text:
မႄႈမၢၼ်းၵေႃႉ႞ ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း SSPP RCSS ၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ လဵင်ႉလုၵ်ႈယဝ်ႉတၢႆ
မႄႈမၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ် သိုၵ်း RCSS တင်း SSPP ယိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸပ်းတၢင်း ပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၵႂႃႇလဵင်ႉလုၵ်ႈ တီႈႁူင်းယႃမိူင်းၵိုင် ဢမ်ႇႁိုင်လၢႆၸူဝ်ႈမူင်း လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ။ မႄႈမၢၼ်း...
ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးၼိူဝ်တၢင်း ၼႂ်းဝဵင်းၵႃလီႉ ပေႃးဢမ်ႇတူမ်းသူပ်း၊ ဢမ်ႇတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ တေၺႃးမႂ်
ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃး ၼိူဝ်တၢင်းလူင် ၼႂ်းဝဵင်းၵႃလီႉ ၽႂ်ဢမ်ႇတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ဢမ်ႇသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း ၸိုင် ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၵႃလီႉ ႁိုဝ် တပ်ႉၸုမ်း 7 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေမႂ်ငိုၼ်း ႁူဝ်ႁဵင်တေႃႇႁူဝ်မိုၼ်ႇၵျၢတ်ႉ။ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊ...
ၵူၼ်း 4 ၵေႃႉ ၶဝ်ႈၸူၼ် ႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်း ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ
ၵူၼ်း 4 ၵေႃႉၽၢမ်းတူဝ် မိူၼ်ၵူၼ်း ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ သေ ၶဝ်ႈၸူၼ်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်း၊ ဢဝ်မိတ်ႈငႃ ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်းသေ လွၵ်ႇငိုတ်ႈ ၶိုင်ႁိမ်ဢဝ်ငိုၼ်း၊ ဢဝ်ၾူၼ်း။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 14/10/2021...
မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵဵင်းမႆႇ တေထတ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပၼ် တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ
ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တေလူင်းပိုတ်ႉတီႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပၼ် တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ၊ ၽႂ်ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းၵေႃႈလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသင် ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 15/10/2021 တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်...
ၸုမ်းပရႁိတ “သတ်ႉထႃး” တႃႈၶီႈလဵၵ်း ပိုတ်ႇႁပ်ႉၸွႆႈထႅမ်တႆး ၸိူဝ်းၵပ်ႉၵိၼ်း 3 ယၢင်ႇ
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ႁူမ်ႈၵၼ် တင်ႈ ၸုမ်းပရႁိတ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸုမ်း “သတ်ႉထႃး” ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၸွႆႈထႅမ် တႆး ၸိူဝ်းႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တုၵ်ႉယၢၵ်ႈ လူႉတၢႆ...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးယိုဝ်း တၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11/10/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း...
ၵၢတ်ႇဝဵင်းၶူဝ်လမ် ပိုတ်ႇပၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ၶိုၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈတၢင်းမႆႈၸႂ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ
ၶူဝ်ႊဝီတ်ႉၽႄႈလၢမ်းၵမ်းထူၼ်ႈသၢမ်ၼႆႉ ၸပ်းပႃးၵူၼ်းၶူဝ်လမ် ၼမ် လူႉတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈမီး ၊ ၵၢတ်ႇလူင်သမ်ႉၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသိုဝ်ႉၶၢႆမိူၼ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးတိုၵ်ႉလႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈၶူဝ်ႊဝိတ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/10/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း...
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃယု 6 လိူၼ် ၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်
ၼႂ်းဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃယု 6 လိူၼ် တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊ ဝိတ်ႉ 19 ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ...
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မိူင်းၵိုင် လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်းလႄႈ သိူဝ်ႈၶူဝ်းဢုၼ်ႇ
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ႁူဝ်ၵူၼ်း 3 ႁဵင်ပၢႆ ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈသူၼ်ၽႂ်မၼ်း ယၢမ်းလဵဝ် သမ်ႉၶဝ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းမႃးယဝ်ႉလႄႈ လူဝ်ႇၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်းလႄႈ သိူဝ်ႈၶူဝ်းဢုၼ်ႇ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢႆဢိူင်ႇလၢႆဝၢၼ်ႈဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးသွၼ်ႈဝႆႉလၢႆလၢႆတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတုတင်း ႁၢမ်းငၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ႁူဝ်ၵူၼ်း 3,200...
ပီႈၼွင်ႉတႆးၼွၵ်ႈမိူင်း/ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 5
ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁွတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း/ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ သူင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၶူဝ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆ ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ထႅင်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 11-12/10/2021 ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ဝၼ်းမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈ...
ႁူဝ်ၸႂ်မႄႈမႆႈ ၵူဝ်လုၵ်ႈဢမ်ႇလႆႈတၢင်းႁူႉ ပၢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵၼ်း
ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ် ဢၼ်လုၵ်ႈၽႂ် လၢင်းမၼ်း ဢမ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၵူဝ်မိူဝ်းၼႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လပ်းသိင်ႇ ၵၢတ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း မိူဝ်းၼႃႈ။ တႄႇဢဝ်...
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁႃႈငိုၼ်းၸွႆႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ထုၵ်ႇၼႄးၸွႆႈ PDF သေ ၺႃးတီႉ
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၼႄးဝႃႈ ႁႃငိုၼ်းၸွႆႈ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၼႆသေ ၺႃး ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ...
ၸဝ်ႈသူၼ်/ၼႃး တၢင်ႉယၢၼ်း 3000 ပၢႆ သၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်
ၸဝ်ႈသူၼ်/ၼႃး ၼႂ်းၸႄႈတၢင်ႉယၢၼ်း 3000 ပၢႆ သၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶၢႆႉဝၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၵမ်းၼႆႉၶိုင်ယိုတ်းဢဝ်တူင်ႈၼႃးထႅင်သေ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်တီႈမႂ်ႇ ထုင်ႉႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် ထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ...
ၾႆးမႆႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉလၼ်ႈ/သီႇပေႃႉ လင်ၼိုင်ႈ
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 12/10/2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ (မွၵ်ႈ 12 မူင်းၶိုင်ႈ) ၾႆးမႆႈႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈမွၼ်း ၼႂ်းတူင်ႉ ထုင်ႉဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ ၵူၼ်းၼမ်ႉလၼ်ႈ...
COVID-19 ၽႄႈလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ/ၵဵင်းမႆႇ ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ
တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈ၊ ၵၢတ်ႇမိူင်းမႂ်ႇ/ၵဵင်းမႆႇ ပိၵ်ႉထပ်းၵၼ်လၢႆဝၼ်းလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵၢတ်ႇ ႁၢမ်းၵၢၼ် ၊ ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ ။ တႄႇဝၼ်းတီႈ 8/10/2021...


c: text/html

text:
တိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ သင်ႇႁၢမ်ႈပၢင်ၵုမ်တႆးတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်း
ၵေႃႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ႁူပ်ႉထူပ်းဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၺႃးတိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၵပ်းၾူၼ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈႁႂ်ႈၵိုတ်းပၢင်ၵုမ် သင်ဢမ်ႇၵိုတ်းတေဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 21/12/2017 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 11 မူင်း ၶွမ်ႊမတီႊ ဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းၵေႃႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇ...
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းဝႅတ်ႉလွမ်ႉပၢင်ၵုမ်တႆး တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း
တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၶမယ 359 တႃႈၶီႈလဵၵ်း ပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၶိူင်ႈယိပ်းၸေးမိုဝ်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းႁိမ်း 30 ၵေႃႉ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ...
ပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈ ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး CSSU လူင်းႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈထႅင်ႈ
ပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်းတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ထႅင်ႈ တႃႇၵဵပ်းသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 21/12/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မိူဝ်ႈၼႆႉ ၶွမ်ႊမတီႊပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈ တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈတႆးၼၼ်ႉ...
ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA 8 ၸုမ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ၵမ်းထူၼ်ႈ 3
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း 8 ၸုမ်း ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် တီႈၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး၊ ပၢင်ၵုမ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇပၢင်ၵုမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပွၵ်ႈၵမ်း 4) ႁိုဝ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ...
တီႈပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းႁႅတ်ႉႁၢမ်ႈသေတႃႉ ၶွမ်ႊမတီႊႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း သိုပ်ႇႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်မီးဝဵင်းတေႃႇဝဵင်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ႈႁႅတ်ႉႁၢမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး တီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ၶွမ်ႊမတီႊႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း သိုပ်ႇႁူပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်မီး ဝဵင်းတေႃႇဝဵင်း။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17/12/2017 ၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင် (ၶူဝ်လမ်) ၸွမ်ႁၢၼ်တၢၼ်းလၢႆႇ သင်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈ...
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း 3 ၸုမ်း ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တီႈၵဵင်းမႆႇ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း 3 ၸုမ်း မိူၼ် ၸုမ်း UNFC ၊ ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း NCA တင်း ၸုမ်း FPNCC ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်...
ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး
ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး။ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးတၢင်းၼႃႈ။ ဝၼ်းတီႈ 11/12/2017 ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU) တႄႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ (Workshop) တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း...
ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၺႃးတီႉၺွပ်း ယွၼ်ႉၵွင်ႉၵၢႆႇပၵ်းပိူင်ၶေႃႈမၢႆ 66 (ဃ) မီးၸမ် 100
ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ မီးၵူၼ်းၺႃးတီႉၺွပ်းထုၵ်ႇ ၵၢဝ်ႇႁႃဝႃႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၽိတ်းမၢႆမီႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇမတ်ႉတႃ 66 (ဃ) ၼမ်လိူဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း။ ဝၼ်းတီႈ 11/12/2017...
ၵိင်ႇၽႄငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽိူမ်ႉထႅမ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းၽူႈပွင်ၵၢၼ်
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽိူမ်ႉထႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ထႅင်ႈ တူဝ်တႅၼ်းပႃႇတီႇ 15 ၸႄႈဝဵင်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 08/12/2017 ၵိင်ႇၽႄငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး/ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် Shan Nationalities...
ပေႃးပႆႇလႆႈၸတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႆးတင်းရၶႅင်ႇ တေပႆႇတူဝ်ႈတၼ်း တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင် 21 ပၢင်လူင် ပွၵ်ႈၵမ်း 3
ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယိူင်းဢၢၼ်း ၶႂ်ႈၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ပၢင်လူင် ၵမ်းထူၼ်ႈ 3 ၼႂ်းလိူၼ်ၼႃႈၼႆႉသေတႃႉ ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးလႄႈရၶႅင်ႇ ယင်းပႆႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်း။ ပႆႇလႆႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းၵူၼ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ။ ပိူဝ်ႈတႃႇပွင်ပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းလႆႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်...
ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး 2112 ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၸုမ်းဝႃႉ UWSA သူင်ႇတူဝ်တႅၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ
ပၢင်ပွႆးႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇတႆး 2112 ၼီႈ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸတ်းႁဵတ်းတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA သူင်ႇတူဝ်တႅၼ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၼ်ႁႅင်း။ သၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ။ တူဝ်တႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉမႁႃႇ...
ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA 8 ၸုမ်း တေပိုတ်ႇလုမ်းတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ EAO ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း NCA ဝႆႉၼၼ်ႉ တေပိုတ်ႇလုမ်း NCAS-EAO တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ။ ဝၼ်းသဝ်တီႈ 18/11/2017 ၶၢဝ်းယၢမ်း 3:45 မိၼိတ်ႉ၊ ယူႇတီႈ ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း...
ၽႅၼ်ၵၢၼ် ပူၵ်းပွင် တႃႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ် ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ဢၼ်ၽူႈတႅၼ်းၼမ်းဢုပ်ႇ ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ ၺႃးပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ
ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ တၢင်ႇထိုင်ႁႂ်ႈလႆႈၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼႂ်းသၽႃး ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တမ်းပၼ် ၽႅၼ်ၵၢၼ် မႁႃႇပျူႇႁႃႇ တႃႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၶႅပ်းသဵင်ၵမ်ႉထႅမ်သေၺႃးပၢၵ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 15/11/2017 ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း...
RCSS/SSA တေဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႊၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ပႃးၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ
ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၶႂ်ႈၸတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႊတႆး ၼႂ်းလိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၼႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ (2018) ၊ ပေႃးယဝ်ႉၸင်ႇၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU) သေ ဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း...
UWSA သၢႆႈပၼ်ၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ႁုပ်ႈယိုတ်း ဢဝ်ႁဵတ်းဝဵင်းမႂ်ႇ
တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA တပ်ႉၸုမ်း 468 မိူင်းပွၵ်ႉ သၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်းၵႃႈတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တႃႇ 3,000 ဢေႊ ၶိူဝ်ႊပၢႆ ဢၼ်ယိုတ်းဢဝ်ႁဵတ်းဝဵင်းမႂ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ တပ်ႉသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ယိုတ်းဝႆႉတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ထီးလိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းထီးလိၼ်း (မၢၼ်ႈ: ထီးလင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Htilin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉႁိၼ်ၼမ်သေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းတီႈ ထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸမ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ မီး 493 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလဵင်ႉလူမူင်ႈမီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႈ မၼ်ႈမူင်ႈသေၶၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵꧣ် ၽြႃးသူၺ်ႇၵုၼ်ႇဢူၵ်ႉသေ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ ၵေႃႇတႄႇတင်ႈၵိူဝ်းယမ်မႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတွင်ႇတႃး လႄႈ ၵူၼ်ႈၶိူဝ်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ 97 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶၢဝ်းမႆႈသဵၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ထီးလိၼ်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၽၢႆႇၼိူဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈၶျိတ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီး 138 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးမႃး 22000 ၼႆယဝ်ႉ။[1]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႇတရိတ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 748 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၸၢႆး ၼၼ်ႇတရိတ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉပူင်ႇၺၸီႇတူႇ ၶဝ်သိုပ်ႇပုတ်ႈသေ ႁိုင် 300 ပီပၢႆ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉလႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေ ထိုင် ပီၶရိတ်ႉ 1298 မႃး ဢူးၶၢၼ်းပတ်ႉ ၶိုၼ်းၵေႃႇတင်ႈ သၢႆသိုပ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပၢၼ်ဢႃႇဝ တင်းသိုပ်ႇၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ဝဵင်းထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၽွင်းၵႂႃႇတိုၵ်း ႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉထီးလိၼ်း ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ လႆႈၸွမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၵႂႃႇသဵင်ႈၵၢမ်ႇတီး တႃႈၵုင်ႈသေ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးၵျၢၼ်ႇ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ် တႃႈၶုၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးၵျၢၼ် ပီ 1758 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ တွင်ႇတႃးၶဝ် မႃးတိုၵ်း ထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ သိုပ်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၢၼ် ဢလွင်ႈမိၼ်းတယႃး လႄႈ ၼွင်ႇတေႃႇၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ဢူးၼႅတ်ႉ၊ ဢူးတႃႇၵျေႃႇ ၼွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ၊ ၸေႃးၼၢၼ်ႇ၊ ဢူးထႂႃးၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင် ပၢၼ် သိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ ပီ 1765 လိူၼ်မေႇ 26 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးထႂႃးၽျူႇ သၢၵ်ႈသႂၢင်း သဵၼ်ႈမၢႆထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် 1773 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉထီးလိၼ်း ႁႂ်ႈပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင် တၢင် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႈ ပူႇႁဵင်ႇထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇဢူးသေ ပဵၼ်ၵေႃႉတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆထီးလိူၼ်း မိူဝ်ႈပၢင် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1783 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ် ပူႇႁဵင်ထီးလိၼ်း ဢူးမျၢတ်ႉၸၢၼ်ႇပီ 1793 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် လုၵ်ႈယိင်း သျိၼ်ႇမိၼ်းၺဵင်း သၢၵ်ႈပၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးလႄႈ ၵူၼ်းလူင် တီႈဝဵင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈမၼ်း လႆႈသူင်ႇထိုင် ဝဵင်းႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1798 လိူၼ်ႇၵျုၼ်ႇ တေႃႇ 1799 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမျၢတ်ႉမၢၼ်းသေ ယဝ်ႉ ဢူးသူၺ်ႇပု၊ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ် ပီ 1802 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ ၼၼ်ႉ ပူႇႁဵင်ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် သီႇႁရႃၸၵျေႃႇယဝ်ႉ။ ပ 1830 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိၼ်းလႃႉမၢၼ်ႇတၵျေႃႇထိၼ်ႇယဝ်ႉ။[2]


text:
တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (Democratic Karen Benevolent Army – DKBA) လႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးၸတီး ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း DKBA ၼႆလႄႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ RCSS ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း လွင်ႈၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးၸတီး ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း DKBA ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 September 2021 ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်ၵၢၼ်လူင် DKBA ၼၼ်ႉသေ တီႈၼင်ႈတၼ်းႁဵင်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA) ဢၼ်ပဝ်ႇႁၢမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးၸတီး ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း DKBA ၼႆလႄႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၽူႈၶဵၼ်ၼႆႉ ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးၸတီး ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ဢၼ်ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်မႃး တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈသေ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေဢွၼ်ႁူဝ် DKBA သေ ႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ယိူင်းမၢႆလွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ တေၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၾႅတ်ႇတရႄႇၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၵပ်ႉၵိၼ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းၽွင်း တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ RCSS တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း DKBA ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸုမ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸေႃးမူဝ်ႇသျေး ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA) ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 July 2021 တီႈႁူင်းယႃမင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းယႃလူင်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးၸတီး ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း DKBA ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸေႃးၽႃးပလႅတ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈၸုမ်း DKBA လၢတ်ႈၼႄတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ KIC ဝႃႈ တႃႇတေလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးၵူၼ်းလႄႈ တီႈၼင်ႈတၼ်းႁဵင်း ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း DKBA ၼႆႉ ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးၸတီး ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇဝႆႉထႃႈ ဝႃႈၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း (KNU) ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1994 သေ ၶိုၼ်းလၢႆႈၸိုဝ်ႈၸုမ်းပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း ပုတ်ႉထ (DKBA) ဝႃႈၼႆ၊ ထိုင်မႃး ပီႊ 2010 ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈတေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸေႃးလႃးပွႆႇ ၶိုၼ်းဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸုမ်းသေ လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း ပုတ်ႉထ (DKBA) ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA) ၼႆယဝ်ႉ။
တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉ (NCA) တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈလိူၼ် October ပီႊ 2015 ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလွင်ႈပဵၼ်မႃး တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဝတ်ႉပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ
တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈဝတ်ႉပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1332-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ(6)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၸၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ဝတ်ႉပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းပွၵ်ႉမင်ႇၵလႃႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵွင်းမူးလွႆၽႃတႅၵ်ႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ႁၢင်ႈလီၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်သေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵေႃႇတင်ႈမၼ်းၸမ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇနရိန္ဒ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇဣန္ဒက ၶဝ်သွင်တူၼ် တူၺ်း ႁၼ်ၼိူဝ်ၼႃႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမိူဝ်းၼႃႈသေ ပၼ်ဢေႃးဝႃႇတတိုၵ်းသူၼ်းၼိူဝ် တၵႃႇ ပွၵ်ႉမင်ႇၵလႃႇၶဝ်ဝႃႈ “ၶႂ်ႈတႄႇတင်ႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ”ၼႆယဝ်ႉ၊ ၵမ်းၼၼ်ႉ သြႃႇလႄႈတၵႃႇ ၸင်ႇၽွမ်ႉၵၼ်မိူဝ်းပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၶူးဂုဏပီယ (သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ) တီႈၵျွင်း မိၼ်းၵုၼ်း၊ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ မၼ်းၸဝ်ႈမႃးဢွၼ်ႁူဝ် တႄႇတင်ႈပဵၼ် တိူၵ်ႈသွၼ် လိၵ်ႈပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇမႃး ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ဢွၼ်တင်းပိူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပီတႄႇႁႅၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ 1333-ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ(1)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ မီးသင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်း(27)ပႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝၢႆးဝႃႇလိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ (10)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်းလႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပေႃးတေဢမ်ႇလူႉလႅဝ် တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် တိူဝ်းလိူဝ်မႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇနရိန္ဒ ၸင်ႇဢဝ်ၵျွင်းဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၶူးဂုဏပီယ ႁႂ်ႈၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵႂႃႇမူတ်းမူတ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဂုဏပီယၵေႃႈ ဝၢႆးသေႁပ်ႉၼႃႈၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ၶိုင်သၢင်ႈ ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ပီၼိုင်ႈလႄႈပီၼိုင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းတွၼ်းမႃး သင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸဝ်ႈၵေႃႈဢွင်ႇလိၵ်ႈၼမ်မႃးသေ ထိုင်မႃးပီ 1357-ၼီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ဢဝ် လုၵ်ႈၼွင်ႉ တပေးတၵႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် မိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်ပွႆးၶိုၵ်ႉယႂ်ႇလူင် ပီၵွၼ်းငိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁဝ်းၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်မႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း(30)ပီလုမ်းလုမ်း ထိုင်မႃး ပီ1363-ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ (5)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဂုဏပီယ (ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ၻိတ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸဝ်ႈပွင်ၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) ၸင်ႇလႆႈၽႃႈဝၢင်း ပႅတ်ႈတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇသေ ၶဝ်ႈၸၢမ်ႇသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဂုဏပီယ ၶဝ်ႈၸၢမ်ႇသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ သင်ႇၶၸဝ်ႈလႄႈ တၵႃႇၶဝ် ၸင်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ် ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ခေမိန္ဒာဘိပါလ (သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ)ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈၵျွင်းသေ ဢဝ်ၸဝ်ႈၶူးသုဘောဂါ ဘိပါလ (သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ) ၶိုၼ်ႈပဵၼ်တိူၵ်ႈဢုပ်ႉ၊ ဢဝ်ၸဝ်ႈၶူးဂန္ဓမာဘိပါလ (သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ၊ ဝိနယဝိဒူ)ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢုပ်ႉထိင်းသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ႁွႆးၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ Antony Blinken ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ လႆႈထတ်းသၢင်ႈၸင်ႈတူၺ်းဝႆႉယူႇဝႃႈ တေၸႂ်ႉလၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ယူႇၼႆ ဝၢႆးသေ ၽွင်းတၢင်ႇ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တေဢမ်ႇႁပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သင်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပေႃႇလသီႇ ဝႃႈၼႆ။
Antony Blinken ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း လၢတ်ႈတီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ဢၼ် ၸတ်းႁဵတ်းဝၢႆးသေ လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းမႄးထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း ပေႃႇလသီႇ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ႁူမ်ႈၸွမ်းမိူင်းဢူၺ်းလီဝႆႉယူႇသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆဝူင်ႈတၢင်းၼႃႈၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေယဝ်ႉတူဝ်ႈလႄႈ ႁၼ်လၢႆးတၢင်းမၼ်း ယူႇဝႃႈၼႆ။
Antony Blinken သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၼၼ်ႉ တေၸႂ်ႉ လၢႆးပၼ်ႁႅင်းဢီး (pressure) ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉလၢႆးၽွင်းတၢင်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းဢဝ်ႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉဝူၼ်ႉဝႆႉတင်းသွင်လွင်ႈယူႇ ၵူၺ်းၼႃႇ ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼႄ တီႈၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃး လၢႆၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၽၢႆႇၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေၵပ်းသိုပ်ႇၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ “Cheap trick” ၵူၺ်းဝႃႈၼႆလႄႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸင်ႇဢွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ သွင်လၢႆးတၢင်း တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၼႆ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 17 March 2021 ၼႆႉ Antony Blinken ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ Lloyd Austin ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (U.S. Secretary of Defense) လႆႈၵႂႃႇမိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း Chung Eui-yong ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း လႄႈ Suh Wook ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄႇ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ယူႇဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ သွင်မိူင်းလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ သွင်မိူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်တေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူမ်ႈပႃး လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ လွင်ႈၵႃႇလတၢင်းပဵၼ် coronavirus လႄႈ လွင်ႈၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သွင်မိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇၼိဝ်းၶလီးယျႃး ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႄႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇလူင် (ballistic missile) ၼႆႉ တေဝႆႉပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသုတ်း လႄႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ထီႉၼိုင်ႈသေ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွႆႈၵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈ ယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − Reuters


text:
မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း
ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း (မၢၼ်ႈ: မကွေးတိုင်းဒေသကြီး), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Magway Region ဢမ်ႇၼၼ် Magwe Region) (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetoeng Makoi]) ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ တိူင်းၸဵတ်းတိူင်း ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် တိူင်းထိသွင် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း မီး ႔႔,႘႒႐ ပၼ်ႇမူၼ်း ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႗,႓႐႖ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း)ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႄးထတ်း
ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၵၢင် မီးၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉ 18 တီႇၵရီႇ 50 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 22 တီႇၵရီႇ 47 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 93 တီႇၵရီႇ 47 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 55 မိတ်ႉၼိတ်ႉ သေ ၸိူဝ်းပဵꧣ် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ, ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း လႄႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး 17,305 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ၽၢင်ၼႃႈလိၼ်လႄႈ လွင်ႈၼမ်ႉလႆမႄးထတ်း
ၸိူဝ်းပဵၼ်ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽၢႆႇပွတ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလဵင်ႉၼမ်ႉတႃႇ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းပူး ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵႂႃႇၽၢႆၸၢတ်းသေ လႆလတ်းၵႂႃႇၼႂ်းၵၢင် ၸႄႈတိူင်းယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈလူင်ၸိူဝ်းလႆၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ပိၼ်းၶျွင်း၊ ယိၼ်းၶျွင်း၊ တွင်းတေၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽၢႆႇတူၵ်း လႆၶဝ်ႈၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸလိၼ်းၶျွင်း၊ မူင်းၶျွင်း၊ မၢၼ်းၶျွင်း၊ မိၼ်းတူင်းၶျွင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉယႃႇသီႇမႄးထတ်း
ပဵၼ်ထုင်ႉၶူင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ ၽူၼ်ဢေႇတႄႉတႄႉသေ မီးၾိင်ႈၾႃႉ မႆႈႁဝ်ႉႁႅင်းယဝ်ႉ။
ၸႄႈလူင်မႄးထတ်း
ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼႆႉပဵၼ် ဝဵင်းမၵူၺ်း ယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈမႄးထတ်း
တီႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးၸႄႈတွၼ်ႈ (5) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း (႒႕) ဢၼ်မႄးထတ်း
- ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း (႖) ၸႄႈဝဵင်း
- ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း
- ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း
- ၸႄႈဝဵင်းၶျွၵ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး
- ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ
- ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ
- ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး (႕) ၸႄႈဝဵင်း
- ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ (႕) ၸႄႈဝဵင်း
- ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး (႓) ၸႄႈဝဵင်း
- ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ (႖) ၸႄႈဝဵင်း
- ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၵၢမ်ႇမ
- ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းတူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ
- ၸႄႈဝဵင်းသိၼ်ႇပွင်ႇဝႄး
- ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉ
ဝဵင်းမီး (႓႐) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉမီး (႑႘႔) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇမီး (႑႕႓႕) ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ (႔႗႙႘) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17.
- ↑ နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)


text:
တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 −16 September 2021 ၸုမ်းသိုၵ်းယၢင်းလႅင် (Karenni Army – KA) လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းထပ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း KA ၸၼ်ႉႁူဝ်သိုၵ်းလူင် တူၵ်းသုမ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ယွၼ်ႉတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင် ဢၼ်ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းမႃးၼၼ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (KNDF) ၶဝ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ဢၼ်လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်းၼၼ်ႉသေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵိုၵ်းပိုၼ်း ဝႃႈၼႆ၊၊
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇTachileik News ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:30 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း KA ႁူမ်ႈတင်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် (KNDF) လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမီးမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃးပူဝ်းၸီႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈၸၢၼ်ႇပျႃႉ 6 လၵ်း ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 16 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ႈမႃးထႅင်ႈလႄႈ လႆႈသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃးပူဝ်းၸီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ဝၢၼ်ႈပၢၼ်ႇၵၢၼ်းသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်း 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – PKPF


text:
ႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း
ႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Henry Van Thio; ၵိူတ်ႇ 1958 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 9) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ တီႈ ၶဵၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ (၃) တီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉသေ လႆႈ ဢွင်ႇပႄႉမႃးလႄႈ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼင်ႇ တႅၼ်းၽွင်း တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1][2][3] ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၵိၼ်ႇၵႂၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ လႆႈႁပ်ႉၶူးတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵၵ်ႉၸႃႇတဵၵ်ႉပၢၼ်ႇတႃႈၵုင်ႈ မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၸဝ်ႈႁၢၼ် တီႈ တပ်ႉမတေႃႇမႃးယဝ်ႉ။[4]
ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ဢူးႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း ပဵၼ် ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မႃးယဝ်ႉ။[5][6] ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႆႈသဵင် ၁၄၈ သေ ထုၵ်ႇလဝ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 15 ဝၼ်း တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၶႅပ်းသဵင် ၃၅၂ သဵင်ၼၼ်ႉ လႆႈ ၇၉ သဵင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၂) တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢူးႁိၼ်ႇၼရီႇဝႅၼ်ႇထိဝ်း ၼႆႉ လႆႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းတင်း တေႃႇသူၺ်ႇလႂၢၼ်းသေ မီးလုၵ်ႈလၢင်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လႆႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Myanmar begins presidential selection as Aung San Suu Kyi ruled out. BBC News.
- ↑ Ei Ei Toe Lwin. NLD names U Htin Kyaw for president.
- ↑ National Parliament - Beta. Archived from the original on 2016-03-11။ Retrieved on 2019-01-19။
- ↑ NLD in Pu Henry Van Thio vice president ah thun. VCTH. Archived from the original on 2016-03-10။ Retrieved on 2019-01-19။
- ↑ Aung San Suu Kyi aide nominated as Myanmar president.
- ↑ Aung San Suu Kyi will not be president of Myanmar, parliament confirms. the Guardian.


text:
မျိတ်ႉငႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျိတ်ႉငႄႇ (မၢၼ်ႈ: မြစ်ငယ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myitnge Town) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇသေ ႁူမ်ႈဝႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇသေတႃႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈဢၼ် မႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ လႄႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ 9 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၶူဝ်မျိတ်ႉငႄႇသေ ၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် ၵမ်းၵမ်းဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၶူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမျိတ်ႉငႄႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီး ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ လူတ်ႉလဵၼ်းမိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇလႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၽၢႆႇလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လူတ်ႉလဵၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၇) မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့နယ် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆.[permanent dead link]
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links since August 2021
- ပွင်ႈၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇဝၼ်းၶၢဝ်း ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈး
- Coordinates on Wikidata
- !Main category
- တႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး)
- ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ


text:
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ လၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသေ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ လႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇ တင်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ လၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇၼႆႉ တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 8 July 2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မူင်း ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ၊ ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပိၵ်ႉဢိုတ်း လႄႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၶိုၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်၊ လၢမ်းၶၢတ်ႈတူၺ်းတႄႉ ၸၢင်ႈတေႁိုင် လႆႈယူႇမွၵ်ႈ 14 ဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ 21 ဝၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉဢေႃႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇ ၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇတင်းမူတ်းသေ လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇၵေႃႈ ၵိုတ်းၶမ်ဝႆႉယူႇ ၸွမ်းလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယူႇ မွၵ်ႈ 2,000 လမ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၽၢႆႇမိူင်းတႆးၵေႃႈ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ႁႅင်းသေ တီႈဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ႁႅင်း မိူၼ်ၵၼ်။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇလီႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ႁႅင်းလႄႈ တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 July 2021 ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝဵင်း Lock down ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၸႂ်ႉမၢႆမီႈပိူင်ၵုမ်းထိင်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 သေ ၸီႈသင်ႇႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇတြႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်မိူင်း၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇၵေႃႈ ယူပ်ႈယွမ်းလူင်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသၢမ် တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တူၵ်းၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ် ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 8 July 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸုမ်းပရႁိတ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ ၽၢႆႇတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ လႅၼ်လိၼ် တီႈ 105 လၵ်း ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ 12 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၶွၼ်ႇ 7 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မျူဝ်ႉလႃႉ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ)
ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ (မၢၼ်ႈ: မြို့လှမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myo Hla) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ၊ [[[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]၊ ဢၼ်မီး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ထိုင်ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 24 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆလိၵ်ႈ 961/2016 သေ ဢဝ် ဢိူင်ႇမျူဝ်ႉလႃႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝၢၼ်ႈ 11 ဝၢၼ်ႈ လႄႈ ဢဝ် ဢိူင်ႇငူၺ်ႇတွင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ဝၢၼ်ႈ 6 ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ 5 ပွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်. Archived from the original on 2019-06-24။ Retrieved on ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 12, 2018။


text:
ယေႇတႃႇသျေႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ (မၢၼ်ႈ: ရေတာရှည်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yedashe) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် သေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆရူတ်ႉရဵၼ်း ဢၼ်ၵႂႃႇဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတွင်ႇငူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 996 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတွင်ႇငူႇသေ ပေႃးၸွမ်းသၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းၼႆ ယၢၼ်ၵႆ 17 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၼႃးလႄႈ ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် တိၼ်လွႆ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်ႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ၊ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမႃး 4922 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1]
ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- တၵူင်ႇဢူးလႃႉပေႇ[2]


text:
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇၼႆႉ တႄႇမႃး တီႈမိူင်းလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ် လွၵ်ႈလၢႆးလဵၼ်ႈ ဢၼ်လဵၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵရိၼၼ်ႉၼႆတႄႉ ႁူႉၸွမ်းလႆႈယူႇ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃး တီႈမိူင်းၽရၢင်ႇသဵတ်ႈ မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ ႑႔ ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃး ထိုင်ၵႂႃႇ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလႅၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇႁေႃၶီႇၼၼ်ႉ တီႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ မိူင်း(ဢႄႇယႃႇ)ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁႃးလိၼ်း ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈမိူင်းသၵွၵ်ႉတလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သျိၼ်ႇတီႇ ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈၼႃႈလိၼ် ဝေႇလၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝိၼ်ႇတီႇ ၼႆလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ ၸိုဝ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
တီႈၵုၼ်ဢမႄႇရိၵႃႉႁွင်ႇၼႆႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႂိၼ်းႁေႃၶီႇ ၼႆသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁေႃၶီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႇ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈၵျၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း တႃႇလဵၼ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးပၵ်းပိူင် လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး၊ ၵုၼ်ရူးႁူပ်ႉ လႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇမႄႇရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၼ်း ၼမ်မႃးယူႇယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ႁေႃၶီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၽရၢင်ႇသဵတ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၶေး မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၶွၼ်ႉၵူတ်ႉ ၽူႈလၢမ်ႈၸဵၼ် ၼႆလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၶွၼ်ႇၵူတ်ႉသေ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၵူၺ်း လဵၼ်ႈမႃးသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ လဵၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ပၢင်လဵၼ်ႈႁေႃၶီႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵူၼ်းယိင်း လဵၼ်ႈၵိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1875 ၼၼ်ႉ တီႈဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႆႈတင်ႈ မူႇၸုမ်းႁေႃၶီႇၵူၼ်းၸၢႆးသေ ႁိုင်ပႅတ်ႇပီ လုၵ်ႉတီႈ ၵလၢပ်ႉဝိၼ်ႇဝႄႇလတၼ်ႇသေၵေႃႈ ၸၼ်ပၵ်းပိူင် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1901 မႃး လွၵ်းလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႃႇပေႃးပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း ပေႃးၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ပွင်ႇၸႂ် ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ်ပၵ်းပိူင် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉၵေႃႈ တေပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈယူႇ။ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီး ႑႐႐ ဝၢႆႈ လႄႈ ၼႃႈပွတ်း မီး ႕႕ ဝၢႆႈတေႃႇ ႖႐ ဝၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၼႃႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆၶၢင်ႈ ၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၼႃႈပွတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆၵူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၽၢႆႇၼၼ်ႉ တီႈသၢႆတၢင်းၼႂ်း ယၢၼ် ႗ ဝၢႆႈၼၼ်ႉ မၼ်း သၢႆၼၢင်ယႆၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢင်သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ မီး ႁူးၵူဝ်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈ ႑႒ ထတ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇယဝ်ႉ။ လၵ်းသဝ်ၵူဝ်းၼႆႉ တၢင်းသုင်မီး ႗ ထတ်းသေ တီႈပၢႆၸဵၵ်းလၵ်းသဝ်ၵူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵွၼ်သေၸၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၼႃႈႁူးၵူဝ်း သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ယၢၼ် ႑႖ ဝၢႆႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၢႆၵူဝ်းဢၼ်ၼၢင်ႇယႆၵၼ် တၢင်းယၢဝ်းမီး ႔ ဝၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်လၵ်းသဝ်ၵူဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတူင်ႇမူၼ်းၼၼ်ႉ ၸၼ်ၵႂႃႇၸပ်းသႂ်ႇတီႈ သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢၵ်ႇတူင်ႇမူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢဝ်မၢၵ်ႇလွမ်ႈႁေႃၶီႇ ပေႃႉသႂ်ႇၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်းၵူဝ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်ႇတီႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉသႂ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တူင်ႇမူၼ်းတႃႇသႂၢင်းၵူဝ်းၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉလႆႈႁဵတ်းဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇတိူဝ်ႉမႅၼ်ႈၺႃး ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ၼိုင်ႈၽၢႆႇ တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉ ႑႑ ၵေႃႉသေ ၸုမ်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵူၼ်းၵႅတ်ႇတႅဝ်းလင် သွင်ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းတႅဝ်းၵၢင် သၢမ်ၵေႃႉ၊ တႅဝ်းၼႃႈ ႁႃႈၵေႃႉ ၸိူင်ႉၼႆသေ ၵႆႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ မီး ၶွၼ်ႉပေႃႉႁေႃၶီႇ ဢၼ်ပၢႆငေႃးငေႃးၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ဢၼ်သေ လႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၼၼ်ႉ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ႁူးၵူဝ်း ၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၼ်းယိပ်းမၼ်းၼႆႉ ၵႆႉယၢဝ်းမွၵ်ႈသွင်ထတ်းၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆငေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ ယၢဝ်းၼိုင်ႈထတ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၶွၼ်ႉပေႃႉၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလိူဝ် ႒႘ ဢွင်ႇၸ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽိဝ်ၼႃႈၶွၼ်ႉပေႃႉမၼ်းၼႅပ်ႉ ၽႅပ်ႉသေ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈမီး ဢၼ်ပူမ်ဢၼ်ပႅၼ် မဵဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၺႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ။ မၢၵ်ႇလွမ်ႈႁေႃၶီႇၼႆ့ ပဵၼ်မဵဝ်းမၢၵ်ႇလွမ်ႈ ၶရိတ်ႉၶႅတ်ႉသေ ဢဝ်ၼင်သီႇၽိူၵ်ႇ ႁေႃႇတူမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်မွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉမၢၵ်ႈလွမ်ႈတၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈမူၼ်းမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼႆႉ မီး ႙ ႑/႔ ၼိဝ်ႉသေ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်းမီး ႁူၵ်းဢွၵ်ႇၸယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉတိူဝ်ႉၺႃးငၢႆႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈတိၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈဝႆႉ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈၼႃၼႃယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ပွႆလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼိုင်ႈပၢင်ၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵၼ်ႈ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ တွၼ်ႈသွင်ၼႆႉ လႆႈ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄးမၼ်း လႆႈလိုဝ်ႈပၼ် ႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတေတႄႇပၢင်လဵၼ်ႈၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅဝ်းၵၢင် သွင်ၵေႃႉၼႆႉ မႃးတေႃႇၼႃႈၵၼ်တီႈ သၢႆတႅဝ်းၵၢင်ပၢင်လဵၼ်သေ ဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃႉသႂ်ႇ လိၼ်ၼိုင်ႈၵမ်း ပေႃႉသႂ်ႇၶွၼ်ႉပေႃႉ ၵူၼ်းၶႄႉၶဵင်ႇႁဝ်းၼိုင်ႈၵမ်းသေ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ သၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃႉလႆႈမၢၵ်ႇလွမ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇလီၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈယုၵ်ႉၶွၼ်ႉပေႃႉႁဝ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပူၼ်ႉႁူဝ်ႇမၢၵ်ႇ။ တေဢမ်ႇလုၵ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေ ဝႅၼ်ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းသေ ႁႄႉလႆႈၼႆသေတႃႉ တေဢမ်ႇလႆႈယိပ်းဝႆႉ၊ တေဢမ်ႇထိုမ်ႈ၊ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်တိၼ်သေပိတ်ႉ၊ တေလႆႈၽႃႈတူၵ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းတႄႉ လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းသၢႆၵူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ် တိၼ်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈဢဝ်တွၼ်ႈတူဝ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႄႉၵင်ႈလႆႈမၢၵ်ႇလွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၵွင်ႉၵူၼ်းတၢင်ႇၽၢႆႇလႄႈသင် ၶွၼ်ႉပေႃႉၵူၼ်းတၢင်ႇၽၢႆႇလႄႈသင် တေဢမ်ႇလႆႈႁႄႉၵင်ႈ။ တေဢမ်ႇလႆႈ လဵၼ်ႈႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆ တေႁႂ်ႈပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈဢၼ်လူတ်ႈ ၵႂႃႇၸူး ၽၢႆႇဢၼ်ႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းၽိတ်းၺႃးတီႈၼႂ်း ၶွပ်ႇဝိူင်းၵူဝ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈပၼ် မၢၵ်ႇၸဵင်ႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပူႇလီႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၸူး ၸုမ်းတၢင်ႇၽၢႆႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၸဵင်ႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၼႆ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈ သၢႆၵူဝ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတီႈလၵ်းၵူဝ်း ႑႐ ဝၢႆႈၼၼ်ႉသေ ပေႃႉသႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇလင် သၢႆၵူဝ်းလႄႈသင် ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ သၢႆတူင်ႇၵူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လႆႈယူႇဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ပူႇလီတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၼႆ လႇႈလုၵ်ႉတီႈ ၵၢင်သၢႆၵူဝ်း ယၢၼ်ႁႃႈဝၢႆႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းလဵင်ႈတင်းသွင်ၽၢႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈသၢႆ ယၢၼ်ၵႆ ႒႕ ဝၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သေၵေႃႉၵေႃႉသေ မၢၵ်ႇလွမ်ႈ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသၢႆၶၢင်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈထႅင်ႈၽၢႆႇ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈဢဝ် မၢၵ်ႈလွမ်ႈ ၵိမ်ႈသႂ်ႇပၼ်တီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵဝ်ၶဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းသၢႆ ဢၼ်ယၢၼ်တီႈ သၢႆၶၢင်ႈ တႃႇ ၸဵတ်းဝၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းပၢင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇၼႆ တႃႇပဵၼ် မၢၵ်ႇပူၼ်ႉၵူၼ်းလင်တႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ပေႃးဝႃႈတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ၸုမ်းၽၢႆႇပုၼ်ႉ သၢမ်ၵေႃႉၼႆလႄႈသင်၊ ပေႃးမီးၵူၼ်းပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈလႄႈသင်၊ ပေႃးဝႃႈ မီးၽၢႆႇလင် ၵူၼ်းၵိင်ႈမၢၵ်ႈလွမ်ႈၶဝ်ႈပၢင် ၵႃႈတီႈ သၢႆၽင်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်ၼႆ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ မၢၵ်ႇပူၼ်ႉၵူၼ်းလင်။ တီႈလွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၽႂ်သႂၢင်းၵူဝ်းလႆႈၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းပႄႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်တီႈ ပၢင်ပွႆးလူင် ဢူဝ်ႇလမ်ႇပိတ်ႉၼၼ်ႉယူယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1960 တီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်ႇလမ်းပိတ်ႉရေႃးမၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ လႆႈပဵၼ်ဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် 1964 တီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉထူဝ်ႇၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးမႃးတီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်းလမ်းပိတ်ႉ တႄႇ 1928 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1968 တီႈပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶီႇပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးသေ ထိုင် 1972 တီႈပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉမျူးၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵျႃႇမၼီႇတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းရူးရူပ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈၶီႇသၵဵၵ်ႉ တီႈၼိူဝ်ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇ လၢႆးလဵၼ်ႁေႃၶီႇသေတႃႉ ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶၼေႇတႃႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်တီႈ ပၢင်ပွႆးလဵၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ တႄႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ ႒႐ မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ လိုဝ်းလင်မႃးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႄႈ တီႈရူးရူပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပဵၼ်မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း လႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇပေႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈထိုင် ဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ၶၢဝ်းပဵၼ်ပွႆးလဵၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းမႃးၸိုင် မိူင်းတေႃႇမိူင်းလႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်မႃးသေ မိူဝ်ႈပီ 1972ၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ လႆႈပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမၢးယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင် တီႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း ႒႐႐ ထတ်း ၼႃႈပွတ်း ႘႕ ထတ်းသေ လႆႈၶိုင်ႈႁဵတ်းသၢမ်ပွတ်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်းၵူဝ်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈႁူၵ်းထတ်း၊ တၢင်းသုင်ၵူၺ်းမီးသီႇထတ်း။ ၵူၼ်းလဵၼ်ၶဝ်ၼႆ လႆႈတိုဝ်းၸၵဵၵ်ႉဢၼ်ပဵၼ် တိၼ်ပွတ်းသေ လႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉပၢႆငေႃး ပေႃႉၶႅပ်းၼင်မူၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပတ်ႉၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈဢၼ်ၽႂ်ႁႅင်းသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႈၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၵၼ်ငၢႆလႄႈ ၵူၼ်းလဵၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉ လႆႈၼုင်ႈဢၼ်ႁႄႉဝႆႉၼႃၼႃႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈပူၵ်ႉႁေႃႇဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉတင်းတူဝ်ယဝ်ႉ။ ၶွၼ်ႉပေႃႉမၼ်းၼႆႉ တၢင်းယၢဝ်း မီး ႔႖ ၼိဝ်ႉသေ ပၢႆမၼ်းၵူတ်ႉငေႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶႅပ်းၼင်မူၼ်းၼႆႉ ၼႃႈၵႂၢင်ႈမူၼ်းမၼ်းမီး သၢမ်ၼိဝ်ႉလႄႈ တၢင်းၼႃမၼ်းမီး ၼိုင်ႈၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ႖ ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တႅဝ်းလင် သွင်ၵေႃႉ တႅၼ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢင် ယူႇၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇသၢႆၽၢႆႇၶႂႃ မီးၽၢႆႇၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆႉ ဢဝ်ပတ်ႉတမ်းပၼ် တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၵၢင်သွင်ၽၢႆႇသေၵေႃႈ တႄႇပၢင်လဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်လဵၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈၵမ်း ႒႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ လႆႈလဵၼ်ႈ သၢမ်ၵမ်းသေ ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း လႆႈလိုဝ်ႈပၼ် ႑႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢၼ် သႂၢင်းၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းၵူဝ်း ၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽၢႆႇဢွင်ႇပႄႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈလဵၼ်ၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၽိတ်း ပူၼ်ႉပႅၼ် ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈၼႆ တူၺ်းၼိူဝ်လွင်ႈၽိတ်းလဵၵ်ႉလႄႈယႂ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈပၢင်လဵၼ်ႈ တႃႇ သွင်မိတ်ႉၼိတ်ႉ ႁိုဝ် ႁႃႈမိတ်ႉၼိတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းတၢင်ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈ။ ၵွမ်ႉၵူၺ်းမေႃၶီႇ ၸၵဵၵ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈလႆႈ တီႈပၢင်ပွႆးႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်။ တေလႆႈမေႃထိင်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈလီလီ တီႈၼိူဝ်ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေ တေလႆႈမေႃၸႂ်ႉ ၶွၼ်ႉပေႃႉၵျၢင်ႇလီယဝ်ႉ။ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးၶဝ်ႈလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈလဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉႁဵတ်းပၢင်ႇၼမ်ႉၶဵင်ဢၼ်ပွမ် တီႈၼႂ်းယူင်ႇလဵၼ်ႈသေၵေႃႈ ၵႆႉၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (႑႓)


text:
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (4) ပီႊ လူမ်းလႅင်ႉလူင် တၢႆႉၾူၼ်း “ၵူဝ်ႇၼီႇ” ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉ ၽတ်ႉၶဝ်ႈတီႈၵုၼ် လူႇသူၼ်ႇ (Luzon) မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ (Philippines) လႄႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၼႆႉယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ (16) ၵေႃႉ၊ ႁၢႆလၢႆဝႆႉ (3) ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 2 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယွၼ်ႉဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉလူင် ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၽတ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 1 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈ၊ ၼမ်ႉၼွင်းလူၵ်ႈ၊ တူၼ်ႈမႆႉလႄႈ လၵ်းသဝ်ၾႆးၾႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ႁိူၼ်းယေး 300 ပၢႆ ၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇတႂ်ႈလိၼ်ၵူမ်ႇ လႄႈ ၵွၼ်ႈႁိၼ် ဢၼ်လႆလူင်းမႃးတီႈလွႆၾႆး မႃႇယူၼ်း (Mayon) မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉတႄႇၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃးတီႈ ၵုၼ်ၵၼ်ႇတၼ်ႇတူႇယႃႇၼႅတ်ႉသ် (Cantanduanes Island) ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပႆးၵေႃးလ် (Bicol) ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၵုၼ် လူႇသူၼ်ႇသေ ႁႅင်းလူမ်းလႅင်ႉ တေယူႇၼႂ်းၵႄႈ 125 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ (မွၵ်ႈ 78 လၵ်း) ထိုင် 195 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ (မွၵ်ႈ 121 လၵ်း) တေႃႇၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်း၊ သိုပ်ႇၽတ်ႉၶဝ်ႈထႅင်ႈ တီႈၵုၼ်လူႇသူၼ်ႇ (Luzon) တီႈတင်ႈဝဵင်းလူင် မၼီႇလႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၼမ်ႉၼွင်းလူၵ်ႈထူမ်ႈ ဝဵင်းဢၼ်ယူႇ ႁိမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတင်းၼမ်၊ ၼႂ်းၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ (16) ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ (9) ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပႆးၵေႃးလ် (Bicol) ၊ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု (5) ၶူပ်ႇ ဢၼ်လႆပႃးၸွမ်းၼမ်ႉၼွင်းၵႂႃႇလႄႈ တႃႇ (3) ၵေႃႉ ယင်းတိုၵ်ႉႁၢႆလၢႆဝႆႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉလူင် တၢႆႉၾူၼ်း ၵူဝ်ႇၼီႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ 389,000 လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈ ၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်းတီႈ ႁူင်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸွမ်းၼၼ်ႉ မီး 2 လၢၼ်ႉပၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းလူင်၊ ဝဵင်းဢွၼ်ႇ (100) ပၢႆ ဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇမီးသၢႆၾူၼ်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႇသင်သေ လႆႈႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် သိပ်းပၢႆၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တီႈၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် ဝဵင်းလူင်မၼီႇလႃႇသေ တႃႈႁိူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇသင်ႇပိၵ်ႉဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈၽၢႆႇၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ႁူႉဝႆႉထႃႈဢွၼ်တၢင်းဝႃႈ တေမီးလူမ်းလႅင်ႉလူင် တၢႆႉၾူၼ်း ၵူဝ်ႇၼီႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈတေၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႆလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ ဢွၼ်တၢင်းဝႆႉလႄႈ ၶဝ်ႈၼႃးၵူၼ်းမိူင်း 1.07 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ 45,703 တၢၼ်ႇ တၼ်းလွတ်ႈၽေးၼမ်ႉၼွင်း၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵႂႃႇယူႇ ၊ ပွၵ်ႈၼႆႉလႆႈဝႃႈ လူတ်းယွမ်းလႆႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၽွင်ႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 90 (90%) ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
လူမ်းလႅင်ႉလူင် ၵူဝ်ႇၼီႇၼႆႉ ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉလူင် ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၽတ်ႉၶဝ်ႈ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (7) ပီႊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလူမ်းလႅင်ႉလူင် ႁၢႆႇယၢၼ်ႇ (Haiyan) ၽတ်ႉၶဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီႊ 2013 ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ (6,300) ပၢႆၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 2 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉတႄႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင် ၵူဝ်ႇၼီႇၼႆႉ တိုၵ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇယူႇသေ မီးယူႇဝႆႉၼႂ်း ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ မိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ယင်းပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉထႅင်ႈယဝ်ႉဝႃႈ တီႈမိူင်းၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇၼႆႉ တေမီးလူမ်းလႅင်ႉ ဢႃသႃၼီး (Atsani) ၽတ်ႉၶဝ်ႈလတ်းၽၢၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ်ၸမ် 3 ႁဵင် ထိုင်တီႈလႆႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ၸွမ်းၵၢင်ပၢင်ႇ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 April 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁႃႈမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ပဵၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉႁၢႆႉႁႅင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၵူၺ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼမ်ထိုင် 2,806 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 354,531 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ လႆႈတႄႇၵူတ်ႇထူပ်းႁၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းပင်းၵေႃးလ်ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း (West Bengal) မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ‘triple mutant variant’ ဢမ်ႇၼၼ် ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် B.1.618 ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၵမ်ႈၼမ် ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းပင်းၵေႃးလ် ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းႁၢႆႉႁႅင်း ၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းတေႇလီႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းမႁႃႇရတ်ႉထရႃႇ (Maharashtra) ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းပင်းၵေႃးလ်ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉသေ ၸွမ်းႁူင်းယႃၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယူတ်းယႃ ထိုင်တီႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်တၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဢွင်ႈတီႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈသေ ၵူၺ်းလႆႈဢဝ်ၽိုၼ်း မႃးၵေႃႇသုမ်ၾႆး ၽဝ်ပႅတ်ႈၵူၼ်းတၢႆ ၸွမ်းၵၢင်ပၢင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈႁၼ် ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပိုတ်ႇႁပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တေလုၵ်ႉတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်း မိူင်းၼင်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း၊ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇ၊ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၵူႇဝဵတ်ႉ၊ UAE လႄႈ ၵုၼ်ႁွင်ႇၵွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တင်းမူတ်းမီး 17,313,163 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 195,123 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 14,304,382 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 32,824,389 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 586,152 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 25,379,831 ၵေႃႉ၊ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 14,340,787 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆမီး 390,925 ၵေႃႉ လႄႈ ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 12,809,169 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 April 2021 ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ 220 မိူင်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး 147,801,542 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 3,122,712 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 125,352,400 ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း – www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 26 April 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 11:40 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇတေသမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပႃးၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 20 September 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ဢူးလႃႉတဵင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းရၶႅင်ႇ တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။
ဢူးလႃႉတဵင်းလၢတ်ႈဝႃႈ − ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တႃႇမိူင်းရၶႅင်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉ 230,000 တူတ်ႉသ် ႁွတ်ႈထိုင်ၼႂ်းမိုဝ်းဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ တေသိုပ်ႇသမ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးပႃးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇသမ်းပၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းပႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈသင် ဝႃႈၼႆ။
ၽႅၼ်ၵၢၼ်သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပၼ် သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် တိုၵ်ႉငူပ်ႉငီႉၵၼ်ဝႆႉယူႇ သင်ဝႃႈ ၽၢႆႇ AA ယွမ်းႁပ်ႉၼႆၸိုင် ယႃႈယႃမီးဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇတေသမ်းပၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 2018 ၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းႁွင်ႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ 200,000 ပၢႆ လႆႈပၢႆႈၽေးသေပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီႊ 2020 တႄႇဢဝ် လိူၼ် November 2020 ၼႆႉမႃး ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်လူၺ်ႈလၢႆးဢွၼ်ႇလၢႆးယဝ်ႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တေမီးၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီႊယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈ ႁုပ်ႈသိမ်းပႅတ်ႈ ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေ ပွႆႇပၼ်တူဝ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း AA ဢၼ်တီႉၺွပ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈႁၼ်ပႃး သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ထိင်းသိမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးမိူင်းရၶႅင်ႇပႃး ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ G-7 ႁူမ်ႈပႃးတင်း UN ဢမ်ႇႁၼ်ၸွမ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 04 February 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၸုမ်းၸဵတ်းၸိုင်ႈမိူင်း (Group of Seven) လႆႈဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်း လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ လႄႈ တီႉၺွပ်းဢဝ်တူဝ် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ဢိၵ်ႇတင်း တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း လႄႈ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸုမ်းၸဵတ်းၸိုင်ႈမိူင်း (G-7) ၼၼ်ႉ တေမီးမိူၼ်ႇၼင်ႇ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇ၊ မိူင်းၵျုႇမၼီႇ၊ မိူင်းဢီႇတလီႇ၊ မိူင်းၵျုႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢင်းၵိတ်း တင်းမူတ်းၼႆႉ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ၊ ယူႇတီႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ ၽွၼ်းလႆႈၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 November 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉလႄႈ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပိုတ်ႇပၼ်သၽႃး တႃႇၸတ်းႁဵတ်းလႆႈပၢင်ၵုမ် ၼင်ႇၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်းၽႂ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၢႆမီႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၢၵ်ႉ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 1 ပီႊ ၼၼ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈပိုတ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းပၼ် တႃႇႁႂ်ႈၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်လႆႈ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေလႆႈႁပ်ႉ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 February 2021 ၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (United Nations Security Council-UNSC) လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ် တႃႇတေႁႃလၢႆးတၢင်း ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လွႆးဢၢပ်ႈဢႃႇၼႃႇပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းလႄႈ ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်တူဝ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽူႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်တင်းသဵင်ႈ ၼႆယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပၵ်းပိူင်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNSC) ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈမီး မိူင်းလႂ်မိူင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းၼႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉလႆႈလႄႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉမိူင်းၶႄႇ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ၵူၺ်း ၼႆလႄႈ ထုၵ်ႇလီပႂ်ႉတူၺ်း ၵႂႃႇၸွမ်းထႅင်ႈယူႇၼႆသေ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်ၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း လွင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း မိပ်ႇငႅၼ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လွႆးဢႃႇၼႃႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 07 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်း 80 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ထတ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ထႅင်ႈ 18 ၵေႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး 112 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်ယူႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်ၼၼ်ႉ ႁၢႆလီၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း လႄႈ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉသေ တေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ၼၼ်ႉ ၵိုတ်းယူႇ 107 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ လႆႈႁူႉထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်ယူႇတီႈ ႁူင်းယႃပုင်ႇပႃႇၶႅမ်သမ်ႉ ၵိုတ်းယူႇထႅင်ႈ 17 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉတိုၵ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယူႇတင်းၼမ်လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ပုင်ႇပႃႇၶႅမ်၊ မိူင်းႁၢင်၊ မိူင်းထႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင် Stay at home သေ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ တေဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး သေဢမ်ႇၵႃး တေပိၵ်ႉဢိုတ်းပႃး ၵၢတ်ႇၼႃးၵွင်ႈမူး ထႅင်ႈ 5 ဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ သေႃႉပၢႆႈဝႆႉလႄႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းတီႉၺွပ်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၸိူဝ်းၶဝ် ပႃးၸဵမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု 2 ၶူပ်ႇ ၵႂႃႇၸႅတ်ႈထၢမ်။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 6 April 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Irrawaddy ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်တူဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵူဝ်ႇၵျုႇလေး ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) တိူင်းပၵူဝ်း ယွၼ်ႉထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈ ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 သေ မီးပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၵူဝ်ႇၵျုႇလေး ဢႃႇယု 4 ၶူပ်ႇ လႄႈ လၢၼ်ယိင်း ဢႃႇယု 2 ၶူပ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်းထႅင်ႈ လၢၼ်ၸၢႆး ဢႃႇယု 13 ၶူပ်ႇ တီႈဢၼ်တီႉၺွပ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႆႉၼႆႉၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉသေ သေႃႉပၢႆႈဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ တေၶဝ်ႈမွပ်ႈဢၢပ်ႈတူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၸႂ် ၵူဝ်ႇၵျုႇလေး လၢတ်ႈဝႃႈ “ယၢမ်းလဵဝ် ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း ၵူဝ်ႇၵျုႇလေးၵေႃႈ လႆႈသေႃႉပၢႆႈဝႆႉယူႇ သမ်ႉဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ပၼ်ႁဝ်းလုမ်းလႃးဝႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း တိုၵ်ႉတေဢွၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵႂႃႇထူပ်းမႄႈၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းသေ ႁွင်ႉၵႂႃႇၸႅတ်ႈထၢမ် တီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၵ်းၸႂ်သေ ၵူဝ်ႁႅင်းၼႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထၢမ်ဝႃႈ ၵူဝ်ႇၵျုႇလေး ယူႇဝႆႉတီႈလႂ်? ၵူၺ်းႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းသေ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်း ထုၵ်ႇပွႆႇတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃး” ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ ယၢမ်းၽွင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ ပုၼ်ႈတႃႇတေတီႉၺွပ်းၸိူဝ်းၶဝ် တႃႇဢဝ်မႃးပဵၼ် ယိူဝ်ႇတေႃႇလွင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ထုၵ်ႇတၢင်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းသေ သေႃႉပၢႆႈဝႆႉယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈမွပ်ႈဢၢပ်ႈတူဝ်ပၼ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးပႆႇႁိုင်သင်ၼႆႉၵေႃႈ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵႂႃႇတီႉၺွပ်း လုၵ်ႈၸၢႆး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ 2 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ မိူင်းမွၼ်း မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 2 ဝူင်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇပွႆႇဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇတီႉၺွပ်းလႆႈတူဝ် ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃး ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေႃႇပေႃးထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 6 April 2021 ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းပႃးၸဵမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 581 ၵေႃႉ ယဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 2,750 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢေးတႃႇယႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ (IPA: [é tɑ̀ yɑ̀]), (မၢၼ်ႈ: အေးသာယာ), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ayetharyar), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Aetaayaa]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။[1]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈၶေႃးလဵၵ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း). မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ် (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆). Archived from the original on 2017-06-25။ Retrieved on ၁၇ မတ် ၂၀၁၇။


text:
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
ဝၼ်းပွႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႑ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႔ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃး (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ)
- ဝၼ်းလိၵ်ႈၵူၼ်းတႃမွတ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ - World Braille Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႕ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႗ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႑႑ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းတဝ်ႉတဵမ်ၵၼ်ၼႂ်းငၢၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ - International Parity at Work Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႑႘ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းသႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်လုမ်ႈၾႃႉ - International Religion Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႒႓ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ - International Freedom Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႒႖ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းတမ်ႇငႃႈလုမ်ႈၾႃႉ - International Fisherman Day
- ဝၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သိင်ႇဝႅတ်ႇလွမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ - International Environmental Education Day
- ဝၼ်းၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၼမ်းၶဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ - International Customs Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႒႗ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၶုၵ်းထူပ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆ ႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမူၺ်ႉႁၢႆ - International Holocaust Remembrance Day
- ဝၼ်းၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်လုမ်ႈၾႃႉ - International Outer Space Day (UN)
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႒႘ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ လူတ်းၵၢၼ်ပွႆႇဢၢႆၵႂၼ်း - International Reducing CO2 Emissions Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႒႙ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းဢေႃႇသတရေႇ
- ဝၼ်းၶုၼ်သမတ (မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး)
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႓႐ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈၽိတ်းၵၼ်သေ ႁႂ်ႈငမ်းယဵၼ် - International of Nonviolence and Peace Day
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ႓႑ ဝၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵၢင်လၢႆ (လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁေႈႁွၼ်ႈ) - Street Children's Day


text:
ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တီႈဝဵင်းၵျႃႇၵႃႇတႃႇၼၼ်ႉသေ ပရူႇၼၢႆး- ၽူႈၼမ်းၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တေမႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 1 June 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS ဢၢင်ႈဢိင်လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ ၽွင်းတၢင်ပရူႇၼၢႆးသေ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ပရူႇၼၢႆး- ၽူႈၼမ်းၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃး တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ၊ ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းဢၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇၼင်ႇၵၼ် တိုၵ်ႉမီးပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် လွင်ႈဝႃႈ တေဢဝ်လွၵ်းလၢႆးလႂ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈၼႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈဢၼ်တေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉပဵၼ် Erywan Yusof ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မိူင်းပရူႇၼၢႆး ဢိၵ်ႇတင်း Lim Jock Hoi ၽူႈၼမ်းၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်လႄႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းပရူႇၼၢႆး တင်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တေမႃးႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း လၢႆလၢႆၽၢႆႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈလၢႆလၢႆၽၢႆႇ ဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶွင်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇၺႃးၶၢႆႉဝၼ်းမၼ်းပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇၺႃး ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ လၢႆးတၢင်းၽွင်းတၢင်ဢမ်ႇၶႅပ်ႉလႅပ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ယူႇတီႈၽူႈၼမ်းၼႂ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၸွင်ႇတေမီးလွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇၸွမ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းၽၢႆႇသၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉပႃး ၵူၼ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈပၢႆႈသိူင်ႇတူဝ်ဝႆႉ ယွၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ REUTERS လႆႈသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ တီႈၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) ၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇၶိုၼ်း သေၽၢႆႇသေတၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႉမႃးတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 တီႈဝဵင်းလူင်ၵျႃႇၵႃႇတႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ၼီးသျုး ဢၼ်ၽူႈၼမ်းတင်း (9) မိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ပၢင်ၵုမ် (5) ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ထီႇသျၢတ်ႈ
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: T-Shirt ႁိုဝ် tee shirt)ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈ ဢၼ်ၸၢႆးယိင်း ၼုင်ႈလႆႈၵူႊၵေႃႉ။ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ တေႃးဢဝ်တင်းမႆ။ တူဝ်သိူဝ်ႈလႄႈ ၶႅၼ်မၼ်းၼႆႉ မိူၼ်ႁၢင်ႊတူဝ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ တူဝ်ထီႇ(T) ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ထီႇသျၢတ်ႈ။ တီႈႁူးၶေႃးမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃးတင်ႈ(ၵေႃႇလႃႇ) မိူၼ်သိူဝ်ႈတၢင်ႇမဵဝ်း။ ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ မီးႁူးၶေႃးမူၼ်း (round neck crew neck) ဢၼ်ၸၢင်ႊဢဝ်ၵွၵ်းႁူဝ် သုပ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈဢၼ် ၵူၼ်းၼမ်သူင်ၼုင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ မဝ်မၢင်၊ သၵ်ႉငၢႆႈလွႆးငၢႆႈ၊ ၵႃႊၶၼ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼုင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။
သိူၵ်ႈပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၶူဝ်းၼုင်ႈႁွင်းၼႂ်း (Undergarment) တႃႇၵူၼ်းၸၢႆး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ 19 [1]ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႊပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်း တင်းၵူၼ်ယၢဝ်း ၵပ်းၵၼ်ဝႆႉသေ ၸပ်းၼိူဝ်ႉၸပ်းၼင်ဝႆႉၵမ်းလဵဝ်။ တႄႇဢဝ်တီႈၶေႃး တေႃႇထိုင်ငၢမ်ႈၶႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ ဝၢႆးမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၼိူဝ်ႁဵတ်း သိူဝ်ႈၶႅၼ်ပွတ်းလၢႆလၢႆ၊ ႁႂ်ႈယၢဝ်းတေႃႇပေႃးယဵတ်ႈသႂ်ႇလႆႈတႂ်ႈၵူၼ်။ ႁဵတ်းဢၼ်ပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇလႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈ ၵမ်းဢဝ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶႅၼ်ပွတ်း မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁႅင်းငၢၼ်း ၸိူဝ်းလႆႈလူင်းၶုတ်း ၼႂ်းမေႃႇႁႄႈလႄႈ တေႃႉတၢင်ႇၶူဝ်းၼၵ်း တီႈတႃႈႁိူဝ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵိုင်ႇငမ်ႇၵၼ်တင်း ဢွင်ႈတီႈမႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉၼမ်ႉဢမေႇရိၵၼ်ႇၶဝ် ဢွၵ်ႇပၼ်တႃႇၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ်ၼုင်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1989 ၊ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်း ဢမေႇရိၵၼ်ႇလႄႈ သပဵၼ်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်[2]။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈသီၶၢဝ်၊ ၶႅၼ်ပွတ်း၊ ႁူးၶေႃးဢၼ်မူၼ်း၊ ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ ပဵၼ်တႃႇၼုင်ႈႁွင်းၼႂ်း ၶူဝ်းသိုၵ်းယူႇၼီႇၾွမ်းၶဝ်။ တီႈၼႂ်းႁိူဝ်းလမ်ႊၼမ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈၵႂႃႇတီႈ ပွတ်းတွၼ်ႊမႆႈႁၢဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၼုင်ႈ ၶူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်တဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈ။ တေႃႉတႄႉၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈႁွင်းၼႂ်းၼႆႉၵွၺ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃးတႄႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မႃးသိူဝ်ႈႁွင်းၼႂ်း တႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ၊ ၼႂ်းႁႆႊၼႂ်းၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၸႃႉမဵဝ်းသၵ်ႉလႆႈငၢႆႈ၊ ၼုင်ႈငၢႆႈသုပ်းငၢႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ၵႃႊၶၼ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၶဝ်ၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈသိုဝ်ႉၼုင်ႈၶူဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းၶၢႆပၼ် ဢၼ်ပႃးသီလႄႈ ႁၢင်ႊတီႇၸၢႆးလၢႆလၢႆမဵဝ်းဝႆႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းလူင်ၼုင်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်တႃႇ ၶူဝ်းၼုင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လွၼ်ႉလွၼ်ႉၵွၺ်း။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ထီႇသျၢတ်ႈ (T-Shirt) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တႄႇပႃးမႃးတီႈၼႂ်းပပ်ႉပိုတ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း Merriam-Webster Dictionary[3]တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉ မိူဝ်ႈပီႊ 1920 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင် သုတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵဝ်ႇ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ ၸိူဝ်းၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃးႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ၼုင်ႈၵူၼ်သိုၵ်းၶဝ်လႄႈတင်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1950 ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၸိူင်းၸၢဝ်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ "မႃႇလုၼ်ႇပရႅၼ်းတူဝ်ႇ" (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Marlon Brando) ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႄ ၼႂ်းၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် "A Streetear Named Desire" [4]ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းသူင်ၼုင်ႈၸွမ်းမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉမႃးဝႃႈ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈႁၢင်ႊၾၢင်ၶဝ် တိူဝ်းလဝ်းမႃးဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇၵႃးၵူၼ်းၸၢႆး၊ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ သူင်ၼုင်ႈၸွမ်းလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈဢၼ် ၶဝ်ဢွၵ်ႇလႆႈၵူၼ်းၵူႊသႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ် ၼုင်ႈႁွင်းတၢင်းၼႂ်းၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်လႆႈပဵၼ်မႃး သိူဝ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းသူင်ၼုင်ႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႃႇပွတ်းတွၼ်ႊတူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်း။ လိူဝ်ၼႆႉသမ်ႉ မီးထႅင်ႈႁူးၶေႃး ဢၼ်လႅမ်လူင်းၽၢႆႇတႂ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဝီႇၼႅၵ်ႉ(V-neck)[5]ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၼုင်ႈတၢင်းၼႂ်းသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈၶေႃးသိူဝ်ႈ မိူဝ်ႈၼုင်ႈသိူဝ်ႈသွၼ်ႉထပ်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်မႃးဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဢၼ်သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈတႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၼုင်ႈ ႁႂ်ႈတေႃႉတႄႉယၢဝ်းႁူမ်ႇဢႅဝ် ဢိတ်း႞ၵွၺ်း။ ၵူၺ်းၼႃႈ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းႁိပ်ႉႁွပ်ႉၵမ်ႈၼမ်တႄႉ တင်ႈၸႂ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉယၢဝ်းထိုင်ႁူဝ်ၶဝ်ႇသေ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇမႂ်ႇတႃႇၶဝ်ဝႆႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈမဵဝ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈထီႇသျၢတ်ႈယၢဝ်း (Tall T-Shirt) ၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ် ယင်းသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၼုင်ႈၼွၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1990 ပၢႆသေ ပိူဝ်ႈတႃႇၼၢင်းယိင်းၼုင်ႈၶေႃၶေႃၼႆ သမ်ႉၵႅတ်းၽၢႆႇတႂ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁႂ်ႈပွႆႇသၢႆလီဝႆႉၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ။ မဵဝ်းၼႆႉသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၶရူပ်ႉထီႇသျၢတ်ႈ (Cropped T-Shirt)ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇပေႃးသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးလေးယႃးရိင်း ထီႇသျၢတ်ႈ (layering T-Shirt)။ ပဵၼ်သိူဝ်ႈမဵဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶႅၼ်ပွတ်းၼၼ်ႉ ယဵပ်ႉသႂ်ႇဝႆႉၶႅၼ်ယၢဝ်း ဢၼ်သီၶႅၼ်မၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်တင်း သီသိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ လွင်းသလိၾ်ႉတ် ထီႇသျၢတ်ႈ (Long sleeved T-Shirt) ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ မဵဝ်းႁတ်ႉၸပ်းတူဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾိတ်ႉထီႇသျၢတ်ႈ (Fitted T-Shirt)၊ ထေႇလိူဝ်ႇထီႇသျၢတ်ႈ (Tailored T-Shirt)လႄႈ ၿေႇၿီႇၻေႃးလ်ထီႇသျၢတ်ႈ (Baby Doll T-Shirt) ၼႆယဝ်ႉ။
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႄႈ တူဝ်လိၵ်ႈ၊ ႁၢင်ႊ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼိူဝ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈသႂ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈလႄႈ ႁၢင်ႊသေ ၼုင်ႈမႃးတင်းၼမ်။ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၶၢႆမႅင်ႇၵၼ် တႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း၊ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်၊ တီႈမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈဢႅဝ်ႇလႄႇသေတီႈတီႈၼၼ်ႉလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်မီးပႃးတူဝ်လိၵ်ႈၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 1940 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ "The Wrizard of Oz" မိူဝ်ႈပီႊ 1939ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းလဵၼ်ႈၸိူင်း 3 ၵေႃႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈ Oz ဝႆႉၽၢႆႇၼႃႈလႄႈၽၢႆႇလင်[6]။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၵိုတ်းလၵ်းထၢၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊသင်။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈသေ ၵိုတ်းဝႆႉၶႅပ်းႁၢင်ႊမၼ်း တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ၽိုၵ်းၵၢၼ် ၾၢႆႇယိုဝ်းၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် (Air Corps Gunnery School) မိူဝ်ႈပီႊ 1942 သေ ပႃးမႃးတီႈၼႃႈသိူဝ်ႈ ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းလႆႉၾ် (LIFE) ၵွၼ်ႇ[7]။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈ 1960 ပၢႆၼၼ်ႉ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ၽူႈတွႆႇတိုင်ႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းရွၵ်ႉၶဝ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈဢူၵ်းမီးပႃးႁၢင်ႊလီၵူဝ်လၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႊၽဵင်းၵႂၢမ်း။ ၸိူဝ်းသူင်ၵေႃႈ သူင်ၼုင်ႈမႃးၸွမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႄႈ လွင်ႈပိုတ်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇဢဝ်ပီႊ 1980မႃးၼႆႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႆႈပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၼမ် ၸႂ်ႉတႅမ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်ၶဝ်။ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၶဝ် ၼိူဝ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ပႆတၢင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃး။ ၶမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼင်ႇ ၵူဝ်ႇၵႃႇၵူဝ်ႇလႃႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1970 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီႊ 1990 ပၢႆၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇၵူႊဢၼ်၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵူႊဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဢမ်ႇပဵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႄႈ တူင်ႇဝိူင်းတႆး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ဢိၵ်ႇပႃးပီႈၼွင်ႉတႆး ပႆႇပႃႇသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈ သိူဝ်ႈႁွင်းၼႂ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၶႅၼ် ဢၼ်ႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ သိူဝ်ႈၵျုတ်ႈၵျႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈၵျုတ်ႈၵျႄႇၼႆႉ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်ႈဢူၼ်ႈ၊ မၼ်ႈမၢင်လႄႈ ၼုင်ႈယဝ်ႉၵတ်းယဵၼ်လီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိူဝ်ႈၵျုတ်ႈၵျႄႇ ဢၼ်ပႃးၶႅၼ်ပွတ်းၵေႃႈမီးမႃး။ ငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇသိူဝ်ႈထီႇသျၢတ်ႈသေတႃႉ ၶေႃးမၼ်းတႄႉၵႂၢင်ႈတိူဝ်း။ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ဢိၵ်ႇပႃးပီႈၼွင်ႉတႆး သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈထီႇသျၢတ်ႈမႃးၼႆႉ တႄႇလႆႈႁၼ်ၼမ်မႃးမိူဝ်ႈဝၢႆးလင်ပီႊ 1990 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵမ်ႈၼမ်သိုဝ်ႉၼုင်ႈ ဢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈႁဵတ်းမႃးၶၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇမေႃၵႂၢမ်းရွၵ်ႇၵႃႇၶဝ်ၼုင်ႈ။ဢၼ်ၸႂ်ႉသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ၶၢႆပဵၼ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဝၢႆးလင် ပီႊ2005 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁၼ်မီးမႃးၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းတႆးတင်းၼမ် လႆႈၸႂ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ သိုဝ်ႉၼုင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈ "တႆး" တူဝ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ပဵၼ်မႃးၶူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတူင်ႇဝိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸမ်ပွႆးပီႊမႂ်ႇ၊ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶၢႆလီသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးမီးပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ၊ ပၢင်ယုၵ်ႉမုၼ်းလမ်ႉၵတ်ႉသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ ႁဵတ်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈပႃးတူဝ်လိၵ်ႈလႄႈ ႁၢင်ႊသေ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းမႅင်ႇပၼ်ၵၼ်။ ၸုမ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်၊ ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၽႂ်မၼ်း သႂ်ႇၼိူဝ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ မႅင်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၵွပ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈထီႇသျၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်တႆး၊ သိၼ်ႈတႆး လႆႈၵူႊသႅၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢိင်ႈဢၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ The Origin of the T-Shirt
- ↑ How the U.S. Military Made the T-Shirt
- ↑ https://www.merriam-webster.com/dictionary/T-shirt
- ↑ Marlon Brando’s t-shirt
- ↑ The History of the V-Neck Shirt by The Adair Group
- ↑ The subversive messages hidden in The Wizard of Oz - BBC
- ↑ U. S. Air Corps Gunnery School T Shirt - History Preservation. Archived from the original on 2021-02-28။ Retrieved on 2021-01-18။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉတၢတ်ႈ (NUG) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (People Defence Force) ၵႂႃႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆႉ တဵၵ်းႁိမ်ဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉသေ တီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ တီႉၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆပႃး ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်း သႂ်ႇၶွၵ်ႈၶင်ဝႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ ၶတ်းၸႂ်တႃႇလႆႈမႃးမိူင်းၾႅတ်ႇတရႄႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ႁူမ်ႈပႃး ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ် တိုၵ်းတေႃးယူႇသေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ်သိုၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ပၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆယႃႉၵဝ်း ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းပႃးၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵိတ်ႇၶႂၢင်သဵၼ်ႈတၢင်းမုင်ႈၸူး တႃႇၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇ တရႄႇတီႇမူဝ်ႇ ၶရေႇသီႇ ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ယူႇၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇတေၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ၊ တႃႇပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉလၢႆးသိုၵ်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်လႄႈ လႆႈပဵၼ်မႃးယူႇၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီႊ ပၢႆၼၼ်ႉ ပေႃးတေမွတ်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇသေ တႃႇလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးတေမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉယမ်လီၼၼ်ႉလႄႈ တႃႇတေၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ် ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (People Defence Force) ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 5 May 2021 ၼႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းတြႃး၊ ဢွၼ်ၼႃႈတေၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းသိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 46 ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ထတ်းႁၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်း 12 ၵေႃႉ မီးၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ တေႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ ထုၵ်ႇသင်ႇထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇ ၵေႃႉထီႉ 46 ၼၼ်ႉသေ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း (National Guard Bureau) ဢၼ်ၶဝ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵုမ်းထိင်းလွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်း တႃႇ 12 ၵေႃႉ မီးလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တေႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆသေ လႆႈထုၵ်ႇသင်ႇထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸုမ်းသိုၵ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း Michael J. Garshak လၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဝႃႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းတႃႇ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇသင်ႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် မီးလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇ ၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး (Online) ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတေႃႇ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းထႅင်ႈ 10 ၵေႃႉသမ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးပၼ်ႁႃသေ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း တႃႇ 12 ၵေႃႉ လႆႈထုၵ်ႇသင်ႇထွၼ်ႇတူဝ်ဢွၵ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ မီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်း ဢၼ်လႆႈ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ယဝ်ႉ 17,000 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AP တႄႉ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းတင်း 12 ၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇသင်ႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ မီးလွင်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၽၢႆႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ လႄႈ တႅမ်ႈတၢင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းတေႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်ဝၼ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉမႂ်ႇ ၵေႃႉထီႉ 46 ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ပႃႇတီႇ Democratic ၽူႈဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တေမီးပၢင်ၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇသေ ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ပေႃးတေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ၸင်ႇလႆႈၽိူမ်ႉထႅမ် ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ၶဝ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ဝေႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ လႆႈသူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 07 January 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈသူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ် ၶတ်းၶႂၢင်ပၢင်ၵုမ် ထိုင်ၼႂ်းသၽႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 5 ၵေႃႉ လႄႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းလူင် လၢႆလၢႆဝဵင်း ၼႂ်းဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 46 ၼႆႉ ႁႅင်းသိုၵ်း တေဢမ်ႇယွမ်း 25,000 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 27 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ တေၵိုတ်းတိုၵ်း ၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 လိူၼ် တေႃႇထိုင်ပီႊၼႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 1 October 2021 ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 28 February 2022 တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 လိူၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတင်းမူတ်း ၼွၵ်ႈလိူဝ် မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယႃႉၵဝ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ၼႆႉ မီးၵႂႃႇလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်သိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ယူႇသဝ်းလႄႈ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵၼ်ယူႇ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶတ်းၸႂ် ၵိုတ်းတိုၵ်းသေ ၶတ်းၸႂ်သမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ပေႃးတေၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး ႁူမ်ႈပႃး တေလႆႈၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈပၼ်ႁႃ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇၶဝ်ယူႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်မီးၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉလႄႈ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၶဝ် ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်း သေႃႇသူၼ်းယႃႉၵဝ်း လွင်ႈၼိမ်သဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ ၼႆ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵၢဝ်ႇၼႄးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေ ၸုတ်ႇၽဝ်ဝၢၼ်ႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း AAPP ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ထိုင် မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 27 September 2021 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ 1,136 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဢဝ်တၢင်းၽိတ်း မီး 6,850 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သင်ၶၸဝ်ႈလုမ်းလၢင်းၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉမဵတ်ႉတႃႇထိုင်တၵ်ႉၵႃႇ ႁၢမ်ႈၵႂႃႇထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ ၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၽႄႈ
သင်ၶၸဝ်ႈ ၸုမ်းလုမ်းလႃးတူၺ်းလူႁဵတ်းဝူတ်ႈဝၢတ်ႈၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ပွင်ႇၶၢဝ်ႇမဵတ်ႉတႃႇထိုင် တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃတင်းလၢႆဝႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇၼႆႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈဝႆႉ ယႃႇၽူမ်ႈၵႂႃႇဝႆႈသႃလူႇတၢၼ်းတီႈထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ တီႈၶူးဝႃးၸဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိၼ်ထမ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/7/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ...
သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် ဝဵင်းၶူဝ်လမ်ယၢပ်ႇ တုင်းႁပ်ႉၸဝ်ႈတႃႇၼ တႃႇသိူဝ်ႇတၢင်း
သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇ ၵႂႃႇမႃးၸူး တီႈဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ပႆႇမီးလီလီလႄႈ ၽွင်း ၶၢဝ်းႁိူဝ်ႉ/ ၾူၼ်ၼႆႉသေ ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် တုင်းႁပ်ႉၸဝ်ႈတႃႇၼ ႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း ၵမ်ႉၸွႆႈ တႃႇသိူဝ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈ/...
ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉသူင်ႇလိၵ်ႈမဵတ်ႉတႃႇထိုင်တၵ်ႉၵႃႇႁႂ်ႈယူႇၸွမ်းသတိ
ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းလပ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၶေႃႈမဵတ်ႉတႃႇ ထိုင်တၵ်ႉၵႃႇသတ်းထႃး လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးတပၢၼ်းလုၵ်ႈသိတ်ႇ ႁႂ်ႈမေႃယူႇၸွမ်းသတိတြႃးလႄႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လီယူႇတႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 9/6/2021 တူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းလပ်း ယူႇတီႈၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ...
ပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇပဵၼ်တီႈထၢတ်ႈပုတ်ႉထၵႃႇယႃႇ မိူင်းပၼ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ
ထၢတ်ႈပုတ်ႉထၵႃႇယႃႇ/ သၼ်လွႆထၢတ်ႈၵုင်းပိၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ မီး ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၼုင်ႈလိူင် 50 တူၼ်ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3-6/6/2021 ၶၢဝ်းတၢင်း...
ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ယွင်ႈယေႃး သင်ၶတႆး ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉထမ်မၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
မၢႆတွင်း ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် လွႆၸၢၵ်ႈ တေႃႇ ၼွင်ၽႃ ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေယွင်ႈယေႃး သင်ၶတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ...
ၾႃႉၽႃႇ ထၢတ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇ ၵဵင်းလိူၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 18/5/2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းတဵင် ၾႃႉၽႃႇသႂ်ႇ ထၢတ်ႈမူၺ်ႇတေႃႇတိုင်ၶမ်း/ ၵဵင်းလိူၼ် ၼႂ်းဢိူင်ႇၵဵင်းလိူၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။ ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵေးသီး...
ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
သင်ၶၸဝ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 25 မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း တင်း မူတ်း 4,000 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ...
ဝၢၼ်ႈတႆး ပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ႁဵတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ
ဝၢၼ်ႈတႆး သုၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း 600 ပၢႆ လႅၼ်လိၼ်တႆး - ထႆး ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9/5/2021...
ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၺႃးၽဝ် 40 ပၢႆ ၽွင်းၸဝ်ႈႁိူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵႂႃႇမီးသီႇပေႃႉ
ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးသေ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵႂႃႇမီးသီႇပေႃႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ႈၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈ ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းမၢၼ်ႈလီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ် ဢမ်ႇယွမ်း 40 လင် ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 2/5/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်...
ၸဝ်ႈၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် တီႈထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ ၶွပ်ႈတဵမ် 2 ပီယဝ်ႉ
ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇ ၸဝ်ႈၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ တေၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် တီႈထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၶူင်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီ 3 လိူၼ်...
ဝိႁၢၼ်တိုၼ်းလႅင်း လႅၼ်လိၼ် တႆး – ထႆး တိုၵ်ႉလူဝ်ႇၸဝ်ႈတႃႇၼ
ဝိႁၢၼ်တိုၼ်းလႅင်း ဢၼ်သၢင်ႈယူႇတီႈ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး(ၾၢင်ႇၾၢႆႇမိူင်းတႆး) ၼၼ်ႉ သၢင်ႈပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇၸဝ်ႈတႃႇၼ ထႅင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပီ 2021 ၼႆႉမႃး ယူႇတီႈသင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ႁူဝ်...
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၼမ်ႉၶမ်း ၸတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ယဝ်ႉတူဝ် ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးၶဵင်ႇတႃႉလၢႆလၢႆဢၼ်
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၼမ်ႉၶမ်း ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈ ပိုၼ်းႁူႉ တၢင်းႁၼ် ၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈ ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 13/3/2021 တေႃႇထိုင်...
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊ ဝိတ်ႉ 19 လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 11/4/2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း...
ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းမႆႈၸႂ် ပၢႆးယူႇလီသိလ်ထမ်းၸဝ်ႈ ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢၼ်ၽဝၼႃႇၼႂ်းထမ်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်း
သိလ်ထမ်းၸဝ်ႈ ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် တီႈထမ်ႈမိူင်းၵႅတ်ႇ တေၶွပ်ႈတဵမ် 2 ပီ၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းမႆႈၸႂ်ၸွမ်း - ဝႃႈၼႆ။ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ...
ပၢင်ၵုမ်လူင် မႁႃသတိပထၢၼ်ႇ(ၺီႇလႃႇၶၢမ်ႇ) ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း ၵမ်းထူၼ်ႈ 55 တီႈၵေးသီး ၸတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း
ပၢင်ပွႆးမႁႃသတိပထၢၼ်ႇ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၺီႇလႃႇၶၢမ်ႇ သင်ၶၸဝ်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၵမ်းထူၼ်ႈ 55 ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၸႄႈ ဝဵင်းၵေးသီး တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းသေ ပွၵ်ႈၵမ်း 56...


text:
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း မိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ တေၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၵူၼ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ထႅင်ႈတႃႇသၢင်ႉငိုၼ်း180 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ် ၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၽွင်းတၢင် မိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) Linda Thomas-Greenfield လၢတ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 ၼၼ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တေၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်း 180 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၵူၼ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႁိၼ်ႇၵျႃႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇဝႆႉတီႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
Linda Thomas-Greenfield ယင်းလၢတ်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ငိုၼ်း 180 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမၢင်ၸိူဝ်း ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉၵိၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉတီႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸုမ်း ARSA ရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ၶဝ်ႈတိုၵ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်း ရၶႅင်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇထူဝ်းသိုၵ်းသေ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်းဝႃႈၼႆ။ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉမိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ လႄႈလၢႆလၢႆမိူင်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈမိပ်ႇဢီးၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မီးၶၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 February 2021 ၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ တေလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇတေၵုမ်းၵမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵႂႃႇထႅင်ႈၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NUG လၢတ်ႈဝႃႈ တေၶတ်ႈၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းလႄႈ တေၶတ်းၸႂ်မႄးပၵ်းပိူင် 1982 ၵႂႃႇပႃး ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – REUTERS


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 August 2021 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ၸဝ်ႈၼၢင်းႁေႃၶမ်းထႆး ပႃးထီႉ (9) ဢၼ်ဢႃႇယုၸဝ်ႈ ၶွပ်ႈထူၼ်ႈ 89 ဝႃႇသႃ ဢွင်ႈတီႈ ပၢင်ႁူမ်ႈၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉသေ ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁေႃၶမ်း ၸိုင်ႈထႆး ပႃးထီႉ (9) ၼႂ်းပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးသေတႃႉ ယူႇတီႈ သင်ႇၶၸဝ်ႈ၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၶူးသွၼ်၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ်လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ သူင်ႇၽွၼ်းယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼၢင်းႁေႃၶမ်း ပႃးထီႉ (9) ဢႃႇယုယိုၼ်းယၢဝ်း ပဵၼ်ႁူမ်ႈၽူၺ်းၵတ်းယဵၼ် ပၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုင် ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ၼႂ်လႃႈ 10:00 မူင်း ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၸုၵ်း တူဝ်လႅပ်ႈသေ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (1) ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်း ၸၢႆးယီႈ လႆႈဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈလူႇတၢၼ်း ဢုပ်းငိုၼ်းဢုပ်းၶမ်း၊ ပိုတ်ႇလူႇဢုပ်းမွၵ်ႇ လႄႈ ၸပ်းတဵၼ်းသေယဝ်ႉ ဢၢၼ်ႇၶေႃႈတိူင်ႇၵၢဝ်ႇ သူင်ႇၽွၼ်းယွၼ်းသူးထိုင် ၸဝ်ႈၼၢင်းႁေႃၶမ်းၸိုင်ႈထႆး ပႃးထီႉ (9) ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇပိုတ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း သတူႇတီႇၽရႃႉမႄႈထႆးသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွၼ်ၼပ်ႉယမ် တေႃႇၼႃႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁေႃၶမ်း ၸိုင်ႈထႆး ပႃးထီႉ (9) လႄႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉသေ ပၢင်ၵႅဝ်ႈပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း ယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးပၢင်ၵႅဝ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်မၢႆတွင်းဝၼ်းမႄႈၼႆသေ ၸဵမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၽူႈၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈတင်းသဵင်ႈ ထႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၵိုၵ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ တင်းၼမ် 300 တူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ၵိုၼ်းပိုၼ်းၼႂ်းဝၼ်းမႄႈၸိုင်ႈထႆး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပႃႇၵိူဝ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် (မၢၼ်ႈ: ပဲခူးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bago), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Paakoe]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပေႃးဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆးလူင် တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 91 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (56.5)[1] လၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းႁၢင်ႈႁေႃ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမွၼ်းၶဝ် ဢၼ်လႉႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ၼႆသေ ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းႁၢင်ႈႁေႃ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး၊ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ လႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႇတ မႃးလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်သေ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ် တႃႈၵုင်း ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးမႃး ၵႆယၢၼ် 50 လၵ်း ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 48 လၵ်း၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင် လွင်ႇၵျီႇၵျုတ်ႉ 96 တီႇၵရီႇ 29 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 17 တီႇၵရီႇ 19 မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဢေႇရိယႃႇဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇသွင်တီႈယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ႁူဝ်ႉဝဵင်းၵဝ်ႇ ယူႇၸႅင်ႈၸႅင်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဢဝ်သၢႆပိုၼ်းဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ-ပၵူဝ်း (ပႃႇၵိူဝ်) ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်မီးတႂ်ႈ ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမွၼ်းၶဝ်မႃး ဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇ ပူးၵမ်ႇ (ပၵၢၼ်ႇ) မႃး လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢူၵ်ႉတႃႇပၵူဝ်းၼႆသေ ယွၼ်ႉ ၶုၼ်ပႃႇၵိူဝ် (ပၵူဝ်း) ၶဝ် ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇပွႆႇၽူႈႁၼ်းငၢၼ်သီႇၵေႃႉ ၵျၢၼ်ႇၸိတ်ႉတႃး၊ ငထူၺ်းယူး၊ ငလူင်းလၽႄႇ လႄႈ ၺွင်ႇဢူးၽီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇသေ ၸွႆႈတိုၵ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သိုၵ်းၵျွၼ်းၶဝ်လႄႈသင်၊ ဝၢႆးၼႆႉ တူဝ်ဢၼေႃႇယထႃႇ ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းသေသိမ်းဢဝ် တထူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလုၵ်ႉတီႈ ပႃႇၵိူဝ်သေ ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၵႂႃႇလႄႈသင်၊ ဝၢႆးသေ ဢၼေႃႇယထႃႇယဝ်ႉ ပၢၼ် ၶုၼ်ၸေႃးလူး ၼၼ်ႉ ၽူႈလႆႈၵိၼ်ပႃႇၵိူဝ် ငယမၢၼ်ႇၵၢၼ်း မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ၸၼႆႉၵႂႃႇလႄႈ ပႃႇၵိူဝ် (ပၵူဝ်း) ၼႆႉ တႄႇဢဝ်ၸဵမ်ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉမႃး ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈပိုၼ်းမၢၼ်ႊ မႃးယူႇမၼ်ႈမၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢၼ်သိုပ်ႇၶုၼ်မၵတူး လႄႈ သိုၵ်းႁိုင်သီႇသိပ်းပီ ဢႃႇဝ - ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ မိူင်းပူးၵမ်ႇႁဵင်းဢူၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ မွၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ် မူၵ်ႉတမႁဵတ်းငဝ်ႈမၼ်းသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ပူၵ်းတင်ႈ သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ် မၵတူး ယဝ်ႉ။ တီႈပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၶမမၢၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပူးၵမ်ႇသေ ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇႁင်းမၼ်းသေ ထိုင်ပၢၼ် တရၽျႃးမႃး ဝႃႇရီႇရူး ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈ သၢႆသိုပ်ႇမၵတူးၼႆႉ ဢဝ်ဢွင်ႇပႄႉမၼ်းသေ ပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းၽၢႆႇတႂ်ႈ မူၵ်ႉတမၵႂႃႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေသၢႆသိုပ်ႇၶုၼ် မၵတူး ထူၼ်ႈ ႘ သိုပ်ႇ ပၢၼ် ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ ပၺႃးဢူးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ လႆႈၶၢႆႉလုၵ်ႉဢဝ် မူၵ်ႉတမသေ လႆႈၶၢႆႉပၵ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၵႃႈတီႈ ပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၺႃးဢူး ၶိုၼ်ႈႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ ထိုင်ပၢၼ် ပၺႃးၼွႆႉမႃး ပွတ်းၽၢႆၼိူဝ် ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၵေႃႈ သုတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉသေ ထိုင်မႃးပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉလႄႈ တီႈဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃမႃး ပၢင်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈမိၼ်းၵျီးၸႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ၊ မိၼ်းၶွင်ႇ ၶဝ် ၶဵင်ႉတႃႉသိုၵ်းပၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈတႄႇပၢင်သိုၵ်း ဢႃႇဝႃႉ-ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ဢၼ်ႁိုင်သီႇသိပ်းပီ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ပၢၼ်ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ-တွင်ႇငူႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင်ပၢၼ်သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်မၵတူး ထူၼ်ႈ ႑႘ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢၼ် တုသျိၼ်ႇတၵႃႇယုတ်ႉပိ ၼၼ်ႉ တွင်ႇငူႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈၽေးသိုၵ်း တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉလႄႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ-ပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဢၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ပိူင်ႇမႃးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ထုၵ်ႇငွႆးဢဝ်တၢႆယဝ်ႉ ၽွင်းမၢၼ်ႊၶဝ် ဢမ်ႇၼိမ်ဢမ်ႇသဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶုၼ်မွၼ်း တမဵင်ႇၸႅၵ်ႈၵဝေႃး လႄႈ တမဵင်ႇထေႃးယႃႇမ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ၶိုၼ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉပယိၼ်ႉၼွင်ႇတိုၵ်းလႄႈ တမဵင်ႇထေႃးလႆႈပၢႆႈသေ မၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ် ပယိၼ်ႉၼွင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ် ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ႁဵတ်းငဝ်ႈမၼ်းသေ ၶိုၼ်းတႄႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းမႄးတႄႇတင်ႈႁေႃၶမ်းၵမ်ႇပေႃးၸတႃႇတီႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ပၢၼ် လုၵ်ႈၸၢၼ်း ၶုၼ်ၼၼ်ႇတ (ငႃးသူႇတယၵႃႇ) ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတႂ်ႈမိုဝ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။
ပၢၼ်ၺွင်ႇယၢၼ်း၊ ပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇ လႄႈ ပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁဵတ်းၼၼ်သေ တႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ပိုၼ်ႉတီႈပၵ်းႁၢင်ႈႁေႃ ယဝ်ႉ ထိုင်ပၢၼ်ၺွင်ႇယၢၼ်းမႃး လႆႈယွၼ်ႇလူင်းပဵၼ် ၶုၼ်ပိုၼ်ႉတီႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႇလုၼ်ႇမိၼ်းတယႃးၵျီး ၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းမႃးတိုၵ်းပႅတ်ႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ငၸိၼ်ႇၵႃႇ ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈမႃး ၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃႈ တီႈမိူင်းတႂ်ႈၼႆႉ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်လိုၼ်းသုတ်း ပၢၼ်ၺွင်ႇယၢၼ်း မႃး ၵူၼ်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၽွင်းၸၢင်ႉဢူးဢွင်ႇလႃႉ ၼႆႉ ႁပ်ႉဢဝ်တူဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပၺႃးတလသေ ၶႄႉသိုၵ်းၵၼ်တင်း ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈဢွင်ႇပႄႉသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢလွင်းၽယႃး ဢူးဢွင်ႇၸေႇယႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတိုၵ်းဢဝ်လႄႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ 32 (ႁွင်ႉ) ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။[2] ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်-ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၸွမ်းမွၼ်းၶဝ်သေ ဢမ်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်မႃးႁၢင်ႈႁေႃထႅင်ႈသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼႆႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်လႆႈႁိမ်ဢဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇသေ ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇၼႃႇ သႃႇဢႃႇတႃႇၽႄႇ ၼႆႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽႅဝ်တႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ၶိုၼ်းထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ၸႄႈတိူင်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ထိုင်ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ပီ 1878 ၼၼ်ႉ တႄႇၶုၵ်းႁွင်ႈ ပႃႇၵိူဝ်-ၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်ဢဝ် မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႄႈ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ထိုင်မႃး ပီ 1883၊ လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (1) ဝၼ်းမႃး တႄႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ မိုၼ်ႇပၢႆၵူၺ်း။ ထိုင်ပီ 1884 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 27 မႃး ႁဵတ်းၶူၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပႃႇၵိူဝ် ယဝ်ႉတူဝ်လီငၢမ်းယဝ်ႉ။[2] မိူဝ်ႈပီ 1885 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းသႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်ႈၼႃႈလိၼ် မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1911 မႃး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 17104 ၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။
ၶူဝ်လဵၵ်းဢၼ်ႁဵတ်းၶၢမ်ႈဝႆႉ တီႈၵၢင်မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် ၼၼ်ႉ တႄႇႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1886-1889 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်လူင်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈသင်ႇဢဝ်တီႈ ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၶူဝ် တီႈၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉၵလတၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼႆႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉၶူဝ်ၼႆႉ ပွတ်းၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ လႆႈသူင်ႇၸူး ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေ ဢဝ်ႁဵတ်းၵၢႆႇၶူဝ်လဵၵ်းလူင် တႃႇၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၵႃႈတေႃႉသူင်ႇ လုၵ်ႉဢဝ်ရၶႅင်ႇမႃးၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇ ငိုၼ်း 55718 ၵျၢပ်ႈယဝ်ႉ။ ၶူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်းပဵၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။[3]
ဢွင်ႈတီႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽြႃးသူၺ်ႇတႃႇလျွင်း (ရွှေသာလျောင်းဘုရား)
- ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမေႃႇတေႃး (ရွှေမော်ဓောစေတီ)
- ႁၢင်ႈႁေႃၵမ်ႇပေႃးၸတႃႇတီႇ (ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်)
- သိမ်ႇလူင်ၵလျႃႇၼီႇ (ကလျာဏီသိမ်တော်ကြီး)
- မႁႃႇၵွင်းမူး (မဟာစေတီ)
ၽူႈၸိူဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်မျူဝ်ႉမ သျိၼ်ႇဢိတ်ႉတႃႇၸႃႇရ (ဝၢၼ်ႈဝၼ်းပႄးဢိၼ်း) (မြို့မဆရာတော်ကြီး ရှင်ဣန္ဒာစာရ (ဝမ်းဘဲအင်းရွာ))
- ဢၢႆၸီႇဢႅတ်ႉ ဢူးတိၼ်ႇထုတ်ႉ (အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ်)
- တိၼ်ႇဢွင်ႇ မၢၼ်ႈမေႃႇ (ဗန်းမော် တင်အောင်)
- ၼၢင်းငၢမ်းငဝ်းတူင်ႉ၊ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်ၵဝ်ႇ ၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇယီႇ (ၺွင်ႉဝၢႆးယႅတ်ႉ) (ခေတ်ဟောင်းအဆိုတော် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ခင်ခင်ရီ (ညောင်ဝိုင်းရပ်))
- ထႅၼ်ႈၽူႈထတ်းသိၼ် ဢူးဢွင်ႇတူဝ်း (တရားသူကြီးချုပ် ဦးအောင်တိုး)
- လိၼ်းယူင်ႇၼီႇ (လဵၵ်ႉပျႃႇၵၢၼ်ႇ) (လင်းယုန်နီ (လိပ်ပြာကန်ရပ်))
- တွၵ်ႉတႃႇၸူဝ်းယိၼ်ႇ (ဒေါက်တာစိုးရင်)
- ၽူႈၸတ်းၸိူဝ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တႃႇတု (စာရေးဆရာ ဒါရိုက်တာ သာဓု)
- မွင်ႇၵူဝ်ႇယု (ၸၢႆးၵၼၢႆး ပွတ်းၸၢၼ်း) (မောင်ကိုယု (ဇိုင်းဂနိုင်းတောင်ပိုင်း))
- တွၵ်ႉတႃႇၵျေႃႇၸဵင်ႇ (ဒေါက်တာကျော်စိန်)
- ၶူးဢုပ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢူးတၢၼ်း (အမျိုးသားကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးသန်း)ref name=":0" />


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 18:30 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်းမိူင်းယၢင်းလႅင် လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းတင်းၼမ်။
ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The 74 Media ဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ယိုဝ်းၵွင်ႈၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းလႄႈ သိုၵ်းယၢင်းလႅင်ၸင်ႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၶိုၼ်းသေ ၸင်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင်ၵေႃႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်း ထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလူႉသုမ်းလႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇႁတ်းယူႇသေ ၸင်ႇပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈမႃး။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတူၺ်းၵၼ်လႆႈယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈမူတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်တိူဝ်ႉမၢတ်ႈၸဵပ်းသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ လွတ်ႈၽေးၵၼ်ယူႇ၊ ငဝ်းလၢႆးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁၢႆႉႁႅင်းမႃးလႆႈလိူဝ်ၵဝ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ မူၵ်းယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် တႃႇတေႁဵတ်းသုမ်ႉသွင်းသေယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လူဝ်ႇတၢင်းထွႆႈထႅမ် ၽႃႈယၢင် လႄႈ ယႃႈယႃၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၵဝ်ႈ (September 2021) မႃးၼႆႉ တီႈၼႂ်းဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ၵူၼ်းမိူင်းလူႉသုမ်းသၢႆၸႂ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေးသေ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းတဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တုၺ်ႉတႃႇ
တုၺ်ႉတႃႇ (မၢၼ်ႈ: တွစ်တာ)၊ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Twitter) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း လႄႈၶၢဝ်ႇ ဢွၼ်ႇလၢႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢဝ်ဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပေႃးတေႁဵတ်း တုၺ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၼႆ မၵ်းၶၢၼ်းဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈပေႃႉသႂ်ႇလႆႈ တူဝ်လိၵ်ႈ ၁၄၀ တူၺ်းၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၇ ဝၼ်း ပီ ၂၀၁၇ ၼႆ လိူဝ်သေ ၽႃႇသႃႇၵျပၢၼ်ႇ၊ ၽႃႇသႃႇၶႄႇ၊ ၽႃႇသႃႇၵူဝ်းရီးယႃး ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းလိူဝ်ပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ တေႃထိုင် ၂၈၀ ပဵၼ်သွင်ပုၼ်ႈသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇလႆႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇတၢင်ႇ မၢႆၽၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်တေၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈၵူၺ်း။ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တေၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ ဢႅပ်ႉမူဝ်ႇလ်ပၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး ပိူင်သူင်ႇလိၵ်ႈပွတ်း သေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ တုၺ်ႉတႃႇယူႇ။[6] လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇတုၺ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ သႅၼ်ႇၽရၢၼ်ႇၸိတ်ႇသ်ၵူဝ်ႇ၊ ၵႄႇလီႇၽူဝ်းၼီးယႃး၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၽႄ ၼမ်လိူဝ် ၂၅ ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[7]
တုၺ်ႉတႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉ တႃႇသေး၊ ၼွၵ်ႉ ၵလႅတ်ႉၸ်၊ ပၸ်ႉ ၸတူင်း လႄႈ ဢီႇဝႅၼ်ႇ ဝီႇလႅၼ်ႇ ၶဝ် လႆႈၶူင်သၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၀၆ လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ လႆႈတႄႇပိုတ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်ႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉမႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈꧠႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ ၂၀၁၂ ၊ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တုၺ်ႉတႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း ႑႐႐ လၢၼ်ႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇတုၺ်ႉ ႓႔႐ သေ၊[8] "တီႈပိူင်သွၵ်ႈႁႃ တုၺ်ႉတႃႇ" ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လႆႈပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ႑.႖ လၢၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။[9][10][11] ထိုင်ပီ 2013 မႃး တုၺ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်လႆႈပၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ႑႐ ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးလႆႈတၢင်ႇမၢႆထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် "ပိူင်သူင်ႇလိၵ်ႈပွတ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ (SMS)" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[12][13] ထိုင်ပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတုၺ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် ႓႑႐ လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။[5] ပီ 2016၊ ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၼၼ် ၼႄလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ (ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတုၺ်ႉတႃႇၶဝ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႑႐ ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်ပွၵ်းဢွၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈတုၺ်ႉတင်းသဵၼ်ႈ ႔႐ လၢၼ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[14] ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸၢႆးၸၢႆးၶမ်းလႅင် ဢိၵ်ႇပႃး ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸဝ်ႈၵၢၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်သေတႃႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉဢေႇယူႇ။
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းမႄးထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ About Twitter, Inc..
- ↑ Jeremy Quittner။ "Twitter Balance Sheet"၊ Google၊ October 3, 2013။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - November 14, 2013။။
- ↑ Twitter Company Info. Twitter (February 6, 2015). Retrieved on May 2, 2014။
- ↑ Twitter.com Site Info. Alexa Internet. Retrieved on February 1, 2017။
- ↑ 5.0 5.1 About Twitter, Inc.. Twitter.
- ↑ "Twitter via SMS FAQ" Archived 2012-04-06 at the Wayback Machine. Retrieved April 13, 2012.
- ↑ "About Twitter" Retrieved April 24, 2014.
- ↑ Twitter (March 21, 2012). Twitter turns six. Twitter.
- ↑ Twitter Passed 500M Users In June 2012, 140M Of Them In US; Jakarta 'Biggest Tweeting' City. TechCrunch (July 30, 2012).
- ↑ Twitter Search Team (May 31, 2011). The Engineering Behind Twitter's New Search Experience. Twitter Engineering Blog. Twitter. Archived from the original on March 25, 2014။ Retrieved on June 7, 2014။
- ↑ "Twitter turns six" Twitter.com, March 21, 2012. Retrieved December 18, 2012.
- ↑ Top Sites. Alexa Internet. Retrieved on May 13, 2013။
- ↑ D'Monte, Leslie (April 29, 2009). Swine Flu's Tweet Tweet Causes Online Flutter. Business Standard. Retrieved on February 4, 2011။ “Also known as the 'SMS of the internet', Twitter is a free social networking service”
- ↑ For Election Day Influence, Twitter Ruled Social Media. The New York Times (November 8, 2016). Retrieved on November 20, 2016။


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵုမ်ထိင်းလႆႈ လွင်ႈၾႆးလုၵ်ႉလၢမ်းမႆႈႁႅင်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၵူၺ်းတိုၵ်ႉမီးသႅင်ၾႆးတႅၵ်ႇမႆႈ သၢၼ်ၶေးမီးယူႇ ပဵၼ်ၵမ်းၵမ်းလႄႈ ၽၢႆႇၶႄၾႆးလႆႈၸႂ်ႉၾူမ်းၶႄၾႆး ပႂ်ႉႁူတ်းပၼ်ယူႇတႃႇသေႇ။
ဢိင်လူၺ်ႈ လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၾႆးမႆႈႁူင်းၵဵပ်းသၢၼ်ၶေးမီး ၶွမ်ႇပၼီႇ MINGTY CHEMICAL CO., LTD. ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်းၽလီး ၸႄႈတွၼ်ႈ သမုတ်ႇပရႃၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 July 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 03:10 မူင်း မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ လႄႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းၼမ် ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး လူတ်ႉၵႃး လူႉၵွႆတင်းၼမ် တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးသႅင်ၾႆး ဢၼ်မႆႈသၢၼ်ၶေးမီး ပႆႇမွတ်ႇလႆႈမူတ်းသဵင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၶႄၾႆးၶဝ် တိုၵ်ႉလႆႈပႂ်ႉၵုမ်းထိင်းႁူတ်းၼမ်ႉပၼ်ယူႇ ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Thairath ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12:20 မူင်း ၼႆႉဝႃႈ ၸုမ်းၶႄၾႆး ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈဢဝ်ၾူမ်းၶေးမီး (Foam fire extinguisher) သႂ်ႇလေႃးၼမ်ႉသေ ႁူတ်းလေႃႇၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵဵပ်းသၢၼ်ၶေးမီးဝႆႉ တင်းၼမ်ၼၼ်ႉယူႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးသႅင်ၾႆးလုၵ်ႉတႅၵ်ႇမႆႈ ပဵၼ်ၵမ်းၵမ်းဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇၶႄၾႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈပဵၼ်ၽေးၼႆႉ ယွၼ်ႉတိုၵ်ႉမီး သၢၼ်ၶေးမီးမၢၵ်ႇမိူဝ်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတဵမ်ၵႂႃႇ လႄႈ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇတေတႅၵ်ႇမႆႈၶိုၼ်းလႆႈၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၼင်ႇႁိုဝ် ၾႆးပေႃးတေဢမ်ႇတႅၵ်ႇမႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ႉၾူမ်းၶေးမီး ႁူတ်းပၼ်ယူႇတႃႇသေႇ တေႃႇပေႃးထိုင် သၢၼ်ၶေးမီး ဢၼ်ပဵၼ်သၢၼ် Styrene Monomer ပေႃးတေၸၢင်ႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ လွင်ႈလူႉသုမ်းတင်းမူတ်း ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆ 70 လင်၊ လူတ်ႉၵႃး 15 လမ်း ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း 29 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 1 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇၶႄၾႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်း 5 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇပၼ်ႇမူၼ်း ဢၼ်လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပဵၼ်ၽေးယႂ်ႇလူင်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း ႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၶွမ်ႇပၼီႇ MINGTY CHEMICAL CO., LTD. ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၾႆးမႆႈၵႂႃႇၼႆႉ လႆႈယိုၼ်ႈတၢင်ႇမၢႆၾၢင် မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 20 June1989 ယၢမ်းလဵဝ်မီးၵႂႃႇ 32 ပီႊ လူၺ်ႈငိုၼ်း တိုၼ်းလၢင်းယိုၼ်ႈတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၶွမ်ႇပၼီႇ 70 လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇငိုၼ်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၽွင်းလူင် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႉမႂ်ႇ ပႆႇႁိုင်သင် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆတိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ် ဝၼ်းလဵဝ်လူႉတၢႆ သုင်ထိုင် ႁဵင်ပၢႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20 May 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၢႆးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ပရႃႇသီးလ် Jair Bolsonaro လႄႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႉၵဝ်ႇ Nelson Teich မီးတၢင်းႁၼ်ထိုင် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လၢႆလၢႆလွင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁပ်ႉမိုဝ်း လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းပရႃႇသီးလ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႉၵဝ်ႇ Nelson Teich လႆႈထုၵ်ႇပူတ်း ၸၼ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပႅတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် Jair Bolsonaro လႆႈၶိုၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း Eduardo Pazuello ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းပရႃႇသီးလ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။ ယူႇတီႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႉမႂ်ႇ Eduardo Pazuello တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ တေႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃ ဢၼ်ယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ (Malaria) ၼၼ်ႉသေ ယူတ်းယႃၵူၼ်းၸိူဝ်း တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ ယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ဢိၵ်ႇတင်း ၸုမ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ လႄႈ တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉတႄႉ လၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ သင်တေၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉသေ ယူတ်းယႃၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၸႂ်သၼ်ႇတဵၼ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေး ထိုင်တီႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (16,517) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်တင်းမူတ်းမီး (271,885) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (1,130) ၵေႃႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ သုင်ထိုင်ႁဵင် လႄႈ ႁူမ်ႈၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး (17,983) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး (106,794) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းပဵၼ်ၼမ် လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆၼမ်သုတ်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၶၢဝ်းတင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (20,289) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် တင်းမူတ်းမီး (1,570,583) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ (1,552) ၵေႃႉ ၵူၼ်းလူႉသဵင်တၢႆ တင်းမူတ်းမီး (93,533) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး (361,180) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20 May 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ (213) မိူင်း၊ (213 countries and territories)၊ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းမူတ်းမီး ( 5,002,439 ) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တင်းလုမ်ႈၾႃႉမီး (325,214) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃသေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး (1,971,353) ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း − www.worldometers.info/coronavirus/ ဝၼ်းထီႉ 20 May 2020 ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:00 မူင်း။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း