text:
ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ)
ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၵိူတ်ႇ ပီ 1951 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်း) ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ဝဵင် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈသိပ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႈမႃႇ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း လႄႈ ၽူႈတူၵ်းၶွၵ်ႈၵဝ်ႇယွၼ်ႉပၢႆးမိူင်း သေ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇသေ ပဵၼ်မႃး တႅၼ်းၽွၼ်း တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၸမ်ႉ လႆႈပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း သေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး တႄႇဢဝ် ပီ ၂၀၁၆ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၁ ဝၼ်းတေႃႇ ပီ ၂၀၁၈ မၢတ်ႉၶျ် ၂၁ ဝၼ်းယဝ်ႉ။[1]
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးတီႈ ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတၼုၽျူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ မိူဝ်ႈ ပီ 1951 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇမႃးတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျွင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် တီႈ ဝဵင်းတၼုၽျူႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် မၢႆ ႖ တီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ။[2] လႆႈၸုမ်ႈၶူးပၢႆးသၢႆႈ ၽၢႆႇ ပၢႆးၽူႇမိ လႄႈ H.G.P., RL တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ဝဵၵ်ႉၸႃႇလႄႈ တဵၵ်ႉပၢၼ်ႇ တႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3]
ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး ၽူႈတၢင်ၼႃႈတႅၼ်းၽွင်း၊ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၸင်ႉသုင် တီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းတၼုၽျူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3][4][2]
ပၢႆးမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း ၼႂ်းၸုမ်းၽၢႆႇသူၼ်းတုမ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸႄႈဝဵင်းတၼုၽျူႇ၊ ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း ၽၢႆႇသူၼ်းတုမ် ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း ၸုမ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4]
မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ ၁၉၉၀ ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ဢၼ် တွၼ်ႈတႃႇပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၂၀,၃၈၈ (၅၆%) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3] မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ၂၀၁၂ ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း၊ တီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ ပၢင်ၵုမ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ ၂၀၁၈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၂၁ မႃး လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5]
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ ၂၀၁၈ လိူတ်မၢတ်ႉၶျ် ၂၃ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉလႄႈ ဢူးတွင်းဢေးၶဝ် လဝ်ႈတၢင်ႇပၼ်မၢႆၸိုဝ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၼေႃႇၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ႒႗႓ ၶႅပ်းသေၵေႃႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။[4] ထိုင် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 28 မႃး လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼမ်သေပိူၼ်ႈသေၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Names of Pyithu Hluttaw representatives announced"၊ Union Election Commission၊ Government of Myanmar၊ 2 April 2012။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 5 October 2012။။ Archived from the original on 9 May 2012။
- ↑ 2.0 2.1 ဦးဝင်းမြင့် ကိုယ်ရေးအကျဉ်း. ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်. Archived from the original on 2018-03-23။ Retrieved on ၂၃ မတ် ၂၀၁၈။
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Khin Kyaw Han (1 February 2003). Brief Biographies of Elected MPs. 1990 Multi-party Democracy General Elections. Retrieved on 5 October 2012။
- ↑ 4.0 4.1 4.2 ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌေဟာင်း ဦးဝင်းမြင့်အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်. Eleven Media Group (၂၃ မတ် ၂၀၁၈). Archived from the original on 2018-03-26။ Retrieved on ၂၃ မတ် ၂၀၁၈။
- ↑ ဦးဝင်းမြင့် လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကနေ နုတ်ထွက်. လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ (၂၁ မတ် ၂၀၁၈). Retrieved on ၂၁ မတ် ၂၀၁၈။


c: text/html

text:
ၵိူၼ်ႇတူ:Geography
ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း(ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊဝႃႈ ပထဝီဝင်)ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼင်လိၼ်မိူင်းလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်းလိၼ်မိူင်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ - လိၼ်၊ ၼမ်ႉ၊ လူမ်း၊ ထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ ၵူၼ်း တူဝ်သတ်းတင်း သဵင်ႈ ဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝႆႉ မူႇၽႂ်ၸုမ်းမၼ်းသေယဝ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတၢင်းၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ်လႆႈ ၼင်ႇလၢႆၸုမ်းလၢႆၸိူဝ်း ဢၼ်ယူႇတီႈႁိူၼ်းလဵဝ် မိူင်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉဝႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိူင်းလဵဝ်ၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လႅင်ႊမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇဝႆႉၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းယူႇလႄႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိူၺ်ႈလႅင်ႊမိူင်ၼႆႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။
ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ မီးသင်သေ ပဵၼ်သင်ဝႆႉယူႇ။ မိူင်းလႂ် မီးတီႈလႂ်ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းမႃးၼႆႉ ၸင်ႇတေႁူႉလႆႈလီလီယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်လူမ်းၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸင်ႇတေၸၢင်ႊၸႅၵ်ႇႁူႉလႆႈ မဵဝ်းလႂ်မဵဝ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ပေႃးလဵပ်ႁဵၼ်းပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းၸိုင် ႁဝ်းတေလႆႈႁူႉလွင်ႈၼႃႈမိူင်း၊ ႁူႉလၢႆးတူၺ်းၽႅၼ်ႇတီႈလိၼ်မိူင်း၊ ႁူႉဝႃႈ မိူင်းလႂ်မီးတီႈလႂ်။ ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈတၢႆႊတူဝ်။ ဢၼ်တိုၼ်းမီးဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ လၢမ်းလိမ်းသွၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ။
ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႅင်ႊမိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႅင်ႊမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼင်ႇၵႃႊၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇ ၵပ်းပႃးလူၺ်ႈ တင်းမိူင်း လိၼ်တီႈယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လိၼ်၊ ၼမ်ႉ၊ လွၺ်၊ ထိူၼ်ႇ၊ လူမ်း၊ ၾိင်ႈၾႃႉ၊ ၵၢင်ႁၢဝ်၊ တူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်တင်းလူင် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉတင်းမိူင်းၵူၼ်းႁဝ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပႃးဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းသိူင်းလႅင်ႊမိူင်းယဝ်ႉ။ ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈလႅင်ႊမိူင်းလႄႈဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလႅင်ႊမိူင်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း" ယဝ်ႉ။
လိၼ်၊ ၼင်လိၼ်၊ လိၼ်မိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ၵူၼ်း၊ သတ်း၊ တူၼ်ႈ၊ တူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်း ပဵၼ်ၸႂ်ဝႆႉယူႇၼိူဝ်မၼ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လိၼ်" ဢမ်ႇၼၼ် "ၼင်လိၼ်" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉ၊ လိၼ်၊ လူမ်း၊ ႁိၼ်ၽႃၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈမီးဝႆႉပႃးထႅင်ႈယူႇ။ တၢင်းဢၼ်ပဵၼ်တီႈယူႇ တႃႇတူဝ်မီးၸႂ်မေႃႁူႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃႁူႉၶဝ်သဵင်ႈသဵင်ႈ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "လိၼ်မိူင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
လုမ်ႈၾႃႉ၊ ၵမ်ႇၾႃႇ၊ လူၵ်ႈၶူင်း(လူၵ်ႈ)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႅင်ႊလိၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁဝ်းယူႇဝႆႉယူႇၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈတေႉတေႉ။ မီးၼင်ႇလိၼ်ၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး မီးပႃးၼမ်ႉ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈလိုၵ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၼင်လိၼ်မိူင်းၵႂၢင်ႈလူင် ဢၼ်ပဵၼ် "လိုမ်လိၼ်"(ၵုၼ်ယႂ်ႇလူင်) ၸဵတ်းၵုၼ်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလိုၵ်ႉလူင်လၢင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉသမုတ်ႉ" ႁႃႈမႄႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ ပဵၼ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်း၊ သတ်း၊ တူၼ်ႈမႆႉ ၶဝ်တင်းလူင် ယူႇသဝ်းလႆႈ ၵႂႃႇမႃးႁႃၵိၼ်လႆႈၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ "လုမ်ႈၾႃႉ" ဢမ်ႇၼၼ် "ၵမ်ႇၾႃႇ" ဢမ်ႇၼၼ် "လူၵ်ႈ" (လူၵ်ႈၶူင်း - လေႃးၵ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်လိုမ်လိၼ်လူင်ၼၼ်ႉ မီးလိၼ်ပဵင်း၊ ပႃႇယိူဝ်ႈ၊ လွႆ၊ ထိူၼ်ႇ၊ ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ မႄႈၼမ်ႉ၊ ၼွင်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
လွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၼ်သုင် ဢၼ်ၽုတ်းပႅၼ်ဝႆႉလိူဝ်သေႁိမ်းႁွမ်း ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း တင်းတင်ႈၵူၵ်ႇယူၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "လွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်သုင်လိူဝ်သေၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆ 600 မီးတႂ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "လွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ထိူၼ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ပႃႇမႆႉၶိူဝ်းယုမ်း တူၼ်ႈတင်းၼမ်လၢႆၶဝ် ဢွၵ်ႇၶႄႉၵၼ် ႁိမ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၶူၼ်းၶဝ်းၵၼ်ဝႆႉ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်သင် တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် "ထိူၼ်ႇ" ယဝ်ႉ။ ပႃႇမႆႉလူင်ႊတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ "ထိူၼ်ႇ" ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ "ထိူၼ်ႇ" ဢဝ်တီႈဝႆႉ တႃႇသိပ်းပုၼ်ႈၼိူင်ႈပုၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼင်လိၼ် တီႈဢၼ်ပဵၼ်ႁိၼ်ပဵၼ်သၢႆးလၢႆလၢႆသေ ဢမ်ႇမီးယိူဝ်ႈယႃႈ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉသင်သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး" ၼႆယသ်ႉ။ ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး ဢဝ်တီႈမၼ်းဝႆႉ သၢမ်ပုၼ်ႈၼိူင်ႈပုၼ်ႈ။ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးၼႆႉ ႁၢမ်ႉၼမ် မီးတီႈမိူင်းမႆႈၾႃႉလႅင်ႉ လႄႈ ႁိမ်းၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ။ မိူင်းတႆး ပဵၼ်မိူင်းၾႃႉၾူၼ်လီလႄႈ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။ ႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉတႄႉ တေႃႉတႄႉမီးႁၢတ်ႇသၢႆးယူႇဢိတ်းဢွတ်း။
မႄႈၼမ်ႉ(ၵႄးၼမ်ႉ)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵႄးၼမ်ႉ ပဵၼ်ႁွင်ႊဢၼ်မီးၼမ်ႉလႆလၢႆႇယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၾူၼ်တူၵ်းလူင်းမႃးလႄႈသင်၊ ၼမ်ႉမွတ်း၊ ၼမ်ႉႁူး ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈသင် ႁူမ်ႈၵၼ်လႆလူင်းပဵၼ်ႁွင်ႊဢွၼ်ႇ။ ႁွင်ႊဢွၼ်ႇတင်းၼမ် လႆႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မႃး မႄႈၼမ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ တင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃးမႄႈၼမ်ႉလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉလႆတင်းလူင်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉၵႄး"။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉပၢင်၊ ၼမ်ႉတဵင်း၊ ၼမ်ႉလူၺ်၊ ၼမ်ႉလဵၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ(ၵႄးၼမ်ႉ)ဢွၼ်ႇသေ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၶွင်သမ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈသမုတ်ႉတြႃႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်ႇၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလူင် တီႈဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ ၼမ်ႉၵႄး၊ ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇဢွၼ်ႇတင်းလၢႆၶဝ် လႆၶဝ်ႈၵႂႃႇႁွမ်းၼမ်ႉၶဝ်ၸူးၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ၊ ၼမ်ႉလွႆ၊ ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ ၼမ်ႉၵႄး၊ မႄႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇၶဝ် လႆႈႁွမ်းပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉလူင်။ ၵူႊမႄႈၼမ်ႉသမ်ႉ လႆလူင်းၵႂႃႇၶွၼ်ႈၶဝ်ႈၵၼ် တီႈပၢင်ႇပဵင်းလူင်ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆႇမႄႈၼမ်ႉတင်းလၢႆ ၵႂႃႇၶွတ်ႇယွတ်ႈ ၶွၼ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တီႈ "ပၢင်ႇ" ၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလူင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ လၢႆမႄႈ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်သမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉသမုတ်ႉ" (ပၢင်ႇလၢႆႇလူင် - သမုတ်ႉတြႃႇ) ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွၼ်းတွၼ်ႊ ဢၼ်မီးတီႈၽၢႆႇၼိူဝ်သုတ်း ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼႃႈလိၼ်" ယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်ဝႆႉၵူႊတီႈ။ မၢင်ႊတီႈသုင်၊ မၢင်ႊတီႈတႅမ်ႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁူႉၸၵ်း တွင်းမၢႆလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်သုင်တႅမ်ႇ ယႂ်ႇလဵၵ်ႉၼၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈမီးၸိုဝ်ႈႁွင်ႉၵိုၵ်းၽႂ်မၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ပၢင်ႇပဵင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင်ႁႄႉတပ်ႉဝႆႉသေ တူၺ်းပွင်ႇႁၼ်ငၢႆႈ သမ်ႉတၢင်းသုင်တႅမ်ႇၼႃႈလိၼ် ဢမ်ႇပၢႆႊပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပၢင်ႇပဵင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
လွၺ်တင်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၺ်လုၵ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၽုတ်းမီးဝႆႉယူႇ ၵႄႈၵၢင်ပၢင်ႇ ႁၢင်းၶေႃမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် "လွၺ်တင်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွင်း၊ ၵုင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ်သုင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လိူဝ်သေႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းဢိတ်းဢီႈၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် "ၵွင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်သုင် ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ၵၼ် ထၢင်ႇၸႅင်ႈသေႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၵုင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
တႄးလွၺ်၊ ႁၢဝ်းလွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၺ်လၢႆလုၵ်ႈ သိုပ်ႇၶပ်ႉလၢမ်းတမ်းၸပ်းၵၼ် ယၢဝ်းလူင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တႄးလွၺ်"။ တႄးလွၺ် လၢႆလၢႆတႄးၼမ်လၢႆ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ႁၢဝ်းလွၺ်"၊ "တႄး"ၼႆႉ လၢတ်ႈလူၺ်ႈတၢင်းယၢဝ်းဢၼ်ၶၼ်ႈၶႅၼ်ႈၼႃႈလိၼ်မၼ်းသေ "ႁၢဝ်း"ၼႆႉၸမ်း ၶႂ်ႈဝႃႈတေႃႇ တၢင်းဢၼ်ယၢဝ်းၼၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၼ်လွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၶပ်ႉတၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈလူၺ်ႈ ၸွမ်းၼိူဝ်တႄးလွၺ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "သၼ်လွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိၵ်းလွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်မီးၼိူဝ်ပၢႆလွၺ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၸိၵ်းလွၺ်"။ ၼိူဝ်ပၢႆလွၺ် ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၸိၵ်းလွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
တၢပ်ႈလွၺ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၵၢင်လွၺ် ဢၼ်ပဵၼ်တီႈလိင်ႇတီႈသူပ်ႉတီႈပိူၼ်း တီးပၢၼ်း လိၼ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "တၢပ်ႈလွၺ်" ၼႆယဝ်ႉ။
လႃႇႁႃႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႃႈလိၼ်တၢပ်ႈလွႆ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၸၼ်းသိုဝ်ႈ၊ ၶိုၼ်ႈယၢပ်ႇလူင်းယၢပ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လႃႇႁႃႉ" ဢမ်ႇၼၼ် "ႁႃႉ" - "ႁိုၵ်း" ၊ ဢမ်ႇၼၼ် "ၽႃ" ၼႆယဝ်ႉ။ လႃႇႁႃႉ၊ ႁႃႉ၊ ႁိုၵ်း လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈ တၢင်းၼိူဝ်တေႃႇတၢင်းတႂ်ႈ၊ ၽႃလႄႈလႃႇ လၢတ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈတၢင်းတႂ်ႈတေႃႇတၢင်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ။
ႁူၺ်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵႄႈပၢၼ်းတၢပ်ႈလွၺ်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ႁူၺ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်တီႈၼိူဝ်လွၺ်သုင်သေတႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇပဵၼ်ဝႆႉတီႈပၢင်ႇၵႂၢင်ႈ ပေႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈဝဵင်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ပဵင်းသုင်" ယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ "ပဵင်းသုင်း"၊ "ပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်" ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လဝ်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူးဢၼ်ပွင်ႇလူင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉတီႈတိူၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "လဝ်"( ႁူးလဝ်)ၼႆယဝ်ႉ။
ထမ်ႈ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူးၵူင် ဢၼ်ၸူင်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလွၺ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ထမ်ႈ" ။ (ထမ်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊၼႂ်းမိူင်းတႆး ပဵၼ်ထမ်ႈပၢင်းတြႃႉ၊ ထမ်ႈၸၢင်ႉ၊ ထမ်ႈၵိဝ်ႇသွင်ၼူမ်း၊ ထမ်ႈၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ)။
လွၺ်ၾႆး[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွၺ်ဢၼ်လုၵ်ႉၼႂ်းတူဝ်လွၺ်မၼ်းသေ ပွၺ်ႇဢွၵ်ႇၵႂၼ်းၾႆးမုၵ်ႉၾႆး ဢိၵ်ႇၼမ်ႉႁႄႊလိူတ်ႇမႆႈၶဝ် ပဵၼ်ဢူၼ်သေ လၢတ်ႈလႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်"လွၺ်ၾႆး" ယဝ်ႉ။ (လွၺ်ဢၼ်ၼႂ်းမၼ်း ပိုၼ်ႉၼႂ်းမၼ်း မႆႈၼႅၼ်ႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ်လွၺ်ၾႆးလူင်လၢင် ဢိၵ်ႇၼမ်ႉလိူတ်ႇမႆႈမၢၵ်ႇႁိၼ် ၸိူမ်ႈပဵၼ်ဢူၼ်ၶဝ် လူၵ်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ လွၺ်ၾႆးၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆး ဢမ်ႇမီးလွၺ်ၾႆး။ ၸိုဝ်ႈလွၺ်ၾႆးတႄႉမီးယူႇ)။
ၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶိူင်ႈငဝ်ႈပိုၼ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင် ၸိူင်ႉၼိူင်ႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ႊၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တင်းလၢႆ။ ၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်။ ဢိင်ၼိူဝ်လၢႆးဢွၵ်ႇ၊ တီႈဢွၵ်ႇ၊ ယိုင်ႈလႆ ၼမ်ဢေႇလဵၵ်ႉယႂ်ႇၶဝ်သေ ၸင်ႇလႆႈမီးဝႆႉ ၸိုဝ်ႈၽႂ်မၼ်း လၢႆးႁွင်ႉ ႁၢင်းၽႂ်ႁၢင်းမၼ်းဝႆႉယူႇ။
ၼမ်ႉႁူး၊ ၼမ်ႉမွတ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းလိၼ်၊ ႁူးႁိၼ်၊ တႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ၊ ၼႂ်းငၢပ်ႇႁိၼ်ႁၢင်းၵွၺ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉႁူး၊ ၼမ်ႉမွတ်း" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၽႃယၢတ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉဢၼ်ယွတ်ႇယွႆႉဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်း ၽႃႁိၼ်ၼေႃႇႁိၼ်ၶသ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉၽႃယၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉႁွင်ႊ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉႁူး၊ ၼမ်ႉမွတ်းၶဝ် လႆဢွၵ်ႇမႃးသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၾူၼ်ၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ လႆလူင်းပဵၼ်ႁွၺ်းတၢင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် "ၼမ်ႉႁွင်ႊ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉပုင်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉမႆႈ၊ ၼမ်ႉၽူတ်ႇလိူတ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းလိၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၼမ်ႉပုင်ႇ" ။
ဢိူင်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉ ဢၼ်လိၼ်လွမ်ႉဝႆႉၵူႊၽၢႆႇၽၢႆႇသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆၵႂႃႇၽၢႆႇလႂ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဢိူင်ႇ" ယဝ်ႉ။ ဢိူင်ႇၼႆႉ ၼမ်ႉၾူၼ်တူၵ်းသႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ ်ၼမ်ႉႁွ်ႊ ဢၼ်မီးဝႆႉၸမ်ၼၼ်ႉ ၸိုမ်းၶဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းလုၵ်းလူင်သေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႇ "ဢိူင်ႇၶိူဝ်ၵႂၢႆး" ။
တိုင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ၼမ်ႉၵႂႃႇၶွၼ်ႈတုမ်ႊၵၼ် ပဵၼ်ယႂ်ႇပဵၼ်ၵႂၢင်ႈပဵၼ်လိုၵ်ႉသေ တွၼ်ႊလၢႆႇၼမ်ႉတၢင်ႇတီႈၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တိုင်း"၊ "တိုင်းၼမ်ႉ" ၼႆႉ တၢင်းဢၼ်သၢႆၼမ်ႉ လႆၵႂႃႇၶွၼ်ႈယိုင်ႈၵၼ်ဝႆႉသေတီႈတီႈသေ ပဵၼ်ဝႆႉၵႂၢင်ႈလိုၵ်ႉၼိမ်ဢိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တိုင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တိုင်းၼမ်ႉယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလူင်လၢင် ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼမ်ႉၶွၼ်ႈတုမ်ႊၵၼ်ဝႆႉၼမ်လၢႆၼႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၼွင်" ။ တီႈဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼမ်ႉၶဝ် ၸူးလုမ်းတုမ်ႊၶွၼ်ႈၵၼ်ဝႆံတင်းၼမ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ "ၼွင်" ယဝ်ႉ။
တၢတ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ မႄႈၼမ်ႉၶဝ် လႆၵႂႃႇထိုင်တီႈလႃႇၵၢၼ်ႉလႂ်၊ ႁိုၵ်းၸၼ်းလႂ်သေ လႆႈပုင်ႈလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "တၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ (ၼမ်ႉၵႄးယႂ်ႇလႆပုင်ႈတူၵ်းသႂ်ႇ တီႈတႅမ်ႇၼႃႇၼၼ်ႉလႄႈ တၢတ်ႇၵေႃႈ ယႂ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "တၢတ်ႇယႂ်ႇ"။ မိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ မီးတၢတ်ႇၼမ်လၢႆ။ ၼႂ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်း၊ တၢတ်ႇႁၢႆးပႃၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇယႂ်ႇသေ ႁၢင်ႊလီၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊတေႉတေႉယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉမၢဝ်းသမ်ႉ မီးတၢတ်ႇၽီႇႁႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းလႃႈသဵဝ်ႈသမ်ႉ မီးတၢတ်ႇၽွင်၊ ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇမၢၼ်ႈသၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။
သူပ်းၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႊဢွၼ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႊလူင်၊ တီႈဢၼ်ၼမ်ႉၵႄးဢွၼ်ႇ လႆၶဝ်ၸူးၼမ်ႉမႄႈလူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်းၼမ်ႉ"၊ "သူပ်းပွင်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၵႄးၼမ်ႉတဵင်း လႆပွင်ႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်းၼမ်ႉတဵင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢၼ်တင်းဝႆႉ တီႈၼမ်ႉပေႃႉ ပွင်ႇၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းဢုမ်းပွင်ႇသီႇပေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ သႅၼ်ဝီသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းသူပ်းပၢင်ပွင်ႇ၊ ၸေႊဢူသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းသူပ်းႁႅဝ်ပွင်ႇ… လႂ်ယဝ်ႉ။
ထုင်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်ႇပဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူင်မိူင်း ဢၼ်မီးႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ထုင်ႉ"။ ပဵၼ်တီႈမီးၽုၼ်ႇငႂ်ႈလီလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႊလႆႈၶွၼ်ႇမၢၵ်ႇတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုင်ႉၵိုၵ်းပိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပဵၼ် ထုင်ႉမၢဝ်း၊ ထုင်ႉသႅၼ်ဝီ၊ ထုင်ႉၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ထုင်ႉၼမ်ႉၶိုၼ်၊ ထုင်ႉပူင်း၊ ထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၾင်ႇၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃလိၼ် ဢၼ်သုတ်းတိူၵ်ႈၸပ်းဝႆႉ ၼမ်ႉႁွင်ႊ၊ ၼမ်ႉၵႄးၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ၾင်ႇၼမ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၾၢင်ႇၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၼ်ႇႁၢတ်ႇဢၼ်ႁၢမ်ႉပဵင်း ဢၼ်ဢႅပ်ႈၸပ်းၼမ်ႉၵႄး၊ ၼမ်ႉလူင် ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆၶဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၾၢင်ႇၼမ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႇလိၼ်ပဵၼ်ႁၢတ်ႇ ဢၼ်ႁမ်ႉပဵင်း ဢၼ်မီးၸပ်းပၢင်ႇလၢႆၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၾၢင်ႇပၢင်လၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ႁၢတ်ႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈပဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးလိၼ်သၢႆးလေႃးလႄး တီႈႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ႁၢတ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ႁၢတ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈႁၢမ်ႉပဵင်း ပဵၼ်လိၼ်သၢႆး ဢၼ်မီးဢႅပ်ႈၸပ်းၾၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ႁၢတ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
ငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ ၾၢင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ၶိုၼ်းဝၢႆႇၼႃႈၾၢင်ႇၼမ်ႉၶဝ်သေ မႃးတေႃႇၵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ (ၼင်ႇ ငွၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇ မုတ်ႉတမႃ - ငွၵ်းတႃႈမၢဝ်း)
ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆၾၢင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်ဢမ်ႇၵူတ်ႉဢမ်ႇဝၢႆႇၶိုၼ်းသေ ဢူင်ႉယၢဝ်းလူင်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ (ၼင်ႇ - ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ပႅင်းၵလ်း/ပိင်းၵလႃး)။
တိုဝ်ႉၸၼ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၾင်ႇၼမ်ႉဢၼ်ၸၼ်း၊ ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸၼ်း၊ ႁႅင်းၼမ်ႉ ၽူၺ်းၼမ်ႉထွင်းႁႅင်း၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇလႄႇလဵၼ်ႈထင်သဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "တိုဝ်ႉၸၼ်း" ။
ၼႃႈလိၼ်လႄႈၼမ်ႉ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိူၼ်ႇပႃႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈမိူင်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(ဢိင်ၼႂ်းပပ်ႉ ငဝ်ႈပိုၼ်ႉပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း မၢႆ (ၵ)၊ ၸုမ်းမေႃသွၼ်တႃႇၽိုၵ်းၽွၼ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းထီႈ ) ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ထႅမ်လွင်ႈတၢင်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵမ်ႇၽႃႇ
လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် လုမ်ႈၾႃႉ(ၵမ်ႇၾႃႇ)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျူဝ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ Earth (မၢႆ: ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵျူဝ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းလႄႈသတ်း ယူႇသဝ်း ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉမၢၵ်ႈမွၵ်ႇၶဝ် ဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႈတီႈ လႅတ်ႇ ဢၢၼ်ႇမႃးၸိုင် ၶဝ်ႈပဵၼ် ၵျူဝ်ႇမၢႆသၢမ် လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်ႇၽႃႇ (လုမ်ႈၾႃႉ)ၼႆႉ မီးဝႆႉၵျူဝ်ႇၵႅမ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 365.2564 ဝၼ်းသေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈလႅတ်ႇ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဝၼ်း ရေႇတီႇယူဝ်ႇမႅတ်ႉထရိတ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ဢႃႇယုမၼ်း မီးမႃး ပီပွင်း 4.54 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇပီယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။
လႅတ်ႇၼႆႉ ပိူင်းပၼ်သၢႆလႅင်း လႄႈ ပၼ်ပၼ် ထၢတ်ႈဢုၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထၢတ်ႈၼမ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 71% သေ ၼင်လိၼ် ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 29% မွၵ်ႈၶၼၢၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ပဵၼ်တီႈယူႇ ဢၼ်တူဝ်သတ်းယူႇသဝ်းလႆႈ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇ မီးယူႇမွၵ်ႈ 10 – 14 မီႇလီႇယၢမ်ႇ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၵူၼ်းတႄႉ မီးယူႇ 7.6 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်မီးႁိမ်းၸမ် ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵျူဝ်ႇၽတ်း (ၵျူဝ်ႇၵျႃႇသပတေး) ၼႆႉ ႁႅင်းၸၼ်မၼ်း ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်မိၼ် တေမႃးတူၵ်းသႂ်ႇ ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁႄႉၵင်ႈပၼ်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ တႄႇတင်ႈပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၿီႇလီႇယၢမ်ႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် တေလႅပ်ႈတႄႇမီးမႃး ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼမ်ႉသမုတ်ႉတရႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ ၼင်လိၼ်မႃးၵုမ်ႉၸွႆႈၵၼ်သေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီပွင်း 4.1 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇၼၼ်ႉ သတ်းတူဝ်မီးၸႂ် လႅပ်ႈတေ ပဵၼ်မႃး မီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႈၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈထူပ်းမႃး လွင်ႈမူၺ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်ၸႂ်လႄႈ ၸၢဝ်းတူဝ်မီးၸႂ် 99% ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ လူႉႁၢႆမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉ ယူႇ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁႅင်ႉၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇလႄႈ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၵၼ်လႆႈ ၸေးၸွတ်ႇၵွၼ်ႇ။
လွင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ် လႅတ်ႇၼႆႉ ဢႃႇယုဢၼ်ၵႄႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးမႃး ပီပွင်း 4.5672 ± 0.0006 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ႀီႇဢူဝ်ႇရီႇဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႈလႅတ်ႇ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပုၼ်ႈတႃႇ ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ် တင်းလႅတ်ႇဝႆႉယူႇ။ ပေႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 1.1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်း လႅတ်ႇၼႆႉ တေႁႅင်းလိူဝ်သေၼႆႉ 10%၊ ပေႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 3.5 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် တေလိူတ်ႇႁိူဝ်ႈလႅင်းလိူဝ်ၼႆႉ 40% ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇ မိူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ တေမႆႈလိူဝ်မႃး ႁႅင်းၶွၼ်ႈ ထၢတ်ႈၶႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တေယွမ်းမႃးယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃးၸိုင် ၼႂ်းပီပွင်း 500 တေႃ 900 မီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လၢႆးၾူဝ်ႇတူဝ်ႇသိၼ်ႇတိတ်ႉသိတ်ႉသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇမုၼ်းယႂ်ႇမႂ်ႇၵီႈမႃးလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉ တေလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်ၵႂႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လူမ်းဢွၵ်ႉသီႇၵျိၼ်ႇၵေႃႈ တေဢေႇၵႂႃႇ။ ပေႃးႁိုင်မႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် ၼမ်ႉဢၼ်မီးၼိူဝ်လိၼ်တင်းသဵင်ႈ တေႁႅင်ႈႁႅတ်းၵႂႃႇ၊ ႁႅင်းမႆႈ ၵမ်ႇၽႃႇၵေႃႈ တေထိုင်ၵႂႃႇ 70°C (158°F) ယူႇ၊ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇ ထႅင်ႈပီပွင်းမွၵ်ႈ 500 မီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ် လႅပ်ႈတေသိုပ်ႇယူႇသဝ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလူမ်း ၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇၸိုင် ထႅင်ႈပီပွင်း 2.3 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ် တေလႅပ်ႈယူႇလႆႈယူႇ။ သင်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လႅတ်ႈၼႆႉ တေသိုပ်ႇ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၸိုင် ၼႂ်းပီပွင်း 1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉသမုတ်ႇတရႃႇ မွၵ်ႈ 27% ၼၼ်ႉ တေႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉလိၼ်ၵမ်ႇၽႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးထႅင်ႈပီပွင်း 5 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် လႅတ်ႇၼႆႉ တေယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ လၢဝ်လႅင်လူင်သေ တေယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉ 250 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်း တေမီး 1 AU (လၵ်းပွင်း 93 မီႇလီႇယၢၼ်ႇ)ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီး ႁႅင်း Tidal effect ယဝ်ႉလႄႈ လႅတ်ႇၼႆႉ တေသုတ်ႉၶၢႆႉ ယၢၼ်ၵႆ သၢႆတၢင်းပၼ်ႇၵမ်ႇၽႃႇၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 1.7 AU ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁိူဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်မႃး 500 ပုၼ်ႈလႄႈ တူဝ်မီးၸႂ် ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇတင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းၼမ် တေလူႉလႅဝ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး Tidal effect လႄႈ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ တေၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးၸမ် လႅတ်ႇသေ တေမႆႈလႅဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႊ လူၵ်ႈလူင်ၵဝ်ႈဢၼ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းပၵ်းပိူင်လႅင်ႊဝၼ်းၼႆႉ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈသုတ်းထူၼ်ႈထီႈႁႃႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈ ဢၼ်တီႈၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ
လႆႈဝႃႈႁမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 7,920 လၵ်း(12,743 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ တႃႇမွၵ်ႈ 29 ဝၢၵ်ႈလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉပတ်းပိုၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇ 197 လၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း(510 လၢၼ်ႉလွၵ်းၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းထႅင်ႈလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ တင်းပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ်ႁူမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၼ်ႉထၢပ်ႈ ပိူင်လူင်မၼ်းသၢမ်ၸၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢပ်ႈတၢင်းၼႂ်းၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၸႂ်ႊမၼ်း။ မၼ်းမီးလတ်းၵၢင်ႊမွၵ်ႈ 43,00 လၵ်း (6,919 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်းပႃးႁႄႊၼိၵ်းၵလ်ႊ တင်းလဵၵ်းၶၢင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉမီးဝႆႉပဵၼ်ဝႆႉတၢင်ႉမႆႈသုင်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၸႂ်ႊၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉႁူၺ်ႇမၢၵ်ႇလဵၵ်း ဢၼ်လွမ်ႊလူင်ဝႆႉၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁူမ်ႇႁေႃႇဝႆႉၸွမ်းၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႇႁိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 18,000လၵ်း( 2,896 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႈလိၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႁိၼ်ၵႅၼ်ႇၶဝ်သေပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းသမ်ႉမီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 20 လၵ်း (32 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈလိုမ်လိၼ်သေ သမ်ႉၼႃမွၵ်ႈ သၢမ်လၵ်း(4.8 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈၼမ်ႉသမုတ်ႉလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
- ၼႆႉၸမ်း ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်သေတူၺ်းၼႆ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်မိူၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၾၢႆႈၶူင်းၵၢင်ႁၢဝ်ၵေႃႉၼိူင်ႈဢွၵ်ႈလၢတ်ႈၼေဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူၼ် "ႁူၺ်ႇၵႅဝ်ႈသီသွမ်ႇလူင်" ဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ပီၵေႃးၸႃႇ 1382၊ လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၸၼ်၊ ပီတႆး 2115 ၼီႈ
ဝၼ်းထိ 12/4/2021
ၶွမ်ႊပၼီႊ Razel-Bec ၾရင်ႊသဵတ်ႊထုၵ်ႇလႆႈယိူင်ႈၸွမ်း EDF ဢၼ်ဢွၼ်ၵိုတ်းယင်ႉၶူင်းၵၢၼ် ၽၢႆၼႂ်း မိူင်းတႆး
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/3/2021 ၼၼ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၾရင်ႊသဵတ်ႊဢၼ်ပဵၼ် Electricite de France (EDF) ပိုတ်ႇၽိူၺ်ဝႃႈလႆႈၵိုတ်းယင်ႉလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆသူၺ်ႇလီ 3 ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵွပ်ႈ မႆႈၸႂ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ/ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 1/2/2021။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးယိၼ်းႁၼ်လီၸွမ်းလွင်ႈဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ EDF တႅပ်းတတ်းၵိုတ်းယင်ႉ ၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉသေတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊRazel-Bec (ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၸုမ်းFayat) ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ယိူင်ႈၸွမ်းလႄႈထွၼ်ၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းဢွၵ်ႇတီႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉတူႈၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။
ၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ဢၼ်တႄႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင် ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းပီ 2008 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းတႆးလႆႈသၢၼ်ၶတ်းမႃး ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်း မိူင်း တိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉသင်လႄႈဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဢၢင်ႇၵဵပ်းၼမ်ႉၽၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 280 မေႊၵႃႊဝတ်ႊၼၼ်ႉတေ ယိုင်ႈ ၶိုၼ်ႈတႃႇ 60 ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊလႄႈ တေထိုင် ဝဵင်းသီႇ ပေႃႉ၊လိူဝ်ၼၼ်ႉတေထူမ်ႈပႅတ်ႈမူႇဝၢၼ်ႈတႆးဢၼ်မီးမႃးၸဵမ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီပႃးတင်းႁႆႈၼႃးလိၼ်ငႂ်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဢွင်ႈတီႈ တေသၢင်ႈၽၢႆၼႆႉယူႇဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းသိူဝ်လႄႈသိုၵ်း မၢၼ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်သေသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵမ်းၵမ်းပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႃးၸဵမ်လွင်ႈၶႃႈ ႁႅမ်တၢႆလၢႆလၢႆ၊ၶႃၸႂ်လႄႈတဵၵ်းဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဵတ်းႁူဝ်ႉၶႄ တူဝ်ၶဝ်ၽွင်းဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈ ၼိူဝ်ၼႆႉၸႂ်ႉ တိုဝ်း ငိုၼ်းတိုၼ်းတီႈယႄးငိုၼ်းမိူင်းၶႄႇသေၶိုင် ၵေႃႇသၢင်ႈ။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆးၵမ်းၵမ်းၵႆႉတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၽၢႆၼၼ်ႉထွၼ်ဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်တေသိုပ်ႇႁူမ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃး။ဝၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးဢွၵ်ႇၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 9/7/2020 လွင်ႈ“သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆလၢႆလၢႆ၊ၶႃၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽွင်းပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်း RCSS/SSA ႁိမ်းၽၢႆယႄးယႂႃႇ တွၼ်ႈၼိူဝ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းBusiness and Human Rights Resource Centre (BHRC) ၸုမ်းဢၼ်လူလွမ်ပႂ်ႉတူၺ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈ ၸွမ်းလၵ်းၸဵင်လုမ်ႈၾႃႉ ၵူႈ မိူင်းမိူင်းၶဝ် လႆႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈထိုင်ၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၽၢႆၵူႈဢၼ်ယူႇ၊ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၶွမ်ႊပၼီႊ Stucky ၶွင်မိူင်းသဝိတ်ႊ ၸိူဝ်ႊလႅၼ်ႊၵူၺ်း ဢၼ်ၶိုၼ်းတွပ်ႇသေလၢတ်ႈဝႃႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ဢမ်ႇသိုပ်ႇ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၸွမ်းၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၶွမ်ႊပၼီႊတၢင်ႇဢၼ် ပႃးၸဵမ် IPGRB (Razel-Bec’s joint venture in Burma) တႄႉဢမ်ႇတုမ်ႉတွပ်ႇသင်ၶိုၼ်း။
IPGRB ၼႆႉပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊႁူမ်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းၵႄႈၶွမ်ႊပၼီႊ Razel-Bec လႄႈၶွမ်ႊပၼီႊInternational Power Group Public Company Ltd. (IPG) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ IPG သမ်ႉပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄၶွမ်ႊပၼီႊ International Group of Entrepreneurs (IGE) ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၼမ်းၼႃႈ ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉၵေႃႇတင်ႈမၼ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလုင်းဢွင်ႇတွင်းၽူႈမီးၸၼ်ႉၵဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်းမိူင်းဢ မႄႊ ရိၵၢၼ်ႊႁႅတ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမၼ်းၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2014 ယွၼ်ႉ“ပဵၼ်ၵၢၼ်ယႃႉၵဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်းလႄႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ” တင်း “လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ၊လွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်လႄႈလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ (ငိုၼ်းမွၼ်)” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ IGE ယင်းပဵၼ်ၵေႃႉၽၢၵ်ႈၵၢၼ်တင်းၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇလႄႈထႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေၽႅၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆယႂ်ႇလူင်သၢမ်ဢၼ်(ၽၢႆၼွင်ၽႃ၊မိူင်းတူၼ်လႄႈႁတ်ႉၵျီး) ၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉ ၶူင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇသေလႆႈၺႃးၵူၼ်း မိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉ ႁႅင်းႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႊပၼီႊIPGRB ၼႆႉလႅပ်ႈပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းယဝ်ႉတီႈၶူင်း ၵၢၼ်ၽၢႆ ယႄး ယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်။ၼႂ်းၵူႊၵိူဝ်ႊဢၼ်ဢဝ်လၢဝ်ပွမ် (ၵျူဝ်ႇတု) သေတူၺ်းၼၼ်ႉတေလႆႈ ႁၼ်ႁၢင်ႈ “ပၢင်သဝ်း IPGRB” မိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ/ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1/2/2021 ၼၼ်ႉမႃးၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းၸဵမ်ၸႄႈဝဵင်း ႁိမ်းၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ပႃးတင်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးလႄႈသီႇပေႃႉ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 17/2/2021 ၼၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၸွမ်းပႃးတင်းပၢႆႉဢၼ်ဝႃႈ“ၶူင်း ၵၢၼ်ၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ် ပႃးၸွမ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်”။ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉဢမ်ႇႁၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်လုၵ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ်ၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈ။ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ် ၶဝ်တွႆႇမေႃႉတွႆႇဝၢၼ်ႇၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် CDM ၼၼ်ႉယူႇယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း။ၵၢၼ်ၵေႃႇ သၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈလႅပ်ႈမိူၼ်ႁၢင်ႈၸမ်ၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလၢႆလၢႆဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ/ပလိၵ်ႊယႄးၶဝ်ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈ မႃးထႅင်ႈ တင်းၼမ်၊ၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသင်သေလုၵ်ႉ ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸွမ်းၼႂ်း ဝဵင်းလႄႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၶႃႈႁႅမ်ပႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းသိူဝ်သေၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇဢၼ်ပွႆႇ လူင်း တၢင်းၵၢင်ႁၢဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
EDF လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈဢၼ်မၼ်းလႆႈၵိုတ်းယင်ႉၶူင်းၵၢၼ်ၽၢႆၼၼ်ႉၸွမ်းလၵ်းၸဵင်လုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။လွင်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်တႃႇၶွမ်ႊပၼီႊ Razel-Bec ဝႃႈၸွင်ႇတေၸွမ်းမိူၼ်လၵ်းၸဵင်လုမ်ႈၾႃႉ ႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇတႄႇမၼ်း Razel-Bec တိုၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈၸွမ်းၶွမ်ႊပၼီႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေသၢင်ႈၽၢႆၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီသၢၼ်ၶတ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပၢၵ်ႈ ပႅတ်ႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႊ/ယႄးၶဝ် ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဢွင်ႈသၢင်ႈၽၢႆၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း Razel-Bec ၶဝ်ၵိုတ်းယင်ႉလွင်ႈယူႇၶၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေၸွမ်းလၵ်းၸဵင်လုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်းသူၼ်း Razel-Bec ႁႂ်ႈထွၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၽၢႆယႄးယႂႃႇတွၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94-728-6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66: 97-173-1530 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ)
PDF Files:


text:
လိၵ်ႈထႆး
ၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢဝ်ၵႂႃႇလေႃးၸွမ်း ၵႂၢမ်းထႆးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႈ ထႆးတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉသေၵမ်း။ ၵႂၢမ်းထႆးภาษาไทย ၼႆႉ သယၢမ်ၼႆၵေႃႈဝႃႈ [3] ဢမ်ႇၼၼ် ထႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈယူႇ။ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်း တႆး-ၵတႆး Tai-Kadai Language ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ၸိုၵ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပႃႇလိ၊ သၵ်ႉၵတ လႄႈ ၵႂၢမ်းၶမဵၼ် ပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မႃးလေႃးဝႆႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ မီးသဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်း (Tonal)သေ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈဝႆႉ ပိူင်ၼိူင်ႈ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ ၵႂၢမ်းလၢဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်သေ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢိတ်းဢီႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ၸၢဝ်းၵႂၢမ်းဝႃႈတႄႉ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႈ။[4]
ၵႂၢမ်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇၵႂၢမ်းထႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 20 လၢၼ်ႉ (ပီႊ 2000) လိူဝ်လိူဝ်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းၵူၼ်း မီးၸၼ်ႉၶဝ် လၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ [5] [6] လိူဝ်သေ ထႆးတွၼ်ႊၵၢင်ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ၵႂၢမ်းတႆး Tai Language လူးၵွၼ်ႇ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶဝ်တႄႉဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဝေႃးႁႃႇရၵဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လူၺ်ႈ ဝေႃးႁႃႇရ တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢိတ်းဢီႈၵူၺ်း။[7]
ၵႂၢမ်းထႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဢီႇသၢၼ် (ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ) ၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်ၼႆႉ လၢတ်ႈၵၼ်တီႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်း ဢၼ်မႃးလၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ သမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထႆး။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်မီးယူႇမွၵ်ႈ 20 လၢၼ်ႉ။ ၵူၼ်းထႆး ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၼႂ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸေႊတွၼ်ႊဢီႇသၢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလၢဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၵူၺ်း.
- ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ (ၽႃႇသႃႇၼိူဝ်၊ လၢၼ်ႉၼႃး၊ ၵႂၢမ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ယူၼ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 6 လၢၼ်ႉ (1983) မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလၢၼ်ႉၼႃး (ၵဵင်းမႂ်ႇ)ၼၼ်ႉ လၢဝ်းလႄႈထႆး မိူၼ်ၵၼ်သေ ထႆးၵေႃႈဝႃႈ ၶဝ်ယၼ်တီႈ လၢဝ်းသေမႃး။
- ထႆးပွတ်းၸၢၼ်း (ထႆးတႆး၊ ၽၢၵ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၻမ်ပရူဝ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီးယူႇ,မီးယူႇ 4.5 လၢၼ်ႉ (2006)
- ပူႇထႆး ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပူႇထႆး မီးယူႇ 5 သႅၼ် မီးယူႇၸွမ်း ၼၶွၼ်းၽၼုမ်း၊ 300,000 ၵေႃႉလိူဝ် သမ်ႉမီးယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်းလႄႈ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း။
- ၽွင်း ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽွင်း မီးယူႇ 200000 ယူႇတီႈ မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၵၢင်လႄႈ ဢီႇသၢၼ်။ 100000 ၵေႃႉလိူဝ် မီးမိူင်းလၢဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇ(2006)
- တႆးသျၢမ်ႇ (ရှမ်း) (တႆးလူင်၊ ထႆးယႂ်ႇ) 100000 ၵေႃႉ မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆး။ 3.2 လၢၼ်ႉ မီးၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။ (2006)
- လိုဝ်ႉ (လိုဝ်ႉ၊ ယူၼ်း၊ ၻႆး) ၽူႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီး 1 လၢၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ 600000 လိူဝ် မီးတီႈ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈလၢဝ်း။ (1981-2000)
- ငႅဝ်ႉ မီး 50000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ ၼၶွၼ်းၽၼူမ်း၊ သၶွၼ်းၼၶွၼ်း၊ ဢုတွၼ်းထႃၼီႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းထႆး။
- သူင်ႉ မီး 30000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ။
လိၵ်ႈထႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈလူင်ႉၽၢႆႇလိၵ်ႈၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈလိၵ်ႈထႆးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေပဵၼ်မႃး။ လိၵ်ႈၶမဵၼ် သမ်ႉလုၵ်ႉတီႈ လိၵ်ႈပရႁမီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ် လိၵ်ႈတႆးလမ်ဝႆႉသေ တေၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈၶမဵၼ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ဢိၼ်ႇတိယမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ၸမ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်းလႄႈလိၵ်ႈလၢဝ်းယဝ်ႈ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မေႃ လိၵ်ႈလၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃလူလႆႈ လိၵ်ႈထႆး ႁူႉပွင်ႇ ၵႂၢမ်းထႆးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁႃႇရ၊ သၻ်ႉၻႃႇ၊ သဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်းလႄး သရထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် တင်းလၢဝ်းယဝ်ႈ။ မၼ်းငၢႆးမိူၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်မႃးတီႈလိၵ်ႈမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးဢိင်ဢဝ် လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေ မႄးႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈၶဝ်မႃး ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မီးၸၼ်ႉ လၢႆးတႅမ်ႈႁင်းၶေႃၶဝ်မႃးယူႇ။ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 600 CE ၼၼ်ႉသေ တူဝ်လိၵ်ႈထႆးတႄႉ မီးမႃး မွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 1292 CE ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး อักษรไทย ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတႅမ်ႈ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ พยัญชนะ မီး 44 တူဝ်၊သရ สระ မီး 15 တူဝ်သေ ပေႃးလေႃးၵၼ် ပဵၼ်ၵႂႃႇသရ28 တူဝ်။ တူၼ်းသဵင်မီး4 သဵင်။
Alphabetic[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 ထိုင်း ထႆး at Ethnologue (18th ed., 2015)
- ↑ (2013) "Thai", Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ↑ Although "Thai" has become more common, the older term "Siamese" is still used by linguists, especially when disambiguating from other Tai languages (Diller 2008:6[full citation needed]). "Proto-Thai", for example, is the ancestor of all of Southwestern Tai, not just of Siamese (Rischel 1998[full citation needed]).
- ↑ "Ausbau and Abstand languages". Ccat.sas.upenn.edu. 1995-01-20. Retrieved 2012-07-08.
- ↑ Andrew Simpson (2007). Language and national identity in Asia. Oxford University Press. Standard Thai is a form of Central Thai based on the variety of Thai spoken earlier by the elite of the court, and now by the educated middle and upper classes of Bangkok. It ... was standardized in grammar books in the nineteenth century, and spread dramatically from the 1930s onwards, when public education became much more widespread
- ↑ Peansiri VongvWp/shn/IPAnond (Summer 1994). "Linguistic Perspectives of Thai Culture". paper presented to a workshop of teachers of social science. University of New Orleans. p. 2. Retrieved 26 April 2011. The dialect one hears on radio and television is the Bangkok dialect, considered the standard dialect.
- ↑ Antonio L. Rappa; Lionel Wee (2006), Language Policy and Modernity in Southeast Asia: Malaysia, the Philippines, Singapore, and Thailand, Springer, pp. 114–115


text:
ၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ (မၢၼ်ႈ: ကျောက်ဆည်ခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukse district) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ပွတ်းၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈ မီးၵူၼ်း 739, 315 ၵေႃႉ [1]ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇၼႆႉ မီးဝၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈမိူၼ်ႈၵၼ် ၼမ်တႄႉတႄႉ။ ဢၼွၵ်ႉငႄႇတူဝ်း၊ ဢသျေႉငႄႇတူဝ်း၊ ဢၼွၵ်ႉၼၢၼ်းယႂႃႇ၊ ဢသျေႉၼၢၼ်းယႂႃႇ၊ ဢသျေႉသႃႇၵရ၊ ဢၼွၵ်ႉသႃႇၵရ၊ ဢသျေႉတပျေႇၵူင်း၊ ဢၼွၵ်ႉတပျေႇၵူင်း၊ တွင်ႈပွင်လွင်၊ မျွၵ်ႉပွင်လွင်၊ တိၼ်ႇတွင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈတိၼ်ႇတွင်းငႄႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (26 August 2014) Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL. ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, ၁၈. Retrieved on February 25, 2015. Archived 12 September 2014 at the Wayback Machine.


text:
ၽႂ်ယႃႇပၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိုၵ်း
ၼီႈပိုၼ်း
လမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်မႂ်းမီး ထုၵ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ၼီႈပိုၼ်း ....ပၢႆးဝူၼ်ႉတီႈမႂ်းမီးၼမ် ထုၵ်ႇၸွႆႈတႃႇဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵၢၼ်ပိုၼ်း....ၶိုၵ်ႉႁိုဝ်ဢမ်ႇၶိုၵ်ႉၵေႃႈယႃႇ သင်တၢႆၵေႃႈပႃးမိူဝ်းမူတ်းဢိူဝ်ႈ ...ဢၼ်ၵိုၵ်းတူဝ်မႂ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ ...
ၸူးၼမ်ႉၸႂ်ဝႆႉၶိုၵ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈၸိုၼ်ႇထႅမ်ၶွၼ်ႈႁႅင်း ... ဝၵ်ႉၵေႃႉၵမ်ၵူၺ်းၵေႃႈလီ သွၼ်ႇပဵၼ်တႃႇႁႅင်းၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ...ႁူႉသေဢမ်ႇႁဵတ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၼီႈပိုၼ်းဝၢႆးမႃးဢိူဝ်ႈ ... ဝူၼ်ႉၶိုၼ်းတူဝ်လူး ပေႃးၵူဝ်ယၢမ်းပူၼ်ႉလၢႆ ....
* တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ ဢိင်ႈပိုင်ၼိူဝ် ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ .... ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ၵူႊၵေႃႉၼႆ ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းယူႇၶႃႈဢေႃႈ ...*
ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉ


text:
မေႇ
မေႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈႁႃႈ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
ဝၼ်းပွႆးထတ်း
မေႇ ႑ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းႁႅင်းငၢၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ - May Day, International Workers' Day
မေႇ ႓ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႊသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ - World Press Freedom Day
မေႇ ႔ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းၵူၼ်းၶေၾႆးလုမ်ႈၾႃႉ - International Firefighters' Day
မေႇ ႕ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းမႄႈၵဵပ်းလုမ်ႈၾႃႉ - International Midwives Day
မေႇ ႘ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၶႃပႄလႅင် လႄႈ ဝူင်းလိူၼ်လႅင် - World Red Cross and Red Crescent Day
- ဝၼ်းၶုၵ်းထူပ်း လႄႈ ၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၵၼ် တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူင်ႈႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်|ဝၼ်းၶုၵ်းထူပ်း လႄႈ ၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၵၼ် တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူင်ႈႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်် - Time of Remembrance and Reconciliation for Those Who Lost Their Lives during the Second World War
မေႇ ႙ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းၶုၵ်းထူပ်း လႄႈ ၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၵၼ် တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူင်ႈႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်|ဝၼ်းၶုၵ်းထူပ်း လႄႈ ၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၵၼ် တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူင်ႈႁၢႆတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် - Time of Remembrance and Reconciliation for Those Who Lost Their Lives during the Second World War
- ဝၼ်းယူႇရူဝ်းပႃႇ - Europe Day
မေႇ ႑႐ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းၼူၵ်ႉၶၢႆႉမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ - International Migratory Bird Day (North America)
မေႇ ႑႒ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းမေႃယႃလုမ်ႈၾႃႉ - International Nurses Day
မေႇ ႑႕ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ - International Day of Families
မေႇ ႑႗ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်း - World Telecommunication and Information Society Day
မေႇ ႑႘ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းႁူင်းၼႄလုမ်ႈၾႃႉ - International Museum Day
မေႇ ႒႑ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း|ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း - World Day for Cultural Diversity for Dialogue and Development
မေႇ ႒႒ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်ႉၸႆႉပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် - International Day for Biological Diversity
မေႇ ႒႙ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းႁၵ်ႉသႃငမ်းယဵၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ - International Day of UN Peacekeepers
မေႇ ႓႐ ဝၼ်းထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉယႃႈသုပ်ႉ - World No-Tobacco Day
ဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း ထီႉၼိုင်ႈထတ်း
- ဝၼ်းမွင်ၶေႃႉလုမ်ႈၾႃႉ - World Asthma Day
ဝၼ်းသဝ် ထီႉသွင်ထတ်း
- ဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ မီးသုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၽဵင်ႇပဵင်းၸွမ်းထမ်း - World Fair Trade Day
ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ထီႉသွင်ထတ်း
- ဝၼ်းမႄႈ - Mother's Day
ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ ဝူင်ႈၼိုင်ႈထတ်း
- ဝၼ်းၼူၵ်ႉၶၢႆႉမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ - World Migratory Bird Day
- ဝၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃး) - မေႇ 5 ဝၼ်း
- ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ) - မေႇ 9 ဝၼ်း
- ဝၼ်းမႄႈ (မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) - ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ဝူင်ႈထူၼ်ႈသွင်


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 August 2022 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း Yoon Suk-yeol ဢၢင်ႈဢၢၼ်းသၢင်ႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းၶႄႇ လႄႈၽၢႆႇတၢင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႈ တေဢမ်ႇပွႆႇလွင်ႈၸမ်ၸႂ်လူတ်းယွမ်းၼႆသေ Park Jin ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵူဝ်ႇရီးယႃးၸၢၼ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းသူႇၸႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၵႄႈၵၢင်ပၼ်ႁႃထႆႇဝၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇ ဝႃႈၼႆ။
Park Jin ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵူဝ်ႇရီးယႃးၸၢၼ်း တေၵႂႃႇလိုဝ်ႈသဝ်းတီႈ ဝဵင်းၶျိင်းတၢဝ်ႇ (Qingdao) ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းသေ တေဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း Wang Yi ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ၊ ဝၢႆးသေ Yoon Suk-yeol ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်သူင်ႇၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႂႃႇသူႇၸႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵႄႈၵၢင်သွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၶႄႇ ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ် လွင်ႈ Nancy Pelosi သူႇၸႂ်းထႆႇဝၼ်ႇသေ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ၵူဝ်ႇရီးယႃးၸၢၼ်း ၸင်ႇဝၵ်ႉတၢဝ်းဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉသေ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁူပ်ႉထူပ်း Nancy Pelosi မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်းႁွတ်ႈထိုင်ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း သေဢမ်ႇၵႃး တေသၢင်ႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တၢင်းၶႄႇထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တီႈႁိူၼ်းႁေႃၸွမ်ၸိုင်ႈၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းတႄႉ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ Yoon Suk-yeol တႅပ်းတတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ (မၢၼ်ႈ: ကန့်ဘလူမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kanbalu Township) ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Kaanpalu]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ "Sagaing Region District Map" Archived 2017-02-02 at the Wayback Machine. Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ လၢႆလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 August 2022 ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းဢမ်ႇထၢတ်ႇလႄႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 August 2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉလူၵ်ႈထူမ်ႈ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း ပိုၼ်ႉတီႈ လိၼ်တႅမ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွၵ်ႉပုင်းထုၼ်၊ ပွၵ်ႉတႃႈလေႃႉ၊ ပွၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႃႇႁူဝ်ၶမ်း၊ ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၶ) လႄႈ ပွၵ်ႉမႄႈၶွင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 August 2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉသၢႆၶိုၼ်ႈသေ လႆၼွင်းလူၵ်ႈထူမ်ႈ ၸွမ်းပွၵ်ႉ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၵၢင်ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လူတ်ႉၵႃးလမ်းၼိုင်ႈ လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉသေ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈ 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း ၼမ်ႉသၢႆၶိုၼ်ႈႁႅင်းလႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်း ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉသၢႆ လႄႈ ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈတႅမ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၾၢင်ႉသတိသေယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်၊ ၶႃႈႁႅမ်လႄႈပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းပွၼ်မိူၼ်ၽိတ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူင်သိုၵ်း
15/9/2015
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/09/2015 ပူၼ်ႉမႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 100 ယိုဝ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပွၼ်ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵႃႈပဵၼ်သေတိူဝ်ႉၺႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢႆးသီႇၵေႃႉႄလႈ ယိင်းသွင်ၵေႃႉၼႂ်းၼၼ်ႉတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈယွၼ်ႉလွင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႉႁႅင်း။ ၽွင်းတိုၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉလႄႈပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်းသေလိုၼ်းသုတ်းလႆႈတႅပ်းၶႃပႅတ်ႈ၊ ၼွၵ်ႈသေ ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမႄႈပႃႈထဝ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈတၢႆထင်တီႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းၶဝ်ႈ သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသီႇၵေႃႉပႃးၶိူင်ႈၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်ထႅင်ႈ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈထတ်းသၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းလႄႈလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉမိူၼ်ၽိတ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်း(ဢမ်ႇယိုဝ်းသိုၵ်းသမ်ႉယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်း လႄႈ ယိုဝ်းပႃးၵူၼ်းမိူင်း) ၼႆႉသေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းၼႂ်းလွင်ႈၼႆႉႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတင်းမူတ်း။
ၵွပ်ႈၼၼ်ယူႇတီႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈ
- ႁႂ်ႈလူင်းၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းသေပၼ်တူတ်ႈ/တၢမ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းၵေႃႉဢၼ်ၸိသင်ႇ ႁႂ်ႈယိုဝ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်း ဝၢၼ်ႈ လႄႈပေႃႉထုပ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်း
ဝၢၼ်ႈ
- ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းၵၢၼ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းသေထွၼ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႈလႄႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူဝ်ႈတႃႇၶိုၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵေႃႇ
သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ်လိူင်ႈလၢဝ်းထႅင်ႈ
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်တူင်ႇဝူင်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉထႅင်ႈ
- ႁႂ်ႈထတ်းသၢင်ႈသေႉၼႄးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းၽိတ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉသေႁႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းဝႃႈၽႂ်ၵေႃႉပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်
- ႁႂ်ႈၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတွၼ်ႈတႃႇၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်တေႃႇထိုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃးၵိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းလႄႈလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းသေတႄႇထွၼ်သိုၵ်းၶဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်း တီႈတိုၵ်ႉသုၵ်ႉယုင်ႈ
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/09/2015
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/09/2015 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 100 ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉၵွင် 12 (လွႆလႅမ်)၊ 422 ၵၢတ်ႇလေႃႉ (ၵလေႃး)၊ 517 (မိူင်းပွၼ်)ၸိူဝ်းၼႆႉႁွတ်ႈၽႅဝ်ယူႇၸွမ်းၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းဢိူင်ႇၼွင်လႅင် မူၽိူၵ်ႇ ၾၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမိူင်းပွၼ် ယၢၼ်ၵႆၵၼ်မွၵ်ႈ18 လၵ်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢဝ်တီႈယူႇၶဝ် ၼိူဝ်ၵွင်းလွႆဢၼ် ယူႇ တၢင်းႁွင်ႇဝၢၼ်ႈ ၼွင်ပႃတႅပ်းဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမွၵ်ႈ 200 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း 10.20မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းၵေႃႉၼိုင်ႈပႆၵႂႃႇသူၼ်မၼ်းသေႁူပ်ႉထူပ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼိူဝ်ၵွင်း လွႆ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉထၢမ်မၼ်းဝႃႈ ”ၸွင်ႇသိုၵ်းတႆးမီးၼႂ်းဝၢၼ်ႈသူ” မၼ်းၵေႃႈတွပ်ႇဝႃႈဢမ်ႇမီးသေၵေႃႉၼႆ သေသိုပ်ႇပႆ ၵႂႃႇ သူၼ်မၼ်း။ ၵူၺ်းဝႆၢးၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 5 ၼႃးထီး/မိၼိတ်ႉမၼ်းလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်သဵင်မၢၵ်ႇၽွင်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႇယိုဝ်းၵွင်ႈ လူင် 60 mm ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇလူင်ၸဵတ်းလုၵ်ႈတူၵ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႆၢတီႈသေတိူဝ်ႉၺႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူၵ်းၵေႃႉလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း။ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင် သိုၵ်း မၢၼ်ႈဢၼ်ယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းသေတႅၵ်ႇ
မၢၵ်ႇလူင်သွင်လုၵ်ႈတူၵ်းတႅၵ်ႇႁိမ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ယူႇၸမ်ဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼွင်ပႃတႅပ်း၊ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸၢႆးသီႇ ၵေႃႉ ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၽၵ်းတႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းတၢင်းလူႇၼႂ်းဝႃႇလႆႈၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇသေမၢတ်ႇၸဵပ်း။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၺႃး မၢတ်ႇၸဵပ်းၼၼ်ႉ
- ၸၢႆးတွင်ႇဢႃယု 37 မၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႃၾၢႆႇၶႂႃလႄႈမိုဝ်း
- ၸၢႆးသၢင်ႇသူၺ်ႇဢႃယု 35 မၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈတွင်ႉ
- ၸၢႆးၽေႇဢႃယု 37 မၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႃလႄႈပုမ်/ပဵမ်ႉ
- ၸၢႆးမေးမၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈမိုဝ်းၾၢႆႇၶႂႃ
ၸႆၢးတွင်ႇၼႆႉတိူဝ်ႉၺႃးႁၢဝ်ႉႁႅင်းသေဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၶၢႆႉတီႈလႆႈ၊တႃႇထႅင်ႈသၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ တင်း ၸဵပ်း တင်းၵူဝ်သေလႅၼ်ႈႁႃပၢႆႈမႅပ်းတူဝ်ဝႆႉၼႂ်းယုမ်းၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွႆၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇလူင်သွင်လုၵ်ႈတူၵ်းႁိမ်းႁိူၼ်းၼၢင်းၵေႃႇဢၼ်ဢႃယုလႆႈ 28 သေတိုၵ်ႉပႃးတွင်ႉဝႆႉၵဝ်ႈလိူၼ်။ ၽွင်းမၢၵ်ႇလူင်မႃးတူၵ်း ၼၼ်ႉမႅၼ်ႈၽွင်းမၼ်းၼၢင်းတိုၵ်ႉတေၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းႁိူၼ်းမၼ်းၼၢင်းသေလႆႈတိူဝ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတီႈၶႃမၼ်းၼၢင်း လႄႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈ မၼ်းၼၢင်းလိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇ။
မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းလူင်းႁိမ်းႁိူၼ်းၼၢင်းၶမ်းမူဝ်းၵေႃႉဢၼ်ဢႃယုလႆႈ 25။ ၽွင်းၼၼ်ႉမၼ်းၼၢင်းယူႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်း သေလႆႈ တိူဝ်ႉၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇမၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႅၼ်ၾၢႆႇၶႂႃမၼ်းၼၢင်း။
မၢၵ်ႇလူင်ထႅင်ႈသွင်လုၵ်ႈတူၵ်းလူင်းၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼွင်ပႃတႅပ်း၊ၵၢမ်ႇလီလႄႈဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်လႆႈႁပ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃးၸွမ်းၽႃဝတ်ႉ/ၵျွင်းယူႇယဝ်ႉ။
သဵင်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၼၼ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄသေလႅၼ်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇသိူင်ႇတူဝ်မႅပ်းၸွမ်း ထိူၼ်ႇႁူၺ်ႈလွႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵိုတ်းဝႆႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈဢႄႇၵူၺ်းပႆၢႈမႅပ်းဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်းဢမ်ႇၼၼ်တီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼွင်ပႃတႅပ်း။
ဝႆၢးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ယဝ်ႉၶဝ်ၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈလူင်းႁိူၼ်းၼိုင်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းဝႃႈသွၵ်ႈႁႃသိုၵ်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈမွၵ်ႈပႅတ်ႇၵေႃႉထူပ်းႁၼ်ၸႆၢးတွင်ႇၵေႃႉလႆႈတိူဝ်ႉၺႃးမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉမၢၵ်ႇလူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၼွၼ်းၽႄႇယူႇၼိူဝ်လိၼ်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တဵၵ်းဢဝ်ၵူၼ်လႆၢးသႂ်ႇပၼ်မၼ်း၊ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉမၼ်းလႄႈပေႃႉထုပ်ႉမၼ်းၽွင်း မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇၶႂ်ႈသႂ်ႇၵူၼ်လၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ဝႆၢးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢႆႇဢဝ်ႁၢင်ႈမၼ်းသေပွႆႇပၼ် မၼ်းၶိုၼ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်း ဢမ်ႇႁႃယႃၸွႆႈယူတ်းယႃမၼ်းၸႆၢးသင်။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇၶိုၼ်းပႆၵႂႃႇၸူးဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼွင်ပႃတႅပ်းယူႇယဝ်ႉ။ၽွင်းၶဝ်တိုၵ်ႉယူႇႁၢင်ႇဝတ်ႉမွၵ်ႈ 50 မဵတ်ႊၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈယိင်းဢႃယု 56 ၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈႁွင်ႉပႃႈၵျႃႇတိုၵ်ႉဢၢင်ႈၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉ။ ႁိူၼ်းပႃႈၵျႃႇၼႆႉယူႇႁိမ်းၸမ်ဝတ်ႉၼွင်ပႃတႅပ်းၵူၺ်း၊ ပႃႈၵျႃႇဢၢင်ႈၵႂႃႇႁႃလၢၼ်ၸႆၢးမၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ လၢၼ်မၼ်းပႆၢႈမႅပ်းဝႆႉ ၼႂ်းဝတ်ႉၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပၢႆႈမႅပ်းဝႆႉႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတိုၼ်း တင်ႈၸႂ် ယိူင်းသေယိုဝ်းသႂ်ႇပႃႈၵျႃႇၼႆယဝ်ႉ။ပႃႈၵျႃႇတိူဝ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇၵွင်ႈတီႈဢူၵ်းၾၢႆႇသၢႆႉသေ တႆၢထင်တီႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ဝႆၢးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းပႃႈၵျႃႇတႆၢယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ပႆၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈတူဝ်တႆၢပႃႈၵျႃႇသေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈပႃႈ ၵျႃႇတၢႆ ယဝ်ႉၼႆသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းဢဝ်ၽႃႈယၢင်ႁူမ်ႇတူဝ်တၢႆပႃႈၵျႃႇယဝ်ႉပွႆႇတူဝ်တၢႆပႃႈၵျႃႇ ၼွၼ်းတႆၢဝႆႉ ၼိူဝ် လိၼ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
ဝႆၢးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝတ်ႉၼွင်ပႃတႅပ်းၵႂႃႇသေၵႂႃႇမိူဝ်းသွၵ်ႈတဝ်ၸွမ်းႁွင်ႈၼွၼ်း၊ တူႈသိူဝ်ႈၽႃႈ /ပီႇတူႇ၊ ၸွမ်းထူင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေယိုဝ်းၵွင်ႈၶဝ်ထႅင်ႈ။
ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉၼွင်ပႃတႅပ်းၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈၼီပၢႆႈဝႆၢးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၶိုၼ်းပွၵ်ႈ ၸူးတီႈ ဝတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈတူဝ်တၢႆပႃႈၵျႃႇသေၶဝ်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ ထၢမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈ“ ၵွပ်ႈသင်လႄႈသူယိုဝ်းမၼ်း? မၼ်းဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းသင်ၽိတ်းလူး၊သူၶဝ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီယိုဝ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်း ၽိတ်းသင်”ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းၼွမ်းတၢင်းၽိတ်းဢၼ်လႆႈယိုဝ်းပႃႈၵျႃႇတၢႆၼၼ်ႉသင်။ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၶိုၼ်းထၢမ်ၵႅမ်ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႈဢႃယုၸဝ်ႈလႆႈၵႃႈႁိုဝ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈလႂ်မႃးၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၼႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းသွၵ်ႈတဝ်ႁိမ်းႁွမ်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈသေသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ပႃးၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတီႈႁိူၼ်းလႄႈတီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶွင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇႁၼ်ၶူဝ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းပဵၼ်သႅင်၊ၶမ်း၊ငိုၼ်း၊တၢင်းၵိၼ်၊ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ၊ၶူဝ်းၸႂ်ႉသွႆၼႂ်းႁိူၼ်းယႄးလႄႈၵႆႇၸိူဝ်းၼႆႉယွၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇလၵ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇပႃး တီႈဢႄႇသုတ်းမၼ်းမီးမွၵ်ႈသိပ်းႁိူၼ်းလႄႈသွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းဢၼ်လႆႈလုသုမ်းၶူဝ်းၶွင်။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ယင်းလႆႈႁၼ်မႃႉမၼ်းထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆပႃးထႅင်ႈ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ်ၵူဝ်ႁႄၵၼ်သေဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်လွင်ႈၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်လုသုမ်းႁႆၢၼၼ်ႉၵႂႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈလႂ်ၵူၺ်း မီးၼၢင်း ယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈႁွင်ႉပႃႈၶိၼ်ႇဢၼ်မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း ႁၼ်ငိုၼ်း ၼႂ်းႁိူၼ်းမၼ်း 1,500,000ၵျၢပ်ႈႁႆၢၵႂႃႇၼၼ်ႉမၼ်းၵႂႃႇႁႃတီႈႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ သေယွၼ်း ဢဝ်ငိုၼ်းမၼ်းၶိုၼ်း။ ၵမ်း ၼၼ်ႉႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈထၢမ်လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းသေဢဝ်ငိုၼ်းမၼ်းၼၢင်း ၼၼ်ႉ ပၼ်ၶိုၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈႁူဝ်ၼႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉလၢတ်ႈမၼ်းဝႃႈယႃႇဢဝ်လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်လၵ်ႉဢဝ်ၶူဝ်း ၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄ ၶၢဝ်ႇၵႃႈ လႂ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းဝၢႆႇဝၼ်းမွၵ်ႈ 1 မူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ်မႃးၶွၼ်ႈၵၼ်တီႈၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉ။ၽွင်းၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈၵူၼ်း ၸၢႆးသီႇၵေႃႉလႄႈၼၢင်းယိင်းႁႃႈၵေႃႉပွၵ်ႈသူၼ်/ၼႃးၶဝ်သေမႃးႁိူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်။ၽွင်းၶဝ်တိုၵ်ႉပႆယၢင်ႈၸူးႁိမ်းၸမ် ဝတ်ႉၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸိသင်ႇၵူၼ်းၸၢႆးႁႂ်ႈၵႂႃႇၸူးၶဝ်ၼႂ်းဝတ်ႉ။ဝႆၢးၼၼ်ႉၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်လႆႈထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈ ပႃးၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်သေၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်။
ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းၸၢႆးၸိူဝ်းထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ် ၼၼ်ႉ
- ၸၢႆးငူၺ်ႇဢႃယု 17
- ၸၢႆးသႅင်ဢႃယု 17
- ၸၢႆးၵျေႃႇဢႃယု 28
- လုင်းၽေႇဢႃယု 50 ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆၢႇ 2 မူင်းတင်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသီႇၵေႃႉၼၼ်ႉပႃးၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ၵႂႃႇပၼ်။ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇသေဝႆၢးၼၼ်ႉမွၵ်ႈၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၸိသင်ႇႁႂ်ႈ လုင်းၽေႇ ပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းယဝ်ႉႁႂ်ႈႁွင်ႉပူႇႁဵင်ဝၢၼ်ႈၵႂႃႇၸူးၶဝ်တီႈဝၢၼ်ႈလူင်ၶိင်ဢၼ်ၶဝ်မုင်ႈၼႃႈ ၵႂႃႇ ၸူးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈဢၼ်ၶဝ်ယိုဝ်းပႃႈၵျႃႇတၢႆၼၼ်ႉၶဝ်ၽိတ်းယဝ်ႉ လႄႈမၼ်းတေသၢႆႈတႅၼ်းမႃးတႃႇ ငိုၼ်း300,000 ၵျၢပ်ႈတီႈပူႇႁဵင်သင်ဝႃႈပူႇႁဵင်ဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းၵႂႃႇၸူးၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
လုင်းၽေႇၵေႃႈပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ပႃတႅပ်းသေဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၶၢဝ်ႇဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၾၢၵ်ႇမႃးတီႈမၼ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႄပူႇႁဵင်ဝၢၼ်ႈၶဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈပူႇႁဵင်ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇထူပ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်။
ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 4 မူင်းဝႆၢးဝၼ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈလူင်ၶိင်။ ၶဝ်ၼွၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ လူင်ၶိင်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼွၼ်းၸွမ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မိူင်းလႅင်းမႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼွင်ပႃတႅပ်းသၢမ်ၵေႃႉ ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇပွႆႇၶဝ်ပွၵ်ႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်ၵေႃႉတေပွၵ်ႈ ဝၢၼ်ႈ ၼွင်ပႃတႅပ်းၶိုၼ်း ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ငိုၼ်းသႂ်ႇထူင်လိၵ်ႈ100,000 ၵျၢပ်ႈသေႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵႂႃႇဢၢပ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ပႃႈၵျႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၼႃႈဝၼ်းၼၼ်ႉဝႆၢးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေႁၢင်ႈႁႅင်းဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆပႃႈ ၵျႃႇၵႂႃႇၾင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢမ်ႇႁၢႆႉလႄႈဢမ်ႇမီးရူတ်ႉ/ၵႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈပႂ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းထိ 13/09/2015 တေႃႇထိုင် ရူတ်ႉ/ၵႃးတေႃႉသူင်ႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈမႃးႁပ်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇယူတ်းယႃ တူဝ်တီႈႁူင်းယႃမိူင်းပွၼ် ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
ႁူင်းယႃမိူင်းပွၼ်ဢမ်ႇႁပ်ႉယူတ်းယႃတၢင်းၸဵပ်းၸႆၢးတွင်ႇၵွပ်ႈၼၼ်မၼ်းၸႆၢးလႆႈထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃတူၼ်ႈတီး(တွင်ႇၵျီး)သေလႆႈထုၵ်ႇတႅပ်းၶႃၶွၼ်ၶႂႃတႄႇဢဝ်ႁူဝ်ၶဝ်ႇမၼ်းလူင်းပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝႆၢးၼၼ်ႉမၼ်းၸႆၢးလႆႈ ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃဝဵင်းလိူဝ်ႇ/မၼ်းတလေးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/09/2015 ၵွပ်ႈဝႃႈမိုဝ်းမၼ်းၸၢႆးၾၢႆႇၶႂႃ ၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇပေႃးလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉလႂ် မႃး ထၢမ်လွင်ႈငဝ်းလၢႆးမၼ်း ၸႆၢး ဝႃႈပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ်ႁႃသင်လႄႈၸွႆႈထႅမ်ၵႃႈယူတ်းယႃတီႈ ႁူင်းယႃသင်ၸွမ်းသေၸိူဝ်ႉ သေပိူင်။
ၸၢႆးသၢင်ႇသူၺ်ႇၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်းၸၢႆးတွင်ႇၼၼ်ႉယူႇဝႆႉတီႈႁူင်းယႃမိူင်းပွၼ်ၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းမေႃယႃၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈႁွႆးၸဵပ်းမၼ်းတေဢမ်ႇထိုင်တီႈလီလႆႈမႆႈၸႂ်ထိုင်သႆၢၸႂ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႈႁွႆးၸဵပ်း ၼႂ်းတွင်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယဵၼ်းမႃးႁၢဝ်ႉႁင်း သေလႆႈလုသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/09/20105 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈ ၸိူဝ်း ၼႆႉတိုၼ်းဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸွႆႈထႅမ်သေၸိူဝ်ႉသေလွင်ႈ။ ၸႆၢးသၢင်ႇသူၺ်ႇၼႆႉတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ယဝ်ႉသေမီးလုၵ်ႈလၢင်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸၢႆးသၢင်ႇသူၺ်ႇၵေႃႉလႆႈတၢႆယွၼ်ႉႁွႆးၸဵပ်းယဵၼ်းၼႂ်းတွင်ႉ
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸႆၢးႁေႃသႅင် +66 (0) 62- 941-9600 (ဢင်းၵိတ်း-တႆး)
ၸႆၢးၶိုၼ်းမႂ်ႇ +66 (0) 94-638-6759 (ဢင်းၵိတ်း-မၢၼ်ႈ)
Download PDF:


text:
ၽူႈၸၢႆး ဢႃယု 26 ပီ ၵူၼ်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၵႂႃႇလႄႈႁႆႈသေ လႆႈယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13.9.2022 ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးၵုသလ ဢႃယု 26 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပၢတ်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းယွၼ်း ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ( ဢၼ်မီး ၼႂ်းၵႄႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်လႄႈၼမ်ႉလၼ်ႈ) ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် ၽွင်းၵႂႃႇလႄႇႁႆႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၽူင်ႉတိူဝ်ႉသႂ်ႇတၢင်းတူဝ် ၶႃၾၢႆႇၼိုင်ႈႁၵ်း ၼိဝ်ႉပုတ်း ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃဝႆႉ ႁူင်းယႃလူင် ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။
ၵူၼ်း ထုင်ႉဝၢၼ်ႈၼွင်ပၢတ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- “မၼ်းသမ်ႉၵႂႃႇၸႂ်းႁႆႈၼႆၶႃႈဝႃႇ ၵႂႃႇယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ ။ တီႈ ဢၼ်ယဵပ်ႇၺႃးၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၵႆၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ မိူဝ်ႈမၼ်းယဵပ်ႇၺႃးတေႉ ပဵၼ်မွၵ်ႈ ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းၶႃႈၼႃ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ပၢတ်ႇဢိူင်ႇမိူင်းယွၼ်းဢေႃႈ ၸွမ်းတူဝ်တေႉလႆႈဝႃႈ မၢတ်ႇၸဵပ်း ဢေႃႈ။ တီႈမိုဝ်း တီႈတိၼ် တီႈၶႃ ၸိူဝ်းၼႆႉမီးႁွႆးမၢၵ်ႇဢေႃႈ။ မၼ်းသမ်ႉလူဝ်ႇႁႃလဵင်ႉလုၵ်ႈလဵင်ႉလၢင်း။ မၼ်းၵေႃႈ ယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇဢေႃႈ။”ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈတႄႇ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ။ တႃႇၽႃႇတတ်းယူတ်းယႃ ဢဝ်ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႆသေ ဝၼ်းတီႈ(15)မိူဝ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇႁူင်းယႃဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ လႆႈသိုပ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃ တီႈႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယဵပ်ႇသႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၽႂ် ၸုမ်းလႂ် ႁၢင်ႈၵၢင်ဝႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း။ ဢိင်ၼိူဝ် ပၼ်ႁႃ လွင်ႈႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်း ၸွမ်းၼႂ်းႁႆႈသူၼ်ၼႃး ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ။
ၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉၵူၺ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ(12)ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢႆးၼုမ်ႇၵူၼ်းမႄးသိူဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၽွင်းၵႂႃႇလႄႇထိူၼ်ႇမၢတ်ႈၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်သူင်ႇတူဝ်ယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်းလွႆလႅမ်သေလူႉတၢႆၽွင်းတဵင်ႈၶိုၼ်း။


text:
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်း ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ်ၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈမိူင်းၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းၼိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸမ်ႉ ၼင်ႇႁိုင်တေဢမ်ႇမီး လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇတတ်းသိၼ် လႄႈ ၽၢႆႇသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ၼႆသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇပၵ်းလုမ်းၸွမ်ထတ်းသိၼ် ဝႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇ သၽႃး ဝႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈၼႆသေ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ႉယဝ်။ (တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း - မိူင်းဢႃႇၽရိၵၸၢၼ်း)
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပူၼ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၵႃႈတီႈၵူႈမိူင်းမိူင်း (ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းၼမ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသေ)--
- ဢႃႇၽရိၵ ဝဵင်းၶၢႆရူဝ် (၇,၉၃၃,၂၃၆)
- ဢေးသျႃး ဝဵင်းထူဝ်ၶျူဝ် (၁၂,၇၉၀,၀၀၀)
- ယူႇရူဝ်းပႃႇ ဝဵင်းမေႃႇသၵူဝ်ႇ (၂၀,၆၅၄,၀၀၀)
- ဢႃႇမႄႇရီႉၵႃႉ ပွတ်းႁွင်ႇ ဝဵင်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ (၈,၆၅၈,၅၇၆)
- ဢူဝ်းသႅၼ်းၼီႇယႃႇ ဝဵင်းဝႄႇလိၼ်ႇတၢၼ်ႇ (၄၄၅,၄၀၀)
- ဢႃႇမႄႇရီႉၵႃႉ ပွတ်းၸၢၼ်း ဝဵင်းပူဝ်ႇၵူဝ်ႇတႃႇ (၇,၅၅၄,၀၀၀)
- မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယူႇရူဝ်းပႃႇ : ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ (၈,၂၇၈,၂၅၁)


text:
Monday, October 22, 2012
ဢွၵ်ႇမႃးတူၺ်းၵၼ်လႄႈ
ၶၢဝ်းၼႆႉမႅၼ်ႈၽွင်း ၸၼ်ႉၸွမ်သႃ,သၼႃႇထေရဝႃတမိူင်းမၢၼ်ႈ တေၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်ပွႆးဢုပ်ႇ ဢူဝ်းလူၺ်ႈသႃႇသၼႃႇမီးႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ- မႃးတူၺ်းလႄႈ ၼႆသေ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈ ၶုၵ်ႉၸႂ်လႆႈဝႃႈ ဢွၵ်ႇမႃး တူၺ်းၵၼ်လႄႈ ၼႆသေၸွင်ႇလႆႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းပီပၢႆပၢႆ ၽွင်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉႁဵၼ်းယူႇတီႈၸၼ်ႉ ၸွမ်သႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း၊ တႃႈၵုင်ႈ ပီလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ လႆႈမိူဝ်းထူပ်းၸဝ်ႈသြႃႇ ဢၼ်လႆႈလုၵ်ႉ မိူင်းလင်းၵႃသေ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ သင်ႇၶတႆး ႁဝ်းၵမ်ႈၼမ် ပေႃးၶႂ်ႈႁၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ပေႃးၶႂ်ႈထူပ်းၸဝ်ႈသင်ႇၶ ဢၼ်မႃး တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇမိူင်းဢၼ်မီးၵၢၼ်ႁဵၼ်း လၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမႃးတီႈဝတ်ႉၵုၼ်ႇၸၵျႃႇသီႇ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ တႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉယဝ်ႉ။
မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸုမ်းၸဝ်ႈၶဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် လွမ်လွမ်ဝႄႉမႃးႁႃၶူးဝႃးၸဝ်ႈတူၼ်လူင် ၶဝ်တီႈဝတ်ႉတႆးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉၸဝ်ႈၶဝ် လႆႈထွမ်ႇ ၵဵပ်းၸွမ်ႇသိမ်းဝႆႉလႆႈလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်သေ ဝၢႆးသုင်းသွမ်းဝၼ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈပိုတ်ႇပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇၸဝ်ႈၶဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းလႄႈ လႆႈဢုပ်ႇၼႄဝႃႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တီႈၸဝ်ႈၶဝ်ႁဵၼ်း မၼ်းလီၸိူင်ႉႁိုဝ် လႄႈ လွင်ႈသႃႇသၼႃႇ ထေရဝၢတ်ႈၼႆႉ လီလိူဝ်မႁႃႇယႃႇၼသေ ႁဵတ်းသင်သမ်ႉဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽႄႈလႆႈပဵင်း
မိူၼ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇမႁႃႇယႃႇၼၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈၼင်ႇၸဝ်ႈႁူႉ
ၸဝ်ႈႁၼ် ၽိတ်းႁိုဝ်ထုၵ်ႇ ဢမ်ႇႁူႉ ပေႃးၽိတ်းၵေႃႈ တေမီးၸဝ်ႈမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်းသုင် လႄႈမီးၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၼမ်ၼၼ်ႉ တေၸွႆႈ မေးပၼ်ၶိုၼ်းဝႃႈၼႆသေ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၵႂႃႇႁိုင်ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ယၢမ်းၼၼ်ႉမီးၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ- ဢၼ်ၸဝ်ႈလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈယူႇၵူႈလွင်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၶႃႈယၢမ်ႈဝူၼ်ႉၼင်ႇၸဝ်ႈၶဝ်ဝူၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ တၢင်းၼွၵ်ႇၼႆႉ(ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈထေရဝၢတ်ႈၼႆႉ) မၼ်းမီးဢၼ်လီၶဝ် ၸိူင်ႉႁိုဝ် မၼ်းၸႂ်ႉလွၵ်း လၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်သေ ပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇယူႇဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၶႃႈဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆၵေႃႈ ၶႃႈတေဢမ်ႇႁူႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉၶႃႈဢမ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၶဝ်ဝူၼ်ႉၽိတ်း သင်ပဵၼ်လႆႈၸဝ်ႈၶဝ် ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတူၺ်းၵၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈသေ ဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်းတၢင်းၼႂ်း ႁဝ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၶဝ်တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၸၢမ်းတူၺ်းၵၼ်ၶႃႈလူးၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတူၺ်းၵၼ် တၢင်းၼွၵ်ႈသေ ဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်းတၢင်းၼႂ်းႁဝ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ ၼႆႉၵူၺ်းၸဝ်ႈပေႃးၵႂင်လူင်ၵႂႃႇတႄႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလိုၵ်ႉၵေႃႈ ၶိုၵ်ႉတႃႇၶႃႈ ၸဝ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႂ်ႇၼႆႉ
တႄႉတႄႉယူႇ။ မၼ်းၸပ်းၸႂ် မၼ်းတိတ်းၸႂ် ၵူႈၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ်သေ ဝူၼ်ႉၸွမ်း လွင်ႈၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ်ၶၢဝ်းႁိုင်သေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈထိုင်မႃးတၢင်းၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈမႃးႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်း
မိူင်းထႆး လႆႈမႃးမီးတႆးၵေႃႉမုၼ်ၸဝ်ႈထႆး မုၼ်ၸဝ်ႈမႁႃယၢၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁၼ်ထိုင် တၢင်းတိုဝ်းၵမ်မိူၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈၸဝ်ႈၵေႃႈ တေႇလူင်းမိုဝ်းဝူၼ်ႉတူၺ်း ၸွမ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ် ယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်းမႃးၼၼ်ႉသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပႃးၵူႈလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈဝႃႈတူဝ်ထူပ်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးမိူင်းထႆးၵူၺ်းလႄႈ တီႈၼႆႈၸဝ်ႈတေလၢတ်ႈ ၼေလႆႈလွင်ႈမိူင်းၼႆႉလႄႈ သႃႇသၼႃႇမိူင်းၼႆႉၵူၺ်း။ ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇမိူင်းထႆးၼႆႉ မီးတၢင်းထေရဝၢတ်ႈလႄႈ တၢင်းမႁႃယၢၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယူႇတၢင်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းထၢင်ႇဝႃႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႁႃယၢၼ်းသေ မိူဝ်ႈမႃးထိုင်မိူင်းၶဝ် လႆႈငိၼ်းၶဝ်ဝႃႈ မိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႁႃႇယၢၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇယၢမ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းမိူၼ်ၵၼ် ပေႃးပႆႇယၢမ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈၼႆ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈတေႁၼ်လီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လိူဝ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉယူႇၼႆၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈတႄႉတေႇပွင်ႇၸႂ်သေတႃႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉတိုၵ်ႉႁၼ်ၽိတ်းၵၼ်ယူႇ။
လွင်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ မႁႃယၢၼ်း မိူင်းထႆးၼႆႉ မီးဝႆႉသၢမ်ၼိၵၢႆး(ၵိူင်း) ႑ႉ ၼိၵၢႆးၶႄႇ၊ ႒ႉ ၼိၵၢႆးဢၼမ်မ ႓ႉ ၼိၵၢႆးၼိၶျိရဵၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶဝ် ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တီႈၼႆႈၸဝ်ႈတေဢမ်ႇလၢတ်ႈႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ဝတ်ႉၶဝ်ဝတ်ႉလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ မီးၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်လီလီ မီးၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇလီလီ မီးၵၢၼ်လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီလီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝတ်ႉထေရဝၢတ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇဝတ်ႉထမ်မၵၢႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ၸတ်းၵၢၼ်တီႈမႁႃယၢၼ်းမႃးၸႂ်ႉၼၼ်ႉ(သင်ႇၶမိူင်းထႆးႁၼ် လီဢမ်ႇလီၼၼ်ႉဝႆႉသေၵွၼ်ႇ) ၶဝ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးဝႆးတႄႉတႄႉ။ တၢင်းမိူင်းထႆးၼႆႉဝႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆးၼႃႇပေႃးလီၵူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးတေမႃးတူၺ်း ၽၢႆႇထေရဝၢတ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶိုတ်း မိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉမီးတၢင်းၼမ် သေတႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇၶိုတ်းၶဝ်ၵေႃႈ မီးတၢင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးယူႇမိူင်းႁဝ်းသေတူၺ်းၶဝ်တႄႉ ႁၼ်ဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇၶိုတ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵွၺ်း ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇၶိုတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လႃးလႃး။ တင်ႈတေဢဝ်မိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈတေႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽၢႆႇသင်ၶမႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈလႆႈ ႁၼ်ပပ်ႉပၵ်းပိူင်ၶဝ် ၼႅၼ်ႈၼႃၼႃႇတႄႉတႄႉ။ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵူႈလွင်ႈ ၼႆသေတႃႉ ပၵ်းပိူင်ၶဝ်ၼႆႉ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်တႃႇ သင်ႇၶၶဝ်တႄႉတႄႉ။ လွင်ႈတၢင်း ၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၼႆ ၸဝ်ႈပႆႇဝႃႈယဝ်ႉ။ ပၵ်းပိူင်ၶဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတၢင်း ၽၢႆႇထႆးလႄႈ ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ သွင်ၽႃႇသႃယဝ်ႉ။ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ်တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်လၢႆလၢႆ တေလႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ငဝ်ႈလၵ်းမၼ်းၶဝ်မီးဝႆႉ (႖) ၶေႃႈ။ ၽၢႆႇပူၵ်းၶွင်း(ဢုပ်ႉပိူင်ႇ)၊ ၽၢႆႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်၊ ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း၊ ၽၢႆႇပိုၼ်ႇၽႄသႃႇသၼႃႇ၊ ၽၢႆႇလုမ်းလႃးၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ(မိူၼ်ဝတ်ႉၵဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ၊ ပပ်ႉထမ်းၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ) လႄႈ ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်တၵ်ၵႃႇ ယၢမ်းမိူဝ်ႈ ၶဝ်တူၵ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ(မိူၼ်ၼင်ႇထူပ်းၺႃး ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ၽေးၾႆးမႆႈ၊ ၽေးပၢႆႈပၢင်သိုၵ်း) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉပၵ်းပိူင်ဢၼ်တေပၼ်တၢင်းဢုၼ်ႇၸႂ် ၸဝ်ႈသင်ၶတႆးႁဝ်း တႃႇတေမီးၽွၼ်းလီတေႃႇသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵ်ႇၵႃႇတႆးႁဝ်း လႆႈတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ ယႃႇပေဝႃႈတႆးႁဝ်းလႃႈ ပၵ်းပိူင်သင်ႇၶမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယင်းဢမ်ႇႁၼ်မႅၼ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
မိူဝ်းၼႃႈမႃး သင်ႇၶတႆးႁဝ်း တေလႆႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆဢၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း တႃႇသင်ႇၶတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်းသေ တမ်းဝၢင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်မႅၼ်ႈ။ သင်ဝႃႈမီးယူႇလႄႈ ၸဝ်ႈဢမ်ႇႁၼ်မႅၼ်ႈၵူၺ်းၼႆၸိုင် ၶႅၼ်းတေႃႈပွႆႇဝၢင်းပၼ်ၸဝ်ႈသေၵမ်းၶႃႈ။ သင်ဝႃႈပႆႇမီးၼႆၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈလီလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းၵေႃပွင်ႇပဵၼ်မၼ်းသေ ႁဵတ်းယူႇယူဝ်ႉ ၼႆၶႃႈ ၸဝ်ႈမီးၵႂၢမ်းၼႂ်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။
ၶေႃႈလူပ်းလင်
ဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉတၢင်းမူတ်း ႁူႉဝႃႈမၼ်းတေမီးလွင်ႈ ၶၼ်းႁူ ၸီးႁူယူႇၼႆၵေႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ႁူႉၵၼ်ဝႃႈ တၢင်းၼွၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်မီးတၢင်းယူပ်ႈယွမ်း တၢၼ်ႇလႂ်ၼႆသေတႃႉ ၶဝ်ၵေႃႈမီးတၢင်းလီတူၺ်း လီယိူင်ႈၸွမ်းတၢင်းၼမ်ယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၵူႈၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးတူၺ်းၵၼ် ဢိတ်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်တီႈႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးၼင်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈၼႆႉ လီယိူင်ႈလီႁဵတ်းၸွမ်းယူႇႁိုဝ်ၼေႃးၼႆ မီးတၢင်းဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃႈၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း မၼ်းၸဝ်ႈ(လုၵ်ႈႁဵၼ်းသီႇႁူဝ်ႇ)ၼၼ်ႉသေ လွမ်ဝူၼ်ႉတူၺ်းထႅင်ႈ ၸွင်ႇပွင်ႇၸႂ် ဝႃႈ ဢိူဝ်ႈၸဝ်ႈဢၼ် ၵေႃႉဢၼ် တိုၵ်ႉထၢင်ႇလဵၵ်ႉတၢင်ႇၵိူင်းၼႂ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ၊ တိုၵ်ႉထၢင်ႇလဵၵ်ႉၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ တိုၵ်ႉထၢင်ႇလဵၵ်ႉၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းသေ ဢွၵ်ႇမႃးတူၺ်းၵၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈၼႆႉသေၵမ်းၼႆ ၶိုၼ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈသေ ၶႃႈၸဝ်ႈ ၸင်ႇလႆႈ ယွၼ်းၽိတ်ႈမွၵ်ႇထိုင် ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉ ပေႃႈမႄႈဢွၵ်ႇတၵ်ၵႃႇသတ်ထႃးႁဝ်းၶဝ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸွမ်ႁၢၼ်
ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း
(22.10.2012း 10:00 AM)
Posted by ꨅဝ္ꨳꨅြမ္ꨟꨤꨓ္
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင်
ဝၢႆးႁေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵျေႃႉ ထူၼ်ႈႁူၵ်း ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉသေ ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင် ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဢၼ်သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်းငဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵျေႃႉ လႄႈ မေးၼၢင်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ သေ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1926၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႅတ်ႉဝတ်ႉ ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ လႆႈၸုၼ်ႉႁၢင်ႈႁေႃလႄႈ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ပေႃႈမၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် မျူဝ်ႉၸႃးဝဵင်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ သေ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျေႃႉ ထူၼ်ႈႁူၵ်း မိူဝ်ႈပီ 1936 ၼၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းဢွၼ်ႇ ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉမီး ဢႃႇယု 10 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၼၢင်းၵႅမ်မိူင်းမႃးယဝ်ႉ။
တူဝ်ၸဝ်ႈမႄႈမၼ်းၼၢင်း ၵေႃႉတူၺ်းထိုင် ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ သေ ၼွၵ်ႈသေ လၵ်းရုတ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း မေႃသွၼ်ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃသေၵေႃႈ ႁႂ်ႈသွၼ်ပၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပိုၼ်းမၢႆမီႈ လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်း၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇၵၢၼ်မိူင်း တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈယိင်းၼႆႉ ၶႅၼ်ႈၽၢႆႇ တၢင်းမေႃၶီႇမႃႉ၊ တၢင်းမေႃလုၺ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ် ပီႇယႃႇၼူဝ်ႇၵေႃႈ တွႆႇလႆႈလီလီယဝ်ႉ။ ၸၢတ်ႈၸိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းၶဝ်ႈၸႂ်ယဝ်ႉ။
ထိုင် ပီ 1937 မႃး ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းလုၵ်ႈသိူဝ်ၼၢင်းယိင်းလႄႈသင် ထိုင်ပီ 1942 မႃး ၶဝ်ႈၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႈသိူဝ်ပၢင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈပီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျေႃႉၼႆႉ လႆႈပၼ်တႃၶုၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် တီႈ ၸုမ်းပႂ်ႉယၢမ်းၵရိၼ်ႇၼေးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းတီႈ တပ်ႉၵႅမ် ဢေႇ၊ တီႇ၊ ဢႅတ်ႉသ်သေ ထိုင်မႃး ပီ 1945 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ 1947 ၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶိူဝ်းၶုၼ် ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ၼႆႉ လႆႈၸွမ်း ၸဝ်ႈပေႃႈ၊ ၸဝ်ႈမႄႈ မၼ်းသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ လိုမ်ဢႃႇၾရိၵယဝ်ႉ ၽွင်းၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ ဢႃႇယုထူၼ်ႈတဵမ် 21 ပီ ယဝ်ႉ။ တီႈဝၼ်းၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းဢွၼ်ႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸွမ်း ဢွမ်လူမ်းဝႃႈ မၼ်းၼၢင်း တေႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈပၢင်ႈၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းဢူၺ်းလီပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပရိတ်ႉတဵၼ်ႇၵႂႃႇ တေႃႇၸူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီ 1947 လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ 10 ဝၼ်းမႃး မၼ်းၼၢင်းလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူပ်ႉၵူႈတင်း ၶုၼ်သိုၵ်းၽီးလိပ်ႉ မွင်ႉပႅတ်ႉတၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်သိုၵ်ႈတီႈ တပ်ႉၼမ်ႉၸၢဝ်းၶုၼ် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုၵ်းၽီးလိပ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆးၵရိတ်ႈ ၽီးလိပ်ႉယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈၼၢင်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးၽီးလိပ်ႉၶဝ် လႆႈၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႈမိင်ႈၵၼ်တီႈ ၵျွင်းၽြႃးဝႅတ်ႉၸမိၼ်ႇၸတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈပႆႇၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျေႃႉၼႆႉ လႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးၽီးလိပ်ႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵိၼ်ဝဵင်းဢႅတ်ႉတၼ်ႇဝႃႇရႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီ 1948 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈ တင်း ၸဝ်ႈၽူဝ်ႇမၼ်း ၸဝ်ႈၵိၼ်ဝဵင်းဢႅတ်ႉတၼ်ႇဝႃႇရႃႇ ၶဝ် ႁဵတ်းပဵၼ်ၶႅၵ်ႇသေ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးငဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆး ၶျႃးလ်ၽီးလိပ်ႉဢႃႇတႃႇၵျေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႃႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး 1950 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် လုၵ်ႈယိင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈယိင်း ဢႅၼ်ႇဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄးလိၸ်ႉလူႇဝီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1951 ၼႂ်း လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ လႄႈ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈ တင်း ၸဝ်ႈၽူဝ်မၼ်းၼၢင်း ၸဝ်ႈၵိၼ်ဝဵင်းဢႅတ်ႉတၼ်ႇဝႃႇရႃႇ ၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶႅၵ်ႇသေ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ ၸႄႈမိူင်းၸိူဝ်းမီးတီႈ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေတႃႇလႄႈသင်၊ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶႅၵ်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေၵေႃႈ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇထိုင် ဝဵင်းလူင်ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး ပီ 1952 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 31 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈ တင်း ၸဝ်ႈၽူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၶၢဝ်းယၢဝ်း ဢၼ်ႁိုင်ႁႃႈလိူၼ်ႈ ဢၼ်တႃႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇပရိတ်ႉတဵၼ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး သီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး၊ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆသေ လႆႈၶီႁိူဝ်းမိၼ်သေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းတူး ၶႅၼ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ လိုမ်ဢႃႇၽရိၵ ၼၼ််ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1948 မႃးသေ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးယူႇလီ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျေႃႉ ထူၼ်ႈႁူၵ်းၼႆႉ မီးတၢင်းယူပ်ႈယွမ်းမႃးလႄႈ ထိုင် ပီ 1952 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လး ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈယိင်းၵႅမ်ႇမိူင်း ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ လႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈသိုပ်ႇပုတ်ႈဢဝ် တီႈယူႇ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းသေၵေႃႈ သိုပ်ႇႁပ်ႉဢဝ် ႁၢင်ႈႁေႃပရိတ်ႉတဵၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးငဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း ၸဝ်ႈၸၢႆးၶျႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၸဝ်ႈၵိၼ်ၼႃႈလိၼ်ၵုၼ်ႇဝေႃးသေၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပီ 1953 လိူၼ်ၸုၼ်ႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ်ပွႆးၶၢမ်ႇၽိသဵတ်ႇ တီႈ ၵျွင်းၽြႃးဝႅတ်ႉၸမိၼ်ႇၸတႃႇသေၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈတင်း ၸဝ်ႈၵိၼ်ဝဵင်းဝႃႇရႃႇ ၶဝ် လႆႈလဵပ်ႈပၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပရိတ်ႉတဵၼ်ႇသေ ထိုင် ပီ 1954 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1960 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ လႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးထူၼ်ႈသွင် ဢၼ်ပဵၼ် ဢိၼ်ႇတရူးလႄးလ်ပတ်ႉ ၶရိတ်ႉသတီႇယႅၼ်ႇ ဢႅတ်ႉဝတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢိၼ်ႇတရူးၼႆႉ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၸၢႆးၶျႃးယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ဢၼ်မီးသုၼ်ႇ တႃႇသိုပ်ႇႁၢပ်ႇဢဝ် ႁၢင်ႈႁေႃပရိတ်ႉတဵၼ်ႇယဝ်ႉ။[3]
ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်မႃး ၼၢင်းႁေႃၶမ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ (ပရိတ်ႉတဵၼ်ႇ၊ ယူႇၶေႇ)၊ မိူင်းဢူၺ်းလီပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး၊ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း တႃႇ 15 မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၼၢင်း ၵျေႃႉထူၼ်ႈႁူၵ်း ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁၢင်ႈႁေႃမႃး မိူဝ်ႈ 1952 လိူၼ်ၸုၼ်ႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ မၼ်းၼၢင်းလႆႈပဵၼ် ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဢၼ်ဢႃႇယုႁၢင်ႈႁေႃ ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1947 ၼၼ်ႉ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းတင်း ၸဝ်ႈၸၢႆးၽီးလိပ်ႉသေၵေႃႈ မီးလုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆး 4 ၵေႃႉသေ မီးလၢၼ် 8 ၵေႃႉ၊ မီးလိၼ် 12 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼွၼ်းၽေး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 2022 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈႁေႃ Buckingham ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼၢင်းႁေႃၶမ်း လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ် တီႈယူတ်းယႃယူႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ မေႃယႃၶဝ် လႆႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်း ပၢႆးယူႇလီ ၼၢင်းႁေႃၶမ်း သေ ၼၢင်းႁေႃၶမ်းတႄႉ ယူႇငၢႆးလူမ်ၸႂ်ယူႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[4][5] ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆး ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ၶဝ် သီႇပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ ႁွတ်ႈမႃးထိုင်တီႈ ၼၢင်းႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။[6][7] ႁူဝ်ၶမ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ လႆႈၼႄႉၼမ်းဝႃႈ ၼၢင်းႁေႃၶမ်း လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။[8][9]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Britain's new monarch to be known as King Charles III"၊ Reuters၊ September 8, 2022။
- ↑ Her full name can be seen on her marriage certificate, which is signed by both her and her father.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ သွႆႉ (15)
- ↑ Queen's doctors concerned for her health – palace (8 September 2022).
- ↑ Davies, Caroline (8 September 2022). Queen under medical supervision at Balmoral after doctors’ concerns.
- ↑ Queen under medical supervision as doctors are concerned for her health. Prince Charles, Camilla and Prince William are currently travelling to Balmoral, Clarence House and Kensington Palace said (8 September 2022).
- ↑ Shaw, Neil (8 September 2022). Duke of York, Princess Anne and Prince Edward all called to Queen's side.
- ↑ "Queen Elizabeth II has died"၊ BBC News၊ 8 September 2022။
- ↑ CNN, Ivana Kottasová, Rob Picheta, Max Foster and Lauren Said-Moorhouse. Queen Elizabeth II dies at 96.


text:
Thursday, January 5, 2012
ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်းၶူး ဢၵ်ႉၵမႁႃသတ်ႉထမ်မၸေႃးတိၵထၸ
ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ မြန်မာ.အလင်း ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ ႔ လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼဝႃႇရီႇ ဝၼ်းပုတ်ႉ ပီ ႒႐႑႒ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႆႉ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတူၼ်ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေမွပ်ႈတၢၼ်းပၼ် ၸုမ်ႈၶူး ၸွမ်း ၼင်ႇလူင်ပွင်ၸို်င်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပီပီ ၼႂ်းပီၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ (ၸဝ်ႈၵွၼ်း ဝတ်ႉဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾိူတ်ႉပုတ်ႉထဝိႁႃရ၊ ဝဵင်းဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾိူတ်ႉ၊ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢိင်ႇၵလၼ်ႇ) တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ဢၵ်ႉၵမႁႃသတ်ႉထမ်မၸေႃးတိၵ ထၸ ꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။
Posted by ꨅဝ္ꨳꨡꨀ္ꨵꨀေသꨓ(ꨀြꨓ္းꨁမ္း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation
Jump to search
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD G10 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
{{db-g12|url=sourceurl}}
- ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းꩪမ်မတႃယဝ်ႉ။
- တီႈ sourceurl ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇသႂ်ႇ ႁဵင်းလိၵ်ႈတႅမ်ႈထူၼ်ႈႁင်း ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉ ဢၼ်ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
{{db-g12|url=sourceurl|url2=sourceurl2}}
{{db-g12|url=sourceurl|url2=sourceurl2|url3=sourceurl3}}
- လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ URL သွင်ဢၼ် လႄႈ သၢမ်ဢၼ် ယဝ်ႉ။
လွင်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ (Author)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉသေ တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸႂ်ႉၶူတ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇၵႂႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တႄႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃးလႄႈ။ တီႈ PageName ၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈသေ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇလဝ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
{{subst:db-copyvio-notice|PageName|URL|header=1}}
ပေႃးႁဵတ်းၼႆၼႆ မၼ်းတေၼႄပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပၼ်ၽၢင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:


text:
Saturday, January 21, 2012
သြႃႇလႄႈတၵႃႇယမိူင်းၸိင်းၵႃပူဝ်း လူႇတၢၼ်းၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်း တီႈသင်ၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး
ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ဝတ်ႉဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾွတ်ႉၿုၻ်ထဝိႁႃရ မိူင်းဢင်းၵိတ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသြႃႇလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃး ဝတ်ႉဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾွတ်ႉၿုၻ်ထဝိႁႃရ မိူင်းၸိင်း ၵႃပူဝ်း လူႇတၢၼ်းၸွႆႈထႅမ် ငိုၼ်းၼမ်ႉထူမ်ႈ သင်ၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၶႃႈ ဢေႃႈ၊ သင်ၶၸဝ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းတၢင်းလူႇတီႈၸဝ်ႈၶူး Dr. သႅင်ပၼ် ပၺ်ၺႃဝံသ ၵႂႃႇ တၢင်းၼမ်ငိုၼ်း 112,000 ဝၢတ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13. 11. 2011 ၶႃႈဢေႃႈ။ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇမွပ်ႈလူႇတၢၼ်း ထိုင်ၸဝ်ႈ ၽူႈဢၼ်လႆႈထူပ်းၽေး ၼမ်ႉထူမ်ႈၵႂႃႇ ၸဝ်ႈလႂ် 2,000 ဝၢတ်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ၊ သင်ၶလုၵ်ႈ ႁဵၼ်းတႆးၸိူဝ်းၺႃးၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉမီးယူႇ (42) တူၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 03. 01. 2012 ၼၼ်ႉဢမ်ႇမုင်ႈဢမ်ႇမွင်းသေ သြႃႇလႄႈတၵႃႇသတ်ႈထႃး ဝတ်ႉဢွၵ်ႇ(ၸ်)ၾွတ်ႉၿုၻ်ထ ဝိႁႃရ မိူင်းၸိင်းၵႃပူဝ်း လႆႈလူႇတၢၼ်းၸွႆႈထႅမ်မႃးထႅင်ႈငိုၼ်းၼမ်ႉထူမ်ႈ 13,000 ဝၢတ်ႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းတၢင်းလူႇၵႂႃႇ တီႈၸဝ်ႈၶူးသုၹႃတ ပိုၼ်းတႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 03. 01. 2012 တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ မိူင်းၵွၵ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ ဢၼ်သြႃႇလႄႈတၵႃႇ သတ်ႈထႃး ဝတ်ႉဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾွတ်ႇ မိူင်းၸိင်းၵႃပူဝ်းလႆႈလူႇတၢၼ်းမႃးငိုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ၽေးၼမ်ႉ ထူမ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်းမီးၵႂႃႇ 125,000 ဝၢတ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။
ငိုၼ်းတီႈလိူဝ်ဝႆႉ41,000 ဝၢတ်ႇၼၼ်ႉ သင်ၶၸဝ်ႈၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်း လႆႈၸႂ်တႃႇဢဝ်ဝႆႉပဵၼ်ၵႃႈၸႂ်ႉ ၸၢႆႇ ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ။ သင်ၶၸဝ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးတင်းသဵင်ႈ လႆႈငိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ယႂ်ႇၼမ်လႄႈ ဢၼုမေႃးတၼႃႇၸွမ်း ႁႅင်းသတ်ႇထႃႇၸေႇတၼႃႇ သြႃႇလႄႈတၵႃႇ ဝတ်ႉဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾွတ်ႉ မိူင်းၸိင်းၵႃပူဝ်း ႁဝ်းၶဝ်ယႂ်ႇၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by Sai Noom Khur (ၸၢႆးၼုမ်ႇၶိူဝ်း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ပုတလိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပုတလိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ဘုတလင်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Budalin ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Puthalin]) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၵွင်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေ ၵွင်းလွႆဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လွႆသူၺ်ႇပူဝ်ႇ (1449 ထတ်း) လႄႈ လွႆလုၵ်း (တႂိၼ်းတွင်ႇ) (1125 ထတ်း) ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ ၼၼ်ႉ မီး ၼမ်ႉမူး ဢၼ်ၶၼ်ႈပၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းတႂ်ႈ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီး ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵိတ်ႉၸီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 451 လွၵ်းလၵ်းသေ ဢိူင်ႇပူႇႁဵင် မီး 49 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ မီး 175 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်လႆႈႁူႉ လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ မီး 70,162 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးတီႈ ၽူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼႆႉ ၽူၼ်ဢမ်ႇႁၢမ်ႉဢေႇသေ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး မႆႈႁွၼ်ႉဝႆႉသေ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်းမႃး ၵတ်းယဵၼ်လီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ၼႆႉ လႆႈတႄႇႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1894 သေ၊ လႆႈၸႅၵ်ႇဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵူႇတေႃႇတင်းဢၼ် လႄႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းဢယႃႇတေႃႇ သေ လႆႈၽွတ်ႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉလဵၼ်း မူင်ႇယႂႃႇ-ယေႇဢူး (ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ) သေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ဢွင်ႈတီႈပိုၼ်ႉလင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ မွင်းထွင်ႇ၊ သၶုတ်ႉတၼႄႇ၊ ငပယိၼ်း၊ မျူဝ်ႉတိတ်ႉ ၸၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မၢၵ်ႇၼမ်ႉၶဝ်ႈတႅင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉၼမ်ႉဢေႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ထူဝ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇ၊ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ တင်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇသေ ၵႆၵၼ် 22 လၵ်း၊ တင်း ဝဵင်းယေႇဢူး ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇၼၼ်ႉ ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 35 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉၵႃးဝႃႈ တင်းမူင်ႇယႂႃႇသေ ၵႆၵၼ် 21 လၵ်းသေ တင်းဝဵင်းယေႇဢူးၼႆႉ ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 33 လၵ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တင်းၵူႇတေႃႇ ဢၼ်ၵႆၵၼ် 12 လၵ်း၊ တင်းၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵႆၵၼ် 5 လၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတၢင်းရူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးယၢၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႇ လႄႈ ၼွင်လူင် ဢၼ်ဝႃႈ ဢဝ်တင်းၶေႃႈမူင် ၶုၼ်သီႇရထမ်ႇမသေႃးၵသေ တႄႇဝႆႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်လူင် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈ ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈတႃဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇသေ ၶူးမေႃလိၵ်ႈလႆႈမီးမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူင်ႇမိၼ်းၵျီး ဢူးပျေႉၵျေႃႇ ဢၼ်ပျုႉၵျၢမ်း ဢိၵ်ႉထိတုၵ်ႉၸၼ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႇၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ ဢူးပူၵ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈမွင်းထွင်ႇ ၼၼ်ႉ ၸဵင်ႇတၵျေႃႇတူႇ ဢူးဢေႃး၊ တိူၵ်ႈဝုၼ်ႇတႂိၼ်းတိၼ်း မႁႃႇၸီႇတူႇ၊ တၢၼ်ႇၶျူဝ်ႇဢူးလႃႉ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇၵွၼ်းသႃႇသၼႃႇမွင်းထွင်ႇ ၸၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူးမေႃလိၵ်ႈ ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈငပယိၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸႃႇတိလိၼ်ၵိူတ်ႇ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇထုလယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထုင်ႉပုတလိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ် ဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽူႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ [1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (8)


text:
ပႃႈပႅင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼင်ႈတီႈတိၼ်ၶိုၼ်ႈလႆသေ ႁုင်ၽၵ်းမၼ်းၼၢင်းယူႇ။ ဝၢႆႇတူၺ်းသၢႆႉတူၺ်းၶႂႃ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂႃႇတၢင်းထုင်ႉ မိူၼ်လႆႈယူႇၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇဝႆႉၵေႃႈလူဝ်လူဝ်။ ၼမ်ႉတႃဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း ယိုင်ႈယမ်းဝႆႉသေ မိုင်ဝႆႉယူႇႁင်းမၼ်း။
ပီၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီ ။ ထုင်ႉပူင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းဝႃႈ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ် ဝၢၼ်လီၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်ၼွင် ထူမ်ႈပႃးတူၼ်ႈၶဝ်ႈ ပူၼ်ႉၸူဝ်ႈၵူၼ်းပၢႆယိုၼ်ႈမိုဝ်း။ ဢၼ်ပၢတ်ႇယဝ်ႉသေ ယင်ၶႃႇဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႄႈၼမ်ႉ ဝႆႉယူႇလၢႆဝၼ်းယဝ်ႉ ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ပေႃးဢွၵ်ႇငွင်ႉဢွၵ်ႇငူင်း ၸဝ်ႈၼႃး ထုင်ႉပူင်းတင်းထုင်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁႅင်းၸႂ်တူၵ်း ဢူၵ်းၸမ် တႅၵ်ႇ ဝူၼ်ႉသင်ပေႃးဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။
လုၵ်ႈၸၢႆး ပႃႈပႅင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “သင်ၼမ်ႉဢမ်ႇထူမ်ႈပႅတ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉပူင်း ဢဝ်ၶဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ သွမ်ႈၶဝ်ႈႁိုဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈၸဝ်ႉၸိူဝ်းပၢတ်ႇယဝ်ႉသေ ယင်ဝႆႉတီႈႁၢဝ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈထိုင်ပႃးလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈၶိုၼ်းဢွၵ်ႇ ငွင်ႉဢွၵ်ႇငူင်း မႃးမူတ်းယဝ်ႉ။ ပႅတ်ႈလၢႆမူတ်းယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ ၶဝ်ႈႁဝ်း ” ။
“တူၼ်ႈၶဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးဢႃယုမၼ်းလႆႈမွၵ်ႈ 2 လိူၼ်ၼႆ ပေႃးၸူမ်ၼမ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 7 ဝၼ်းၶႃႈ။ မၼ်းတၢႆမူတ်းဢေႃႈ။ မၼ်းၵေႃႈမိူၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ။ ပႆႇဝႃႈထူမ်ႈၼမ်ၸိူင်ႉၼႆလႃႈ ။ ထူမ်ႈႁေၶိုင်ႈ ၼိုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးဝၼ်းမၼ်းႁိုင်ၼႆ မၼ်းၼဝ်ႈသေတၢႆဢေႃႈ။”
ၼမ်ႉၼႆႉ တႄႇထူမ်ႈထုင်ႉပူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 8/8/2022 ။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁိုင်မႃးၶၢဝ်းတၢင်းၸမ်လိူၼ် ၊ ၼမ်ႉၼႂ်းၼႃး ယွမ်းလူင်း ယဝ်ႉသေတႃႉ ၼမ်ႉပႆႇႁႅင်ႈမူတ်း။ ၶဝ်ႈတႄႉလူႉသုမ်းမူတ်း။ ၸိူဝ်းပၢတ်ႇယဝ်ႉသေ ယင်ဝႆႉၵေႃႈဢွၵ်ႇငွင်ႉဢွၵ်ႇငူင်း ပဵၼ်တူၼ်ႈၶဝ်ႈ ၶိုၼ်းမူတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ႈငွင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်းဢဝ်ၽုၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်းသင်သေလွင်ႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ဢဝ် ပႅတ်ႈ ႁဵတ်းၾုၼ်ႇဝႆႉငႂ်ႈၶိုၼ်း။
“ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်မႃးတူၺ်း သမ်ႉပေႃးဝၼ်းတီႈ 20 ယဝ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃ။ မႃးတူၺ်းႁေ ၶိုၼ်းႁၢႆ မိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ပႆႇဝႃႈသင် မႃးၶိုၼ်း။ လွင်ႈတၢင်းၸွႆႈၵေႃႈပႆႇမီးသင်။ မီးၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႄႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ တေမႃးၸွႆႈၶဝ်ႈ သၢၼ် ႁိူၼ်း 6 ပေႇ ၼႆဝႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇမၼ်းၵူၺ်းၶႃႈ။” ၸဝ်ႈၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၸၢင်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပႃႈပႅင်းၶဝ်မႄႈလုၵ်ႈၼႆႉ ၼႃးမီးသွင်ၶုၵ်း။ ၼိုင်ႈၶုၵ်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 15 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ပီၼႆႉၺႃး ၼမ်ႉထူမ်ႈမူတ်း လႄႈ ၶဝ်ႈတႃႇၶၢႆ တႃႇပီတေမႃးတႄႉ ဢမ်ႇမီးသေဢိတ်းယဝ်ႉ။
လုၵ်ႈၸၢႆးပႃႈပႅင်းလၢတ်ႈဝႃႈ – ၵတ်ႉၵႃႈယင်းတၼ်းလႆႈပၢတ်ႇလႆႈဢဝ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၵွၼ်ႇၼႃႈၼမ်ႉပႆႇထူမ်ႈ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေဝႆႉတႃႇၵိၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းတႃႇပီတေမႃး။ တႃႇၶၢႆတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈသေဢိတ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
“တေႃႈၼင်ႇ ၶဝ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈၵွင်းတီႈသုင်ၵေႃႈ ၼမ်ႉယင်းၶိုၼ်ႈထူမ်ႈၶႃႈၼႃႇ ပီၼႆႉ။ ၶဝ်ႈၸိူဝ်းၸူမ်ၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ငႂ်ႈၾုၼ်ႇ တႃႇပီတေမႃးၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ၸိူဝ်းယင်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇငူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်း သင်။ မူယင်းဢမ်ႇၵိၼ်ၶႃႈ ” ။
ၶဝ်ႈထုင်ႉပူင်းၼႆႉ လဵင်ႉလႆႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းတင်းမူတ်းသေဢမ်ႇၵႃး တၢင်ႇၶၢႆပႃးထိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈ တူင်ႈပဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ထႅင်ႈ။ ပဵၼ်ထုင်ႉၽုၵ်ႇၶဝ်ႈတႆး ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသုတ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ၶဝ်ႈထုင်ႉပူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈဢၼ်ၵိၼ်ဝၢၼ်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ ၼႂ်းပီ 2 ပီၼႆႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း၊ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလ လၢမ်းၽႄႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၺႃးၽေး သၽႃႇဝထႅင်ႈလႄႈ ၶဝ်ႈၼႃးဢမ်ႇဢွၵ်ႇပဵင်းတၢင်ႇပီ။ ၶဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၼႃးၵမ်းသိုဝ်ႈ ၶၢႆဢမ်ႇ လႆႈၵႃႈၶၼ်သုင်။ ဢမ်ႇမီးလွၵ်းၵၢတ်ႇ တႃႇၶၢႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၼႃး ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း။
ၸဝ်ႈၼႃး ထုင်ႉပူင်း ဢႃယုမွၵ်ႈ 40 ပီ မီးလုၵ်ႈ 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉ လၢႆႇၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉဢမ်ႇလီဢေႃႈ။ ၵူႈပီၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၸွႆႈႁဵတ်းႁွင်ႈၼမ်ႉမိူင် ၼမ်ႉ ပၼ်လီလီ၊ ႁႂ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်းၼႃးပေႃးၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇၼႆ။ ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊတႄႉ ၶဝ်ယင်းမႃးၶုတ်းပၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶုတ်းဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမႃးယိုတ်းမိူင်းပႅတ်ႈသေၵေႃႈ ဢမ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈ ။ ပေႃးမီးလၢႆႇၼမ်ႉလီတႄႉ ၼမ်ႉ ထူမ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁၢႆႉႁႅင်းပဵင်းၼႆႉ ”- ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးထုင်ႉပူင်းတႄႉ တုၵ်းယွၼ်း တီႈၾၢႆႇၽွင်းငမ်းလႄႈ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈဝႆႉဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈလၢႆႇၼမ်ႉဢၼ်လီဢၼ်ၶႅမ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈႁွင်ႈၼမ်ႉ တႃႇဢဝ်ၼမ်ႉဢွၵ်ႇလႆႈဝႆးဝႆး ဝႃႈၼႆ။
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃထုင်ႉပူင်းၼႆႉ ႁၢင်ႈလီမုင်ႈသႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၶိုင်ၵၢၼ်ၸတ်းပွင်ၼႃႈလိၼ်လႄႈ ထုင်ႉပူင်းတူင်ႈပဵင်း တင်းမူတ်းမီး 6 ဢိူင်ႇၼႆႉ လႆႈတႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ 3 ပွတ်း 3 တွၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ႁူဝ်ပူင်းတွၼ်ႈ ၼိုင်ႈ၊ သီႇသႅင်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး တွၼ်ႈၼိုင်ႈ။
ဢိူင်ႇၵုင်းၵႅင်း 12 ဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း၊ ဢိူင်ႇၼွင်ဝွၼ် 14 ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ 28 ဝၢၼ်ႈ လႄႈဢိူင်ႇ ပူင်းဢိၼ်း မီး 17 ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇသေ ဢိူင်ႇၼႃးႁီး 6 ဝၢၼ်ႈလႄႈ ဢိူင်ႇဢသုင်းတေႃႇ 9 ဝၢၼ်ႈ သမ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။
ဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈတူင်ႈႁႆႈတူင်ႈၼႃး ၼမ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းသၢႆၼမ်ႉတၢမ်ၽၢၵ်ႇ ၊ တူင်ႈၼႃးမီး 3 မိုၼ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ ။ ဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈၵႂႃႇ မီး 2 မိုၼ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ။
ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်းသမ်ႉ ဝၢၼ်ႈၼွင်ၸၢင်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈသၢႆလေး၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်မွၼ်၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်လုၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ၵုၼ်သၢႆးလႄႈ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တၢတ်ႇ၊ ၵုင်းလၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
“မႆႈၸႂ်တႃႇၵိၼ်တႃႇယႅမ်ႉမိူဝ်းၼႃႈႁေ တႃႇထုၵ်ႈတိုၼ်းလၢင်းထႅင်ႈၼႆႉဢမ်ႇငၢႆႈ။ ၶွၼ်ႇၼမ်ႉၶွၼ်ႇလိၼ်ၵေႃႈလႆႈသႂ်ႇ။ ဢၼ်ၺႃး ပီၼႆႉ လႆႈဝႃႈႁၢႆႉႁႅင်းၼႃႇၶႃႈ။ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈၺႃးမႃး။ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉၵေႃႈယၢပ်ႇ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇသေလႆႈပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇမိူင်းၵေႃႈမီးၼမ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵိုတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၺ်း လႆႈႁူမ်ႈ ၵၼ်သေ ယူႇဝႆႉၵေႃႈမီး လွင်ႈတုၵ်ႉၶၵူၼ်းထုင်ႉပူင်းပီၼႆႉတႄႉ ယၢပ်ႇတႄႉယဝ်ႉၶႃႈ။” ၸဝ်ႈၼႃးထုင်ႉပူင်း ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆ 7 လိူၼ်ၼႆႉ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း ပဵၼ်လၢႆပုၼ်ႈ။ ၽၵ်းမီႇ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ၸွႆႉ 5 ႁဵင်ပျႃး။ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် (ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ) 1 ပုင်း 150,000 ပျႃး။ ၼမ်ႉမၼ်း ငႃး 1 ပုင်း 100,000 ပျႃး။
ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇလီ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈတူၵ်းတႅမ်ႇ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိုတ်း၊ ငိုၼ်း US 1 $ မႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 3,000 ပျႃး။ ငိုၼ်းထႆး 1,200 ဝၢတ်ႇ၊ လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 100,000 ပျႃး။
ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵိၼ်ယႅမ်ႉၵူႈဝၼ်းသမ်ႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်ထုင်ႉပူင်း ၸမ်ထိုင်ထူင်သႅၼ်ယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်း ၶိူဝ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ၶဝ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၼႃးသမ်ႉ လႆႈၶၢႆၵႃႈထုၵ်ႇၵႃႈပေႃး။ ပေႃးဢိတ်ႇယဝ်ႉသမ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉၵိၼ်ၵႃႈ ယႂ်ႇၵႃႈ ပႅင်း။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈ သၢၼ် (ၸိုဝ်ႈ) ၼမ်ႉၶမ်း ဢၼ်ၽုၵ်ႇၼႂ်းထုင်ႉပူင်း 1 ထူင် (ၼမ်ႉၼၵ်း 1 တၢင်) လႆႈသိုဝ်ႉၵိၼ် 8 မိုၼ်ႇပျႃးယဝ်ႉဢေႃႈ။ ၶဝ်ႈ မိူင်းၼၢႆးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈထိုင် 4-5 မိုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပီတေမႃး ယိင်ႈၶႅၼ်း တေၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်သုင်လိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈ ႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ၊ ၼမ်ႉ ထူမ်ႈပႅတ်ႈ တင်းထုင်ႉယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼႆ တႄႉ”။
ဢိင်ၼိူဝ် ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်သုင်လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃးလႆႈသႂ်ႇငိုၼ်းတိုၼ်းၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဝႆႉၵေႃႈၼမ်။ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး 1 လိတ်ႉ 3,000 ပျႃး၊ ၶၼ်ၾုၼ်ႇထၢတ်ႈ(မျေႇဢေႃးၸႃႇ) မိူင်းထႆး 1 ထူင် သႅၼ်ပၢႆ ။
ၸဝ်ႈၼႃးထုင်ႉပူင်း ၵမ်ႈၼမ် ၵူႈငိုၼ်းဝႆႉတီႈယေးငိုၼ်း ၾၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပီၼႆႉသေ တႃႇလူင်း တိုၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တႃႇပီတေမႃးတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၼမ်ႉလႆႈထူမ်ႈႁၢႆႉႁႅင်းပဵင်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ပႃႇမႆႉလူႉ၊ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆ ဢမ်ႇယူႇသေ လႆလူင်းတူင်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ပဵၼ်ၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸဝ်ႈၼႃးထုင်ႉပူင်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ –
“ပႃႇထိူၼ်ႇတၢင်းလွႆသုင်ၼၼ်ႉ မူၺ်ႉမူတ်းယဝ်ႉၶႃႈယၢမ်းလဵဝ်။ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉပႃႇထိူၼ်ႇၵေႃႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းဢိတ်း ဢိတ်းၵူၺ်း ၼမ်ႉၵေႃႈလႆလူင်းမႃးၼႂ်းထုင်ႉႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸိူင်ႉဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ လၢႆႇၼမ်ႉ မိူင်ၼမ်ႉဢမ်ႇၶႅမ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်း။ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းငၢႆႈငၢႆႈၶႃႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈ လူႉၵွႆမူတ်းၼၼ်ႉၶႃႈယိုင် ”
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် ၸုမ်းႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ ယႃႉၶူဝ်းတိုၼ်း သၽႃႇဝတႂ်ႈလိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၵဵဝ်ႇ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈၵေႃႈ ပႃးၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
“ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈပဵၼ်။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ ယွၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶုတ်းၸူင်ယႃႉ ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃႇဝ တႂ်ႈလိၼ် ၼိူဝ်လိၼ်တူၼ်ႈမႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၼမ် ၼႃႇဢႃးလႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂၼ်းၾႆး၊ ထၢတ်ႈၵႂၼ်းၾႆး ဢၼ်မီးဢႆၵွင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈၼမ်ပႃးထႅင်ႈလႄႈ ၾိင်ႈၾႃႉ ရႃႇသီႇၼႆႉ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းသူၼ် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ – ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း၊ သီႇသႅင်ႇ တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈ/ ရူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် သူင်ၸႂ်ႉလေႃႉဝူဝ်းၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းၼႃး၊ ၸႂ်ႉၵႂၢႆး ထႆႁႆႈထႆသူၼ် ၼမ် မႃး ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၵိၼ်းၸႂ်သေ မၢင်ၸိူဝ်း ပွႆႇပႅတ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ်။ မိူဝ်းၼႃႈလုၵ်ႈလၢင်း ဢမ်ႇမီးတၢင်းလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးတၢင်းႁူႉတႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ တၢင်းႁိူၼ်းယေးတႄႉ ၵိုတ်းဝႆႉၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်း ၵႄႇလႄႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပေႉတူဝ် ပႆႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢိင်ၼိူဝ် ၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်ပဵၼ် ပီၼႆႉသေ ၵူၼ်းထုင်ႉပူင်း တႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်မႆႈၸႂ်တႃႇမိူဝ်းၼႃႈတႄႉတႄႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
ၾႆးမႆႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃးဢိူင်ႇၾၢင်ႇမိၼ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၶီလဵၵ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈလုၵ်ႉတီႈၾႆးတဵၼ်း သေလၢမ်းမႆႈတင်းလင် ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၶူဝ်းသင်ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 8.9.2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်းၼၼ်ႉ ၾႆးမႆႈ ႁိူၼ်းပႅၼ်ႈ လုင်းဢႃးသူႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းဢိူင်ႇၾၢင်ႇမိၼ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး ႁိူၼ်းလူႉသုမ်းတင်းလင် ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆတႄႉဢမ်ႇမီး။
ၸုမ်းၶႄၾႆးဝဵင်းတႃႈၶီလဵၵ်းလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈလုင်းဢႃးသူႈ တေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ သူၼ်ယၢင်ရႃႇပႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႆႈၸပ်းတဵၼ်းတီႈၼိူဝ်ၶဵင်ႇၽြႃးသေၵႂႃႇ ။ ၾႆးတဵၼ်းလႅပ်ႈတေလူမ်ႉသေ လၢမ်းမႆႈၶဵင်ႇၽြႃးယဝ်ႉ လၢမ်းမႆႈပႃးႁိူၼ်းမၼ်း ၵႂႃႇပႅတ်ႈတင်းလင်ႁဵတ်းၼၼ်ဢေႃႈ ” ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉသေ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းပလိၵ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢူးပူဝ်ႇပူဝ်ႇဢွင်ႇ လႆႈဢဝ်လိူင်ႈၸွႆးတြႃးဝႆႉၼိူဝ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုင်းဢႃးသူႈ ၼၼ်ႉဝႆႉဝႃႈၼႆ။
ၶၢဝ်းၾူၼ်သေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ်ဝႆႉလွင်ႈၽိုၼ်းၾႆးမဝ်မၢင်၊ ၽွင်းၾႆးၾႃႉမႃးဢမ်ႇမၢၼ်ႇၼႆႉသမ်ႉၾႆးၵႆႉသျွတ်ႉသေ လၢမ်းမႆႈႁိူၼ်းယေး ၼႂ်းမိူင်းတႆး ။ ၵႆႉမီးၽေးၾႆးတႃႇသေႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30.8.2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾႆးမႆႈလွပ်ႈ တီႈပွၵ်ႉလွႆဝႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။


text:
မၢႆတွင်းပီႊၵွၼ်းငိုၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27.12.2018 လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပီႊၵွၼ်းငိုၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ပွတ်းဢွၵ်ႇ တႃၵုၵ်ႇ ( East Dagon University ) တီႈဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းယၢမ်ႈလဵၼ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉမႃး ၽၢႆႇပၢႆးၼပ်ႉ ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈ။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ တေမီးၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸႄႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼမ်လိူဝ်သေ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ပေႃးႁၼ်ၺႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်ၽႂ်ၼမ်ၵေႃႈလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉၶဝ် ပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼမ်။ ၼႂ်းဝၼ်းပီႊၵွၼ်းငိုၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပႃး ဝၼ်းၵၼ်ႇတေႃးၶူးသွၼ်ထႅင်ႈသေယူႇ။ တီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵဝ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈမႃးႁူမ်ႈၸူမ်းၸွမ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၵႂႃႇ ဝၼ်းထီႉ 27-29.12.2018 ၶၢဝ်းတၢင်း (3)ဝၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တေမီးတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယိမ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇလႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ႇၼူင်ႈဝႂ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။
ၶူးသွၼ်လႄႈတၢင်းဢူၺ်းၵေႃႉၶႃႈ
ၶူးသွၼ် ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ ႁၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈတွင်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းလႄႈ ႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၽႂ်မၼ်း။ ထူပ်းၺႃးၵၼ်ၶိုၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈၵၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းမႆႈသင်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉၵၼ် ၵူႈၵေႃႉဝႃႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်လႆႈယုမ်ႉၶူဝ်သိူဝ်းၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁူႉၵူႈၵေႃႉယူႇ။
မၢႆတွင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵဝ်ႇလႄႈ ၶူးသွၼ်
မၢႆတွင်း တၢင်းၼႃႈႁွင်ႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ
မၢႆတွင်းၸွမ်းဢူၺ်းၵေႃႉ
တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
တီႈၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်း
တီႈၼႂ်းႁွင်ႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ
တီႈၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်း
ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉထုၵ်ႇလီမီးတီႈမၢႆတွင်းလႄႈ တီႈတွင်းၵိုမ်းၽႂ်မၼ်းၵူႈၵေႃႉယူႇ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ၼႆႉ ႁပ်ႉၶမ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈၵေႃႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ ၽႃႇသႃႇ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵေႃႈ မီးၵူႈပၢႆးပၢႆး။ ႁဝ်းႁႃးတႄႉ ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ၼႆႉၵႂႃႇၵေႃႈ တိုၵ်ႉ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၸႂ်ထိုင်ၶိုၼ်း ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵူႈၶၢဝ်းယူႇ။ ႁူင်းႁဵၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇ တႃၵုၵ်ႇ ( East Dagon University ) ၼႆႉတေမီးတီႈ ဝဵင်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈဝႆႉယူႇၶႃႈ။ ငိၼ်းၸူမ်းၼမ်ၼမ်ၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
သႅင်သိုၵ်း
www.saisengserk.com


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း/တီႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
လွင်ႈဢဝ် ပွင်ႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼင်ၵၼ် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ႁဵင်းၵွင်ႉဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတင်း ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် လူယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵွင်ႉၵၢႆႇ
တွၼ်ႈတႃႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇ ၼႃးလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး တၢင်ႇၸိူဝ်း (ႁွင်ႉဝႃႈ wiki link)၊ တေလႆႈၸႂ်ႉ ၶွပ်ႇၵၢင် သွင်ဢၼ်သွၼ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ :
- [[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး|ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]]
ပေႃးဝႃးသိမ်းယဝ်ႉ လွင်ႈမႄးထတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်တေလႆႈႁၼ်ၼႆႉ : ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
သင်ဝႃႈၵွင်ႉၵၢႆႇပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉသေ တီႈလိၵ်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇမၼ်းၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈၸႂ်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇမဵဝ်းၼႆ ၸႂ်ႉ "|" (SHIFT + BACKSLASH တီႈၼိူဝ်ၶီးပူတ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း :
1. : ဢၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈၵွင်ႉ [[ပၢင်ႇဢူး၊ ဝဵင်း|မေႇမျူဝ်ႉ]] မၼ်းတေၼႄပၼ် 'မေႇမျူဝ်ႉ' ၼႆသေ တေၵွင်ႉၵၢႆႇပၼ် ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. :[[တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်း|တႃႈၵုင်ႈ]] လႄႈ [[တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်း|တႃႈၵုင်ႈ]] ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၼႄပၼ် တႃႈၵုင်ႈ မိူၼ်ၵၼ်သေတႃႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ပွင်ႈလိၵ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸူးလႆႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵိင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ :
- [[Wikipedia:ၵၼ်ႁဵၼ်း/Target page#Target section|display text]]
တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း :
- [[Help:Link#လွင်ႈထႅမ်သႂ်ႇ Category|Category]]
ပေႃးၼၼ် တေလႆႈႁၼ် : Category
လိၵ်ႈဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉ ၼၼ်ႉ ဢဝ် တူဝ်လိၵ်ႈၵိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၼႃသေၵေႃႈ ၼႄပၼ်လႆႈယူႇ။
- ''[[ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း|ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း]]''
ပေႃးၼၼ် တေလႆႈႁၼ်: ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း
ႁဵင်းၵွင်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သႂ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်ၶႂ်ႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၸူးၼၼ်ႉၼႆ ၶိုၼ်းထတ်းသၢင်ႈပၼ်လႄႈ။ ပေႃးတေလႆႈၼႄ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ယိူင်းၸူး ပွင်ႈလိၵ်ႈလွင်ႈဝဵင်းသေ လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ပွင်ႈလိၵ်ႈ လွႆ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ "သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ" ၵေႃႈမီးထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ) ၼၼ်ႉတႄႉ သၢင်းလၢင်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းတႆး လႄႈ ၸႄႈမိူင်းတႆး ၼႆႉ ပေႃးလူတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇဢိတ်းဢိတ်းယဝ်ႉ။
တေၵွင်ႉၵၢႆႇ ၶၢဝ်းလႂ်
လွင်ႈသႂ်ႇ ႁဵင်းၵွင်ႉ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇတီႈၼႂ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၼမ်ႁႅင်းပူၼ်ႉၵႂႃႇၵေႃႈ တေပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၸႂ် တႃလၢႆးၵႂႃႇဢေႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ ငိူင်ႈဝႄႈလႆႈ လွင်ႈႁဵင်းၵွင်ႉ သွၼ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် လိၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇ ပွင်ႈလိၵ်ႈ တီႈၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႉလီၵွင်ႉၵၢႆႇ တီႈ ၶေႃႈၸႂ်ႉ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ (ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁဵင်းၵွင်ႉ တီႈၼႂ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈထူဝ်းၼႃးၼႆႉ ၵႆႉၼမ်လိူဝ်သေ ပွင်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ယဝ်ႉ)။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း "ၵမ်ႇၽႃႇ" လႄႈ "ၸႄႈမိူင်း" ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးပွင်ႈလိၵ်ႈတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယူႇသေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလွင်ႈယႂ်ႇတႃႇ ပွင်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉၼႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁဵင်းၵွင်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ
တီႈၼႂ်းပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈသႂ်ႇလႆႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈ တီႈတႂ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ၵပ်းၼၼ်ႉ။ တီႈပွတ်းသုတ်းသုတ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ် [[Category:]] ၼႆသေ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈ တီႈၽၢႆႇလင် ":" ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း [[Category:ၵၼ်ႁဵၼ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]] ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ပေႃးတေသွၵ်ႈႁႃတူၺ်းလႆႈ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈသႂ်ႇပၼ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တေႁဵတ်းႁိုဝ်သႂ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ငၢႆႈသေပိူၼ်ႈတႄႉ ၸွမ်းတူၺ်းၼႃႈလိၵ်ႈမိူၼ်ၵၼ်သေၵေႃႈ ၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ် သႂ်ႇပိူင်ထၢၼ်ႈဝႆႉ ၼႆ တူၺ်းဢဝ်ၶႃႈလႄႈ။
တွၼ်ႈ ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
တီႈပွင်ႈလိၵ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၵႆႉပႃးဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈ ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ်ႈ တွၼ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်မီးလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတင်း ႁူဝ်ၶေႃႈပွင်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုၵ်ႇလီဢဝ် ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ဢၼ်ဢေႇဢေႇ ဢၼ်ယမ်ယမ်သေၵေႃႈ သႂ်ႇပၼ်တီႈ တွၼ်ႈၼၼ်ႉ။ ၶေႃႈၸုင်ႁဵၼ်း ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတႄႉ လူတူၺ်းလႆႈ တီႈ Wikipedia:External links ၼႆႈယူႇၶႃႈ။
တွၼ်ႈတႃႇသႂ်ႇ ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈၼႆႉ တႅမ်ႈ URL ဢၼ်တဵမ်ႈထူၼ်ႈ သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ၶွပ်ႇၵၢင်ၼိုင်ႈၵူႈ လႆႈယူႇ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်းတႄႉ :
- [http://www.example.com/ ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်]
ၼႆၸိုင် : တေလႆႈႁၼ်


text:
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (မၢၼ်ႈ: အရှေ့တောင်အာရှ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇ (subregion) ဢမ်ႇၼၼ် လိုမ်လိၼ်ဢွၼ်ႇ ဢေးသျႃး ၼႆသေ မီးလၢႆမိူင်းဢၼ်မီးၾၢႆႇႁွင်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းၶႄႇ၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းပႃးပႂႃႇၼိဝ်းၵီးၼီး ဢိၵ်ႇတင်းၾၢႆႇၸၢၼ်း တိတ်းၸပ်းတင်း မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆယဝ်ႉ။[1] ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢွၼ်ႇလဵဝ်ၼႂ်းဢေးသျႃး ဢၼ်မီးၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႂ်းၼိုင်ႈၽၢၵ်ႇလူၵ်ႈပွတ်းၸၢၼ်း (Southern Hemisphere) လႄႈ ၸႅၵ်ႇၽႄပဵၼ်သွင်ပွတ်းတွၼ်ႈသေ ၸင်ႇမီး:
- ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶႄႇ ဢၼ်မီး မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ လၢဝ်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ထႆး၊ ဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈမလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း။
- ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇတႄႉၵေႃႈ မီးမိူင်းပရူႇၼၢႆး မလေးသျႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ တီႇမေႃးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်ၶရိတ်ႉသမတ်ႉၸ်လႄႈၸုမ်းၵုၼ်ၶူဝ်ႇၶူဝ်ႇၸ် (ၶီႇလိင်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Klaus Kästle (September 10, 2013). Map of Southeast Asia Region. One World – Nations Online. Retrieved on 10 September 2013။ “Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history.”
- ↑ Shaffer, Lynda Norene (2015-02-18). Maritime Southeast Asia to 500 (in en). Routledge. ISBN 9781317465201.


text:
ၼမေႃးတတ်သ ၽၵဝတေႃး ဢရႁတေႃး သမ်ႇမႃႇပုတ်ႉထတ်ႉသ
တိသရၼင် ဢႁမ်ဝၼ်တႃႇမိ သပ်ႉပတႃႇ
------------------------------------------------
1) ၸင်ႇၼႆႉၶႃႈတၵ်းယွၼ်းဝႆႈြၽႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇ ၸဵမ်ဢၼ် ပိတႃႇမႃႇတ ဢၸႃႇရိယႁႃႈၸဝ်ႈ တူဝ်ၶႃႈ ဝႆႈလဝ်ႈ ၵုင်ႇၸဝ်ႈငဝ်းၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၶဝ်ႈသြႃႇတူၼ်လူင်ဝတ်ႉမႂ်ႇ လင်ယႂ်ႇထႆးၸိုင်ႈ တူဝ်ၶႃႈႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈမႃးပိုင်ဢဝ်ၵုင်ႇတ၊င်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ တ၊င်းရႁ၊ၼ်းသင်ႇၶႃႇ မထေႇ ၶႃႈတၵ်းဝၼ်ႇေတႇၵႃႇရဝ ဢူးတိၵ်ႉၶျႃႉ မူပ်ႈဝႆႈ ယွၼ်းလႆႈ သိူဝ်းသႃႇ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ တၵ်ႃႇ ၵတ်းၸိုၼ်ႈေဢးယဵၼ် ၵ၊င်းလွတ်ႈေၽးၶဵၼ်ႄလ---၊
2) တင်ႈေတႇဢဝ် ပီႇၸၼႃႇ ဝိၼႃးထီးၼႆႉၵႂႃႇ သမ်ႇသရႃႇယ၊ဝ်းယိုၼ်း ဝၼ်းလိုၼ်းမိူဝ်းႁိုင် ေတႃႇထိုင် ၽဝၵူႈၸ၊တ်ႈၵူႈပ၊ၼ် ႁႂ်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈယူႇလီ ၵိၼ်ဝ၊ၼ် မီးၵ၊ၼ် မီးင၊ၼ်း ဝၼ်း"ၶိုၼ်း" မီးငိုၼ်း မီးၶမ်း မီးသႅင် ၵွင်ၵႅင် ၼႂ်းႁွင်ႈ ၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႂ်းေယး ပိၸ်းေၸးၼမ်လူင် ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်တ၊ပ်ႈတ၊ၼ်းပူင်ေယႃးတ၊ၼ်း ၽႂ်" မၼ်း" ၵျူဝ်း"တ၊ၼ်း" ေၸႇတၼႃႇယႂ်ႇမႂ်ႇဝႆး ၵူႈယိင်းၵူႈၸၢႆးေၵႃႈ ႁႂ်ႈေပႃးဢွင်ႇၵတ်းယဵၼ်ႄလ---- ၵႃႈပဵၼ်လဵၵ်ႉယႂ်ႇမႂ်ႇၵဝ်ႇ မ၊ဝ်ႇသ၊ဝ်ႁ၊တ်ႈႁၢႆး ၵူႈယိင်းၵူႈၸၢႆး ၵူႈၶိင်းၵူႈၼၢႆးယႃႇေပႁႂ်ႈမၼ်းၵ၊တ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၼင်ႇ ၵႂ၊မ်းမင်ႇၵလႃႇ သူႉတွင်းၶႃႈႁဝ်းတိူင်ႇၶ၊ၼ်လ၊တ်ႈၼႆႉတႃႉ၊
3) ၼွၵ်ႈလ၊င်ႇပျ၊င်ႇေသ ဢၼ်ၶႃႈဝႆႈလဝ်ႈ ၵုင်ႇၸဝ်ႈတင်းႁႃႈ တူဝ်ၶႃႈဝႆႈယဝ်ႉေသၶျႃႇ သင်ႇၶႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ ၵူႈပႃးတီႈၶႃႈဢိူဝ်း--၊ ၵမ်ႉၼႆႉ သမ်ႉေတတၵ်းလ၊တ်ႈေၼ ပုတ်ႈတွၼ်း ပုတ်ႈပႅင်း ၸႅင်ႈလႅင်းလင်ႇၵႃႇ ၶႃႈႁဝ်းတိမႃႇၸရေးေႁႃးေပးေၼပၼ် ႁႂ်ႈဢၼ်မွင်းငိၼ်းလိၼ်းသႅင်ၵႂ၊မ်းၶမ်း ပီလႂ် ပီလႂ် ၶတ်းၸႂ်မႃးေႁႃး သဵင်ဢၼ်ၵႂ၊မ်းဝ၊ၼ် ၽေႃးေၽႃး ေႁႃးပၼ်သၵ်းၵမ်း- သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈဢၼ်မႃးႁဵၼ်းဢဝ်ၵႂ၊မ်းထမ်း ႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇၸႂ်လီ"င၊မ်း" ၵပ်း"တ၊မ်း" ၵူႈၸဝ်ႈၵူႈပႃးႁႂ်ႈေပႃးလႆႈၵတ်းယဵၼ် လွတ်ႈေၽးၶဵၼ် ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢွင်ႇၵႂႃႇ--- သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃး တင်းၸိူဝ်း ၶိူဝ်းတႆးၵူႈတီႈၵူႈတ၊င်း ၵႃႈတ၊င်းလၢႆ ၽွမ်ႉၶတ်းၸႂ် မႃးႁူမ်ႈလူႇပူႇေၸႃႇ ရတၼႃႇ--။
4) မိူဝ်ႈၼႆႉမႅၼ်ႈေၵႃႈမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈသၵရဵတ်ႈဢၼ်ၶပ်ႉၼပ်ႉၵႂႃႇ သႃႇသၼႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ 2560 ၼီႈ ပီၽ၊ၼ်ႇ သ၊င်ႇၵျ၊ၼ်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ထုိင်ထႅင်ႈ ၼႂ်းဝႃႇ သင်ႇၶႃႈၶဝ်ၸဝ်ႈ ၵူႈၵွျင်းၵူႈၵ၊ၼ်ႇ ၵျ၊ၵ်ႈဢ၊ၼ်ႇၼႂ်းလိၵ်ႈ ၼိမိၵ်ႈတမ်းတ၊င်ႇ ၼႂ်းၶႂ၊င်ႇထႆးၸိုင်ႈ ႁဝ်းၶႃႈၸိူဝ်းၼႆႉၼင်ႇႁိုဝ်ေတပဵၼ်တီႈပုိင်ႈဝ၊င်းလူႇ ၽိၵ်ႉၶုသင်ႇၶႃႇ ႁဝ်းၶႃႈတၵ်ႃႇေတလႆႈပူႇၸႃႇၵႃႇရဝလူႇဝႆႈ ႁဝ်းၶႃႈႁႂ်ႈၶျ၊မ်းသႃႇ -- ၵူႈေၵႃႉၵူႈတၵ်ႃႇၼႆေၵႃႈေတမီးႁိၵႈဢူၽုင်း ထုင်းရႃႇၸဝ၊င်ႇတႆးေၵႃႈေတလႆႈၵိုၵ်းပိုၼ်း၊ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈမႂ်ႇ"ၵဝ်ႇ"ေပႃးဝႃႈဢွင်ႇယဝ်ႉ ၸူပ်းယဝ်ႉ B.A, M,A, PhD ယဝ်ႉၼႆေၵႃႈ ၶႅၼ်းေတႃႈသင်ႇသွၼ်ပၼ်ထႅင်ႈၸိူဝ်းသ၊င်ႈသဝ်းဝ၊ၼ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇဢၼ်ပႃႈလင်လိုၼ်းၼၼ်ႉတႃႉ။
5) ဢၼ်တတႃႇၼိဢိတမ်သမယမ် ယ၊မ်းလဵဝ်တူဝ်ၶႃႈတပေးေတႃႇ ဢၼ်လႆႈမႃးေႁႃးေၽႃႇလင်ႇၵႃႇ ဝႃႇၸႃႇ ၵႂ၊မ်းၸိုဝ်ႈ တီႈသိုဝ်ႈလ၊ၼ်းမ၊ၼ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇယူိင်းယ၊ၼ်ႇတွၵ်ႉတိူဝ်ႉ၊ ပီႇေဢႇ၊ ဢႅမ်ႇေဢႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈဢၼ်ဢွင်ႇငၢႆႈႁဵတ်းငၢႆႈၵူႈၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းဝႃႇ ဢွၵ်ႇဝႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၵ်ႃႇေၵႃႉဢၼ် ၵႆႉလူႇၵႆႉထ၊ပ်ႈ ၵူၼ်းၸ၊ပ်ႈၵပျႃႇ ပတ်ႉထၼႃႇ ယွၼ်းသူး တိၵ်ႉထ၊ၼ်ႇၼႆႉယႃႇၵ၊တ်ႈ - သင်ႇၶႃႇမျ၊တ်ႈမီးႁိၵ်ႈၽုင်းၵုင်ႇေတႇၸႃႇ ၵုင်ႇယႂ်ႇၼႃႇ ႁဝ်းၶႃႈတၵ်ႃႇယွၼ်းသူႉတွင်းပၼ်။
6) ပီၼႆႉငဝ်ႈငႃႇသင်ႇၶႃႇ သင်ႇၶ - မုၼ်ၸ၊င်းၸဝ်ႈပိၼ်ႇေတႃးလ၊ ၸဝ်ႈၶူးေတႇၸၺႃႇၼ၊ ၸဝ်ႈၶူး တွၵ်ႉတိူဝ်ႉ ၼႃႇရိၼ်ႇတ၊ ၸဝ်ႈၶူးၵိတ်တိသႃႇရ၊ ၸဝ်ႈၶူးပၺ်ၺႃႇေၽႃး ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆေၵႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူႈၽဝ်ႇၽဝ်ႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ေၵႃႉႁတ်းႁ၊ၼ်ယဝ်ႉ-- ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႄၼသဵၼ်ႈတ၊င်းၵႂႃႇ လွၵ်းလၢႆးသႃႇသၼႃႇေၵႃႈ လႆႈလႅင်းႁၼ်ယဝ်---၊ ၸင်ႇဝႃႈႁဝ်းၶႃႈတၵ်ႃႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ တွင်းမၢႆၶိုတ်ႉၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉမႃး ၸဵၼ်းၸႃးလီလီ ႄလ--- သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈမင်ပႃးေၵႃႈဢွင်ႇမႃးပီၵၢႆ မင်ပႃးေၵႃႈဢ၊င်ႈေတသိုပ်ႇသၢႆႁဵၼ်းႁႂ်ႈေပႃးသုတ်းဝႆးဝႃႈၼႆ - မင်ပႃးေၵႃႈေသးလၢႆသုတ်းေၵး ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁ၊မ်းမီးငိုၼ်းေပးၼႂ်းထွင်း မင်ၵွျင်းသဝ်းၵႆ ပီႈၼွင်ႉတင်းလၢႆတင်းလၢႆ ဢမ်ႇႁၼ်ၽႂ်မႃးလွင်းမႃးတ၊ၼ်း မင်ပႃးေၵႃႈၶိုင်ႁႃဢ၊ၼ်းမိူဝ်းသဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းလင် ဝူၼ်ႉၵႂ၊င်ၼုင်းမဝ်း မင်ပွၵ်ႈမင်ၵမ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ေသတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းႁၼ်ႄလႈ--- ၼႆႉေၵႃႈလီလႆႈဢီလူၸႂ်လဵၵ်ႉၼႅၼ်ႇၼႃႇ - တႃႇသူႄလႈ ႁဝ်းၶႃႈ လီလႆႈႁူႉပွင်ႇၵၼ်ဝႆႉပီၼႃႈ ယႃႇေပႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇၸိူဝ်းၼႆၶႃႈ ၵူဝ်ပိူၼ်ႈထ၊င်ႇထိူမ်ဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇေမႃၸွႆႈၵၼ်ၶႃႈၼႆယဝ်ႉ---။
7) ၸင်ႇဝႃႈလီလႆႈဢွၼ်ၵၼ်တုင်းၽ၊င်းယဝ်ႉ ၶုၼ်ၼ၊င်းၸၢႆးယိင်း ၶိင်းၼၢႆး ေလႃးဢႃဢိူဝ်ႉ ၵႆယ၊ၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈမႃးႁႃတႃၼမ် မႃးပၼ်မႃးတ၊ၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မႅၼ်ႈေၵႃႈမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီလူင်ဝၼ်းႁ၊င်း ၸဝ်ႈၸ၊င်းႁဝ်းၶဝ် မႃးႁပ်ႉတႃၼမ်တ၊င်းတ၊ၼ်း သွမ်းၼႂ် သွမ်းဝၼ်း ႁဝ်းၶႃႈယိူင်းဢ၊ၼ်းသူးလီ မိူင်းၽီႁိုဝ်လွႆး- ၸဝ်ႈေဝယႃႇဝိၸ်ၸႃႉ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ႁဝ်းၶဝ်မႃးၶိုၼ်ပ၊င်ပွႆး ၸဵမ်ၶဝ်ႈၸဵမ်ၽၵ်းတၵ်းသေလွႆးလွႆး ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈ ၸူမ်းေသပ၊င်ပွႆး လႆႈမႃးၶျႃႉသူး လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸဝ်ႈတႆးၵူႈတူၼ်ၵူႈပႃးၵၼ် လႆႈမႃးၽွမ်ႉၺႃးႁၼ် ၽႂ်ေၵႃႈသိူဝ်းသႃႇ-- တူၺ်းလူ သွမ်းၼႂ် မီးေသၼ၊င်းပီး ၼ၊င်းလွတ်ႈၼႆႉေၵႃႈမီးေၸႇတၼႃႇ--၊
8) လူိဝ်ၼႆႉပႆႇၵႃးမီးမႃးထႅင်ႈ ယိင်းဢွၼ်ႇ ၸၢႆးဢွၼ်ႇၵူႈတီႈ ၽႂ်ေၵႃႈလႆႈမႃးပိုတ်ႇၵီႈေၸႇတၼႃႇ လႆႈမႃးႁူပ်ႉႁၼ်သင်ႇၶႃႇတႆးၸဝ်ႈ ၽႂ်ေၵႃႈၸႂ်ဢမ်ႇသဝ်ႈ ဝဝ်းလ၊င်ႇ ဝႆႉေသၸႂ်သႂ၊င်ႇၸႂ်ၸိုၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တႆးတၵ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဝႆႉသႂ်ႇၸႂ်မူၼ်ႈ ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈဢွၼ်ၵၼ်မူၼ်ႈလူၺ်ႈ တႃႇၼ သီႇလ ၸႃႇၵ ၽႃႇဝၼႃႇ ယွၼ်းၵႂႃႇတီႈထွတ်ႈ မူိၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းၼႆႉ ၽႂ်ေၵႃႈပွင်ႇႁွတ်ႈ ၵွျင်းထွတ်ႇဝတ်ႉမႂ်ႇ မီးသႂ်ႇထႆးၸိုင်ႈ ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၵူႈတီႈၽွမ်ႉမႃးသူႇ တီႈယူႇတ၊ၼ်းထ၊ပ်ႈ ယုၵ်ႉဢ၊ပ်ႈၶူဝ်းလူႇ မျုဝ်းၵူႈၸိူဝ်ႉလၢႆလိူင်ႈ ၵူႈဢႃးတိတ်ႉဢမ်ႇပိူင်ႈ ပဵၼ်တီႈတႆး လႆႈသိူဝ်းသႃႇ လႆႈမႃးႁူပ်ႉသင်ႇၶႃႇတႆး ၵူႈလၢႆဝ၊ၼ်ႈ လၢႆမိူင်း ႁူိင်းၶႅပ်ႉလိူဝ်တွၼ်း ၽွၼ်းပုၼ်ႈတႆးေၵႃႈလီႁႅင်း ၽႂ်ၽူႈလႂ်ႄလႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ေၵႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈသပ်းလႅင်းပၼ်ယဝ်ႈ--။
9) သင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ၵူႈၸဝ်ႈတီႈၶႃႈ ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈသွၼ်ဢဝ် ပႃႇလိ ၽႃႇသႃႇ မျ၊ၼ်ႇမႃႇ မိူင်းမ၊ၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉေသၵေႃႈ မင်ပွၵ်ႈေၵႃႈ လီၸ၊ၼ်ႈၼႃႇၼႃႇ မင်ပႃးေၵႃႈၼပ်ႉဢ၊ၼ်ႇ ပီၵႂႃႇ ႁိုင်ၼႃႇေတႃႇေတႃႇ ၼင်ႇႁိုဝ်ေပႃးဢွင်ႇ ႁွတ်ႈပွင်ႇထိုင်တီႈ မင်ပႃႈမင်ၸဝ်ႈႁဵၼ်း ဢဝ် 3 ပီ 4 ပီ ႁိုင်ၼႃႇေတႃႇေတႃႇ ႁိုင်ၼႃႇေတႉေတႉ ၽႂ်ေၵႃႈဢမ်ႇတၼိူင်ႇေပႉ ဢမ်ႇတၼိူင်ႇတွပ်ႇ မင်ပႃးေၵႃႈ ႁွပ်ႇဢဝ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢ၊ပ်ႈၶိုၼ်းၸႃႇၶျႃႉ လူႇတ၊ၼ်းတႃႇၼ ပၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်မႃးမႂ်ႇ ၼမ်ယႂ်ႇေတႃႇေတႃႇ ေတႃႈၵႃႈဢမ်ႇလိူဝ်ေသ ၸဝ်ႈၶူးေၼႃႇလႅင်းေတႇၸ ေမႃေသထမ်ႇတြႃးေတႇသၼႃႇ ၸင်ႇဝႃႈမၼ်းယ၊ပ်ႇၼႃႇ တွၵ်ႉတိူဝ်ႉ၊ ပီႇေဢႇ ဢႅမ်ႇေဢႇ ထမ်ႇမၸႃႇရိယ ေပႃးၶႅၼ်ႇၵျႃႉဢွ င်ႇလႆႈ တီႈၼႆႈ ၸႂ်ထ၊ၼ်ႈေပႃးဢမ်ႇသႃႇ ၵူႈၽႃႇသႃႇ မိူဝ်ႈယ၊မ်းတွပ်ႇ ၽႂ်ၸဝ်ႈလႂ်ေၵႃႈ ၵူဝ်ဢမ်ႇပႃးၸိုဝ်ႈပႃးသဵင်ယဝ်ႉ--။
10) ၸင်ႇဝႃႈၶႃႈေတဢမ်ႇလ၊တ်ႈဢဝ်ပုၵ်ႈမၼ်းယ၊ဝ်း ၶ၊ဝ်းမၼ်းတၵ်းႁိုင် ၶႃႈေတၶုိင်ႁႃၶျႃးဝင်း သ၊င်းလ၊င်းသပ်းေၽ ေပႃးႄၼမႃးေၸး ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇၵႆ ၵူဝ်ဢၼ်ၶိုၼ်ႁႃလူတ်ႉေမး တ၊င်းမိူဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၵူဝ်ဢၼ် ၶႂ်ႈမိူဝ်းၽႂ်းၶ၊ၼ် ေပႃးဢၼ်ေႁႃးယ၊ဝ်း ၵူဝ်မဝ်းတႃႇၼွၼ်း ၶႃႈေတယွၼ်းပူတ်းဝ၊င်းသဵင် ေၶႃႈၼဵင်ယ၊ဝ်းေၶႃး သဵင်လင်ၽေႃးေၽႃး မင်ၵေႃႉၼွၼ်းႁိုဝ်ၸ၊မ်းေၼႃး တီႈၼႆႈၶႆႈလိုဝ်ႈလင်ႇၵႃႇ ဝႃႇၸႃႇၵႂ၊မ်းသဵင်ႄလႈ--- ယွၼ်းလႆႈဝႆႈလူႇပူႇေၸႃႇၶုပ်ႉၶဝ်ႇ တဝ်ႉသွၵ်ႇ မွၵ်ႇၵၼ် တိုၼ်ႇၵၼ်ႄလႈတႆး ၵူႈယိင်းၵူႈၸၢႆး ၵူႈၶိင်းၵူႈၼၢႆး ႁႂ်ႈမီးမင်ႇၵလႃႇ သျ၊မ်းသႃႇလီယဝ်ႉ လီထႅင်ႈ ၵႃႈပဵၼ်ငိုၼ်းရတၼႃႇ ၶမ်းရတၼႃႇ သႅင်ရတၼႃႇ ၵ၊ၼ်င၊ၼ်း ရတၼႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယႃႇေပႁႂ်ႈမၼ်းႁဵဝ်ႁၢႆႁႅင်ႈ မႃးထႅင်ႈမႃးထႅင်ႈ သီႇၸဵင်ႇပႅတ်ႈၽႃႇ သီႇၼႃႇပႅတ်ႇၽၢႆႇ ဝၢႆႇၵႂႃႇ ၽႂ်လႂ်ႂ် ၶႂ်ႈပၼ် ၶႂ်ႈပူဝ်ႉၶႂ်ႈေပး - ေပႃးမီးပိတ်ႉေၸး ယႂ်ႇၼမ်ယဝ်ႉ ဢွၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်လူႇတ၊ၼ်းၸိူင်ႉၼႆထႅင်ႈလူၺ်ႈတႃႉ။
တွၼ်ႈၶွတ်ႇယွတ်ႈ
11) ၽွၼ်းလီ ဢၼိသမ်ႇသ ၽရၼႃးမုၼ် ဢၼ်သူၵဝ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈလူႇလႆႈတ၊ၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၽဝၸ၊တ်ႈလႂ် ပ၊ၼ်လႂ် သေၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈယူႇလီၵိၼ်ဝ၊ၼ်၊ ႁႂ်ႈလႆႈမူၼ်ႈမူၼ်ႈေၵျႃႇေၵျႃႇ လူၺ်ႈ မႅတ်ႉတႃႇ ၵရုၼႃႇ မုတိတႃႇ ဢုပႅၵ်ႉၶႃႇ ပျ၊ၼ်ႇမႃႇၸူႇြတႃးသီႇပႃး၊ တြႃးၽူႈၵူၼ်းလီၸႅတ်းပႃး၊ ပုင်ႇၺၵိရိယႃႇသိပ်းပႃး၊ ပႃႇရမီႇသိပ်းပႃး၊ ေပႃးထိပၵ်ႉၶိယ သ၊မ်သိပ်းၸဵတ်းပႃး၊ မင်ႇၵလႃႇတြႃး သ၊မ်သိပ်းပႅတ်ႇ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈယွတ်ႇယႅတ်ႇေသဢၼ် မုၼ်မၼ်ၵျူဝ်းေပး တ၊င်းလၢႆမူတ်းေၸး ၸႅင်ႈလႅင်း ႁႂ်ႈပႃးၸိုဝ်ႈပႃးသဵင်- ၽူႈလႂ်ေၵႃႈသမ်ႉ ႁိုဝ်တၵ်းမႃးတဵင် ၸွမ်းၽဝငူၺ်ႇ ငိူၼ်ႈသူၺ်ႇၺႃႇ ဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း မၼ်းတုိၼ်း မူၼ်ႈလူၼ်းၸႂ် ၸ၊တ်ႈၶမ်းလႂ် ေပႃးမူၼ်ႈေပျႃႇသႃႇ၊
ဢမ်ႇမီးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉေၵႃႈယႃႇေပႁႂ်ႈႁူႉ ဢမ်ႇႁူႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ယႃႇေပႁႂ်ႈလႆႈမီး တႆႇမႅၼ်ႈၶယီးတီႈသႃႇ ယူႇၵႂႃႇၼႂ်းဢၼ် သမ်ႉပတိၸ၊ၵ်ႈသီႇယိူင်ႈ 10 ၶိူင်ႈ ဢၵျူဝ်းၵျီႇေၵႇ ေပႃးေတႃႇ ဢရိမိတ်ႉေတႇယပွႆးၸဝ်ႈပႂ၊င်ႉသူႇၼႃႈ သူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈေပႃးႁွတ်ႈသူႇၵႂႃႇ ယႃႇေပပိူင်ႈမႅၼ်ႇယႃႇ ငဝ်းဢွၵ်ႉတိၼ်လ၊င်း ၸၢႆးေၵႃႈတူၵ်းလႆႈပဵၼ်ရႁ၊ၼ်းတႃႇသႂ်ၸိုၼ်ႈသ၊င်းလ၊င်း၊ ယိင်းေၵႃႈတူၵ်းလႆႈပဵၼ် ရႁ၊ၼ်းၸႅတ်ႈသႅင်ၼ၊င်း ၽႅဝ်ႁွတ်ႈႁဵင်းတီႈ ဝဵင်းၼမ်ႉသႅင်ဢ၊င်းပုၼ်ႉတႃႉ မုၼ်ယႂ်ႇမုၼ်ေၼႃး။
သႃထု သႃထု သႃထု
ေၵႃႉတႅမ်ႈလူႇပူႇေၸႃ ႇေႁႃးဢ၊ၼ်ႇ
ၸဝ်ႈၸရေးတိမႃႇ (လွႆၶႂ၊င်) ဝ၊ၼ်ႈလူင်ၼွင်လႅင်
ဝဵင်းပ၊င်လူင်
ဝၼ်းထိ 23ႇ8ႇ2017


text:
VeraCrypt (ဝီႊရႃႊၶရိပ်ႊ) ပဵၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊ open-source ပုၼ်ႈတႃႇဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ (encrypt) ၶေႃႈမုၼ်းၸၼ်ႉသုင်တႃႇ Windows ၊ Mac OSX လႄႈ Linux။ ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ TrueCrypt၊ မၼ်းပဵၼ်ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊဢၼ်ၽူႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉတင်းၼမ် သူင်ၸႂ်ႉပုၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶေႃႈမုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉ ၸၢင်ႈ encrypt drive တင်းလုၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်သၢင်ႈ folder (ႁွင်ႉဝႃႈ volume) သေသိူၵ်ႇသိုမ်းၶေႃႈမုၼ်းၼႂ်းမၼ်း။ တႃႇပိုၼ်ႇ drive ဢမ်ႇၼၼ် folder ၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးမၢႆလပ်ႉဢၼ်လႆႈတင်ႈဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။


text:
တူင်းသႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတူင်းသႄႇ (မၢၼ်ႈ: သုံးဆယ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thonse) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ တင်း ဝဵင်းတူင်းသႄႇ ၵူၺ်းယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈသွင်လၵ်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းထၢၼ်ႇ ဝဵင်းတူင်းသႄႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တိၼ်ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇတူင်းသႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်မူတ်းသႂ်ဝၢၼ်ႈဝဵင်း တူင်းသႄႇၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 1897 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1965 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝဵင်းတူင်းသႄႇၼႆႉ မီးမႃး 14443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃး ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝဵင်းပၵ်းလုမ်းသေတႃႉ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းၼမ်ၼႆႉ ယူႇသဝ်းတီႈ ဝဵင်းတူင်းသႄႇသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလုမ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လုမ်း တီႈဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ ဢၼ်ယၢၼ်မွၵ်ႈသွင်လၵ်းၼၼ်ႉ ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းၵႃး တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီၼၼ်ႉသေ ဝဵင်းတူင်းသႄႇၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၸွမ်းတၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းမႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 66 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ပျီႇၸမ်ႉ ၵႆယၢၼ် 93 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းၵႃးသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃး ၵႆယၢၼ် 75 လၵ်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေ ယွၼ်ႉၸၢင်ႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵုၼ်ႇသိၼ် တၢင်ႇၸွမ်း ရူတ်ႉလဵၼ်း၊ တၢင်ႇၸွမ်းၵႃးမႃးလႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈတူင်းသႄႇမျူဝ်ႉမသေ ဢဝ် မႆႉသၵ်းလွင်ႈသေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ မီႈဝႆႉ ၽြႃးၵူဝ်းထၢတ်ႉၵျီး၊ ၵွင်းမူးမႁႃႇၸေႇတီႇလႃႉ၊ ၵွင်းမူးယႂႃႇပူင်ႇၸီးၶူင်ႇ၊ ၵျွင်းထူႇပႃႇရူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း 800 တေႃႇ မွၵ်ႈ 1000 ၸၢင်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ပႆႇၺႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵေႃႇတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1953-54 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ႁွင်ႈပၼ်ယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်ၼမ်ႉသူၺ်ႇႁိၼ်းတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းတူင်းသႄႇ ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇမီးဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းတူင်းသႄႇသေ ၵူၺ်းမီးမႃး ယႂႃႇမ၊ ၸၢၼ်ႇယူၺ်း၊ သိၼ်ႇၸု ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ဝၢၼ်ႈယႂႃႇမ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ တူင်းသႄႇယႂႃႇမ ယမ်းလဵဝ်သေ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး သူမ်ႉၼႃးဢွၼ်ႇ မွၵ်ႈ 10 သုမ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်မႆႉသၵ်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈယႂႃႇမၼႆႉ ၵိုၼ်းမႃးလွႆးလွႆသေ ပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းမႃးပၵ်းသဝ်းတီႈ ယႂႃႇမယဝ်ႉ ၵူၼ်းတီႈ ၸၢၼ်ႇယူၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉမႃးတီႈယႂႃႇမၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈယႂႃႇမသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸမ်ႉ ယူႇတီႈ သိၼ်ႇၸု ဢၼ်ပဵၼ်ၽင်ႇႁွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းတူင်းသႄႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မႆႉၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးသေ ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇၸုၼႆႉ မီးမႃးလင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ 20 လင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁဵတ်းပေးမႆႉလႄႈသင်၊ ၸၼ်မႆႉလၢၵ်ႈမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၸၢင်ႉလႄႈ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၶဝ် ယူႇသဝ်းၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸၢင်ႉလၢႆတူဝ် တင်းၼမ်သေ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်မတ်ႉဝႆႉတီႈတႂ်ႈ တူၼ်ႈမႆႉႁုင်းၼၼ်ႉလႄႈ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ၸူးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သိၼ်ႇၸု ၼႆႉယဝ်ႉ။ ယႂႃႇမ လႄႈ သိၼ်ႇၸု ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်မႆႉသေ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ၵိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၽွင်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သႃႇယႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇၽယႃး ၽွင်း ပဵၼ်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶေႃႈပူင် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇထုလသေ လႆႈႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တီႈ ၼႃႈလိၼ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ယႂႃႇမ လႄႈ သိၼ်ႇၸုသေ လႆႈႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆသေ လႆႈဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၸၢႆးႁတ်းႁၢၼ် သၢမ်သိပ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ ဢဝ် ၵူၼ်းၸၢႆးႁတ်းႁၢၼ်သၢမ်သိပ်း သၢၵ်ႈသူင်ႇပၼ်သေ ဝၢႆးပၢင်သိုၵ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၸူးႁွင်ႉ ယႂႃႇမ လႄႈ သိၼ်ႇၸု ဝႃႈ တူင်းသႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇၽယႃးမႃးသေ ဝဵင်းတူင်းသႄႇၼႆႉ ႁိူၼ်း၊ ၵၢတ်ႇ၊ တႃႈမႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်းတွၼ်းသေ ၵိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (13)