text:
သင်ႇၶၸဝ်ႈ ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် ႁူမ်ႈၵၼ်လွတ်ႈႁေႃး ပရိတ်ႈလူင် (11) သုတ်ႈသေ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး သူင်ႇၽွၼ်းပၼ် ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ သူင်ႇမႅတ်ႉတႃႇပၼ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈၵၢင်းလွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ ၵူႈၸဝ်ႉၼႂ်ဝၼ်းၶမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:00 မူင်းၼၼ်ႉ သင်ၶၸဝ်ႈ ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ငဝ်းငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် ဢၼ်ပဵၼ် ရႁၢၼ်းၸဝ်ႈ 28 တူၼ် ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ 208 ပႃး ႁူမ်ႈၵၼ် လူႇမွၵ်ႇၼမ်ႉၾႆးတဵၼ်း၊ ဝႆႈၽြႃး လႄႈ လွတ်ႈႁေႃးပရိတ်ႈလူင် (11) သုတ်ႈ တႆႈတဵၼ်း တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး သူင်ႇၽွၼ်းပၼ် ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်းၶဝ် ႁွတ်ႈထိုင်သုၵတိ တီႈၵတ်းယဵၼ်။ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်း တေႃႇထိုင် 20:00 မူင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ရႁၢၼ်းၸဝ်ႈ 28 တူၼ် လွတ်ႈႁေႃး ဢုပႃတတၼ်ႇတိ ႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း သႃႇယႃႇၵတ်းယဵၼ် လွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ သင်ၶၸဝ်ႈ ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး သူင်ႇမႅတ်ႉတႃႇပၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူမ်ႈပႃးတင်း လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈၵၢင်းလွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်သေ တူဝ်ၸႂ်သွင်ပိူင် ယူႇလီၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇသေၵမ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 February 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်း ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး လႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃး ၼႂ်းဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ယူႇတီႈၽႂ်မၼ်းသေ ၽွမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် တႆႈတဵၼ်း၊ ယၢတ်ႇၼမ်ႉ၊ ဝၢၼ်းပရိတ်ႈ သူင်ႇၽွၼ်းဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးသေ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်သုၵတိတီႈၵတ်းယဵၼ် မိူၼ်ၵၼ်။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 19 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးထိုင်မႃး ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်း ၼၼ်ႉ သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး တေႁူမ်ႈၵၼ် ဝၢင်းမွၵ်ႇမွင်ၸႂ် လႄႈ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇပၼ် ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်းၶဝ် ႁွတ်ႈထိုင်သုၵတိ တီႈၵတ်းယဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
ၶူးသႅင်သိုၵ်းႄလႈ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇ
လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းႁဝ်းၶႃႈၵူႈေၵႃႉ သင်ထိုင်မႃး ၼႂ်းၸၼ်ႉၵၢင်ႄလႈ ၸၼ်ႉ (5 / 6) ဢမ်ႇသွၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ေတလႆႈႁဵၼ်း ေတလႆႈသွၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တူႇရိယႃႇ ၊ တၢင်းၵႃႈ ၊ တွႆႇတိၼ်ႇ ၊ ၸၼ်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ၶွင်လွင်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵူႈၸိူင်းၸိူင်း ေတလႆႈႁဵၼ်းဢဝ် သွၼ်ဢဝ်ၵူႈေၵႃႉ။ ၸုမ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိႇယၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (5 - 9) ပဵၼ်ၽႃႇသ ၵၢၼ်ပၢႆးၸႂ် ပၢႆးမွၼ်းၼိုင်ႈဢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်ဝႆႉ ၼိုင်ႈၽႃႇသႃႇယူႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉ ေၵႃႇတင်ႈ မႃး မိူဝ်ႈပီႊ 12.11.2016 တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ၽူႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ၶူးသုမၼ (ပီႊ2018-2019) ၵႂႃႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ် ယဝ်ႉၵႂႃႇမီး (4)ၸုပ်ႈယဝ်ႉ ၸုပ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉၸုပ်ႈၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၼ်ႈပီႈေၵႃႈသွၼ်ဝႆႉပၼ် ၽိုၵ်းဝႆႉပၼ် လုၼ်ႈၼွင်ႉၵႂႃႇတိတ်းတိတ်း ယႃႇေပပၼ်ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ လၢႆလၢႆယူႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၼ်းယၢမ်ႈမီးမႃးလၢႆလၢႆေၵႃႉပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢၼ်သွၼ် တူႇရိယၼႆႉ ေတပဵၼ်ယူႇ ၸမ်ၸမ် (3)လိူၼ် တႃႇၸမ်ၸမ် (1) လိူၼ်သမ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ်လႆႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၽၢႆႇလိၵ်ႈ ၽၢႆႇ Note မၼ်း Key မၼ်း ဢွၼ်တၢင်း ဝၢႆးလင်မႃး ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် ၸၢင်ႇၶိုၼ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၵွင်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢၼ်သွၼ် မၼ်း ၼိုင်ႈဝၼ်း ေတပဵၼ်ယူႇ (3)ၸူဝ်ႈမွင်းၶိူင်ႈ ၼႂ်း (3)ၸူဝ်ႈမွင်းၶိူင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လုၼ်ႈပီႈ ေတလႆႈသွၼ်ပၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸုပ်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ (5/6/7) တီႈ ဢွင်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်။
- ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸုမ်းတူႇရိယႃႇ
ၼႂ်းပီႊ (2020 - 2021) ၼႆႉ ၽူႈၵုမ်းထိင်း မၼ်းၵမ်းသိုပ်ႇ ေတပဵၼ် ၵဵမ်ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸၼ်ႉၵၢင် ၶူးၶမ်းပူႉ ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ သူၼ်းတုမ် ၊ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၊ ထတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၊ ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၊ ၶူးၵုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢွၼ်ၽိုၵ်းသွၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၶူးၸၢႆးေၼႃႇၶုၼ်ၶမ်း ထတ်းသၢႆမၢႆလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးၽိုၵ်းႄလႈ တူၺ်းၸွမ်းေသ လၢႆးငၢႆးပၼ်ေၶႃႈမုၼ်းတီႈ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ၊ ၽၢႆႇဢွၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁဵတ်းတူဝ်ထူပ်းႄလႈ ထိင်းသိမ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈမၼ်းပဵၼ်ၸၢႆးႄၼ ၵႅမ်မၼ်းသမ်ႉပဵၼ် ၸၢႆးတိုၼ်းၶိူဝ်း ၸွမ်းၼင်မီးပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ် ႁဝ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉေသ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သွၼ်ပၼ်ၵၼ် မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ႁႅင်းၼႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇၵျိုၵ်ႈ ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ ေတဢမ်ႇမီးၽႂ် ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ ေတဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်ၵျိုၵ်ႈ ပၢႆးမွၼ်းၵၼ်ၵူႈေၵႃႉယူႇ ပၢႆးမွၼ်းၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၵျိုၵ်ႈၶွင်ၵူၼ်းႁဝ်း ေၵႃႉၼိုင်ႈႄလႈ ေၵႃႉၼိုင်ႈ မၼ်းေၵႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မၼ်းေၵႃႈႁၼ်ပိူင်ပိူင် ပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၽိုၵ်းသွၼ်ပၼ် ၽၢႆႇတွႆႇတိုင်ႈ တူႇရိယႃႇၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈမီးလၢႆလၢႆလွင်ႈယူႇ
1) တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးၸႂ်
2) တွၼ်ႈတႃႇ ေတသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း
3) တွၼ်ႈတႃႇ တူဝ်မီးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶဵင်
4) တွၼ်ႈတႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်း
5) ပၢႆးယူႇလီ
6) လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ
1) တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးၸႂ်
ၵၢၼ်တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းတွႆႈမၼ်းေၵႃႈလီ ၵူၼ်းထွမ်ႇမၼ်းေၵႃႈလီ သင်ၽႂ်လႆႈငိၼ်း လႆႈထွမ်ႇမႅၼ်ႈၺႃးယဝ်ႉ ႁႅင်းၸႂ် လွင်ႈသိူဝ်း လွင်ႈေၵျဵႃႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ် မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းမီး ႁႅင်းၸႂ်မႃး မီးလွင်ႈေတႃႇသူႈ ၶႅၼ်ႇတႃႉလႆႈမႃးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2) တွၼ်ႈတႃႇ ေတသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း
ေပႃးထွမ်ႇမႅၼ်ႈၺႃး ယိၼ်းႁၼ်ၺႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၽိုၵ်း ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ သွၼ်ဢဝ်ၼၼ်ႉေၵႃႈ ၶဝ်မီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်မႃး ၶဝ်ႈၸႂ်ပႃးၸႂ်မႃးၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ၵၢၼ်တွႆႇတိုင်ႈၼႆႉၵမ်းလဵဝ်။ ၽူႈၸိူဝ်းၶဝ်ႈ တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း တွႆႇတိၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၊ တႅမ်ႈၵႂၢမ်း ၊ ၸၼ်ႁၢင်ႈ ၊ တွႆႇၵွင်ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းလၢႆလၢႆ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ဢမ်ႇမီးၸႂ် ဢမ်ႇပႃးၸႂ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းသင်ေၵႃႈ မၼ်းေတမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပိူၼ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ တႃႇေတပႃးၸႂ်မႃးၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼႆႉေၵႃႈ တူႇရိယႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉထီႉၼိုင်ႈ တီႈၵၢႆႇၵႂႃႇၸူး ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
3) တွၼ်ႈတႃႇတူဝ် မီးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶဵင် ၵၢၼ်တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈေတလႆႈ ၼင်ေသတွႆႇယူႇတၢင်းဝၼ်းတၢင်းဝၼ်း မၼ်းေၵႃႈ ေတလႆႈပၢႆ ေတလႆႈတူင်ႉၼိုင် သူပ်း ၊ မိုဝ်း ၊ တိၼ် ၊ တူဝ် ေတလႆႈတူင်ႉတူင်ႉၸွမ်းၵၼ် ေပႃးဢမ်ႇၼၼ် ေတဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်သင်။
ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၼႆႉေၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် လႆႈၽိုၵ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် လွင်ႈေတႉ ၵူႈၵမ်းၵမ်းႄလႈ တႃႇေတယိပ်းၶိူင်ႈမၼ်းေသ တွႆႇၸွမ်းၵၼ်ေသ ပၢႆၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ မိုဝ်း ၊ တိၼ် ၊ သူပ်း ၊ ယၢင်ႈပၢႆၸွမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ေပႃးဢမ်ႇၽိုၵ်းေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ ယွၼ်ႉလႆႈၽိုၵ်းႁဵတ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းႄလႈ မၼ်းၸၢင်ႇမႃးပၼ် ႁႅင်းတူဝ်ႁဝ်းလီလီၼၼ်ႉယူႇ။
4) တွၼ်ႈတႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်း
ေပႃးပဵၼ်ပၢင်ပွႆးယႂ်ႇပွႆးလူင်မႃး ယၢမ်းလဵဝ် သင်ဢမ်ႇပႃး ၸုမ်းတူႇရိယႃႇ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၊ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၊ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပၢင်ပွႆးၼိုင်ႈပၢင် ၸုမ်းတူႇရိယႃႇၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်လွင်ႈေသပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသဵင်ႈမၼ်း ယွၼ်ႉသဵင်တွႆႇမၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႄလႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸၢင်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းတၢင်းလင်မၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းေၵႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းေပႃးႁၼ်ထိုင် ဝႃႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းၶိုၵ်ႉ တွၼ်း ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်မီးၾၢင်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈဢၼ် ယဝ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လၢႆလၢႆၼႆေသ မၼ်းေၵႃႈ ၸၢင်ႇမႃးပဵၼ် ေသႇေလႇၼႃႈတႃ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်း ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းႄလႈ ႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။
5) ပၢႆးယူႇလီ
ၵၢၼ်သင်ေၵႃႈယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈေသဢၼ် မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ယၢပ်ႇ ၵၢၼ်ၽိုၵ်း ဢွၵ်ႇႁိုၼ်လၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း တူႇရိယႃႇ ႁဝ်းၼႆႉေၵႃႈမိူၼ်ၵၼ် လႆႈၽိုၵ်း ဢွၵ်ႇႁိုၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း ဢွၵ်းလႆႈဝူၼ်ႉ ၊ တူဝ်လႆႈတူင်ႉ ၊ တိၼ်မိုဝ်း လႆႈတူင်ႉၼိုင် ၊
ပၢႆးၸႂ်ေၵႃႈၶိုၼ်ႈ ၊ လႆႈတူင်ႉတိုၼ်လႅတ်းသႅဝ်းၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းႄလႈ မၼ်းေၵႃႈ မႃးၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၶွင်ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ႁဝ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ။ တႃႇေတပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း တူႇရိယႃႇၼႆႉေၵႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ ေတလႆႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈၼမ်ေတႉေတႉ ေပႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈမိူၼ်ပိူၼ်ႈေၵႃႈ သွၼ်ဢမ်ႇထိုင်တီႈသင်။
6) လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ
ၵၢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းေသ တွႆႇၵွင် တွႆႇတူႇရိယႃႇ တႃႇေတဢွၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ေပႃးႁဵတ်းသၢင်ႈပၢႆၸွမ်းလင်လႆႈ ၸုမ်းတူႇရိယႃႇၼႆႉ ေၵႃႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းၼင်ၵၼ် ေတလႆႈမီးၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶိူင်ႈတွႆႇတူႇရိယႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈတၢင်းမူတ်းမူတ်း မၼ်းမီး (76)မဵဝ်း ၶိူင်ႈလႂ်ၶိူင်ႈၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းမီး တိုတ်ႈၽႂ်တိုတ်ႈမၼ်းေသ တႃႇႁႂ်ႈသဵင်မၼ်းေပႃးေတမႃးၶဝ်ႈ ၵၼ်လႆႈလီလီၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈေၵႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇ လမ်လွင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸုမ်းတူႇရိယႃႇ ႁဝ်းၶဝ်ႁူႉပွင်ၸႂ်ၵၼ်လီေတႉေတႉ။
ၵၢၼ်သွၼ်သင်ေၵႃႈယဝ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပၼ်ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ႁဝ်းႄလႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ဢမ်ႇသွၼ်သင် ဢမ်ႇၽိုၵ်းသင် ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ေသ ယူႇလၢႆလၢႆ ေတမီးတၢင်းႁူႉ ေတမီႈၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမီးမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈေလႃႇ ေတႃႇၼင်ြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တႃႇသိုပ်ႇယူႇသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈေၵႃႈ တၢင်းလႆႈဢွၵ်ႇ တုင်းသွမ်း မိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလီႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလီႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး သေ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ သူႇသမ်းၵိၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ သိမ်းလႆႈယႃႈမႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလီႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ သူႇသမ်းၵိၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်မီးၼႂ်း ဝၢၼ်ႈလီႈ တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ သူင်ႇထိုင်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ယူႇတီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႆႈၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းပၼ် ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 22 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵေႃႉသိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တၼ်းလႆႈၵူတ်ႇထတ်း တီႈႁိူၼ်း ပႃႈၶမ်း ဢႃႇယု 60 ပီႊ လင်လဵဝ် လႄႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ယႃႈမႃႉ 43 မဵတ်ႉ ဢၼ်လၵ်ႉသိူင်ႇသိမ်းဝႆႉတီႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈ (လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶီႇလဵၼ်ႈ) ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ပႃး မူၵ်ႇသူႇယႃႈမႃႉထႅင်ႈ 4 မူၵ်ႇ ယူႇယဝ်ႉ။
ပႃႈၶမ်း ၵႂႃႇဢဝ်ယႃႈမႃႉ မႃးတီႈၽႂ် ၵေႃႉလႂ်ၼႆၼၼ်ႉ ပႃႈၶမ်း လႆႈဢဝ်လွင်ႈတၢင်းသေ လၢတ်ႈပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA မူတ်းယူႇယဝ်ႉ ၊ ယွၼ်ႉ ပႃႈၶမ်း ဢဝ်ယႃႈမႃႉၶၢႆပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်းသေ ယူႇတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႆႈတီႉၺွပ်း ၵုမ်းၶင်တူဝ်ဝႆႉ လႄႈ တေမူတ်ႉမႄးပၼ် ဢၵျၢင်ႉတၢင်းယၢမ်ႈယဝ်ႉ ပွႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းသေ ႁႂ်ႈယူႇၸွမ်းၶိုၼ်း ပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ မီးဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 09 December 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈပွၵ်ႉၸဵင်ႇပၢၼ်း (ပွၵ်ႉမွၵ်ႇသႅင်သႂ်) ၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ။
ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ RCSS/SSA ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ် ၊ ၸုမ်းလႂ် ၊ ၸဝ်ႈလႂ် ၊ ၵိူဝ်းယမ်သႃႇသၼႃႇသင် ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ဝႃႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႆၸိုင် တေတီႉၺွပ်း ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ပေႃႇလသီႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး မီးဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ သူႇသမ်းၵိၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယွၼ်းတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းသေ သူင်ႇထိုင်ပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တေၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း တီႉၺွပ်းပၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈႁၼ်သုၼ်ႇတူဝ် တႃႇတွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း ႁႂ်ႈႁၼ်ပႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ လုၵ်ႈလၢၼ် ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၊ ပေႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလူႉၵေႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူႉပႃး ၸွမ်းမူတ်းယဝ်ႉ မိူၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁႅမ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁဝ်းၶိုၼ်းၵူၺ်းၼႆ ယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉႁႃလၢႆး ဢမ်ႇႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလူႉသေ ႁႃၵိၼ်ၼၼ်ႉမီးတၢင်းၼမ် လႄႈ ၶတ်းၸႂ်ငိူင်ႉဝႄႈ ယႃႈႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းတူၵ်းတႅမ်ႇ ၼႃႈလဵၵ်ႉသေၵမ်းၼႆ ယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်း ၼင်ႇၼႆၶႃႈ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 77 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 30 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်းသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 16 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 49 ၵေႃႉ ၽူႈယိင်း 44 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းမၢၼ်းတလေး 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 13 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶၢင် 2 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 76 ၵေႃႉသေ ယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယူႇႁိမ်းၸမ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 43 ၵေႃႉ၊ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမႃး မိူင်းၶႄႇ 3 ၵေႃႉ၊ မိူင်းဢႅပ်ႉၾရိၵၸၢၼ်း 2 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး 1 ၵေႃႉလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 93 ၵေႃႉၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၵၼ်ႇတေႃႇၼတီႇ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 1 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝဵင်းၵေႃႉတွင်း တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 3 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ 3 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝေႇပႃႇၵီႇ 11 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝဵင်းဢမ်း မိူင်းရၶႅင်ႇ 2 ၵေႃႉ၊ ႁူင်းယႃဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ 32 ၵေႃႉ ႁူင်းယႃဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ 41 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 93 ၵေႃႉၼႆႉ ပႃးလုၵ်ႇဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃႇယု 1 ၶူပ်ႇ 1 ၵေႃႉ လႄႈ ဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃႇယု 3 ၶူပ်ႇ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ (380) လႄႈ (381) ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 30 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး 749 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 351 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 August 2020 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇထႅင်ႈ တီႈၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ပွၵ်ႈမႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 1 ၵေႃႉလႄႈ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇ 9 ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်း ၽႄႈလၢမ်းဝႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊ ယႃႇယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်၊ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈ ႁိူၼ်းယေး၊ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ ပေႃးမီးသၢႆငၢႆဢမ်ႇယူႇလီၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00 – 11:00 မူင်း ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မႃးတီႉၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း 4 ၵေႃႉ၊ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း တီႉၺွပ်းထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ယွၼ်ႉထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Tachileik News Agency ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း 4 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉပဵၼ် ဢငႄႇလေး လႄႈ မဢီႉပျူင်း ယူႇပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး(ၵ)၊ တီႇႁၸူဝ်း ယူႇပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး(ၶ)၊ ႁူမ်ႈပႃး ၵူဝ်ႇၵျေႃႇၸျွႃႇဢူး (ႁွင်ႉ) ၵျေႃႇၵျီး ဢၼ်ယူႇႁိမ်းၵၢတ်ႇပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Tachileik News Agency ဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ်မႃးတီႉၺွပ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶီႇၵႃးသီလမ် လႄႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းၵူၺ်း၊ လႆႈႁၼ်တီႈၼႂ်းၵႃးၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်း 4 ၵေႃႉ ပႃးၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၽူႈလၵ်ႉလူတ်ႉ ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁႃတီႉၺွပ်း၊ ႁႃလမ်းတီႉၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းၼေၵၢင်ၸႂ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇတီႉၺွပ်းဢဝ်တူဝ် ၸၢႆးပူဝ်ႇ (ႁွင်ႉ) ၶိၼ်ႇမွင်ႇယီႇ ဢၼ်ယူႇႁိမ်းၸမ်ၵၢတ်ႇ ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး လႄႈ Piglay (ႁွင်ႉ) ထႅတ်ႉၶျူဝ်ႇလုၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ၸေႃးလိၼ်း ယူႇပွၵ်ႉဝၢၼ်ႈၵွင်း ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဝႃႈၼႆ။ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ 7 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်ၼႆ တႄႉ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ႁဵတ်းမိူၼ်ဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်၊ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼေၵၢင်ၸႂ်ၼႆတႄႉ ႁႃတီႉၺွပ်းၵူႈဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းဝဵင်းလူင်ဝဵၼ်းၼႃး (Vienna) မိူင်းဢေႃးသတြီးယႃး (Austria) ၶဝ်ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇလႄႇ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းႁၢႆႉဢဝ်ၵွင်ႈၵႂႃႇယိုဝ်း 6 ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ မီးၵူၼ်းတၢႆ တင်းၼမ်သေ ဢၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်းသမ်ႉ ၸမ် 20 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 02 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းမွၵ်ႈ 20:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁၢႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Kuijtim Fejzulai ဢႃႇယု 20 ပီႊ ပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇၸေးမိုဝ်းသေ တင်ႈၸႂ် ပိုတ်းယိုဝ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်း 6 ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ဝဵၼ်းၼႃး (Vienna) လႄႈ မီးၵူၼ်းတၢႆ 4 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း 17 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃး ပလိၵ်ႈ 1 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ ၊ ၵူၼ်းႁၢႆႉ Kuijtim Fejzulai ၵေႃႉၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ထုၵ်ႇ ပလိၵ်ႈ မိူင်းဢေႃးသတြီးယႃး ယိုဝ်းၸပ်းၺႃးသေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းဢေႃးသတြီးယႃး Sebastian Kurz လၢတ်ႈဝႃႈ − ၵူၼ်းမိူင်း 4 ၵေႃႉ ဢၼ်ၺႃးၵူၼ်းႁၢႆႉယိုဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢႃႇယုယႂ်ႇ 2 ၵေႃႉ (ၸၢႆး ယိင်း) ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း 1 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၼႂ်းလၢၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်း လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်လွၵ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် သႃႇသၼႃႇ ၶရိတ်ႉ (ၶရိတ်ႉယၼ်ႇ) လႄႈ မူႇသလိမ်ႇ သင် − ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃ Vienna ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ − ၼႂ်းၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇတႃႇ 7 ၵေႃႉ ဢၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ လီလႆႈမႆႈၸႂ်ယူႇ − ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁၢႆႉ Kuijtim Fejzulai ၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူင်းဢေႃးသတြီးယႃး တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်း ISIS လႄႈ ၊ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသွင်ၽၢၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢေႃးသတြီးယႃး တင်း မိူင်းမႅၵ်ႇၸီႇတူဝ်းၼီးယႃးႁွင်ႇ သေ မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2019 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၶတ်းၸႂ် တေၵႂႃႇၶဝ်ႈၸုမ်း ISIS တီႈ မိူင်းမႅတ်ႇသီႇတူဝ်းၼီးယႃး ၼၼ်ႉလႄႈ ထုၵ်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႉၺွပ်းလႆႈ မိူဝ်ႈလိူၼ် April 2019 သေ ပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 22 လိူၼ် ၊ ယွၼ်ႉမၢႆမီႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ (သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ)သေ လႆႈလူတ်းယွမ်း ပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈမၼ်းလႄႈ လႆႈပွႆႇဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် December 2019 ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းလူင် Vienna မိူင်းဢေႃးသတြီးယႃး ၼႆႉသေ ၸုမ်း ISIS ၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းၶဝ်ၵေႃႉယူႇၽၢႆႇလင် လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 02 November 2020 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵႃႇပူႇလ် (Kabul) မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၼႄပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ − ဢီႇရၢၼ်ႇ သေ ၸုမ်း ISIS ၶဝ်ႈပိုတ်းယိုဝ်း လႄႈ မီးၵူၼ်းတၢႆ 22 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း 22 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈတႃႇတေလူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉသေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေႃႇၵေႃႉ လူဝ်ႇမေႃမီးၸႂ်ႁူႉႁင်းၽႂ်မၼ်း လႄႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁႃလၢႆးတၢင်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ယွမ်းလူင်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်း လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းပီႊ 2021 တေႃႇထိုင်လိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ (August 2021) ၼႆႉ လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ် လႄႈ လူတ်ႉၵႃးဢွၼ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 1,140,000 ပၢႆ၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ (motorcycle) မီးယူႇ 6,450,000 ပၢႆၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈမႃးယူႇ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇတေလူတ်းယွမ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁဵတ်းလူတ်ႉပၢတ်ႉသ်ပၼ်ႇၼႂ်းဝဵင်း(Public Transportation) ၊ လူတ်ႉၾႆးပၼ်ႇႁွပ်ႈဝဵင်း လႄႈ လူတ်ႉၾႆးဢၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇတေလူတ်းယွမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတေႃႇၵေႃႉၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃႇမီးၸႂ်ႁူႉႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ လူတ်းယွမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၸႂ်ႉ တႃႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇႁႃလၢႆးတၢင်း ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်း လူတ်းယွမ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 8 လိူၼ်ၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇ ပဵၼ်သွင်ပုၼ်ႈသေ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇၵေႃႈ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတင်းၶၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးလႄႈ ႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် လၢႆၽၢႆႇလၢႆတင်း ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇတၢင်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီး ၾႆးၾႃႉ ႁႅင်းၼမ်ႉ၊ ႁႅင်းသႅင်လႅတ်ႇ လႄႈ ႁႅင်းလူမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈတင်းၼမ်ယူႇလႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈလႆႈၶတ်းၸႂ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်မီးၸိူဝ်းၼႆႉသေ လူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵႂႃႇပႃးဝႃႈၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလူၺ်ႈလၢႆး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ လႄႈ ၼပ်ႉယမ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇသေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ်သေ ႁဵတ်းၸွမ်း မၢႆမီႈယူႇ သင်ဢမ်ႇၼၼ် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းသင် လႄႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO ၵေႃႈ မီးလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈႁူၵ်းႁၢႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူႈလၢႆးတၢင်း ဢမ်ႇဝႃႈတၢင်းၵူတ်ႉႁိုဝ် တၢင်းသိုဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ် ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ဢွၵ်ႇတီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ်သေ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းယွၵ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 1 ဝူင်ႈၼႆႉ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် UN ပွၵ်ႈၼႆႉ ဝႆႉပၼ်ႁႃၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ထွၼ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇ ဢႅပ်ႇၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႇသတၢၼ်ႇ လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီဢေႃးၵတ်ႉသ် (Aukus) ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆမိူင်း ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2021 ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လႆႈၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈတီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင် UN ၵႂႃႇ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဝၢႆးသေလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႇတႃႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇတေႉတေႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼွၵ်ႈမိူင်း လွင်ႈထွၼ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇ ဢႅပ်ႇၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႇသတၢၼ်ႇသေ လႆႈၶၢမ်ႇသေႉသွမ်းတၢင်းၼမ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း ဢိၵ်ႇတင်း ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ ဢူၺ်းလီၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢႅပ်ႇၾၵၢၼ်ႇ ထုၵ်ႇပွႆႇၽႃႈၵွင်လင်ပႅတ်ႈသေ လႆႈၸူမ်ယူႇၸွမ်းၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ်ႇ ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတၢင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ “ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႇ ဢဵမ်ႇမႃႇၼူႇဢႅဝ်ႇလ် မႃႇၶရူၼ်ႇ (Emmanuel Macron) တေဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽွင်းတၢင်ၼႂ်းသွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉလႄႈ ႁူမ်ႈပႃးၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီဢေႃးၵတ်ႉသ် (Aukus) ဢၼ်မီး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ လႄႈ ဢေႃးသတြေးလီးယႃးၼၼ်ႉသေ ဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈထွၼ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆလွင်ႈႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၾရင်ႇသဵတ်ႇ လႄႈ ဢေႃးသတြေးလီးယႃးၼႆႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေပဵၼ်မႃးထႅင်ႈၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉယဝ်ႉ ၽၢႆႇတင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇၶေႃႈၸႅင်ႈလႅင်းတႅတ်ႈတေႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၾရင်ႇသဵတ်ႇ လႄႈ ဢေႃးသတြေးလီးယႃးၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈပႃး လွင်ႈငိုၼ်းၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ထွၼ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇမုင်ႈမွင်း တွၼ်ႈတႃႇၾရင်ႇသဵတ်ႇတေႉတေႉ ဢၼ်ဢေႃးသတြေးလီးယႃး လႆႈထွၼ်ၶိုၼ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ တႃႇတေသၢင်ႈႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ 12 လမ်းၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၸုမ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ဢင်းၵိတ်ႉ တႃႇတေသၢင်ႈႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းထၢတ်ႈၼိဝ်းၶရီးယႃး ဢမ်ႇယွမ်း 8 လမ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 September 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၾရင်ႇသဵတ်ႇ လႆႈႁွင်ႉဢဝ်ၶိုၼ်းၽွင်းတၢင် ဢၼ်ယူႇတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇမိူဝ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီဢေႃးၵတ်ႉသ် (Aukus) ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 29 November 2020 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,509 ၵေႃႉ သေ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 31 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းၵူၼ်း 15,220 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1,509 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆထႅင်ႈ 31 ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ တႃႇ 26 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇလွင်ႈပႃး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆယူႇ။
ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,322 ၵေႃႉ မိူၼ်ၵၼ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,344 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်း 1,344 ၵေႃႉၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း 4 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 4 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး 2 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် 1 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် 1 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး 12 ၵေႃႉသေ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 860 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 142 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 103 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 72 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၵူၺ်း 66 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 20 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 18 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 14 ၵေႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 12 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶၢင် 8 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶျၢင်း 8 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 5 ၵေႃႉ လႄႈ မိူင်းယၢင်း 4 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်းသေ တီႈမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းလႄႈ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸီႉသင်ႇ ႁၢမ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး (Stay at Home) သဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈပွၵ်ႉမင်ႇၵလႃႇဢူး ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးသေ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်း ယေးၼႆႉ တႄႇမိူဝ်ႈဝႃး ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06 : 00 မူင်း တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 13 December 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 24 : 00 မူင်း သေ သင်ဝႃႈၽူႈလႂ်ၽႂ် ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼႆ ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉ တေဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေၸၢင်ႈၵႂႃႇ ၸၢႆႇၵၢတ်ႇသိုဝ်ႉၽၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉ တႃႇတေၵႂႃႇၸၢႆႇၵၢတ်ႇ သိုဝ်ႉၽၵ်း ၼိုင်ႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵထိၼ်ႇ လႄႈ ပၢင်ပွႆးပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ် ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း ၵူႈပီႊပီႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းပေႃးတေ ဢမ်ႇၸူႉတုမ်ၶွၼ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉ မိူၼ်ၵၼ်။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 29 November 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 89,486 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 1,918 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 68,910 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
- ၵၢၼ်လိူၵ်ႈၶွမ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ
ၸွမ်းၼင်ၶႃႈႁဝ်းယၢမ်ႈလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး လႆႈၸ်ႂႉတိုဝ်းမႃးၶွမ်းၵူႈလုၼ်ႉလုၼ်ႉမိူၼ်ၼင် ၶွမ်း Acer , Dell , HP , Lenovo ၸိူဝ်းၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမိူၼ်ၼင်ၸ်ႂႄလႈ မႅၼ်ႈၸွမ်း ၼင်ၼႃႈၵၢၼ်ငၢၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႄလႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းေသ ၶ်ႂႈႁဵတ်း။
- ေတလႆႈလိူၵ်ႈၶွမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်?
ၶွမ်းဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇေတသိုဝ်ႉၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇေတေပႃႉလိၵ်ႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လုမ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်းၼႆႄတႉ ၶ်ႂႈႄၼသဵၼ်ႈတၢင်းဝႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ်ၶွမ်း Acer ၼႆႉလီလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ေတလဵၼ်ႈၵဵမ်းသမ်ႉ ဢဝ် HP ၼႆႉလီလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ Resolution မၼ်းၶႅမ်ႉလိူဝ်ေသ Acer ဝႆႉယူႇ။ သင်ဝႃႈေတၸ်ႂႉတိုဝ်း ယူဝ်းယူဝ်းၵူၺ်းၼႆၸိုင်ႈ ၸ်ႂႉ တိုဝ်းၶွမ်း Dell ၵူၺ်းေၵႃႈလႆႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၵႃႈၶၢၼ်မၼ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇေပႃးၵႃႈႁႅင်းၶႃႈႁိုဝ် ႄတႉႄတႉ။ လိုၼ်းသုတ်းယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်း ၸ်ႂႉတိုဝ်းဝႆႉယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉႄတႉ ေတပဵၼ်ၶွမ်း Macbook Pro ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶွမ်း Macbook ၼႆႉ မၼ်းႄႁႉပၼ်လႆႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈႄလႈ မီးလွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈေၶႃႈမုၼ်းႁဝ်းလႆႈလီလီ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်းၶႃႈႁဝ်း ၸ်ႂႉတိုဝ်းၶွမ်းဝိၼ်းတူဝ်းမႃး မိူၼ်ၵၼ်ယူႇ ဝၢႆးလင်မႃးၶႃႈႁဝ်း ၸၢင်ႇၶိုၼ်းသိုဝ်ႉၶိုၼ်းၶွမ်း Macbook Air မိုဝ်းသွင်ပိူၼ်ႈ တီႈဢူၺ်းေၵႃႉၶႃႈႁဝ်းၶိုၼ်း မိူဝ်ႈၼၼ်ႉႄတႉ ၸ်ႂႉဢမ်ႇမိူၼ်ၸ်ႂႄလႈ ဢမ်ႇလႆႈၸ်ႂၸ်ႂႉတိုဝ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ မၼ်းပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်တၢင်းဝိၼ်းတူဝ်းဝႆႉ ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းဝႆႉႄတႉႄတႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး တွၼ်ႈတႃႇ ေၶႃႈမုၼ်းၶႃႈႁဝ်း ၊ ဢမ်ႇ ၼၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ေတႄႁႉႁၢမ်ႈလႆႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်တီႈပိူၼ်ႈမီးေသ ေတၸၢင်ႇမႃး ၸပ်းၶွမ်းႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းၸၢင်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းေသ ၸ်ႂႉတိုဝ်းၶွမ်း Macbook ၶိုၼ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶႃႈႁဝ်းသမ်ႉ ပႃးၸ်ႂတႅမ်ႈ Web Programing / Vistual Programing ႄလႈ တတ်းေတႃႇ Video Editing ႄလႈ လိုၼ်းသုတ်း ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈပိၼ်ႇၸ်ႂႉၶိုၼ်း Macbook Pro ၶိုၼ်း။
- ထုၵ်ႇလီၸ်ႂႉတိုဝ်းၶွမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်?
ႁဝ်းေတသိုဝ်ႉၸ်ႂႉတိုဝ်း ၶွမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းေတဢိင်ႇၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႃႈ ၵၢၼ်ႁဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ သင်ဝႃႈ ဢူၺ်းေၵႃႉႁဝ်းၶဝ် ႁွမ်ဝႆႉငိုၼ်းမီးၼမ် ဢမ်ႇၼၼ် သမ်ႉလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၽၢႆႇၵဵပ်းေၶႃႈမုၼ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင်ႈ ၶ်ႂႈၸီႉႄၼတၢင်းဝႃႈ သိုဝ်ႉ ၸ်ႂႉတိုဝ်း Macbook ၼႆႉလီလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းၼႃႇ Macbook ၼႆႉ ၵႃႈၶၢၼ်မၼ်းယ်ႂႇၼႆ ေသတႃႉေၵႃႈ မၼ်းေၵႃႈၵိူင်ႇၵၼ်တၢင်း ၼႃႈၵၢၼ်ႁဝ်းယူႇ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈယ်ႂႇ။ ေပႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်း Apple Macbook ၼႆၸိုင်ႈ မၼ်းေၵႃႈ ေတမီးယူႇထႅင်ႈယၢမ်းလဵဝ် (3) မဵဝ်းထႅင်ႈ 1) New Macbook 2) Macbook Air 3) Macbook Pro ၼႆ ထႅင်ႈယူႇ ၼ်ႂး (3)ဢၼ် ၼႆႉေၵႃႈ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵၼ်တၢင်း ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းေသ ၸ်ႂႉတိုဝ်းၵႂႃႇလႆႈ (100%) တဵမ်တဵမ် ယူႇ။
Macbook ၼ်ႂးမိုဝ်းသွင် ေၵႃႈမၢင်လုၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈတိုၵ်ႉလီၸ်ႂႉတိုဝ်းယူႇ မၼ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးတီႈလူႉတီႈၵွႆသင်ဝႆႉႄတႉႄတႉ။ သင်ဝႃႈေတ သိုဝ်ႉၶွမ်းၼႆၸိုင်ႈ ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ ဢူၺ်း ေၵႃႉႁဝ်းၶဝ် ေတႁူႉလီလိူဝ်ေသၶႃႈႁဝ်းယူႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈသိုဝ်ႉၶွမ်းယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇေတ ၸ်ႂႉတိုဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇသင် သင်ႁူႉဝႃႈ လူဝ်ႇၸ်ႂႉၸိူင်ႉႁိုဝ် လူဝ်ႇတိုဝ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆဢွၼ်တၢင်းႄတႉ လီလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၶ်ႂႈႁူႉထႅင်ႈေၶႃႈမုၼ်းမၼ်းၼမ်လိူဝ်ေသၼႆႉၼႆၸိုင်ႈ ၶဝ်ႈမႃး ၵပ်းသိုပ်ႇမႃးလႆႈတီႈ ၼ်ႂး Facbook Page ၶႃႈႁဝ်း Sai Seng Serk ၼႆႉလႆႈၵူႈၶၢဝ်းလႆႈယူႇၶႃႈ။ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ဝႃႈၶ်ႂႈသိုဝ်ႉ ၽူင်း ၊ ၶွမ်း လုၼ်ႇ Apple ၼႆၸိုင်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇထၢမ်ႇမႃးလႆႈတီႈ လၢၼ်ႉၶႃႈႁဝ်း လႆႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇၶႃႈ ငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႇၸ်ႂယ်ႂႇၼမ်ၶႃႈ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ။
သႅင်သိုၵ်း
www.saisengserk.com


text:
ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢထမ်ႇမတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်း လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း တီႈမိူင်းတႆး သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉသမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈ သပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းပိုၼ်းႁူႉ လွင်ႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ လၢႆးၵဵပ်းသိမ်းယႃႈယႃ ဢိၵ်ႇ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇယႃႈယႃ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းမီး ၼၼ်ႉပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵူဝ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလွတ်ႈၽေး တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈသမ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢထမ်ႇမတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်း သမ်းယႃႈႁႄႉၵင်ႈတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းလွၵ်ႇငိူတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပႃးဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၵႂႃႇသမ်းၼႆႉ တေလူင်းၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းဢိူင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်း သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ လုင်းႁဵင် ဝၢၼ်ႈၼွင်လႅဝ် ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢထမ်ႇမၺွပ်းသမ်းပၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပေႃးမႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းၼႆ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သမ်းယႃႈႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃသဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေႁၼ်လီၼိူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်းသမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း Covishield ဢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်မိူင်းရၢတ်ႉသျႃး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈပဵၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း Covishield ဢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးႁဵတ်းဢွၵ်ႇတႄႉ လၢႆးၵဵပ်းသိမ်းယႃႈယႃ တေလႆႈဝႆႉၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ မီးႁႅင်းၵတ်း 2 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉထိုင် 8 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း Covishield ၼႆႉ ၵူၼ်းဢႃႇယု 18 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈတေသမ်းလႆႈယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉသေ မႄႈမၼ်း (မႄႈပႃးတွင်ႉ)၊ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်လဵၵ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တိုၵ်ႉၵိၼ်ၼူမ်း ၊ ၵူၼ်းပဵၼ် COVID-19 ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ် COVID-19 ႁူမ်ႈပႃး ၵူၼ်းဢႃႇယု 18 လူင်းတႂ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇတႂ်ႈပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇသိုၵ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸႄႈဝဵင်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်၊ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
မေႃယႃ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ ၶူးသွၼ် မေႃသွၼ် ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် CDM သေ သၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ႁူင်းႁဵၼ်း ဢိၵ်ႇ ႁူင်းယႃ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇပႆႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ပိုၼ်ၽႄႈၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ Internet တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 March 2021 ၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (Assistance Association For Political Prisoners-AAPP) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မီး 250 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢေးသျႃး
Asia (ဢေးသီးယႂ်း)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢေးသီးယႂ်း (Asia) ၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၽိင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈတင်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼမ်လၢႆတေ့ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိုမ်ဢေးသီးယႂ်းၼႆႉ ၽေပဵၼ်ဝႆႉ လႅၼ်ႊတွၼ်ႊလူင်ႁူၵ်းဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢေးသီးယႂ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢေးသီးပွတ်းၼႂ်း၊ ဢေးသီးၸၢၼ်း၊ ဢေးသီးယႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢေးသီးယႂ်းႁွင်ႇ၊ ဢေးသီးယႂ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇတွၼ်ႊၵၢင်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸၢဝ်းယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်လူင်လုမ်ႈၾႃႉတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးၸၢဝ်းပုတ်ႉထ၊ ပၢႆးဢိသ်ႉလၢမ်း၊ ပၢႆးၶရိတ်ႉသတီးယၼ်း၊ တင်းပၢႆးၸူးတႂ်းဢီးသမ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇၵႂႃႇတီႈဢေးသီးယႂ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဢေးသီးယႂ်းၼႆႉ မီးၶူဝ်းငိူၼ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လမ်လွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢၼ်ႇၾႆးငိူၵ်ႈ(ထၢၼ်ႇႁိၼ်ငိူၵ်ႈ) ၊ ႁႄႊၶမ်းၽိူၵ်ႇ၊ ႁဵၵ်ႇ၊ ဢိၵ်ႇၼမ်ႉမဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉတင်းသဵင်ႈ မီးတီႈဢေးသီးယႂ်း ယဝ်ႉ။ ဢေးသီးယႂ်း ၼႆႉပၢႆပဵၼ်လိၼ်ႁိူၼ်း တႃႇတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ သိူဝ်ၾႆးလမ်လႂ်၊ ၸၢင်ႉလူင်ဢေးသီးယႂ်းလႂ်၊ မီတႃတူင်ႇလူင်ၶဝ်လႂ်၊ ၵႂၢႆးဢူပ်ႈၼမ်ႉလူင်ၶဝ်လႂ် ဢိၵ်တင်း ငူးႁဝ်ႇ ၶဝ်လႂ်ၵေႃႈ မီးတီႈဢေးသီးယႂ်း ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (2006) National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, DC: National Geographic Society (U.S.), 264.
- ↑ "World Population prospects – Population division". United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division.
- ↑ "Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision (xslx). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division.


text:
မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း
မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတူင်း 毛澤東 (26.12.1893 – 9.9.1976) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းလႄႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉတႄႉတင်ႈ မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇ မိူဝ်ႈပီ 1949 သေ ဢုပ်ႉမိူင်းတေႃႇပေႃး သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1976 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ ဝႃႇတမၢၵ်ႉၶ်- လီႇၼိၼ်ႇလႄႈ လွၵ်းလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉႁၼ်ဝႃႈပဵၼ် Maoism ဝႃႇတမေႃႇ။ ၼႂ်းပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢေႃးၸႃႇယႂ်ႇလူင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ။[1] တီႈၼႂ်းမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းထၢႆးမ် TIMES ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ၼႆႉ ၼႂ်းၵူၼ်းဢေႃးၸႃႇယႂ်ႇ ပၢၵ်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2] မိူဝ်ႈပီ 1893 မၼ်းၸၢႆး ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈၼႃးၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးသေ ၵိူတ်ႈႁၼ်ၼႃႈ တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈသျႅဝ်ႇသၢင်း Shaoshan တီႈၸႄႈတွၼ်ႈႁူႇၼၢၼ်ႇ Hunan ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယု လႆႈ 18 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း တွၵ်ႇတိူဝ်ႇသုၼ်ႇယႅတ်ႉသိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇသိုၵ်းသေ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပဵၼ်မေႃသွၼ် တီႈႁူႇၼၢၼ်ႇ လႄႈ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈပီႇၵိၼ်းယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ပႃးၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းတႄႉတႄႉသေ ထိုင်မႃး 1920 မၼ်းပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းတိုဝ်းၵမ် ဝႃႇတမၢၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ထိုင်မႃး 1921 ၸွႆႈထႅမ် တႄႇတင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇယဝ်ႉ။ ပီ 1922 လႆႈပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်း တမ်ႈတီႈ ပႃႇတီႇၽႄ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူႇၼၢၼ်ႇသေ ထိုင်မႃး 1924 ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တင်းၼမ်သေ ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်း Kuomintong ဢၼ်ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး ပီ 1927 ၸုမ်းၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇလိတ်ႉၶဝ် တီႈၼႂ်းပႃႇတီႇၶူႇမိၼ်ႇတၢၼ်ႇ မၢင်ပႅတ်ႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလႄႈ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ၵူဝ်ၺႃႈတၢမ်ႇတၢႆသေ ၸင်ႇပၢႆႈၵႂႃႇ မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းပုၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢႆႈၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၶျိဝ်ႇတေး (ၵေႃႉဢၼ်တေမႃႈပဵၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းတပ်ႉၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ)သေ တႄႇတင်ႈတပ်ႉလႅင်ႁၢၼ် မၢႆ 4 ၊ မၢဝ်ႇၸိုဝ်ႈတုင်း ၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တႃႇပၼ်တၢင်းၶႂ်ႈၸႂ် ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1931 လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျၢင်းသျီးသူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ Jiangxi Soviet ယဝ်ႉ။ ပီ 1934 ဢွၼ်ႁူဝ် သိုၵ်းၶၢဝ်းတၢင်းယၢဝ်းလူင် Long March လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၶီႇသိုၵ်း မႃးၽၢႆႇႁွင်ႉ တိုၵ်းတေႃး တပ်ႉၸုမ်း ၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇလိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မႃးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ငဝ်ႈၸိုင်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းယီႇၼၢၼ်ႇ ၸႄႈမိူင်းသျၢၼ်ႇၸီႇ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉသေ တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ပၵ်းသင်ႉ တီႈၼၼ်ႈသေ တိုၵ်းတေႃးပႅတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ်လႄႈ ႁုပ်ႈသိမ်းလႆႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1936 မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း လႆႈယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပီ 1937 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၶဝ် ၵႂႃႇႁူမ်ႈႁွမ်း ၸုမ်းၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ်သေ တိုၵ်းတေႃး ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇႁိုင် ၶိုၼ်းၽၢတ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇသေ တႄႇဢဝ် ပီ 1938 ၸုမ်းမၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၶဝ် ၸင်ႇၶၢမ်ႇတိုၵ်းတေႃး ၵျပၢၼ်ႇႁင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ သၢႆငၢႆ ယင်းတိုၵ်ႉ ၶဵင်ႈၶႅင်ဝႆႉယူႇလႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွမ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉ ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းၶျူင်ႇၵိၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်မႃး။
ပီ 1946 ႁူဝ်ၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် တေႃးသိုၵ်းၸူး ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃး တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ပီ 1947 လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ သွင်ၽၢၵ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1942 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇ မီးၵူၼ်းမွၵ်ႈ 6 သႅၼ်ၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး ပီ 1947 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇၶဝ် မီး 2 လၢၼ်ႉလိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢဝ်လႆႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမုၵတိၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈသိုၵ်းမႃး တွၼ်ႈၵၢင် မိူင်းၶႄႇယူႇ။ ပီ 1948 ၸမ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်လႆႈ မိူင်းၶႄႇ 3 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1949 ၽွင်းမိူဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇတင်းမိူင်း တူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ် လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇ တီႈၵုၼ်ဢွၼ်ႇ ၽေႃႇမူဝ်ႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1949 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႄႇတင်ႈပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၵေႃႈ လႆႈယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇယဝ်ႉ။
1959 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇၼၼ်ႉ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ တမ်ႈတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ သိုပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇၵႂႃႇၵူၺ်းယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တင်းၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ မူႇလိၵ်ႈ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉ မိူင်းၶႄႇလႅင် (1934)၊ မိူင်းၶႄႇလႄႈ သိုၵ်းၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမၢႆသွင် (1939)၊ မိူင်းၶႄႇလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇပၢၼ်မႂ်ႇ (1944) လႄႈ ပွႆးတိုၵ်းမႂ်ႇ ပုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ (1945) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (႙)
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Mao Zedong. The Oxford Companion to Politics of the World. Retrieved on 2008-08-23။
- ↑ Time 100: Mao Zedong Archived 2009-08-27 at the Wayback Machine. By Jonathan D. Spence, 13 April 1998.


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 25 May 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၸမ် 21:00 မူင်းၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ (4) ၵမ်းထပ်းၵၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢၼ်မီးလႅၼ်လိၼ် တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ Tachileik News Agency ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (သၼ်သၢႆး) ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (ႁွင်ႈလိုၵ်ႉ) ဢၼ်မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (တႃႈလေႃႉ) ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ − ၽၢႆႇၼႃႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်သၼ်သၢႆးၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပေႃးတဵမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ ၶဝ်(ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ)ႁႄႉၵိုတ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢၼ်လတ်းၵႂႃႇ သဵၼ်ႈတၢင်းၽၢႆႇၼႃႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်း ဢၢပ်ႈၵျွင်း (ဢၢပ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း) တႃႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းလိူၼ်ၼႃႈၼႆႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢွင်ႈတီႈပျေႃႇမူၼ်ႈ Club တီႈၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းသဵင် မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ (1) ၵမ်းမိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်လိူၼ် May 2021 ၼႆႉမႃး ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉလႆႈငိၼ်းသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢၼ်ၶိုၼ်းသေ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်ၽႂ်လႂ်ၸုမ်းလႂ်ဝၢင်းမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵႆႉၵႆႉလႆႈငိၼ်းသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈၼႂ်းဝဵင်းလႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မတ်ႉတႃ 144 ႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး ၽွင်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းတဵင်ႈထိုင် ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 4:00 မူင်း သေတႃႉ ဢွင်ႈတီႈပျေႃႇမူၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမီးၵူၼ်းဢႅဝ်ႇလႄႇ မိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ တီႈၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵ ပွတ်းၸၢၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းဢိုပ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း မီးလွင်ႈပေႃႉထုပ်ႉ ႁိမ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၵၼ်လႄႈ ထိုင်တီႈမီးၵူၼ်းလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းတင်းၼမ် တီႈဝဵင်းလူင် ၼႆႇရူဝ်ႇပီႇ (Nairobi) မိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵုမ်းၵမ်လႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉ မီးလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းမိူင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တုၵ်ႉၶဢိုပ်းယၢၵ်ႈၶၢၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇမီးၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တႃႇၵိၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ဝၢႆးသေၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ မႃးၸႅၵ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈတွင်ႉမႆႈႁႅင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈႁိမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈပႃးၶွၼ်ႉမႆႉယၢဝ်း ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢဝ်လႆႈတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉၼမ် လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႆႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇၵျႅတ်ႉၵႂၼ်းတႃသႂ်ႇ ၸင်ႇတေၵိုတ်းယိုတ်းလႆႈ လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉဢူၼ်ဢၢၼ်လူင်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇႁပ်ႉ ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢမ်ႇမီးၶဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်တႃႇၵိၼ်ယႅမ်ႉယဝ်ႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈၵေႃႈ ၸမ်ပဵၼ်လႆႈဢွၵ်ႇမႃး ၽိုတ်ႉႁိမ်ၵၼ်ဢဝ် တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉၵၼ် လူၺ်ႈႁူႉဝႃႈ တေၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵေႃႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉ Uhuru Kenyatta ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈတေႃႉတၢင်ႇ ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵုမ်းၵမ်လႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်လႄႈ ယူႇတီႈၽွင်းလူင်ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵေႃႈ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်သေ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈတေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ဢမ်ႇဝႃႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး လႄႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸွမ်းမၢႆမီႈငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၶိူဝ်းၽိဝ်း (Curfew) ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ႈၶမ်ႈ 19:00 – 05:00 ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉပႃး ဝႃႈၼႆ။
တီႈမိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵတွၼ်ႈၸၢၼ်းသေ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းတႅမ်ႇယေႃႈသေၽႂ် ၵူၺ်းတေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ မိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီး လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမီးၵူၼ်းၽၢၼ်ယူႇလႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉ မီးၵူၼ်းၵွတ်းၽၢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ (170,000 – 400,000) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 17 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းၶႅၼ်ႇယႃႉ မီး (234) ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး (11) ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း မိူင်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵတွၼ်ႈၸၢၼ်းတင်းမူတ်းၵေႃႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းမိူင်းဝႆႉမိူၼ်ၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵုမ်းၵမ်လႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဝႃႈၼႆ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၽႄႈလၢမ်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ တီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (605) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်း မီး (9,231) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ် လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး (190) ၵေႃႉ လႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 April 2020 ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပိၵ်ႉဢိုတ်းမိူင်းၵႂႃႇလႆႈ သင်ဝႃႈမီးငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ပေႃႇပဵၼ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 17 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (210) မိူင်း၊ (210 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်းမီး (2,197,161) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ မီး (147,512) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်း ၶိုၼ်း မီး (557,617) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 17 April 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်း 18:40 မူင်း)။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 February 2021 (လိူၼ်သမ်လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115ၼီႈ) ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉသမ်းၸႂ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 Johnson & Johnson ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ လႄႈ ယႃႈယႃၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သႅၼ်းထီႉသၢမ် ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၸႂ်ႉ ဝၢႆးသေ မီးၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈလူႉတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယဝ်ႉ ႁႃႈသႅၼ်ပၢႆဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ယႃႈယႃ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (FDA) လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 Johnson & Johnson ၼႆႉ တေလႆႈသမ်းပွၵ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်းသေ ယင်းႁႄႉၵင်ႈပႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇ FDA သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၵူၺ်းၼႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇလႄႈ ၵူႈၵေႃႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းပိူင်ပၢႆးယူႇလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ တေလႆႈယူႇႁၢင်ၵႆၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တႃႇမွၵ်ႈ 65 လၢၼ်ႉၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မိူၼ်ၼင်ႇ Pfizer လႄႈ Moderna ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈမီးလႄႈ ၵမ်ၽွင်ႈဢၼ်လႆႈ သမ်းတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉသွင်ပွၵ်ႈၵေႃႈမီးယူႇသေ Johnson & Johnson ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵမ်းလိုၼ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်သႅၼ်းဢၼ်လႆႈသမ်းပွၵ်ႈလဵဝ်သေ ႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်လႆႈ လႄႈ ၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတိူၵ်ႈၼမ်ႉၶႅင် မဵဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈဝႃႈၼႆ။
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 Johnson & Johnson ၼႆႉ မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၸမ်းယႃႈယႃၼၼ်ႉသေ ၽွင်းၸၢမ်းသမ်းၸႂ်ႉတီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈယူႇ 86% ၊ မိူဝ်ႈၸၢမ်းၸႂ်ႉတီႈ မိူင်းဢႅပ်ႇၾရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈ 82% ၊ မိူဝ်ႈၸၢမ်းၸႂ်ႉတီႈ ပရႃႇသီးသမ်ႉ ႁႄႉၵင်ႈလႆႈ 87% ၼႆ လႆႈႁၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ယူႇဢိတ်းဢီႈသေ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်းမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် Pfizer လႄႈ Moderna ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉတႄႉ မိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၸၢမ်းသမ်းၸႂ်ႉ တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈယူႇ 95% သေ ၵူၺ်းပဵၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်လႆႈသမ်းသွင်ပွၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး
ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး (Koala) ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းတူဝ်မႃးသုပ်းပီလ်း ဢွသ်ႈထရေးလီးယၼ်း ၸိူဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈတူၺ်း မိူၼ်ႁၢင်ႊ မီထဝ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၶူၼ်ၼင်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းငိူၼ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတီႈမီသႄႈ။ မႃးသုပ်းပီလ်းတူဝ်မႄႈၶဝ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးတင်း တူဝ်ထူင်ပုမ်ထွင်းၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၶဝ်မီးထူင်ထွင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇတီႈတွင်ႉပုမ်ၶဝ်၊ ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတႃႇပႃးဢဝ်တူဝ်ဢေ၊ လုၵ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးဢယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ၼိူင်ႈၼႆႉ တေမီးတၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈသွၵ်ႇထတ်း (61-သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)သေ ဢမ်ႇမီးႁၢင်သင်။ မၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႈၸၢတ်ႈမၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်း တူၼ်ႈမႆႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၼဵပ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇ တႃႇၵွပ်ႈၵၢၼ်းၶိုၼ်ႈလႄႈ ဝၵ်ႉၸပ်းလႆႈ တီးပိူၵ်ႇၼင်မႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆ ၶဝ်ၶူတ်းသေၼွၼ်း တီႈတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶမ်ႈမႃး ၸင်ႇဢွၵ်ႇႁႃတႃႇၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးၶဝ် ၵိၼ်မႂ်မႆႉတီႈ တူၼ်ႈမႆႉၼၢင်းလဝ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။
- မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼိူင်ႈၼၼ်ႉ တီႈဢွသ်ႉထရေးသီးယႂ်းၼႆႉ ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးၶဝ် မီးၼမ်တေႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ၶဝ်တၢႆပႅတ်ႈတင်းၼမ်လၢႆယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶဝ်ၼႆႉလႆႈ ဢဝ်ပိူင်မီႈသေႁႄႉၵင်ႈဝႆႉပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
- မိူၼ်ၼင်ႇ မႃးသုပ်းပီလ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢေၵူဝ်ႇဢႃးလႃးဢွၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇတီႈတႂ်း ထူင်ထွင်းမႄႈၶဝ် တႃႇသေၶၢဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၼႃႈလိၵ်ႈ - 3 ၊ ပပ်ႉတူဝ်သွမ်ၼူမ်း၊ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ။
- ၼႃႈလိၵ်ႈ [[permanent dead link] ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 10 December 2020 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 17:05 မူင်း သိုၵ်း TNLA ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပၢႆႇ ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်ႇၵုင်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး လႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် (17:30 မူင်း) သွင်ၽၢႆႇတိုၵ်ႉပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ဝႆႉယူႇ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 09 December 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 08:30 မူင်းသမ်ႉ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 2 ၸုမ်း ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ/ၼႂ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈသေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးတီႈ ၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်ႇၵုင်း လႄႈ မီးၵူၼ်းမိူင်း 4 ဝၢၼ်ႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၵႂႃႇယူႇဝႆႉတီႈဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၸၢမ် (မၢၼ်ႈၸၢမ်) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ။
သိုၵ်း TNLA ပဵၼ်ၸုမ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းဝႆႉၽၢႆႇလဵဝ် တေႃႇထိုင် ပီႊ 2020 သဵင်ႈ ၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉ သိုၵ်း TNLA (ၸုမ်းလဵဝ်) ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ မီးၵႂႃႇ 3 ပွၵ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢိၼ်းတီးယႃး တိုၵ်ႉသိုပ်ႇထူပ်းႁၼ် တူဝ်ၵူၼ်းတၢႆပွႆႇလွင်ႈၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉထႅင်ႈ လၢႆသိပ်းၵေႃႉ လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶီႈဝူဝ်း ႁႄႉၵင်ႈယူတ်းယႃ ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႆႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ မေႃယႃ လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ဢွၵ်ႇမႃးတုၵ်းယွၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်ၶီႈဝူဝ်း မႃးဢၢပ်ႇတႃး ၸွမ်းတူဝ် တွၼ်ႈတႃႇယူတ်းယႃၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ယွၼ်ႉမၼ်းယိုင်ႈၶႅၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႆႈဝႆးၽႂ်းလိူဝ်သေၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်း ၵူႇၵျရတ်ႉ (Gujarat) ၵႂႃႇသူႇၸႂ်း ဢွင်ႈတီႈလဵင်ႉဝူဝ်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ် ၶီႈဝူဝ်းလႄႈၼူမ်းဝူဝ်း တႃးၸွမ်းတူဝ် ယွၼ်ႉဝႃႈ “ဝူဝ်း” တိုၼ်းပဵၼ်သတ်းထွတ်ႈမျၢတ်ႈ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် လႄႈ ၶီႈဝူဝ်းဢၼ်တႃးၸွမ်းတူဝ်ၼႆႉ တေၸွႆႈထႅမ်ႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်သေ ႁႄႉၵင်ႈ ယူတ်းယႃ ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
Gautam Manilal Borisa ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃ ဢၼ်ၵႆႉၵႆႉမႃး ဢွင်ႈတီႈလဵင်ႉဝူဝ်းၼႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မိူၼ်ၵၼ် ၵူၺ်းဝၢႆးသေ ဢဝ်ၶီႈဝူဝ်းတႃးၸွမ်းတူဝ်ယဝ်ႉ တၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း လွင်ႈၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းယုမ်ႇယမ်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ယူတ်းယႃၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ဢဝ်ၶီႈဝူဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉယဵဝ်ႈဝူဝ်း မႃးယူတ်းယႃတူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢႆပၢၵ်ႇပီႊမိူင်း မိူဝ်ႈတႃးၸွမ်းတူဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ပႂ်ႉႁႂ်ႈမၼ်းႁႅင်ႈ ၸင်ႇၵွႆႈၶိုၼ်းလၢင်ႉဢွၵ်ႇ ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ် လႄႈ ၶႃႈၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇထူပ်းႁၼ် တူဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ဢၼ်ပွႆႇလွင်ႈၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉထႅင်ႈ ပႆႇထၢတ်ႇပႆႇဝၢႆး ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယွၼ်ႉတီႈၽင်/ၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတွင်း တႃႇလုမ်းလႃးၶၢပ်ႈ တူဝ်တၢႆၵူၼ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈၽွင်းၼႆႉ လႆႈထူပ်းႁၼ် ၶၢပ်ႈတူဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵႅၼ်ႇၵိတ်ႉသ် (Ganges) ဢၼ်မႃးၵိုတ်းၶမ်ဝႆႉၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ တင်းၼမ် လႆႈပွင်ႇလႅင်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶဝ်ႈမႃးလုမ်းလႃးသေတႃႉ သမ်ႉၼၢၼ်းထိုင် ၶၢပ်ႈတူဝ်ႈတၢႆၵမ်ႈၽွင်ႈ ပေႃးမီးဢၢႆတူႇၼဝ်ႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ထူပ်းႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆမွၵ်ႈ 25-30 ၵေႃႉ ယူႇၼႂ်းႁၢင်ႈၾၢင် ပူၺ်ႇၼဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈၸွႆႈၵၼ်မႃးလုမ်းလႃး ၽင်လႄႈၽဝ် ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆယဝ်ႉသေ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈပိူင်ပဵၼ် လွင်ႈလႆႈဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ လွင်ႈၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်းတီးယႃး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 348,499 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 23,340,938 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 4,200 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 254,225 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 19,382,642 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 33,550,115 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 596,946 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 26,558,138 ၵေႃႉ၊ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 15,285,048 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 425,711 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 13,847,191 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 220 မိူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 160,334,125 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 3,331,400 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 138,098,126 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 11:20 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတီးၵႃႈ
လိုမ်ဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတီးၵႃႈ ပဵၼ်လိုမ်လိၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်း ထူၼ်ႈထီႈႁႃႈတီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢႆၸိၵ်းၸၢၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မီးတီႈလိုမ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတီးၵႂ်း မီးတၢင်းလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈႁႃႈလၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း(12,944,500 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်လႅၼ်ႊတီႈဢၼ်ၵတ်းသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၼင်လိၼ်ၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းမူၺ်ႁႃၶဝ်ထူမ်ဝႆႉတႃႇတၢင်းၼႃမွၵ်ႈယေႈလၵ်းသေ ၽင်မီးယူႇတၢင်းတႂ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၼႂ်းၶၢဝ်းၵတ်းၼႆ တီႈၼၼ်ႉၵႆႉမီးတၢင်ႉမႆႈ 100 တၢင်ႉၾႃႇရႅၼ်ႇႁၢႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈမၢႆသုၼ် (73 သႅၼ်ႇတီႇၵရႅတ်ႉ) ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈဢွၼ်ႇမၢင်ႊၸိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်သတ်း ၶဝ်မၢင်ႊၽွင်ႈၵွၺ်း ၸၢင်ႊၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈတၢင်းၵတ်းတီႈၼၼ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈၼႆ တဝ်းၵႆးလႄႈ တူၼ်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်ၶဝ် မၢင်ႊၸိူဝ်းၸၢင်ႊဢွၵ်ႇတီႈဢွင်ႇမၢင်ႊတီႈလႂ်ယူႇ။ တူဝ်သတ်းဢၼ်ယူႇတီႈဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတိၵ်ႉၼႆ ၶဝ်ၵိၼ်ပႃတင်းတူဝ်သတ်းပၢင်ႇလၢႆလႂ်ယဝ်ႉ။ မူၼ်ႈပၢင်ႇလၢႆၶဝ်၊ ပႃလူင်မိူင်းၶဝ်၊ သမ်ႉတင်း ၼူၵ်ႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႄႇယူႇၸွမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉ ဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတီးၵႂ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ 1911 ၼီႈၼၼ်ႉ၊ ရူလ်တ်ႉဢမုၼ်ႉသႅၼ်း ပဵၼ်ၵႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ တႃႇၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈပၢႆၸိၵ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပွတ်းတွၼ်ႊဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတီးၵႂ်း ႁမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ယင်းပႆႇလႆႈၾၢႆႈႁႃႁၼ်လူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ်တႄႉ သိုပ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်တေႃႇတီႈလႅၼ်ႊႁႃၵတ်းလူင်ၼႆႉဝႆႉယူႇ။
ၼွၵ်ႈသေတီႈၸိၵ်းလွႆယဝ်ႉ လွႆသုင်မၢင်ႊၸိူဝ်း မူၺ်တင်းႁႃၶဝ် သုမ်ႇႁူမ်ႇ ၼႃႈလိၼ်တီႈ ဢႅၼ်ႇတၢၵ်ႈတီးၵႂ်းဝႆႉ သဵင်ႈသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပဵတ်းၸဵင်ၶသ် ၵေႃႇႁင်းယူႇၸွမ်း ၾၢင်ႇၼမ်ႉဢႅၼ်ႇ တၢၵ်ႈတီးၵႂ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ United States Central Intelligence Agency (2011). Antarctica. The World Factbook. Government of the United States. Retrieved on 14 September 2017။


text:
ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ႁႅင်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ 100 ပၢႆ ဢထမ်ႇမတဵၵ်းတဵင်ယွၼ်းၶွၼ်ႇ လူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တီႈႁိမ်းၸဝ်ႈမိူင်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇတႂ်ႈ ထုင်ႉမိူင်းမေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ႁႅင်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ 100 ပၢႆ ၽႄႁဵတ်းသွင်ငႃးသေ ၵႂႃႇဢထမ်ႇမ တဵၵ်းတဵင်ယွၼ်းၶွၼ်ႇလူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တီႈႁိမ်းၸဝ်ႈမိူင်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇတႂ်ႈ ထုင်ႉမိူင်းမေႃႇၶႃႈဢေႃႈ လူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁႆႈၵႂႃႇၼႃးၵေႃႈဢမ်ႇဝႆႉ ၶဝ်တဵၵ်းတဵင်ယွၼ်းငိုၼ်းၵူႈလမ်းယဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်း TNLA တဵၵ်းတဵင်ယွၼ်းၶွၼ်ႇ လူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လူတ်ႉၶိူင်ႈၼိုင်ႈလမ်း ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,000 ပျႃး၊ ထေႃႈၼိုင်ႈလမ်း 2,000 ပျႃး၊ ၵႃးလူင်ၵႃးဢွၼ်ႇၼိုင်ႈလမ်း 30,000 ပျႃးသေ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းတဵၵ်းတဵင်ၸႂ်ႉ ၶၢၼ်းထေႃႈၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈတၢင်ႇသူင်ႇပၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းလႄႈ တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵေႃႈယၢပ်ႇ၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ သိုၵ်း TNLA တဵၵ်းတဵင်ယွၼ်းၶွၼ်ႇၸိူင်ႉၼႆ ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် August 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်း TNLA ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတဵၵ်းတဵင်ယွၼ်းၶွၼ်ႇ ယေးငိုၼ် (Bank) ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႇတီႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – Reuters


text:
တီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ၊ ဢူး
ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢၼ်ႈ (ၵိူတ်ႇ 1950 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 30) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း၊ ၽူႈသိုင်ႇၾိင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ။ တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ တၢင်တူဝ် ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။[1][2]
ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 22 ၼၼ်ႉ ၶႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇမႄးထတ်း
လႆႈၸုမ်ႈၶူးၽၢႆႇပၵ်းပိူင် ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵၵ်ႉၸႃႇလႄႈ တဵၵ်ႉပၢၼ်ႇတႃႇၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1975 ႁႃႈၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃးသွၼ်ၵၢၼ်သေ ထိုင် ပီ 1976 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်း ၸၼ်ႉ ၄၊ တႄႇဢဝ်ပီ 1981 တေႃႇ 1984 သီႇ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶွင်ႇၸီႇၵူၼ်းမိူင်း၊ တႄႇဢဝ် ပီ 1985 တေႃႇ 1988 ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်း ၸၼ်ႉ ၃ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ၊ 1988 တေႃႇ 1990 ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း မဝတ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ 1990 တေႃႇ 2010 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ဝႆ့ပဵၼ် ၶုၼ်ၸတ်းၵၢတ် တီႈ လုမ်းၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉၸုမ်း၊ တပ်ႉႁၢၼ်ၽၢႆႇတိုၵ်း တီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၵူတ်ႉၶၢႆ (ပိုၼ်ႉတီႈ) ဢၼ်မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢႆ ငဝ်ႈၸိုင်ႈသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈပီ 2007 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸုမ်းၵမ်ၵၢၼ် လၵ်းမိူင်းလႄႈသင်၊ တီႈ ၸုမ်းၵမ်ၵၢၼ် တႃႇၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉ တႃႇ လၵ်းမိူင်း ၂၀၀၈ ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
ပၢႆးမိူင်းမႄးထတ်း
လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း တီႈ ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ မႃးလႄႈသင်၊ လႆႈပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸႄႈမိူင်း တႃႇ မိူင်းတႆး(ပွတ်းႁွင်ႇ) လႄႈသင်၊ လႆႈႁပ်ႇၵၢၼ် ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉၸုမ်း (ၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆႇတိုၵ်း) တီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၵူတ်ႉၶၢႆမႃးယဝ်ႉ။[3][2]
တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပႃႇတီႇၸေးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈၵူတ်ႉၶၢႆႇသေ တၢင်တူဝ် ပျီႇၶႅင်ႇၽျူဝ်းပႃႇတီႇသေလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းမႃးသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃး ပုၼ်ႈၽွင်းၽူႈၼၢမ်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်းပိူင်လိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4][1]
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈၵူတ်ႉၶၢႆသေ တၢင်တူဝ် ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇသေ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း တူႇရဢူးသူၺ်ႇမၢၼ်း သေ လႆႈထုၵ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈၵႃႈတီႈ ပျီႇတွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5]
ဝၢႆးသေ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းၵေႃႉမႂ်ႇသေ ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၵိၼ်ႇၵျၢမ်းမႃးယဝ်ႉ။[5]
ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်မႄးထတ်း
ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵဝ်ႇ သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆမႃးလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇၼေးဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈငိုၼ်းလမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈပိၼ်ႇငိုၼ်းလမ်သေ လႆႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈသျႄႇယႃႇ ၵႃႈတီႈ ယေးငိုၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇမေႇၾရႃးဝႃး ဢၼ်လႆႈယႃႉသိမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးၶုၼ်တီႇမျၢတ်ႈလႆႈ ထဵင်ၶိုၼ်းဝႆႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[1][6][3][2]
မိၵ်ႈသူး ၸိူဝ်းလႆႈမႃးမႄးထတ်း
(1989) လႆႇမိၵ်ႈယႄးတူႇရ ၊ (1989) မိၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇ၊ (1989) သူးၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လီ၊ (1990) ၸွမ်ၽူႈသိုင်ႇၾိင်ႈၸၼ်ႉမၢႆသွင် ၊ (1993) မႂ်ယွင်ႈၵုင်ႇၸွမ်ႁၢၼ်၊ (2002) မိၵ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႉၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉသၢမ်၊ (2004) မိၵ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႉၸတ်းၵၢၼ် (ၸၼ်ႉသွင်)၊ (2005) ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ 1.0 1.1 1.2 USDP Incumbents Bring Guns, Alleged Drug Ties to 2015 Race. The Irrawaddy.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 The drug war in Myanmar’s mountains. IRIN.
- ↑ 3.0 3.1 NLD confirms parliament speakers; Nominee for deputy parliament speaker T Khun Myat unclear from opium. Archived from the original on 2018-03-18။ Retrieved on 2019-01-24။
- ↑ People's Assembly - Committees - Parliament Watch - ALTSEAN Burma. Archived from the original on 2015-12-05။ Retrieved on 2019-01-24။
- ↑ 5.0 5.1 Frontier။ "T Khun Myat: Who is the new Pyithu speaker?" (in en)၊ Frontier Myanmar။
- ↑ NLD claims to have monitored everyone from Shan state including T Khun Myat since 2014. Archived from the original on 2018-03-24။ Retrieved on 2019-01-24။


text:
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 6
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 6 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီး ဢေႇတီႇ 501 တေႃႇ 600 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ တႄႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်ယဝ်ႉ။ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း လႆႈလူႉလႅဝ်မႃးယဝ်ႉ ရူးရူပ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး မိူင်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ ဢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ Justinian ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ် ဢၢင်ႈတင်ႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း တီႈပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပၢၼ်သီၶမ်း ထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ လႆႈၽႅဝ်ၸိၵ်းၽႅဝ်ၸွမ်မႃးတႂ်ႈ မိုဝ်း Sassanid ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] တီႈၵၢင်ဢမေႇရိၵၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၽိင်ႈငႄႈ မႃႇယႃႇ ၶဝ် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Roberts, J: "History of the World.". Penguin, 1994.


text:
လိၵ်ႈတႆး
ShanManၵ်ႈတႆး (IPA: /lik táj/) ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉပဵၼ် လိၵ်ႈတႆး'မ'ႁႃႈတူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငဝ်ႈၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မီးၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး၊ မိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ (႑႙) တူဝ်လႄႈ ႁူမ်ႈပႃးတူဝ်လိၵ်ႈပႃႇလိတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ။ တူၼ်းသဵင်သမ်ႉမီးဝႆႉ (႕) တူၼ်း။ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ မီး(႑႐) တူဝ်၊ မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉမီး (႓) သွၼ်ႉ)။ မႄႈသဵင်သွၼ်ႉမီး (႓) သွၼ်ႉ။ တူဝ်ၽႅတ်းသဵင်လင်မီး (႓) ၽႅတ်း။ တူဝ်ၽႅတ်းသဵင်ၶၢတ်ႇမီး (႓) ၽႅတ်း။
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး (႑႙) တူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိူင်ၵေႃႇသၢင်ႈလိၵ်ႈတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
· မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ (႑႐) တူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
· တူၼ်းသဵင် (႖) တူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
· မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ (႓) သွၼ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
· မႄႈသဵင်သွၼ်ႉ (႓) သွၼ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
· တူဝ်မႄႈၼပ်ႉတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
[1]တႃႇႁႂ်ႈၽႅဝ်မႃးလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ပဵၼ်ႁူမ်ႈတူဝ်မႃးၼႆႉ ပိူင်ပဵၼ်ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈမႃး ၵူႊလၢႆၸၼ်ႉတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်မႃးၼင်ႇႁဝ်းလႆႈႁၼ်ယူႇ လိၵ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵမ်းလဵဝ်သႄႈ။ မၼ်းလႆႈပၼ်ပႅင်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈတင်း ထၢတ်ႈၸႂ်မႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၵေႃႈလႆႈပဵၼ်မႃးဢဝ်လွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး လႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႄႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၸွမ်းၸၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
႖. လိၵ်ႈသဵင်တႅတ်ႈ ၼႆသေ မီးမႃးလၢႆၸၼ်ႉလၢႆၵမ်းယူႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။
ၸွမ်းဢဝ်ပၢဝ်းဝၢင်းႀီႇဢူဝ်ႇရီႇ(Bow Vow Theory) ဝႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉယိူင်ႈဢဝ် သဵင်သတ်းတဝႃႇၵူႊင်္သၼ်းင်္သၼ်းသေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼႆ။ ၼႆႉ မၼ်းမႃးမိူၼ် ပိုၼ်းပႃႇလိ ၼႂ်းလိၵ်ႈပုတ်ႉထႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈ - ပၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉႁူဝ်တီး ၽီသၢင်ၵူၼ်းသတ်း ထွမ်ႇၾင်းၵႂၢမ်းပႃႇလိ ႁူႉပွင်ႇၵၼ်မူတ်း ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။
ဢိင်ၼိူဝ်ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈသေ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးမႃး လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵွပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပဵၼ် သင်ႇၵေႇတ(ၶိူင်ႈမၢႆ)ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယႂ်ႇမီးၾိင်ႊၵူၼ်း(Social) ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁူႉတိုၼ်းမီးလိၵ်ႈလၢႆးၵၼ် ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ယူႇ။ ၵွႆးၵႃႈ ၼႂ်းထုင်ႉဢေးသျိူဝ်ႊပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပႆႇမီးလိၵ်ႈလၢႆး(လိၵ်ႈၵိုၵ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ)ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မီးယူႇတင်းၼမ်။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပူၵ်းပွင်လႆႈၽိင်ႈၵူၼ်း(Social) တင်းႁိုင်ဢမ်ႇယွမ်းၵၼ် တင်းၶိူဝ်းၶႄႇမႃး။ တင်းၶႄႇတင်းတႆး သၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၼႂ်းပၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈၵၼ် လႄႈ ပေႃးၶိူဝ်းၶႄႇမီးလိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ႁူႉတိုၼ်း မီးယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈယူႇ။
ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ - လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း တႄႇၵိူတ်ႇမီးမႃး မိူဝ်ႈလႂ်။ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး၊ ၵူၼ်းႁူႉၽူႈလႂ် ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၼိူဝ်လိၵ်ႈလၢႆးဢီႈသင်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸဝ်ႈလႂ် ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇမီးၽႂ် ၼႄသၢၵ်ႈသေႇမၼ်းလႆႈ င်္တတ်ႈင်္တတ်ႈတေႃးတေႃးယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလူၼႂ်းပိုၼ်းလၢဝ်း၊ ယူၼ်း၊ ထႆး လႄႈ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်းလိၵ်ႈယူၼ်း(လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်)၊ လိၵ်ႈထႆး လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊလၢႆလၢႆပၢၵ်ႇပီၼႆယူႇ။ လိၵ်ႈယူၼ်း(လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်)ၵိူတ်ႇမီးမႃး မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 957 ၼီႈ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ သမ်ႉမီးမႃးမွၵ်ႈ ပီ ၶ.သ 1220 သေ လိၵ်ႈထႆးသမ်ႉ မီးမႃး ပီ ၶ.သ 1257 ၼီႈ ၵႃႈၼၼ်ႉ။ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဢဝ် ပၢၼ်တင်ႈမိူင်းမၢဝ်း(မိူင်းတိုင်းၶေႃ) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 764 ၼၼ်ႉမႃး ၵွႆးၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးင်္တၵ်ႇင်္လင်းယူႇယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်း လိၵ်ႈယူၼ်း၊ မၢၼ်ႊလႄႈ ထႆးၼႆၼၼ်ႉ။ [2]
သၢၵ်ႈသေႇပၢႆးပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း သုၸိင်ႇတႃႇ(တၢင်ႉယၢၼ်း) င်္တမ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1982 ၼၼ်ႉ မီးဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီ ၶ.သ 2300 ယဝ်ႉ၊ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ င်္မၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈယၢင်ၸိုဝ်ႇ(င်္ယင်းသီႊင်္ၵင်ႊ - တႆးလိုဝ်ႉႁွင်ႉမႄႈၼမ်ႉငၢႆး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊ လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ မီးတူဝ်လိၵ်ႈ(မႄႈငဝ်ႈ) 18 တူဝ်ၵွၺ်း။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၼွင်သႄ လႄႈ ပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် တူဝ်လိၵ်ႈတႆး င်္လၵ်ႈလၢႆႈၾၢင်ႁၢင်ႊ ပဵၼ်သီႇၸဵင်ႇမႃး၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ သိုပ်ႇမူၼ်းမႃးင်္ထင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
လႆႈႁၼ် ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾုႉ(င်္သၼ်ဝီ)င်္တမ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1942 ၼၼ်ႉ မီးၸႂ်ၵႂၢမ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 728 (ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇ ပဵၼ် 738) ၼႂ်းပၢၼ်တႆးၸဵတ်းမိူင်း (ပိုၼ်းၶႄႇင်္တမ်ႈ ႁူၵ်းမိူင်းၵွႆး) မိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈၽီလေႃႇၵေႃ(ၽီလၢဝ်းၵဝ်ႈ)လႄႈ င်္ၵမ်မိူင်း ၸဝ်ႈၵေႃႇလေႃႇၾိုင်(ၵဝ်ႈလၢဝ်းၽူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်လူၽူင်း)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉယဝ်ႈ။ င်္လပ်ႈတေပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ လွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉင်္မၵ်ႉၵၸိၼ်းတႆး ပီ ၶ.သ 1996 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းယုဝတီႇၵျိင်းၽေႃးမႄႇ င်္တမ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းတႆး လႄႈ လိၵ်ႈတႆး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽီလူင်ၵဝ်ႈ(ပိုၼ်းလၢဝ်းတႅမ်ႈ ၶုၼ်ပူဝ်းလုမ်း) မိူင်းၼွင်သႄ မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 739 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၵၼ် ယဝ်ႉၼႆယူႇ။
ၸိုၼ်ႊၵွၼ်းလၢႆး သမ်ႉင်္တမ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ပီ ၶ.သ 94 ၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းပေႃးႁူႉလၢႆးၼပ်ႉ ပီလိူၼ်ဝၼ်းယၢမ်း မႄႈပီလုၵ်ႈပီ(ၵၢပ်ႇၸႂ်ႈ-လပ်းပဝ်ႈ)ယဝ်ႉလႄႈ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ ၼႂ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး မၢင်ၽိုၼ်ၵေႃႈ မီးဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပီ ၶ.သ 600 ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းယၢမ်ႈၶုတ်းႁၼ် လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ တီႈထုင်ႉၼမ်ႉငၢႆး(င်္ယင်ႊသီႊင်္ၵင်ႊ)ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉၼႆ။
င်္ထင်ႈသမ်ႉ လွင်ႈလၢဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁွင် မိူဝ်းဢဝ်ပိတၵၢတ်ႊသၢမ်ၵွင် တီႈမိူင်းၽႃတင်ႈၽႃတေႃႇ(သီရိလင်ႇၵႃႇယၢမ်းလဵဝ်)မႃးမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုၸိင်ႇတႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမၵေႃႈ ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 450 (ပီ ၶ.သ 93-94)ၼႆ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်တႆးၼွင်သႄ လႄႈ တႆးမိူင်းမၢဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင်တီႈ တေလႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆး ၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇဢၼ် င်္တၵ်ႇင်္လင်းယူႇ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ (လွင်ႈၶုၼ်ႁွင်ၶႄႇ၊ ၶႄႇႁွင်ႉၸဝ်ႈယူၼ်ၸၢင်ႊ ဢမ်ႇၼၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း ထင်သၢမ်ၸင်ၵႂုႇဢဝ် ပိတၵၢတ်ႈ မိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 630။ ပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၶုၼ်ႁွင်တႆး မွၵ်ႈ 800 ပီပၢႆပၢႆ၊ လွင်ႈၼႆႉ တႆးႁဝ်း လီဝူၼ်ႉၸွမ်းယူႇ။) ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈငဝ်းတႆး ပီထူၼ်ႈ(2)မၢႆ-5 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ င်္တမ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်း ႁိမ်းၼမ်ႉမႄႈယၢင်ႊၸႄႊၼၼ်ႉ မီးလိၵ်ႈလၢႆးၾၢင်ႁၢင်ႊထူဝ်ႇငွၵ်ႈ ၸႂ်ႉၵၼ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပီ ၶ.သ 600 ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မွၵ်ႈမီ ၶ.သ 1311 (ၼႂ်းင်္မၵ်ႉၵၸိၼ်းတႆး ဢွၵ်ႇပီ 1996 ဝႃႈ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 1212)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးတူဝ်သီႇၸဵင်ႇသေ ပၢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ၸႂ်ႉၵၼ်သိုပ်ႇမႃးထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်ၶမ်းင်္ၶၼ်ႇၾႃႉ မိူင်းင်္သၼ်ဝီ(ပၢၼ်လဵဝ်ၵၼ်တင်း ၶူးမေႃၸဝ်ႈထမ်ႇမတိၼ်ႇၼ) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1565 ၼၼ်ႉ သမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်မႄး လိၵ်ႈတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တူဝ်မူၼ်းမူၼ်း ၸိူင်ႉလိၵ်ႈမွၼ်း၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လႄႈ ႁဵတ်းသႂ်ႇမၢႆသဵင် 2 သဵင်(သဵင် 4 ၸမ်ႈၼႃႈ - း လႄႈ သဵင် 5 ၸမ်ႈတႂ်ႈ-ႉ)သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼႆ။)
သၢၵ်ႈသေႇပၢႆးသႃႇသၼႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးတေဢဝ် ပၢႆးၵိူဝ်းလီပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ မႃးင်္တၵ်ႈတူၺ်းလႄႈ ၸွမ်းတီႇဢူဝ်ႇရီႇ ဢၼ်ဝႃႈ မီးသႃႇသၼႃႇၵေႃႈ မီးလိၵ်ႈလၢႆး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၽိတ်းလႆႈယူႇ။
ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉင်္တမ်ႈဝႃႈ ၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထ င်္ၽဝ်ႁွတ်ႈမႃးသင်ႇသွၼ် ၵူၼ်းၽီ ထိုင်မိူင်းသႄ လႄႈ မိူင်းၸေႊၾၢင်(မိူင်းမၢဝ်း)ၼႆသေ ၼႂ်းပိုၼ်းလၢဝ်း၊ ပိုၼ်းထႆးၵေႃႈ င်္တမ်ႈဝႆႉင်္တတ်ႈင်္တတ်ႈတေႃးတေႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ တႆးမိူင်းင်္ထၼ်(ၼႂ်းႁုၼ်ႊၼမ် ယၢမ်းလဵဝ်) လႆႈင်္တၵ်ႇပဵၼ်သွင်ၽၢၵ်ႇ(ၶႄႇႁွင်ႉ မိူင်းယီႊၸဝ်ႈ)ၼၼ်ႉ ၶုၼ်လူင်ႁၢၼ်မိူင်း (ၶႄႇႁွင်ႉႁဵၼ်လီႊ)ၶိူဝ်းတႆးဢၢႆႈလၢဝ်း ၵိၼ်မိူင်းငၢႆး လၢဝ်းယူႇပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၶုၼ်လူင်ၸိုဝ်းမၢဝ်း(ၶႄႇႁွင်ႉ လီမဝ်ႊ)ၶိူဝ်းတႆးဢၢႆႈလၢဝ်းၵိၼ်မိူင်း ၽႃယႆး(ပေးငၢႆး)ယူႇပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ။ ၼႂ်းပၢၼ် သွင်မိူင်းသွင်ၶုၼ် ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ (ၼိၵၢႆးမႁႃႇယၢၼ်း) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 69 (ပ.သ 612 )ၼၼ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတႆး ဢၢႆႈလၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမိူင်း သမ်ႉပေႃး ပူၵ်းတင်ႈလႆႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵဵင်းင်္သၼ်(မိူင်းယူၼ်း)ႁိုင်လၢႆပၢၵ်ႇပီယဝ်ႉယဝ်ႈ။
ၼႂ်းသဝ်လၵ်းႁိၼ်မိူင်းမၢဝ်း သမ်ႉမီးဝႃႈ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ ထိုင်မိူင်းမၢဝ်းမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 804 ၼႆသေ ၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း သင်ႇၵႃႇယၼႃႇ တွၼ်ႈလိၵ်ႈႁူဝ်ထမ်းၸူႉ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ(4)ဢၼ် ၸဝ်ႈဝိလႃႇသ ဝၢၼ်ႈႁႆး(ၸေႊလၢၼ်ႉ)င်္တမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႃႈ ဝၢႆးၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ 450 ပီ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ100 တူၼ် ဢွၼ်ၵၼ် ပိၼ်ႇင်္တမ်ႈပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသေႃးတ(င်္လပ်ႈတေပဵၼ်ၸဝ်ႈသေႃးၼ) လႆႈဢဝ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ႈမႃးၽႄႊမုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ။ (ၼႂ်းပပ်ႉပီမႂ်ႇတႆး လႄႈ ႁိူဝ်းၾၼ် - ပီ 1995 )ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးယၼ်ႇၾႃႉသမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း(တႆးလူင်)တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ (ပၢႆးယူၼ်း)ဢၼ်ၶူးဝႃးလူင် ၸဝ်ႈၺႃႇၼၵမ်ႇၽီႇရ မိူင်းၵဵင်းမႆႇ မႃးၸွမ်းၶႆႈႁႃၽြုးၸဝ်ႈသိယိင်ၵ(ယူၼ်းႁွင်ႉဝႃႈၽသိင်) တီႈမိူင်းင်္သၼ်ဝီ ၼႂ်း ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၶမ်းင်္ၶၼ်ႇၾႃႉ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1540 ၼၼ်ႉၵွႆး။ ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇၼပ်ႉယမ်သႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း ၸၢဝ်းဢင်းၵိတ်းသ် Edmund Leach င်္တမ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1937 ၼၼ်ႉ(ဢဝ်ၸွမ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊ)ဝႃႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈ ၸဝ်းသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ(မၢၼ်ႊဝႃႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ)တိုၵ်းပႄႉ မိူင်းဢႃႈဝ(မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1527 ) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးယင်းပႆႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆဝႆႉယူႇ။
ၵွႆးၵႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ(မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလၢဝ်) လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈလူင် ႁူမ်ႇမိူင်း(ၸဝ်ႈၶုၼ်တုမ်ႇ)မိူင်းမၢဝ်း လႆႈၵႂုႇပဵၼ် မေးၼၢင်းၵွႆႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူးၵမ်ႇ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1057 ၼၼ်ႉ ပေႇႁူၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ ပဵၼ်ပေႇႁူမူမ်ႇထၢတ်ႈၶမ်းၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆ။ သွၼ်ႇလႆႈဝႃႈ မိူင်းမၢဝ်း လႆႈၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထယဝ်ႉၼႆလႄႈ လၵ်းႁိၼ်မိူင်းမၢဝ်း တေထုၵ်ႇင်္မၼ်ႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ပိုၼ်းလၢဝ်းဝႃႈ ၵူၼ်းတႆတႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းယီႊၸဝ်ႈ(မွၵ်ႈပီ ၶ,သ 69)ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တေၵိူတ်ႇမႃး ၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈဝႃႈ ပူၼ်ႉတီႈၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ (မႁႃႇသိလႃးဝီးရဝူင်း 1996) င်္ထင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ ပေႃးမႃးထတ်းတူၺ်း လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၸဵမ်ဢဝ်လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ၊ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်၊ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူင် ပၢၼ်ၵဵင်းဝီမႃး တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉၸိုင် လႆႈႁၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် 18 တူဝ်ၵွႆး၊ ဢမ်ႇမီးတဵမ် 41 တူဝ် မိူၼ်လိၵ်ႈသၼ်သၵရိတ်ႉ လႄႈ ပႃႇလိ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပေႃးတေဢွၵ်ႇၵႂၢမ်းႁၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၵိူတ်ႇမီးမႃးဢွၼ်တၢင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်းပႆႇၼပ်ႉထိုင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉၸိုင် ပဵၵ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇၵေႃႈ ၽႂ်တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈယူႇ။
သၢၵ်ႈသေႇ(တီႈဢၢင်ႈဢိင်) လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ပႃးၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇ ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ လုင်းၸၢင်ႊၵူင်ႊၸိင်ႇ ႁႃႁွမ်င်္တမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉ“ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ”(ပွတ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ) ၸွမ်းၼင်ႇသၢၵ်ႈသေႇၶႄႇ မီးမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1937 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်င်္တမ်ႈဝႆႉ မီးၼင်ႇၼႆ- သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ င်္ၽဝ်ထိုင်မိူင်းတႆး ၼႂ်းယူၼ်ႊၼၢၼ်ႊ(ၼွင်သႄ) ၸဝ်ႉသုတ်းၵေႃႈ တေမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 600-800။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလိုၼ်းပီ ၶ.သ 1300 ပဵၼ်ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇ ၶိူဝ်းထင် လႄႈ ၶိူဝ်းသွင်ႉၼႆယူႇ။
သၢၵ်ႈသေႇဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းလိၵ်ႈတႆး(Tai Calendar) ဢၼ်ႁၼ်ႁူဝ်တီး(ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ) ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ ပဵၼ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး(လိၵ်ႈတႆး) ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 638 (ၼႂ်းပီ 1997 ၼႆႉ ႁိုင်ထိုင် 1359 ပမႃးယဝ်ႉ)။ င်္မၼ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇထႆႉၸူင်ႊဝၢင်တီႇ ၶိူဝ်းထင် (Tang Dynasty) လႄႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈသိုဝ်ႉၼူႇလေႃႇ(ပိုၼ်းတႆးတၢင်ႇၽိုၼ်ဝႃႈ သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း၊ သိူဝ်လုၵ်ႈလၢဝ်၊ ထႆးႁွင်ႉ ၶုၼ်သိၼ်လူင် လႄႈ လၢဝ်းသမ်ႉဝႃႈ သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း)ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။
ၸၢဝ်းၶႄႇ(လုင်းၸၢင်ႊၵူင်ႊၸိင်ႇ) င်္ၸၵ်ႇၼႄၽႄဝႆႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ လိၵ်ႈလႆႈတႆး ယူႇၼႂ်းၵိင်ႇၽႄ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၸုမ်းသူင်ႉတႆး(တႆးသူင်ႉ) ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း တႆးသူင်ႉ၊ တႆးတူင်ႉ၊ တႆးသုၺ်ႇ၊ တႆးၽိင်၊ တႆးတူၼ်း၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးင်္လမ်း၊ တႆးယူၼ်း၊ တႆးလၢဝ်း၊ တႆးထႆး၊ တႆးဢႃႊႁူမ်၊ တႆးင်္လင်၊ တႆးလမ်၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးလူင် လႄႈ တႆးၶမ်းတီႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ လိၵ်ႈတႆး(4)င်္သၼ်း။ (1)လိၵ်ႈတႆးလိုဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ဢဝ်သဵင်ၵဵင်းႁုင်ႈ ပဵၼ်လၵ်းပိူင်၊ (2)လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း) ၼႂ်းမိူင်းတႂ်ႈၶူင်း(မိူင်းမၢဝ်း) ဢဝ်သဵင်မိူင်းၶွၼ် ပဵၼ်လၵ်ႈပိူင်၊ (3)လိၵ်ႈတႆးၽိင် ၼႂ်းမိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉၼွႆႉ(လိၼ်ၶျၢင်း ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)လႄႈ (4)လိၵ်ႈတႆးတူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းဢီႁူင်ႁိုဝ်(ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)။
ၼႂ်းၵႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ(4)င်္သၼ်းၼႆႉ တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် (လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၶူင်း)ၼၼ်ႉ င်္သၼ်းလဵဝ်ၵွႆး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးယႂ်ႇ)။
လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊ ဝၢႆးမႃးယဵၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး 33 ၸဝ်ႈၾႃႉ)ၼႆႉ ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၸုမ်းတႆးၼိူဝ် လႄႈ တႆးမၢဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းမၢဝ်း၊ မိူင်းၵိုင်မႃႉ၊ မိူင်းၶျုင်ႊင်္ၸင်ႊ၊ မိူင်းၸိူၼ်ႉၶင်ႊ၊ မိူင်းၸင်ႊယူၼ်၊ မိူင်းၸိၼ်ႊၵူႇ(မိူင်းဝေႃႇ) မိူင်းၸဵင်ႊတုင်ႊ(မိူင်းၵႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵဵင်းတုင်ၼွႆႉ)မိူင်းင်္မၼ်း၊ မိူင်းလူးလူင်၊ မိူင်းၸိၼ်ႊၽိင်၊ မိူင်းယူၼ်င်္ၸင်ႊ၊ မိူင်းယူၼ်ယု၊ မိူင်းမီႇလေႃႇ၊ မိူင်းဝိုၼ်သၢၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းမၢဝ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼမ်ႉမၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၸိုင်ႈၶႄႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိသ်ႉတ် လႆႈမႄးလိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ႁႂ်ႈမီးသဵင်ဢၼ်င်္တတ်ႈတေႃး 6 သဵင်မႃး မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1950-51 ၼၼ်ႉင်္ထင်ႈ(ႁွင်ႉဝႃႈလိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၶူင်း)ၼႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
လိၵ်ႈတႆးလူင်ပၢၼ်ၵဝ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်း ဢၼ်င်္တမ်ႈၼႄမႃး ပႃႈၼိူဝ်တင်းမူတ်းၼႆႉ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းသေ ပိူၼ်ႈတင်း ပၢႆးပိုၼ်း လႄႈ ပၢႆးထတ်းလီလီၼႆၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ- လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း (လိၵ်ႈတႆးလူင်)င်္ၸၵ်ႇလႆႈသၢမ်ပၢၼ်၊ ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်၊ ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ ပၢၼ်လိၵ်ႈ တႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၵေႃႈႁွင်ႉ)။ ၼႂ်းၼႆႈၼႆႉ-
- တင်ႈဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း(သိုဝ်ႉၼူႇလေႃ)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးမိူင်းသႄ(ၼၢၼ်ႊၸဝ်ႈ)ၶဝ် ပေႃးမီးပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၾၢႆႇလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ဢွၵ်ႇႁူဝ်တီး(ပၵ်းယဵၼ်ႈဝၼ်းပီ ၶ.သ 638)ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉယဝ်ႉၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းသႄၶဝ် မီးလိၵ်ႈတႆး ၸႂ်ၵိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃး တင်ႈတႄႇ ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ၾၢင်ႁၢင်ႊလိၵ်ႈတႆးပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇင်္ၸင်ႈင်္လင်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းမိူင်းလႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၸင်ႇၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ (တီႈမိူင်းၵႃႈ၊ မိူင်းဝေႃႇ ၼႂ်းမိူင်းလႃးလူင် တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မီးပပ်ႉၸေႈသႃ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈယူႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။)
- တင်ႈဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် (မိူင်းတိူင်းၶေႃ)ၸဝ်ႈၶုၼ်တိုင်းၶမ်း(မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၶုၼ်လီ)မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 764 ၼၼ်ႉ မႃးတေႃႇႁွတ်ႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ (မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1331)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် လႆႈယဵၼ်း မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊ ႁၢင်ႊၾၢင်တူဝ်လိၵ်ႈၵေႃႈ ယူႇတီႈတူဝ်သီႇၸဵင်ႇသေ ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈမူၼ်းမႃး မူၼ်းမႃးလွႆးလွႆး။ ပိုၼ်းမၢင်ၽိုၼ်င်္တမ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႆႈမႄးႁဵတ်းသႂ်ႇ မၢႆသဵင် ႁႂ်ႈင်္တတ်ႈတေႃးမႃး ၼႂ်းပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼႆႉၼႆ။ ၸင်ႇၼပ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ဝႃႈၼႆမႃး။
- ထိုင်မႃး ပၢၼ်မိူဝ်ႈတႆးၵဝ်ႈႁၢႆးႁေႃ င်္မၼ်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၶမ်းင်္ၶၼ်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်း ၵဵင်းဝီ(မိူင်းင်္သၼ်ဝီလူင်) မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1540 (မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ 1567)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈ)။ ႁၢင်ႊၾၢင်ၵေႃႈ မႄးႁႂ်ႈမူၼ်းမူၼ်းမိူၼ်လိၵ်ႈမွၼ်း၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ ႁဵတ်းသႂ်ႇမၢႆသဵင်ဝႆႉ(2)သဵင် တွၼ်ႈတႃႇ သဵင်(4)လႄႈ (5)။ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၽႄႈလၢႆတၢင်းမိူင်းတႆး ပွတ်းၼိူဝ် တႂ်ႈ ၵၢင်၊ လိူဝ်သေမိူင်းၼွင်သႄ၊ မိူင်းမၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၶုၼ်(ၵဵင်းတုင်)ၵႂုႇ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉၸွတ်ႇၵၼ်ၵူႊတီႈၼႆယူႇ။ ၸင်ႇၼပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆယူႇယဝ်ႈ။ (ဢမ်ႇၼပ်ႉပႃး လိၵ်ႈတႆးင်္လင်၊ လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ ၼႂ်းမိူင်းလုၵ်ႈတႆးၶဝ်။)
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်းသ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် တင်ႈပဵၼ် ပတေႇသရိတ်ႈၶွင်ႇသီႇသေ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ မိူင်းတႆးၵမ်ႇပေႃးၸၼႆ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1922 ၼၼ်ႉမႃး။ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈတင်ႈတႄႇပီ 1922 မႃးၾၢႆႇၼႆႉ လိၵ်ႈတႆး လႆႈၽႄႈၸွတ်ႇၵႂုႇ ၼႂ်းမိူင်း ၵူႊတီႈတီႈယဝ်ႉၼႆယူႇ။
လိၵ်ႈတႆးလူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင်မႃး ဢွၼ်တၢင်း ၼႃႈလွတ်ႈင်္လဝ်းသဝ်းၶေႃ(မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႊ) မိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1940 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝိၸယႃႇၼၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ် ဢဝ်ၵူၼ်းမီးပိုၼ်ႉႁူႉ ၸၢဝ်းတႆးႁဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ မႄးလိၵ်ႈတႆးလူင်င်္ထင်ႈ။ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇင်္ထင်ႈ မႄႈၵပ်းမၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီးလီပဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး မႄးႁဵတ်းပႃး မၢႆသဵင်မၼ်းၽိူမ်ႉင်္ထင်ႈ။ (ယူႇတီႈသၢမ်သဵင် ပဵၼ်မႃးႁႃႈသဵင်၊ သႂ်ႇင်္ထင်ႈသဵင် 2 ယၵ်း -ႇ လႄႈ သဵင် 3 ယၵ်းၸမ်ႈ -ႈ ၸိူင်ႉၼႆ။) ၵူၼ်းႁုၼ်ႊလင် ၸိူင်ႉသူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈႁဵၼ်းငၢႆႈ လႄႈ င်္တမ်ႈဢၢၼ်ႇငႆႈ ၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇ ပီၼၼ်ႉမႃး လိၵ်ႈတႆးလူင်ႁဝ်း လႆႈင်္ၸၵ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆမႃး တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႆးႁႃႈသဵင် (ဢမ်ႇၼၼ်) လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႆႇပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇ သဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးၼႆလႄႈ ထိုင်မႃး (1940) ၸဝ်ႈသြႃႇဝိၸယၼၼ်ႇတ (သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ) ၸင်ႇၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈမီးတူၼ်းသဵင် ႁႃႈသဵင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၵ်ႈဢၼ်မႄးၶိုၼ်းၼႆ့ သမ်ႉၺႃးၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၵိုတ်းယိုတ်းၵႂႃႇဝႆႉယူႇ။ [3] ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉသေ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉၸင်ႇ ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆး ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1. ၸဝ်ႈဝိၸယၼၼ်ႇတ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇလူင်ၵၢင်ဝဵင်း သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ
- 2. ၸဝ်ႈသူၺ်ႇမုင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ၵေးသီး (ဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၵေးသီး)
- 3. ဢူးမွင်ႇမွင်ႇ ဝုၼ်ႇလူင်သႃႇသၼႃႇ သီႇပေႃႉ
- 4. ဢူးၵေႃးသၼ်ႇလ မဵဝ်းၸႃးလွႆငိုၼ်း
- 5. ဢူးၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်
- 6. ဢူးထုၼ်းလ ပၢၼ်းတၵႃႇ လၢႆးၶႃႈ
- 7. ၶိင်းၵျွင်းဝိလႃႇသ ၸရေးလူလိၵ်ႈ မိူင်းၼၢႆး
ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၽူႈမၢႆမုၵ်ႉၸုမ်း၊ ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းၵယႃး၊
- 2. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵမ်ႉၽူႈမၢႆ၊ ၵမ်ႉလူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊
- 3. ၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၶုၼ်ၽၢႆႇသပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်း၊
- 4. ဢူးပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶူးမေႃယႃလူင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
- 5. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၽူႈၵွၼ်း(ၼၢမ်း) ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ [4] ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆးၸုမ်းၼႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆး ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၢၼ်ႇလႆႈ တႅမ်ႈလႆႈ ၽဵၼ်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸုမ်းၼႆႉ မႄးၽိူမ်ႉထႅမ်လီငၢမ်းယဝ်ႉ တၢင်ႇထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ ထိုင်မႃး 1955 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ (3) ဝၼ်း (1317၊ လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ)ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ [5] လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းသေယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ တေလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇၽႃႈၼွပ်ႇပူင်ပၼ် လုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ႁႂ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပၼ် ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ တႄႇဢဝ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉသိပ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶူးမေႃ ၵဝိလိၵ်ႈတႆး (4) ၵေႃႉ
ၸုမ်းၵဝိတႆး 4 ၵေႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1. လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်၊
- 2. လုင်းသုၸိင်ႇၼ လၢင်းၶိူဝ်း၊
- 3. လုင်းသၢင်ႇသွႆး ၵျွၵ်ႉမႄး၊
- 4. လုင်းတၢင်းၵႄး ၼမ်ႉၶမ်း။
ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတႅမ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈဢၼ်ၵေႃႇမတီႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး တႅပ်းတတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ၽွမ်ႉၵၼ် တီႈလုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ (24.1.1958) တေႃႇထိုင် (29.1.1958) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵေႃႇမတီႇတႃႇၶိုင်ပပ်ႉႁဵၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1. လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်၊
- 2. လုင်းထုၼ်းလ လၢႆးၶႃႈ၊
- 3. လုင်းဝိလႃႇသ မိူင်းၼၢႆး၊
- 4. လုင်းၽူဝ်းလ ၼမ်ႉၶမ်း၊
- 5. လုင်းသၢင်ႇသွႆး ၵျွၵ်ႉမႄး၊
- 6. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးလႄႈ ၵယႃး၊
- 7. လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းတႆးလႄႈ ၵယႃး၊
- 8. လုင်းၵေႃးလီႇ ၵျွၵ်ႉမႄး
- 9. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵႅမ်ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းလႃးသဵဝ်ႈ၊
- 10. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၽူႈၵွၼ်း(ၼၢမ်း) ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
- 11. သြႃႇပၵျေႃႇ ၶူးသွၼ်၊ ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်ၶူးၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
- 12. လုင်းၵႃႇလိင်ႇတ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊
- 13. လုင်းပိင်ႇၺႃႇ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။
ၼင်ႇႁိုဝ်တေတူၵ်းထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၸွမ်း ထုင်းၾိင်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတင်းလၢႆၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇဝႆ့မူႇၸုမ်းထၢတ်ႈသၢင်လိၵ်ႈ ဢၼ်တေသႂ်ႇပႃး ၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မူႇၸုမ်းထၢတ်းလိၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- 1. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း
- 2. လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ
- 3. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ
- 4. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း
- 5. ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်
- 6. သြႃႇပၵျေႃႇ
ၸုမ်းၼႆႉလႄႈ ၵဝိသီႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸဵတ်းဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢုပ်ႇၵၼ် ထတ်းသၢင်မူၼ်ႉမႄး တီႈလုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈ ပေႃႉဢွၵ်ႇပဵၼ်ၽိုၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ တႃႇသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်ပပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တႅမ်ႈဝႆႉ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ဢၼ်တၼ်းလႆႈ ပေႃႉဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇ ၸၼ်ႉႁူၵ်းၵူၺ်း။ လႆႈပေႃႉဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ် ၵျူႇလၢႆႇ 1961 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉဢၼ် ပေႃႉဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ႁၢင်ႈႁူဝ်သိူဝ်ဝႆႉလႄႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၸင်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတႆးတႄႉ ပဵၼ်တႃႇၽွၼ်းလီတႆးသေ တၢင်ႇထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး၊ လႆႈၶေႃႈပူင် ႁႂ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ တၼ်းလႆႈသွၼ်ထိုင် ၼႂ်းပီ 1962 ၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ပၼ်ႁႃ "လိၵ်ႈၵဝ်ႇ" လႄႈ "လိၵ်ႈမႂ်ႇ"ၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ [6] ပီ 1962 ၵွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ) ၶိုၼ်ႈမႃးသိမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇလႄႈ လွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ မႃးယွၼ်ႈထိုင် လိၵ်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1964 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ (22) ဝၼ်း၊ လုင်းၵျေႃႇၸေႃး ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူမ်းထၢၼ်ၽၢႆႇၽၼ်ႇတႃႇလႄႈ ၽၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ မိူင်းတႆး(ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဌာနတာဝန်ခံ) ၸင်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းတႃႇပႂ်ႉပႃး ၽိင်ႈထုင်း လိၵ်ႈလၢႆးၽိင်ႈငႄႈသေ ဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ပူင်သွၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီး(လိၵ်ႈၵဝ်ႇ တင်း လိၵ်ႈမႂ်ႇ) သွင်ဢၼ်လႄႈ တေလႆႈသိုပ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႂ်ပူင်သွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1964 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ (16) ဝၼ်း ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇယႃႉပႅတ်ႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ(ပၢၼ်ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ) ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇသွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လုမ်းၵူမ်းထၢၼ်မိူင်းတႆး (ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ရုံး) ဢဝ်မၢႆလိၵ်ႈ 25-ရပ(ၶ) 66 သေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၢႆလိၵ်ႈ 25-ရပ(ၶ) 66 တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇဝႃႈ -
- လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမေႃလိၵ်ႈတႆးၼင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်လႄႈသင်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇမေႃလႄႈသင် လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူဝ်ႈဢွၼ် ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလုမ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၸိုင် တေလႆႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်တႄႇပဵၼ်တူဝ် ပဵၼ်တိၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ 1955 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး 1966 လႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပူင်သွၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေပူင်သွၼ်ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီး လၵ်းသုတ်ႇ တႃႇႁဵတ်းပဵၼ်ပပ်ႉသင်လႄႈ လွင်ႈပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ [7]
လိၵ်ႈတႆးလူင် လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1. မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ 18 တူဝ်
ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ ပ ၽ မ ယ ရ လ ဝ ႁ ဢ (မၢႆတွင်း။ ။မႄႈသဵင်ငဝ်ႈလိၵ်ႈတႆး မီး 16 တူဝ်ၵွႆး။ ဝၢႆးမႃး သႂ်ႇင်္ထင်ႈ ၺ တင်း ရ သေ ၸင်ႇ ပဵၼ်မႃး 18 တူဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆ။)။
2. မႄႈသဵင်င်္ၵမ် 3 တူဝ် (ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢၼ်“မ”ႁႃႈတူဝ်) ၵ ၻ ၿ
3. မႄႈသဵင်သွၼ်ႉ 5 တူဝ် ၵျ ၵြ ၵွ ၵျွ ၾ(ၽ+ဝ=ၽႂ+ၾ?)။
4. မႄႈသဵင်ၵပ်း 12 တူဝ် ဢ ဢု ဢိ ဢီ ဢု ဢူ ဢေ ဢႄ ဢူဝ် ဢေႃ ဢိုဝ် ဢိူဝ်။
ၵိင်ႇၽႄလိၵ်ႈတႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼွၵ်ႈသေလိၵ်ႈၶႄႇၵႂုႇ ၵႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈလိၵ်ႈဢင်း ၵိတ်းသ်၊ လိၵ်ႈပႃႇလိ၊ လိၵ်ႈဢီႇၵျိပ်ႉ၊ လိၵ်ႈသီႇႁူဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈၶွမ်၊ လိၵ်ႈပိဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်း-လိၵ်ႈ ၶမဵၼ်၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ၊ လိၵ်ႈယူၼ်း လႄႈ လိၵ်ထႆး ပႃးတင်းလိၵ်ႈတႆးလူင် လႆႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၼိူဝ် လိၵ်ႈပြုႇမီႇ(မိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊသေ လတ်းင်္ပင်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၼ်င်္မၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။) လိၵ်ႈပြုႇႁ်မီႇ လႆႈတႄႇမီးမႃးၼႂ်းမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ပီၶရိတ်ႉသ် 500(BC 500)တေႃႇထိုင် ၶ.သ 300(AD 300)ၼႆ၊ ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ(မွၵ်ႈ AD 300)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇ လီႈၽႄႈႁိူင်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ လႄႈ ၽႄႈၸွတ်ႇၵႂုႇလၢႆလၢႆမိူင်းၸွမ်းလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆးလၢႆလၢႆပိူင်ၼႆယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇၼႆႉ င်္မင်ႇပဵၼ်(2)သၢႆသွင်တၢင်းသေ ၽႄႇၶဝ်ႈမႃးတၢင်းပွတ်းဢေးသျိူဝ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင် ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ-
သၢႆတီႈ(1)-ဝၢႆးသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမေႃးရိယ ၶွင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵလႆႈ လူႉပင်းၵႂုႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ မီးၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုသျၼ်ႊ လႄႈ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုပ်းတ(ၵုတ်ႉတ)ၵိူတ်ႇမီးမႃးထတ်းတၢမ်းၵၼ် လႄႈ လႆႈသိုပ်ႇဢဝ်လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇမႃးမႄး လတ်းႁဵတ်းပဵၼ် လိၵ်ႈၵုသျၼ်ႊ လႄႈ လိၵ်ႈၵုပ်းတ ၸွမ်းၶၼ်ႈတွၼ်ႈပၢၼ်မၼ်းမႃး။ ယဝ်ႉ ၵေႃႈသိုပ်ႇယဵၼ်းမႃးပဵၼ်လိၵ်ႈၼႃႇၵရီ(တေႇဝၼႃႇၵရီႇ)ၼႆယဝ်ႈ။ သၢႆပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၽႄႇၶိုၼ်ႈ မႃးထိုင် မိူင်းပိဝ်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်း(သုထမ်ႇမဝတီ)လႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃးယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈပိဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်း လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉၼႆႉယူႇ။
သၢႆတီႈ(2)-သၢႆၼႆႉၵေႃႈ ဝႆးသေဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမေႃးရိယ ၶွင်ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃသေႃးၵ လႆႈလူႉပင်းင်္လဝ်ၵႂုႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းပွတ်းတႂ်ႈ(ပွတ်းၸၢၼ်း)မိူင်းဢိၼ်တိယိူဝ်ႊ လႆႈမီႈၶိူဝ်းၶုၼ်ဢၼ်ႇထ၊ ၶိူဝ်းၶုၼ်ပၢၼ်လဝ လႄႈ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၸူဝ်းရ တင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈထတ်းတၢမ်းၵၼ် ပဵၼ်ပၢၼ်ပဵၼ်ပၢၼမႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်လိၵ်ႈပြုႇရ်မီ လတ်းင်္ပင်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈပၸ်ႉ သိမ၊ လိၵ်ႈၸႃႇလုၵျုႉ လႄႈ လိၵ်ႈတမီးလ်သေ ၸႂ်ႉၸွမ်းပၢၼ်ၽႂ်ပၢၼ်မၼ်းၼႆယူႇ။ သၢႆတီႈသွင်ၼႆႉ လႆႈလႆလွင်ႈလူင်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းသေ ၽႄႈၶဝ်ႈထိုင်မိူင်း သီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းၶွမ်၊ မိူင်းၶမဵၼ်၊ မိူင်းမွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)(မၢႆတွင်း-မၼ်း(သုထမ်ႇမဝတီ)ပဵၼ် မွၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ၊ မွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)ပဵၼ်မွၼ်းမိူင်းထႆး ၼႂ်းပၢၼ်ၵွၼ်ႇ။)လႄႈ မိူင်းယူၼ်း၊မိူင်းထႆးသယၢမ်၊ ယဝ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈသွင်ႁုၼ်၊ လိၵ်ႈၶွမ်၊ လိၵ်ႈၶမဵၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်း၊ လိၵ်ႈမွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)လႄႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လၢဝ်း-ၶိုၼ်-လိုဝ်ႉ- င်္လမ်း တေႃႇထိုင်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆယဝ်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေ ၵဵင်ႇသၢႆယႂ်ႇယႂ်ႇ (2)သၢႆၼႆယဝ်ႉ ယင်းလႆႈႁၼ်မီးင်္ထင်ႈသၢႆဢွၼ်ႇသၢႆဢိတ်း လၢႆလၢႆသၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ မီးလိၵ်ႈပြုႇရ်မီ မီးင်္ထင်ႈသၢႆၼိုင်ႈလုၵ်ႉမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိ ယိူဝ်ႊပွတ်းၼိူဝ် ၶဝ်ႈတၢင်းမိူင်းတိင်္ပတ်ႈ(Tibet)ထိုင်ၵႂုႇမိူင်းသႄလူင်(ယီႊၼၢၼ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ယုၼ်ၼၢၼ်)ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢသေႃးၵၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆယူႇ။ ဝၢႆးမႃး လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးယီႊ(ပၢႆယီး)၊ ယဝ်ႉလႆႈသိုပ်ႇမႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉလိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ) လႄႈ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၸင်ႇလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းယေႊ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးလူင်ၶဝ်တႄႉ င်္တမ်ႈဝႆႉဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈ ထူဝ်ႇငွၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တူၼ်ႈတေႃလိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမီးမႃး ၸဵမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်တႆးသၢမ်မိူင်း(မိူင်းလုင်း၊ မိူင်းပႃး လႄႈ မိူင်းငဵဝ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။
ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းလိၵ်ႈင်္ၽၼ်ႇသဝ်ႁိၼ်(Inscription-stone)ၸၢင်းပိဝ်ႇ၊ ၶွမ်ႇ၊ မွၼ်း၊ ၶ မဵၼ် လႄႈ ယူၼ်း၊ လၢဝ်း၊ ထႆး ဢၼ်ၶူၼ်ႉႁုႁၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႁေႈလႆဢွၵ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊသေ AD 1st Century တေႃႇ AD 8th Century ၵွႆးၼႆၼၼ်ႉၵွႆး။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်မႃးင်္တၵ်ႈၵၼ်တင်းႁူဝ်ၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၸိုင် လႆႈဝႃႈမီး ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်းၼိုင်ႈၵွႆး။ ၼၼ်သေတႃႉပေႃးမႃးတူၺ်းပၢႆးၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽႃႇသႃႇ(ၵႂၢမ်း လၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး)ၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈတဵမ်ပၢၵ်ႇဝႃႈ မီးၼမ်လိူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢိုၼ်ႇၶဝ်တႄႉတႄႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ(ၽူႈင်္တမ်ႈ)လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းယိုၼ်းထိုင်ၼၼ်ႉ ပၢႆးတိတ်းတေႃႇသိုဝ်ႇသၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းမီးၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈဝၢႈလႆႈယူႇ။ ၸူၵ်းဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇပၢႆးလိၵ်ႈလႆးၵွႆး ၵေႃႈပေႃးမီးၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ-
- လိၵ်ႈထႆး၊
- လိၵ်ႈယူၼ်း(လိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိုဝ်ႉ၊ င်္လမ်း လႄႈ လၢဝ်းၼိူဝ်)၊
- လိၵ်ႈလၢဝ်း(လၢဝ်းတႂ်ႈ)၊
- လိၵ်ႈလိုဝ်ႉမႂ်ႇ၊
- လိၵ်ႈတႆးလူင်(ႁူမ်ႈပႃးလိၵ်ႈၵဝ်ႇလႄႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ)၊
- လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ(ၶမ်းတီႈလူင်)၊
- လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈၼွႆႉ(ၼႂ်းၸေႊင်္ၵင်ႇ)၊
- လိၵ်ႈတႆးဢႃႊႁူမ်၊
- လိၵ်ႈတႆးင်္လင်(တႆးၶျွင်း-ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်)၊
- လိၵ်ႈတႆးသူင်ႉ(တႆးၼႂ်းၵႂၢင်ႊသီႊ)၊
- လိၵ်ႈတႆးင်္လင်(တႆးၸွင်း ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
- လိၵ်ႈတႆးၼုင်း(တႆးလုင်း ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
- လိၵ်ႈတႆးလမ်(ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
- လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်(ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
- လိၵ်ႈတႆးဢၢႆႈတွၼ်ႊ၊
- လိၵ်ႈတႆးယီႊ(ပၢႆယီး)၊
- လိၵ်ႈတႆးၵုၺ်ႊ(ၼႂ်းၵုၺ်ႊၸႂ်ႊဝ်)လႄႈ၊
- လိၵ်ႈတႆးဢီႉ(တႆးဢီႉငီႉယုႇလေုႉ ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ(ဢၼ်တိုၵ်ႉၶူၼ်ႉႁၼ်)မီးပဵၼ် (18)သႃၶႃ။
မႅင်ႇလိၵ်ႈတႆးပဵၼ်ၸုမ်းၸုမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈတႆးတင်း(18)င်္သၼ်းၼႆႉ ပေႃးင်္ၸၵ်ႇႁတ်းပဵၼ်ၸုမ်းၸုမ်းၸိုင် တေႁၼ်လႆႈၸိူင်ႉ ၼႆယူႇ။
ၸုမ်းတီႈၼိူင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈၼွႆႉ၊
- လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈလူင်၊
- လိၵ်ႈတႆးဢႃႈႁူမ်၊
- လိၵ်ႈတႆးၼုင်း၊
- လိၵ်ႈတႆးဢၢႆႈတွၼ်ႊ၊
- လိၵ်ႈတႆးင်္လင် လႄႈ
- လိၵ်ႈတႆးယီႊ။
ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ) သၢမ်တူဝ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ က ၶ င ၸ သ ၺ လႄႈ ၸႂ်ႉတူဝ် က လူင် (ၵသွင်ႁွင်ႈ) ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈ မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၸဵတ်းၶိူဝ်း။
ၸုမ်းတီႈသွင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊
- လိၵ်ႈတႆးလူင်၊ ၸုမ်းတီႈသွင်ၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ)သၢမ်တူဝ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵ ၶ င ၸ သ ၺ ၸိူင်ႉၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈ ၸႂ်ႉတိူဝ် ၵ ဢွၼ်ႇ(ၵ ႁွင်ႈလဵဝ်)ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းသွင်ၶိူဝ်း။ (ဢမ်ႇမီး က လူင် မိူၼ်ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈ။)
ၸုမ်းတီႈသၢမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လိၵ်ႈတႆးယူၼ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးင်္လမ်း၊
- လိၵ်ႈထႆး၊
- လိၵ်ႈတႆးသူင်ႉ၊
- လိၵ်ႈတႆးလမ်၊
- လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်၊ ၸုမ်းတီႈသၢမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ (ဢၵ်ႉၶရဝိထီ) ႁႃႈတူဝ် ႁႃႈတူဝ် မိူၼ်လိၵ်ႈပႃႇလိလႄႈ လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ᨠ ᨡ ᨣ ᨥ ᨦ ၊ ᨨ ᨩ - ᨬ (တင်းလိၵ်ႈ ၶမဵၼ်၊ မွၼ်းလႄႈ မၢၼ်ႊၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။) ယဝ်ႉ ဢဝ်တူဝ် က လူင်(ၵ သွင်ႁွင်ႈ) ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။
ၸုမ်းတီႈသီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- လိၵ်ႈတႆးၵုၺ်ႊ၊
- လိၵ်ႈတႆးဢီႉ လႄႈ၊
- လိၵ်ႈတႆးင်္လင်(ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)။
ၸုမ်းတီႈသီႇၼႆႉသမ်ႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ)ၸိူင်ႉၸုမ်းတီႈသၢမ်ႁႃႈတူဝ် ႁႃႈတူဝ် ၵ ၶ ၵ ဃ ถ ၊ သ ဇ - ည ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွႆးၵႃႈ မီးတူဝ် ၵ ဢွၼ်ႇပဵၼ်တူဝ်တႄႇ ငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ တင်းသၢမ်ၶိူဝ်း။ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ႉတူဝ် က လူင်(ၵ သွင်ႁွင်ႈ)ၸိူင်ႉၼင်ႇၸုမ်းတီႇ သၢမ်။
ၵႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ 18-19 င်္သၼ်း(ဢၼ်တိုၵ်ႉသွၵ်ႈၶူၼ်ႉ ႁႃႁၼ်)ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႁွႆးပိုၼ်းဝႃႈၸိုင် တေႁၼဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်း ပိူၼ်ႈ(တီႈၼႆႈ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လႄႈ တႆးၼိူဝ် ၼပ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်)။ တၢမ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးယီႊ၊ တၢမ်းမႃးင်္ထင်ႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ယဝ်ႉ မႃးလိၵ်ႈတႆးယူၼ်း၊ ယဝ်ႉသမ်ႉလိၵ်ႈ ထႆးၼႆသေ ယဝ်ႉမႃးၸင်ႇလိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆ ၵဵၼ်ၵၢပ်ႈပဵၼ်ပၢၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈ ဝႃႈလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵဵင်းဝီ)။
ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၶိူဝ်းင်္သၼ်င်္တမ်ႈ(1996)ၼၼ်ႉ လႆႈ ႁၼ်ပႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1416 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၶမ်းၵၢႆႇၾႃႉင်္သၼ်ဝီၵေႃႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႄးတူဝ်လိၵ်ႈ တႆးမႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆ။ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇႁၼ်ၸွမ်းတႄႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၶိူဝ်းင်္သၼ်င်္တမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းင်္သၼ်င်္တမ်ႈ ဝႃႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ၽိၼ်ႇၼၵရိတ်ႊမိူင်းတႃႊၵွင် ပဵၼ်ၽူႈၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တူဝ်လိၵ်ႈသၼ်သၵရိတ်ႊ။ လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈၼႆ ယိူင်ႈ ဢဝ်(ႁဵတ်းပိူင်ဢဝ်)တူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ၶုၼ်ၵလႃးဢၽိရႃႇၸႃႇၶဝ် လႆႈမႃးတီႈမိူင်းၵေႃးလိယ(ၼႂ်း မိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူင်ႊ)ၼၼ်ႉသေ လတ်းင်္ပင်ႁဵတ်းမႃးဝႃႈၼႆ။ သမ်ႉဝႃႈင်္ထင်ႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈယူၼ်း၊ လၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈယိူင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈၼႆႉၵႂုႇႁဵတ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး(ၶႃႈႁဝ်း)ၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇမႃး ၸိူင်ႉၼၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်းလိၵ်ႈထႆး လႄႈ လိၵ်ႈလၢဝ်းမႃးတၢင်းသၢႆဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊပွတ်းၸၢၼ်း၊ ထိုင်မိူင်းတွုႇရႃႇဝတီႇ၊ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈၶွမ်-လိၵ်ႈၶမဵၼ် လႄႈ လိၵ်ႈမွၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းယူၼ်းလၢဝ်း ထႆး ၸင်ႇယိူင်ႈႁဵၼ်းဢဝ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈယူၼ်း လိၵ်ႈလၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈတႆးလူင်ႁဝ်းသမ်ႉ မႃးတီႈလိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်။ မိူင်းတႆး ၼိူဝ်သမ်ႉ ယူႇတီႈမိူင်းသႄ ယီႊၼၢၼ်ႊ(ယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)။ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇမၼ်းမႃးတီႈ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီ လႄႈ သၼ်သၵရိတ်ႊ(သၵ်ႉၵတ)သေတႃႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ တေလုၵ်ႉတၢင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊပွတ်းႁွင်ႇ ၶဝ်ႈၵႂုႇတၢင်းမိူင်းတိင်္ပတ်ႉသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းမိူင်းသႄလႄႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ၸင်ႇယိူင်ႈႁဵတ်းလတ်း ဢဝ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး(ပၢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ)။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႁွႆး ပိုၼ်းၸိုင် တေပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး သမ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃးမီးၼႂ်းလၵ်းသဝ် ႁိၼ်ပၢၼ်ၶွမ် မွၼ်း ၶမဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးယူႇပဵၼ်လၢႆလၢႆတီႈဝႆႉလႄႈ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး ၵေႃႈမႃးတီႈလိၵ်ႈ ၶွမ်၊ မွၼ်း၊ မိူၼ်ယူၼ်း ထႆးၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇၾၢႆႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈပေႃးသွၵ်ႈၶူၼ်ႉႁႃလႆႈ ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး(တႆးမၢဝ်း၊ တႆးလူင်)တေႃႇငဝ်ႈထိုင်ပၢႆထူၼ်ႈ ထူၼ်ႈတဵမ်တဵမ်ၼၼ်ႉ မုင်ႈမွင်းႁႃၽူႈႁူႉ လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း၊ ပၢႆးၶွင်မွၼ်တႆးႁဝ်း ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ဢွၵ်ႇင်္ႁင်းတူဝ်င်္ႁင်းၸႂ် လႄႈ င်္ႁင်းငိုၼ်းသေ တင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ ႁႃႁွမ်ဢဝ် ၼႂ်းပိုၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၵူႊၶိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇ။
ဢိင်ဢၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ၶူးပွင်သွၼ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၶူၼ်ႉၶႆႊၼႄပၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႊ႞ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 May, 2008
- ↑ တႅမ်ႈ မႁႃမုင်ႉ(မိူင်းၸႄႊ)
- ↑ ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၄၊ ၂၀၀၉
- ↑ ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ
- ↑ ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၅၊ ၂၀၀၉
- ↑ ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ pdf 137
- ↑ ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၇-၄၈၊ ၂၀၀၉
ၽိုၼ်ဢိင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ(ၾၢႆႇတႆး) -ၸၢင်ႊၵူင်းၸိင်ႇ။ 1987
- ပိုၼ်းတႆးတွၼ်ႊၵၢင်(ၾၢႆႇတႆး) -ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉ။ 1942
- ပိုၼ်းလၢဝ်း(ၾၢႆႇထႆး) -မႁႃႇသိလႃး ဝီးရဝူင်း။ 1996
- ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉ တီႈမႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽျုး လႄႈ တီႈသႃဝၼ်းၼၽုမ်း(ၾၢႆႇထႆး)-ထၵ်ႉသိၼ်ဢိၼ်းထယူဝ်းထႃး။ 1991
- လိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် မိူင်းသြီထဵပ်ႉ မွၵ်ႈမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ႁွပ်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈၼႂ်းင်္ၽၼ်ႇ သဝ်ႁိၼ် ဢၼ်မီးဢွၼ်တၢင်းပၢၼ်သုၶူဝ်ထႆး(ၾၢႆႇထႆး) -ဝၼိတႃႊ ၽိလဵတ်ႇၽူင်းသႃ။ 1995
- လုၵ်ႉတီႈဢဝ်မႃး-သၢႆင်္ပၼ်း၊ 2008 ...ၵူပ်ႇ ႁူဝ်ႉ 17 ၼႃႈလိၵ်ႈ 8 ထိုင် 23။
- [1] ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ၶူးပွင်သွၼ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၶူၼ်ႉၶႆႊၼႄပၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႊ႞ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 May, 2008
- ↑ မီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ : Invalid
tag; no text was provided for refs named
:0