Adfly ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ Adfly ၼႆႉပၼ်ငိုၼ်းဢႄႇ တႄႇႁဝ်းၶႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငၢႆႈ ၊ ႁဝ်းၶႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸွမ်း Link URL သေဢၼ်ဢၼ် ပေႃးမီးၵူၼ်းတဵၵ်းၼမ်ၵေႃႈ တေလႆႈငိုၼ်းၼမ်ၶႃႈ။ တီႈၼႂ်းဝႅပ်ႉၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈတေၵႆႉၵႆႉႁၼ်မႅၼ်ႈယူႇၶႃႈ။
လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း
1- တေလႆႈႁဵတ်း Account တီႈၼႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် တဵၵ်းတီႈၶႅပ်းႁၢင်ႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈ
2- ဝၢႆးႁဵတ်းယဝ်ႉ တႅမ်ႈသႂ်ႇ Link Url ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၶႂ်ႉႁဵတ်းပွတ်းသေ ႁႂ်ႈလႆႈငိုၼ်းပေႃးၵူၼ်းတဵၵ်း ယဝ်ႉတဵၵ်း Shrink
3- ၵမ်းၼႆႉ ဝၢႆးတဵၵ်းယဝ်ႉ တေလႆႈမႃး Link Url မိူၼ်တၢင်းတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈ
4- ၵမ်းၼႆႉ ဢဝ် Link ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ Blog ႁဝ်း Web ႁဝ်း ၊ ပေႃးၵူၼ်းတဵၵ်းၼမ်ၵႃႈ ႁိုဝ်ၵေႃႈလႆႈငိုၼ်းၵႃႈၼၢၼ်ႉၶႃႈ။
လွၵ်းလၢႆး လၵ်ႉမၢႆလပ်ႉ Wifi ၸၼ်လူင်းတီႈၼႆႈၶႃႈ
မႂ်ႇသုင်
ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈ မီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်းၶႃႈ။
GNJ


text:
ၶၢဝ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈ
- Details
- Created on 11 September 2017
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃႈတီႈတူင်ႉၼိုင် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၵုမ်းၵမ်သေ ၽႃႇၺႃး သၢႆသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈသီႇပေႃႉ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 10 September 2017 ၼၼ်ႉ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး ဢိူင်ႇပႃႇၵၢင်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တင်ႈတႄႇယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ် 10:56 မူင်း ထိုင်ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 17:30 မူင်း ဝႃႈၼႆ။
ဢွင်ႈတီႈသွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးၸမ်ႁိမ်းဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီး တၢင်းၽိတ်းသင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလွႆယွႆး မွၵ်ႈ 100 ပၢႆ တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈၵူဝ်ႁႄသေ ၵူဝ်ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင် တူၵ်းသႂ်ႇ တီႈၼႂ်းႁိူၼ်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ လႄႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် တေႃႉၶူဝ်းလဵင်းၶၢႆႉပၢႆႈ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ႁိူၼ်းယေး ၵႂႃႇယူႇ ၸွမ်းပီႈၸွမ်းၼွင်ႉ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈ/ၼႂ်းဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း လွင်ႈလူႉသုမ်း တၢႆဝၢတ်ႇၸဵပ်း တင်းသွင်ၽၢႆႇသင် ၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉၸွမ်းထႅင်ႈဝႃႈ တီႈဢွင်ႈသွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၸမ်ငဝ်ႈတပ်ႉ 999 ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။


text:
“တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၵေႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ထွမ်ႇၶၢဝ်ႇပၢင်ၵုမ် ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၵႃႈလႂ်ၵေႃႈ ၵႆႉလႆႈငိၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၽေးၶဵၼ် ယႃႈမဝ်း ၵမ်ၼႆႉ ၸွတ်ႇၽႄႈထိုင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးသေဢမ်ႇၵႃး ထိုင်မႃးၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေးၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ဢွၼ်မႆႈၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇ။ ပေႃးႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းယႃႈ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉတေႃႇၵၼ်။ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉၵေႃႈ မီးၸႂ်ၸေႇတၼႃႇသေ တီႉၺွပ်းဢဝ် တဵၵ်းၸႂ်ႉတတ်းယႃႈလိပ်းလိပ်းလႅင်လႅင်။ မၢႆထိုင်ဝႃႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ မီးၽေးၶဵၼ်ၼႃႇသေ ၽၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်၊ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၵေႈလိတ်ႈလႆႈပေႉလႄႈ ထိုင်တၢင်းဢၼ်ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵေႈလိတ်ႈဢဝ်ၵွၺ်းၵေႃႈ မီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းယွၼ်ႈသၢမ်ပိူင် တီႈၵူၼ်းၸႂ်ႉ
ၵၢၼ်ၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ မၼ်း မီးသၢမ်ပိူင်- (1) ပၢႆးယူႇလီ၊ (2) လွင်ႈၵူၼ်း လႄႈ (3) ငိုၼ်းတွင်း။
ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ပၢႆးယူႇလီ– ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ၸႂ်ၵူၼ်း တေဢမ်ႇၼိမ်လႆႈမိူၼ် ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ။ မႃႈမႃႈယွင်ႇယွင်ႇမႃး၊ တေဢမ်ႇ မိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႊပွၵ်ႈ။ ဢိင်ၼိူဝ် လၢႆးတၢင်းၶဝ် ၸႂ်ႉယႃႈ မဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉသေ တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇဢၼ်ၵေႃႈ ၸပ်းမႃးထိုင်တူဝ်ၶဝ်သေ ဢမ်ႇသၢင်ႇတေႃႇၸၢင်ႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း တၢႆၵႂႃႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းယွၼ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်း– မိူဝ်ႈၽွင်း ၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လူၼ်ႉလိူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆး သၢင်ႈၶဝ် တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵူႊပွၵ်ႈ။ ၸႂ်ႁိုၼ်ႇႁၢဝ်ႈၼႃႇ လႄႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ လႃႈလီႈႁဵတ်းႁွတ်းလူင်ၵႂႃႇ။ လၵ်ႉ၊ ၸူၼ်ၶူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ ပၢၼ်းၽိတ်းပိူၼ်ႈ၊ ၶႃႈ ႁႅမ်ပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊမီးယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၶူင်ႇၵေႃႈ တေဢမ်ႇၶႂ်ႈ လဵၼ်ႈၵေႃႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ တီႈတူဝ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းႁိူၼ်းမၼ်းၵေႃႈ လႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉ ၸွမ်း။
ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း– ၵူၼ်းၵေႃႉ ဢၼ်မီးယိၼ်ႉယႃႈၼၼ်ႉ ၵႃႊပေႉမီးငိုၼ်း တိုၼ်း ဝႆႉတႃႇသိုဝ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၵွၺ်း။ ဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ် ႁႃငိုၼ်းသင်သေ ၵွတ်းၽၢၼ်မႃး။ တႃႇလႆႈ ငိုၼ်းၼႆၵေႃႈ ႁႃႁဵတ်းလူင်ၵႂႃႇ ၵူႊလၢႆးၵူႊတၢင်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ပၼ်ႁႃတႃႇၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၶႅၼ်း ၼမ်မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၼႆႉၵူၺ်း ႁဝ်းၶႃႈ တူၺ်းဢဝ် တႃႇသုၼ်ႇ တူဝ်ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵွၺ်း။ သင်ဝႃႈ တူၺ်းတႃႇ ၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႅင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ထၢမ်းငၢၼ်း ၶွင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ပႅတ်ႈ လၢႆၵႂႃႇ တေႉတေႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ယူႇ ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်ပၢၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉ ႁဵတ်း ၵၢၼ်ထၢမ်းငၢၼ်းလႆႈ လီငၢမ်းၼၼ်ႉလွၼ်ႉ လွၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁိုဝ်။
လၵ်းၵၢၼ် တိုၵ်းတေႃး ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ
ႁူမ်ႈဝႃႈ ပၼ်ႁႃ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ မိူင်းဝႆႉသေတႃႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လႆႈ။ ယူႇတီႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ယႃႈ ယူင်းၸႂ် (မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကို ပြောင်းလဲ စေသောဆေးဝါးများဥပဒေ) သေတႃႉ ပႆႇထိုင်တီႈ ဢွင်ႇမၢၼ်။ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈသင်၊ ယူႇတီႈ မုၵ်ႉၸုမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈသင် ၶဝ်ႈၸိမ်ၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉ ၸွမ်းၵေႃႈ မီးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မီးၵူၼ်း ထတ်းသၢင်မႃးဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လၵ်းၵၢၼ်၊ မူႇပိူင်၊ ပေႃႇလၸီႇ ဢၼ်ၽႅၼ်ဝႆႉ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်း ၵမ်ၼၼ်ႉ ၽိတ်းပိူင်ႈဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင် တၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ မီးမုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ် တိုၵ်းသူၼ်း တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ ထုၵ်ႇလီပိၼ်ႇပႅင် လၵ်းၵၢၼ်ပေႃႇလၸီႇၵဝ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 1993 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊၼႆႉ ယူႇတီႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ တေပိၼ်ႇပႅင် ၾိင်ႈမိူင်း ယႃႈမဝ်း ၵမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းတႄႉ တေလူတ်းပၼ် ဢၼ်လူင်းတူတ်ႈပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ တီႈၵူၼ်းၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ တေလူင်းတူတ်ႈပၼ် တၢမ်ႇ တႃႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ် ပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၺ်းတႄႉ မိူၼ်တင်း ပၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ထၢင်ႇႁၢင်ႊၸႂ်ႉ ႁိုဝ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထၢင်ႇထိူမ် ငမ်းငဝ်း မႃးဝႃႈ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႁၢႆႉမႃးႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေပိၼ်ႇပႅင်ၸိူင်ႉ ၼႆၼႆႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈ ႁႃတိုၵ်းသူၼ်းမႃးတင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်း မုၵ်ႉ ၸုမ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၵ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၽွတ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းတိုၵ်းသူၼ်း မူႇပိူင် ယႃႈမဝ်းၵမ် တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ (Drug Policy Advocacy Group Myanmar) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သေ ၶဝ်ႈႁႃတိုၵ်းသူၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၵ်ႇမုၵ်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၼၼ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းတိုၵ်းသူၼ်းမူႇပိူင်ယႃႈ မဝ်းၵမ် တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ (DPAG-M) ၼႄႉၼမ်း မႃးပၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ – မိူင်းမၢၼ်ႊ မီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇ လူင် ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢၼ်ၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။ ပိူင်ယႂ်ႇတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်မီးၽေးၶဵၼ် တေႃႇၵူၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၽိၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်ၶဵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သမ်းၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵေႈလိတ်ႈလႆႈ ပၼ်ႁႃ ယႃႈ မဝ်းၵမ် မိူင်းမၢၼ်ႊ ၶိုင်ႁႃတီ့ၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇ ၵွင်ႉၶဝ် ၼႆသေတႃႉ ပိူင်ယႂ်ႇတႄႉ တီ့ၵမ်ဢဝ် ၵူၼ်း ၸႂ်ႉယႃႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ လၢႆးတၢင်း ၾိင်ႈမိူင်း ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ဢဝ်လိူင်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၶဝ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ၸဵမ်တင်း ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း တိုၵ်းတေႃး ယႃႈမဝ်းၵမ်ဢၼ်ၸႂ်ႉယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇထိုင် တီႈထိုင်တၢင်း။ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ လႄႈ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၵွၺ်း လႆႈၶၢမ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ လွင်ႈၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၢႆၵႂႃႇ။
လွင်ႈတီႉၺွပ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၾိင်ႈမိူင်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယွႆႈယႅမ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၸိူဝ်းၺႃးလူင်းတူတ်ႈတၢမ်ႇ ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင် ၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးတဵမ်ပေႃးလူၼ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈ တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီး တီႈၶွၵ်ႈၶင် လႄႈ ပၢင်သဝ်း လုၵ်ႈၶွၵ်ႈၶဝ် ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ တၢင်းလူဝ်ႇ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈၶွၵ်ႈၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇ မီး။ ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ် ယႂ်ႇယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ ၵမ်ႈပႃႈ ဢေႇၵွၺ်း လႆႈထုၵ်ႇတီႉၵမ် ယဵတ်ႈသႂ်ႇ ၶွၵ်ႈၶင်။
ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈႁူႉလႆႈ ႁၼ်မႃးၸိူဝ်းၼႆ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်ၶေႃႈမုၼ်းလူင် လၢင် ပိူဝ်ႈတႃႇ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ ပိူင်းၼႄဝႃႈ မူႇပိူင် ဢၼ်ယၼ်တီႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇ ပဵၼ်လႆႈ ၽွၼ်းလီၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢၼ်တိူဝ်ႉယမ်ထိုင် တီႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မူႇပိူင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈဝႃႈ ယုၵ်ႉမုၼ်း ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း သေဢမ်ႇ ၵႃး ၸၢင်ႊၵမ်ႉၸွႆႈ လႆႈ ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵိၼ်သူး ၵိၼ်လၢပ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ လူတ်းလူင်း ၵႂႃႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူတ်းလူင်းလႆႈ ၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉ၊ ၵၢၼ်ၶတ်းၶႅင် လႄႈ လွင်ႈမိပ်ႇဢီးတီႈ ပၵ်းပိူင် တတ်းသိၼ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၼႆႉ တိတ်းတေႃႇသိုဝ်ႇသၢၼ်ၵၼ်လႆႈမႃးၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈႁဵတ်းယူႇၼႆႉ တိုၼ်း ပဵၼ်တၢင်းယၢင်ႈလီလႄႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီငမ်းငဝ်း သေဢိတ်း၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ ၵေႃႇတင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ တဵမ်တီႈ။ ပေႃးႁုပ်ႈတူၺ်းတႄႉ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႈ မိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵၼ် ဢေႇၼႃႇလႄႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းၶဝ် ဢိၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၵမ်ႈပႃႈ ၼမ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၶဝ် ဢမ်ႇပဵင်း ပေႃးၸႂ်ၶိုတ်း ၶေႃးၶဝ်လႆႈ။ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆၵေႃႈ တိုၵ်ႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်လွၵ်ႇငိူတ်ႈတင်းဝၢၼ်ႈတင်း မိူင်း ယူႇယဝ်ႉ။
လၵ်းၵၢၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇလီပိၼ်ႇပႅင် ၸႂ်ႉတိုဝ်း
မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေလႆႈ ႁဵၼ်းဢဝ် တူဝ်ထူပ်း ဢၼ်လႆႈတူၵ်းသုမ်းမႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ ၵႃႊလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းပႆ၊ ၵဵပ်း ၸႂ်ႉမူႇပိူင် ၸိူဝ်းတေပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းမိူင်း၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ သုၼ်ႇ လႆႈၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မူႇပိူင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇတေႁပ်ႉပၢၵ်ႇလႆႈ တႃႇ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တေၶိုပ်ႈၼႃႈလႆႈ။ မူႇပိူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇဢွၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊ လူတ်း လူင်း ၽေးၶဵၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ပၼ်ႁႃၵၢၼ်ၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၵၼ်ၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
(1) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တႃႇပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၶဝ်
ၼႂ်းၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင် တႃႇတမ်းဝၢင်း မူႇပိူင်ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႆႉ ပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်း မိူင်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ပဵၼ် ယႂ်ႇတီႈသုတ်း။
ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီ တႃႇၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ယႃႈမဝ်းၵမ် ၶဝ် ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ မၼ်းၸႂ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵၢၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ – ၵၢၼ် ၸႅၵ်ႇမႅင်ႇပၼ် ၶဵမ် လႄႈ မူၵ်ႇ တႃႇသမ်းယႃႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မဵဝ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်းၽေးၶဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉယႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁႂ်ႈၶဝ်ၸပ်း ၽႄႈ တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢဵတ်ႇ တင်း တပ်းၵႂ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၸင်ႇ သူၼ်း ႁူၺ်း ႁႂ်ႈၶဝ် မီးၸႂ်ၶႂ်ႈတတ်းယႃႈမႃးသေ တတ်း ပၼ် တၢမ်ၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်။
ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၽိူမ်ႉၸႂ်ႉ ၸၢႆႇငိုၼ်း ၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဢမ်ႇ ပဵၼ် တႃႇပၢႆးယူႇလီ ဢိၵ်ႇပႃးတင်း ၵၢၼ်လူတ်း လူင်း ၽေးၶဵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈၶဝ်။ ထုၵ်ႇ လီပၼ်ႁႅင်း ၶိုင်သၢင်ႈပၼ် တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶပ်ႉၶိုင်ပၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈၶဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ် ပၼ်ႁႃယူႇၼၼ်ႉ။
ယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် လႄႈ ၵၢၼ် ယူတ်းယႃ ဢိင်ဢၢင်ႈ လၵ်းထၢၼ် (လၢႆးတၢင်း ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပိူင်ပဵၼ်တေႉတေႉသေ ၸင်ႇ ၶပ်ႉၶိုင်ပၼ် တႃႇယူတ်းယႃတတ်းယႃႈ) ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ၶပ်ႉၶိုင်ပၼ်ယႃႈယႃ မႄႇတႃႇတူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၶိုၼ်းတင်ႈသဝ်းပူၵ်းပွင်မႂ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်း ၸႂ်ႉယႃႈၶဝ်။ လွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၵၼ် တတ်းယႃႈ ဢၼ် မီးလၢႆးတၢင်းမႃး တႅၼ်းတၢင် တီႈယဵတ်ႈၶွၵ်ႈၶင် ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ မီးယဝ်ႉ။
(2) ယႃႇပေဢဝ်လိူင်ႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ လႄႈ ၵူၼ်း ၽုၵ်ႇယႃႈ ဢိတ်းဢွၼ်ႇၶဝ်
ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈလူင်းတူတ်ႈပၼ် တၢမ်ႇ တေႃႇၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ၊ ၵူၼ်းမီးဝႆႉယႃႈ ၼႂ်း မိုဝ်း တႃႇၸႂ်ႉသုၼ်ႇလဵဝ် လႄႈ ၵူၼ်းၽုၵ်ႇယႃႈ ဢိတ်းဢွၼ်ႇၶဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶဝ် ပဵၼ်လိူင်ႈ ယႃႈ မဝ်းၵမ် ဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ သင်။ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈမိူင်း သင်ဢမ်ႇၵိုတ်းယိုတ်း ပၼ်လႆႈၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇတေလူင်းတူတ်ႈၶွၵ်ႈၶင် တီႈ လိူင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်လဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီမၵ်း မၼ်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင်ၽွင်းငမ်း ၼႆ ယဝ်ႉ။
လိူင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်လဵၵ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ၊ မီးယႃႈ တႃႇၸႂ်ႉသုၼ်ႇလဵဝ် ၸိူဝ်း ၼႆႉ ၽိူဝ်ႇတေလူင်းတူတ်ႈၶွၵ်ႈၶင်ၼၼ်ႉ တႃႇ ယိုတ်းဢဝ် ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၾၢင်ႉတိူၼ်၊ မႂ်ငိုၼ်း၊ မွပ်ႈပၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးယူတ်းယႃၶဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပၼ်တၢမ်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ် ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်း တေလီ။ လွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉတတ်းယႃႈ ဢၼ်တႅၼ်း တၢင် လၢႆးယဵတ်ႈၶွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵိုတ်း ယိုတ်းပႅတ်ႈ။
ၵၢၼ်လူတ်းလူင်းၽေးၶဵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈပၼ် ၶဵမ် လႄႈ မူၵ်ႇသမ်း၊ ၵၢၼ်သိုပ်ႇ ၽႄပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ၊ ၵၢၼ်ဢဝ်ယႃႈ တၢင်ႇမဵဝ်း တႅၼ်းတၢင်ယူတ်းယႃပၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ ပၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၸႂ်ႉယႃႈလူၼ်ႉလိူဝ် ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁပ်ႉႁွင်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် တၢင်း ၵၢၼ်၊ ပဵၼ်တၢင်းၾိင်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇလီ ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈလူင်း တူတ်ႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ တီႈလိူင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်။
(3) ပၵ်းၸႂ် တႃႇၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈ ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ ပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၸုမ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ႁဵတ်း ဢွၵ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ် တင်း ၼမ်တင်းလၢႆၼၼ်ႉ
ထုၵ်ႇလီပၵ်းၸႂ် တႃႇတေၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ယႂ်ႇဢၼ်လူင် ဢိၵ်ႇ ပႃး ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း၊ ဢၼ် ႁုၵ်း ႁၢႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
တီႈဢၼ်တႅၵ်ႈတူၺ်း မူႇပိူင် ၵဵဝ်ႇၵပ်းယႃႈ မဝ်းၵမ်ၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢွၵ်ႇမႃးလၢႆလၢႆ ၼႆၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီတူၺ်းၸွမ်းဝႃႈ မီးၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းၸႃႉ တႃႇၵေႃႉလဵဝ်၊ တႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိူင်ႉ ႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ဢမ်ႇတၢပ်ႈတူၺ်းၸွမ်း တၢင်းၼမ်။
ငိုၼ်းတွင်းဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းယူႇ တႃႇၵၢၼ်ပလိၵ်ႈၶဝ်လႂ်၊ ၵၢၼ်တတ်း သိၼ်ၶဝ်လႂ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈ လိူင်ႈယႃႈမဝ်း ၵမ်ဢၼ်လဵၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
ထုၵ်ႇလီႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ငိုၼ်းတွင်း လႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇတေႃႇသူႈ ၵၢၼ်ၽိတ်း သိၼ်ထၢမ်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၽွၵ်ႇငိုၼ်း တီႈၵူႊၸၼ်ႉၵူႊထၢၼ်ႈၼၼ်ႉ။
(4) တမ်းဝၢင်း ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽုၵ်ႇ သွမ်ႈယႃႈၽိၼ်ႇ
လူဝ်ႇႁပ်ႉႁူႉဝႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း တၢင်ႇပိူင် ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်လူင် တႃႇၽႅၼ်ၵၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊ တႃႇတေၵုမ်းၵမ်လႆႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၼႂ်းမူႇပိူင် ၵဵဝ်ႇၵပ်း ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉ ၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်းတၢင်ႇပိူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း (တေလႆႈဝႆႉၵူၼ်း ပဵၼ် ယႂ်ႇ၊ တေလႆႈႁဵတ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်း ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်တေမီး ငိုၼ်းလႆႈဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ ၵႂႃႇယႂ်းယႂ်း)။
လူင်းတိုၼ်းသေ ၶပ်ႉၶိုင်ပၼ်ၶူင်းၵၢၼ် မုၼ်းလႅင်း တၢင်ႇပိူင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၵွတ်း ၽၢၼ် ၽုၵ်ႇယႃႈၽိၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း တၢင်ႇပိူင်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင် မုၼ်းလႅင်း ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၼႃးပၢင်ႇ တင်းၸိုင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် မုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်း ၶႂ်ႈၶပ်ႉၶိုင်ပၼ် ၶူင်းၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း တၢင်ႇပိူင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽုၵ်ႇယႃႈၽိၼ်ႇၶဝ် တေၸၢင်ႊၶဝ်ႈႁႃ ၶိုတ်းၵၼ် လႆႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် တီႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢုပ်ႉ ပိူင်ႇၽွင်းငမ်း။
ၵွၼ်ႇၵူၼ်းၽုၵ်ႇယႃႈၽိၼ်ႇၶဝ် ပႆႇမီးၵၢၼ် ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ လီငၢမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီတဵၵ်း ၸႂ်ႉၶဝ် ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈၽိၼ်ႇ ၶဝ်။
(5) ႁႂ်ႈၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈၺႃးတၢမ်ႇ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပႃးၸွမ်းၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမူႇပိူင်
တူဝ်တႅၼ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ လႄႈ ၵူၼ်း ၽုၵ်ႇယႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်း ၶၵ်ႉ ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မူႇပိူင်ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႅင် လႄႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶိုင်သၢင်ႈ ၶပ်ႉမၢႆ။
ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းသၢင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ် တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းမူႇပိူင် ယႃႈမဝ်း ၵမ်။
ၵဵဝ်ႇၵပ်း မူႇပိူင် ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ဢိင် ဢၢင်ႈၸွမ်း လၵ်းထၢၼ် ဢၼ်မုင်ႈတေႃႇ ပၢႆးယူႇ လီၵူၼ်းမိူင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်မုၼ်း လႅင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ တီႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးလႆႈႁူႉလႆႈႁၼ်။
တူဝ်ယၢင်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ
လၵ်းၵၢၼ်ႁႃႈၶေႃႈၼႆႉ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ယိူင်ႈ ဢဝ်မႃး တီႈလၵ်းၵၢၼ် ဢၼ်မိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢွင်ႇမၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ။ တီႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တူၺ်းဢဝ် တူဝ်ယၢင်ႇ တီႈမိူင်းပေႃႇတူႇၵီႇ ဢၼ် မီးတၢင်းလိုမ်လိၼ်ယူႇရူဝ်းပႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း မိူင်း ထႆး ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ။
တူဝ်ယၢင်ႇ တီႈမိူင်းပေႃႇတူႇၵီႇ
မိူင်းပေႃႇတူႇၵီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီႊ 1980 တေႃႇ ထိုင် 1990 ၼၼ်ႉ လႆႈတေႃႇသူႈ ၽေးယႃႈ ၽိၼ်ႇၽိူၵ်ႇ ၽႄႈၼႂ်းမိူင်းၶဝ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းတေႉတေႉ။ ထိုင်မႃးပီႊ 2001 ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းပေႃႇ တူႇၵီႇ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း တႃႇၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈတင်းလၢႆးၵဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝႆႉပၢႆးယူႇလီ၊ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ပဵၼ်ယႂ်ႇလိူဝ် ၵၢၼ်ၵုမ်းၵွၼ်းယႃႈမဝ်းၵမ်သေ ၵေႈ လိတ်ႈပၼ်ႁႃမႃး။ ၼႂ်းၾိင်ႈမိူင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ သွၼ်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ၸႂ်ႉ ယႃႈတႃႇႁဵတ်းဢီႈယႃၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ သေ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇၶိုင်သၢင်ႈပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈ သၢင်ႈ ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸႅၵ်ႇငိုၼ်း တွင်းဢိၵ်ႇႁႅင်းၵူၼ်းဝႆႉပၼ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸၢင်ႊတိူဝ်း လိူင်ႇၽႄႈမႃးၼႆ သေ တႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်တေႉမႃး ၼင်ႇၶဝ်မႆႈၸႂ် ပၼ်ၾၢင်ႉ ၼၼ်ႉ။ တႃႇဝႃႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်တေၽႄႈတိူဝ်းၼမ် သမ်ႉပၢႆ လႆႈၽွၼ်းလီမႃးတင်းၼမ်ၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ မူႇပိူင်ယႃႈမဝ်းၵမ် မိူင်းပေႃႇတူႇၵီႇၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး မူႇပိူင်ဢွင်ႇမၢၼ်လူင်ဢၼ်ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပေႃးယွမ်း ႁပ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉယွမ်းဢေႇမႃး။
ၵူၼ်းတၢႆ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉယႃႈလူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းမႃး။
ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းၽႅၼ် ၵၢၼ် တိုတ်းပၼ်ယႃႈၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။
ၵူၼ်းတႄႇၽိုၵ်းၸႂ်ႉ လႄႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းပၢၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇသိၵ်ႉ ႁိၵ်ႉၼၼ်ႉ ယွမ်းဢေႇမႃး တေႉတေႉ ဝႃႈ ဝႃႈ။
လိူင်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်း ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢေႇမၢင်မႃး။
ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉဢၼ်ၼွႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွမ်းလူင်းမႃး။
တူဝ်ယၢင်ႇ တီႈမိူင်းထႆး
တႄႇပီႊ 1964 မႃး မိူင်းထႆး တႅၼ်းတီႈ တေႁၢမ်ႈတပ်ႉ တိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁႃဢၼ်ၸၢင်ႊၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈ ၶၢဝ်း ယၢဝ်း မႃးတႅၼ်းတၢင်တီႈငိုၼ်းလႆႈဢၼ်လႆႈ တီႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ ၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸိူဝ်းမီးတႂ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽူႇမီႉၽူၼ်း ဢတုၼ်ႇယႃႇတဵတ်ႈ ဢၼ်ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇၼႆႉ တႃႇၵုမ်းၵွၼ်းလႆႈၵၢၼ် ၽုၵ်ႇယႃႈ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆးၽၢၵ်ႈၼိူဝ် မၼ်းဢဝ်ၵၢၼ် ဢၼ်ၶိူင်ႇ ၶမ်ႉ ၶၢဝ်းယၢဝ်းပၼ်ၶဝ် လႄႈ လူင်းတိုၼ်း ၼႂ်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈ မုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ တေႉတေႉ။ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသေ တိုၵ်း တေႃး ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈသေတႃႉ ၼႂ်းပီႊ 1985 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး လုၵ်ႉတီႈ 145 မတ်ႈထရိတ်ႈတၼ်ႇ ယွမ်းၵႂႃႇထိုင် 33 မတ်ႈ ထရိတ်ႈတၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ လူတ်းယွမ်း ၵႂႃႇ 78% ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယႃႈ ၶိုၼ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇထႅင်ႈမွၵ်ႈ 50% ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႃႈ ၼႂ်း မိူင်းထႆး လႆႈဝႃႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉသေ ထိုင်ၵႂႃႇၸၼ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇမႆႈၸႂ်ၸွမ်းသင်ၼၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လၵ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈမိူင်းႁဝ်း ၸွင်ႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်
လၵ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းထုၵ်ႇလီႁဵတ်း သၢင်ႈယူႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ တီႈမိူင်းႁဝ်း ၶႃႈၼႆႉသမ်ႉ တေလႆႈဝူၼ်ႉပႃးထႅင်ႈ သွင်လွင်ႈ။ (1) ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းမိူင်း လႄႈ (2) ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပႆႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ – ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်း မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼမ်လႄႈ ဢေႇ ဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉ ၵၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသႄႈ။ ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇ ၸွမ်းသေတႃႉ ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းၵေႃႈ တေမီး။ တီႈဢေႇသုတ်း ယၢမ်ႈလႆႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ၊ ယၢမ်ႈလႆႈၵိၼ်ၸၢင်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တေႃႉသူင်ႇ ပၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယူႇတီႈလူင်ပွင် ၸိုင်ႈ တေၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆၵေႃႈ၊ မိူၼ် ၼင်ႇ ဝႃႈမႃးၼၼ်ႉ၊ ၵွၺ်းၽဵဝ်ႈလႆႈ ၵိင်ႇမၼ်းၶႃႊ မၼ်း။ လမ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇတိူဝ်ႉၺႃး သႂ်ႇသေပွၵ်ႈ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ မီးထႅင်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ပႆႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၶႂ်ႈၸဵဝ်းမၢၵ်ႈမီး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်။ လိူဝ် ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ငိုၼ်း လိူၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈလႄႈ လႆႈၽိတ်း သိၼ်ၵၢၼ်သိၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇတင်း ၼမ်။
ၼႆလႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၵ်းၵၢၼ်လူင် ႁႃႈပိူင် တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉသေတႃႉ သင်ဝႃႈ သိုၵ်းၵၢင်မိူင်း ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ၊ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇသိုၵ်းၵၢင်မိူင်းမႃးၼၼ်ႉ ပႆႇၸၢင်ႊၵေႈလိတ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႆတႄႉ ပၼ်ႁႃ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ တေပႆႇထိုင်တီႈ ႁၢႆဝၢႆးၵႂႃႇလႆႈ ၼႆ ယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း / သႅၼ်ပၢႆး


text:
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 7 ၸႄႈဝဵင်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈမၢႆ (LoGo) ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ။
ဝၼ်းတီႈ 13/12/2017 ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပိူင်ထတ်း ၸတ်း မႄး ၼႃႈၵၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ တီႈႁိူၼ်းမေႃသွၼ်ၸၢႆးပီး ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီး 30 ပၢႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈတႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၸတ်းႁႃတီႈယူႇလႄႈ ၸွႆႈၶပ်း ၶိုင်ပၼ်ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း (မိူင်းထႆး)သေ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးဝႂ် ၵပ်းတူဝ်(မၢတ်ႈပုင်ႇတိၼ်ႇ) ဝႂ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း (ဢဵင်ႇထွင်ႇၸု) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး 7 ဝဵင်း တေၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈမၢႆ (LoGo) ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်၊ ပွႆးပီမႂ်ႇၵေႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၼိုင်ႈ ပီလႂ် ၼိုင်ႈတီႈ ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်သေႁဵတ်းၵႂႃႇ။
ၸၢႆးၶိူဝ်းတႆး ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးမိူင်းပၼ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝႃႈ – “ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယႃႇဝူၼ်ႉၼမ် ယႃႇၸႂ်လဵၵ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တၢင်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်တႃႇၸွႆႈထႅမ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် တိုၵ်ႉႁၢင်ႈ ႁႅၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်လႆႈတူၺ်းပၼ်လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လွင်ႈၼႆႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ႁဝ်းတေဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈၵူၺ်းသေယူႇၽႂ်ယူႇမၼ်းယဝ်ႉ၊ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လႆႈၸိူင်ႉ ႁိုဝ်ၵေႃႈတေၸွႆႈၵႂႃႇယူႇ ” ဝႃႈၼႆ။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး 7 ဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်မႃးၶဝ်ႈပၢင်ၵုမ်တႄႉမီး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ မွၵ်ႇမႆႇ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ပၢင်ႇလႅင်းသႂ်၊ႁူဝ်မိူင်း၊ၵဵင်းတွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇဢုပ်ႇဢူဝ်းႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 04/12/2017 တီႈပၢင်ပွႆးႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2112 ၼီႈ ထုင်ႉၼႃးၵူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
Photo: Kaw Tai Mong Pan.


text:
ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ပၢင်ႇလႅင်းသႂ် ၸေႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်လႄႈ တပ်ႉပလိၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ လူတ်ႉ ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းၸိတ်ႇ တီႉၺွပ်းလႆႈယႃႇၾိၼ်ႇလမ် ၼမ်ႉၼၵ်း 920 ၸွႆႉ။
ဝၼ်းတီႈ 24/5/2018 ဢိင်ၼိူဝ်ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၼမ်ႉၸၢင် ၵပ်းသိုပ်ႇတုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈ သၢၼ်မိုဝ်း ဝႃႈၼႆသေ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းပၢင်ႇလႅင်းသႂ် (ႁိုဝ်) ပျီႇတုၸိတ်ႉမၢၵ်ႇၵႅင်း လူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵူတ်ႇ လူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းၸိတ်ႇ။ မီးၵႃး Toyota Vigo လမ်းၼိုင်ႈ၊ Toyota Mighty X လမ်းၼိုင်ႈ တၢင်ႇယႃႈလမ် (ယႃႈၾိၼ်ႇလိပ်း) 920 ၸွႆႉမႃးလႄႈ တိၺွပ်းလႆႈ – ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၼမ်းၸၼ်ႉသုင် ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – တပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၶလယ 247 လႄႈ ၶမယ 516 တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆသေ မႃးယွၼ်းဢဵၼ် ႁႅင်းသိုၵ်း ၵူၼ်းမိူင်းႁႂ်ႈထႅမ်ႁႅင်းပၼ်ၶဝ်။ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်း 7 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈႁၼ်လူတ်ႉ 2 လမ်း။ လႅပ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈလူတ်ႉသၢႆဢၼ်တေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးၼႆလႄႈ ႁႄႉသေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ။ လႆႈႁၼ် ယႃႈ ၾိၼ်ႇလမ် 26 ထူင်။ ၼမ်ႉၼၵ်းတေမီးမွၵ်ႈ 920 ၸွႆႉ။ မီးၵူၼ်းမႃးၸွမ်းလူတ်ႉၼၼ်ႉ 7 ၵေႃႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တိၺွပ်းၸိူဝ်းၶဝ်ဝႆႉသေ သူင်ႇၵႂႃႇၼမ်ႉၸၢင်ယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်းၼၼ်ႉ တိၺွပ်းလႆႈထႅင်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ၶီႇလူတ်ႉ ၶိူင်ႈမႃး ၵေႃႉလမ်းလမ်း၊ ၼၼ်ႉၵေႃႈတီႉလႆႈယႃႈလမ် 17 ၸွႆႉ- ဝႃႈၼႆ။
တီႈဢၼ်တီႉလႆႈယႃလမ်ၼႆႉပဵၼ်ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၸမ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၸိတ်ႇ ၸေႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ ၸုမ်းၶဝ်ပိုတ်ႇလၢတ်ႈတီႈပလိၵ်ႈဝႃႈ ယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉတၢင်ႇဢဝ်တီႈ ဝၢၼ်ႈမႆႉၶႃး ၸေႈဝဵင်းလွႆလႅမ်မႃး ဝႃႈၼႆ။
တီႈလူတ်ႉ 2 လမ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႃသႃပဢူဝ်းဝႆႉဝႃႈ- မိတ်ႉတႃႇၶမ်းတၢၼ်ႇ- တီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ်မီးမဵတ်ႉတႃႇ – ဝႃႈၼႆ ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးမင်ႇၵလႃႇလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉတီႈပွင်ႇ သူင်ၵၼ်ဝႆႉတီႈလူတ်ႉတီႈၵႃး။ ၸွင်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၼ်တၢင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတေႉ တေလႆႈပႂ်ႉထွမ်ႇတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၶဝ် ပိုတ်ႇလၢတ်ႈတီႈပလိၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း -ဝႃႈၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း မၢၵ်ႇၵႅင်း ၸုမ်းထုင်ႉပၢင်ႇလႅင်းသႂ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပဵၼ် ၸၢႆးလူႇ ဢၼ်ၵမ်ႈၼမ်ႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈလႅင်းသႂ်။
ၶၼ်ယႃႈလမ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၸွႆႉ မီး 7 သႅၼ်ပျႃးထိုင် 12 သႅၼ်ပျႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈယၢမ်းလဵဝ် ၵႃႈၶၼ်ယႃႈလမ်ၼိုင်ႈၸွႆႉလိူဝ် 3 သႅၼ်ပျႃးထိုင် 6 သႅၼ်ပျႃး – ဢိင်ၼိူဝ် သႅၼ်းယႃႈ ၶႅမ်ႉဢမ်ႇၶႅမ်ႉသေ တတ်းမၵ်းၵႃႈၶၼ်ဝႃႈၼႆ။


text:
ၼႃႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ
ၼႃႈႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ
မိူဝ်ႈၶမ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးၶႃႈထိုင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ မေးၵဝ်ၶႃႈ ႁႅၼ်းၶဝ်ႈၶမ်ႈမႃးလဵင်ႉ။ ၶႃႈယိပ်းမိုဝ်းမၼ်းသေဝႃႈ "ႁဝ်းမီးလွင်ႈၼိုင်ႈ တေလၢတ်ႈၼႄသူဢိူဝ်ႈ" မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၼင်ႈဝႆႉယူႇယဵၼ်ယဵၼ်ႁင်းမၼ်း။
ၼႂ်းႁူၺ်ႇတႃမၼ်းၼၢင်းတႄႉ လႅပ်ႈမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉၸႂ်ဝႆႉယဝ်ႈ။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉပိုတ်ႇပၢၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄမၼ်းၼၢင်းလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉယူႇၼႂ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း ႁူႉထိုင်ယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄမၼ်း သဵင်လွႆးလွႆးဝႃႈ "ႁဝ်းၶႂ်ႈယွၼ်း ၽႄတၢင်းၵၼ်တင်းသူဢိူဝ်ႈ" ၼႆယူႇ။
မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇလႅပ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်ဢီႈသင်လူင်လၢင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်း ၶိုၼ်းထၢမ်ၶႃႈလွႆးလွႆးဝႃႈ "ၵွပ်ႈသင်?"
ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်မၼ်းၼၢင်း။ လွင်ႈၼႆႉယဝ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းၼၢင်းၸႂ်လမ်ၶိုၼ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်ၸေႃႉတင်းထူႇ ဢၼ်မီးပၢၵ်ႇၼႃႈမၼ်းၼၼ်ႉ ထိုမ်ႈပႅတ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁိုတ်းသႂ်ႇၵဝ်ၶႃႈဝႃႈ "သူယွင်ႇတၢၼ်ႇၼႆႉႁႃႉ!" ၼႆယူႇ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇတၵ်ႉသဵင်တၵ်ႉပၢၵ်ႇတေႃႇၵၼ်။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၼင်ႈႁႆႈယူႇ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈႁူႉထိုင်ယူႇ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်းၶႂ်ႈႁူႉထိုင် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈႁိူၼ်းႁႃးတင်းသွင် ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်သင်မႃးတွပ်ႇပၼ်မၼ်းၼၢင်း ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇႁၵ်ႉမႅၼ်ႈသၢဝ်ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ၼွင်ႉၸဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇမီးၸႂ် ႁၵ်ႉမေးၵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ လိူဝ်သေ မီးၸႂ်ဢေးလူမၼ်း။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇလီ၊ ဝူၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်သုၵ်ႉၸွမ်းတႄႉယဝ်ႈ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈတႅမ်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းတႃႇႁဝ်းသွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး တေပႅတ်ႈၵၼ်။ ၵဝ်ၶႃႈတေပၼ်မၼ်း ႁိူၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃးလႄႈ တိုၼ်းလၢင်း ၶွမ်ႇပၼီႇၵဝ်ၶႃႈ 30% ။
မၼ်းၼၢင်းမႃးလူတူၺ်းသေ သိၵ်ႇယွၵ်းပႅတ်ႈ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ်။ ဢေႃ… ၽူႈယိင်း ၵေႃႉဢၼ်ယူႇၸွမ်းၵဝ်ၶႃႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီပၢႆၼၼ်ႉ တေႃႈလဵဝ်ၸိုင် မိူၼ်ပိူၼ်ႈသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၵႂႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉလူးၼႆႉ။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတႄႉယဝ်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းလႄႈ တိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း လုလႅဝ်သဵင်ႈၸွမ်းၵဝ်ၶႃႈၵႂႃႇ ပႅတ်ႈလၢႆလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄမၼ်းၼၢင်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁၵ်ႉမႅၼ်ႈၼွင်ႉၸဵၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵမ်းလိုၼ်း မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ႁွင်ႉႁႆႈပၢၵ်ႇၼႃႈၶႃႈသေ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူႉၼမ်ႉတႃ၊ ၶႃႈၵေႃႈဝူၼ်ႉဝႆႉယူႇ တေပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆ။ ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ ႁႆႈလႄႈ ႁႆႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင် ဢၼ်ၶမ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသဵင်ႈမူတ်းၼႆ။ လွင်ႈတေၽႄသဵၼ်ႈတၢင်းၵၼ်ၼႆႉ ၶႃႈဝူၼ်ႉမႃးပေႃးႁိုင် ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႈ၊ တေႃႈလဵဝ်ႄတႉ တႅပ်းတတ်းၸႂ်လႆႈလီယဝ်ႈ။
ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၶႃႈပွၵ်ႈႁိူၼ်းမႃး လိုၵ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ၶႃႈႁၼ်မၼ်းၼၢင်း ၼင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇတီႈၽိူၼ်ႁင်းၵူၺ်း။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈဢမ်ႇတၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႂႃႇလႄႇၸွမ်း ၼွင်ႉၸဵၼ်းမႃးတင်းဝၼ်းလႄႈ ႁိူဝ်ႉမွႆႈၼႅၼ်ႇသေ ၶဝ်ႈႁွင်ႈၼွၼ်းသေ ဝၢင်းႁူဝ်ၵႅပ်ႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လပ်းမွႆႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၶႃႈတိုၼ်ႇမႃးတဵင်ႈၶိုၼ်း တိုၵ်ႉႁၼ်မၼ်းၼၢင်းၼင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇ။ ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်၊ ၶိုၼ်းမေးၽိုၼ်ႉၶိင်းသေ ၼွၼ်းလပ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ။
ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မႃး မၼ်းၼၢင်းဢဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း တႃႇတေပႅတ်ႈၵၼ် ဢၼ်မၼ်းၼၢင်းတႅမ်ႈဝႆႉတင်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မႃးၼႄၵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းဢီႈသင်တီႈၶႃႈ၊ လိူဝ်သေတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶႃႈယူႇၸွမ်းမၼ်း တႃႇထႅင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလိူၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈတင်းသွင် ၶတ်းၸႂ်ယူႇႁႂ်ႈမိူၼ်ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၵဝ်ၶႃႈ တေမီးပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃပေႃႈမႄႈပႅတ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်းၼႆဝႃႇ။
ၶႃႈၵေႃႈ ၽွမ်ႉၸွမ်းမၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၶႃႈဝူၼ်ႉၶိုၼ်း မိူဝ်ႈသိပ်းပီပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်းသေ ပႆဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်ၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉၼႆ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ၸူဝ်ႈႁဝ်းပႆႇပႅတ်ႈၵၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်းသေ ပႆဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵူႈၼႂ် ၼႆယဝ်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းၼႆႉယွင်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉယူဝ်ႉၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း တွၼ်ႈတႃႇၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းလႄႈ ၶႃႈၵေႃႈ ယိူၼ်ႉၸႂ်ယိူၼ်ႉၶေႃး ၽွမ်ႉၸွမ်း မၼ်းၼၢင်းယူႇ။
ၶႃႈဢဝ်လွင်ႈၼႆႉၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄၼွင်ႉၸဵၼ်း။ ၼွင်ႉၸဵၼ်းၶူဝ်ႁၢၵ်းꧦသေဝႃႈ "မၼ်းဢဝ်မႃႇယႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်မႃးလဵၼ်ႈတေႃႇသူၵေႃႈယဝ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်း ၵႃႈတေလႆႈထုၵ်ႇသူပႅတ်ႈမၼ်းၵူၺ်း"
တေႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ လၢတ်ႈလွင်ႈပႅတ်ႈၵၼ်မႃးၼႆႉ ႁဝ်းတင်းသွင် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉတိူဝ်ႉၼင်ၵၼ်သေပွၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈႁွပ်ႇဢုမ်ႈ မၼ်းၼၢင်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းမႃး ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းတင်းသွင် ႁမ်ႉဢၢႆဝႆႉတင်းသွင်ၵေႃႉယူႇ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈတႄႉ ယူႇတၢင်းလင် တူပ်းမိုဝ်းသေယဝ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ႁေး မိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃႈႁဝ်းဢုမ်ႈမႄႈႁဝ်း” ၼႆယူႇ။ သဵင်လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ မႃးယွၼ်ႈထိုင်ႁူဝ်ၸႂ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈယဝ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၼွၼ်း မႃးထိုင်ႁွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ထိုင်တီႈပၢၵ်ႇၽၵ်းတူႁိူၼ်း။ မၼ်းၼၢင်းလပ်းတႃသေ လၢတ်ႈလွႆးလွႆးဝႃႈ "ယႃႇပေလၢတ်ႈၼႄ လုၵ်ႈၸၢႆးႁဝ်းၼႃႈ လွင်ႈႁဝ်းတေပႅတ်ႈၵၼ်" ၼႆယဝ်ႈ။ ၶႃႈၵေႃႈငွၵ်းႁူဝ်ပၼ်။ မိူဝ်ႈထိုင်ပၢၵ်ႇၽၵ်းတူၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ပႆၵႂႃႇပႂ်ႉလူတ်ႉႁင်းမၼ်း၊ ၶႃႈၵေႃႈ ႁေႃႈလူတ်ႉသေ ၵႂႃႇၵၢၼ်ႁင်းၶႃႈယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိသွင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၶႅၼ်းမႃးဢိတ်းၼိုင်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းဢိင်သႂ်ႇၼႃႈဢူၵ်းၶႃႈ။ ၵဝ်ၶႃႈယင်းလႆႈယိၼ်းသႅဝ်ႇၼမ်ႉႁွမ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼႃႈဢူၵ်း မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝူၼ်ႉယူႇႁင်းၵူၺ်းဝႃႈ “ဢေႃ… ၵဝ်ဢမ်ႇ တူၺ်းမႅၼ်ႈၼႃႈတႃၽူႈယိင်းၵေႃႉၼႆႉလီလီၸိူင်ႉၼႆ သမ်ႉပေႃးႁိုင်ယဝ်ႉလူးၼႆႉ၊ မၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇၼုမ်ႇမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉလူး၊ ၸွမ်းၼႃႈမၼ်းၼၢင်း သမ်ႉပေႃးမီးႁွႆးႁူႇဢွၼ်ႇမႃးယဝ်ႈ၊ သိပ်းပီယဝ်ႉလူး၊ ၼႃႈၵၢၼ်မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵဝ်ႁဵတ်းမႅၼ်ႈဢီႈသင် ၵႂႃႇလႃႇၼႆႉ"…
မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢုမ်ႈမၼ်း ဝၼ်းထိသီႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၶိုၼ်းလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၶိုၼ်း လွင်ႈဢုၼ်ႇၸႂ် ဢၼ်ႁူင်ႈႁၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိပ်းပီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
မိူဝ်ႈထိုင်ဝၼ်းထိႁႃႈ ထိႁူၵ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ တၢင်းႁၵ်ႉၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ မီးမႃးၶိုၼ်းၵေႃႈလူဝ်လူဝ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼွင်ႉၸဵၼ်း။ ႁဵတ်းၼႆသေ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းသွင်ၵေႃႉပူၼ်ႉၵႂႃႇ ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း။ ၼင်ႇဢၼ်ၶႃႈလႆႈ ႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႅပ်ႈမဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁွပ်ႇဢုမ်ႈမၼ်းၼၢင်း ၵူႈဝၼ်းလႄႈ မႃႇႁႅင်းႁူဝ်ၶႅၼ်ၶႃႈ ၶႅင်လိူဝ်ၵဝ်ႇမႃးႁိုဝ်။
ၼႂ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလိူၵ်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႃႇတေသႂ်ႇယူႇ။ သႂ်ႇတူၺ်းၶူဝ်းမၼ်း ၽိုၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉၽိုၼ်ၼိုင်ႈႁဵတ်းၼၼ်၊ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ လႅပ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ထူၺ်ႈၸႂ်လူင်ယူႇႁင်းၵူၺ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွင်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းသင် သိူဝ်ႈၶူဝ်းမၼ်းၼၢင်း ပႄႉယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတၢၼ်ႇၼႆႉၼႆ။ ၶႃႈၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်ၵမ်းလဵဝ် လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်း ယွမ်လူင်းမႃးၵူႈဝၼ်း။ ယွၼ်ႉၼႆၼႃႇ ၸင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဢုမ်ႈမၼ်း ၸိုင်ပႄႉမဝ်။
လွင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ မႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉသႂ်ႇ မၢၵ်ႇလမ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵဝ်ၶႃႈၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ ၶူမ်ၶၼ်း ဢၼ်မူၵ်းၽင်ထင်ယူႇ ၼႂ်းဢူၵ်းၸႂ် မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဢေႇလူးၼႆႉ။ ၶႃႈၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းယိုၼ်းၵႂႃႇ ယိပ်းၼႃႈၽၢၵ်ႇမၼ်းၼၢင်း။
ၵမ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ ၶဝ်ႈမႃးသေဝႃႈ "ပေႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ပေႃႈႁဝ်း လူဝ်ႇဢုမ်ႈမႄႈႁဝ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ" ၼႆယဝ်ႈ။ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးၵဝ်ၶႃႈတႄႉ လႆႈႁၼ်ပေႃႈမၼ်း ဢုမ်ႈမႄႈမၼ်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်မႃးၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၽၢႆးမိုဝ်းႁွင်ႉလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းမႃးႁိမ်းၸမ်သေ ၵွတ်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼႅၼ်ႈၼႅၼ်ႈဝႆႉၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ဝၢႆႇၼႃႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇတၢင်းပႅတ်ႈ၊ ၵူဝ်ဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ တေမႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပႅတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်လႆႈတႅပ်းတတ်းဝႆႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ ဢုမ်ႈႁွပ်ႇဢဝ်မၼ်းၼၢင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းႁွင်ႈၼွၼ်းမႃး။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းမၼ်း မႃးၵွတ်ႇၶေႃးၶႃႈဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ သမ်ႉပေႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၼ်းဢၼ်ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ယွမ်လူင်းမႃးၵူႈဝၼ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလီ တွၼ်ႈတႃႇၵဝ်ၶႃႈ လွင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ထိုင်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢုမ်ႈ မၼ်းၼၢင်းသေ တေယၢင်ႈဢွၵ်ႇႁွင်ႈၼွၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶမ်ၸႂ်ဢိုၵ်းၼိုၵ်းဝႆႉ ယၢင်ႈတိၼ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၼၵ်းဝႆႉတိုၵ်းၵိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ဢေႃ … ၶႃႈဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈလူးၼႆႉ ၼႃႈႁိူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၶၢတ်ႇႁၢမ်းလွင်ႈဢူပ်ႇဢုၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼႆ မႃးတင်းႁိုင်…
ၵဝ်ၶႃႈႁေႃႈလူတ်ႉၵႂႃႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်သေ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းထၢပ်ႈၼိူဝ်ၵမ်းလဵဝ်။ ၵဝ်ၶႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်း မီးလွင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈၸိူင်ႉၶမ်တီႈလႂ် ဢၼ်တေမႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်။ ၼွင်ႉၸဵၼ်းၵေႃႈ မႃးပိုတ်ႇၽၵ်းတူပၼ်။ ၶႃႈၵေႃႈဝႃႈ "ၼွင်ႉၸဵၼ်း ႁဝ်းတေဢမ်ႇပႅတ်ႈမေးႁဝ်းယဝ်ႉၼႃ" ၼႆယူႇ။
ၼွင်ႉၸဵၼ်းတႃလိူၵ်ႇတူၺ်းၼႃႈၶႃႈသေ ဢၢမ်းယူႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းမၼ်း မႃးယိပ်းတူၺ်းၼႃႈၽၢၵ်ႇၶႃႈသေဝႃႈ "သူဢမ်ႇယူႇလီႁႃႉ?" ၶႃႈၵေႃႈ ပၢၵ်ႈမိုဝ်း မၼ်းပႅတ်ႈသေလၢတ်ႈဝႃႈ "ၼွင်ႉၸဵၼ်း၊ ႁဝ်းၸႂ်ဢမ်ႇလီတႄႉယဝ်ႈ၊ ႁဝ်းတေဢမ်ႇပႅတ်ႈမေးႁဝ်းယဝ်ႉၼႃ"ၼႆထႅင်ႈ။ ၵမ်းလိုၼ်း ၶႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းၵဝ်ၶႃႈလီမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၵၢၼ်ယွႆႈၵၢၼ်ယႅမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၼၼ်ႉယူဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ဢမ်ႇႁၵ်ႉမေးၵဝ်ၶႃႈ။ တေႃႈလဵဝ် ၵဝ်ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ ဢုမ်ႈႁွပ်ႇဢဝ်မၼ်းၼၢင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ၶႅၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈသိပ်းပီ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈတႄႉမၼ်း ၵဝ်ၶႃႈထုၵ်ႇလီဢုမ်ႈႁွပ်ႇမၼ်းၼၢင်း တေႃႇၵဝ်ၶႃႈ ပေႃးသုတ်း သၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၼွင်ႉၸဵၼ်းၵေႃႈ ၸႂ်လမ်မႃးၵမ်းလဵဝ်သေ ဢဝ်ၽႃမိုဝ်းမၼ်းပၢပ်းပၼ်ၵႅမ်ႈၶႃႈ ႁႅင်းႁႅင်း။ ယဝ်ႉၵေႃး ပိုတ်ႇၽၢင်ႈၽၵ်းတူသေယဝ်ႉ လႅၼ်ႈလူင်းၵႂႃႇသေ ႁေႃႈၵႃး ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႈ။
ၶႃႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း၊ မိူဝ်ႈထိုင်ၵၢင်တၢင်းၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈၶဝ်ႈၵႂႃႇဝႄႉသိုဝ်ႉ ၶူဝ်ႈမွၵ်ႇ ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆမွၵ်ႇ။ ၸဝ်ႈၶၢႆမွၵ်ႇထၢမ်ဝႃႈ “တေလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသႂ်ႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?” ၼႆလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းတႅမ်ႈဝႃႈ "ႁဝ်းတေႁွပ်ႇဢုမ်ႈသူၵူႈၼႂ် တေႃႇသၢႆၸႂ်ပေႃးၶၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႈ။
ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ယိပ်းတင်းၶူဝ်ႈမွၵ်ႇသေယဝ်ႉ ယုမ်ႉယုမ်ႉယၢႆႈယၢႆႈလူင် ၶဝ်ႈႁိူၼ်းမႃးသေ ၶိုၼ်ႈမိူဝ်းထၢပ်ႈၼိူဝ်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မေးၼၢင်းၶႃႈၵေႃႈ ၼွၼ်းယူႇၼိူဝ်ၵူႇ ယဵၼ်သီႇသီႇၵေႃႉလဵဝ်။ ၽိူဝ်ႇၶႃႈၵႂႃႇၽုၺ်ႇတူၺ်းၽႃႈၸိုင် မၼ်းၼၢင်း သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇမီးသၢႆၸႂ်ယဝ်ႈ။ ၶႃႈႁဵတ်းႁိုဝ်ပူၵ်း ႁဵတ်းႁိုဝ်ႁွင်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶႃႈၸင်ႇတေလႆႈႁူႉ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇမႃး သမ်ႉပေႃးလႆႈလၢႆလိူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ၵုမ်ႇမိုင်ႉသုၵ်ႉယုင်ႈၸွမ်းလွင်ႈႁၵ်ႉ လွင်ႈၸင်းယူႇၵူၺ်းလႄႈ ယင်းဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈဝႃႈ လွင်ႈဝႃႈမၼ်းၼၢင်း ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဝႆႉ။ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ႁူႉထိုင်ဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇတေဢမ်ႇလႆႈ ယူႇႁိုင်ယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၼႂ်းႁိူၼ်း ၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၼိူဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးၼႆလႄႈ ၸင်ႇယွၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလိူၼ်ၼိုင်ႈသေ ႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ယိူၼ်ႉၸႂ်ယူႇၸွမ်းမၼ်းမႃးၸိူင်ႉၼႆ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇတႃလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပေႃႈလီၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁၵ်ႉမႄႈမၼ်း ထၢၼ်ႈသမ်ႉပေႃး ဢုမ်ႈဢုမ်ႈႁွပ်ႇႁွပ်ႇၵူႈၼႂ်…
ၵူၺ်းၵႃႈ… ၵူၺ်းၵႃႈ… ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ တူၵ်းလိုၼ်းၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႈ။


text:
Written by Sai Mawn Kham
Posted on 2016-09-01 15:38:46
တွၼ်ႈတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ တင်း ၸေႃႇၵျီႇ(မၢၼ်ႈ) ၸူးၵၼ်ၼႆႉ ၵူႈပွၵ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉမႃးၵႃႈတီႈၼိူဝ် Mobile Devices ၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ App ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် Thant Thet ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶူင်သၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် App မၼ်း လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ PYAUNG ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ တီႈၼိူဝ် Mac OS မႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈၸႂ်ယူႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပေႃးဝႃႈ တေၶႂ်ႈၸႂ်ႉ ဢႅပ်ႉ PYAUNG ၼႆ ၵႂႃႇလူတ်ႇလူင်းဢဝ်တီႈ App Store ၶွင် Apple ၶႃႈလႄႈ။
ပေႃးဝႃႈ လူတ်ႇလူင်းယဝ်ႉၼႆ တေလႆႈႁၼ် ဢႅပ်ႉ PYAUNG ၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၶွမ်းႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးၼၼ် တေလႆႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ ဢႅပ်ႉၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ပႅၵ်ႈသၢႆငၢႆ ၽၢႆၼိူဝ် ၽိဝ်ၼႃႈ ၶွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉမၼ်း တေမီးသွင်လၢႆး လၢႆးၼိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉၵႃႈတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ပႅၵ်ႈ ၼင်ႇၼႄဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ။ပေႃးဝႃႈ တေၸႂ်ႉ ၼႆ တေလႆႈလိူၵ်ႈပၼ် လိၵ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလၢႆးပဵၼ် ၸေႃႇၵျီႇ ႁဵတ်း Selection ဝႆႉသေ ၵႂႃႇၼဵၵ်းသႂ်ႇတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ PYAUNG ဢၼ်မီးတီႈပႅၵ်ႈၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းတေ ၼႄပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။
ပေႃးလိူၵ်ႈပၼ် Zg -> Uni ၼႆ မၼ်းတေဢဝ် လိၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်း Select ဝႆႉၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ် Unicode သေ တေသိမ်းဝႆႉပၼ်ၼႂ်း Clipboard မၼ်းဝႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈၶိုၼ်း Paste ဢဝ်ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ ဢၼ်မၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးဢေႃႈ။
ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ တီႈပႅၵ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ် ၼႃႈၶွမ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢေႃႈ။ ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈတႄႉ တေလုၵ်ႉတီႈ Services သေ ၸႂ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေၸႂ်ႉၸွမ်း Services ၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇပိုတ်ႇပၼ်ႁင်းႁဝ်းဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတီႈ Finder -> Services -> Services Preferences... ၶႃႈလႄႈ။
ပေႃးၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ် Services Window ၼၼ်ႉတေဢွၵ်ႇမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ။
ပေႃးၼၼ် တီႈၼႂ်း Services ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေႁၼ် Convert To Unicode လႄႈတင်း Convert To ZawGyi ၼႆယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ပိူင်ၵႅဝ်ႈ Default မၼ်းတႄႉ မၼ်းတေဢမ်ႇပႆႇလိူၵ်ႈဝႆႉပၼ်။ ႁဝ်းလူဝ်ႇလိူၵ်ႈ ပၼ်တီႈ လွၵ်ႈလိူၵ်ႈ Check Box ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ။
ပေႃးဝႃႈ တေၸႂ်ႉၸွမ်း Services ၼႆ ႁဝ်းၶႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ လိၵ်ႈဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းပၼ် Selection သေၵေႃႈ ၼဵၵ်းပၼ် Right Click -> Services -> သေၵေႃႈ လိူၵ်ႈပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ႁဝ်းၶႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉလႄႈ။
ပေႃးဝႃႈ လိူၵ်ႈပၼ်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေဢဝ် လိၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်း ႁဵတ်း Selection ဝႆႉၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ႁဝ်းလိူၵ်ႈႁႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၸႂ်ႉၸွမ်း Services ၼႆတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႇလူဝ်ႇၶိုၼ်းႁဵတ်း Paste ယဝ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်းၸမ်ႉ လူဝ်ႇထုတ်ႇဢဝ် လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၸႂ်ႉ ထႅင်ႈ တၢင်ႇတီႈ ၼႆတႄႉ ၸႂ်ႉၸွမ်းတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ပႅၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉလႆႈ တွၼ်ႈတႃႈ လိၵ်ႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ လႄႈ ၸေႃႇၵျီႇ တႃႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ၶႃႈႁဝ်းၶဝ် တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉလႆႈပႃး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႆႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး လႄႈ ၸေႃႇၵျီႇတႆး ယူႇၶႃႈ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း မုင်ႈမွင်း ဝႃႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈ။
ၶွပ်ႈၸႂ်ၵူႈၵေႃႉၶႃႈ။
ၸၢႆးမွၼ်းၶမ်း (ၼမ်ႉလၼ်ႈ)


text:
ဝၼ်းထိ 4-5 ၼႂ်းဝၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးပုတ်ႉ(คณะพุทธศาตร์) ပီ 1-4 လႆႈၵွႃႇဢႅဝ်ႇတီႈ ဝဵင်းမိူင်းၼၢၼ်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ်မိူင်းၼၢၼ်ႉ၊ တီႈဝဵင်းမိူင်းၼၢၼ်ႉၼႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ (80%) ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉ တီႈလိူဝ် (20%) ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းလွႃႉ၊ ၵူၼ်းယူၼ်း ႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢႃးၶႃႇ၊ လႃးႁူႇ တေႇၵႂႃႇမီးယူႇ လၢႆလၢႆၶိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းၼၢၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းသူၼ် ၵူၼ်းဢႃႇယုယႂ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇၶႆႈၼႄဝႃႈ ၶဝ်လႆႈဢွၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉဢဝ် တီႈမိူင်းယၢင်ႈ မိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ပုၼ်ႉမႃး ထိုင်တီႈၼႆႈဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈဝႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း တင်းသဵင်ႈၼႆသေ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇႁူႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁူႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေ ႁူႉ တိူဝ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈ ဝႃႈတီႈမိူင်းၼၢၼ်ႉ ၼႆႉၵေႃႈ မီးပီႈၼွင်ႉတႆးလိုဝ်ႉ ၶဝ်ယူႇသဝ်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ မီးတႆးယူႇ 90 ၼႆၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶႃႈႁဝ်း ယိုၼ်းထိုင်လႄႈ လႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင်မႃးၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလီ ဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼႆႉသေ မႃးဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် လႆႈႁူႉၵၼ်ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
မႂ်ႇသုင်တၢင်းသဵင်ႈသေ


text:
ထၢမ် – ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႇၵၢင်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵေႃႈၼမ်၊ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈယႂ်ႇ ။ လွင်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႉၸိုင်ႈတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၸွင်ႇတေႁဵတ်းယူႇၶႃႈ။
တွပ်ႇ – ယိင်ႈသုၵ်းသၵ်ႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း ပေႃးမႃးတူၺ်း ပိုၼ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇသုမ်း ယွၼ်ႉၽူႈၶဵၼ်သေပွၵ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽူႈၶဵၼ်တပ်ႉမတေႃႇၵႂႃႇသိမ်းလႆႈတပ်ႉၼႆႉၸုမ်းၼႆႉၵွႆၼႆ။ ဢၼ်ႁဝ်းၵွႆမႃးၼႆႉ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၾႆးၼႂ်း။ ၾႆးၼႂ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်း မူတ်း။ ၵႂႃႇၼႄးၽႂ် ဢမ်ႇလႆႈ။ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ ၾႆးၼႂ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၾႆးၼႂ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းလႆႈၼႆ ၸွင်ႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်း။ (1) ၵႄႈပၼ်ႁႃၸုမ်းတေႃႇၸုမ်း ၵေႃႈပဵၼ်ၾႆးၼႂ်း၊ ပၼ်ႁႃၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၾႆးၼႂ်း၊ ဢၼ်ၸုမ်းမၼ်းၼမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးၼႂ်းတင်းမူတ်း။ ၵွႆယွၼ်ႉ ပၼ်ႁႃတင်းၼႂ်း ၵူႈၸုမ်းယဝ်ႉ ။ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပၢႆးၼႂ်းႁဝ်း ၵုမ်ႇလဵၼ်ႈႁူဝ်ၵၼ် တိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်းလႄႈ ၸုမ်းလႂ်သမ်ႉဢွင်ႇလႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပီ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇလူး။
မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ MTA ၵွႆ၊ ၵမ်းၼႆႉ MTA ၵေႃႈၵွႆမႃးယဝ်ႉၼႃႇ ၶဝ်သမ်ႉလႆႈဢီႈသင်လႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈႁၼ်ယဝ်ႉလူး ဢမ်ႇလႆႈသင်လူး။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈဢီႈသင်လူး၊ ၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢီႈသင်လႃႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈဢီႈသင်လူး။
ၵွၼ်ႊၵရႅတ်ႊၼႆႉ ယိင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ။ ႁဵတ်းၵႂၢင်ႈ ႁဵတ်းၵႅပ်ႈ မၼ်းယူႇတီႈငဝ်းလၢႆး တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼႂ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈတေပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၼ်ႁႃၾႆးၼႂ်း၊ တူၺ်းလႄႈ ပၵပ၊ CPB၊ ပတဵင်းတိၼ်ႇ (ဘသိန်းတင်) ဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ၵေႃႈယႂ်ႇမွၵ်ႇၵႃႈႁိုဝ် လိုၼ်းသုတ်းမႃးၵေႃႈ ပၼ်ႁႃၾႆးၼႂ်း ၶဝ်ၵေႃႈတႅၵ်ႇၵၼ် ပဵၼ်ဝႆႉလၢႆၸုမ်းတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ NDF ႁဵတ်းတပ်ႉ ပွင်း ၸူႉၵၼ်မႃးၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ်။ ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇၸၵ်ႉၾႆးၼွၵ်ႈ မႃးသႂ်ႇၾႆးၼႂ်း ပဵၼ်ၾႆးၼႂ်း ၵမ်းလိုၼ်း KNU ပဵၼ်သင် ၵႂႃႇႁၼ်ယူႇလူး။ MTA ၵွႆၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇမႃးယိုဝ်း သေဢိတ်း ဢဵၼ်ႁႅင်း 2-3 မိုၼ်ႇ ၵွပ်ႈပဵၼ် ၾႆးၼႂ်း လႄႈၵွႆ၊ ၾႆးၼႂ်းတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ သႅင်ၵႅဝ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈတႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ၸုမ်း ၸုမ်းၶျႃႉ၊ ၸုမ်းဢမ်ႇၶျႃႉ ၼႆႉၵေႃႉပဵၼ်ၾႆးၼႂ်းၼႃႇ။ ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းလူဝ်ႇမူၼ်ႉမႄးပၢႆးဝူၼ်ႉ တင်းမူတ်း ၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ ၾႆးၼႂ်းဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမႄးသင် လူဝ်ႇမႄးတီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႃႇၼ၊ တေႃးသ၊ လေႃးၽ၊ မေႃးႁ သေ ႁဵတ်းၸွမ်းလူမ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၺ်း ႁဝ်းဢမ်ႇၵႂႃႇ ႁၼ်ထိုင် ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း 62,500 လၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈ။
ႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ်ထိုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ ႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢွင်ႈလႂ်ဢွင်ႈၼၼ်ႈလႄႈ တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈၵူၺ်း။ ၵႃႈလႂ်တီႈလႂ်ပဵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးတီႈၵဝ်ၵတ်းယဵၼ် ၵဝ်ၵေႃႈပေႃး ၼႆမၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ မိူင်းတႆးၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇ ၵတ်းယဵၼ်မူတ်းၼႆ တီႈလႂ်ၵေႃႈ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇၵတ်း ယဵၼ်။
ၸင်ႇဝႃႈၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႊ ၼႆႉမၼ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း။ ႁဝ်းၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် မၼ်းထိုင်ၶၢဝ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇၵႄႈပၼ်ႁႃၾႆးၼႂ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈၵႄႈပၼ်ႁႃၾႆးၼွၵ်ႈလႆႈ ၊ ၵႃႈၸူဝ်ႈ ႁဝ်းပႆႇလႆႈၵႄႈပၼ်ႁႃၾႆးၼႂ်းလႆႈၼႆႉ ႁဝ်းၵႂႃႇၵႄႈပၼ်ႁႃၾႆးၼွၵ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ဢၼ်ႁဝ်းဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်ယူႇၼႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈလေႃႇ မၼ်းဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၾႆးၼႂ်းႁဝ်း မၼ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။
ထၢမ် – ပေႃးမိူၼ်ၸိူင်ႉၼႆ လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၼႂ်းၵွၼ်ႊၵရႅတ်ႊ ဢၼ်မီးၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁၢင်ပီၼၼ်ႉၶႃႈလူး ထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႂ်ၽွင်ႈၶႃႈလႃႇ။
တွပ်ႇ – ႁဝ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းပႆႇလၢတ်ႈလႆႈၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းလၢတ်ႈမၼ်း။
ထၢမ် – မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ မုင်ႈမွင်းဝႆႉဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႃႇတီႇတႆးႁဝ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ဝႃႇ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းႁဝ်း ၽွမ်ႉၵၼ်ဝႃႇ ၵေႃႇတင်ႈမီးမႃး CSSU ၵေႃႈပႆႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၵွပ်ႈသင်။
တွပ်ႇ – ပၼ်ႁႃႁႂ်ႈပႃႇတီႇၽွမ်ႉၵၼ်ဝႃႇ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉၵၼ်ဝႃႇ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉမၼ်းၸိုၼ်ႈသႂ်လီ၊ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်း မိူင်း ၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ယဝ်ႉပဵၼ်ၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ ၼိူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ၸူဝ်ႈၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း။ ပေႃးၽွမ်ႉၵၼ် ၼႆႉမၼ်းလီဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇ မႃးႁၼ် ပၼ်ႁႃဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းသင်လႄႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ် ၶဝ်ပႆႇမႃးႁၼ်။
ၸုမ်းမၼ်းပဵၼ်ဢီႈသင်လႄႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ် ပႃႇတီႇလႄႈပႃႇတီႇမၼ်းပဵၼ်သင်လႄႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွင်ႇဝႃႈႁဝ်းတိုၵ်းသူၼ်းယူႇတႃႇသေႇ ၵူၼ်းမိူင်းလီလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ် မိူင်းၼမ်ၼမ်၊ ယႃႇပေဝႃႈ ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁဝ်းပဵၼ်ၶႃႈၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း။
ပေႃႇလသီႇပႃႇတီႇလႂ် ဢၼ်ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်လႂ် တေပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းၼၼ်ႉ ပေႃႇလသီႇမၼ်းမီးဢီႇသင် လူဝ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၼမ်ၼမ်။ လွင်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်ႉမၢင် ပိူင် ပႃးတီႈၵူၼ်းမိူင်းၽွင်ႈ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ယူႇၸမ်ၽႂ်ၵေႃႈပဵၼ်ၸႂ်မၼ်း လႆႈၵိၼ်ၸွမ်းၽႂ်ၵေႃႈပဵၼ်ၸႂ်မၼ်း ၶဝ်ဢမ်ႇမွင်းႁၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၸုမ်းၼႆႉ ၵဝ်လႆႈငိုၼ်းဢိူဝ်ႈ ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးၸုမ်းၼၼ်ႉ ၵဝ်ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းမႂ်းၼႆၵေႃႈ တၢႆတၢႆလိပ်းလိပ်း ၵေႃႈ ယဝ်ႉ မၼ်းၵေႃႈၵႂႃႇၸွႆႈၼၼ်ႉၼႃႇ ၼႆႉၵေႃႈမၼ်းပဵၼ်သၽႃႇဝၵူၺ်း ပဵၼ်သၽႃႇဝလူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉ။
ပေႃးလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းတူၺ်းၼႆ – ဢေႃးၵဝ်မၢၵ်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢမ်ႇလီၼႆႉ ပႃးၵဝ်ဢိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးမေႃဝူၼ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ဢိူဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်လႆႈလူး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပႃႇတီႇၼႆႉလီတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢိူဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ်သဵင်ပႃႇတီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ။ ၸၢင်ႈၵႂႃႇသႂ်ႇ ႁဵတ်းသင်လႃႇ ပႃႇတီႇဢၼ်ႁဝ်း ဢမ်ႇႁၼ်လီ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢေႃႊတေႃႊမိတ်ႊတိတ်ႊ မၼ်းၽွမ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇ ပေႃးဢမ်ႇ မီးၽႂ်ၵမ်ႉထႅမ်မၼ်းၵေႃႈ ပႃႇတီႇဢၼ်ၼၼ်ႉမၼ်းလူမ်ႉၵႂႃႇၵေႃႉလဵဝ်မၼ်းယဝ်ႉ။
တပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈတေႃႈၼၼ်။ တပ်ႉသိုၵ်း ၵေႃႈပေႃႇလသီႇ မၼ်း လီဢိူဝ်ႈၼႆ သိုၵ်းၵေႃႈၶဝ်ႈဝႆႉၼမ်ၼမ် ။ ပေႃႈမႄႈၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၽႂ်မၼ်း ၸၼ်လုၵ်ႈလၢင်းမႃး ၽႂ်မၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်း ဢၼ်တေ မီးၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ။ ၵမ်းလိုၼ်းမႃးၵေႃႈ ၵွင်ႈမၼ်းပဵၼ်ၵွင်ဝႆႉၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ် မၼ်းၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းႁိုဝ်။
ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းၶတ်းၸႂ်လၢတ်ႈ လွင်ႈၸုမ်းမၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလီၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇလိူဝ်ၵၢၼ်လၢႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်းၵေႃႈ လႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမႃးဢိူဝ်ႈ။ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႆႈဢီႈသင် ။ ၸုမ်းဢၼ်လႆႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပၵပ ၵေႃႈ လႆႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ဢိတ်းၼိုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ၸူမ်းၼႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉ ၸူမ်းၸွမ်းၼၼ်ႉၼႃႇ မၼ်းလႅၼ်ပႃးၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၼႃႇ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ပၵပ လႆႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း ထၢင်ႇဝႃႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၸွႆႈတႄႉၸွႆႈဝႃႈ။ ဢၵျွင်းဝႃႈႁဝ်းပဵၼ် မၢၵ်ႇလဵၼ်ႈ ပိူၼ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ။ ပေႃးပိူၼ်ႈတတ်း ပိူၼ်ႈယိုတ်း ၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈၵေႃႈ မီးပၼ်ႁႃၾႆးၼႂ်းတႅၵ်ႇၵၼ် ႁဝ်းဢမ်ႇပိုင်ႈၼိူဝ်ၶႃႁဝ်း။ MTA ၼႆႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇၸႂ်ယႂ်ႇမိူင်းလႂ် ပိုင်ႈၼိူဝ်ၶႃ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃး။
ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉမင်ၵၼ်၊ ၵမ်းလိုၼ်းယွၼ်ႉ ၾႆးၼႂ်း သေ လူႉၵွႆၵႂႃႇယဝ်ႉၼႃႇ ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး မဝ်သိုဝ်တုင်း သိမ်းဢႃႇၼႃႇ မိူင်းၶႄႇ။ ၵွပ်ႈမဝ်သိုဝ်တုင်း သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၊ ပိၼ်ႇၵွင်ႈမႂ်ႇပၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းမၼ်း ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈတိူၼ်းဢႃႇၼႃႇၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုၼ်ႉၵွင်ႈၵဝ်ႇပၼ် ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉမၢၼ်ႈ။ ပတဵင်းတိၼ်ႇ ၸင်ႇမႃးၽႄပၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်းလိုၼ်းမႃးငဝ်းလၢႆးမိူင်းၶႄႇ ငဝ်းလၢႆးၵမ်ႇၽႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၵမ်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈတတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵေႃႈ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ တႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်မႃး။
ၸင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ဝႃႇ ႁႂ်ႈပႃႇတီႇၽွမ်ႉၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်း လူဝ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၽွင်ႈ။
CSSU ဢၼ် ႁဝ်းဢွၼ်ႁဵတ်းမႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶႂ်ႈၵႄႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး။ ႁဝ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်း ၵႂႃႇၵဵဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်း။ ၶဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်း ႁႂ်ႈမၼ်းၵဵဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ တင်ႈ CSSU ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇဝႃႈၸုမ်းလႂ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႈမႃးမူတ်းမူတ်း ဢမ်ႇဝႃႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ ၸုမ်းသင်ၶၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇၶဝ်ႈမႃး။ ပေႃးၶဝ်ႈမႃးမူတ်းမူတ်းယဝ်ႉၼႆ မၼ်းလူဝ်ႇ ဝၢင်းၽႅၼ် ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ မႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမီး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် CSSU ၼႆႉ ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း လၢၵ်ႈၵႂႃႇ လႄႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၵိတ်ႇၶႂၢင် တၢင်း ၵၢၼ်မိူင်း။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ၶဝ်လႄႈႁဝ်းၵေႃႈပႆႇၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉၼႃႇ ပွႆႇၵႂႃႇတူၺ်းၵွၼ်ႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇ ႁၢမ်ႈမၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ တီႈတႄႉတႄႉမၼ်း ဢၼ်လူင်းသူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်း (တႃႇႁဵတ်း ND တႆးၼႆ) မၼ်းဢမ်ႇ လူဝ်ႇဢဝ် CSSU သေလူင်းလူး၊ မၼ်းလူဝ်ႇပဵၼ်ၸုမ်း RCSS သေလူင်းလူး။ ၵွပ်ႈ ပိူဝ်ႈဝႃႈ RCSS ပဵၼ်ၵူၼ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၶဝ်ၸဝ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ဢဝ် CSSU သေလူင်းလႃႈ မၼ်းပႃးၵူႈၸုမ်း ။ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ၶဝ် ၸင်ႇဝႃႈ CSSU ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႄႈပၼ်ႁႃၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းမႃးၵဵဝ်ႇၵၢၼ် မိူင်းပႅတ်ႈ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမႄးၶိုၼ်းတႄႉတႄႉ CSSU ၼႆႉ။
ထၢမ် – ပေႃးၼႆ ပေႃး CSSU ဢမ်ႇၸွႆႈလႆႈ – ယူႇတီႈသုၼ်ႇ RCSS သေ ၶပ်းၶိုင် တႃႇၵၢၼ်ၽွမ်ႉ တင်း ၸုမ်း SSPP/SSA ၵမ်းသိုဝ်ႈတေပဵၼ်ႁိုဝ်။ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇ ၵွပ်ႈသင် ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်။
တွပ်ႇ – တီႈတႄႉမၼ်း CSSU ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸၼ်ႉၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵေႃႈၶဝ်ဢုပ်ႇၵၼ်တႃႇသေယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢုပ်ႇၵၼ်တႃႇတေၶိုၼ်ႈၼႃႈၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇ။ ၵွပ်ႈႁဝ်းလူဝ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉၸႂ်ၵၼ်။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ CSSU ၵဝ်ၶဝ်ႈ ဢွၼ်ႁဵတ်းမႃး လႄႈလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ ၼႆ။ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၶဝ်တေၼႄးၶႃႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁႂ်ႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်မၼ်းဝႃႈၵူၺ်းၼႆ။ ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇ ။ ၸင်ႇဝႃႈႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးတၵ်း သဵင်ၸွမ်းၵႃႈႁိုဝ်။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ CSSU ၼႆႉ ႁၵ်ႉသႃၼမ်ႉၸႂ်ၵၼ် ယႃႇပေႁႂ်ႈမၼ်းယၢႆႈၵၼ် ၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၽႂ်ဢွၵ်ႇ CSSU ၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇႁၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ ၽႂ်ယႃႉ CSSU ၵေႃႈပွင်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမၼ်းဝၢၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ ၽႂ်မႃးထူၺ်ႈၵေႃႈ တၢင်းၽိတ်းမီးတီႈမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈမၼ်းမီးၸိူဝ်ႉ မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ လႄႈမၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ။ ႁဝ်းၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ၽူႈမီးပၺ်ၺႃ တၢင်းႁူႉ တၢင်းႁၼ်ၶဝ် ၵေႃႈ လူဝ်ႇ ဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇ CSSU ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇမီးၸိၵ်းၸွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵႃႈၸူဝ်ႈႁဝ်းပႆႇမီး ၸိၵ်းၸွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၽႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင် ႁဵတ်းလူင်ၵႂႃႇ ၽႂ်ၶႂ်ႈတင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တင်ႈလူင်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း မုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃႈ 4-5 ၵေႃႉ ၵေႃႈပဵၼ်ၵႂႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်း 4-5 ၵေႃႉ မၼ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းဢီႈသင်လႆႈ လိူဝ်သေ ဝႃႈမၼ်းၶတ်းၵၼ် လိူဝ်သေဝႃႈ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းတႆးတေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ထႅင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ။
ထၢမ် – ပေႃး ၵူႈၸုမ်းၽၢမ်းတႃ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇၸိူင်ႉၼႆ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းႁိုဝ်ထႅင်ႈယဝ်ႉၶႃႈလႃႇ။
တွပ်ႇ – မီးတီႈၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉဢိူဝ်ႈ ၵႃႈၸူဝ်ႈႁဝ်းပႆႇၽွမ်ႉၵၼ် ႁဝ်းပႆႇႁဵတ်းဢီႈသင်လႆႈ ပေႃးဝႃႈတိုၵ်ႉ ဢၢႆႈဝႃႈၸီႇ ဢီႇ ဝႃႈၽဝ်။ ပေႃးတိုၵ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉယူႇ လၢႆးၵဝ်ႇၵဝ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈလွင်ႈ ၸွႆႈထႅမ် ၵႃႈၼႆႈ မိူင်းၼႆႉၸွႆႈႁဝ်း ၵႃႈၼႆႈၸွႆႈႁဝ်း ႁဝ်းႁဵတ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းႁဵတ်းတပ်ႉပွင်းၸူႉၵၼ်ယဝ်ႉ ႁဵတ်းၼႆလႅၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇတိၵ်းတႄႉ မၼ်းလူဝ်ႇတူၺ်းတီႈပေႃႇလသီႇ လၢႆးႁဵတ်းမၼ်း မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်လၢႆးၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းဝႃႈမိူဝ်ႈၵႆႈ NDF လႅၼ်ပႃးၵူၼ်းမိူင်း ။ ၵမ်းလိုၼ်း သုတ်း ၵႂႃႇမီးတီႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ UNFC ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ႁဝ်းဝႃႈယူႇလူး UNFC လၢႆးႁဵတ်းမၼ်း ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇၶဝ်ႈ UNFC လိုၼ်းသုတ်းမၼ်းပဵၼ်သင်လႃႇ။ UNFC ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၸူမ်း FPNCC ၵေႃႈ လိုၼ်းသုတ်း မၼ်းၵေႃႈတေ ၵႂႃႇၽႂ်ၵႂႃႇမၼ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႅၼ်တႃၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။
ႁဝ်းလၢတ်ႈယူႇတႃႇသေႇ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းလူၺ်ႈသၽႃႇဝ သူၼ်းတုမ်လူၺ်ႈသၽႃႇဝ ႁဵတ်းၵၢၼ် လူၺ်ႈသၽႃႇဝ၊ ၵႄႈလူၺ်ႈပိူင်ပဵၼ်သၽႃႇဝ၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈထမ်းတြႃး မၼ်းၸင်ႇၵွႆႈဢွင်ႇ။
မိူၼ်ၼင်ႇ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၶတ်းသၽႃႇဝ ပေႃးၶတ်းသၽႃႇဝၼႆ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လႆႈသေပွၵ်ႈ။
ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၵႄႈၵၢၼ်မိူင်းၸွမ်းသၽႃႇဝပဵၼ်သင်လႃႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇတူၺ်းၶိုၼ်း။ မိူၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဝႃႈ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ၼႂ်း NCA ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင် ၼမ်ႉၸႂ် ပၢင်လူင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မၼ်းလီယဝ်ႉလူး ၵွပ်ႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉၸွင်ႇမီး (စာချုပ်ပင်လုံ)။ ပေႃးမီး (စာချုပ်ပင်လုံ) ၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇတေပဵၼ်မႃး(ကတိကဝတ်ပင်လုံ) မၼ်းၶၢတ်ႇၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈ ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်ဝႃႇ (စာချုပ်ပင်လုံ) ဝႃႇ (ကတိကဝတ်ပင်လုံ) ၼႆႉ မၼ်းၶၢတ်ႇဢမ်ႇလႆႈ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃး လူဝ်ႇၶိုၼ်း ၵႂႃႇၶိုၼ်း တီႈပၢင်လူင်ၼႆႉၶိုၼ်းဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၶၢမ်ႈတီႈၼႆႉမၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။
ထၢမ် ။ ။ ပေႃးၼႆ လွင်ႈပႃႇတီႇ ဢမ်ႇပႆႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉၶႃႈလူး ။
ပေႃးဝႃႈတႄႉတႄႉမၼ်း ႁူဝ်သိူဝ်လႄႈတင်း သိူဝ်ၽိူၵ်ႇဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈ မၢႆပၢင်လူင်မိူၼ်ၵၼ်လူး ။ ဢၼ် မႃးပိူင်ႈၵၼ် ၼႆႉ လွင်ႈ 8 ၸႄႈမိူင်းလႄႈ 14 ၸႄႈမိူင်း ၵူၺ်း ။ ပေႃးႁပ်ႉၶၢမ်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် မၼ်းၵေႃႈပေႃးၶၢမ်ႈမူတ်းယဝ်ႉၼႄႇ 8 ၸႄႈမိူင်း 14 ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်းမႃးတီႈလင်ၵူၺ်းလူး။
ထၢမ် – ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇတႅၵ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈ လိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ- မီးတီႈဝႃႈ မႄး၊ ႁၵ်ႉ၊ ၽွမ်ႉ၊ ၸွႆႈ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းသင်ႇသွၼ်မႃး တႃႇတေဢမ်ႇတႅၵ်ႇၵၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇမေႃ မႄးၵၼ်။ ၾႆးၼႂ်းႁဝ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇပၼ်တင်းႁူႉၵၼ် ၾႆးၼႂ်းႁဝ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ပေႃးၾႆးၼႂ်းႁဝ်း မႄးၵၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ႁဝ်းၸွင်ႇၵႂ်ႈၽွမ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်းသဵင်ႈ ပေႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇမေႃပူၵ်း ပွင်ၵၼ် ။ ပေႃးႁဝ်းမေႃပူၵ်းပွင်ၵၼ် မေႃၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၸင်ႇတေၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းလႆႈ။
ၸူဝ်ႈႁဝ်းတိုၵ်ႉႁၼ်သုၼ်ႇတူဝ်၊ ႁၼ်ၼိုင်ႈပွတ်းၼိုင်ႈယွမ်ႇၵူၺ်း – မီးမႃႇၼ၊ တေႃးသ၊ လေႃးၽ။ ႁဝ်းဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄး လႆႈၶိုၼ်းၼႆ၊ ၵမ်းလိုၼ်းမႃးၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးမုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈၵွႆ မိူၼ် ႁဝ်းဝႃႈၼၼ်ႉ ၼႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ၵွႆမႃးယူႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၾႆးၼႂ်းလၢႆလၢႆ ယႃႇပေဝႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းလႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်း တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၵေႃႈၵွႆ ယွၼ်ႉ ၾႆးၼႂ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽႂ်ဢမ်ႇၵႂႃႇယႃႉၶဝ်လူး။
ထၢမ် – ပၼ်ႁႃ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇသမ်ႉယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ တႃႇဢုပ်ႇ တင်း SSPP/SSA ၵမ်းသိုဝ်ႈၶႃႈလူး။
တွပ်ႇ – SSPP တင်းႁဝ်းၼႆႉတႄႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶဵၼ်ၵၼ်၊ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇမၵ်ႉမၼ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၶဵၼ်ၶဝ်ၼႃ ၊ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ပဵၼ်ၶဵၼ်ႁဝ်း။ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼွႆႉၼွႆႉ ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ယႃႇပေဝႃႈသင် ၼႂ်းၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းၵေႃႈ မီးပၼ်ႁႃ ။ ယႃႇပေဝႃႈတၢင်ႇၸုမ်းလႃႈ ၼႂ်း ၸုမ်းႁဝ်းၵူၺ်းၵေႃႈမီးပၼ်ႁႃယူႇယဝ်ႉလႄႇ ၸုမ်းၶဝ်လႄႈၸုမ်းႁဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတင်းတႂ်ႈဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈလူး မၼ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယူႇ ႁဝ်းၵေႃႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယူႇ ၶဝ်သမ်ႉငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပၢင်လူင်ယူႇ ႁဝ်းၵေႃႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပၢင်လူင်ယူႇ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇႁူႉၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းဢီႈသင်လႆႈလႃႇ။ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ မၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၶေႃႈယုမ်ႇယမ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် တႄႉမၼ်းမီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ဢဝ်ဢၼ်ၼၼ်ႉမႃးသႂ်ႇ ဢဝ်ဢၼ်ၼႆႉမႃးသႂ်ႇ ဢဝ်မႃးသႂ်ႇၼမ်ၼႃႇ ၵွပ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ၊ ဢဝ်ဢၼ်ၵွပ်ႈမၼ်းမႃးၵွပ်ႈၼမ်ၼႃႇ မၼ်းႁႃၶေႃႈဢၢင်ႈမၼ်းလႆႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ၶေႃႈဢၢင်ႈမၼ်းၼမ် ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၵၼ်တႄႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၶေႃႈဢၢင်ႈဢီႈသင် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ လႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ယၢမ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယွၼ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵဝ်ၶႃႈမီးငိုၼ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်မႃးပွင် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ႁဵတ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်မႃးၵိၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပေႃးမႃးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေမႃးပၼ်ၵွင်ႈသူ ႁဝ်းတေမႃးပၼ် ငိုၼ်းသူ ႁဝ်းတေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသူမူတ်းမူတ်းဢိူဝ်ႈၼႆ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ။
ၵၢၼ်လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၽႂ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၽႂ်လႆႈလႃႇ ၽႂ်ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်လႆႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸုၼ်ႉပုၼ်ႈတႃႇသုၼ်ႇ တူဝ်ႁဝ်းသေယဝ်ႉ တႃႇတေႁဵတ်း တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလူး။ ပေႃးမၼ်း ပဵၼ်ၽွၼ်းလီပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈ မိူင်းၼႆ မၼ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းၵူၺ်းၼႃႇ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇႁဵတ်းသင်ထႅင်ႈ ပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်။
ထၢမ် – ယၢမ်ႈငိၼ်း ၽူႈၸွႆႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – ႁဝ်းလႆႈႁူပ်ႉတင်း RCSS ၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းလႆႈႁူပ်ႉတင်း SSPP ၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းမၢႆ ပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ၼႆႉ ၶဝ်တႄႉမၢႆသူၸဝ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း။
တွပ်ႇ – ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢဝ်ၶဵမ်ၸီးႁူဝ်ၸႂ်ယဝ်ႉဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶဵမ်ပၵ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ယဝ်ႉ ဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉ။ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းမႃးၽွမ်ႉၵၼ် ပိူၼ်ႈမၢႆ ႁဝ်းပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ် ၵၼ် ဢၼ်ၼႆ မႅၼ်ႈ သၽႃႇဝမၼ်း ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးတိုၵ်း ၶဝ်မီးဢၼ်သွၼ်ႉတၢင်းလင်ၶဝ်ဝႆႉယူႇ ဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း သၽႃႇဝၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်လေႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ မၼ်းပၵ်းသႂ်ႇႁူဝ်ၸႂ်၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉ ႁဵတ်းသင် မၼ်းသမ်ႉမႃးလၢတ်ႈ ၸိူင်ႉၼႆ – ပဵၼ်ၶေႃႈလီဝူၼ်ႉ။
ထၢမ် – တႃႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး တႃႇဢုပ်ႇတင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ FPNCC ၶႃႈလူး ။
တွပ်ႇ- ႁဝ်းမီးဝႆႉၽႅၼ်ၵၢၼ် ႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸုမ်းဝႃႉၶဝ်ၵေႃႈမီး ၸဝ်ႈပၢင်ႇၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈမီး ၶဝ်ၵေႃႈႁူႉ လွင်ႈဢမ်ႇ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပဝ်းယဵဝ်ႇသျႅင်ၵေႃႉႁူႉ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ဝႃႉတင်း တပ်ႉမ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းလဵၼ်ႈၵၼ်ၸၼ်ႉမၼ်းသုင်ၶိုၼ်ႈမႃး တပ်ႉမတေႃႇၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇဝႃႉလေႃႇ၊ ဝႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇတပ်ႉမတေႃႇလေႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး တေလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁူႉပဝ်းယဵဝ်ႇသျႅင်ႇ ဝႃႉႁဝ်းဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈဢမ်ႇလႆႈၼႆ ၶဝ်ႁူႉ။ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈ ပွႆႇဝႆႉၼၢၼ်းၼၢၼ်းဢမ်ႇလႆႈၼႃ ၶဝ်ၵေႃႈႁူႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉမၼ်းသုင်ၶိုၼ်ႈ ပေႃးႁူႉၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေယူႇလၢႆလၢႆႁႃႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈႁူႉ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ ယူႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆဢမ်ႇလႆႈ။ မၼ်းတေမီးသွင်တၢင်းၵူၺ်း ႁဝ်းတေႁူမ်ႈၵၼ် တိုၵ်းၽူႈၶဵၼ်ၼႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် တေႁူမ်ႈၽူႈၶဵၼ်သေ ၶိုၼ်းတိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်း။ လၢႆးတေႁူမ်ႈၽူႈၶဵၼ်သေ တိုၵ်းၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁဝ်းထၢင်ႇမၼ်းတေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ထၢမ် – တင်း TNLA ၶႃႈလူး ယၢမ်ႈငိၼ်း ဝႃႈႁူပ်ႉၵၼ်မႃးယူႇ။ ပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လူးမီးသဵၼ်ႈတၢင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ – မိူဝ်ႈႁဝ်းဢုပ်ႇၵၼ်ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းပေႃးၶပ်းၶိုင်တႃႇဢုပ်ႇထႅင်ႈ ၵမ်းထီႉသွင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်မႃးယိုဝ်းႁဝ်း ၼၼ်ႉ ၼႃႇ ပေႃးၸိူင်ႉၼႆတႄႉ မၼ်းပႆႇပဵၼ်လႆႈ တႃႇဢုပ်ႇၵၼ် ႁဝ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းပႅတ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇ သိုဝ်ႈယူဝ်း။ ပေႃးဝႃႈၶဝ်သိုဝ်ႈယူဝ်းယူႇပေႃးၼႆ ၶဝ်သမ်ႉမႃးယိုဝ်းႁဝ်း ႁဵတ်းသင်။ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းၼႄဝႃႈ ႁဝ်း ဢမ်ႇတၢပ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉႁႃႉ မၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ် ။
ထၢမ် – ပေႃးၼႆ ဢမ်ႇတၢပ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉၶႃႈႁႃႉ။
တွပ်ႇ – မၼ်းလူဝ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ၵူၺ်း။ တိုၵ်းၵၼ်ၵေႃႈမၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မႃးတိုၵ်းႁဝ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ႁဝ်းၵႂႃႇတိုၵ်းၶဝ် ၵေႃႈပႆႇယဝ်ႉ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ။ လိူဝ်သေသဵၼ်ႈတၢင်းလူဝ်ႇဢုပ်ႇၵၼ် မၼ်းဢမ်ႇမီး တၢင်းလႂ် ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူဝ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်တၢင်းလဵဝ် မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်လူး ။ TNLA ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇၽွင်းငမ်း ႁင်းၶေႃ ႁင်းၶဝ်ၼႆ ဢၼ်မၢၼ်ႈပၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇသုၵ်ႉသင်ႁင်းၶဝ်လူး ႁဝ်းယင်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇ။ ၼမ်ႉသၼ်ႇၼိူဝ်သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်ႈၶဝ်ႈ ၵႂႃႇၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇလႆႈမူတ်းဢိူဝ်ႈ ၵႂႃႇတင်ႈတပ်ႉသေ ယူႇဝႆႉၵေႃႈ လႆႈဢိူဝ်ႈ။ ႁဝ်းတိုၼ်းလၢတ်ႈမႃးတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ မၼ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ။ ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ် တႄႉမၼ်း ယူႇတီႈဝႃႉ ပေႃးဝႃႉဝႃႈသူယႃႇပေယိုဝ်းၵၼ်လႄႈ သူယႃႇပေယိုဝ်း RCSS မၼ်းၵေႃႈယဝ်ႉယဝ်ႉ။ ပၼ်ႁႃယႂ်ႇႁႃႉၼႆၵေႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်းတင်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇယႂ်ႇ ။
ထၢမ် – ပေႃးၼႆႉ တႃႇတေဢုပ်ႇၵၼ်တင်း TNLA ၼႆႉ ။
တွပ်ႇ – ပႆႇမီး။
ထၢမ် – ပၼ်ႁႃ မိူင်းတႆး သေ ငဝ်းလၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ ႁႅင်းၶႄႇ ႁႅင်း US ၶႃႈလူး ။
တွပ်ႇ – ငဝ်းလၢႆးၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉမၼ်းလႅၵ်ႈ ႁဝ်းၵႂႃႇတူၺ်းပိူင်ၵဝ်ႇမၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ဢမေရိၵၢၼ်ႊ တင်းၶႄႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်းယဵၼ်။ ၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်းဝႃႇတ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တိုၵ်းပၢႆး မၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၶႄႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ၶႄႇၼႆႉဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈၵူၺ်း ၶွမ်ႊမၼိတ်ႊ ပေႃးၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊဝႆႉမူတ်း လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ် ၊ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢမ်ႇၽႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး တူၺ်းလႄႈၶူဝ်းရီးယိူဝ်း ႁွင်ႇ တင်း ၶူဝ်းရီးယိူဝ်းၸၢၼ်း။ ၶဝ်ၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်သွင်မိူင်းဝႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႇတ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမေရိၵၢၼ်ႊ၊ ရတ်ႉသျိူဝ်း၊ ၶႄႇ၊ ၶူဝ်းရီးယိူဝ်းႁွင်ႇ ပဵၼ်သွင်ပွတ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမေႃ ႁဵတ်းၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်သွင်ပွတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် တႄႉ မၼ်းၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ် ပၵပ ၼႆႉ ၸင်ႈပဵၼ်သွင်ပွတ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပၵပလူမ်ႉယဝ်ႉ ၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းၶႄႇသမ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶိုၼ်ႈမႃး ပေႃႇလသီႇမိူင်းၶႄႇၼႆႉ မီး 3 ဢၼ် – (1) တေပူၵ်းပွင် မိူင်းၶႄႇၶဝ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊ တေပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၶဝ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း။ (2) ၶဝ်ပႃးၼႂ်း လုၵ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႊသီႊႁူမ်ႈလူမ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ။ (3) ၶဝ်တေ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸိမ် ၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း မိူင်းလႂ် ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ် ပေႃႇလသီႇ ၶႄႇမီးဝႆႉ။ ၵူၺ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသင်မႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းလႃႇ ၵွပ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႅၼ်လိၼ် တိတ်း ၵၼ်။ ပေႃးမိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ် မၼ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းမိူင်းၶႄႇ ။ မၼ်းၸုၵ်းဢမ်ႇလႆႈ ဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶဝ်မႃးႁၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ မႃးၸွႆႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းၵဵဝ်ႇလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်း မူတ်း။ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၾၢႆမိတ်ႉသူင်ႇ ၶႂ်ႈႁဵတ်းတၢင်းရထႃး ၊ တႃႇသိုပ်ႇတေႃႉၼမ်ႉၼမ်း ၶိုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇၼႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမူတ်းမူတ်းၼႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃးၸိူင်ႉၼႆ မိူင်းတႆးတင်း မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ႁဝ်းတိတ်းၵၼ် ၵမ်းၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၵႃႉၶၢႆၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ၊ ၶၢႆၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသမ်ႉဢမ်ႇမီးၼႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ထႆးဢမ်ႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉ လႆႈသဵင်ႈလူး ၶၢႆၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢီႈသင်ၵေႃႈမိူင်းၶႄႇသိုဝ်ႉမူတ်း။ ပွင်ႇဝႃႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉပဵၼ် ၵၢတ်ႇၶၢႆ တႃႇမိူင်းႁဝ်း။ ၵွပ်ႈၼႆႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၶႄႇ ႁဝ်းၵႃႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၶႄႇ။ 1) ၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ မၼ်းမႃးယူႇႁူမ်ႈၵၼ်။ ၶႄႇတႆးၼႆႉ ႁဝ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ယဝ်ႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၼ်မႃး တိုၵ်းၵၼ်မႃး ၵွပ်ႈၼႆႁဝ်းဢမ်ႇၶၢတ်ႇၵၼ်လႆႈ ပေႃးႁဝ်းမေႃႁဵတ်းၵေႃႉၶႄႇ ႁဝ်းၵေႃႈၸၢင်ႈ လႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းၵေႃႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၵေႃႈၸၢင်ႈသုမ်း၊ သုမ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶႅၼ်းတေႃႈ ပႂ်ႉဢၢၼ်ႇထႅင်ႈ တွၼ်ႈသၢမ်သေၵမ်း။


text:
တၢင်းမုင်ႈမွင်းလႄႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေၶတ်းၸႂ်ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းၵူႈလၢႆးၵူႈၾၢႆႇ လိူတ်ႈယၢင်ၵူဝ်ႈၵိူၵ်ႇ ၼုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸွတ်ႇၵူႈပိုၼ်ႉတီႈမဵၼ်တူႇမဵၼ်ၶႅဝ်း လိူတ်ႈႁၢၼ်ၼွင်းၶူင်းလူၼ်ႉထူမ်ႈၾင်ႇမႃး လၢႆသိုပ်ႇ လၢႆပၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈၶိုၼ်းသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ် သူၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။
ထိုင်မႃးၵၢပ်ႇပၢၼ်ႁၼ်ဝႃႈလီယွၼ်ႇယၢၼ်းၸူးၵၼ် ႁဵတ်းၼင်ႇႁူဝ်တွင်ၶႂၢင်ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းဝၢႆႇၼႃႈ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇႁဵၵ်ႈၶၢၼ် ယွမ်းႁပ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီ ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆၾၢႆႇတုၵ်းယွၼ်းႁဵၵ်ႈႁွင်ႉမႃး တင်းၸူဝ်ႈ တင်းပၢၼ်။
မိူဝ်ႈထိုင်မႃးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီ တင်ႈတႄႇပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈမႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉၵမ်းၼႆႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ယဝ်ႉၵေႃႈလီ တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ် တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇႁၼ်ပိူဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင် ဢမ်ႇပဵၼ်ၶေႃႈလဵဝ်သဵင်လဵဝ် ၵူႈသူၼ်ႇၵူႈၾၢႆႇၵေႃႈ လၢတ်ႈတႃႇတူဝ်ၽႂ်တူဝ်မၼ်း ပုၼ်ႈၽႂ်ပုၼ်ႈမၼ်းၵူၺ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းပၼ်ၵူႈၾၢႆႇလႆႈၶဝ်ႈမႃးမီးသူၼ်ႇ ဢုပ်ႇသူၼ်ႇလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်း ၾၢႆႇသူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၾၢႆႇၼၢင်းယိင်း ႁူမ်ႈပႃးၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ။ လၢႆလၢႆၾၢႆႇၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးလၢတ်ႈ လွင်ႈပုၼ်ႈၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သူၼ်ႇလႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းၵူၺ်းသေတႃ ၽႂ်သမ်ႉတေတႅပ်းတတ်းပၼ် ၶေႃႈဢၼ်မႃးတၢင်ႇယိုၼ်ႈလဝ်ႈ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းပိူင်မၼ်းလၢႆးမၼ်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီၼႆႉၼႆၸိုင် ႁၼ်ဝႃႈပိူင်ႈၵၼ်တင်းလၢႆးႁဵတ်းလႄႈတင်းၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်” ယူႇယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼႆၼႆႉ တၵ်းထုၵ်ႇလႆႈသိုပ်ႇတေႃႇႁဵတ်းၶိုၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး ၸွမ်းလၵ်းၵၢၼ်ပိူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းလႄႈၽူႈၼမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆ ၶဝ်တမ်းဝၢင်းႁဵတ်းမႃးပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈ။ ၽူႈၼမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈသမ်ႉထုၵ်ႇပွင်ႁၢႆႉယိုဝ်းတၢႆ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးပႆႇယဝ်ႉ ပႆႇတူဝ်ႈလႄႈ ထုၵ်ႇလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းလႄႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၽူႈၼမ်းၶဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တမ်းဝၢင်းမႃး။
ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈၵၢၼ်မိူင်းၸင်ႇယုင်ႈယၢင်ႈၽိတ်းမေႃး တိုၵ်းတေႃးၵၼ်မႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ ပၼ်ႁႃသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ်လႄႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸင်ႇတၢမ်ၸွမ်းမႃး။ ပိူင်လူင်မၼ်း ထုၵ်ႇလႆႈၶိုၼ်းယိပ်းလၵ်းပိူင် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ယႃႇပႆႇဝႃႈၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ၶေႃႈမတ်ႉတႃ 201, 201, 203, 204, 205, 206 လူးၵွၼ်ႇ ၼႂ်း 9 ၶေႃႈလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း မိူင်းတႆးယင်းဢမ်ႇလႆႈသင်သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်။ ယွၼ်ႉၼႆ မိူဝ်ႈၵေႃႇၵဝ်ႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈႁူဝ်ႁဵၵ်ႈႁူဝ်တီးတေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃတီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ပဵၼ်လၵ်းလူင်မၼ်း။ ၵမ်းၼႆႉၶိုၼ်းမႃးတင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်” ၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈၶိုၼ်းသၢၼ်တေႃႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃး။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵုမ်ႇၵႂႃႇ ဢုပ်ႇလွင်ႈသူၼ်ႇလႆႈပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း သူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သူၼ်ႇလႆႈ ၼၢင်းယိင်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်သေဝဵင်ႇဝၢႆႇလွၼ်ႉၵႅၼ်လၵ်းပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်” “လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်” “ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်”။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼႆႉ တိုၼ်းထုၵ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင် 9 ၶေႃႈလႄႈ လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးပႃးဝႆႉၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ဢိၵ်ႇတင်း တူဝ်တႅၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈႁဵတ်း လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ မီး တႆး ၶၢင် ၶျၢင်း မၢၼ်ႈ ၵူၺ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း 8 ၸိုင်ႈမိူင်း မၢၼ်ႈ ၶၢင် ၶျၢင်း ယၢင်း ယၢင်းလႅင် တႆး မွၼ်း ရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈၶူၼ်ႉဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၽူႈၼမ်းၶဝ် ၸုပ်ႈသႅၼ်းပၢၼ် ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းမႃးပႆႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇတူဝ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။
သူၼ်ႇပၼ်ႁႃလွင်ႈသူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းလႂ်သူၼ်ႇလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇၼႂ်း 8 ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈတေမႃးပႃႈလင် ၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းထုၵ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်သေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၵူၺ်း။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈယွႆႈယႅမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးဢုပ်ႇ မႃးလၢတ်ႈၵူၺ်းတႄႉၸိုင် လိူဝ်သေဢမ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်းတီႈမုင်ႈမၢႆလႄႈယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူင်ႈတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းဢဵၼ်း ဢၢၼ်း လၵ်းၵၢၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 ယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးၼႆႉ ၽိတ်းပိူင်ႈတင်းလၵ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၶၢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်” ဢၼ်လၢႆၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မုင်ႈမွင်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၵေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ဝိတ်းလိမ်ႇပႅတ်ႈလၵ်းၵၢၼ်သေ ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈ ယွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ၼႄထိုင် လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇၸႂ်ၵႂၢင်ႈ ၼႄၼႃႈတိူဝ်ႈ ဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းဝႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁႃလွင်ႈ ၶိုၼ်းမႄးလီၵၼ်သေ သၢင်ႈငမ်းယဵၼ် ပဵၼ်မိူင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မီးသူၼ်ႇ လၢတ်ႈလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်းႁိုဝ်။


text:
ၽူႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးယိုဝ်းတၢႆ ဝႆႉႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တၢင်းၵႂႃႇထၢတ်ႈပုင်ႇလူဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။
ဝၼ်းတီႈ 27/06/2018 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လူင်းၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းတူဝ်တၢႆ ၽူႈၸၢႆး ဢၼ် ၺႃးယိုဝ်းတၢႆဝႆႉ ႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇထၢတ်ႈပုင်ႇလူဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတိုၵ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယူႇဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဝႃႈၼႆ။
ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Tachileik News ဝႃႈ “ ၾၢင်ႁၢင်ႈၽူႈၸၢႆးဢၼ် တၢႆၼႆႉ မိူၼ်ၺႃးယိုဝ်းမိူဝ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း။ တူဝ်တၢႆမၼ်းၸၢႆး ပေႃးၶႂ်ႈမဵၼ်ဢိတ်းဢိတ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် တူဝ် တၢႆမၼ်း ၸၢႆးတႄႉ လႆႈသူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃ တႃႈၶီႈလဵၵ်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၸၢႆးဢၼ်ၺႃးယိုဝ်းတၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၺႃးယိုဝ်းတီႈတူဝ် 3 ႁွႆး။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၽႂ်ႁဵတ်း ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ တေႃႈလဵဝ် ယူႇတီႈၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် လႆႈပိုတ်ႇဢမူႉ/ၶၻီႊဝႆႉသေ တိုၵ်ႉၸွပ်ႇထတ်းတူၺ်း ၸုမ်း/ၵေႃႉ ယိုဝ်းၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ဓါတ်ပုံ – တာချီလိတ်နာရေးကူညီမှုအသင်း


text:
ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵဵင်းတုင် တီႉလႆႈယႃဢႆႊသ်(ICE) တင်းၼၵ်း 103 ၵီႊလူဝ်ႊ တီႈလၢၼ်ႇ/ၵဵတ်ႉ ၼွင်ၼူၼ်း ၸႄႈဝဵင်း ၵဵင်တုင်း ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 13/05/2018 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း ၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း တေလူင်းၵႂႃႇတၢင်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၺႃးပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်း။ တီႉလႆႈ ယႃဢႆႊသ် ဢၼ်သႂ်ႇမႃးၼႂ်းၵႃးၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းၼမ်ႉၼၵ်း မီး 103 ၵီႊလူဝ်ႊ တီႈလၢၼ်ႇ/ၵဵတ်ႉ ၼွင်ၼူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Voice ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ “ ၵႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းယၢင်းသေမႃး ၼႂ်းၵႃးၼၼ်ႉ ၶီႇမႃးၸွမ်းၵၼ် 3 ၵေႃႉ(ပဵၼ်ၶွပ်ႈၶူဝ်း)။ တီႉလႆႈၼႂ်းၵႃး ဢၼ်သႂ်ႇယႃဢႆႊသ်မႃး တင်းၼၵ်း 103 ၵီႊလူဝ်ႊ။ ယႃဢႆႊသ်ၼႆႉ တေ တေႃႇသူင်ႇၵႂႃႇတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းၵႃး ဢၼ်မႃးၸွမ်းၵၼ် 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢၢႆႈၼူၼ်း ဢႃယု 44 ပီ၊ ဢၢႆႈယီႈ 23 ပီလႄႈ ၼၢင်းၼူၼ်းသႅင် ဢႃယု 40 ပီ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႉလႆႈပႃး ငိုၼ်းၶႄႇ 4,400 ယွၼ်၊ ငိုၼ်း 53,800 ဝၢတ်ႇလႄႈ ၾူၼ်း 3 လုၵ်ႈ။


text:
ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႆႈႁၼ်မီးၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (3) ၸုမ်း။ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO), ၼႅင်ႇၶၢႆႇၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆး (TYN), တင်းၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇသျၢၼ်း (SYO) သၢမ်ၸုမ်းၼႆႉ။ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်းသၢမ် ၸုမ်းၼႆႉႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း/တႃႇၾိင်ႇၵူၼ်း- ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းမီးဢႃယု (35) လူင်းတႂ်ႈၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၼႂ်းၸုမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး။
ပိူင်လူင်မၼ်း ၸွႆႈႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်းၸုမ်း လဵဝ်လႄႈသင်၊ ႁူမ်ႈတင်းတၢင်ႇၸုမ်း လႄႈသင်။ ၼႂ်းသၢမ်ၸုမ်းၼႆႉ တူင်ႉၼိုင်ယုၵ်ႉယွင်ႈတႃႇၾိင်ႈငႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၶေႃၶေႃလႂ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇသျၢၼ်း (SYO)။ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇသျၢၼ်းၼႆႉ မီးလုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈ ဝဵင်းလူင်တွင်ၵီႈ(တူၼ်ႈတီး)၊ သွၼ်ပၼ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉၵႃႈတူဝ်း၊ ၵႃႈလၢႆး မိုဝ်းလၢႆးလႅဝ်း၊ လၢႆးၶွၼ်ႉလၢႆးႁွၵ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းလၢႆးႁႆႇၵွင်၊ တွႆႇမွင်း၊ ၸၢပ်ႇသႅင်ႇ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႅင်ႈၶၢႆႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYN) ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶၢႆႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်မီးလၢႆလၢႆၸုမ်း၊ လၢႆလၢႆတီႈမႃးတင်ႈ ၶွမ်ႊမီႊတီႊႁူမ်ႈၵၼ်သေ တူင်ႉၼိုင်ပိူဝ်ႈတႃႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇယွမ်း ႁပ်ႉၽွၼ်းၵၢၼ်(ၵၢၼ်ႁဵတ်း)ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လႆႈႁၼ်တူင်ႉၼိုင်ပႃးၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းတႆး၊ တင်းတၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႅင်ႈယူႇ။ ၼႅင်ႈၶၢႆႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYN) ၼႆႉလၵ်းၵၢၼ်ၶဝ်တေမီးဝႃႈ- ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆသဵၼ်ႈတၢင်းယၢဝ်း၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းသၢဝ်- ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈလၢႆ လၢႆၸုမ်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်မိူၼ်တႅဝ်းႁူမ်ႈၵွႆးလႄႈ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် (ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ) ယဝ်ႉ တူဝ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၽႂ်ၸုမ်းမၼ်းႁဵတ်းၼႆ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸုမ်းၼႆႉၵွပ်ႈပဵၼ် တႅဝ်းႁူမ်ႈ (fronts) ၵွႆးလႄႈ ပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းသေတႃႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ(ၼႂ်းၾၢင်ႁၢင်ႈ) ၵွႆးလႄႈဢမ်ႇၵုမ်း ၵမ်ၵၼ်လႆႈမိူၼ်ၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်းလဵဝ်။ လုမ်းငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇတင်ႈဝႆႉပဵၼ်တီႈ၊ ၵမ်ႈၼမ်တေမီးၼႂ်း လုမ်း (online office) ၵွႆးၼႆယူႇ။
မႃးတူၺ်းထႅင်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) လူးၸွင်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းသွင်ၸုမ်းၼၼ်ႉ။ ၸုမ်းၼိုင်ႈတင်း ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈ၊ ၵွပ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းႁူမ်ႈတင်းလၢႆးႁဵတ်းလၢႆး သၢင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ၼႆၼႆၼၼ်ႉ ႁူႉၵၼ်ၵူႈၵေႃႉယူႇ။ ၵွႆးၵႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီလိုမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးတင်းသၢမ်ၸုမ်း ၶဝ်ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်၊ မၢင်ၶၢဝ်းမၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ပူၵ်းပွင်တႃႇၽဝၵူၼ်းၼုမ်ႇယူႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၸုမ်းဝၢႆႇ (Y) သၢမ်ဝၢႆႇၼႆႉ ယိူင်း ဢၢၼ်းဢမ်ႇ ၸႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Social Affair) ၵွႆးလႄႈ ၵမ်ႈၼမ်တေႁဵတ်း ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈ၊ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵွႆးယူႇ။ ၵွႆးၵေႃႈ သင်ဝႃႈၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းၾိင်ႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸုမ်းၶဝ် တုၵ်းယွၼ်းမႃးႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸွႆႈ တီႈဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၸွႆႈယူႇပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်းယူႇ တင်းဝၢႆႇသၢမ်ၸုမ်း။
ၼႂ်းဝၢႆႇ (Y) ၸုမ်းၼႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လႆႈမၢႆၾၢင် (register) ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (လႆႈလွင်ႈႁပ်ႉႁွင်းတီႈလုမ်းတြႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)ၼၼ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၵၢင်တီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ(ၶွပ်ႈထိူမ်း)သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး။ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းသေ ၵုမ်းၵမ်ၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇပီ 2013 ယဝ်ႉမႃးလႆႈမၢႆၾၢင်ပဵၼ်ၸုမ်း ၶဝ်ႈတြႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးမိူဝ်ႈပီ 2014 လႄႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းမီးၼၼ်ႉမႃးတေႃႇ ထိုင်ပီ 2018 ၼႆႉလႆႈမီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်မႃး (3) ၸုပ်ႈပေႃးလီ။
ၸုပ်ႈၼိုင်ႈၸၢႆးၸၢမ်ႇ ၺုၼ်ႉ (ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ) ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸၢႆးသိူဝ်လူင် (ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ) ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း (2013-2014)။ ၸုပ်ႈသွင် ၸၢႆးလူင်ဝုၼ်း (ဝဵင်းၸဵင်းတုင်) ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸၢႆးၸေႃႇလတ်ႉ (ဝဵင်းၸဵင်းတုင်) ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း(2015-2016)။ ၸုပ်ႈသၢမ် ၸၢႆးထုၼ်းလ (ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ) ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸၢႆးပိုၼ်း ႁၢၼ် (ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ) ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း(2016–2018)။
ထိုင်မႃးၸုပ်ႈသီႇ(2018-2021- သၢမ်ပီ) လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ(ပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈထိူမ်း)မိူဝ်ႈဝၼ်း တီႈ 15-16 လိူၼ်မေႊ ၼႂ်းပီ 2018 ၼႆႉမီးၽူႈတၢင်တူဝ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်သၢမ်ပွတ်းတွၼ်ႈ(ပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း) လိူၵ်ႈၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ (32) ၵေႃႉ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃ ၵမ်ၵၢၼ်မႂ်ႇ (15) ၵေႃႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႂႃႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီ။ ၼႂ်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်မႂ်ႇ (15) ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးလိူၵ်ႈၽူႈၼမ်းတႃႇၵုမ်းၵမ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်လႄႈလုမ်း ငဝ်ႈငုၼ်း (3) ၵေႃႉလူၺ်ႈသဵင်လပ်ႉ(ပၼ်ၶၼႅၼ်း-ပၼ်မႄးလပ်ႉ)။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ (1) ၼၢင်းယိင်းၼွင်ႉ ဝဵင်းၵေးသီး ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵၢၼ် (Menagement Director=MD, မိူၼ်တၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ)။
ၸၢႆး တဵင်းဢွင်ႇ (ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်) ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵပ်းသၢၼ် (Networking Director=ND, မိူၼ် တၼ်းႁဵင်းၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၼိုင်ႈ)။ ၸၢႆးပိုၼ်းႁၢၼ် (Programme Director), မိူၼ်တၼ်းႁဵင်းၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သွင်)။ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈၽူႈၼမ်းၼႂ်းၸွမ်းပွတ်းတွၼ်ႈ၊ တွၼ်ႈလႂ် (2) ၵေႃႉ၊ သၢမ်တွၼ်ႈ (6) ၵေႃႉ တေလႆႈပၼ်မိုဝ်ႉၵၼ်သေ မႃးဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း မိူဝ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းမီး ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းလူဝ်ႇသၢင်ႈ။ လုမ်းငဝ်ႈငုၼ်းတီႈဝဵင်းလူင်တွင်ၵီႈ(တူၼ်ႈတီး) ပဵၼ်တီႈ ႁုပ်ႈတုမ်ၵဵပ်းႁွမ်လၢႆးငၢၼ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႈၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်တီႈၵပ်းသၢၼ်တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်း ၸုမ်းတင်းၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း။
တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) တင်ႈဝႆႉဝႃႈ- (1)တႃႇပူၵ်းတိုၼ်ႇၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆး၊ (2)တႃႇမႄးၽိူမ်ႉထႅမ်ၶိုၼ်းပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႇ ႁႂ်ႈပေႃးၵႅၼ်ႇၶႅင်မၼ်ႈၵိုမ်းလႄႈ ပဵၼ်ပိူင်ဢၼ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်လႆႈၸႂ်ႁၼ်လီ၊ (3)တႃႇႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းတွၼ်း ၶိုတ်းတၼ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ယူႇတႃႇသေႇ- သၢမ်ၶေႃႈၼႆႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၢႆဝႆႉဝႃႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး မၵ်းမၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈ ငုၼ်းၵဝ်ႇ(ၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸိူဝ်းမီးဢႃယုယႂ်ႇ 40 ပီၶိုၼ်ႈၼိူဝ်၊ လႄႈၽူႈႁူႉၼႃႈ ႁၼ်လင် ၸိူဝ်းၼႂ်းၾိင်ႈၵူၼ်းၼပ်ႉယမ်) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၸုမ်းၽူႈၼမ်းၼႃႈ(ၼႃယၵ) မုၵ်ႉၸုမ်းၸွမ်းၼင်ႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း(ပၢင်ၵုမ်)ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း(ၵမ်းလႂ်ၵမ်းၼၼ်ႉ)။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း လၵ်းပိူင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းဝႃႈ- ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃယုမီး 18 ပီထိုင် 35 ပီၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ်။ ယႂ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ်၊ ၵွႆႈၵေႃႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ၼႆႉယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇႁူႉပွင်ႇၶဝ်ႈၸႂ် လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်/ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇၼမ်တိူဝ်းမႃးလႄႈ ဢမ်ႇဢဝ်ႈဢႃယုဝႃႈ၊ တေဢဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်၊ ၶဝ်ႈၸႂ်၊ ႁူႉလၢႆးႁဵတ်း လၢႆးသၢင်ႈလွင်ႈပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းၼုမ်ႇဝႃႈသေ လိူၵ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး- တူၵ်း လူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) ၼႆႉပဵၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၾိင်ႈၵူၼ်း(တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း) လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ။ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇယူႇပႃႈတႂ်ႈၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်းလႂ်၊ ပႃႊတီႊလႂ်၊ ၸုမ်း ယိပ်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းလႂ်။ ၵွႆးၵႃႈ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈၾိင်ႈၵူၼ်း(တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း)လႄႈဢမ်ႇဝႃႈ ၽႂ်၊ ပႃႊတီႊလႂ်၊ ၸုမ်းလႂ် တီႈဢၼ်ၶဝ်ႈၸွႆႈလႆႈ၊ ၵိုင်ႇၸွႆႈ(ၵဵဝ်ႇတင်းၵၢၼ်ၾိင်ႈၵူၼ်း)ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵႃႈၼင်ႇပဵၼ်လႆႈယူႇၼႆ။ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၵေႃႈ ယိၼ်းလီႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်လႆႈတီႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း ယူႇၼႆလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဝၢႆးပၢင်ၵုမ်လိူၵ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၸုပ်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်းပၢင်ယုၵ်ႉမုၼ်းပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃ ၵမ်ၵၢၼ်ၸုပ်ႈမႂ်ႇ (organization development= OD ၼႆႉထႅင်ႈသၢမ်ဝၼ်းလုမ်းလုမ်း။ တင်ႈဢဝ် ဝၼ်း 17 တေႃႇထိုင်ဝၼ်း 19 လိူၼ်မေႊ ၼင်ႈႁိုဝ်ပေႃးတေၶဝ်ႈၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ၼႃႈၵၢၼ်လၵ်းၸုမ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆးလႄႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်သူၼ်းတုမ် ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၾိင်ႈၵူၼ်း (တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း)ဢဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်လႆႈႁူႉယိၼ်းၸွမ်းၼင်ႇၼႆ။
လုမ်းတီႈၵပ်းသၢၼ်- ၼၢင်းဢွမ်ၶမ်း ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ (ၽူႈၼင်ႈလုမ်းငဝ်ႈငုၼ်း) Tai Youth Organization= T.Y.O. Tel: 09- 263 4321 59 E-mail: taiyouthorganization@gmail.com FB: taiyouthorganization- T.Y.O
ၵဵင်းသၢမ်ၶႃ (ၼမ်ႉၶူင်း)


text:
ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈသႃႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢဝ်း 2 လင်၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ၼႂ်ၺႃးၾႆးမႆႈ။
ဝၼ်းတီႈ 10/11/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်း (ယၢမ်းမိူင်းၶႄႇ) ၾႆးမႆႈႁိူၼ်း ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမၢၼ်ႈသႃႇ ၸႄႈမိူင်းမၢဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ၊ သိုပ်ႇလၢမ်းမႆႈထႅင်ႈလင်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇတၼ်းမႆႈမူတ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မၢၼ်ႈသႃႇလၢတ်ႈ တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူႉတႄႉ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး ပေႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵိၼ်ယႃႈမႃႉ ယွင်ႇသေ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႇၶိုၼ်းႁိူၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾႆးတႄႉ တႄႇမႆႈ ယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်းၶႃႈဢေႃႈ။ မႆႈပႃးၶၢင်ႈႁိူၼ်းထႅင်ႈ၊ ဢမ်ႇတၼ်းမႆႈမူတ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းသေ ႁူမ်ႈပႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၶႄၾႆး လႆႈၸွႆႈၵၼ် ၶႄၾႆးမွတ်ႇ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႈၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇႁွင်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
တႆး ႖ ၵေႃႉၶဝ်ႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၺႃးပလိၵ်ႈထႆးတီႉယဵတ်ႈၶွၵ်ႈ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၶဝ်ႈမိူင်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ တီႈလမ်းပုၼ်း တႆးၵေႃႉဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၺႃးတီႉယဵတ်ႈၶွၵ်ႈ။ ႁူဝ်လိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ 2018 မႃးၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ T News ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ -...
ၸုမ်းပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တေၸွႆႈလုၵ်ႈမေးႁႅင်းၵၢၼ်တႆးဢၼ်ၺႃးယိုဝ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ
ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၸၢႆးသၢင်ႇယဵၼ်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆးဢၼ်ၺႃးပေႃႈလဵင်ႉထႆးၶႃႈႁႅမ်ယဝ်ႉၾင်လိၼ်ပႅတ်ႈ တီႈမႄႈၸႅမ်ႇ ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး တေသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇထႅင်ႈမိူဝ်းၼႃႈ။ ဝၼ်းတီႈ 29/08/2018 ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ် ၸၢႆးသၢင်ႇယဵၼ်ႇ...
ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈႁႅင်းၵၢၼ် ၽိတ်းမၢႆမီႈထႅင်ႈ 8 ၵေႃႉ တီႈၵဵင်းမႆႇ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်တီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ တီႈႁူင်းလဵင်ႉမႃ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ။ ဝၼ်းတီႈ 29/08/2018 သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးၶျွင်ႉ 9 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ- ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈထႆး လူင်းၵူတ်ႇထတ်းတီႈႁူင်း လဵင်ႉမႃ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပႃႇလႅတ်ႇ...
ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၽိတ်းမၢႆမီႈတီႈၵဵင်းမႆႇ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈထႆး ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈထႆး 3 ၵေႃႉ သူင်ႇႁူင်းပလိၵ်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 27/08/2018 သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵဵင်းမႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈႁူင်းပလိၵ်ႈမႄႈပိင်း ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်း ၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ...
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်းသူင်ႇပွၵ်ႈတၢင်း လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး မီးၵႂႃႇယဝ်ႉ ႁိမ်း 800 ၵေႃႉ
ၼႂ်းပီ 2018 ၼႆႉမႃး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး ႁဵတ်းၵၢၼ် ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ထႆး တီႉၺွပ်း ၵုမ်းၶင်တူဝ် သူင်ႇပွၵ်ႈတၢင်း လႅၼ်လိၼ်တႆး -...
လုၵ်ႈမေးၵူၼ်းတၢႆ ဢၼ်ၺႃးပေႃႈလဵင်ႉႁႅမ်တၢႆ တီႈၵဵင်းမႆႇ လႆႈၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်း
ယူႇတီႈၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF လႄႈ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈၶပ်းၶိုင်ပၼ်သေ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၸၢႆးသၢင်ႇယဵၼ်ႇ ဢၼ်ၺႃးပေႃႈလဵင်ႉႁႅမ်တၢႆ တီႈမႄႈၸႅမ်ႇ ၵဵင်းမႆႇၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းငိုၼ်းထႆးသႅၼ်ပၢႆ။ ဝၼ်းတီႈ 23/08/2018 ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF...
ၵူၼ်းဝဵင်းပၢင်လူင် 2ၵေႃႉ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆးဢမ်ႇမီးဝႂ်ၺႃးတီႉ
ၵူၼ်းဝဵင်းပၢင်လူင် 2 ၵေႃႉ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆးဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ်ၼႆသေ ထုၵ်ႇၼႄးၽိတ်းမၢႆမီႈၺႃးပလိၵ်ႈထႆးတီႉ တီႈလၢၼ်ႇ ၵဵင်းလၢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၼိူဝ်။ ဝၼ်းတီႈ 20/08/2018 သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵဵင်းမႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း...
ပေႃႈလဵင်ႉထႆး ဢၼ်ယိုဝ်းလုၵ်ႈလဵင်ႉတႆးမၼ်းတၢႆၼၼ်ႉၺႃးပလိၵ်ႈထႆးတီႉ
ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ႁွတ်ႈမိူင်းထႆးႁဵတ်းၵၢၼ်သူၼ် ယွၼ်ႉငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇဢမ်ႇပဵင်းပေႃးလႄႈ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈ ပေႃႈလဵင်ႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် ၸွမ်းယိုဝ်း ထိုင်တီႈပေႃးတၢႆ။ ဝၼ်းတီႈ17/08/2018 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ၊ ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF ၊ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်သေ...
လုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ဢွၵ်ႇပိူင်ၸႂ်ႉပၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယွၼ်းလိၵ်ႈၵမ်ႉ
လုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပွင်ႇလႅင်း ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢွၵ်ႇဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း (လိၵ်ႈၵမ်ႉ)။ ဝၼ်းတီႈ 02/08/2018 Labour Hittai ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢိင်ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလုမ်းၽွင်းတၢင်ၵဵင်းမႆႇ ဢွၵ်ႇပိူင်ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းလၢႆယၢင်ႇ...
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး သူင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ 113 ၸုမ်း ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ထႅင်ႈ
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ် ၸတ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ 113 ၸုမ်း လူင်းၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းတူဝ်ႈၸိုင်ႈထႆး။ ဝၼ်းတီႈ 01/08/2018 သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Thairath ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၾၢႆႇပလိၵ်ႈ ဢၻုၼ်ႊ သႅင်သိင်ၵႅဝ်ႊ...


text:
Written by Admin
Posted on April 16, 2016
တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း Photoshop ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွၵ်းလၢႆးငၢႆႈငႅမ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ် လိူၵ်ႈဢဝ်သီ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၼႄၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် black and white သီၽိူၵ်ႇလမ် လိူဝ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၵိုတ်းလိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် main subject တွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၼႄ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ တႃႇတေႁဵတ်း effect ဢၾႅၵ်ႉ လွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ တီႈၼႂ်း Photoshop ၼႆႉ ႁဵတ်းလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉဝႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၸမ်ႉ ၵႆႉဢဝ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တမ်းပႅတ်ႈၵႆၵႆ ၶဝ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇပေႃး လႆႈလူမ်ၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Selection tools တင်းၼမ်းတင်းလၢႆ ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်း Photoshop ၼၼ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ တႃႇတေၸႂ်ႉ Selection tool ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼၼ် တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ၵၼ်တူၺ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ Selection tools သေ ႁဝ်းၶႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်း ဢၾႅၵ်ႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၸႂ်ႉတႄႉတႄႉဢေႃႈ၊Read More
Written by Sai Mawn Kham
Posted on March 06, 2018
ၼေႈၼေႈ... ၵၢၼ်ႁဵတ်း လၢႆးႁဵတ်း တူဝ်လိၵ်ႈ သီႁူင်းႁႆး ႁၢင်ႈလီလီဢွၼ်ႇမႃးထႅင်ႈယဝ့်.... လၢႆးႁဵတ်း ဢၾႅၵ့်တူဝ်လိၵ်ႈ ဢိူဝ်ႈၼႃ... တႄႇယဝ့်ၵမ်းၼႆ့... ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း.. ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢဝ်ပၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်သႅၼ်းမၼ်းမီး 500x500 pixels သေ ယွမ့်ပၼ် canvas ႁဝ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် သီလမ်။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ့ ဢဝ်သီလမ် ထွၵ်ႇသႂ်ႇၼိူဝ် ပိုၼ့်လင် Background ၼႆၶႃႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ့် ႁဝ်းၶႃႈၸႂ့် ၶိူင်ႈတႃႇတေပေႃ့လိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် Horizontal Type Tool သေၵေႃႈ ပေႃ့သႂ်ႇလိၵ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆ့။ တီႈတူဝ်လိၵ်ႈၼၼ့် ၶႂ်ႈယွမ့်သီသင်ၵေႃႈယွမ့် (ၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တႄ့ ယွမ့်သီႇၽိူၵ်ႈ) သေ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈႁဝ်းၼႆ့ ဝႆ့ပၼ် တီႈၼႂ်းၵၢင် canvas ႁဝ်းၼၼ့်ၶႃႈ။ ၾွၼ့်တူဝ်လိၵ်ႈမၼ်းတႄ့ ၶႃႈႁဝ်းၸႂ့်ဝႆ့ AvantGarde Md BT ၼႆၶႃႈ။ ပေႃးယဝ့Read More
Written by Sai Mawn Kham
Posted on March 08, 2018
တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢၼ်ၼႆ့ ၶႃႈႁဝ်းတေၼႄပၼ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႈသၢင်ႈတသၢႆးတူဝ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ၸပ်းတႃ ၼၼ်ႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေၸႂ်ႉ gradient overlay, pattern overlay styles လႄႈ ဢိၵ်ႈပႃး လွၵ်းလၢႆးတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ပိုၼ်ႉလင်မၼ်းၼၼ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတူၺ်းလူင်ႈၼႃႈ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်း ၼဵၵ်း (Ctrl+N) သေ သၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ တီႈၼႂ်း Adobe Photoshop, သႅၼ်းမၼ်းဝႆႉ 1920px by 1200px (RGB color mode) တီႈ resolution မၼ်းဝႆႉပၼ် 72 pixels/inch ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လိူၵ်ႈပၼ် Paint Bucket Tool (G) သေၵေႃႈသႂ်ႇသီ #353430 တီႈ Backgroud layer ဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ။ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ပိုၼ်ႉလၼ် fiberRead More


text:
ပၢႆးယူႇလီ
လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်
လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မီးလွင်ႈၵွင်ႇၵၢႆႇၵၼ်တင်း လၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ်ႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁႂ်ႈလွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ် လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ မီးလၢႆးငၢႆႈငႅမ်ႈမၼ်းယူႇ သီႇႁႃႈလၢႆး။
- ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၵ်းပူၼ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈဝႄႈတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼၵ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇဢိတ်းဢီႈၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼွၼ်းၶူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉမၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၶေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁိပ်ႇလွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
- ထုၵ်ႇလီၼွၼ်းၶႅင်ႈၵႅင်း။ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼွၼ်းတၢၵ်ႇႁၢႆသေ လပ်းၸိုင် လိၼ်ႉ၊ ၵၢင်း လႄႈ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉလိူဝ်ဢၼ်မီးတႂ်ႈၵၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ --သိုပ်ႇလူ--
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လူင်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၵူၼ်း သုင်ပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ် ၸပ်းၵူၼ်းပဵၼ်ဝႆႉတင်းၸၢတ်ႈတင်းပၢၼ် ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ မီးယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 လႄႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၼႆသေ မီးသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉ
ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈတိူၵ်ႇဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၾီႇလႃႇရီႇယိူဝ်ႇ (Filaria worm) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တိူၵ်ႇလႄႈ ၶႆႇတိူၵ်ႇၾီႇလႃႇရီႇယိူဝ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႄႈၵႂႃႇလႆႈၸွမ်းယုင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတိူၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်လႆႈၼႂ်းတွမ်ႇၼမ်ႉလိူင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၽႄႈတိူၼ်းသေ ပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တီႈမိူင်းရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
ၼႃႈၸေႃးလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ - ၶေႃႈပၼ်ၾၢင်ႉ ၼိူဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၼ်ႈၶွမ်းလႄႈ တူၺ်းထီးဝီး
ပေႃးတေဢဝ် မေႃယႃပၢႆးၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ထုၵ်ႇလီႁၢမ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼိူဝ်လွင်ႈလဵၼ်ႈၵဵမ်းၶွမ်ႇပျူႇတိူဝ်ႇလႄႈ တူၺ်းထီးဝီး လူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။
ၻွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ဢႃႈရိၵ်ႉ သိၵ်ႉၵမႅၼ်းဝႃႈ လွင်ႈတူၺ်းၼႃႈၸေႃးၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းလွင်ႈၵိၼ်ၵိူဝ်လႄႈ ၵိၼ်လဝ်ႈယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
ယႃႈယႃမဵတ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၸၢႆး -
ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉထူပ်းသဵၼ်ႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း(gene) ဢၼ်တေႁဵတ်းပဵၼ်မႃးလႆႈ ယႃႈယႃႁၢမ်ႈသၼ်ႇထေႇ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၸၢႆး
ဝၢႆးသေ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်တီႈဝဵင်း ဢီႇၻိၼ်ႇပရႃႇ (Edinburgh) ၶူၼ်ႉထူပ်းၸီႉၸမ်ႈလႆႈ သဵၼ်ႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းလႄႈ လွၵ်ႈလၢႆးၽႄႈတိူၼ်းၸိူဝ်ႉၽၼ်းၼႂ်းတူဝ်ၽူႈၸၢႆးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ယႃႈယႃႁၢမ်ႈသၼ်ႇထေႇ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၸၢႆးၵၼ်ယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ -- သုိပ်ႇလူ --
လွင်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽႃႇတွင်ႉၼႆႉ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း တၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉ
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉတီႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၶဝ်ၶူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၵိူတ်ႇမႃးလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽႃႇတွင်ႉၼႆႉ ၸၢင်းမီးတၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉ လိူဝ်သေလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၵိူတ်ႇမႃးတၢင်းထမ်းမတႃး သွင်ပုၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၽႃႇတွင်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၽႃႇတတ်းယူႇၼၼ်ႉ -- သိုပ်ႇလူ --
ယႃ statin လႄႈ ၶေႃႊလႅတ်ႉသတရေႃး
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃ statin ဢၼ်ၸၢင်ႈလူတ်ႉလူင်းလႆႈၶေႃႊလႅတ်ႉသထရေႃးၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် တၢင်းပဵၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်မူၵ်ႇလိူတ်ႈတႅၵ်ႇ တေၸၢင်ႈယွမ်းလူင်းလႆႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။
-- သိုပ်ႇလူ --


text:
တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 40 ၵေႃႉ လၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး။
ဝၼ်းတီႈ 25/06/2018 သိုၵ်းထႆး တပ်ႉမၢႆ 25 ႁႄႉလူတ်ႉၵႃး 3 လမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းရယွင်းသေ တေၵႂႃႇ တၢင်းၶျုမ်းၽွၼ်းၼၼ်ႉ တီႉလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ 40 ၵေႃႉ ၼႂ်းၵႃး 3 လမ်း။ မီးၽူႈၸၢႆး 34 ၵေႃႉ၊ ၽူႈယိင်း 6 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးလႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းၵႃး 3 ၵေႃႉ တႃႇ 2 ၵေႃႉပဵၼ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ၊ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ထႆး ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Nation ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ “ ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃး 3 ၵေႃႉၼႆႉ လၢတ်ႈၼႄၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 40 ၵေႃႉၼႆႉတၢင်ႇဢဝ်ၶဝ်တီႈႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ဝဵင်းၵေႃႇသွင်(ၵေႃႉတွင်း)မႃး။ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် လႆႈၵႃႈႁပ်ႉ ၸၢင်ႈ 2,000 ဝၢတ်ႇ။ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ်ၵႂႃႇသူင်ႇတီႈၶျုမ်းၽွၼ်း။ ထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ မႃးတေႃႉဢဝ်ၶဝ် ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇမိူင်းမလေးသျႃး” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းထႆး လႆႈမွပ်ႈတူဝ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇၵူတ်ႇ ထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းသေ တေပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇလႄႈ မႂ်ငိုၼ်းၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမီး။ ဝၢႆးသေၼၼ် တေ သူင်ႇတူဝ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။