text:
မိူင်းၵွင် မိူင်းယၢင်း မိူင်းမိတ်ႈ
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း (ဢမ်ႇၼၼ်) ဝဵင်းၵႃယၢင်း ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်သေ မီးဝႆႉၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း ရူတ်ႉရဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈ မျိတ်ႉၵျီးၼႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 196 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ဢိူင်ႇမူႇဝၢၼ်ႈ မီး 24 ဢိူင်ႇ။ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉလွႆၵမ်ႉၵေႃႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း သမ်ႉမီးဝႆႉ လွႆမၢၼ်ႇၵိၼ်းသေ ပဵၼ်ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းထုင်ႉၼိုင်ႈ။ ၼမ်ႉယၢင်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ လွႆၵမ်ႉၵေႃႇ လႆလူင်းမႃး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ လတ်းၶဝ်ႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း ပဵၼ်ၵႂႃႇသွင်ပွတ်းယူႇ။ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းလႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈသမ်ႉ မီးၽၢႆႇတူၵ်းႁွင်ႈသေ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းယႃ၊ ၽြႃးမျတဵင်းတၢၼ်ႇ၊ ၵွင်းမူးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ၽြႃးၵိင်း၊ ဝတ်ႉပၺ်ႇၺႃႇလင်ႇၵႃႇရ (ၵျွင်းၸေႃးတိ) ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉယၢင်းယဝ်ႉ။ တီႈမၢႆတွင်း မိူင်းယၢင်းတႄႉ ၼႂ်းဝဵင်း ႁိမ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉယၢင်း ၸပ်းၼိူဝ်ႁူဝ်ၸၢင်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်ၼမ်ႉယၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မီးဝႆႉၶူဝ်သၢမ်လင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်တႆး၊ ၶူဝ်လဵၵ်းလႄႈ ၶူဝ်ၽႅၼ်ၼႆသေ ၸဵမ်ရူတ်ႉၸဵမ်ၵူၼ်း တႆႇၶၢမ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ထုင်ႉမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉၼႃး ၽုၼ်ႇလိၼ်လီလႄႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၢၵ်ႈတမ်ၶဝ်ႈၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸၢၵ်ႈတမ်ၶဝ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉ ၶႂ်ႈမီးၵူႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ မႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇလႄႈ ၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢွႆႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသေ သူင်ႇပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼမ်ႉတီးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႆး ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းလႄႈသင် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇလႄႈသင် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး တႆးလႅင်၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးၶမ်ႈတီႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉပဵင်းၼႆႉတႄႉ ၶၢင်ဢမ်ႇပေႃးယူႇသဝ်း ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၶဝ်ၵူၺ်း ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်လွႆၵူၺ်း။
ပိုၼ်းမိူင်းယၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ မိူင်းႁေႃသႅင်ၵၼ်ႇထႃႇလ(မိူင်းၶႄႇ)ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဝွင်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၶႆႈသေ ႁဵတ်းႁိုဝ်ယူတ်းယႃၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၶႅၼ်း။ မေႃယႃၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ရေႃးၵႃႇ တၢင်းပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃသႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈ လူမ်းမႆႈ၊ တႃႇတေယူတ်းယႃ ႁႂ်ႈၶႅၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈၽၵ်း တၢင်းၵိၼ် သႂ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႇသႅင်ၶဵဝ်သေ ၵိၼ်ၸင်ႇတေႁၢႆၶႅၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉၸင်ႇၸွပ်ႇထၢမ် ဢွင်ႈတီႈ မီးသႅင်ၶဵဝ်သေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၵူၼ်းမၼ်း သွင်ၸုမ်း ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လူင်းမႃးၽၢႆႇၸၢၼ်း မိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း မီးၵူၼ်း (500) ၵေႃႉသေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ပဵၼ်ထၢၼ်ႉၸူင်း လႄႈ တၢဝ်းတူႈ ။ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးႁၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်းသေ မႃးထၢမ်ႁႃ လွင်ႈသႅင်ၶဵဝ်၊ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၶဝ် တေလႆႈၵႂႃႇထႅင်ႈ မွၵ်ႈသွင်ဝၼ်း ၸင်ႇတေ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈ တီႈမီးသႅင်ၶဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈၼႄၶဝ်ထႅင်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၼိူဝ်လွႆ တီႈၼွင်ၼၼ်ႉ မီးၼူၵ်ႉၵိၼ်ႇၼရႃႇ ဢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉၼႆထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။
ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၶဝ်သွင်ၸုမ်း သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ ၼွင်ၼမ်ႉလူင်သေ ၸုမ်းတၢဝ်းတူႈၶဝ် ၸင်ႇပႂ်ႉၺွပ်း ၼူၵ်ႉၵိၼ်ႇၼရႃႇ တမ်ႈတီႈၼွင် ၸုမ်းထၢၼ်ႉၸူင်းၶဝ် သိုပ်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇ ႁႃသႅင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းႁႃသႅင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ ၽႃၵၢၼ်ႉသေ လိူၵ်ႈဢဝ်သႅင်ၶဵဝ် ပႅင်ႈၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းပႂ်ႉၺွပ်းၼူၵ်ႉၵိၼ်ႇၼရႃႇၵေႃႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးမူးသိူဝ်းသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၺွပ်းလႆႈ ၼူၵ်ႉၵိၼ်ႇၼရႃႇ တူဝ်မႄႈႁၢင်ႈလီလီဢွၼ်ႇ တူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃး ၶဝ်သွင်ၸုမ်း မႃးႁူပ်ႉၺႃးၵၼ်ၵေႃႈ ၶိုင်ပွင် တႃႇတေပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ထၢၼ်ႉၸူင်း ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉလႆႈၼူၵ်ႈၵိၼ်ႇၼရႃႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ ဢၼ်မီးၸႂ်သေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႈ ၶဝ်တေလႆႈၼႃႈတႃ လိူဝ်သေႁဝ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းသမ်ႉၵူၺ်းလႆႈ သႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်သေ မိူဝ်းၵူၺ်းလႄႈ တေလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉၼႆသေ ၸင်ႇၶပ်ႉၶိုင် ႁွင်ႉဢဝ် ၸုမ်းတၢဝ်းတူႈၵႂႃႇတီႈ ၼွင်ၼမ်ႉသေ ႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ ၸုမ်းထၢၼ်ႈၸူင်းၶဝ် ၽႅဝ်မႃးတီႈၸဝ်ႈဝွင်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်သႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဝွင်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉပိူၼ်ႈႁဵၼ်း ဝၢၼ်ႇသႅင်ၶဵဝ်သေ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၶႆႈမၼ်းၵေႃႈ ႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီထုၵ်ႇၸႂ် ၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈလီယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၼူၵ်ႉလႄႈ တိၼ်မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ႁႃႈၼိဝ်ႉၸိူင်ႉၼင်ႇၵူၼ်း၊ ၵူၺ်းမီး ၽၢႆႇၼႃႈ သၢမ်ၼိဝ်ႉ ၽၢႆႇလင် ၼိဝ်ႉၼိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ တိၼ်ပဵတ်းတိၼ်ၵႆႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် တိၼ်မၼ်းၼၢင်း တေႁၢင်ႈလီၼႆ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် ၽႅၼ်ႇပူၵ်ႉသေ တိုဝ်းပၼ် သွၵ်းတိၼ်ၶမ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် သမ်ႉလႆႈႁူႉလွင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉသွမ်းမၼ်းၼၢင်းယူႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉလူင် ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵႃႈပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း တင်းသဵင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေမိူၼ်ၼင်ႇ ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်း ၵူၵေႃႉ ပူၵ်ႉတိၼ်ႁေႃႇတိၼ်ယဝ်ႉ။ (ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၶႄႇၶဝ် လႆႈပူၵ်ႉတိၼ်ၼႆယဝ်ႉ)
ၼၢင်းမွၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁိုင်မႃး တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇၵေႃႈ ၸင်ႇမီးမႃး လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၼၢင်းမွၼ်း"ၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢင်းမွၼ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈလီပေႃးတၢၼ်ႇၼၢင်းၽီဢွၼ်ႇသေတႃႉ တႃမၼ်းၼၢင်း သမ်ႉဢမ်ႇႁၼ်လႅင်း။ ၸဝ်ႈဝွင်ႉလူင် လီဢၢႆပိူၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉၵႂႃႇၽၼ်းတၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇ သမ်ႉႁၵ်ႉ လုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်းၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇမွၼ်ငိုၼ်းသေ လၵ်ႉဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း လဵင်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈ မၼ်းၼၢင်း ယႂ်ႇသေ ပဵၼ်ပၢၼ်သၢဝ်မႃး ၸဝ်ႈဝွင်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႈယိင်း တႃမွတ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇတၢႆၼႆလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉၺွပ်းသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇ ႁဵတ်းႁိုဝ်ႁၢမ်ႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလႆႈ မႆႈၸႂ်တၢင် လုၵ်ႈယိင်းၼႃႇသေ ၸူးဢဝ် ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇ လူမ်ႉတၢႆလိုမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းလဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဢဝ် ၼၢင်းမွၼ်းတၢႆၸိုင် ၼၢင်းၵိၼ်ႇၼရီႇၵေႃႈ ႁူႉတေႃႈတေဢူၵ်းတႅၵ်ႇတၢႆၼင်ႇၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼႆ ယႃႇပေဢဝ်တၢႆသေ သင်လွင်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇ တေလီယူႇၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈဝွင်ႉၸင်ႇၽွမ်ႉသေ ဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း လွင်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဝ်ၸင်ႇ ၶၢတ်ႈၽွင်ႇၶၢတ်ႈပႄး ဢဝ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ဢၼ်ဝႆႉလႆႈႁိုင်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ်ၸေးၸေးသေ ဢဝ်ၼၢင်းမွၼ်း လွင်ႈၼမ်ႉပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉ မူႇဢၢၼ်သေ လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇလႆမႃး ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၵဵဝ် တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ။
ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၼွင်မႄႈမၢႆႈ ဢၼ်တၢင်းယၢဝ်းမီး 16 လၵ်း၊ တၢင်းပွတ်းမီး 7 လၵ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈလၵ်းမူၼ်း မီး 80 ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃႈ ဝဵင်းလူင်ၸေႈၶမ်းသေ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီႈၵဝ်ႈလၢၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ၸိုဝ်ႈမိူင်း ႁွင်ႉဝႃႈ ထုင်ႉတိူင်းၵုရုရႃႇၸၼႆသေ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းပဵၼ် ဢုတ်ႉတရၸဝ်ႈၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မီးဝႆႉလုၵ်ႈၸၢႆးလုၵ်ႈယိင်း တင်းၼမ်သေတ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၸၢႆးၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢုပရႃႇၸႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းမေႃဝႆႉ ၵႃႇထႃႇသိူဝ်ယဵၼ်းလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၵႆႉၽၢၼ်ႇႁဵတ်း သိူဝ်သေ လိုပ်ႈလမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် မေႃၵႃႇထႃႇသိူဝ်ယဵၼ်းသေ ၵႆႉၽၢၼ်ႇႁဵတ်း သိူဝ်လမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶုၼ်ၸၢႆး ဢုပရႃႇၸႃႇၼႆႉ ပေႃးမၼ်း ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းသိူဝ်ၼႆ သမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ် သိူဝ်လဵၼ်းသိူဝ်လၢႆး ၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈ၊ မၼ်းသမ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ် သိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႄႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးၵေႃး ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းၸၢႆးၽၢၼ်ႇႁဵတ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးမၼ်း လႆႈဢဝ်သိူဝ်ႈၶူဝ်းမၼ်းသေ ၵႂႃႇၸွမ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶဝ် တိုၵ်ႉပဵၼ်သိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢွၵ်ႇၸႂ်သိူဝ်ဝႆႉသေ မၢင်ပွၵ်ႈ ၵႆႉၸၢင်ႈလိုမ်း လွင်ႈဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်တေၶိုၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၶဝ်၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လႆႈဢဝ် ၶူဝ်းၼုင်ႈၶဝ် ၼႄပၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႄႈ ၼၢင်းမွၼ်းႁၼ်ၵၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးမၼ်း ၵႂႃႇလမ်းမူထိူၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းသေ လမ်းဢမ်ႇၶိုတ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸင်ႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေ လိုပ်ႈလမ်းမူထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ သင်ႇတပႄးမၼ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈလမ်းမႃးၶႆႈၸွမ်းလင်မၼ်းၼႆယူႇ။ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈ လိုပ်ႈလမ်း မူထိူၼ်ႇ ၵႂႃႇၽၢႆၸၢၼ်းတိၵ်းတိၵ်းသေ ပူၼ်ႉၶွပ်ႇလႅၼ်ပႅၼ်မိူင်းၶဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ လတ်းၶၢမ်ႈ လွႆမၢၼ်ႇၵၢင်းသေ ၸင်ႇၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈၼိူဝ်လွႆလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်သုင် မွၵ်ႈ 1600 ပေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ မိုတ်ႈယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ လွႆၼၼ်ႉသေ ႁႃၵိၼ်ႁႃယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းသၢပ်ႇလၢပ်ႈ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉယူႇ။ တီႈယူႇမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ပေႃးၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်း မီးၼမ်ႉဢူလူးလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်း မူၼ်ႈလူၺ်ႈ တီႈၼၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၼၢင်းမွၼ်းၵေႃႈ လွင်ႈလူင်းၸွမ်း ၼမ်ႉမူႇဢၢၼ်တိၵ်းတိၵ်း ဢမ်ႇၶွင်ႉဢမ်ႇၶမ်တီႈလႂ်သေ ၸင်ႇမႃး ပွင်ႇထိုင် ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တႃဢမ်ႇႁၼ်လႄႈ ၽႅဝ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ မၼ်းတေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ၊ သိုပ်ႇလွင်ႈလူင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ၽႅဝ်ထိုင်တီႈၼိုင်ႈ ၸူးဢဝ်ပႄးမၼ်း ၵႂႃႇၶင်ႉၵိုတ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၵေႃႈ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းသိူဝ်သေ လိုပ်ႈလမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇ ၺႃးမိူဝ်ႈႁိူဝ်ႉမွႆႈၼႃႇလႄႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼႃႇၼႆသေ ၸင်ႇလူင်းမႃးၸူး တႃႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၸင်ႇလႆႈမႃးႁၼ် ၼၢင်းမွၼ်းၵေႃႉလဵဝ် မီးယူႇၼိူဝ်ပႄးလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇမီးၸႂ်ဢီးလူႁၵ်ႉပႅင်းသေ ၶိုၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽဝႃႉၵူၼ်းၵမ်းလဵဝ်၊ ၸင်ႇၶိုၼ်းၽၢၼ်ႇႁဵတ်းၵူၼ်းသေ ၵႂႃႇၸူးတီႈမၼ်းၼၢင်းယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ၸင်ႇတူင်ႉတၵ်ႉတွင်ႈထၢမ်ၵၼ် လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶုၼ်ၼင်ႇၵၼ်လႄႈ ၼၢင်းမွၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇၸွမ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ် ၼၢင်းမွၼ်း ၵႂႃႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ မၼ်းမိုတ်ႈယူႇၼၼ်ႉသေ ႁႃဢဝ်ယႃႈယႃ မႃးယူတ်းယႃပၼ် တႃမွတ်ႇ ၼၢင်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း တႃၼၢင်းမွၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႅင်းမႃးသေ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇသေ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ဝဵင်းသိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ၸင်ႇမီးမႃးလုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ သၢမ်ၸၢႆး။
- သိူဝ်ၵွပ်ႇၽ (ၶုၼ်ရၢမ်ႇ)
- သိူဝ်ငၢၼ်ၽ (ၶုၼ်ၵၢမ်ႇ)
- သိူဝ်ၶီႇၽ (ၶုၼ်ဢွၼ်ႇ)
(တီႈၼႂ်းပိုၼ်းဝဵင်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ မီးလုၵ်ႈ 4 ၸၢႆးသေ ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ပဵၼ် သိူဝ်ႁူမ်ႇၽ) ထိုင်တီႈ လုၵ်ႈၸၢႆးသၢမ်ၸၢႆးယႂ်ႇမႃး ၸင်ႇထၢမ်ၶိူဝ်းဢူႈ ၶိူဝ်းမႄးသေ ၸင်ႇယွၼ်းမိူဝ်းလႄႇ မိူင်းပူႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ မႄႈၶဝ် ၼၢင်းမွၼ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ၵႂႃႇသေတႃႉ ၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈမႄးၶဝ်သေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸင်ႇလၵ်ႉလွမ်ဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇ ဝဵင်းသိူဝ်ၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ပၢႆႈၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ပေႃးဝႃႈ ဢူႈမေႈႁူႉယဝ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၶဝ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ မႆႈၸႂ်တၢင်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇၼႅတ်ႈလမ်းၸွမ်းၵႂႃႇ၊ ပေႃးႁွင်ႉလႆႈၵေႃႈ တေၶိုၼ်းႁွင်ႉမႃး ပေႃးဢမ်ႇႁွင်ႉလႆႈၵေႃႈ တေၸွမ်းသူင်ႇ ႁႂ်ႈၽႅဝ် မိူင်းပူႇၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၵေႃႈ မႆႈၸႂ်တၢင်လုၵ်ႈၸၢႆးၼႃႇလႄႈ ၽၢၼ်ႇႁဵတ်းသိူဝ်သေ ၼႅတ်ႈလမ်းၸွမ်း လင်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း သမ်ႉပေႃး ဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်း ဢမ်ႇၼွၼ်း ဢမ်ႇၵိၼ်သင်။ ႁဵတ်းၼၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢမ်ႇယူႇလီသေ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ လုၺ်းၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ် သိုပ်ႇၶႆႈၸွမ်း လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းတိၵ်းတိၵ်း ယွၼ်ႉဢမ်ႇယူႇလီလႄႈ ၸင်ႇမႃး ၶၢမ်ႈႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ (ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၵူးၵႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶၢမ်ႈႁွင်ႉယဝ်ႉ ႁိူဝ်ႉၼႃႇလႄႈ ၵႂႃႇသေႃႉဝႆႉ တီႈယုမ်းထိူၼ်ႇတီႈၼိုင်ႈ (ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈ ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုင်းသေႃႉ) တွင်ႉမႆႈၼမ်ႉၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇလူင်း မႃးၵိၼ်ၼမ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼွင်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇတီႈ ၼွင်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၼွင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼွင်သိူဝ်တၢႆ) ဢွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသိူဝ် ဝူင်ႈၵၢင် ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၼမ်ႉမၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ ၶၢမ်ႈလွႆမိၼ်းဝုၼ်ႇ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵဵဝ် ထို်င်မႃး သူပ်းၼမ်ႉမူႇဢၢၼ်၊ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉမူႇဢၢၼ်သေ ၽႅဝ်ထိုင်တမ်ႈတီႈ မိူင်းပူႇၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ လႆႈၵႂႃႇၺႃး ပူႇၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၶႆႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ၸွတ်ႇၸေးသေ ၸဝ်ႈဝွင်ႉပူႇ ၸင်ႇဝႃႈ "ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵဝ်ၼႆႉ ၵဝ်ပေႃး ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၵဝ်ယဝ်ႉလႄႈ တႃႇသူလၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ဢဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ၵႂႃႇႁႃတင်ႈမိူင်းမႂ်ႇတႃႉ"ၼႆယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇလၢၼ်ၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇပၼ် လၢၼ်ၸၢႆးလူင် မိတ်ႈမၢၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ပေႃးၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ သင်ၶႂ်ႈတင်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈဢဝ် မိတ်ႈၼၼ်ႉ ဝိုတ်ႉၶိုၼ်ႈၵၢင်ႁၢဝ် ပေႃးဝႃႈ မိတ်ႈၼၼ်ႉပၵ်းသႂ်ႇလိၼ်ၸိုင် ႁႂ်ႈတႄႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇလၢၼ်ၸၢႆး ၵေႃႉၵၢင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉပၼ် ၵွင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ သင်ဝႃႈ ၵွင်လုၵ်ႈၼၼ်ႉ လင်မေႃးမႃး ႁင်းၵူၺ်း တီႈလႂ်ၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမိူင်း တီႈၼၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇလၢၼ်ၸၢႆးလိုၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပၼ်မႃး ၸၢင်ႉတူဝ်ၼိုင်ႈ သင်ဝႃႇ ၼူၵ်ႉယၢင်း ၸပ်းႁူဝ်ၸၢင်ႉတီႈလႂ်ၵေႃႈ တႄႇတင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတီႈၼၼ်ႈ သင်ႇမႃး ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမၼ်း ၽႂ်ၶႂ်ႈၸွမ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇၼႆ ပၼ်ၶေႃႈဢၼုၺၢတ်ႈယဝ်ႉ။
တင်ႈမိူင်းၵွင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းပူႇၶဝ်တင်းၼမ်သေ လူင်းမႃးႁႃတႄႇတင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႂ်ႇယူႇ။ ၽႅဝ်ထိုင်မႃး တီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇတီႈၼိုင်ႈ ဢဝ်မိတ်ႈဝိုတ်ႉတူၺ်းၵေႃႈ တူၵ်းမႃး ဢမ်ႇပၵ်းလိၼ်၊ ပွႆႇၸၢင်ႉတူၺ်းၵေႃႈ ၼူၵ်ႉယၢင်း ဢမ်ႇမႃးၸပ်း၊ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ဢဝ်ၵွင်ဢွၵ်ႇမႃးၸိုင် ၵွင်ၼၼ်ႉ ၽႂ်ဢမ်ႇတွႆႇၵေႃႈ လင်မႃး မေႃးမႃးႁင်းၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် တႄႇတင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၸင်ႇဢဝ် ၶုၼ်(...) ၵေႃႉၵၢင်ၶိုၼ်ႈႁေႃ ၼင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ မိူင်ႈတီႈၼၼ်ႈ ဢဝ်ၸွမ်း သဵင်ၵွင်လင်သေ တႄႇပဵၼ်မိူင်းလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းၵွင်ယဝ်ႉ။ (ယၢမ်းလဵဝ် ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းၵွင်း) မိူင်းၵွင်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတိူင်းလူင် (10) တိူင်းသေ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တိူင်းၸေႃးတိၼႃႇၵရ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မေႃးရိသေ ဝဵင်းၽၢႆႇတႂ်ႈမၼ်း မီးယူႇ (99)ဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈမိူင်းယၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ တင်ႈႁၢင်ႈတင်ႈႁေႃပၼ် တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵွင်ယဝ်ႉ သွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ သိုပ်ႇလူင်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းထႅင်ႈယူႇ၊ ၽႅဝ်မႃး ဢွင်ႈတီႈ လိၼ်လီ သၢင်ႇထုၵ်ႇ ထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁၼ် ၼူၵ်ႉယၢင်းတူဝ်ၼိုင်ႈ မိၼ်မႃးၸပ်း ၼိူဝ်ၵွၵ်းႁူဝ်ၸၢင်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃ တင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ဢဝ်ၵေႃႉၼွင်ႉလိုၼ်း ၶုၼ် (...) ၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ။ မိူင်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼူၵ်ႉယၢင်းမႃးၸပ်းႁူဝ်ၸၢင်ႉလႄႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းယၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းတိူင်းလူင် (10) တိူင်းသေ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တိူင်းဢႃႇလႃႇဝီႇ၊ ဝဵင်းၽၢႆႇတႂ်ႈမၼ်း မီး (37) ဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈမိူင်းမိတ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈလူင်တႄႉ တႄႇတင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပၼ်ၼွင်ႉမၼ်းတင်းသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းသေ သိုပ်ႇလူင်းမႃးၸွမ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် မႃးႁႃဢွင်ႈတီႈ တႃႇတေတင်ႈမိူင်းမႂ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ လိူၵ်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈ ပႆႇထုၵ်ႇၸႂ်၊ ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးၸွမ်း ၼမ်ႉမၢဝ်းတိၵ်းတိၵ်း၊ လႆႈမႃးၽႅဝ် တီႈႁိမ်း ၼမ်ႉမိတ်ႈလႄႈ ၼမ်ႉမွင်းယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ် မိတ်ႈၸဝ်ႈ ဝိုတ်ႉၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ် ၽိူဝ်ႇမိတ်ႈတူၵ်းမႃး သမ်ႉမႃးပၵ်းသႂ်ႇၼိူဝ်လိၼ်လႄႈ ၸင်ႇလိူၵ်ႈဢဝ် တီႈၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ၼမ်ႉမိတ်ႈတင်း ၼမ်ႉမွင်းၼၼ်ႉ တႄႉတင်ႈပဵၼ် မိူင်းယဝ်ႉ။ မိူင်းတီႈၼၼ်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်မိတ်ႈ ဝိုတ်ႉသေ မၢႆတွင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းမိတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းမိတ်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈမၼ်း မီးဝဵင်း (49) ဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈဝဵင်းသိူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ၵုမ်ႇမိုင်ႉလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ် တႄႇတင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႂ်ႇၶဝ်ယူႇၵူၺ်းလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်း ၵႂႃႇလူတူၺ်း တီႈပေႃႈမႄႈၶဝ်။ ထိုင်တီႈ ၼႃႈၵၢၼ်လူင်လၢင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃး ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇၸူဝ်းၵၼ်သေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းထိုင်တီႈ ပေႃႈမႄႈၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈ ၵူၺ်းလႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈမႄႈၶဝ်ၵေႃႉလဵဝ် ၶီမွင်ဝႆႉယူႇ။ ၶဝ်မႄႈလုၵ်ႈ လႆႈၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ၵၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းဝႆႉယူႇသေတႃႉ ၽိူဝ်ႇဝႃး ထၢမ်ႁႃ ၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ်ၼႆ မႄႈၶဝ် ၸင်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ် လမ်းၵႂႃႇၸွမ်းလင်ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈထူပ်းႁၼ် ၸဝ်ႈပေႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸဝ်ႈမႄႈၶဝ် ၸင်ႇလၢမ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ ပေႃးတၢႆၵေႃႈတၢႆ ပေႃးဢမ်ႇတၢႆၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇၵူၺ်းၼႆသေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၵႂႃႇၸွမ်းၶႆႈၸွမ်းႁႃယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ် လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၶဝ်သေ ၶႆႈၸွမ်း သၢႆတၢင်းၸဝ်ႈဢူႈၶဝ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈသေ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး လႆႈၵႂႃႇႁၼ် လုပ်ႇၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၼွင်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်မႃးမိူဝ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈမႄႈၶဝ် သင်ႇဝႆႉဝႃႈ လုပ်ႇပေႃႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ထႃႇပၼႃႇ ႁဵတ်းၵွင်းမူးသေ ဝႆႈသႃၼပ်ႉယမ်၊ ႁႂ်ႈလႆႈမီး ၼႂ်းၵၢင် ဝၢၼ်ႈမိူင်း သၢမ်ပီႈၼွင်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇမႃးတႄႇတင်ႈဝႆႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းယၢင်းသေ ပူႇၸေႃႇဝႆႈသႃယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်မႄႈၶဝ် တေၶႂ်ႈၸွမ်းမိူဝ်းယူႇလူၺ်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉလႂ်ၼႆယူႇ၊ ၸဝ်ႈမႄႈၶဝ် ၸင်ႇဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ် ယူႇသဝ်းၵႂႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈ မၢၵ်ႇတႃမၼ်းလႅင်းလႄႈ လိူဝ်သေတီႈၼႆႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵႂႃႇတီႈလႂ်လႄႈ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇမႃးလိူၵ်ႈ ဢွင်ႈတီႈ ၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ် ၵႆႉလဵၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢင်းသိူဝ်ၼၼ်ႉသေ တႄႇတင်ႈပၼ် မိူင်းပုၼ်ႈတႃႇ မႄႈၶဝ်ယူႇသဝ်းယဝ်ႉ။ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် ၼွင်ႉၸၢႆးၶႅၼ်ႈတွင်ႉၶဝ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းတီးၸွမ်းမႃးၼၼ်ႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူင်းဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢင်းသိူဝ်၊ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းသိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈဢၼ် ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉ တေဢဝ် လုပ်ႇၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တႄႇတင်ႈၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပူႇၶဝ် လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈမိူင်းၸဝ်ႈဝွင်ႉသေ သူင်ႇပၼ်မႃး ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် သူႇၼိုင်ႈ၊ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ထၢတ်ႈၵႅဝ်ႈၽြႃးယဝ်ႉ။ ၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ၵၼ် ဢဝ်လုပ်ႇၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ သႂ်ႇဝႆႉတီႈတႂ်ႈ၊ ၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်း သမ်ႉႁဵတ်းထၢတ်ႈၵွင်းမူး သမ်ႉဢဝ် ထၢတ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ဝႆႉတီႈၼိူဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽြႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃး ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလႄႈ ၽြႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၵေႃႈ လူႉလႅဝ်ယၢတ်ႇပင်း ပဵၼ်ထိူၼ်ႇယုမ်း ငုမ်းသုမ်ႇၵႂႃႇယူႇ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1275 ၼႂ်းလိူၼ်သီႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝိမလ (မုၼ်ၸဝ်ႈၸိင်ႇ) တႄႇတင်ႈ သွၼ်းလေႃႇၽြႃးမျတဵင်းတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၵ်ႇဢုတ်ႇလႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇၶုတ်းဢဝ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ ၵွင်းမူးႁၢမ်းၵွင်းမူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶုတ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶုတ်းႁၼ်ၺႃး ၽြႃးတွင်း ဢၼ်သုင်မွၵ်ႈသွင်သွၵ်ႇ သူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1285 မိူဝ်ႈၽွင်း ပႃႈမုင်ႇ(ပႃႈမုင်ႇၼႆႉ ၽူဝ်မၼ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ လုင်းတႂႃႇရၵပ်ႉသေ ပဵၼ်ၵလႃးႁိၼ်ႇတူႇသေ ပိုင်ႈဢိင်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇယဝ်ႉ) ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်း ၽြႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ လႆႈၶုတ်းၽႅဝ်ထိုင် ထႃႇပၼႃႇၸၼ်ႉတႂ်ႈလႄႈ လႆႈႁၼ် ဢဝ်ၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် သၢမ်ၶႅပ်း၊ ၼိုင်ႈၶႅပ်းတေမီးမွၵ်ႈ 3 ပေႇ တဵင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽုၺ်ႇတူၺ်း ၶႅပ်းႁိၼ် သၢမ်ၶႅပ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၽြႃးပေႃးထိသၢတ်ႇ (ၽြႃးဢလွင်း) 4 သူႇလႄႈ မေႃႈလိၼ် ဢုမ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉ လုပ်ႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပႃး ၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် သူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်သုင်သွင်ၸွမ်းလႄႈ လိၵ်ႈႁိၼ်ဢၼ်မၢႆတွင်း လွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႅပ်းၼိုင်ႈသေ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ထႃႇပၼႃႇဝႆႉ ၼႂ်းၽြႃးတင်းသဵင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽြႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ပႃႈမုင်ႇ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉမႃးတႄႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇၵွင်းမူးၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉသေ တၢင်းသုင်မီး 60 သွၵ်ႇ။ (ဢွင်ႈၵဝ်ႇၽြႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉတီႈ ၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၼွင်ၸွၼ်းၼႆယဝ်ႉ)
ၽိုၼ်ဢိင် Ref:[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပညောဘာသ (ဦး)၊ ဖလားစောင်ဆေဖိတ် ခေါ် မိုးညှင်းမြို့ ကျားဖြူရှင်ဘုရားသမိုင်း၊ July, 2000 ရန်ကုန်။


c: text/html

text:
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉ မီးတီႈ ဝဵင်းတတႃးဢူး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၵႆယၢၼ် 35 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉသေ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈမၼ်း မီး 14,000 ထတ်း (4267 မီႇတႃႇ) သေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၵမ်ႇၽႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ် ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉဝႆႉယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈသေ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၸွႆႈသၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း တႃႇ 3 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်ပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် သူၺ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မၢၼ်းယတၼႃႇပူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၶၼ်ထုၵ်ႇ ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်မႃး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵၢင်ပီ 1990 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇပၼ်တၢင်းၶႂ်ႈၸႂ် ၼင်ႇပဵၼ် တွၼ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇယုၵ်ႉသုင် ၵၢၼ်ထွင်ႈတဵဝ်း လႄႈ ၵၢၼ်သႂ်ႇတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၸွမ်းတင်း ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉလႄႇ မႅၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်လဵဝ်တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်တေၶဝ်မႃး ၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တေလႆႈတိူဝ်းလိူဝ်မႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 10 ၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃး တွၼ်ႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉသေ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ် တီႈဢၼ် ဝဵင်းလူင် တီႈ ဢေးသျႃး ၼင်ႇ ဝဵင်းပေႇၵျိင်း၊ ဝဵင်းႁၼႂၢႆး၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇၵတ်ႉတႃး၊ ဝဵင်းတႃႇၵႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မိၼ်မႃးၸူးလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လႆႈတႄႇၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1996 ၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃး ပီ 2000 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းသဵင်ႈမၼ်း မီးၵႂႃႇ တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 150 လၢၼ်ႉသေ လႆႈၵူႈငိုၼ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းတီႈ ExIm Bank မိူင်းထႆးသေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေပိူၼ်ႈ ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၵူၺ်းလႆႈၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃး ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်သဵင်ႈငိုၼ်းသေ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ ၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ။
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် လႄႈ ဝဵင်းမိၼ်ၸူး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2000 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်ႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈမႃး တႃႇ 1000 လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေဢွၵ်ႇယၢၼ် တႃႇ 1000 ယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈႁပ်ႉလႆႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 3 လၢၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၶႂၢၵ်ႈလႆႈတေႃႇထိုင် 15 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်လူင်ၼႆႉ မီးတီႈ တွၼ်ႈၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈ ႁိမ်းဝဵင်းတတႃးဢူး မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယၢၼ် 21 လၵ်း (35 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 25015 ဢေႇၵ (10123 ႁႅၵ်ႉတႃႇ) ယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၵၢင်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ၵႂႃႇၸူး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆ တေလႆႈႁေႃႈလူတ်ႉ မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လဵၼ်ႈ ၶွင် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ် ၼႃႈယၢဝ်း မီး 14,000 ထတ်း (4267 မီႇတႃႇ)၊ ၼႃႈပွတ်း မီး 200 ထတ်း (61 မီႇတႃႇ) ၼႆႉ ႁိူဝ်းမိၼ်မဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈလူင်းလႆႈယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၵိုတ်းလူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဝႆႉလူတ်ႉ မွၵ်ႈ 700 လမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ သႂ်ႇဝႆႉပိူင်ပၼ်လူမ်းယဵၼ်၊ ပိူင်ၵႅတ်ႇၵင်ႈၽေးၽိုၼ်းၽေးၽႆး လႄႈ ပိူင်ပၼ်ႁႅင်းၽႆးၽႃႉၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၶူဝ်လႆႈထၢတ်ႈ မီး 6 ဢၼ်၊ ၶူဝ်လႆၸၢၵ်ႈ မီး 3 ဢၼ်၊ ၶူဝ်လႆတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ် မီး 1 ဢၼ်လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ပိူင်ၵုမ်းၵမ်ၸၼ်ထူင်ႁင်းၵူၺ်း။
ၼႂ်းၵႃႈ ၶူဝ်ၸၢင်ႈၶၢႆႉ 6 လင် ဢၼ်သူင်ႇၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ တႃႇ 3 လင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ်လူင် ပူဝ်းဢိၼ်း 747 ၸၢင်ႈမႃးသိူၵ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းမိၼ် ၸၢင်ႈၵိုတ်းတႃႇ 10 လမ်း တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈသေ ႁိူဝ်းမိၼ်သႅၼ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ 8 တႃ ၼႆႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈ ၸၢင်ႈလူင်း ၼိုင်ႈလမ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ၼိူဝ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၼိူဝ်လိၼ်တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်တႃႈလိူဝ်ႇ (MAGS) ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်မႃးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶမ်ႇပၼီႇ MJAS ၵေႃႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး VHF and HF SSB transmitters and receivers၊ ပိူင်ၵုမ်းၵမ်သဵင်၊ ပိူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶေႃႈမုၼ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁင်းတူဝ် (ATIS) လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ၵွၼ်ႉသၢၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈတႃႇဝႃႇသၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉ ရေႇတႃႇ လႄႈ ပိူင်ၼႄတၢင်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းတႄႉ ၶွင်ႇတႃႇ Check-In (36) ဢၼ်၊ ၵိၵ်ႉတီႈ ႁိူဝ်းမိၼ် သိူၵ်ႈ (8) ဢၼ်၊ ၶူဝ်ၶၢႆႉ (6) လင်၊ ၶိူင်ႈပၼ်ႇတူင်ႇ တီႈၶိုၼ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ထူင် (3) ဢၼ်၊ တီႈႁိူဝ်းမိၼ်ၸၢင်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ (11) ဢၼ်၊ တီႈႁိူဝ်းမိၼ်ၸၢင်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ၶၢဝ်းႁိုင် (6) ဢၼ်၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၶွင်ႇတႃႇ လႅၵ်ႈငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၶွင်ႉၶႅၵ်ႇလမ်ႇလွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း၊ လၢၼ်ႉၶၢႆ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ၊ လၢၼ်ႉၶၢႆ ၶူဝ်းၶွင်တီႈမၢႆတွင်း၊ ၶမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၶွင်ႇတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတၢင်း၊ ၵၢၼ်ၶၢတ်ႇလူတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။များပါဝင်သည်။
ၶေႃႈမုၼ်းတူဝ်ၼပ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈယုၵ်ႉၸၼ်ႉၶိုၼ်ႈသုင် လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈသၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃးၶိုၼ်း မႂ်ႇမႂ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး ၶၢဝ်းတၢင်း ၶုၼ်းမိင် ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၶႄႇပွတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးမႃး ပုတ်ႉထၵႃႇယႃႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵေႃႈ လဵၼ်ႈယူႇ ဢမ်ႇယွမ်း 4 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် တီႈဢၼ်မီး ၶူဝ်းပူၺ်ႈၽိင်ႈငႄႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈတႃႇဝႄႈ လွင်ႈၽၢၵ်ႇၵိင်ႇ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လူၺ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသတ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈလႄႈသင်ၼႆသေ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၽင်ၸႂ်ႁၼ်ဝႃႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ႁူးၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ႈထူၼ်ႈသွင် တႃႇၶဝ်ႈၸူး မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽၢႆႇသၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2012 ၼၼ်ႉဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တႃႇၶႂၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် တီႈပိုၼ်ၽႄၵုၼ်ႇသိၼ်ၼႆယဝ်ႉ။[9]
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶမ်ႇပၼီႇ JALUX မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၶမ်ႇပၼီႇ မီႇၸူႇပီႇသျီႇ လႄႈ ၶမ်ႇပၼီႇယူဝ်းမ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းပၼ် ၶမ်ႇပၼီႇ MJAS သေ လႆႈသုၼ်ႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇ (30) ပီယဝ်ႉ။ ၶမ်ႇပၼီႇ JALUX လႄႈ ၶမ်ႇပၼီႇ မီႇၸူႇပီႇသျီႇ သႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 45.5 သေ ၶမ်ႇပၼီႇၸိူဝ်းၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 9 ယဝ်ႉ။ လွင်ႇသႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း ႁူဝ်တီႈမၼ်းၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းမီး တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 4 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။[10]။ ဝၢႆးသေ MJAS တႄႇႁၢပ်ႇဢဝ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ယဝ်ႉသေ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်မႃးသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉမီး လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇဝႆႉယူႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Mandalay International Airport (MDL/VYMD). Airport Technology. Retrieved on 2007-04-02။
- ↑ Mann Yadanarpon Airlines. Archived from the original on 24 March 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ ၽိုၼ်မိူၼ်တၢင်ႇၽိုၼ်သိမ်းဝႆႉယဝ်ႉ. Archived from the original on 2 January 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ Route Map | Air KBZ. Archived from the original on 3 January 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ http://www.yangonair.com/index.php?option=com_content&view=article&id=99&Itemid=69
- ↑ operation map
- ↑ ၽိုၼ်မိူၼ်တၢင်ႇၽိုၼ်သိမ်းဝႆႉယဝ်ႉ. Archived from the original on 4 January 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ Mandalay Int'l Airport received over 1 million passengers last year | Eleven Myanmar. Archived from the original on 20 July 2018။ Retrieved on 10 July 2018။
- ↑ DCA Myanmar: Home. Archived from the original on 12 March 2013။ Retrieved on 15 March 2013။
- ↑ Mitsubishi Corporation - Press Room - 2014 - JALUX and Mitsubishi Corporation to Operate Mandalay International Airport in Myanmar | Mitsubishi Corporation

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း 5,000 ပၢႆ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းၼမ်ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် ။
တႄႇဢဝ်ၵၢင်ပီ 2022 ၼႆႉမႃး ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ႁူဝ် ၵူၼ်းမီး 5,000 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 3,000 ပၢႆ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ ဢႃႇႁႃႇရတၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇတဵမ် ထူၼ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၾူၼ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် တိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်း ၼၢဝ်ႇၸွမ်းၶၢဝ်း။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တီႈသီႇသႅင်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးသိုၵ်း တေမီး 5 ႁဵင်ပၢႆ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃငိုၼ်း၊ ႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၵူႈ ဝၼ်းလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ တႃႇၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးတႄႉ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပဵၼ်ၶႆႈဝတ်း ၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
တီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်း/ၼၢဝ်မီးမွၵ်ႈ 80 % ။ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ယႃႈယႃလႄႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
“တေႃႈလဵဝ် ဢၼ်လူဝ်ႇႁႅင်းတႄႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး ဢမ်ႇမႃး ႁိုင် 4 လိူၼ်ယဝ်ႉ”- ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း သီႇသႅင်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈယူႇ တေမီးမွၵ်ႈ 1 သႅၼ်ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵိုတ်းထႅင်ႈ 5,000 ပၢႆ။ ၸိူဝ်းၵိုတ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီး မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်လႄႈ သိုၵ်းသွင်ၾၢႆႇတိုၵ်ႉၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ယူႇ ၸိူဝ်း ၼႆႉ။
“ယၢမ်းလဵဝ် တီႈသီႇသႅင်ႇၼႆႉ တႃႇတေႁပ်ႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးထႅင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁပ်ႉယဝ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ။ ယွၼ်ႉလဵင်ႉ လူ တူၺ်းထိုင်ၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉလႄႈ မႆႈၸႂ်လွင်ႈၼႆႉၶႃႈ။ ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်မီးတီႈသီႇသႅင်ႇၼႆႉ တေပဵၼ် ၵူၼ်း မိူင်းတီႇမူဝ်ႇသူဝ်ႇ၊ ၾၢႆၶုၼ်၊ မိူင်းပၢႆး။ ဢၼ်ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈႁၢင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႇမႅင်းလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းၵေႃႈ ပႆႇတူၵ်းထုၵ်ႇၶႃႈ”- ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလၢတ်ႈ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တိူဝ်းၼမ်မႃးၵူႈဝၼ်းထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
001 (Wat Pang Mu)
shrine room stacked collection
Contents
Concertina book written in shan script
Shan text descriptor: Alaung Rhyming system: sauṅ'' kivʻ Rhyming system (shan): သွင် ၵိဝ် Introduction: no
Once up on a time, there is a country called Pārānasī. The king and the queen of this country has no son nor daughter. As they wanted to have a baby, one day the kind asked the queen to observe the precept and then request/make a wish for a baby. Consequently, the Bodhisatta While Snail came down from the heaven and started life with the queen (she became pregnant). After ten months, she (the queen) gave her birth to a white snail. ....
Summary (main text) (shan): ၼႂ်းမိူင်းပႃရႃၼသီၼၼ်ႉ မီးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸိုဝ်ႈ ( ) ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးသေယဝ် ဝ်ႉ သမ် ႉ ၶႆႈလႆႈလုၵ်ႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉၼၢင်းမိၽျႃးၶဝ်ႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇသိၼ်ယွၼ်းလုၵ်ႈ ၸဝ်ႈဢလွင်းႁွႆၶၢဝ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉမိူင်းၽီလူင်းမႃးတေႇတီၼၢင်းမိူင်းလူင်ယဝ်ႉ။ ပေ ႃးထိုင်သိပ်းလိူၼ် ၵိူတ်ႇၽွႃးမႃးပဵၼ်ႁွႆၶၢဝ်ယဝ်ႉ။ ႁွႆၶၢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီၼႃႇ ပွတ် ႇလီၼႃႇ မိူဝ် ႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ဢိင်ႇသၼ်ႇႁႅင်းဝ ႆဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵံးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃး ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၼၢင်းမိူင်းလူင်ၼႆႉ လၵ်ႉလဵၼ်ႈမၢဝ် ႇ ၼၵႃးလႄႈလုၵ်ႈမၼ်းၸင်ႇပဵၼ်ႁွႆ ဝ ႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ ်ၼၢင်းမိူင်းလူင်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၶျတၢမ်ႇ ႁႂ်ၵွႃႇယူႇဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမေႃႈၼၼ်ႉယဝ် ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢလွင်းႁွႆၶၢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမၢတ်ႈၶဝ်ဢဝ်တွတ်ႈတူၵ်းၼမ် ႉၵင်းၵႃၵွႃယဝ်ႉ။ ယင်းမီးၶုၼ်သိၵ်ျႃးလူင်းမႃးၸွႆႈဢလွင်းႁွႆၶၢဝ်လႄႈ ၽၢၼ်ႇပဵၼ် ၽွင်ႇပြတ်ႈသၢတ်ႈလူင်လႆမႃးၸွမ်းၼမ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်သိၵ်ျႃးၸင်ၵဵပ်းဢဝ် ႁွႆၶၢဝ်ၼၼ်ႉ သ ႂ်ၼႂ်းမေႃႈမႂ်ႇသေ တ ႅမ်ႈသႂ်ႇပႃးလိၵ်ႈၽိုၼ်ၼိုင်ႈ သိၵ်ျႃးတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁွႆၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢလွင်းယဝ်ႉ ပ ဵၼ်လုၵ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပြမ်မတတ်ႈ မိူင်းပ ႃႇရႃႇၼသီႇ ဝ ႃႈၼႆသေ ၼၢင်းၽၢႆးလႆႈႁူႉယဝ် ႉ ဢဝ်မိူဝ်းဝႆႉတီႈမိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပေ ႃးထိုင်လႆႈၸဵတ်းလိူၼ်မႃး တ ႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပ ဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ယ် ႂႇမႃးၵေႃႈမႄႈၽၢႆးသမ်ႉသွၼ်ပၼ်ၵူႈလွင် ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ဢလွင်းႁွႆၶၢဝ်ၵေႃႈ လၵ်ႉဢွၵ်ႇပၢႆႈမႃးမိူင်းၵူၼ်း သေ မ ႃးယူႇလူၺ်ႈၵၼ် တင်းဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵင်ႉဝူဝ်းၵႂၢႆး တီ ႈမိူင်းရႃႇ ၸၵျႃဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်တင်းသိူဝ်မေႈၽၢႆးမၼ်းၼုင်ႈသေယဝ် ႉ ၸင်ၵႂႃႇၸူးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵင်ႉဝူဝ်းၵႂၢႆးၶဝ်ၵေႃႈ ထ ၢမ်ဢွၵ်ႇ ၸိုဝ်ႈပီႈဝႃႈႁိုဝ်? ဢလွင်းၵေႃႈဝႃႈ ပီ ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ ၵမ်ႈၸႂ်သူၵျိုၵ်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ်ၵူၺ်းတႃႉ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵင်ႉဝူဝ်းၵႂႆးၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈ ပီ ႈမွင်ႇၵွၵ်ႉဝႃႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈမိူင်းရႃၸၵျႃဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းမီးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပႃးၼိုင်ႈ မီးလုၵ်ႈယိင်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၵၢၼ်ႇယူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢၵ်ႇၸဝ်ႈၸွင်ႈ မင်းသ ႃးၵူႈမိူင်းမိူင်း မ ႃးယွၼ်းလၵ်ႈထၢပ်ႈၵူႈတီႈယဝ်ႉ။ ပေ ႃႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈဢမ်ႇ ၸၢင်ႈၶႂၢင်ႉၽႃႈပၼ်တၢင်းလႂ် ၸင်ႇတေႁဵတ်းပဵၼ်ပွႆးပိုၼ်ပၢၼ်းၵုမ်းသေယဝ် ႉ တူၵ်းတိူဝ်ႉသႂ်ႇႁူဝ်ၽႂ်ၵေႃႈ ၵေႃႉၼၼ်ႉပဵၼ်တူၼ်ႈၵၢမ်ႇသိၸ်ႃႇၼၢင်းၵၢၼ်ႇယူင်ႇလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢၼ်းၵုမ်းၼၢင်းၵၢၼ်ႇယူင်ႇၼၼ်ႉ ဝိုၼ်ႈလူင်းသုပ်းသႂ်ႇမွင်ႇၵွၵ်းႁူဝ်ယုင်ႈၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ပေ ႃႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၸင်ႇတၵ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ၶႃၽူဝ်မေးၵႂႃႇယူႇတီႈပႃႇသၢင်းၶႅင်းပုၼ်ႉတႃႉ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ်ႁေႃမႆႉမွင်ႇၵွၵ်ႉႁူဝ်ယုင်ႈတင်းၼၢင်းၵၢၼ်ႇယူင်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇယူႇတီႈပႃႇၸသၢင်းၶႅင်းပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူ ႇႁိူင်မႃးယဝ် ႉ ယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉပေႃႈႁေႃၶမ်းမိူင်းရႃႇၸၵျႃဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶႆႈၵႂႃႇလႄႇမိူင်းပႃႇရႃ ၼသီႇဝႃႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေ ႃးဝႃႈႁွတ်ႈမႃးမိူင်းပႃႇရၼသီႇယဝ်ႉ ၸင် ႇလွင်းတေႃႇၵႆႇၵၼ် ဢလွင်းလွင်းလႄႈၸဝ်ႈပေႃႈႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၵႆႇဢလွင်းၵေႃႈတေႃႇပေႉၵႆႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ လ ႆႈဢၢပ်ႈပၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ တူဝ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉတေႃးထႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ႁဵတ်းရသေႉရႁၢၼ်းသေယဝ်ႉ ဢလွင်းႁွႆၶၢဝ်ၵေႃႈလႆႈဢုပ်ႇပိူင်ႇမိူင်းပႃႇရၼသီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Subject: sutta,folk stories,non canonical jataka Subject comments: only ''sutta'' is recorded in the data sheet
Work ID: W3
Physical Description
Condition
poor
human
Hand(s)
Appearance (paper): white
Binding
Covers: yes Cover colour: black Cover material: papier mache
Cover embellishment: lac
Condition
History
The date of this manuscript is 1205 which corresponds with 1843 CE.
Date of copying (era): sakkaraja era
Date of copying (year): 1205
Provenance and Acquisition
Former owner: Wat Pang Mu
Present copy's donor: kyauṅʻʺ takā noi Present copy's donor (shan): ၵျွင်းတၵႃ်ၼွႆႉ
Funding of Cataloguing
Dhammakaya Foundation


text:
ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်လိူၼ်မႃးၼႆႉ ၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈယိပ်းၵွင်ႈ/မိတ်ႈၶဝ်ႈၸူၼ်ထိုင် ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၼႂ်းတူဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈထပ်းၵၼ်မႃး ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၾၢင်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၽႂ်မၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/9/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 2 မူင်း မီးၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ ၵူၼ်းႁၢႆႉ ၶဝ်ႈၸူၼ် ႁၢၼ်ႉ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈ တီႈႁိမ်းၵျွင်း ၶႄႇ (တရုတ်ဘုံကျောင်း) ပွၵ်ႉ 5 ၼႃႈလိၼ် 13 (နယ်မြေ ၁၃ ) ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႆႈၵႂႃႇၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း လႄႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်တင်း ၼမ်။
ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ပဵၼ်ႁိူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ လႆႈၵႂႃႇ ငိုၼ်းၶမ်း တင်းၼမ် တင်းမူတ်း ၵႃႈ ႁိုဝ်တႄႉ ဢမ်ႇႁူႉ။ ၸဝ်ႈၶွင်ႁိူၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်။ ၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉ လွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၽႂ် ယႃႇႁႂ်ႈၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ လီၵူဝ်ၼႃႇၶႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းႁၢႆႉၼႆႉ ပႃးၵွင်ႈပႃးမိတ်ႈသေ ၶဝ်ႈၸူၼ် ၸိူင်ႉၼႆ ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ တီႈ လႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ တီႈမၢၼ်ႈဢၢႆႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၵူၼ်းႁၢႆႉ ပႃးၵွင်ႈပႃးမိတ်ႈသေ ၶဝ်ႈၸူၼ် ႁိူၼ်းၵူၼ်း လႅၵ်ႈငိုၼ်း လင် ၼိုင်ႈ လႆႈၵႂႃႇငိုၼ်းၶႄႇ သႅၼ်ပၢႆ။
“ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းလႅၵ်ႈငိုၼ်း တီႈမၢၼ်ႈဢၢႆႇ ၺႃးၸူၼ်ၵႂႃႇ သုမ်းငိုၼ်းၶႄႇ သႅၼ်ပၢႆ။ ၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉ ပႃးၵွင်ႈ ပႃး မိတ်ႈသေ ၶဝ်ႈၸူၼ်။ ၸဝ်ႈၶွင်ႁိူၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇတၼ်းပဵၼ်သင်။ ယၢမ်းလဵဝ် လီၵူဝ်ၼႃႇၶႃႈ ၵူၼ်းႁၢႆႉၼႆႉ”- ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈယိင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႈယႂ်ႇ၊ ႁႃငိုၼ်းယၢပ်ႇ၊ ပၢင်တေႃႇလွင်းလိူင်ႇၼမ်လႄႈ ၵူၼ်းလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်ၵေႃႈလိူင်ႇၼမ်။ ၵမ်ႈၼမ်ပၵ်းတႃၶဝ်ႈၸူၼ်ႁိူၼ်းယႂ်ႇႁိူၼ်းလူင်လႄႈႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉၶႄႇၵမ်ႈၼမ်။
မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းႁၢႆႉ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁေႃႈၵႃးမႃးတတ်းၼႃႈ ၵႃးၵူၼ်းမိူင်းလမ်းၼိုင်ႈ တီႈပွၵ်ႉ 5 ႁိမ်းဝတ်ႉၶိူဝ်းတႆး။ ၶဝ်ဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈလူဝ်ႇၸႅတ်ႈထၢမ်ၼႆသေ ၶိုၼ်ႈၶီႇၸွမ်းၵႃးၵူၼ်းမိူင်း။ ၽိူဝ်ႇထိုင်တီႈပွၵ်ႉ 6 လိုပ်ႈၸဝ်ႈၵႃးလူင်းရူတ်ႉသေ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵႃးၵႂႃႇပႅတ်ႈ ။ တင်းၵႃးတင်းၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးၵႂႃႇမူတ်း။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵႃး ၊ ၵၢင်ႉၵႄႇလႄႈပလိၵ်ႈၸွမ်းႁႃၶိုၼ်းရူတ်ႉၵႃးလမ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇထူပ်းႁၼ်တီႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ ၼႂ်းၵႃးမီးဝႆႉယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၸူၼ်ဢဝ်ရူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၼၼ်ႉတႄႉဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
Computer keyboard
ပေႃးဝႃႈတီႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶီးပူတ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ computer keyboard ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈၼင်ႇ ၸၢၵ်ႇပေႃႉလိၵ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ၼဵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် သေႃးသေ ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉ တႃႇႁဵတ်းၼင်ႇ လီႇပႃႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇႁဵတ်းၼင်ႇ ၼဵၼ်ၶိူင်ႈၽႆးၽႃႉယဝ်ႉ။
တီႈ ၶီးပူတ်ႉ Keyboard ၼႆႉၵမ်ႉပႃႈၼမ် တေလႆႈႁၼ် ဢဝ်ႁၢင်ႈတူဝ်လိၵ်ႈ ပေႃႉတဵင်ၸပ်းတိတ်းသႂ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ်မၼ်းသေ ပေႃးႁဝ်းၼဵၵ်းသႂ်ႇၼိူဝ် ၼဵၼ်ဢၼ် လႂ်ၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်တူဝ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢွၵ်ႇမႃးပၼ်။ တူဝ်လိၵ်ႈမၢင်တူဝ်ၼႆႉ ပေႃးၼဵၵ်းၵမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ မၼ်းတေဢွၵ်ႇပၼ်သေ တႃႇမၢင် တူဝ်ၼႆႉ တၵ်းတေလႆႈၼဵၵ်း ၼဵၼ်လၢႆဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်သေ မၼ်းၸင်ႇတေဢွၵ်ႇပၼ်ၵေႃႈမီး။ ၼဵၼ်ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၶီးပူတ်ႉ ၽၢင်ၼဵၵ်း ၼႆႉ မၼ်းတေဢဝ် တူဝ်လိၵ်ႈ၊ တူဝ်ၼပ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁၢင်ႈလၢႆး Signs ဢွၵ်ႇပၼ်သေ ပေႃးၼဵၵ်းပၼ်ၼဵၼ်လၢႆဢၼ်ႁူမ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၸမ်ႉ မၼ်းတေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၵၢၼ် မႃးၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းတေပၼ်ၶေႃႈပူင်ၸူး ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ႁႂ်ႈႁတေ်းပၼ် ၵၢၼ်ႁဝ်းသေလွင်ႈလွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းသႂ်ႇၶဝ်ႈ ၼႂ်းၶွမ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ mouse, touchscreen, pen devices, character recongnition လႄႈ voice recognition ၸိူဝ်းၼႆႉသေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶီးပူတ်ႉ ၽၢင်ၼဵၵ်းၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉပဵၼ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼမ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်း တႃႇဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းသႂ်ႇၶဝ်ႈၸူး တီႈၼႂ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇယူႇ။
ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်တႄႉၵေႃႈ ၽၢင်ႈၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉၼႆႉ ႁဝ်းၶႃးလႆႈၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁၢင်ႈတေႃႇၼႃႈ ၵၢၼ်ပေႃႉလိၵ်ႉ text entry interface တွၼ်ႈတႃႇ ပေႃႉ လိၵ်ႈ၊ ပေႃႉတူဝ်ၼပ်ႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈၸူး word processor, text editor ဢမ်ႇၼၼ် ၽရူဝ်ၶရႅမ်ႇ တၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၼႂ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၼႆၸိူဝ်း ပဵၼ် လွင်ႈၼဵၵ်းၼဵၼ် ၽၢင်ၼဵၵ်းၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉမႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၵုမ်းၵမ် သွပ်ႉဝႄးလ်သေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉပႃး တႃႇတေလဵၼ်ႈ ၵဵမ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၽၢင်ၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ လဵၼ်ႈၵဵမ်း ႁႂ်ႈပေႃးၼဵၵ်းလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈ လူမ်လူမ်ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၽၢင်ၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈပူင်ၸူး ပိူင်သၢင်ႈၶွမ်း Operation system တႃႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေၵွၼ်ႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ Windows' Control-Alt-Delete ၼဵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉ မၼ်းတေႁွင်ႉၼႃႈၵၢၼ် ဝိၼ်းတူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းတေဢိုတ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် command-line interface ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် ႁၢင်ႈတေႃႇၼႃႈ user interface ဢၼ်ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၽၢင်ၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 August 2022 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထၢတ်ႈသီႇ ဢွၵ်ႉတဵင်း 92 Ron ၼိုင်ႈလီႇတိူဝ်ႇလႂ် ၶိုၼ်ႈထိုင် 2,245 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ဢၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇတေႃႉတၢင်ႇၵႃႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 August 2022 ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းထၢတ်ႈသီႇ ဢွၵ်ႉတဵင်း 92 Ron ၼိုင်ႈလီႇတိူဝ်ႇ မီးမွၵ်ႈ 1,600 ပျႃးၵူၺ်း၊ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ၶိုၼ်ႈထိုင် 2,245 ပျႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ဝူင်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းထၢတ်ႈသီႇ ၶိုၼ်းမႃးမွၵ်ႈ 500 ပျႃး ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တီႇၸႄႇပရီႇမီႇယမ်ႇ ၼိုင်ႈလီႇတိူဝ်ႇလႂ် 2,625 ပျႃး၊ ထၢတ်ႈသီႇ ဢွၵ်ႉတဵင်း 92 Ron သမ်ႉ ၼိုင်ႈလီႇတိူဝ်ႇ 2,245 ပျႃး လႄႈ ဢွၵ်ႇတဵင်း 95 Ron သမ်ႉ 2,310 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 August 2022 မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼွၵ်ႈမိူင်း လႆႈသူင်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼိုင်ႈပီႊလႂ် ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမွၵ်ႈ 1.3 ပီႇလီႇယၼ်ႇလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈလူတ်းယွမ်းၽွင်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝူင်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၼိုင်ႈလီႇတိူဝ်ႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ႈမႃး 500 ပျႃးသေ မၢင်ၸႄႈဝဵင်း ဢမ်ႇမီးတႃႇတေၶၢႆ သမ်ႉပေႃးလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းလၢၼ်ႉဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ် ဢမ်ႇသဝ်းသေ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ လွင်ႈမၢႆမီႈႁူမ်ႇငမ်းယူပ်ႈယွမ်းမႃး၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း၊ ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၶိုၼ်ႈႁႅင်း၊ ၸူၼ် ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ်မႃးၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 4 ၵေႃႉ ပႃးမိတ်ႈပႃးလႅဝ်းပႃးၶွၼ်ႉလိုပ်ႈလမ်းၾၼ်းတႅင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ 4 ၵေႃႉ တေႃႇ 4 ၵေႃႉ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈၺႃးၾၼ်း 3 ၵမ်း ၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ တီႈႁူင်းယႃလႃႈသဵဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 15/11/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 9 မူင်း ဢွၼ်ႇၸၢႆးဝၢၼ်ႈဢၢႆႇ 4 ၵေႃႉ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၵၢတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈ တီႈလွႆ ယဵဝ်ႈသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းသမ်ႉၺႃး ဢွၼ်ႇၸၢႆးထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ မီးၵူၼ်း 4 ၵေႃႉ ၶီႈလူတ်ႉၶိူင်ႈလမ်းမႃး ၸွမ်းလင်ၶဝ် ဢဝ်လႅဝ်းၾၼ်းသႂ်ႇ ၵေႃႉၺႃးၾၼ်းပဵၼ် ၸၢႆးလႅင်း 19 ပီ ၺႃးၾၼ်း 3 ၵမ်း ယၢမ်းလဵဝ် ၸႅင်ႈၵႂၢမ်းဝႆႉတီႈႁူင်း ပလိၵ်ႈမၢႆ (1) ပွၵ်ႉ (3) ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးႁၢၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး TYO လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၶႃႈႁၼ်တႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃၵမ်း သိုဝ်ႈ ယဝ်ႉ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈဢၢႆႇဢေႃႈ။ မီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး 4 ၵေႃႉ(လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႄႇ) လမ်းၸွမ်းလင်လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇၸၢႆးဝၢၼ်ႈဢၢႆႇသေ တိၼ်တိုပ်ႈလူတ်ႉၶိူင်ႈၶဝ်လူမ်ႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၸၢႆးသွင်ၵေႃႉဢၼ်သွၼ်ႉမႃးသမ်ႉ လူင်းမႃးသေ ဢဝ်လႅဝ်းၾၼ်းသႂ်ႇ 2-3 ၵမ်းယဝ်ႉ ၼႅတ်ႈၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈၶဝ်သေ လႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ ၶႃႈလမ်းၸွမ်းလင်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶိုတ်း” ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၶႃႈၵေႃႈၶိုၼ်းထၢမ်တီႈဢွၼ်ႇၸၢႆးတႆးႁဝ်းဝႃႈ သူယၢမ်ႈမီးလွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်ဝႆႉႁႃႉ၊ ၶဝ်တွပ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်ၶဝ်။ မိူဝ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိမ်းၸမ် ႁူင်းပလိၵ်ႈမၢႆ(1) သေတႃႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတူၺ်းသေဢိတ်း ၶႃႈႁဝ်းၵႂႃႇၸုၵ်းတီႈၼႃႈႁူင်းပလိၵ်ႈၼၼ်ႉ သေ ပွင်ႉလႃႇၶဝ် ႁဵတ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ႇၸၢႆးတႆး 4 ၵေႃႉၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးဝၢၼ်ႈဢၢႆႇ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၵေႃႉတိူဝ်ႉမၢတ်ႇ ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၸၢႆးလႅင်း သူင်ႇယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃလူင် လႃႈသဵဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈမီးၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၵၢင်ၵိဝ်ႇ လၢႆၸုမ်း – ၸုမ်းၶႄႇ၊ ၸုမ်းမၢၼ်ႈ၊ ၸုမ်းတႆး၊ ၸုမ်းၶၢင်၊ ၸုမ်းပလွင်ႈ၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်သႅၼ်းယူႇႁူင်းႁဵၼ်း။


text:
သူၺ်ႇပျီႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ (မၢၼ်ႈ: ရွှေပြည်သာမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwepythar Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Soipyitaa]) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႉဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ ယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ပီ (၁၉၈၆) ၼၼ်ႉဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈၶွင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီး လွင်ႈႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသင်သေ ယူင်ႉသၢင်ႉပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉယူပ်ႈယွမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ ၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (႑႕) ပွၵ်ႉလႄႈ ဢိူင်ႇ (႕) ဢိူင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႔႓) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢင် (႓) ႁူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉသုင် (႔) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ GoogleEarth


text:
Monday, June 1, 2015
ဝၼ်းဝိသႃႇၶႃႇ လုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း(12) ပီ2015
ဝၼ်းဝိသႃႇၶႃႇ(ဝိသႃႇၶပူႇၸႃႇ)ၼႆႉ ပီၼႆႉထူၼ်ႈထုိင်ၵမ်း (12)ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃး၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဝဵင်းဢယုတ်ႉထယႃးၼၼ်ႉ လႆႈပုိတ်ႇမူိဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28ႉ5ႉ2015 သေ ဝၼ်းထီႉ 30ႉ5ႉ2015 ၼၼ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉၵႂႃႇတီႈ UN(United Nation)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢင်ပွႆးဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီသေ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵူိတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ၊ ဝၼ်းဢၼ်ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁုပ်ႈလႆႈၺၢၼ်ႇသၢမ်ပႃး၊ လႄႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ၼႆလႄႈပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် လွင်ႈယႂ်ႇပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇတႄႉတႄႉ။ မိူင်းဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ဝိသႃႇၶႃႇ ၼႂ်းပီၼႆႉမီးယူႇ(80) မူိင်းပၢႆပၢႆသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တင်းႁူဝ်ၶေႃႈ (Buddhism and World Crises)''ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈပၼ်ႁႃလူၵ်ႈ''ၼႆယဝ်ႉ။
တင်းယိူင်းဢၢၼ်းပၢင်ၵုမ်ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉတႄႉ ဢၢၼ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉသၢမ်ဢၼ်(ထေႇရဝႃႇတ၊မႁႃႇယႃႇၼ၊ ဝၸိရယႃႇၼ)လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၼႂ်ႈလူၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈၶူးလူင်Prof.Dr ၶမ်းမၢႆထမ်ႇမသႃႇမိ(ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃႇရ မိူင်းဢင်းၵိတ်း) လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၵုမ်(Moderator)လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်သေ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ။ ၽူႈတႅၼ်း တၢင်မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈတၢင်းႁၼ်ထုိင် လႄႈ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မေးၼၢင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမၢႆၼုိင်ႈ Drၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ပႃႈၼၢင်းသူၺ်ႇမုင်ႇၵေႃႈလႆႈတၢင်တူဝ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်း လူင် မိူင်းမၢၼ်ႈသေမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ပွႆးဝိသႃႇၶႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း(12)ၼႆႉ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မူိင်းၵွၵ်ႇ လႆႈဢဝ်တုိဝ်ႉတၢင်းသေ ၶဝ်ႈတူင်ႉၼုိင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွႆႈထႅမ်ပၢင်ပွႆးဝိသႃႇၶ ၽၢႆႇႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၼႂ်းမူိင်းထႆးလႄႈ ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း (17)ၸဝ်ႈသေ လႆႈၶဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸွမ်းၸဝ်ႈၶူးလူင် (3)ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်းမီးယူႇ (20)ယဝ်ႉ။ လူိဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်မီးတုိဝ်ႉတၢင်း လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ မီးယူႇၸဝ်ႈတႆးလၢႆလၢႆၸဝ်ႈယူႇ။
Posted by ktstudio
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ပီၵေႃးၸႃႇ 1382၊ လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း၊ ပီတႆး 2115 ၼီႈ
ဝၼ်းထိ 9/4/2021
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၶၢႆႉဝၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းပၼ်ႇၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းထႅင်ႈ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14/3/2021 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းဢိူင်ႇဝူဝ်းလၢႆးၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းမွၵ်ႈ 300 ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ။
ၵႂၢမ်းသင်ႇၼၼ်ႉလုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်းၸၵၶ 17 မိူင်းပၼ်ႇဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်ၶူဝ်လမ်ၼၼ်ႉမႃး။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်း (ဢမ်ႇၼၼ်ဝၢၼ်ႈၵျွင်းထမ်ႈ) ၼႆႉမီးယူႇၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းပၼ်ႇယၢၼ်ဝဵင်းသၢမ်လၵ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢၼ်မုင်ႈၸူးၶူဝ်တႃႈသၢင်းၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶိုင်ႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း 45 လင်တၢင်းၸၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼၼ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်ႁႂ်ႈၶၢႆႉ။ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးႁိူၼ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ 12 လင်လႄႈၸိူဝ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉပဵၼ်ၸၢဝ်းလီႉသူး/လီးသေႃးတင်းမူတ်း။
ဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းၼႆႉတႄႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 2001 ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလီးသူးပႅတ်ႇႁိူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ဝၢၼ်ႈလွႆလူမ်းဢိူင်ႇဝူဝ်းလၢႆးလႄႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ႁၢၵ်းဢိူင်ႇတွင်ၵႂၢႆးၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၽွင်းပီ 1996-1998 ၼၼ်ႉဢွၼ်တႄႇတင်ႈမႃး။ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉပၢႆႈၼႂ်းပီ 1996-1998 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇတႃႇမွၵ်ႈ 61 ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 10,000 ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁေႃႈလိုပ်ႈၵႂႃႇယူႇၸွမ်းၶွပ်ႇဝဵင်းသေၸိူဝ်းၶဝ်လႆႈႁဵတ်းသုမ်ႉသွင်းဢွၼ်ႇယူႇဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်သင်။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလၵ်ႉလွမ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁႃၸႂ်းႁိူၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇႁႃၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်လဵင်ႉသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃၸႂ်သေဢဝ်တၢႆလၢႆလၢႆ။ၼႂ်းပီ 1997 ၼၼ်ႉၵူၺ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈၵဵပ်းႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႅမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 37 ၵေႃႉၼႂ်းမိူင်းပၼ်ႇတၢႆလၢႆလၢႆ၊ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 331၊ 332 လႄႈ 520 ၶႃၸႂ်တေႃႇပေႃးတၢႆ။ထဝ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၽဝ်တူဝ်လိပ်းထိုင်တၢႆၼႂ်းဝၢၼ်ႈဝူဝ်းလၢႆး။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလီႉသူးလႆႈယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉလၢႆလၢႆပီ။ၼႂ်းပီ 2001 မႃးၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းပႆႇပၼ်ၸိူဝ်းၶဝ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ၊ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈတႄႇ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်းလူင်တီႈဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ယဝ်ႉဢၼ်ပီႈၼွင်ႉလီႉသူးၶဝ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆႉပၢႆႈ။ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၶဝ်ၺႃးသင်ႇႁႂ်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈမွၵ်ႈ ½ ၵီႊလူဝ်ႊယူႇတၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလီႉသူးတႄႉဢမ်ႇၶႂ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈၼၼ်ႈၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်လွႆသေႁႃၼမ်ႉယၢပ်ႇၼႃႇလႄႈလိၼ်တီႈၼၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးၽုၵ်ႇသင်လႆႈ။
မိူဝ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းၶဝ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈၶၢႆႉဝၼ်းထိ 14/3/2021 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလွင်ႈၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၸွမ်းဝႃႈၶဝ်ၶၢႆႉပၼ်ၵွပ်ႈဝႃႈတီႈလိၼ်တီႈၼၼ်ႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်။ၵူၺ်းၵႃႈမီး 14 လင်ႁိူၼ်းၵူၺ်းဢၼ်ယွမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်လီႉသူးတင်း 31 ႁိူၼ်းတႄႉဢမ်ႇယွမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/3/2021 ၼၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းမဵဝ်းမိၼ်းတၢၼ်းၶိုၼ်းႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇယွမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇၸူးတီႈၼႂ်းတပ်ႉၸၵၶ 17 ၶဝ်သေတဵၵ်းတဵင်ႁႂ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈဝၢၼ်ႈသူၼၼ်ႉယူႇၼႂ်းလိၼ်တပ်ႉၸၵၶ17။မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈမၼ်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇတီႈၸၵၶ 17 ၼႆႉႁႃႈပီၵူၺ်း။မိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇမႃးမီးသွင်ပီယဝ်ႉလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတေလႆႈၶၢႆႉၽွင်းမၼ်းပႆႇလႆႈလၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ၵူၺ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇယွမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်။
ၸၵၶ 17 ၼႆႉမီးတပ်ႉၵွင်ယူႇပႃႈတႂ်ႈမၼ်းထႅင်ႈ 10 တပ်ႉၵွင်တႄႇၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 2000 ၼႂ်းမိူင်းပၼ်ႇ။မိူင်းပၼ်ႇၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်းတႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵွပ်ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႉသူင်ႇလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းဢၼ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းတီႈတႃႈသၢင်းသေၵွင်ႉၸူးမိူင်းတူၼ်ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၵၶ 17 ၼႆႉဢဝ်တီႈယူႇပၵ်းဝႆႉၸွမ်းၼိူဝ်လွႆတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇသေမုင်ႈၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းဝဵင်းလႄႈၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်။ၵူၺ်းၵႃႈတပ်ႉမၼ်းယင်းပႆႇၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇတၢင်းလွႆသုင်ဢၼ်မီးပႃႈလင်ဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်း။ၵွပ်ႈၼၼ်လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်လၵ်းၶၢႆႉၼႆႉၵေႃႈမၼ်းၵဵဝ်ႇၸွမ်းလွင်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တေၶႂၢၵ်ႈတပ်ႉၸၵၶ 17 သေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းပိူဝ်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈမႃးတၢင်းသဵၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းမိူင်းပၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢဝ်ႉႁႅင်းမႃးတင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ/ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1/2/2021 ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶၢႆႉပၢႆႈၽွင်းပီ 1996-1998 ဢၼ်ထူၺ်ႈပႃးႁၢၵ်ႈပႃးတေႃၵူၼ်းမိူင်း 300,000 ပၢႆၼႂ်း 11 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇတတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉ သိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ၸင်ႇႁႃၶိုၼ်းၵေႃႇတင်ႈမႂ်ႇၽွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97-173-1530 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
PDF Files:


text:
မျႃႉဝတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ (မၢၼ်ႈ: မြဝတီမြို့) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myawaddy) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျႃႉဝတီႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ-မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတွင်ႇယိၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၸူးၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉသေ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ဢၼ် မိူင်းထႆး ပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈဢဝ်မႆႉ လွင်ႈၸွမ်း တီႈၼႂ်ႈ မႄႈၼမ်ႉတွင်ႇယိၼ်း ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၶူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈမႃး ၸၢင်ႈလတ်းမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇၽႅဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်း ဝၢၼ်ႈမႄႇတေႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢႆႇမျႃႉဝတီႇ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢႆႇမႄႇတေႃႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ မႄႈၼမ်ႉဢမ်ႇၶႅၼ်ႈဝႆႉၸိုင် ပဵၼ်သၢႆလဵဝ်ၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈမႄႇတေႃႇၼၼ်ႉ ၶီႇလူတ်ႉၵႂႃႇမွၵ်ႈၶိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉၼႆ ၽႅဝ် ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်သေ ဢဝ်တင်းလူတ်ႉၵႃးလႄႈသင် ဢဝ်တင်း ႁိူဝ်းမိၼ်လႄႈသင် ၵႂႃႇထိုင်လႆႈ [[မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝဵင်း|ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ လႆႈၵႂႃႇ 39 လၵ်းယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆတေႃးၼ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢင်ႈၼိူဝ်လွႆ တိၼ်ႇၵၢၼ်းၺီႇၼွင်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆတေႃးၼ လႄႈ တင်းဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ 9 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း တီႈ သၼ်လွႆတေႃးၼၼႆႉ ပဵၼ် လွႆၶႄႇၽိူၵ်ႇ (မၢၼ်ႈ: တရုတ်ဖြူတောင်) ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈၵဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶဝ် ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင် မီး မွၵ်ႈ 5000 ထတ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ ပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ မီးမႃး 113,115 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတႄႉ တႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ မွၼ်း၊ တွင်ႇသူႇ၊ ဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ မီးဝႆႉဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵၼ်တင်း မိူင်းထႆး ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း မျႃႉဝတီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ တႃႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇသေတႃႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႈသေ ၵႂႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တႄႇၸဵမ်ဢဝ် ၸိူၵ်ႈၽၼ်ႈ တေႃႇ တႅင်ႈၶမ်း လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် လၵ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ မျႃႉဝတီႇလႄႈ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ၽွင်းလူင် ဢူးၸ လႆႈၵိၼ်ၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ-ဢင်းၵိတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်ထုင်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉ မျႃႉဝတီႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပိူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၸွပ်ႇတူၺ်း လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတင်း ထႆး ၵဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၵေႃႈၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၶဝ်ႈတီႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉပဵၼ်တႃႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မီး ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမျိၼ်းဝုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢူးတႅတ်ႉၽေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ႁဵတ်းငဝ်ႈတၵ်ႉၵႃႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမႃးသေ ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းမူၵ်ႉတမဝႃႈ 'ၵုၼ်ပရႄႉၾတႅင်ႇ' ၊ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းပႃႇၵိူဝ်ဝႃႈ 'ၵွမ်ႇၾရႄႉ' ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇတႆးဝႃႈ ဝၢၼ်ႈ'သၢႆးၵတ်းယဵၼ်' ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈတႄးဢေးမျႃး (သဲအေးမြရွာ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်းၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ပႃး'ဢေး' သေ တီႈ မျႃႉပတီၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ 'မျႃႉဝတီႇ' ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၼၼ်ႉ မျႃႉဝတီႇၼႆ ၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ 'ဢမျႃႉဝတီႇ' ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၵျွင်းၽြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇငိူၵ်ႈ
- ၽြႃးမုင်ႈမူင်း (ၽြႃးၸုၵ်း)
- ၶဵင်ႇမုင်ႈယဵမ်ႈႁိင်ႇၶမ်း (ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမျိၼ်းဝုၼ်ႇ)
ပၢႆးယူႇလီ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ႁူင်းယႃၸႄႈတွၼ်ႈ မျႃႉဝတီႇ
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)


text:
ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉတႂ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၾႆးၾႃႉတေမွတ်ႇၶၢတ်ႇတီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၶၢဝ်းတၢင်း 6 ဝၼ်း ဝၼ်းတီႈ 8 ထိုင် 13 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပိူဝ်ႇၼႆႉ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းမူႇၸေႊ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။
ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေပုတ်ႈၸၢၵ်ႈၾႆး ထရၼ်ႊသၾွမ်ႊမိူဝ်ႊယႂ်ႇ တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉမၢဝ်းမၢႆ 6 လႄႈ တေၵိုတ်းလွင်ႈၸႅၵ်ႇၸၢႆႇၾႆးၾႃႉပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉဝႃႈၼႆ။
ပေႃးၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇႁႃႈၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၊ တေလႆႈၵိုတ်းၵၢၼ်ၵိုတ်းငၢၼ်းဝႆႉတင်းမူတ်းလႄႈပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ်တႄႉၼႆ ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶဝ်ႈမုၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈမူႇၸေႊလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ၵၢၼ်တေလႆႈၵိုတ်းဝႆႉမူတ်လႄႈ တေဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈယဝ်ႉယၢမ်းလဵဝ်။ တေမီးငိုၼ်းဢွၵ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးတေၸႂ်ႉၸၢၵ်ႇၾႆးသမ်ႉ ဢမ်ႇၶူပ်းၶႃႈၼေႈ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းသုင်ၼႃႇၶႃႈလူး။ ၼႂ်း 4-5 ဝၼ်းၼႆႉတႄႉ တေလႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၸိူဝ်းၵိုတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈ”
ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇၼႆႉ ယၢပ်ႇၸႂ်တႃႇၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈတႄႉပဵၼ်မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း ။ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇႁူင်ၶဝ်ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လႄႈလွင်ႈၵၢၼ်ႁိူၼ်းၵၢၼ်ယေး။
“ၵၢၼ်တေလိူဝ်မႃးထႅင်ႈဢေႃႈ။ လႆႈႁုင်တင်းၵႅတ်ႉသ် တင်းထၢၼ်ႇ တင်းၽိုၼ်းၼႆႉ တေလႆႈၼင်ႈပႂ်ႉတူၺ်းၶႃႈလႄႇၼေႃႈ။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွႆႇဝႆႉသေၵႂႃႇႁဵတ်းတၢင်ႇမဵဝ်းလႆႈမိူၼ်ၸိူင်ႉႁဝ်းႁုင်တင်းမေႃႈၾႆးၾႃႉၶႃႈလူးၼေႃႈ။ ”
ပေႃးၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇတႃႇတၢင်ႇၼမ်ႉၸႂ်ႉၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈတၵ်းလႆႈပၼ်ႇၸၢၵ်ႈၾႆး။ ယၢမ်းလဵဝ်ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းသမ်ႉၶၼ်သုင်။ တေပၼ်ႇၸၢၵ်ႈတၢင်ႇၼမ်ႉတၢင်ႇၼွင်ၵူႈဝၼ်းၵေႃႈယၢပ်ႇ။ ၵႃႈတေလႆႈလူင်းၵႂႃႇဢၢပ်ႇတီႈတႃႈမၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၼႂ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၾႆးၾႃႉမွတ်ႇႁိုင်ၸိူင်ႉၼႆတႄႉ မိူၼ်ပၼ်တိုဝ်ႉတင်းၶီႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈၵူၺ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈမႆႈၸႂ်ၵူဝ်မီးၽေးၽိုၼ်းၽေးၾႆးၵူၺ်းယဝ်ႉ -ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပွၵ်ႉၸၢၼ်းဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ – လင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵႃႈၾႆးၾႃႉၵေႃႈလႆႈပၼ်ၼမ်။ ဢမ်ႇပၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ။ လႆႈပၼ်မႃးၵူႈလိူၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ သင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ တတ်းပွၵ်ႉၼိုင်ႈ ပွႆႇပၼ်ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ ၊ ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်ၸႂ်ႉၵႂႃႇမိူၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉယိင်ႈၶႅၼ်းတေလီ – ဝႃႈၼႆ။


text:
ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ:Sandbox
{{safesubst:#invoke:unsubst|me|nocheck=1|=
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ sandbox ဢၼ်တေၸၢင်ႈ ၸၢမ်းႁဵတ်း လွင်ႈမႄးထတ်း ၼႃႈလိၵ်ႈဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႄးထတ်းၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉလွင်ႈမႄးထတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းယူႇ။ လိူဝ်းသေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈလူပႃးလႆႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်း ၼၼ်ႉယူႇ။
မၢႆတွင်း။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းမီးတီႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 12 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၶႂ်ႈသိမ်းဝႆႉၼႆၸိုင် ယႃႇပေၸႂ်ႉၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ။
Quick reset: replace contents of this page with
{{subst:/Default}}


text:
ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ
ဝီႇလျႅၼ်ႇ ႁိၼ်ႇၼရီႇ "ပီႇလ်" ၶဵၵ်ႉ (သၢမ်) (ၵေႃႉဢၼ်ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ ပီ 1955၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ဝၼ်းထိ 5) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ် ၸိုဝ်ႈလိုင်းလင်မီးဢေႃးယႂ်ႇ ၵေႃႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈၼိူင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၽၢၵ်ႈၵၼ်တင်း ပေႃးလ် ဢႄႇလ်လႅၼ်ႇ Paul Allen သေၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ထိၼိူင်ႈဝႆႉ တႄႇ 1995 တေႃႇ 2009 (မိူဝ်ႈပီ 2008 ပဵၼ် ထိသၢမ်) ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး။ မိူဝ်ႈၽွင်းမီးယူႇတီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆ့ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇ လႄႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄး ၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉမၼ်းပိူင်ႇ သျႄႇယႃႇလွၵ်းၵၢတ်ႇၽုင်ႇ ၽၢႆႇၼိူဝ် 8% လႄႈ ပေႃးဢဝ်ၽူႈပိူင်ႇ သျႄႇယႃႇၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉဝႃႈ မၼ်းယူႇတီႈ ၽူႈပိူင်ႇသျႄႇယႃႇၼမ်သေပိူၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈမၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇလႅၵ်ႈဢမ်ႇလၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈပိူၼ်ႈသေလႄႈသင် တၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈသင် တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁဵတ်းပပ်ႉလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽူႈၸုၼ်ႉၶူင်သၢင်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင် ပၢင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ သုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လႆႈတၢင်းၼပ်ႉယမ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်သေတႃႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၼႂ်း ႁူင်းၵၢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ထတ်းသၢင်ႈဝႃႈတႄႉ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၶႄႉၶဵင်ႇပိူၼ်ႈလႆႈ ဝႃႈၼႆၵေႃႈမီး။ တၢင်းႁၼ်ထိုင်မၼ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၶဝ်ႈ ၵမ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃးၶဵၵ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ႁႅင်းသႂ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၼ်ႈၵူၼ်းၼမ် ပရႁိတမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2000 တဵမ်မႃး လႆႈတႄႇတင်ႈ Bill & Melinda Gates Foundation တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူၼ်ႉၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် ပီ 2000 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇမႃး ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇ တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးတီႈယူႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ မၢႆႉၶရူဝ်သွပ်ႉၾ်သေ မၼ်းၶတ်းၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽႃႈပႅတ်ႈ တီႈယူႇ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2006 မႃး ၶဵၵ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတဵမ် တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် တေ တေၶၢႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ပွင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ တေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတဵမ် တွၼ်ႈတႃႇ Bill & Melinda Gates Foundation ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇယိုၼ်ႈၽႄပၼ် Ray Ozzie လႄႈ Craig Mundie ၶဝ်ၵႂႃႇ ၵမ်းလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ Ray Ozzie ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ပိူင်လူင်သေ Craig Mundie ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပျူဝ်ႇရူဝ်ႇ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2008 လိူၼ်ၵျုၼ် 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ၶဵၵ်ႉ လႄႈတင်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး မၼ်းသိုပ်ႇဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢမ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸွမ်းပိူင် တီႈမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ William H. Gates လႄႈတင်း Mary Maxwell Gates ၶဝ်သေ ၵိူတ်ႇမႃး တီႈ Seattle, Washington ယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ William H. Gates ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-ၵျႃႇမၢၼ်ႇသေ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ Mary Maxwell Gates ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း သၶွတ်ႉတလႅၼ်ႇ-ဢၢႆးရိတ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူဝ်း ၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢၼ် ထၢၼ်ႈသုင်သေ ပေႃးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၵေႃႉၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မႄႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ First Interstate BancSystem လႄႈ the United Way ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမၼ်းၼၢင်း J. W. Maxwell ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ယေးငိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
တီႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ မီး ပီႈၼၢင်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ Kristi (Kristianne) လႄႈ မီးၼွင်ႉယိင်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃး Libby ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇ တီႈ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဵၵ်ႉၼၼ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉတီႈၸိုဝ်ႈၽၢႆႇလင် ပေႃႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ III လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ William Gates or "Trey" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ၸဝ်ႉမႃးၸိူ်ဝးၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃႈမႄႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပၢၼ်ၵၢင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈ ၶတ်းၸႂ်မႃးၼႆ မၼ်းလႆႈတွင်းဝႆႉ ၼႂ်းၸႂ်မၼ်းယူႇ။ ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းလႆႈ 13 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇ လႆႈၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈ Lakeside ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ ထိုင်ၸၼ်ႉၵဝ်ႈ (Eighth grade) မႃး လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ်မႄႈ သေ ႁဵတ်းၵၢတ်ႇၶၢႆ ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇသိုဝ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ GE ၸုမ်ႇၼိူင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႂ်ႉၸွမ်းလႆႈ တီႈ ပရိၼ်ႇတႃႇ ၸၢၵ်ႈဢိၵ်ႇလိၵ်ႈ မဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် (ASR033 teletype) (ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၼင်ႈဝႆႉ သႃႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢိတ်ႇလိၵ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်မႃး တႄႇဢဝ်လွင်ႈတႅမ်ႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင် GE ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေ တႄႇတင်ႈလႆႈ လွင်ႈမၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇၶႂၢင်းပၼ် ၶၢဝ်းၶိုၼ်ႈပၢႆးၼပ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတႅမ်ႈမႃးၸွမ်း ၸၢၵ်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶဵမ်း (tic-tac-toe) မဵဝ်းၼိူင်ႈသေ ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ လဵၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်း လႆႈၸႂ် ၸၢၵ်ႈ (ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ) ၼၼ်ႉမႃးၼႃႇယဝ်ႉ။ မၼ်းတိူဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်သေ သွၵ်ႁႃ လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းႁိုဝ် မၢႆသိမ်းဝႆႉ မၢႆၶူၵ်ႉ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်မၼ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉ တွင်းၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ "ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တီႈၼႂ်းၸၢၵ်ႈၼႆႉသေ မၼ်းတေမီး သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ" ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပွႆးႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ယဝ်ႉ ၶဝ်သွၵ်ႈႁၼ် ပိူင် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း တီႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၵ်ႇပႃးတင်း DEC PDP minicomputers (DEC PDP ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇဢွၼ်ႇဢိတ်း ပၢႆးၽၢႆႇမေႃ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ပိူင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇဢၼ်ၼိူင်ႈ ပဵၼ်ပၢႆးမေႃ PDP-10 ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ၶွမ်ႇပၼီႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Computer Center Corporation (CCC) ၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ဢိုတ်းႁႄႉဝႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း Lakeside သီႇၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဵၵ်ႉ၊ ပေႃးလ် ဢႄႇလမ်ႇ၊ ရိတ်ႉ ဝီႇလၢၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႉဢီႇဝႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႄႈ လႆႈဢိုတ်းႁႄႉၶဝ်သီႇၵေႃႉၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်လႆႈႁူႉၵႂႃႇဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ပိူင်ယႃႉၵဝ်း ဢၼ်ၼိူင်ႈသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း ပိူင်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ငိုၼ်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ လွင်ႈဢိုတ်းႁႄႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသီႇၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁႃပၼ် ပိူင်ယႃႉၵဝ်း တီႈၼႂ်း သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် CCC ၼၼ်ႉသေ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်တႄႉ လႆႈတိူဝ်းလိူဝ်ပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၸႂ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ပၢႆးမေႃတႄႇလီႇ (Teletype) ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇတီႈ ႁွင်ႈလုမ်း CCC ၶဝ်သေ လႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူတ်ႉငဝ်ႈငႃႇ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉသႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်း ပိူင်ၸၢၵ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈ FORTRAN, LISP ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈၵပ်းၵၢႆၵၼ်တင်း ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ CCC ၼႆႉ တေႃႇထိုင် ပီ 1970 သေ ဝၢႆးလင်မႃး ၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇယၢၼ်ၼႂ်း တူင်ႇဝိူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈပီၼိူင်ႈမႃး လုၵ်ႉတီႈ Information Sciences, Inc သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႄပၼ် ငိုၼ်းလိူၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် COBOL ၼၼ်ႉၼႆ ႁႂ်ႈမၼ်းတႅမ်ႈပၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၸၼ်ႉသုင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းၸတ်းၵၢတ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်း လႆႈႁူႉၼမ်ႉၵတ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းတႅမ်ႈလႆႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇလႄႈ ဝၢႆးမႃး ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈတႅမ်ႈပၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းပၼ် လွၵ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဵၵ်ႉၼႆ့ ဢဝ်ၸႂ်မၼ်းသေ ၶိုၼ်းမႄးပိၼ်ႇတႅမ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈမၼ်းၶဝ်ႈသေၶိုၼ်ႈလႆႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼၢင်းယိင်းၼမ်ၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၶဵၵ်ႉလႆႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ "ပေႃးၵဝ်လႆႈယူႇၸွမ်း ၸၢၵ်ႈ (ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ) ၵဝ်ႇၸင်ႇၸၢင်ႈၼႄ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵဝ်လႄႈ ပေႃးၵဝ်တေလႆႈယူႇ ယၢၼ်ၵႆၸၢၵ်ႈတႄႉ တေယၢပ်ႇယဵၼ်းဝႆႉ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉဢၼ်မီး ဢႃႇယု 17 ၼႆႉ ဢိၵ်ႇတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇသေ လႆႈသၢင်ႈလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး ဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တႅမ်ႈမႃးလႆႈ Traf-O-Data ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်း traffic counters တီႈ Intel 8008 processor ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးၸဝ်ႉႁူဝ်ပီ 1973 ၼၼ်ႉ ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းပၼ်မႃး လွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သၽႃး လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတႂ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း တီႈ Lakeside School မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1973 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ SAT ဢၼ်ပၼ် 1600 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈ မႃး 1590 သေ ၽွင်းမၼ်းၶိုၼ်ႈ တီႈ Harvard College မိူဝ်ႈပီ 1973 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈထူပ်းတင်း Steve Ballmer ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵမ်ႉထႅမ်မၼ်း တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေပဵၼ်မႃး ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇတီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းပီသွင်ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၶူင်သၢင်ႈ algorithm of pancake မႃးသေ မၼ်းၼႆႉ လႆႈၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄတီႈ ၶၢဝ်းသွၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇ combinatiorics ဢၼ်ပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ၽရေႃႇၾႅတ်ႇသႃႇ Harry Lewis ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၶိုၼ်းဢဝ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ၶဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးပိၼ်ႇတႅမ်ႈ ႁႂ်ႈတူၵ်းပိူင်မၼ်းသေ ဢဝ်ပေႃႉၵိုၵ်းၸွမ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Christos Papadimitriou ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢမ်သိပ်းပီၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ပဵၼ်ပူင်ဢၼ်ၽႂ်းသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈတီႈ ႁႃႈဝႅတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ႁႂ်ႈၸွမ်းၸၼ်ႉမၼ်းလီလီသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵမ်ႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ မၼ်းသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇ (Paul Allen) ယူႇတႃႇသေႇသေ ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈ ပီ 10974 မႃး ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇၼႆႉ ဢဝ်မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇပၼ်တင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ ပၢႆးမေႃ Honeywell ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ပၢႆးမေႃ MITS Altair 8800 ဢၼ်ဢဝ် Intel 8080 CPU ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉလႄႈတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇၼႆႉ မုင်ႈႁၼ်တိုဝ်းတၢင်းမႃးလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇ တႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသွပ်ႉၾ်ဝႄး တႃႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢဝ်လွင်ႈတႅပ်းတတ်းမၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တင်း ပေႃႈမႄႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶဝ်ႁူႉဝႃႈ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းမီးႁႅင်းထၢတ်ႈၸႂ် ႁၢဝ်ႈႁႅရ်း တွၼ်ႈတႃႇ တႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် တႃႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ သုၼ်ႇတူဝ် ၼႆလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်မၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးမေႃ BASIC[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1975 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ ၽွင်းဢွၼ်ၵၼ်သူင် ပၢႆးမေႃ ဢီႇလႅတ်ႉထရေႃးၼတ်ႉ Altair 8800 ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸူး Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) ဢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ microcomputer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပၼ်ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈဝႃႈ မၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ BASIC interpreter တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈတႄႉမၼ်း Altair ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ် ၶဵၵ်ႉ လႄႈတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇၶဝ် ၵေႃႉပိူင်ႇ။ ၶဝ်တႅမ်ႈၶူတ်ႉမႃး တွၼ်ႈတႃႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၶဝ်ႈၵူၺ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ MITS ၶဝ်ႈၸႂ်မႃးၼိူဝ်ၶဝ်ၵူၺ်း။ Ed Roberts ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ MITS ၼႆႉလႆႈၽွမ်ႉၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ တူၺ်းလွင်ႈၼႄႁၢင် ၵၢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ၶဵၵ်ႉၶဝ်သေ၊ ၽိူဝ်ႇႁိုဝ်ထႅင်ႈလၢႆဝူင်ႈမႃး ၶဵၵ်ႉၶဝ်ၼႆ့ လႆႈၶူင်ႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ပၢႆးမေႃ ဢၼ်ငၢႆးၵၼ်တၢင်း Altair ဢၼ်ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတီႈၼႂ်း minicomputer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ BASIC interpreter မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႄႁၢင်ႈၶဵၵ်ႉၶဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ ႁွင်ႈလုမ်း MITS ဢၼ်မီးတီႈ Albuquerque ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃးသေ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉ ၸဝ်ႈၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸူး MITS တွၼ်ႈတႃ ၶူင်သၢင်ႈ interpreter တႃႇ Altair BASIC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1975 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ MITS လႆႈပၼ်ၵၢၼ် ၽေႃးဢႄႇလ်လၼ်သေ ၶဵၵ်ႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၽေႃး တီႈ MITS ဢၼ်မီးတီႈ Albuquerque ၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၶႂၢင်ႉ တီႈ Harvard ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸၢပ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ "မၢႆႉၶရူဝ်ႇ-သွပ်ႉၾ်" ၼႆသေ ႁွင်ႈလုမ်းဢွၼ်တၢင်းသိုတ်းၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ Albuquerque ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပီၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် hyphen မၼ်း ပူတ်းတူၵ်းပႅတ်ႈသေ ထိုင် ပီ 1976 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 26 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ "မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်" ၼၼ်ႉသေ ၷႂႃႇတၢင်ႇမၢႆၽၢင်တီႈ ၵႅမ်လုမ်းၸႄႈမိူင်း တီႈ New Mexico ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇတီႈ Harvard သေ ႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းသုတ်း။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉ (Microsoft's BASIC) ၼႆႉ လႆႈလိုဝ်းလင်မႃးတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈသူင်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇပိုၼ်ၽႄတီႈၼႂ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁၼ် ထုတ်ႇဢဝ်ၵေႃႇပီႇမၼ်းသေ ပိုၼ်ၽႄတီႈၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းထုတ်ႇဢဝ်သေ ပိုၼ်ၽႄၵႂႃႇထႅင်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ထိုင် 1976 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ MITS newsletter သေၵေႃႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင်ၸူး ၽူသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ MITS သေ တေဢမ်ႇသိုပ်ႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇထႅင်ႈ၊ တေဢမ်ႇပႆႇသိုပ်ႇ ၽိုၼ်ၽႄထႅင်ယဝ်ႉသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ပေႃးလႆႈ ၵိုင်ၵႃႈၵိုင်ၶၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေထိင်းသိမ်းဝႆႉ သွပ်ႉၾ်ဝႄးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလိုဝ်းလင်မႃး တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၶဝ် ၵႃႈႁိုဝ်သေတႃႉၵေႃႈ ၶဵၵ်ႉတႄႉ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵိုင်လႆႈ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆလင် ပီ 1976 ၼၼ်ႉ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးတႂ်ႈ ႁူမ်ႈငဝ်း MITS သေၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄး တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ဝိၼ်းတူဝ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1979 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼ်ႉ ဢဝ်ၶွမ်ႇပၼီႇမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ Albuquerque သေ ၶၢႆႉၸူး ဢွင်ႈတီႈမႂ်ႇ Bellevue ဢၼ်မီးတီႈ ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီပၢႆးၸဝ်ႉ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈယူႇၽၢႆႇၼိူဝ်သေ မုင်ႈႁၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းမႃးလႄႈ မၼ်းၸၼ်ႉ ပၵ်းပိူင် မၢႆမီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈပီ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးထတ်းသၢင်ႈ ပၵ်းပိူင်ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵမ်းဢၼ်ဢၼ်သေ၊ ပေႃးမၼ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး မၵ်ႈမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း IBM[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1980 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ IBM သေ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ IBM PC ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူဝ်ႇ BASIC interpreter လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇတႅမ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁႃ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်မႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈတၢင်တူဝ် IBM ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်လူဝ်ႇ Operating System ၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၸီႉၸူး Digital Research (DRI) ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉယဝ်ႉတီႈ CP/M Operating System ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း IBM လႄႈ DRI ၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃး၊ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။ ၽူႈတၢင်တူဝ် IBM ဢၼ်ပဵၼ် Jack Sams ၼႆႉ ၽိူဝ်ႇထႅင်ႈဝၼ်းၼိူင်ႈ ၽွင်းမၼ်းထူပ်းတင်း ၶဵၵ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ သၢင်ႇတေႃႇသေၵေႃႈ မၼ်းသိုပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈႁႃပၼ် Operating System ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ႁိုင်ထႅင်ႈလၢႆဝူင်ႈ ၶဵၵ်ႉၸင်ႇပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် တႃႇၸႂ်ႉ 86-DOS (QDOS) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Hardware ၶွင် PC တီႈ Tim Paterson ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းမီးယူႇတီႈ Seattle Computer Products (SCP) ၼၼ်ႉ သေ ပဵၼ် Operating system ဢၼ်ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၢႆႉၶရူဝ်ႉသွပ်ႉၾ်ၼႆ့ မၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း SCP သေ မၼ်းပဵၼ်မႃး ဢေးၵျႅၼ်ႉ ၵေႃႉလဵဝ် ၶွင် SPC သေ မၼ်းလႆႈသုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸဝ်ႈၶွင် 86-DOS ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈႁူၼ်းပဵၼ် Operating System တွၼ်ႈတႃႇ PC ယဝ်ႉ မၼ်းၸူးၶၢႆၸူး IBM ၼင်ႇ PC-DOS သေ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း တေႃႇလႃႇ 50,000 သေ ၶၢႆပႅတ်ႈၶၢတ်ႇၶၢတ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ သုၼ်ႇၶႂၢင်းပၼ် တႃႇ Operating System ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ပၼ်ၵႂႃႇၸွမ်း။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵူဝ်ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Hardware တၢင်ႇၸိူဝ်း ႁဵတ်းပွမ် ပိူင်သၢင်ႈ System ၶွင် IBM သေ ၶၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁႅင်းလႆႈၶၢႆ MS-DOS ၼႆႉ မၼ်းဢီးပၼ် ႁႂ်ႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ပေႃးထိုင်တီႈ ၽူႈလဵၼ်ႈပိူင်လူင် ၽၢႆႇႁဵတ်းသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် 1981 လိူၼ်ၵျုၼ် 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ လႆႈမူၼ်ႉမႄး ၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်းမႃး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းၶၢႆႉ ၵႂႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်းမၼ်းတီႈ ၸႄႈမိူင်း Washington သေ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၸုမ်း လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၼၢမ်းႁူဝ်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
Windows[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင် ပီ 1985 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇပိုၼ်ၽႄ မၢႆႇၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ဝိၼ်းတူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ OS/2 ဢၼ်ပဵၼ် Operating System တၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉလႄႈ လႆႈပူတ်းမိုဝ်းၵၼ်တင်း IBM မႃး ၼႂ်း လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇ တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ပိူင်ႈသၢင်ႈ System ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမႃးသေတႃႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ လွင်ႈၶူင်ႈသၢင်ႈ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသႄ ၼႂ်းၵႄႈၶဝ်တင်းသွင် လွင်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်မႃးၼၼ်ႉ လႆႈမီးႁွႆးမႃးယူႇ ဢိတ်းဢီႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1991 လိူၼ်မေႇ 16 ဝၼ်း ၶဵၵ်ႉလႆႈဢဝ် ၽိုၼ်မၢႆၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်း ၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႄသေ၊ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆၼၼ်ႉလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း Operating System သွင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သုတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉသေ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆ့ တေသႂ်ႇႁႅင်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ Windows NT kernel ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆး ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၸတ်းၵၢၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈ ၽွင်းမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1975 တေႃႇ 2006 ၼႆႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင် ၽၢႆႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၶႂၢၵ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇသေ ပေႃးမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ ၽႅဝ်တီႈ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼိူင်ႈတီႈၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉဢွၵ်းဢေႃၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ ပႂ်ႉတူၺ်းယဝ်ႉ။
ၼင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉသေ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵမ်းၵမ်းထူပ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇလႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ထၢၼ်ႈယႂ်ႇ တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလၢႆးငၢၼ်းၵၢၼ်၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်၊ ၶပ်ႉမၢႆၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽူႈၸၢတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ တေမီး ႁူးႁူဝ်ႈ ဢၼ်တေတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈႁွင်ႈ ၽွၼ်းလီၶၢဝ်းယၢမ်း ၶွင်ၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ၵႂၢမ်းတေႃႇသူႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေ ၼႆယဝ်ႉ။
မၼ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပၼ်းတၢင်းၶႆႈၸႂ်ၶိုၼ်း ၼိူဝ် ၶေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ၊ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵႆႉဝႃႈ "ၼႂ်းၵႃႈၶႃႈယၢမ်ႈငိၼ်းမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယွင်ႇဝႃႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ"၊ "ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တမ်းဝၢင်းဝႆႉသေ ၵိုင်လီၵႂႃႇႁူမ်ႈ ၸုမ်းဢၼ်ႁဵတ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶေႃႈထတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉဢွၵ်ႇလူၼ်ႉဢွၵ်ႇ မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၽၢင်ႉသေ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈပေႃးထိုင်တီႈ ၶဵၵ်ႉႁၢၼ်ႉၸႂ် တႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်း မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႇၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်မီးတႂ်ႈမိုဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉ သင်မၼ်းႁၼ် ၶဝ်ၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵႆႉလၢတ်ႈၶိတ်ႈလၢတ်ႈပၢႆဝႃႈ "ၵဝ်တႄႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇဝူင်ႈၼႆႉပေႃးသုတ်း တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ" ဝႃႈၼႆ၊ ၼႆႉ ၸိူဝ်းဢၼ် ၶဵၵ်ႉႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈၵၼ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၷၢး မိူဝ်ႈပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းႁဵတ်း ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်မႃး တူင်ႉတူင်ႉတိုၼ်ႇတိုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၽႃႇသႃႇ Programming တႃႇ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဵတ်းတီႈ TRS-80 Model 100 line ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ တင်ႈၸုမ်း ဢၼ်ဝႆႉပိူင်ယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၸုမ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် ပီ 1989 မႃး မၼ်းတႅမ်ႈ Code ဢၼ်တေၸၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈ ၽၢႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2006 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵူႈဝဵင်းၼင်ႇၼႆသေ ၼႂ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ပီတေမႃးၼၼ်ႉ တေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလိူဝ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပရိႁိတ ဝႃႈၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။
ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းတင်းၼမ် ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် ၵေႃႉဢၼ်မၼ်းလႆႈ ပိုင်ႈဢိင် Ray Ozzie လႄႈ Craig Mundie ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၵူႈဝၼ်း (ၵၢၼ်ၶၢဝ်းပွတ်း) ၼႆႉ ပၼ် Ray Ozzie ႁဵတ်းသေ တႃႇ Criaig Mundie ၼႆႉတႄႉ ႁႂ်ႈမၼ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ တမ်းဝၢၼ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶၢဝ်းယၢဝ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်လုမ်းတတ်းသိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်တတ်းသိၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်မႃးၼႆ ၶဵၵ်ႉၵူၺ်း ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈတႅမ်းတတ်းၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1998 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇၶဝ် မၢႆထိုင်မၼ်းဝႃႈ မၼ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ပၼ် ၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တီႈပွင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း "လွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ"၊ "လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ" လႄႈ "ႁဝ်းၶႃႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈထဵင်ၵၼ်တင်း မေႃဝေႃႁၢၼ်း David Boies ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၵျႃႇၼႄႇ BusinessWeek တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ ပၼ်ၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႈ ၼင်ႇ "ၶႃႈဢမ်ႇတွင်းယဝ်ႉ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းလႄႈ ၽူႈတတ်းသိၼ် ပေႃးလႆႈ ယုမ်ႉၶူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉထႅင်ႈၼႆ့ လွင်ႈဢၼ်ထဵင်ၶိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ ပၵ်းပိူင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပၢႆးမေႃႇ ၶဝ်ၼႆၼၼ်ႉသေ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ဢီးမေးလ် ၶဵၵ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇသေ တူၺ်း ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ပိတ်းဢၼ်ပွတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ မၼ်းပိူဝ်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ ၼိူဝ် လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ"
ဝၢႆးလင်မႃး ၶဵၵ်ႉလၢတ်ႈတွပ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ ပေႃးတူၺ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶဝ်၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ၼႆ့ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈ တေႃႇသူႈႁႂ်ႈ တိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈသလေႇမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လၢႆးႁဵတ်းၶဝ် ယူဝ်းယူဝ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းမၼ်းပၼ် ၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၽၢင်ႈႁၢင်ႈမၼ်းသေ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ "ၶႃႈၼႆႉ လႆႈႁႄႉၵင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁႃႉ... မၼ်းလႆႈယိၼ်းဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်း ပေႃးထၢၼ်ႇတေလႆႈႁွင်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈသေ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈတွပ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢႃႇယု ပႆႇထိုင်လီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ ယၢပ်ႇယဵၼ်းမႃး။
ၶဵၵ်ႉၶႂ်ႈထဵင်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၽူႈတတ်းသိၼ်တႄႉ လႆးတတ်းဝႃႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆ့ ဢဝ်မိုဝ်းႁူမ်ႇငမ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းဢိုတ်းႁႄႉဝႆႉ လွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇလွၵ်းၵၢတ်ႇ၊ လွင်ႈတၢင်း တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ပၵ်းပိူင်ဢႅၵ်ႉ သျႃးမႅၼ်း (Sherman Antitrust Act) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
Appearance in ads[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်း သွႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢိူၼ်ၼိူင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၼႄႁၢင် ၵေႃႉဢၼ်ၶဵၵ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် Jerry Seinfeld သေ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၶဵၵ်ႉလႄႈ တင်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈသေ ၵႂႃႇသေမႃးသေ Jerry Senifeld ၼႆႉလႆႈၽၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃး ၶဵၵ်ႉ ဢၼ်ဢၢၼ်းသိုဝ်ႉ ၶႅပ်ႉတိၼ် တီႈၽၢႆႇၼႃႈ လၢၼ်ႉသွၵ်းတိၼ် ဢၼ်ယွမ်းၵႃႈမၼ်းပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတေႃႇၵၼ် ႁိုင်ယဝ်ႉ 90 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃး တီႈၼႂ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဵၵ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းၶဝ်ႈထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လၢၼ်ႉသွၵ်းတိၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ဢၢၼ်ႈဢဝ် သွၵ်းတိၼ် ဢၼ်သႅၼ်းယႂ်ႇ ၶၢႆႇပၼ် မိတ်ႇသတႃႇၶဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းသိုဝ်ႉသွၵ်းတိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းယိပ်းဝႆႉ Discount Card သေ၊ တီႈၼႂ်း Discount card ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဝၢႆးသေ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်း မိူဝ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၽႃႇလူတ်ႉဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ တီႈ New Mexico မိူဝ်ႈပီ 1977 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းၶႃသွင်ၵေႃႉ ပႆတီႈႁွမ်း သျွပ်ႉပိၼ်းမေႃးၼၼ်ႉ Senifeld ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ် ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးတၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇႁႃႉ ၼႆ ၶဵၵ်ႉၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ဢေႃႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆးပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵႂႃႇ ၼႆလူး... ၶဵၵ်ႉတွပ်ႇဝႃႈ ဢေႃႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၼၼ်ႉပဵၼ် လွင်ႈၼပ်ႉယမ်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သျူဝ်းၵေႃႉလဵဝ် Seinfeld ဢၼ်ပဵၼ် "ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် (nothing)" ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သွႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ထီႉသွင်ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉလႄႈ Seinfeld ၼႆႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈယူႇလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းသမတႃႇ တီႈ ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလင်ၼိူင်ႈ ၶွင် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းသမတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်းတၢင်း ဝၢႆးလင် မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈ မၼ်းလိုဝ်ႈတီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ယဝ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ ၶႂ်ႈလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးသေတူၺ်းၼႆ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ Tuva ၶွင် မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ထိုင်ပီ 2010 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉထုၵ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ မႃးလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တီႈ Massachusetts Institute of Technology ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈထၢမ်ၶေႃႈထၢမ်ၸူးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တီႈၼႂ်း ၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်တေၸၢင်ႈပေႃႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ် သုၼ်ႇတူဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶဵၵ်ႉၼႆ့ မၼ်းၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်တင်း မလိၼ်ႇတႃႇၽရႅတ်ႉၶျ် ဢၼ်ယူႇတီႈ Dallas, Texas ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1994 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလုၵ်ႈလၢင်း သၢမ်ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း သွင်ၵေႃႉ Jennifer Katharine Gates ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1996 ၼၼ်ႉသေ Phoebe Adele Gates ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 2002 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး Rory John Gates တႄႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1999 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁိူၼ်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၶဵၵ်ႉၼႆ့ ပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ်ငၢႆးၸမ်ၸွမ်း သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၾိင်ႈတိုၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆဢွၼ်ႇ ဢၼ်မုင်ႈႁၼ်လႆႈ Lake Washington ဢၼ်မီးတီႈ Medina ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းလၢႆ ဢၼ်မီးတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်း ၶွင်ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ဢၼ်ပိူင်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2006 ၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈ မီးၵႃႈၶၼ် တေႃႇလႃႇ 125 ၼၼ်ႉသေ၊ ၶွၼ်ႇဢၼ်တေလႆႈပၼ်ၼိူင်ႈပီ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူဝ်းၶွင် ႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီး 991,000 ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် ၼင်လိၼ် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈ လွၵ်းထတ်း 66,000 (လွၵ်းမီႇတႃႇ 6100) ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼွင်လူၺ်းၼမ်ႉ ဢၼ်မႃး ပိူင်ၽဵင်းၵႂၢမ်းတႂ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 60 ထတ်း (18) မီႇတႃႇ၊ ႁွင်ႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 2500 လွၵ်းထတ်း (230 လွၵ်ႈမီႇတႃႇ) လႄႈ ၶွင်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 1000 လွၵ်းထတ်း (93 လွၵ်းမီႇတႃႇ) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶဵၵ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁႃမႃးတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ ႁွႆးမိုဝ်း Leonardo da Vinci ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တန် Codex Leicester ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် 30.8 လၢၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးတီႈ ပၢင်ၶႄႉသိုဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1994 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈၸိုဝ် ၸိူင်း Adventure ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇတီႈႁိူၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းဝႆႉႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇတီႈၼႂ်း ၸိူဝ်း The Great Gatsby ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ႁူးထမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ သူင်လဵၼ်ႈ ၵၢတ်ႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ တႅၼ်းၼိတ်ႉ လႄႈ ပေႃႉၶွပ်ႉၾ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ တီႈသဵၼ်ႈမၢႆ Forbes 400 ၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ဝႆႉ တီႈၼိုင်ႈ တႄႇ 1993 တေႃႇ 2007 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ် Forbes ႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈမၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ဝႆႉ တႄႇ ပီ 1995 တေႃႇထိုင် 2007 လႄႈ 2009 ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထိုင်ၵႂႃႇ 101 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇလႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “Centibillionaire” ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပီ 2010 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လူင်းၵႂႃႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶႃးလူတ်ႉၸ်သလိမ်းသေ ပဵၼ် ၵေႃႉမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈတီႈသွင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်ၼႆ့ ၸၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆ မၼ်းလႆႈႁူႉ မႃး လွင်ႈမုင်ႈမွင်း ဢၼ်ဝႆႉတီႈၼိူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ Andrew Carnegie လႄႈ John D. Rockefeller ၶဝ်သေ ထိုင် ပီ 1994 ၼၼ်ႉ ၶၢႆဢွၵ်ႇ သျႄႇယႃႇမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ၵမ်ႈၽွင်ႈသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈ William H. Gates Foundation မႃးယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 2000 မႃး ၶဵၵ်ႉလႄႈ တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢဝ် Foundations တႃႇ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း သၢမ်ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းပရႁိတ Bill & Melinda Gates ဢၼ်ပဵၼ် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ့ ပဵၼ် ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပရႁိတ လူင် ဢၼ်မီး လွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း မိူင်ၼင်ႇ ၸုမ်းပရႁိတလူင် တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼင်ႇ Wellcome Trust (ၸုမ်းပရႁိတ မီးတီႈ U.K) ၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၶဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႉၼႆသေ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈလူႇတၢၼ်း David Rockefeller ဢၼ်လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်လွင်ႈထုၵ်ႇမၵ်းမၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1987 မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၶဵၵ်ႉ ထူၼ်ႈ 32 ၶူပ်ႇ မွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၼႄ ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ပီႇလႅၼ်ႇၼႃႇၵေႃႉၼိူင်ႈ တီႈၼႃႈလိၵ်း Forbes's 400 ဢၼ်တႅမ်ႈၼႄ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶတ်းၸႂ်မႃး ႁင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၼႂ်းၵႃႈ ပီႇလႅၼ်ႇၼႃႇ ဢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယုလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆႉ တၢင်းမၢၵ်ႈမီးမၼ်း မီး 1.25 ပီႇလႅၼ်ႇတေႃႇလႃႇသေ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး လိူဝ်ၼမ်သေ ပီဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး (ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆမႃး) ၼၼ်ႉ လၢၼ်ႉ 900 ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈ ထၢႆးမ်း မႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၵ်းမၢႆမၼ်းပဵၼ် ၽူႈဢၼ်ႁူမ်ႇငမ်းလႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ သၢဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆသေ ပီ 2004၊ 2005၊ 2006 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽူႈဢၼ်ႁူမ်ႇၵမ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပၢၵ်ႇၵေႃႉ ၼမ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ထၢႆးမ်မႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၢႆတႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼႄ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဵၵ်ႉ၊ မႄးၼၢင်းမၼ်း Melinda လႄႈ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း Bano ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်း U2 ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး လွင်ႈတူၺ်းထိုင်ဢီးလူ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းမႃးလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2006 ၼၼ်ႉၵေႃႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ "ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ပၢၼ်ႁဝ်း" ၼၼ်ႉ တီႈ ဢွင်ႈတီႈ 18 ၼၼ်ႉ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1999 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ Sunday Times Power ၊ တီႈမႅၵ်ႉၵၸိၼ်း ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇ ဢၼ်ၶႅပ်ႉသေပိူၼ်ႈ တႃႇ ပီ 1994 ၊ ပီ 1998 ၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် "ထႅၼ်ႈသၢႆႉပႃႇ ဢီႇလိတ်ႉ 50" တီႈသဵၼ်ႈမၢႆ မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း ထၢႆးမ်ၼၼ်ႉ လႆႈထီႉၼိူင်ႈ၊ ပီ 1999 "Elite ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်သုတ်း 100" ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႈတီႈထူၼ်ႈသွင် လႄႈ တီႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ Guardian ၼၼ်ႉ တႃႇ ပီ 2001 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် "ၽူႈဢၼ်ႁူမ်ႇငၼ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ထႅၼ်ႈ 100" ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1994 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တူင်ႇဝူင်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ပရိတ်ႉတဵင်ႇသေ လႆႈမၵ်းမၢႆယွင်ႈၵုင်ႈမၼ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်ပဵၼ် ၵေႃႉထူၼ်ႈ သၢဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးပႃႇရၵူႇ မႃး မိူဝ်ႈပီ 2000 ၼၼ်ႉ Nyenrode Business Universiteit, Breukelen, The Netherlands ၊ ပီ 2002 ၼၼ်ႉ the Royal Institute of Technology, Stockholm, Sweden ၊ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ Waseda University, Tokyo, Japan ၊ ပီ 2007 ၼၼ်ႉ Harvard University လႄႈ Tsinghua University, Beijing, China ၊ ပီ 2008 ၼၼ်ႉ he Karolinska Institutet, Stockholm လႄႈ ပီ 2009 ၼၼ်ႉ Cambridge University ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီ 2007 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ Peking University သေ လႆႈမၵ်းမၢႆယွင်ႈၵုင်ႈမၼ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸေႇတၼႃႇ ဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၶေႃႈပူင် ၼၢင်းႁေႃၶမ်းလူင် Queen Elizabeth II သေၵေႃႈ ထုၵ်ႇပၼ် ၸုမ်ႈၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸွမ်းၸေႇတၼႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇသေလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်းမူင်ႈမႅၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢႆထိုင်ဝႃႈ ယွင်ႈၵုင်ႇမၼ်းသေ လႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈ ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉသေ မၵ်းမၼ်ႈ တူဝ်မႅင်း တူဝ်မႅင်းပၢၼ်းယိၼ်ႇ ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ၊ ဢရိတ်ႉသတႄးလ်လိတ်ႉ ၵိတ်ႇၸီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2006 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ဢိၵ်ႇတင်းမေးၼၢင်းမၼ်းသေ လႆႈသူး Order of the Aztec Eagle တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတ ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး တႃႇ ပၢႆးယူႇလီႇလႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ပတ်ႉပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ Un país de lectores ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ Mexico ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2009 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွၼ်ႈ ပၼ် Bower Award for Business Leadership ၶွင် Franklin Institute တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပရႁိတ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2010 ၼႆႉ လႆႈသူး Silver Buffalo Award ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ၵိၼ်းထွၵ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သူး ဢၼ်သုင်သုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပၼ်တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၼ်းၽင်တိုၼ်းလၢင်းဝႆႉ တင်းၼမ် ၵႃႈတီႈ LLC ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ႁူမ်ႈၽွၼ်း လႄႈ လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်းသုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ LLC ၼႆႉ မီးတႂ်ႈလွင်ႈၵုမ်းထိင်း ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉဝႆႉသေ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈတႄႉ မီးတီႈ Kirkland ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။
(ၵ) ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ bgC3 ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
(ၶ) ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Corbis ဢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဝႂ်ၶႂၢင်း လႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ တီႇၵျိတ်ႉတႄႇ
(င) TerraPower ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ တသၢႆး ဢုမ်ထၢတ်ႈၼိဝ်ၵလီးယႃး
ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ 2 ပပ်ႉ -
- The Road Ahead (1995)
- Business @ the Speed of Thought (1999)
ၸိူဝ်းပဵၼ်ငဝ်းတူင်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Gates has appeared in at least one film:
- Waiting For Superman[1]
ၸိူဝ်းပဵၼ်ပပ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Fridson, Martin (2001). How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth. John Wiley & Sons. ISBN 0471416177.
- Gates, Bill (1996). The Road Ahead. Penguin Books. ISBN 0140260404.
- Lesinski, Jeanne M. (2006). Bill Gates (Biography (a & E)). A&E Television Networks. ISBN 0822570270.
- Manes, Stephen (1994). Gates: How Microsoft's Mogul Reinvented an Industry and Made Himself The Richest Man in America. Touchstone Pictures. ISBN 0671880748.
- Wallace, James (1993). Hard Drive: Bill Gates and the Making of the Microsoft Empire. New York: HarperCollins Publishers. ISBN 0471568864.
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Bill Gates Goes to Sundance, Offers an Education, ABC News, January 23, 2010


text:
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး (မၢၼ်ႈ: ဘိုကလေးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bogale Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဝ်ႇထွင်းမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 2008 ၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းႁၢႆလၢႆ မီးမႃး 36,325 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.
- ↑ "Bogale Township Profile"[permanent dead link] Myanmar Information Management Unit (MIMU) March 2009
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထတ်း
- "Bogale Township, Ayeyarwady Division"[permanent dead link] map ID: MIMU154v02, created: 1 July 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- "Bogale Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer


text:
မူိဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20.05.2018 လႆႈမီး ပၢင် ႁူပ်ႉထူပ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် ႄလႈ လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းဢၼ်ေတၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉသုင်။ ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ
1. ၶူးမူၺ်ၶိူဝ်း 2. ၶူးဢွင်ႇၶမ်း 3. ၶူးၸၢႆးၾူႈ 4. ၶူးလၢဝ်သႅင် ႄလႈ 5. ၶူးၸၢႆးသႅင်သုိၵ်း။
ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် လွင်ႈၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း ၼုိင်ႈပီၼႆႉ ၼမ်ႉတွၼ်း တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ( လုၵ်ႈႁဵၼ်း ) ၊ၼမ်ႉ ၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃ သမ်ႉ လႆႈသင်မႃးၶႃႈႁိုဝ် ? တူဝ်ၵဝ်ႇ သမ်ႉၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ မႃးသင်လၢႆလၢႆ ? ၸႅၵ်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း ပဵၼ်ၸုမ်း ေသၸ်ႂႉၶဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢွၵ်ႇမႃး။ လႆႈဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁဝ်းမီး ၸ်ႂႁၢတ်းႁၢၼ်မႃးႄတႉႄတႉ။
သွၼ်လိၵ်ႈ သွၼ်လၢႆးပၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ တႃႇေတ ေၵႃႇ သၢင်ႈဝၢၼ်ႈမူိင်းမူိဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ထၢင်ႇၽ်ႂေၵႃႈေတဢမ်ႇထိင်။
( Presentation ) ယူႇ။
သႅင်သုိၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်သွင်မိူင်း ယိုတ်ႈယၢဝ်းႁိုင်ထိုင် 10 ဝၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇမီးငဝ်းလၢႆးဝႃႈ တေၵိုတ်းယိုတ်းပၢင်တိုၵ်းတေႃႇၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 27 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႃႇၵူဝ်ႇၼူဝ်ႇ-ၶႃႇလႃႇပၢၵ်ႉ (Nagorno-Karabakh) ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူင်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး လႄႈ မိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 05 October 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ယိုဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ ဝၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် ဝဵင်းၵၼ်ႇၵျႃႇ (Ganja) ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် မၢႆထီႉသွင် ၼႂ်းမိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸူဝ်ႈၽွင်းလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းသိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 220 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 43 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇယွမ်းထႅင်ႈ 200 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ ၽူႈၼမ်းမိူင်းဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ ပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႇၵူဝ်ႇၼူဝ်ႇ-ၶႃႇလႃႇပၢၵ်ႉ (Nagorno-Karabakh) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၶွင်မိူင်း ဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇ လႄႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ မိူင်းဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး မႃးယွမ်းၼွမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈထွၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတင်းမူတ်းလႄႈ ယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ် တီႈသုတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈၵၢင်သွင်မိူင်း မီးပဝ်ႉမၢႆပိုတ်းယိုဝ်းတေႃႇၵၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ယူႇသဝ်းၵၼ်ၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းဝဵင်း၊ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးလႄႈ ယူႇတီႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ဢၼ်ႇထူဝ်ႇၼီႇဢူဝ်ႇ ၵူႇတိူဝ်ႇရဵတ်ႉသ် (António Guterres) လႆႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းပၢင်တိုၵ်းမႃး လၢႆပွၵ်လၢႆၵမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်ဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ တေၶျေႃႉယွမ်းလူင်းၵႂႃႇလႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း ၶိူင်ႈယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ ပိုတ်းယိုဝ်းတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇတေၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃ တင်းသွင်မိူင်း ထုၵ်ႇလီ ၵိုတ်းယိုတ်းပၢင်တိုၵ်း ႁႂ်ႈလႆႈဝႆးၽႂ်းသုတ်းလႄႈ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ဢႃႇရ်မေးၼီးယႃး လႄႈ ဢႃႇသိူဝ်ႇပႆႇၵျၢၼ်ႇၼႆႉ လႆႈမီးပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈၵၼ်မႃး တႄႇၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈပီႊ 1988 လႄႈ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 1994 ၼၼ်ႉ လႆႈမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်ယဝ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈသေတႃႉ ပၢင်တိုၵ်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းလဵၵ်ႉၼွႆႉမႃးယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝီႇၶီႇဝွႆးဢဵတ်ႇꩡ်:လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ
သွပ်ႉဝႄး ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၸႂ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇဢဝ်လမ်းၼမ်း ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈ တၢင်ႇဢၼ်ႁင်းမၼ်း။ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ transclusion ဢမ်ႇၼၼ် templating' ၼႆသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးတႃႇတေ ႁဵတ်းသင်ၸွမ်း ဢၼ်ပဵၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပွင်ႈၵႂၢမ်း ယူင်ႉလုပ်ႇ ႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉ။ (ထႅမ်းပလဵၵ်ႉပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ မၼ်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းဝႆႉၼင်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ တီႈ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇၼၼ်ႉယူႇ။)
တူၺ်း ၸွႆႈထႅမ်ႈ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ.
တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈမၢႆထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၸႂ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ တူၺ်းပႃး Wikivoyage:Template index


text:
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼင်ႇၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ထပ်းၵၼ်မႃးလၢႆ ဝၼ်း။ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းယေးၾႆးမႆႈတင်းလင် ၊ ၺႃးၸၢၵ်ႇ ၺႃးမၢၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ ၵေႃႈမီး။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3/3/2021 ၼႆႉ ၼၢင်းဢေးၼၢင်း ဢႃႇယု 35 ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်ႈၵူင်း ၼၼ်ႉ ၺႃး ၸၢၵ်ႇၵွင်ႈလူင် တိူဝ်ႁူဝ်၊ လိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇလႄႈ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃ တူဝ် ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)။
လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် ၼၢင်းမျႃႇၸိင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈၼၢင်း (ၶႅၼ်ႈတွင်ႉ) ၼၢင်းဢေးၼၢင်း ၼၼ်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ် – ပီႈၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ သမ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇလူင် တူၵ်းတႅၵ်ႇသႂ်ႇၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – ႁဝ်းၶႃႈ မိူဝ်းဢဝ်မွၵ်ႇ တႃႇတေၶၢႆ ဢေႃႈ။ ၶႃႈႁဝ်းပဵၼ်ပီႈၼၢင်း – ၵေႃႉၺႃးမၢၵ်ႇလူင်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈၶႃႈဝႃႈ ”ပေႃးယဝ်ႉၼေႃႈပီႈ” ၼႆ ၶႃႈသမ်ႉ တိုၵ်ႉၼင်ႈသေ ပိတ်းမွၵ်ႇယူႇ။ မၼ်းသမ်ႉ လုၵ်ႉသေ ပႆၵႂႃႇ ယၢၼ်ၶႃႈမွၵ်ႈ 2 ဝႃးၼႆႉၵူၺ်း မၢၵ်ႇ ၼႆႉ တူၵ်းသႂ်ႇၾၢႆႇၼႃႈမၼ်းသေ ဢဝ်မၼ်းလူမ်ႉပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇၼႃႈၽၢၵ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။။
ထၢမ် – ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်တၢင်းလႂ်ဝၢၼ်ႈၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – ၶဝ်တိုၵ်းၵၼ် ၾၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ ႁဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ။
ထၢမ် – ပီႈၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ သမ်ႉမႃးပိတ်းမွၵ်ႇ တီႈၼႆႈၶႃႈလႃႇ?။
တွပ်ႇ – 2-3 ဝၼ်းမႃးၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈၵေႃႈသမ်ႉယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ မႃးဢဝ်တၢင်းၶၢႆ(ပိၼ်းမွၵ်ႇၵႂႃႇၶၢႆ) ၶႃႈဢေႃႈ ၽိူဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈ မႃးဢဝ်ၵေႃႈ မွၵ်ႈ 9 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈယိုဝ်းၵၼ် ၾၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈ ပၢႆႈယူႇၼႂ်းႁိူၼ်း ၽိူဝ်ႇသဵင်ၵွင်ယဵၼ်ယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၶိုၼ်းဢွၵ်မႃးပိတ်းမွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ် ဢၢၼ်းတေဢဝ်မိူဝ်းၶၢႆၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ထၢမ် – မွၵ်ႇဢၼ်မႃးပိတ်းသမ်ႉ ပဵၼ်မွၵ်ႇသင်ၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – မွၵ်ႇၼမ်ႉႁွမ်။
ထၢမ် – မွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၶဝ်သမ်ႉ တေဢဝ်မိူဝ်းၶၢႆတၢင်းလႂ်ၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – ၼွင်ႉၶႃႈၼႆႉ တေဢဝ်မိူဝ်းသူင်ႇတၢင်းပၢင်ႁၢႆးၶႃႈဢေႃႈ သူင်ႇတၢင်းမၢၼ်ႈၸၢမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵူၼ်းသိုဝ်ႉၼမ် ပေႃးမိူဝ်းၶၢႆတၢင်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း 4-5 မိုၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၶႃႈဢေႃႈ မွၵ်ႇၶဝ်သမ်ႉ ၶႅမ်ႉလီၼႃႇၶႃႈ။
ထၢမ် – ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ မိူဝ်ႈလႂ်ၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ မၼ်းမေႃးတၢင်းၼႃးႁၢင်း မၼ်းယၢၼ်ဝၢၼ်ႈႁဝ်း မၼ်းၵႆႇယူႇၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်း ၵၢၼ် ၸမ်မႃးဝၢၼ်ႈႁဝ်း မွၵ်ႈ 7-8 ဝၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇယူႇလႆႈသေ ၸင်ႇ လႆႈပၢႆႈၶႃႈဢေႃႈ။
ထၢမ် – ပီႈၶဝ်ၼႆႉ သမ်ႉယူႇတီႈလႂ်တႄႉတႄႉၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – ၶႃႈၶဝ်ၼႆႉ ယူႇဝႆႉမိူင်းမူႉ ၼွင်ႉၶႃႈၶဝ်သမ်ႉ ပၢႆႈမႃးၸူးၶႃႈ။ ပေႃႈမႄႈဢေးၼၢင်းသမ်ႉ ယူႇဝႆႉမၢၼ်ႈၸၢမ်။ သင်ဝႃႈ ပၢႆႈၵႂႃႇ တီႈၵျွင်းၵေႃႈ ပိူၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးသင်လဵင်ႉလူ ၸင်ႇဝႃႈပၢႆႈမႃးႁႃပီႈႁႃၼွင်ႉၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးဢၼ်ၵိၼ်ဢၼ်ၸၢႆႇၼႆၵေႃႈ ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁႃ တၢင်းၶၢႆတီႈႁိူၼ်းသေ မိူဝ်းၶၢႆၶႃႈဢေႃႈ။
ထၢမ် – ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းလႂ် တင်းၸုမ်းလႂ်ၶႃႈ ဢၼ်တိုၵ်းၵၼ်ၶႃႈၼၼ်ႉ?။
တွပ်ႇ – ပဵၼ်ၸုမ်းတပ်ႉပွင်းၸူႉ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ RC ၶႃႈဢေႃႈ။
ထၢမ် – မၢၵ်ႇဢၼ်တိူဝ်ႉ ၼၢင်းဢေးၼၢင်းၼႆႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၵူၼ်းၸုမ်းလႂ်ၶႃႈလႃႇ?။
တွပ်ႇ – ဢမ်ႇႁူႉၶႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၽႂ် ႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ၵေႃႉယိုဝ်းမၼ်းၶႃႈလူး။
ထၢမ် – ၶဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ မီးမႃးလၢႆဝၼ်းယဝ်ႉၶႃႈ?။
တွပ်ႇ – ပႃးတင်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီး 20 ဝၼ်းတဵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
ထၢမ် – ၼၢင်းဢေးၼၢင်းႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းယေး ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်သင်ၶႃႈၼႃႇ ၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ မၼ်း သမ်ႉမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈယွၼ်း၊ ဢူႈမႄႈၵေႃႈ သမ်ႉလူဝ်ႇပၼ်၊ လူဝ်ႇလဵင်ႉ၊ ၸင်ႇဝႃႈမိူဝ်းဢဝ်တၢင်းၶၢႆသေ လူဝ်ႇပၼ်ၵႃႈၽၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထၢမ် – မၼ်းၼၢင်းမီးလုၵ်ႈလၢႆၵေႃႉၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႉ – မီးလုၵ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉယႂ်ႇလႆႈဢႃယု 11 ၶူပ်ႇ ၵေႃႉလဵၵ်ႉ လႆႈ 4 ၶူပ်ႇ။
ထၢမ် – လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၽႂ်သမ်ႉ ၸွႆႈတူၺ်းဝႆႉၽွင်ႈၶႃႈ?။
တွပ်ႇ – လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉၼႆႉ တႃႇၵေႃႉယႂ်ႇတႄႉ ယူႇဝႆႉၸွမ်းပူႇၼၢႆး။ ဢေးၼၢင်း တင်း လုၵ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉတႄႉ မႃးယူႇ ၸွမ်းၶႃႈ တီႈမိူင်းမူႉၼႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၶႅၼ်ႈတွင်းၵၼ်ၶႃႈ။
ထၢမ် – ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ဢေးၼၢင်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃဝႆႉတီႈ လႃႈသဵဝ်ႈၶႃႈႁႃႉ?။ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ် ထိုင်တီႈသၢႆၸႂ်ၶႃႈၼေႃ?။
တွပ်ႇ – မႆႈၸႂ်ၶႃႈဢေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈမၼ်းတလေးၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ၶႃႈၶဝ်သမ်ႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၶႃႈ။
ထၢမ် – ဢၼ်ၵႂႃႇတီႈမၼ်းတလေးၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၽႂ်ၸွမ်းသူင်ႇၵႂႃႇၸွမ်းၶႃႈ?။
တွပ်ႇ – ၽူဝ်မၼ်းလႄႈ ပီႈၼၢင်းၽူဝ်မၼ်း ပႃးတင်း လၢၼ်ၶဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် 3 ၵေႃႉဢေႃႈ။
ထၢမ် – ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉသေ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ထႅင်ႈၶႃႈ?။
တွပ်ႇ – ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေလႆႈလၢတ်ႈတီႈၽႂ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ် ထႅင်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်းႁိူၼ်းယေးသေ လႆႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၶိုၼ်းၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် သေၵမ်းၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈႁႂ်ႈၸဵဝ်းၵတ်းယဵၼ် ဝႆးဝႆးၶႃႈ ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ယႃႇယိုဝ်းၵၼ် ထႅင်ႈသေၵမ်းၼႆၶႃႈဢေႃႈ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 15/8/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 3 မူင်း ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸၢႆးမိူင်း (ၸၢႆးသႅင်မိူင်း) ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ် တီႈႁူင်းယႃပႃႇငႄႉ (ၼၶွၼ်ႊၽိင်း) ၸႄႈဝဵင်းမႄႈရိမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
ၸဝ်ႈႁၢၼ် ၶမ်းၸၢမ်ႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸၢႆးမိူင်း လူႉၵႂႃႇၼႂ် ၼႆႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 3:00 မူင်း၊ ယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်တပ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢႆးမိူင်းၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၊ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၸွမ်းၸွႆႈၵၢၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၽွင်းပၢၼ် ပႃးၸဵမ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း၊ ၸဵမ်ၽွင်းပၢၼ်တႄႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၊ ပဵၼ်ၽူႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ တႆး-မၢၼ်ႈ၊ တႆး-ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႂ်းပွင်သၢင်ႈၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ – ၽူႈႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၸၢႆး တေဝႆႉတီႈဝတ်ႉလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ ။ (တေဢဝ်ႁူဝ်ယွႆႈမႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႄပၼ်ထႅင်ႈယူႇ။)


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်းသိုၵ်းၶၢင် KIA ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆမႃးႁိမ်းၸမ်ၽၢၵ်ႇလိူၼ် တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သွင်ၾၢႆႇတိုၵ်ႉၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယႂ်ႇလူင်။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 8/9/2022 ၼၼ်ႉမႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလုၵ်ႉတၢင်း ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မုင်ႈၸူးတၢင်း ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၵႃးသိုၵ်း ဢမ်ႇယွမ်း 20 လမ်း တင်းၾၢႆႇသိုၵ်းၶၢင် KIA ၵေႃႈ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းမိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵူတ်ႉၶၢႆ – မူႇ ၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ။
ၵူၼ်းမိူင်းၵူတ်ႉၶၢႆ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃး ၵႃးသိုၵ်း ဢမ်ႇယွမ်း 25 လမ်း။ ၼိုင်ႈလမ်းၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း 10 ပၢႆ မၢင်လမ်း 20 ပၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ထႅမ်မႃးၼမ်တီႈသုတ်းပဵၼ် ၼႂ်း ဝၼ်းတီႈ 7-8-9 ၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ် ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပႂ်ႉၸွမ်းသဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း ၼိုင်ႈတီႈဢမ်ႇယွမ်း 14-15 ၵေႃႉ တီႈၼိုင်ႈလႄႈတီႈၼိုင်ႈ ယၢၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇယွမ်း 3 ၽႃႇလူင်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် တင်းၵႃးတင်းၵူၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈ”- ဝႃႈ ၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ၸုမ်းၶၢင် KIA, PDF ၼႆႉ ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းဝႆႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၵႄႈၵူတ်ႉၶၢႆ – ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃ – မူႇ ၸေႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
“တေႃႈလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တူင်ႉၼိုင်ယူႇဝႆႉ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းလူင် ၸိူင်ႉၼႆဝႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁတ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 4-5 လၵ်းၵေႃႈ သဵင်ၵွင်ႈတႄႉ ႁူႉတေတႅၵ်ႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူင်ႉၼိုင်ယူႇ ဝႆႉ။ သင်ဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်း ပဵၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ တေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်းယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်းတႄႉ တေလႅပ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉတင်းသွင်ၾၢႆႇ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းၼမ်ၼင်ႇၵၼ်”- ၵူၼ်းၵူတ်ႉၶၢႆ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ။
တီႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ KIA ယိုဝ်းၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇ ႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သဵင်ၵွင်ႈပၢႆႇထၢတ်ႇ ယူႇယူႇမေႃးပဵၼ်ၵမ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်သူၼ် ၊ ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉၶၢႆ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 6/9/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 7:30 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈႁိမ်း(လၢၼ်ႇ) တူဝ်းၵဵၵ်ႉၵူတ်ႉၶၢႆသေ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမေႃႇႁဵၵ်ႇ 3 ၵေႃႉ လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃ ဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ၵူတ်ႉၶၢႆဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။