text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထိ 29/11/2020 ယူႇတီႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သွၼ်လၢႆးဢဝ်ၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယႃး၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ လႆႈတႄႇၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းထိ 28/11/2020 တေႃႇထိုင် 29/11/2020၊ ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်း။ ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸၢႆးယီႈၽူင်းမိူင်း (ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ) မႃးပူင်သွၼ်ပၼ်သေ ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ 72 ၸဝ်ႈ/ၵေႃႉ၊ ဝၼ်းထူၼ်ႈသွင် 50 ၸဝ်ႈ/ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းဝၼ်းထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၢင်ၸဝ်ႈ မီးပၢင်ၽိုၵ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶိုၼ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ၸွမ်းထႅင်ႈ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းၽွင်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ်ႈ/ၽၵ်းသွမ်း ၼႂ်းဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ (28/11/2020) ပဵၼ်ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး၊ ၼႂ်းဝၼ်းထူၼ်ႈသွင် ပဵၼ်ၸၢႆးဢူဝ်+ၼၢင်းသီၼူၼ်း (လၢၼ်ႉၶၢႆတၢင်းၵိၼ်တႆး) ဝဵင်းၼူၼ်းထပူးရီး ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈႁႅင်းၸႂ်မႂ်ႇ လႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃးတၢင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ယူႇတီႈသင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သွၼ်မႃးလၢႆလၢႆသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်သွၼ်ၶွမ်း၊ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ၊ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်မႃးသေတႃႉ၊ ပၢင်သွၼ်လၢႆးဢဝ်ၶၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇတႄႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
ၵုၼ်လူင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵုၼ်လူင် (IPA: [kǔŋ lǒŋ]), (မၢၼ်ႈ: ကွမ်းလုံမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kunlong), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kunlong) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင်ဢေႃႈ။ ဝဵင်းၵုၼ်လူင်ၼႆႉ မီဝႆႉ 23 25' 00" N and 98 39' 00" E တီႈႁိမ်းၽင်ႇၶူင်းသေ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ မီးၶူဝ်လူင် ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း 42 ဝၼ်း ဢၼ်သိုၵ်းပႃႇတီႇ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်းၵၼ် မိူဝ်ႈပီ 1971 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် 1972 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [2]
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.
- ↑ Battle of Kunlong[permanent dead link]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 6
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 6 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီး ဢေႇတီႇ 501 တေႃႇ 600 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ တႄႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်ယဝ်ႉ။ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း လႆႈလူႉလႅဝ်မႃးယဝ်ႉ ရူးရူပ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး မိူင်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ ဢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ Justinian ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ် ဢၢင်ႈတင်ႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း တီႈပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပၢၼ်သီၶမ်း ထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ လႆႈၽႅဝ်ၸိၵ်းၽႅဝ်ၸွမ်မႃးတႂ်ႈ မိုဝ်း Sassanid ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] တီႈၵၢင်ဢမေႇရိၵၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၽိင်ႈငႄႈ မႃႇယႃႇ ၶဝ် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Roberts, J: "History of the World.". Penguin, 1994.


text:
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆးယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်း TNLA ၶိုၼ်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 19 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်း TNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ သေ မီးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇၸမ် ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁေၵၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်းၽၢႆႇ TNLA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ − မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06:30 မူင်းထိုင် 06:45 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထူဝ်းသိုၵ်းၸူး TNLA သေ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 15 မိၼိတ်ႉ လႄႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ် တပ်ႉၶလယ 223 ၊ ၸၵၶ − 21 ၊ ၽၢႆႇႁဝ်းသမ်ႉပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်း 2 TNLA − ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 November 2020 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း 1,300 ပၢႆ (8 ဝၢၼ်ႈပၢႆ) ၼႂ်းဢိူင်ႇၶျွင်းၵျီး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ လႆႈပၢႆႈသိုၵ်း TNLA သေ ၵႂႃႇမီးဝႆႉတီႈၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ လႄႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸွင်ႇပႃႈလႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉၸွမ်း။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 November 2020 သိုၵ်းၶၢင် KIA ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း ဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း သိုၵ်း TNLA ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတီႇ ဢိူင်ႇၼမ်ႉတီႇ လႄႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်ၶႃး ဢိူင်ႇၽႃၽိူၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ဝၼ်းလဵဝ် 2 ဢွင်ႈတီႈ။
သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA , MNDAA , TNLA ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်းၼႆႉ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 11 November 2020 ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 31 December 2020 (ပီႊသဵင်ႈ) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်း ၽၢႆႇလဵဝ်ၶွင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်း မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ လႄႈ ယင်းၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး လႄႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ၵုမ်ႇၼႄးၵၼ်ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး မႂ်းၽိတ်း ၵဝ်ထုၵ်ႇ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ မႃးယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မီးၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ တီႉၺွပ်းၵုမ်းတူဝ် ၵႄႇသိပ်းႁိူၼ်း ၵႂႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈပွၵ်ႉပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇ ပွႆႇတူဝ်ၶိုၼ်း။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/9/2022 ၼၼ်ႉ မွင်ႇတႃႇတူး ဢႃယု မွၵ်ႈ 50 ပီ ၵႄႇသိပ်းႁိူၼ်း တီႈပွၵ်ႉပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ထုၵ်ႇၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ တီႉၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇ ယွၼ်ႉသင်လႄႈတီႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ။
ၵူၼ်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ မီးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ တီႉဢဝ်တူဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸုမ်း ၼၼ်ႉ တေၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႉဢဝ်တူဝ်မၼ်းၸၢႆးတီႈႁိူၼ်း မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇယူႇႁိူၼ်းသေ ၶဝ်ၵႂႃႇ ထူပ်းႁၼ်မၼ်းၸၢႆး ၸွမ်းတၢင်းသေ တီႉဢဝ်တူဝ်ၵႂႃႇ။ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႆႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၸွမ်းပလိၵ်ႈ၊ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈ ၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလႂ် ၼမ်ႉမိုဝ်းၽႂ် တီႉၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇႁူႉ။ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇပွႆႇတူဝ်။ မွင်ႇတႃႇတူးၼႆႉ ပဵၼ်ၵႄႇသိပ်းႁိူၼ်း (ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ) မၼ်းၸၢႆး ပိုတ်ႇဝႆႉ ႁၢၼ်ႈမႄးၵႃး တီႈပွၵ်ႉပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/8/2022 ၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆသိူဝ်ႈၶူဝ်း သွင် ၽူဝ်မေးၵႂႃႇ ႁိမ်းႁူင်းယႃလူင် တီႈပွၵ်ႉၸၢၼ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ၶႄႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21/8/2022 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆယႃႈယႃ တီႈပွၵ်ႉႁွင်ႇၼႆႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ ၶဝ်ႈတီႉၵႂႃႇၵေႃႉၼိုင်း။ ဝၼ်းတီႈ 8/8/2022 သမ်ႉ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၾၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ (အကောက်ခွန်အရာရှိ) ထုၵ်ႇၸုမ်း ဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ တီႉၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇ 3 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ။


text:
ပူဝ်ႇတထွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉ ၽြႃးပူဝ်ႇတထွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းဝႃႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း လႄႈ မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ (ယၢၼ်ႇၵူင်ႇမျိတ်ႉ)၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႉပူဝ်ႇတထွင်ႇၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ တႄႇတင်ႈဝဵင်းတၵူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမွၼ်းၵဝ်ႇၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းဢွၼ်ၵၼ်ႁပ်ႉႁွင်း သဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ် ၶုၼ်သိုၵ်း (ဗိုလ်) ႁဵင်ၵေႃႉ (တစ်ထောင်)သေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈၼၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈပူဝ်ႇတထွင်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၵွင်းမူးပူဝ်ႇတထွင်ႇလႄႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၵွင်းမူးပူဝ်ႇတထွင်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵျၢႆႉတေးဢၢတ်ႉ (ကျိုက်ဒေးအပ်) ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ပၵျီႈတေႃႇၼၼ်ႉ ဝုၼ်ႇလူင်တႃႈၵုင်ႈ ဢူးၼႅင်ႇ လႆႈၵုမ်းၵွင်းမူးၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵွင်းသ ဢၼ်မီးၵွင်းမူးပူဝ်ႇတထွင်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးမႃးပႃႇႁဵဝ်ႈသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်သေ ထိုင်ပၢၼ်ဝၢႆးလင်မႃး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၸင်ႇၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[2]
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ (႑႐)ပွၵ်ႉ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (႕) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (႒) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (႖) ႁူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ် (႑) ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းယႃပိူင်လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ႁူင်းယႃၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢိၵ်ႇပႃး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း (႓) ဢၼ်လႄႈ ႁူင်းယႃသုၼ်ႇတူဝ် မီး (႓) ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵျေးမူင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ၂၀၁၂ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ တႃႈၼမ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႂၢင်းပၼ်လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ်ပလႄးမျေႇ ၸင်ႇဢဝ် တႃႈၼမ်ႉပူဝ်ႇတထွင်ႇ ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပဵၼ် ႁူင်းလႅမ်း သေ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉမွႆႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ထတ်း
ၼႂ်းပိူင်ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈဝဵင်း ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၸၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပႃးၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်ပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ သေ မၵ်းမၼ်ႈယူင်ႉသၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်မီးလၢႆးမိုဝ်းလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လုမ်းၽွင်းလူင် (မၢၼ်ႈ: အတွင်းဝန်ရုံး ) ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ၁၈၉၀ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း/တႃႇမၢႆတွင်း
ၵူၼ်းမႄးထတ်း ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ လွင်ႈၶူင်တႅမ်ႈ ႁႂ်ႈမီးၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်း၊ တင်းၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်၊ လွင်ႈမီးၶေႃႈထဵင်မေႃးၵၼ်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈ ၸၵႂႃႇ လုၵ်ႉတိႈ တူဝ်ထူပ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်းလႄႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ် ၸွမ်းမိုဝ်ႉၸွမ်းဝၼ်းမၼ်းယူႇ။ တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပၵ်းပိူင်ၸိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်သၽေႃးတြႃးပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်း လႄႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် သၽေႃးတြႃး ပိူင်လိူင်းမၼ့်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႅင်ႈလႅင်း ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၼိူဝ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး သၢႆငၢႆၸိူဝ်းပဵၼ်ယူႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ။ ဢဝ်ၺၢၼ်ႇတၢင်းဝူၼ်ႉသေၵေႃႈ ဢဝ် လွင်ႈလႅတ်းသႅဝ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်လႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢမ်ႇၸႂ်ႈသင် ၼႆသေတႃႉ မီးဝႆႉ လွင်ႈဢၼ် ထုၵ်ႇလီဝႄႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၵႆႉႁဵတ်းၽိတ်း ၼၼ်ႉယူႇ။ ပဝ်ႉမၢႆလူင်ႁႃႈယိူင်ႈ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး လႄႈ ပဵၼ် ႁူဝ်ႁုပ်ႈလွၼ်ႉမွၼ်း မၼ်းယဝ်ႉ။
ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်း လွင်ႈတၢင်း လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်း
တၢင်းႁၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၽၢႆႇလႂ်
လွင်ႈထိမ်းသိမ်း တၢင်းႁၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၽၢႆႇလႂ် (Neutral point of view) ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ပဝ်ႉမၢႆလူင်ႁႃႈယိူင်ႈ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ၽိင်ႈတိုၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယဝ်ႉ။ ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်းဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမီးတီႈပွင်တဵမ်ထူၼ်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈဢၼ်သေ မၼ်းယွမ်းႁပ်ႉ တၢင်းႁၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ တေလုၵ်ႉတီႈ ၸဵင်ႇမုင်ႈႁၼ် သေၵေႃႉၵေႃႉသေတူၺ်း ဢဝ်တၢင်းႁၼ်ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇသေ ယႃႇႁႂ်ႈပႃးလွင်ႈထတ်းသၢင်သင်သေၵေႃႈ တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းၵူၺ်းသေ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶႂ်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉၸွမ်း။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇဢဝ် ဢမ်ႇမီး လွင်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်သၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ႁႂ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းၽၢႆႇမၼ်း။ ဢဝ်တၢင်းႁၼ် ဢၼ်မီးငဝ်ႈငႃႇ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇသေၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ ႁႂ်ႈမၼ်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇၵူၺ်း။
တီႈၼႂ်းပွင်ႈလိၵ်ႈမူႇလိၵ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၼႄလွင်ႈ ႁၼ်ထိုင်လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်းသေ တေလႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၵူၺ်း။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း "ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ..." ဢမ်ႇၼၼ် "ၽူႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ X ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈတႄႉ..." ၼႆသေ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ လၢႆးတႅမ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေယၢမ်ႈငိၼ်း လွင်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႅၼ်းၶဝ် ဢုပ်ႇလၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈ "တၢင်းႁၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၽၢႆႇလႂ်" ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈၵႂႃႈ။ ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် မူႇလိၵ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ပေႉပႃႉသေၽၢႆႇၽၢႆႇ ဢမ်ႇၼၼ် ယူႇတီႈၸဵင်ႇမုင်ႈယဵမ်ႈၽၢႆႇလဵဝ်သေ တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ မၼ်းပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶိုၵ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မူႇလိၵ်ႈၸိူဝ်းတႅမ်ႈဝႆႉ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈမႅၼ်ႈတင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ တၢင်းႁၼ်ၽဵင်ႇပဵင်း ၼိူဝ် သၢႆငၢႆၼၢၼ်းပဵၼ် ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ဢၼ်ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတင်းႁိုင် တွၼ်ႈတႃႇ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈတႃႇ ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်လႅပ်ႈပဵၼ် လွင်ႈထဵင်မေႃးၵၼ် ၼင်ႇ လွင်ႈၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်၊ လွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈလူတူၺ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ ပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢႆးဢမ်ႇပေႉပႃႉ ၼၼ်ႉ ဝႆးဝႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇၼင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတွၼ်ႈတႃႇ မူႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပေႃးမီး လွင်ႈယိၼ်းႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ လွၵ်းလၢႆးႁုင်ႈတူမ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလူပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးငၢၼ်း ဢၼ်ၼႆႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈတီႈၼႆႈတႄႉ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတၢင်းႁၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉပႃႉၽၢႆႇလႂ်မႃးၼႆ ထုၵ်ႇလီလူဝႆႉ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်ၼႆႉဝႆႉ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈယူႇ။
လွင်ႈၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ
တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈတႄႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸၢင်ႈတႅမ်ႈလႆႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ် ၽိုၼ်ဢိင် မၼ်ႈၵႅၼ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႃဢမ်ႇလႆႈ ၽိုၼ်ဢိင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်း "မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ" ၼႆၵူၺ်းတႄႉ တႅမ်ႈသႂ်ႇဢမ်ႇလႆႈ။ လွင်ႈမီးၽိုၼ်ဢိင် ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလူလိၵ်ႈၸဵမ်ႁဝ်းၶႃႈ တေၸၢင်ႈထတ်းသၢင်လႆႈ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ တေသိုပ်ႇႁႃတူၺ်းလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ "ဝဵင်းပႃႇရီႇၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၶေႃႈမုၼ်း၊ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်းၽိုၼ်ဢိင်ၵေႃႈ မီးဝႆႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႁူဝ်သိပ်းမၼ်းၼႆ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ႁူႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၽိုၼ်ဢိင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်မၢႆတွင်း လႆႈသေ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇ မၢႆတွင်း ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅပ်ႉသၢႆႉၼိုင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်တီႈဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလူလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼႄပၼ်တီႈ "ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်သေ ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၸိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၽိုၼ်ဢိင်တႄႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်သႂ်ႇလႆႈတႂ်ႈတွၼ်ႈ "တႃႇသိုပ်ႇလူတူၺ်း" ၼၼ်ႉယူႇ။
No original research
Wikipedia is not the place for original research — that is, facts, allegations, or ideas for which no reliable, published sources exist. This includes any analysis or synthesis of published material that serves to advance a position not advanced by the sources. Sources must support material directly and in context. For example, the statement "most computer scientists believe that P ≠ NP" must be supported by a reliable source which says that most computer scientists believe this, not by five citations of computer scientists saying that they themselves believe this without claiming to speak for the majority.
To prevent adding original research, avoid directly using primary sources if possible; instead, use secondary or tertiary sources that interpret and synthesize primary sources. Do not interpret, infer from, summarize, or synthesize primary sources yourself.
Routine calculations, translations from other languages, and faithful transcriptions of published audio and video are generally not considered original research.
ၵႅမ်မိုဝ်း လၢႆးတႅမ်ႈ
ၵႅမ်မိုဝ်း လၢႆးတႅမ်ႈ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လၢႆးတႅမ်ႈ ၵႅမ်မိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ႁႂ်ႈငၢႆႈငႅမ်ႈ၊ ႁႂ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းသၢင်းလၢင်းလီ လႄႈ ၽွင်းတႅမ်ႈမူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းၼႄႉၼွၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼင်ႇၵၼ်၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈလႄႈ ပိူင်တမ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈ လႄႈ ပိူင်တမ်း တီႈၼႂ်းပွင်ႈလိၵ်ႈမူႇလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ တေလႆႈၶူပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉယူႇသေတႃႉ ၼင်ႇၽူႈမႄးထတ်းၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈသေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈၼၼ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးယူႇသဝ်း
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပၼ်ႁႅင်းၼိူဝ် သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်ဢုၼ်ႇၸႂ် လႄႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵꧣ်ၶၢဝ်းယၢမ်း မီးလွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ လႆႈမီးလွင်ႈထဵင်မေႃး ဢၼ်မႆႈလိူတ်ႇယူႇသေတႃႉၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ဢၼ်ယဵၼ်ႇငႄႈ ယူႇၼႆ ႁဝ်းၶႃႈမီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်တေလႆႈမၢႆတွင်းဝႆႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ တေလႆႈ သိူၵ်ႈသမ်ႇ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းယူဝ်း ၼိူဝ် ၽူႈမႄးထတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႃႇပေႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ သေၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ မီးၸႂ်လွင်ႈပႅင်းၸင်သေ ႁဵတ်းယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉသေၵေႃႉၵေႃႉလႄႈ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ တီႈပွင်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ယဵၼ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈငႄႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ် တေၸၢင်ႈဝႄႈလႆႈ လွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ၽိတ်း လႄႈ လွင်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈတၢင်းဢူၵ်းတၢင်းဢၢႆၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်ႇလွင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပဵၼ် ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈမႄးထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈပွင်ႈလိၵ်ႈမူႇလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈပႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပပ်ႉသႅၼ်ႇသမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်လွၼ်ႉပဵၼ်ၵႅၼ် မၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပွင်ႈလိၵ်ႈမူႇလိၵ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ် "လွင်ႈတၢင်း" သေ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ၊ ၸိူဝ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း တေၸၢင်ႈလႆႈႁၼ်တီႈၼႂ်း ပပ်ႉသပ်း မိူင်ၼင်ႇ တီႈပိုတ်ႇပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁၢၼ်၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇတႅမ်ႈတီႈၼႂ်ႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ဝိတ်ႉသျိၼ်ႇၼရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽိၼ်လိၵ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇတႅမ်ႈတီႈ Wikisource ဢၼ်ပဵၼ် ပရေႃးၵျႅတ်ႉပီႈၼွင်ႉၵၼ်တင်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တူၺ်းတီႈ သဵၼ်ႈမၢႆတဵမ်ထူၼ်ႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ဝီႇၶီႇမီႇတီႇယႃႇ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်
ပေႃးဢဝ်ပၵ်းပိူင်ဢွၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ ယႃႇပေထုတ်ႇဢဝ် ၽိုၼ်ဢိင်ၼၼ်ႉသေ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈ။ ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် လႄႈ လၵ်ႉထုတ်ႇဢဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ တေၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈထုတ်ႇတႅမ်ႈသႂ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢၼ်ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉ ဢၼ်ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ၶေႃႈၽၢင်ႉ သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇပႃးၶေႃႈၽၢင်ႉသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်ၼႆ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းပိူင် တႂ်ႈသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင်ယဝ်ႉ။


text:
ၸွမ်ႁၢၼ် သၢႆၾႃႉ တပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး လွႆတႆးလီ လူႉသဵင်ႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၽွင်းဢႃယု 76 ပီ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/9/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1:06 မူင်း ၸွမ်ႁၢၼ် သၢႆၾႃႉ တပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး တီႈလွႆတႆးလီ ဝဵင်းၵႃ လီႉ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း လႆႈလူႉသဵင်ႈ တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ လွႆတႆးလီ။
ၽူႈတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းတႆး လွႆတႆးလီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၸဝ်ႈႁဝ်းသမ်ႉ မီးဝႆႉတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်၊ လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈပွတ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်ၵဝ်ႉ၊ ၶူမ်း(ၽိဝ်ၼင်) ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ။ လႆႈၽႃႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼၼ်ႉၵမ်း ၼိုင်ႈ။ တႄႇဢဝ် လိူၼ် 9 လပ်းမႃးၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈမဝ်းလႄႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၶိုၼ်ႈႁႅင်းသေ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ပၢင်ၸႃႇပၼ ၸွမ်ႁၢၼ် သၢႆၾႃႉၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉတီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ တီႈတပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး လွႆတႆးလီ ဝဵင်းၵႃလီႉ သေ တေပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 14/9/2022 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1 မူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်ႁၢၼ် သၢႆၾႃႉ ၶၢဝ်းတၢင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈတပ်ႉၸုမ်း 7 လွႆတႆးလီၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၸုမ်း တႄႇဢဝ်ပီ 2012 တေႃႇ ထိုင် 2022 ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီသေ ယွၼ်ႉပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႄႈ လႆႈယင်ႉလိုဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ႁၢၼ် သၢႆၾႃႉၼႆႉ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းၸွမ်း ပႃႈလူႇမွၼ်း မီးလုၵ်ႈလၢင်းႁူမ်ႈၵၼ် 3 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶႆႈတႅမ်ႈ တၢင်းႁၢၼ်ထိုင် ဢိတ်းဢိတ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵွပ်ႈသင်လူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းသုိၵ်း ၊ ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ဢၢၼ်ႇ ပွင်ႇၸ်ႂၵၢၼ်မူိင်းေၵႃႈမီး ဢၢၼ်ႇ ဢမ်ႇပွင်ႇၸ်ႂ ေသလၵ်ႉပၢႆႈေၵႃႈမီးတၢင်းၼမ်။ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းတႆး ၵူၼ်း ၶူိဝ်းယႂ်ႇ ၶိူဝ်းလူင် မီးေႁႃ မီးမူိင်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ႁိမ်ဢဝ်မူိင်းၽႂ်ေသပွၵ်ႈ။ ဢၼ်ပူႇမွၼ်ႇ ၼၢႆး ႁဝ်း ႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇ ၶိုၼ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵူၺ်း ႁဵတ်းသင် ၊ ၵွပ်ႈသင် ႁဝ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇ ၶႆႈႁဵတ်း ။
ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ ၸူိဝ်ႉၽႂ် ၊ ၸိူဝ်ႉမၼ်း ၊ ၶိူဝ်းၽႂ် ၶိူဝ်းမၼ်း ၊ ဢွၼ်ၵၼ် မီးမႃး တပ်ႉသုိၵ်း ၽႂ်မၼ်း။ တူၺ်းႄလႈ ပီႈၼွင်ႉ သုိၵ်းလွႆၶဝ် ၊ ၶဝ်ၶိုၼ်းႄတႇ တင်ႈတပ်ႉသုိၵ်း ၶဝ်မႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2011 ၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းသုိၵ်း လွႆၶဝ် ေပႃးမီးၵႂႃႇ ႁူဝ်ႁဵင် ၊ ယဝ်ႉတပ်ႉသုိၵ်း ရၶိင်ႇ ၶဝ်ေၵႃႈ တုိၵ်ႉ ႄတႇတင်ႈ မူိဝ်ႈပီ 2012 ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်း ႁဵတ်းသင် သုိၵ်းၶဝ် ေပႉၶိုၵ်ႉ ေပႉၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ၵွပ်ႈ ၶဝ်ေမႃႁူႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ႄလႈ ႁၵ်ႉဝၢၼ်မူိင်းၶဝ်။
ေပႃးမႃးတူၺ်း ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁဝ်းၶဝ်သမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇမူိင်း ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၊ ၵူႈမူိင်း။ ၸၢဝ်းၶူိဝ်း ဢွၼ်ႁဝ်း ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးဝၢၼ်ႈ မီးမိူင်းေသတႃႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸ်ႂ ႁႂ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမူိင်းမႃးယူႇ ၊ ၵွပ်ႈတႆး ဢမ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈ ၵွပ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵုမ်ႇေမႃဢဝ်တူဝ် ၽႂ်မၼ်း ပူၼ်ႉလွတ်ႈၵူၺ်း ႄလႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ၶဝ်ၸွင်ႇၶႆႈ ပိုင်ႈဢိင် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်။ ၼႂ်းမူိင်းတႆး ၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၼမ် ၸုမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇေၵႃႈၼမ် ၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈ ဢမ်ႇဢွၼ်ႁူဝ် လႆႈ ( တႆး ) ႄလႈ ၵူၼ်းမူိင်း ၼႂ်းမူိင်းတႆး ၶႆႈဢဝ်ၸႂ်သဵၼ်ႈပႅတ်ႈ။ေပႃးမႃးတူၺ်း မူိင်းလႂ်ေၵႃႈၶႆႈယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈမီးတပ်ႉသုိၵ်းပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈႁဵတ်းသုိၵ်း ၊ မူိၼ်မူိင်း ထႆး ၶဝ် ၵူၼ်းမူိင်းၶဝ်ၼႆႉ ၶႆႈ ႁဵတ်းသုိၵ်းေပၸႂ် ၵူၺ်းမၢင်ေၵႃႉ ၵွပ်ႈတူဝ်ၶဝ် ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢမ်ႇၶိုၵ်ႉႄလႈ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်း ထုိင်တီႈ ၵႂႃႇၶႃႉတူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်တၢႆ ေၵႃႈမီး ပိူၼ်ႈႁၵ်ႉမူိင်းပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇ မူိင်းလႂ် ေသတီႈမူိၼ်တႆးႁဝ်း။
ေပႃးဝႃႈေတ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢဝ်မူိင်း ၼႆေတႉ ပၼ်ႁႃ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ် ၶႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈ ၼၼ်ႉၵႆႉၵႆႉ မီးပၼ်ႁႃ လၵ်ႉပၢႆႈ။ ၵၢၼ်လၵ်ႉပၢႆႈၼႆႉေၵႃႈ ၵွပ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇပွင်ၸႂ် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ ၵၢၼ်မူိင်း ၵၢၼ်ၸူိဝ်ႉ ၵၢၼ်ၶိူဝ်း ႄလႈ လၵ်ႉပၢႆႈၵူၺ်း။ ေပႃးမႃးလၢတ်ႈ ၶိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉ လွင်ႈ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ ၵၢၼ်မူိင်းသမ်ႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ မၼ်းပဵၼ် ၵွပ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇမီးပိၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉ တၢင်းေမႃသင် ၊ ဢမ်ႇေမႃႁႃ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၶၢဝ်းတၢင်း ၵူႈၶၢဝ်း။ မူိဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လၢႆဝၼ်းၼႆႉ သိုၵ်းလွႆ ၶဝ်ၶဝ်ႈယိုဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းမူႇႄၸႈ ႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်း သမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်မႃး တၢင်ႇ တၢင်းၽိတ်း ၼူိဝ်တပ်ႉသုိၵ်းတႆး သွင်ၸုမ်း လၢတ်ႈဝႃႈ တူၺ်းလႆႈၼႃဝႃႇ ဢမ်ႇေႁႉၵင်ႈပၼ် ေပႃႈႄမႈ ၵူၼ်းမူိင်းဝႃႇ။
ဢမ်ႇၶႆႈေႁႉပၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈေလႃ ၵွပ်ႈတႆး ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ႁႅင်းသုိၵ်း ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းသုိၵ်းၼမ် ႄလႈ ႁဝ်းၶဝ်ေၵႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းထုိင်တီႈလႆႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ သင်ပဵၼ်လႆႈ လူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃး ႁဵတ်းသုိၵ်းၼမ်ၼမ် တႃဝၢၼ်ႈမူိင်း ႁဝ်းေတၵတ်ႉယဵၼ် ၊ သုိၵ်းတႆး ႁဝ်းသင်မီး ႁႅင်းသုိၵ်းၼမ်ၼမ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႂႃႇယိုဝ်းမၢၼ်ႈသင် ယွၼ်းဢဝ်ၵူၺ်းေၵႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ တူၺ်းႄလႈ သုိၵ်းဝႃႉၶဝ် ၵိုတ်းသုိၵ်း ၸွမ်းမၢၼ်ႈမႃး ႄတႇမူိဝ်ႈပီ 1989 ဢမ်ႇယၢမ်ပဵၼ်ပၢင်တုိၵ်း ၵၼ်တၢင်းသုိၵ်းမၢၼ်ႈေသပွၵ်ႈ ၊ ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ ႁႅင်းသုိၵ်းၶဝ် ၵူၼ်းသုိၵ်း ၶဝ်ၼမ်မႃး ႄလႈ ဢဝ်သူပ်း ေသယွၼ်း ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမူိင်းၵူၺ်း မၢၼ်ႈေၵႃႈ ဢမ်ႇႁၢတ်းလၢတ်ႈသင် ၊ တႆးေၵႃႈ ဢမ်ႇၸင်ႈဝႃႈသင်ၶဝ်မူိၼ်ၵၼ်။
သႅင်သုိၵ်း ( Tai Management @ Tai Strategy )
ShanStateDefenceArmy


text:
ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၊ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်ၵဵပ်းၵူၼ်းသိုၵ်းမႂ်ႇမီးၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပွတ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်း မိူင်းၵိုင် ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ၊ ဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ၵႂႃႇႁႃ ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇတီႈ တၢင်ႇဝဵင်း မီးၵူႈဝၼ်း ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ/ ၵူၼ်းၵမ်လႄႈ မၢဝ်ႇသၢဝ် ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၼွၵ်ႈ ၼႃးပၢင်ႇ၊ သၢပ်ႇ ဝဵင်း ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး ။
ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် တီႈမိူင်းၵိုင်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၵမ် မၢဝ်ႇသၢဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ် ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ၼမ်ဝႃႈၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်၊ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၶိုၼ်ႈၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ႁႃလွင်ႈသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ယိင်း/ၸၢႆး ဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းၶၢဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် မီးၵူႈဝၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၸူဝ်းၵၼ်ပၢႆႈတင်းႁေႃတင်းႁိူၼ်း တႄႉၵေႃႈမီးဢႄႇ။
“တင်ႈတႄႇ ပီၵၢႆၼၼ်ႉမႃး လွင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႄႈ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈႁႅင်း၊ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ လႆႈငိုၼ်းထႆး မႃးလႅၵ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သမ်ႉ လႆႈၼမ်ၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းမီး လုၵ်ႈလၢင်းၼမ် ၵူဝ်လႆႈႁဵတ်းသိုၵ်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ ။ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပၢႆႈတင်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးမႃႇမီးႁႅင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်”- ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇ ၼႆ။
ၶၢဝ်းတၢင်း 2-3 လိူၼ်မႃးၼႆႉၵူၺ်း ၶၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉ ၾႆး၊ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် သွင်သၢမ်ပုၼ်ႈ ၊ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းမိူင်း ဢမ်ႇလူင်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃပၼ်သင် ။
ၾၢႆႇတၢင်းပလိၵ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆးတႄႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ထႆးၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊ ၵတ်ႉသ်ၼႆႉဝႃႈ- ၼႂ်းပီ 2022 ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး မီးၵူႈဝၼ်း။ ၸွမ်းသဵၼ်ႈသၢႆလႅၼ်လိၼ် ထႆး-မၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းလႆႈၼိုင်ႈဝၼ်းမီးၼႂ်းၵႄႈ 80 ထိုင် 100 ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၢၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၢၼ်း ၵႂႃႇၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢၢၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းမလေးသျႃးၵေႃႈမီး – ဝႃႈၼႆ။


text:
Thursday, March 15, 2012
ပၢင်ပွႆးယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်တ ႁပ်ႉၸုမ်း Ph.D
ၸွမ်းလူၺ်ႈပႃရမီ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈလႄႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင်သေ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 04 March 2012 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈထိုင်တီႈယွတ်ႈ ႁွတ်ႈတီႈပၢႆ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် (Peradeniya University, Sri Lanka) ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11. 03. 2012 သင်ၶလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇလႆႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ ႁဝ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း (ဝတ်ႉသီရိသုတႃရၢမ်း) ပၢင်ၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ပၢင်ၵွၵ်ႇၼွႆႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ၸွမ်းၼင်ႇထုင်းၵႂၢမ်းတႆး ႁဝ်းဝႆႉမီးဝႃႈ "မႆႉလီမီးၼိုင်ႈတူၼ်ႈ ၼူၵ်ႉမူၼ်ႈမိုၼ်ႇသႅၼ်တူဝ်၊ ၽူႈလီမီး ၼိုင်ႈၸဝ်ႈ လဵၵ်ႉၼုမ်ႇထဝ်ႈၵိူဝ်းလီ" ၼႆလႄႈဢၼ်ပဵၼ်သင်ၶလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ-ၸိုင်ႈထႆး တင်းသဵင်ႈၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈလီၸဝ်ႈလီ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ႁူမ်ႈလီလူင် တႃႇပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆးတင်းလၢႆလႄႈ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၿုတ်ႉ ၼႂ်းလုမ်ႈ ၾႃႉတင်းလၢႆတေ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သွၼ်ႈႁူမ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၸဝ်ႈတႆးႁဝ်း ၽုတ်းဢွၵ်ႇ မႃးယဝ်ႉ၊ ၽူႈၼမ်းလီႁဝ်း ၽုတ်းပေႃးမႃးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၼႆလႄႈၸင်ႇလႆႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ယိုင်ႈယိုင်ႈယႂ်ႇယႂ်ႇ ၵႂႃႇတီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူး လႃးလူင်းၵွၼ်း (ဝတ်ႉသီရိသုတႃရၢမ်း) ပၢင်းၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ပၢင်ၵွၵ်ႇၼွႆႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးၵႂႃႇၶႃႈ ဢေႃႈ။
ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးၶူးယႂ်ႇ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပလတ်ႇ သုဝတ်ထၼဝၶျိရၶုၼ်း (ဢႃးၸၢရ်သဝႆ) (ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် (Rector) ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ မိူင်း)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. မႁႃသုတ်ထိတ်ႉ ဢႃၽႃၵရေႃ (ၽူႈၵုမ်းထိင်းလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၿုၻ်ထ သႃသၼႃ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်မႁႃၽႆးရတ်ႉ ထမ်မထိပေႃး (ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇဢွင်ႈတီႈ ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၽူႈၵုမ်းၽၢႆႇဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်မႁႃပုၼ်းၶျူး ၶေမ ၸႃရီ (ၽူႈၵုမ်းထိင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးမႁႃသေၼ (ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ)၊ ၸဝ်ႈၸွမ်သိုၵ်းၵဝ်ႇလူင် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၽူၼ်းဝၼႃးၵမူၼ်း (ၸိူဝ်ႉသၢႆတႆး)၊ ၶုၼ်ယိင်း ဝိၽႃးသီရိ မၵရသၢၼ် (ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၼၢင်းယိင်း-မိူင်းထႆး)လႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈႁူဝ်ၼႃႈတႆး ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇၵေႃႈ မႃးၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၵႂႃႇယူႇ ယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈမီးၵႂုႇ 700 ပၢႆသေ သဵင်ၵွင်မွင်းတႆးလႄႈ ၼမ်ႉသဵင်ၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်လႆႈ ႁွင်ႉဢၼ်လႆႈမွၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉသေ ယွင်ႈယေႃးၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈ ၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးလင် တဵမ်ဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃ Dr. သႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ
● ပီၵိူတ်ႇ -13.04.1973
● တီႈၵိူတ်ႇ - ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၼ်း။
● ပီႈၼွင်ႉ - မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် (5)ၵေႃႉ (ၸၢႆး 3 လႄႈ ယိင်း 2)
● ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ - လုင်းၸၢင်းၼၼ်ႇတႃႇ + ပႃႈၸၢင်းယိင်း
● ပွၵ်ႉမၢႆ(2)၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၼ်း။
ၸုမ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလႆႈႁပ်ႉမႃးၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း
● ပီ-1997 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ သႃသၼင်ၵုရ ဝတ်ႉၵျၶတ်ဝႅင်း၊ ဝဵင်းပၵူဝ်း
● ပီ-1998 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ သႃသၼထၸ ထမ်မႃၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုႁမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ပီလဵဝ် သၢမ်ၵျၢမ်း
● ပီ-1998 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ ဢၽိပႃလထမ်မႃၸရိယ (ထိ-႑ ) တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် မိူင်းတႆး
● ပီ-2003 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ M.A တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေလၼီယ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
●ပီ-2004 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ တီႈပလူဝ်ႇမႃႇ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ( Dip.In English , Aquinas College,Colombo)
●ပီ-2006-2007 ႁဵၼ်းဢဝ်ၸၼ်ႉ M.Phil, တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေလၼီယ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
● ပီ-2012 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ပေရတၼီယ တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်
ၼႃႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃသၼႃ
● ပီ-1997-1998 ႁဵၼ်းၶူးသွၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်ႈလိၵ်ႈ ဝတ်ႉဝိသုၻ်ထႃႇရုင်တိူၵ်ႈမႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။
● ပီ-1999 ႁဵတ်းၶူးသွၼ်တီတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပုပ်ႉၽႃႇရုင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်။
● တေဢဝ်ပီ-2006 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႇ လိူင်ႈပုတ်ႉထၽႃႇ သႃႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2009 ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပွင်ၵၢၼ်ပၢင်ၵုမ် လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႇ ၽၢႆႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇ ၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●တေႇဢဝ် ပီ-2010 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၽၢႆႇပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူႇလႃး လူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပီ-2011 ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၽၢႆႇ ၸုမ်းၶိုင်ပွင်ပၢင်ပွႆး လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽၢႆ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း(3) ၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃၸူႇလူးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵျႃႇၼိူဝ်ႇ ၽၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ (Journal of International Buddhist Studies )
ပၢင်ၵုမ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃး
●ပီ-2004လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထလုမ်ႈၾႃႉ၊ တီႈထမ်ႈလူင်မႁႃႇပႃ သႃၼ၊ ၵမ်ႇၽႃႇဢေး၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
●ပီ-2007 လိူၼ််မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လႄႈပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ ႁဵတ်းတီႈႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူမ် (United Nation Conference Center) ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ။
●ပီ-2007 လိူၼ််တီႇၸႅမ်ႇပိူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ တႆးၵူႈမိူင်းꧦပွၵ်ႈၵမ်း(1) SOAS ၸၼ်ႉၸွမ်လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်း။
●ပီ-2008 လိူၼ်တီႇၸႅမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း(3) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ႉပုတ်ႉထသႃႇဝၵ၊ ဝဵင်းဢၼုရႃထပူရ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ။
●ပီ-2009 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိူင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(1) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပီ-2009 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ထေရဝႃၻ တင်းသဵင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း(2) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သီႇတၵူႇ၊ ဝဵင်းၸေႈၵႅင်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ။
●ပီ-2009 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ််ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်တႃႇ ပၢင်ၵုမ်လူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထတင်း လူၵ်ႈလႄႈ ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ၊ မိူင်းထႆး။
● ပီ-2009 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႈမိူင်းꧦ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိူင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2010 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလိူင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(2)တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2010 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၸၢဝ်းၿုၻ်ႉထ တင်းလူၵ်ႈ လႄႈ ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ မိူင်းထႆး။
●ပီ-2010 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ ဝဵင်းမႄ တၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း။
●ပီ-2011 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလိူင်ႈၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(3) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2011 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပုတ်ႉထသႃသၼႃ တီႈဝဵင်းၵျူဝ်ႇတူဝ်ႇ၊ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ။
ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်
● ပဵၼ်ၶူးသွၼ် (ၵထိၵ) တီႈထႃၼၽၢႆႇသွၼ်ပုတ်ထၵူႈမိူင်းꧦ
● ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ လွင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ််ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း
●ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပုတ်ထၽႃသႃ၊ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃး လူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ႁဵင်းလိၵ်ႈ
တီႈယူႇယၢမ်းလဵဝ် - ဝတ်ႉဢႃရုၼ်း ပၢင်ၵွၵ်ႇယႂ်ႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
Phone: - 02-923-5369 လႄႈ 087-508-4258
Email: - senghurng@gmail.com
သင်ဝႃႈၶႂ်ႈလႆႈၶႅပ်းႁၢင်ႈ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်ပွႆးယွင်ႈၵုၼ်းယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈၶူး Dr.သႅင်ႁိူင်း ၼုရိၼ်တ ႁဝ်းၶႃႈၼႆ လူတ်ႇဢဝ်တီႈတႂ်ႈၼႆႉ လႆႈယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by Saonando(ꨅဝ္ꨳဝꨓ္းသဝ္)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တႅမ်ႈလိၵ်ႈတၵ်ႉၼၢႆထိုင်ပေႃႈ မႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းပီမႂ်ႇ 2112 ၼီႈ။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – “ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆး ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်ၵွၼ်ႇမိုၼ်ႉသိုၼ်း တႆးဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉပႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး၊ တူၼ်ႈၸႂ်၊ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊လွင်ႈပၢႆး ဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈတိူဝ်းတွၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။
ဢဵၼ်ႁႅင်းလႄႈၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉၸၢႆႇတႃႇပၢင်ပွႆးပၢင်လၢမ်းယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်းလူဝ်ႇဝႆႉၸၢႆႇ တႃႇၵၢၼ်ယုၵ်ႉမုၼ်း၊ ၵၢၼ်ပၢႆးႁူႉမေႃ၊ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈပၵ်းပိူင်၊ လွင်ႈ IT ၊ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးၵိုင်ႇငၢမ်ႇတင်းၸိုဝ်ႈသဵင်ပိုၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်ႉငိူၼ်ႈၵူၼ်းတႆး သေၵမ်း။
ၽွင်းမိူဝ်ႈသၢင်ႈႁႅင်းယုၵ်ႉမုၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ဢၼ်တေလႆႈၼၵ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼႆႉသမ်ႉပဵၼ် လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶွတ်ႇလိူတ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ ။ တႃႇတေၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶွတ်ႇလိူတ်ႈၵၼ်လႆႈသမ်ႉ တေလႆႈမေႃ ယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃ၊ တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ၵူၺ်းၸင်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃ၊ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉလူဝ်ႇမေႃဢဝ်ၸႂ်ႉပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ။
လၢႆးတၢင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ လီလႆႈလူင်းမိုဝ်းတိုဝ်းၵမ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁူမ်ႈပႃး ပီႈၼွင်ႉၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႃႇၵၼ်ၵႂႃႇၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေပွင်သၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈၶွတ်ႇ လိူတ်ႈၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ ”ဝႃႈၼႆ။


text:
လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ၸိူဝ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းလႄႈ ၸိူဝ်းပႆႇယဝ်ႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ – ပွတ်းၸၢၼ်း ႁူဝ်ၵူၼ်း 50 ပၢႆ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ MBC, NKTC College မိူင်းထႆး ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ။
ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 18/6/2022 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸဝ်ႈၶူးၼၼ်ႇတဝမ်ႇသ ဝၢၼ်ႈၼႃး ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၶူး Dr. ပၼ်ႇတဝ ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ႁူမ်ႈၵၼ် ၶပ်ႉၶိုင်ၸွႆႈဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း သူင်ႇၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်း လိၵ်ႈထႅင်ႈ တီႈ NKTC Nakhon Korat Technical College လႄႈ Mahapajapati Buddhist College ၼႂ်းမိူင်းထႆး တင်းမူတ်း 51 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶူး ၼၼ်ႇတဝမ်ႇသ ဝၢၼ်ႈၼႃး ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈသူင်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇ တီႈမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ႁဝ်းၸဝ်ႈၶဝ် ၶပ်ႉၶိုင်ၵွင်ႉတၢင်း ၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇသူင်ႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၶဝ်ၶၢတ်ႇ၊ ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းႁဝ်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်မႃးၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းႁဝ်း ပေႃးတေ မီးပၺ်ႇၺႃႇ ၸင်ႇမႃးပူၵ်းပွင်ပၼ်လႆႈမိူင်းႁဝ်း ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇလႆႈသူင်ႇၶဝ်ၵႂႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ပီၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ဢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈ NKTC Nakhon Korat Technical College ၼၼ်ႉ မီး 21 ၵေႃႉ။ တီႈ Mahapajapati Buddhist College ၼၼ်ႉသမ်ႉ 30 ၵေႃႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ဢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈမိူင်းထႆးၼၼ်ႉသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼမ်ႉၶမ်း၊ မူႇၸေႊ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ လၢင်းၶိူဝ်း။ ၵမ်ႈၼမ် ဢဝ်ဝႆႉ ၽႃႇသႃႇ ၼပ်ႉသွၼ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆငိုၼ်းတွင်း လႄႈ ၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵႃႈႁဵၼ်းလႄႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈတႄႉ တေႃႇပီ သဵင်ႈ လႆႈသဵင်ႈ 4,000 ဝၢတ်ႇ၊ ယူႇ/ ၵိၼ်တႄႉ တေလႆႈၶၢတ်ႈယူႇ တၢင်းၼွၵ်ႈ ဝႃႈ ၼႆ။
သင်ဝႃႈ ၽူႈလႂ် ၽႂ် သူၼ်ၸႂ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႆၸိုင် ၸိူဝ်းပႆႇယဝ်ႉၸၼ်ႉ 10 ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးဝႂ်ဢွင်ႇမၢႆမၢၵ်ႈၸၼ်ႉ 7-8-9 တင်း 3 ၸၼ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း မိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ယဝ်ႉ တေလႆႈဢဝ် ဝႂ်ဢွင်ႇလႄႈ မၢႆမၢၵ်ႈ ၸၼ်ႉသိပ်းၵႂႃႇၸွမ်း။
လူဝ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႃးထႅင်ႈ ႁဵတ်းပပ်ႉႁွမ်ငိုၼ်း Special Bank Account ဝႆႉ၊ ႁဵတ်းပပ်ႉ Passport ဝႆႉ လူဝ်ႇ ပဵၼ် ပပ်ႉ PE ၊ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းလိၵ်ႈထႆးၵႂၢမ်းထႆးဝႆႉထႃႈလႄႈ တေလႆႈသမ်းၶဵမ်ႁႄႉၵင်ႈ Covid – 19 သွင်ၶဵမ်။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးငိုၼ်းၼႂ်းပၢၼ်ႇ(ယေးငိုၼ်း) တႃႇၼႄ မိူဝ်ႈယွၼ်း Visa ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၼမ်။ ဢၼ်လူဝ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ပပ်ႉပၢၼ်ႇ(ယေးငိုၼ်း) ဢႃယုပပ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး 3 လိူၼ် တီႈဢေႇသုတ်း ၸဝ်ႈၶူး ၼၼ်ႇတဝမ်ႇသလၢတ်ႈ။


text:
ၶျၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်း
ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း (မၢၼ်ႈ: ချင်းပြည်နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Chin State), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zemoeng Chaang]) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်းသုတ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ မီး ႓႖,႐႑႙-ပၼ်ႇမူၼ်း-ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႓,႙႐႗-လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း) သေ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈမိူင်းမၼိပူႇရ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းႁႃးၶႃး ယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉလွႆသုင်လိူင်ႇၼမ်လႄႈ လွင်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇယၢပ်ႇယဵၼ်းသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢေႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 13,907 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင်ႉၼိူဝ်လွႆ ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇႁၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈပွတ်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 21 တီႇၵရီႇ တေႃႇ 24 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 93 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 94 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ထုင်ႉၼိူဝ်လွႆလႄႈ မီးၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ၵတ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မႆႈလိူဝ်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ လႄႈ လိူၼ်မေႇသေ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီး 60 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ တေႃႇ 70 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉၵူၺ်း။ ၶၢဝ်းဢၼ်ၵတ်းသေပိူၼ်ႈၼႆႉ တၢင်ႉလူမ်ႈမႆး မီး 39 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉတေႃႇပေႃးထိုင် ၽၢႆႇတႂ်ႈတၢင်ႉၼမ်ႉၶႅင်ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီး 80 တေႃႇ 100 ၼိဝ်ႉသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၽူၼ်ၵႆႉၼမ်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈလူင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် ႁႃးၶႃး ယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈ (3) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း (9) ဢၼ်၊ ဝဵင်း (15) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ (46) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (469) ဢိူင်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈ (1363) ဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ။[3]
ဝၢၼ်ႈဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဢၢႆႈၵႃး
- ၵျီၶႃး
- လႅတ်ႉမေ
- ထၢၼ်တလၢၼ်
- ထူၵ်ႉလႅင်
- ၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ
- လူဝ်ထေႃ
- လူင်လႄး
- မတူႇပီႇ
- ငၽၢႆးပီႇ
- ပလႅတ်ႉဝ
- ပျိၼ်ႇဝ
- ၽူဝ်ႉဝၢႆႉ
- ယႂႃႇၽၢၼ်း
- သမီး
- သူရ်ၶႂႃး
- တေၸၼ်
- သၢႆးငိုၼ်း
- တီးတဵင်ႇ
- တုၼ်းၸၢၼ်ႇ
- ဝေပူႇလ
- သပွင်ႇတေး
- ရိတ်ႉၶေႃးတႃ
- လုမ်ပၼ်
- သတ်ႉတႃး
- ပႂႃႇလ်ၶႂႃး
- တႃသျုၼ်း
- လုမ်ပီး
- လၢႆၸူဝ်း
- ၽၢႆၽူ ဢေ (ၽၢႆၽႃး ဢေႇ)
- ၽၢႆၽူ ပီ (ၽၢႆၽႃး ပီႇ)
- ယေႇယႂႃႇ
- တိၼ်ႇလႃႇဢူဝ်ပႃး (တိၼ်ႇလူဝ်ပႃး)
- ၶပီး
- လူင်းယၢၼ်
- ႁႃဢူဝ်သႄးလ်
- လူင်ၶိၼ်း
- ပွၼ်လူင်း
- လွၵ်ႉလူင်း
- ရမ်ထရူဝ်ႇ
- ႁယိၼ်ထၢၼ်း
- ပႃႇရ်တႄး
- ပႃးရ်
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၼႂ်းၵႃႈသၼ်လွႆၶျၢင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈ ဝိတူဝ်ႇရိယ (ႁွင်ႉ) ၼၢတ်ႉမတွင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸိၵ်းလွႆ ၶူဝ်ၼူမ်းထုၼ်
- ၼွင်ရိ ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် (Rih Lake)[4]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵိူဝ်းယမ်ၼိူဝ် ၽႃႇသႃႇ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉဢေႇတႄႉၵေႃႈ ၵိူဝ်းယမ်ၼိူဝ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ animism, လႄႈ Laipian Pau Cin Hau ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[6] တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်လဵဝ် တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ
ၶူဝ်းႁေႈၽိင်ႈတိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Union of Myanmar. City Population. Retrieved on 2009-04-10။
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၇.
- ↑ နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)
- ↑ D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.
- ↑ Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR (July 2016). The 2014 Myanmar Population and Housing Census Census Report Volume 2-C. Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR, 12-15.
- ↑ "Laipian Pa Ni kibawl"၊ ZomiDaily၊ archive.is၊ 2012-12-29။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2017-11-18။။ Archived from the original on 2012-12-31။
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17.
- ↑ Myanmar.com. Archived from the original on 2009-02-19။ Retrieved on 2018-11-09။


text:
တီႇပႄးယိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း (မၢၼ်ႈ: ဒီပဲယင်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tabayin Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zɛ᷆ wéŋ dìpɛ́jín]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းယဝ်ႉ။
ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇထုလၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းမႃႈယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈငပယိၼ်း တီးႁိမ်း တီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈဢၵ်ႉၵသမႃႇထိဢၵျေႃႇၼၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၽျႃး တီႈႁိၼ်း တီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလႄႇတီႇၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈၸၢႆးပျိၼ်ႇ တီႈႁိမ်းတီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽူႈၵွၼ်းသႃႇသၼႃႇသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇထူၼ်ႈသွင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇတီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၽျႃး တီႈႁိမ်းတီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇသၼ်လွႆ ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢူးဢူၵ်ႉတမသႃႇရၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈထုင်ႉတီႇပႄးယိၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႈ ၵလူင်ႇသြႃႇၸၢမ်ႇၵေႃး ပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း တီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
သိၼ်ႁႃႈ
ပႃႇလိထတ်း
- ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
- အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
- ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
- မုဒါဝါဒါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
- သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ [1]
ပႃႇလိၽႄတႆးထတ်း
- ပါဏာတိပါတာ ၊ တီႈလွင်ႈဢဝ်တၢႆတူဝ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ၊ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ၊ တၢင်းတိုဝ်းၵမ် သိၵ်ႈၶႃႇပုတ်ႈလွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈၼၼ်ႉ၊ သမာဒိယာမိ၊ တူၶႃႈတိုဝ်းၵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
- အဒိန္နာဒါနာ ၊ တီႈလွင်ႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸဝ်ႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်၊ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ၊ တၢင်းတိုဝ်းၵမ် သိၵ်ႈၶႃႇပုတ်ႈလွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈၼၼ်ႉ၊ သမာဒိယာမိ၊ တူၶႃႈတိုဝ်းၵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
- ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ၊ တီႈလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇ လွင်ႈၵႃမ၊ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ၊ တၢင်းတိုဝ်းၵမ် သိၵ်ႈၶႃႇပုတ်ႈလွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈၼၼ်ႉ၊ သမာဒိယာမိ၊ တူၶႃႈတိုဝ်းၵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
- မုဒါဝါဒါ၊ တီႈလွင်ႈလၢတ်ႈပႅတ်ႉ ၽၢမ်းလႅၼ်၊ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ၊ တၢင်းတိုဝ်းၵမ် သိၵ်ႈၶႃႇပုတ်ႈလွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈၼၼ်ႉ၊ သမာဒိယာမိ၊ တူၶႃႈတိုဝ်းၵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
- သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ၊ တီႈလွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈ ၸၢင်ႈမေႃႁႂ်ႈမဝ်းမိင်း လိုမ်းၶိင်းလိုမ်းတူဝ်၊ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ၊ တၢင်းတိုဝ်းၵမ် သိၵ်ႈၶႃႇပုတ်ႈလွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈၼၼ်ႉ၊ သမာဒိယာမိ၊ တူၶႃႈတိုဝ်းၵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸ သိၼ်သီႇလႁႃႈသဵၼ်ႈထတ်း
ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸ ဢမ်ႇဢဝ်တၢႆပိူၼ်ႈ လႄႈ ဢဝ်တၢႆပိူၼ်ႈထတ်း
သင်ဝႃႈဢဝ်တၢႆတူဝ်မီးၸႂ်မဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တၵ်းတေလႆႈတူၵ်းငရၢႆးယူႇယဝ်ႉ။ လွတ်ႈဢွၵ်ႇငရၢႆးမႃးယဝ်ႉသေတႃႉ တေမႃးပဵၼ်
- ဢင်ႇၵႃႇတိၼ်မိုဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၵ်းၵႅင်ႉ၊ ႁဵဝ်ႇလိပ်ႈ။
- ႁၢင်ႈၸႃႉၸၢင်ႈလၢႆ။
- ဢဵၼ်ႁႅင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ။
- ဢမ်ႇလႅတ်းသႅဝ်း ဢမ်ႇၽႂ်းၽၢႆ။
- ပေႃးထူပ်းၽေးၶဵၼ်ၼႆ ၵူဝ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။
- ၸၢင်ႈလႆႈတၢႆၵွပ်ႈပိူၼ်ႈပေႃႉႁႅမ်၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်းၸၢင်ႈဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆ။
- ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼမ်။
- ၵူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းလီဢမ်ႇၼမ်။
- ၸူဝ်ႈပၢၼ်ဢႃႇယုပွတ်း... ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႄႈလွင်ႈဢဝ် တၢႆတူဝ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် တၵ်းလႆႈၽွၼ်းလီ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၽွတ်းႁၢႆႉၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
- ဢူမ်သူပ်း
- ပေႃးဢဝ်တၢႆပိူၼ်ႈ ၊ တိၼ်မိုဝ်းငိူၼ်ႈပွတ်း ၊ ၵွတ်းလွင်ႈႁၢင်ႈလီ ၊ ႁႅင်းပီယွမ်းဢူၼ်ႈ ၊ ဢမ်ႇၽႂ်းထူၼ်ႈၼိုၵ်း ၊
- ၵူဝ်ၵိုၵ်းပူၼ်ႉလိူဝ် ၊ ပိူၼ်ႈထိူဝ်ပေႃႉတၢႆ ၊ ၶႃတၢႆတူဝ်ၶိုၼ်း ၊ ရေႃးၵႃႇတိုၼ်းၼမ် ၊ ဢူၺ်းၸမ်ၸႂ်လူႉ ၊
- ဢႃႇယုပွတ်းမၢင် ၊ ႁၢင်ၸၢင်ၽွၼ်းၸ ၊ ပႃၼႃႇတိပႃႇတ ၊ တွင်းမၢႆတႃႉ ၊ ပေႃးဝႄႈၵျလိူဝ်တွၼ်း။ [2]
- ဢူမ်သူပ်း
ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸ ဢမ်ႇလၵ်ႉလႄႈ လၵ်ႉထတ်း
ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၸႂ်လႄႈသင်၊ ဢမ်ႇမီးၸႂ်လႄႈသင် ဢၼ်ၸဝ်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လၵ်ႉဢဝ်၊ ၸူၼ်ဢဝ်၊ ပေႉၵိၼ်ႁိမ်ဢဝ်၊ လႅၼ်ႁိဝ်ႈလၵ်ႉဢဝ် တီႈမၢၵ်ႇၸွႆႉမၢၵ်ႇၶၼ်၊ လၵ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉသႂ်ႇၼႂ်းၵုၼ်ႇၶူဝ်းၶၢႆသေ လၵ်ႉလႅၼ်ၶၢႆ၊ လၵ်ႉလႅၼ်ၶျေႃးဢဝ်ၶူဝ်းၵူၼ်းငိူဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းဢႃႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉသင်၊ လွၵ်ႈငိူတ်ႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ၊ ၸူၵ်းဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ လွင်ႈၵူတ်ႉသေ ဢဝ်တင်းလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၽိတ်းၽႅၵ်ႇ လွင်ႈလၵ်ႉ ဢတိၼ်ႇၼႃႇၻႃႇၼၼႆႉ ပေႃးတၢႆၼႆ တေလႆႈၵႂႃႇ ငရၢႆး ၊ လွတ်ႈပူၼ်ႉငရၢႆးမႃးသေ ပေႃးဝႃႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆၵေႃႈ -
- ၵွတ်းၽၢၼ်၊
- တူဝ်ၸႂ်တုၵ်ႉယၢၵ်ႈၶၢၼ်ၶိၼ်၊
- ဢိုပ်းယၢၵ်ႈ၊
- ၶႂ်ႈလႆႈသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈ၊
- ၶူဝ်းၶွင်ၸၢင်ႈလူႉသုမ်း၊
- ၶဵၼ်လူင်ႁႃႈပိူင် ၸၢင်ႈယႃႉၶူဝ်းၶွင် ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ဢူမ်သူပ်း
- ပေႃးလၵ်ႉၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ ၊ ငိူၼ်ႈသိူၼ်ႈၵွတ်းၽၢၼ် ၊ ၶၢၼ်ၸႂ်ၵိုၵ်းၽၢၵ်ႈ ၊ ဢိုပ်းယၢၵ်ႈလိူဝ်ၸႂ် ၊ ဢၼ်လႂ်ဢမ်ႇလႆႈ ၊
- ၶူဝ်းၶွင်ၼႆႈလႅဝ် ၊ ၶဵၼ်ႁႃႈၽႅဝ်သၵ်ႉ ၊ လွင်ႈလၵ်ႉၽွၼ်းၸႃႉ ၊ ႁူႉႁၼ်တႃႉ ၊ ပေႃးဝႄႈၵျလိူဝတွၼ်း။ ။ [3]
- ဢူမ်သူပ်း
ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸ ဢမ်ႇၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵႃႇမလႄႈ ၽိတ်းထတ်း
လိူဝ်သေမေးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ လိူဝ်သေၽူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇပူၼ်ႉလိူဝ် ၵူတ်ႉၵဝ်းၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ "ၽိတ်းၽႅၵ်ႇလွင်ႈၵႃႇမ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵႂႃႇ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ၵူၼ်းၽိတ်းၵႃႇမေႇသု ၵူၼ်းၽိတ်းၽွၵ်ႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ် ၽိတ်းၽႅၵ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈတၢႆၼႆ လႆႈၵႂႃႇတူၵ်းငရၢႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးလွတ်ႈငရၢႆးသေ သင်ဝႃႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆၸိုင် -
- ၵူၼ်းၸင်းၼမ်၊
- ၽူႈၶဵၼ်ၼမ်၊
- လၢပ်ႈလႃႇၽလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်၊
- ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇ၊
- လႆႈပဵၼ်ၽူႈယိင်း၊
- လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းတုၺ်း၊
- ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးသေတႃႉ ပဵၼ်တီႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းထၢၼ်ႈတႅမ်ႇ၊
- ၸၢင်ႈလႆႈၼႃႈမႆႈ၊ ၸၢင်ႈလႆႈတၢင်းဢၢႆ၊
- တိၼ်မိုဝ်းတူဝ်ၶိင်း ၸၢင်ႈၵႅင်ႉၸၢင်ႈႁၵ်းၸၢင်ႈႁဵဝ်ႇလဵၵ်ႉ၊
- လွင်ႈတၢင်းၶီတၢင်းမႆႈ မီးယႂ်ႇမီးၼမ်၊
- ၸၢင်ႈလႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉ၊ ၼႃႈႁိူၼ်းၸၢင်ႈလူႉလႅဝ်... ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ဢူမ်သူပ်း
- ပေႃးၽိတ်းၵႃႇမေႇ ၊ ၵူၼ်းသေႇၸင်းၼမ် ၊ ၶဵၼ်ၸမ်လိူင်ႇမၢၵ်ႈ ၊ သူးလၢပ်ႈယၢပ်ႇတိူဝ်း ၊ ဢမ်ႇလႆႈသိူဝ်းၶိင်း ၊
- ယိင်း-ၵုၼ်းတုၺ်းပဵၼ် ၊ ဢမ်ႇမျၢတ်ႈပဵၼ်ၸၢႆး ၊ ၼႃႈတႃၵၢႆးလူႉ ၊ ႁၢင်ႈလူႉယွမ်ၵႅင်း ၊ မႆႉႁႅင်းဢမ်ႇထၢတ်ႈ ၊
- လႆႈၽၢတ်ႇၵေႃႉႁၵ်ႉ ၊ ၽွၼ်းမၵ်ႉၵႃႇမ ၊ ႁူႉႁၼ်တႃႉ ၊ ပေႃးဝႄႈၵျလိူၼ်တွၼ်း။ [4]
- ဢူမ်သူပ်း
ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ လွင်ႈဢမ်ႇပႅတ်ႉလႅၼ် လႄႈ လွင်ႈပႅတ်ႉလႅၼ်ထတ်း
ဢဝ်တူဝ်သေလႄႈသင် ၊ ဢဝ်သူပ်းသေလႄႈသင် ပႅတ်ႉလႅၼ်ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလူႉသုမ်းၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၽိတ်းပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ် မုသႃႇဝႃႇၻယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ်ယႂ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ တၢင်းၽိတ်းမၼ်းယႂ်ႇ တၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈတၢႆၼႆ တၵ်းၵႂႃႇတူၵ်းငရၢႆး၊ ပေႃးလွတ်ႈငရၢႆးသေ မႃးပဵၼ် ၵူၼ်းၼႆၸိုင် -
- လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇပီႇဢမ်ႇၽဵၼ်ႈ၊
- ၶဵဝ်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်၊
- ဢၢႆသူပ်းဢၢႆပၢၵ်ႇမဵၼ်၊
- ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႇႁႅင်ႈႁဵဝ်၊
- တႃလႄႈႁူဢမ်ႇၸိုၼ်ႈဢမ်ႇသႂ်၊
- ႁၢင်ႈၽၢင်ၸုတ်ႈယွမ်း၊
- သူပ်းဢမ်ႇယမ် ၵႂၢမ်းဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇမီးဢေႃးၸႃႇ၊
- လွင်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈၸႃ ႁၢႆႉၵျၢမ်း၊
- ၸႂ်ဢမ်ႇၼိမ် ၸႂ်ပွင်ပႅင်... ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ဢူမ်သူပ်း
- ပေႃးလၢတ်ႈလႅၼ်ၽၢမ်း ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇပီႇ ၊ ၶဵဝ်ႈဢမ်ႇငီႇတၢၵ်ႇ ၊ ဢၢႆပၢၵ်ႇသူပ်းမဵၼ် ၊ ၼိူဝ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်ႈၼႃႇ ၊
- ႁူတႃဢမ်ႇၸိုၼ်ႈ ၊ ႁၢင်ႈလိုၼ်ႈၸႃႉၼႃႇ ၊ ဢေႃးၸႃႇဢမ်ႇမီး ၊ ဢမ်ႇႁီးသဵင်ၶႅင် ၊ ၸႂ်ပွင်ပႅင်ၼႃႇ ၊
- မုသႃႇဝႃႇတ ၊ ႁူႉႁၼ်တ ၊ ပေႃးဝႄႈၵျလိူဝ်တွၼ်း။ ။ [5]
- ဢူမ်သူပ်း
ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ ဝႄႈလဝ်ႈယႃႈမဝ်းလႄႈ ဢမ်ႇဝႄႈထတ်း
လဝ်ႈလႄႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈယၢမ်ႈၵိၼ်ပွၵ်ႈၼိုင်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈၶႂ်ႈသိုပ်ႇၵိၼ်ထႅင်ႈယူႇ။ ပေႃးဝႃႈၵိၼ်သေ မဝ်းလိူဝ်ႁႅင်းမႃးၼႆၸိုင် ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်လႄႈသင်၊ တင်းပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉလႄႈသင် ၸၢင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ်၊ ပေႃႉႁႅမ်ၵၼ်၊ ၸၢင်ႈၽိတ်းၼႃႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈၼႆႉ ၸၢင်ႈပၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉပုၼ်ႈတႃႇ ၸၢၼ်ႈၼႆႉတေႃႇပေႃးတၢႆသေ ဢမ်ႇၵႃး သင်ဝႃႈတၢႆၵႂႃႇၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇတူၵ်းငရၢႆးယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵိၼ်လဝ်ႈသူႇယႃႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၸၢတ်ႈၼႆႉဢိၵ်ႇၸၢတ်ႈၼႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် -
- ဢမ်ႇႁူႉထိုင်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်၊
- ၸၢင်ႈၶၢၼ်ႉဢိူၼ်၊
- ၸၢင်ႈမဝ်းမိင်းလိုမ်းတူဝ်လိုမ်းၶိင်း၊
- ဢမ်ႇမေႃႁူႉၸၵ်း မုၼ်ငဝ်းၵျေးၸူးပိူၼ်ႈ၊
- ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢၢႆ
- ၸၢင်ႈယွင်ႇမႃႈ၊
- ၸၢင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇလွင်ႈဢမ်ႇလီတင်းလူင်... ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈလႆႈၶၢမ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
- ဢူမ်သူပ်း
- ပေႃးၵိၼ်လဝ်ႈၸိုင် ၊ သုၼ်ႇဢမ်ႇႁူႉထိုင် ၊ ငဝ်မိုင်ၶၢၼ်ႉဢိူၼ်၊ တၵ်းမိူၼ်ၵူၼ်းမဝ်း၊ မုၼ်ငဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ၊
- ဢၼ်ဢၢႆဢမ်ႇတဝ်ႈ၊ မိူၼ်ၽဝ်ႈၵူၼ်းယွင်ႇ ၊ မင်ပွၵ်ႇတၢင်းၽိတ်း ၊ တိတ်းၺႃးၵူၼ်းႁီႉ ၊ သူႇရႃႇမေႇရိယ ၊
- ႁူႉႁၼ်တႃႉ ၊ ပေႃးဝႄႈၵျလိူဝ်တွၼ်း။ ။ [6]
- ဢူမ်သူပ်း
ၽွၼ်းလီသိၼ်ႁႃႈတဵမ်ထူၼ်ႈထတ်း
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် သိၼ်သီႇလတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလႆႈၽွၼ်းလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၽွၼ်းလီႁႃႈပိူင်ၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈလႆႈၼႆ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးႁေႃးပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပႃႇတလိယူႇယဝ်ႉ။
- ၶူဝ်းၶွင်ၵွင်ငိုၼ်း ၵႅဝ်ႈသႅင်ၶိုၼ်းၶမ်း ၸၢင်ႈၶဝ်ႈမႃး ပဵၼ်ပုၵ်ႉပဵၼ်ဝႃ။
- ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်။
- ႁတ်းႁၢၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပရိသၢတ်ႈၵူၼ်းၼမ်။
- ဢမ်ႇမိုင်ဢမ်ႇမဝ်း လႆႈမီးသတိလီလီမၼ်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇသေတၢႆ။
- တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉသေ လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်မိူင်းၽီသိူဝ်းသႃႇ မိူင်းၵူၼ်းသိူဝ်းသႃႇ။
- ဢူမ်သူပ်း
- သင်ဝႃႈသိၼ်ႁဝ်းသႂ် ၊ ၸႂ်မုင်ႈမွင်းတဵမ်ထူၼ်ႈ
- မိူၼ်တူၼ်ပတေႇသႃႇ ၊ ၵိၼ်ၵႂႃႇတိုၼ်းဢမ်ႇသဵင်ႈ
- ၶူဝ်းၶွင်ၸဵင်ႈမၼ်ႈသေႇ ၊ ၵုင်ႇသရေႇႁွမ်ၼူဝ်
- ဢမ်ႇၵူဝ်ႁတ်းႁၢၼ်တွၼ်း ၊ သတိၵွၼ်းလႆႈလီ
- မိူင်းၽီတၵ်းႁွတ်ႈထိုင် ၊ ၼႆၸိုင်ၽွၼ်းသီႇလ
- ႁပ်ႉမၼ်းတႃႉၵူႈၵူၼ်း ၊ ၸင်ႇသိူဝ်းလူၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈတႄႉယဝ်ႉ။
- ဢူမ်သူပ်း
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ ၼႃးလိၵ်ႈ (႑႒႗) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
- ↑ ၼႃးလိၵ်ႈ (႑႒႘) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
- ↑ ၼႃးလိၵ်ႈ (႑႒႙) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
- ↑ ၼႃးလိၵ်ႈ (႑႒႙) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
- ↑ ၼႃးလိၵ်ႈ (႑႒႙) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999
- ↑ ၼႃးလိၵ်ႈ (႑႓႑) ၊ တြႃးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်သႃႇသၼႃႇ၊ ပီ 1999


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းလႄႈ ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး
ဝၼ်းထိ 24/8/2022
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးၶီႇၵူမ်ႇဢုင်ထူမ်ဝၢၼ်ႈယွၼ်ႉၵၢၼ်သိုပ်ႇၶုတ်းၶမ်းၼႂ်းထုင်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/7/2022 ၼၼ်ႉယွၼ်ႉၾူၼ်လူင်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉၶမ်းလူၼ်ႉၾင်ႇ၊ လုပ်ႇထူမ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ဢၼ်ယူႇတၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း ႁၢင်ႇယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ 40 ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊသေ ၶီႈၵူမ်ႇလိၼ်မႃးထူမ်သိူဝ်ႇသႂ်ႇမူႇဝၢၼ်ႈ- ၼႆႉတိုၼ်းပဵၼ်ၶီႈၵူမ်ႇလိၼ် ဢၼ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းၶမ်းၼိူဝ်လွႆၶမ်းၼၼ်ႉ လူင်းမႃးထူမ်သႂ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉမႃးၵူႈပီတင်ႈတႄႇဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမႃးၶုတ်းၶမ်းၼႂ်းပီ 2007 ဢွင်ႈတီႈလႅင်ႇၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၶမ်း ဢၼ်ယူႇတၢင်းၸၢၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းလဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈထၢင်ၶုတ်းၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမေႇၶႂၢၵ်ႈၵႂၢင်ႈထိုင် 10 ၵီႊလူဝ်ႊမေႊတိူဝ်ႊ ၸွမ်းထုင်ႉသၼ်လွႆၶမ်း ဢၼ်ယူႇၸွမ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၶွင် ၼႃႈတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈလိၼ်ဢၼ်လႆလူင်းမႃး ပႃးတင်းၵွင်ႉသၢၼ်ႊ သၢႆႊယႃႊၼၢႆႊ ၼႂ်းၼွင်ၶိုင်ၶမ်းၼၼ်ႉမႃးဢိုတ်းတၼ်ပႅတ်ႈမႄႈၼမ်ႉၶမ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾင်ႇမႄႈၼမ်ႉၶမ်း ၵမ်းၵမ်းလႆႈၵူၼ်ႇပင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ်ယူႇ ယဝ်ႉ။
လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလုသုမ်းတီႈၼႃးႁႆးလူင်ပီၼႆႉ လႆႈဝႃႈလုယႂ်ႇသုမ်းလူင်လၢင်တေႉတေႉ။ ၶီႈလိၼ်လႆလုပ်ႇၶဝ်ႈႁိူၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသိပ်းၸဵတ်းႁိူၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႂ်းၼၼ်ႉၵဝ်ႈႁိူၼ်းႁူပ်ႉၺႃးတၢင်းလုသုမ်းယႂ်ႇၼမ်တေႉတေႉ။ ၽူႈၵွၼ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵပ်းသၢၼ်ပၼ်ၼႂ်းၵႄႈၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်းလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းထူပ်းၺႃး လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဝ်လူတ်ႉၸူင်/ၶုတ်း မႃးၵိူၵ်ႇၸူင်ဢွၵ်ႇၶီႈလိၼ်ၼၼ်ႉပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈသၢႆႈတႅၼ်းသင်တႄႉဢမ်ႇႁၼ်ၸွႆႈပႃး။
မိူဝ်ႈလၢႆပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ၸွႆႈတီႈႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၺႃးၶီႈၵူမ်ႇ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉၼိုင်ႈၶိုင်ႈ ၽွင်းတေ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈ။ တင်ႈတႄႇပီ 2019 မႃးမီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသိပ်းသွင်ႁိူၼ်း ၼႂ်းလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တင်းမူတ်း 52 လင်ၼၼ်ႉၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈသေ လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း 150,000 ထိုင် 600,000 ဝၢတ်ႇ တေႃႇၼိုင်ႈ လင်ႁိူၼ်း (ၵၢၼ်သၢႆႈတႅၼ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်သႅၼ်းႁိူၼ်းလဵၵ်ႉ/ယႂ်ႇသေပၼ် ဢမ်ႇပၼ်ပဵင်းၵၼ်တင်းမူတ်း)၊ ၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇ/ပဵင်းပေႃးတႃႇသိုဝ်ႉတီႈလိၼ်လႄႈႁဵတ်းႁိူၼ်းမႂ်ႇသင် ၵူၺ်းၵႃႈလီလိူဝ်ၺႃးၶီႈၵူမ်ႇၶီႈလိၼ် ထူမ်သႂ်ႇၵူႈပီၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၼမ်ႉၶီႈၵူမ်ႇ ၶီႈလိၼ်ဢၼ်လႆမႃးတီႈထၢင်ၶုတ်းၶမ်းၼၼ်ႉ မႃးထူမ်ယႃႉလုပႅတ်ႈႁႆႈၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်လႄႈ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းမိူၼ် ဝၢၼ်ႈဝဵင်းမၢၵ်ႇၼေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၶွင် ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၶဝ်လႆႈၵဵပ်းႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလုသုမ်းဝႃႈ မီးတီႈလိၼ်ႁႆႈၼႃး 168 ဢေႊၵႃႊ ပၢႆလႆႈလုသုမ်း တင်းပိုၵ်းယဝ်ႉသေ တႃႇထႅင်ႈ 130 ဢေႊၵႃႊပၢႆ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈလိၼ်ႁႆႈၼႃး၊ သူၼ်လႄႈၼွင်ပႃၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ လႅင်ႇၼမ်ႉယဵၼ်းပဵၼ်ၵၢင်ႉသၢၼ်ႊ(မိူဝ်ႇ)ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ၼမ်ႉၶမ်းလႄႈၼမ်ႉမေႃႇဢၼ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၵွင်ႉသၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ သတ်းလႄႈပႃတၢႆမၢၵ်ႇမိူဝ်သေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၶုတ်းၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၺႃးတၢင်းႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉသႂ်ႇ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင်ဢၼ်ဢွၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတၢႆ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13/10/2015။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်တႃႇလုၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း၊ ၺႃးတဵၵ်းႁႂ်ႈယွမ်းႁပ်ႉဢဝ်ၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ပၼ်ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉမႃး။ ပီလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၽၢႆႇၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် တေပၼ်ၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း 4 လၢၼ်ႉငိုၼ်းထႆးတီႈလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈၵႃႈလႆႈဢဝ်ဢၼ် ၼၼ်ႉမႃးၸႅၵ်ႇပၼ်ၵၼ် တေတူၵ်းမႅၼ်ႈမွၵ်ႈ ဢေႊၵႃႊလႂ် 10,000 ဝၢတ်ႇ တႃႇၸဝ်ႈႁႆႈၼႃး ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈသင်ၼႂ်းလွၵ်းၼႃးၶဝ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၶုတ်းၶမ်းၼႂ်းမိူင်းလဵၼ်းၼႆႉ ၵူၺ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတၢင်းၾိင်ႈတိုၼ်းသၽႃဝလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ဢၼ်လႆႈၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းသမ်ႉ ၵူၺ်းပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းလႄႈၽူႈလူင်းတိုၼ်းၶဝ်ၵူၺ်း။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉမီးၵၢၼ်ပၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းၼႆသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊယႂ်ႇလူင်ၶဝ်တႄႉတိုၵ်ႉပဵၼ်တီႈၵၢႆးတႃၶဝ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉမီး 12 ဢၼ်သေ လႆႈဢႃယု ၶႂၢင်ႉၶုတ်း ထိုင် 11 ပီ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ လဵၵ်ႉဢွၼ်ႇတႄႉၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းမၼ်းယဝ်ႉ၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢဝ်ငိုၼ်းမွၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉသေႁဵတ်း။ ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်းၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈပဵၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်လႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းႁိုဝ် ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ယႃႉၶူဝ်းတိုၼ်းၼမ်ႉ လိၼ် ႁိၼ် ၾႃ သၽႃဝၼၼ်ႉၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇမီးပၵ်းမီးပိူင်သင်။
ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး လႆႈတုၵ်းယွၼ်းႁိၵ်ႈႁွင်ႉႁႂ်ႈၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ/ထၢၼ်ႇႁိၼ်/ၶမ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး တင်းမူတ်းတေႃႇပေႃးမီးလွၵ်းပိူင်ၾႅတ်ႊတိူဝ်ႊရိူဝ်ႊ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း ႁႄႉၵင်ႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၾႃ တီႈယူႇတီႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇမီးၽေးၶဵၼ်သင် မႃးယႃႉၵဝ်း ၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ ၼၼ်ႉမႃးယူႇဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇယင်ႉယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးမိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊပရူႊဝႃႊရီႊ 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မီးၶူင်းၵၢၼ် ၶုတ်းမိူင်/ၶမ်း မႃးၽႂ်းၶၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးႁႃလၢႆးလႆႈပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၵိုင်ႉ ၵၢင်ႉႁဵတ်းႁိပ်ႈၼႅတ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇတေႉတေႉ။
ၶွမ်ႊပၼီႊဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းထွမ်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈၶုတ်းၶမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ပႃးတင်း ၶွမ်ႊပၼီႊ မိူင်းဢွတ်ႊသတြေးယႃႊ Australian-led Locrian Precious Metals ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian လႆႈၶႂၢင်ႉၸၢမ်းၶုတ်းၶူၼ်ႉႁႃၶမ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ မီးပိုၼ်ႉတီႈ 456 ၵီႊလူဝ်ႊမဵတ်ႊ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 2020 သေလႆႈတႄႇၸၢမ်းၶုတ်းႁႃတူၺ်းယဝ်ႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈၽူႈႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ယႂ်ႇလူင်မၼ်းဢၼ်ပဵၼ် Myanmar Metals ၼၼ်ႉထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉသေတႃႉ။ Locrian ထုၵ်ႇလႆႈၵိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းဢၢႆယွၼ်ႉတၢင်းႁဵတ်းႁၢႆႉ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ၶုတ်းမိူင်/ႁႄႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉယူႇ။
ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် သေလႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းၶမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းလဵၼ်း
တၢမ်ၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆဢၼ်လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽၢႆႇႁၵ်ႉသႃလႄႈမႅတ်ႇပႅင်းၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ် ဢွၵ်ႇၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2021 ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ မီးၶွမ်ႊပၼီႊ 12 ဢၼ်လႆႈဝႂ်ၶႂၢင်ႉတႃႇၶုတ်းၶမ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းလဵၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 11 ပီသေၸိူဝ်းလႆႈဝႂ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းဢႃယုမူတ်း 1 ပီသမ်ႉမီးၶွမ်ႊပၼီႊ 9 ဢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊ ၸိူဝ်းလႆႈဝႂ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းၼႆႉ မီးၶွမ်ႊပၼီႊ 13 ဢၼ်လႆႈ (ထိုင်ၶွမ်ႊ ပၼီႊ 8 ဢၼ်) လႆႈဝႂ်ၶႂၢင်ႉၼႂ်းၵၢင်ပီ 2020 သေတႃႇ ၶွမ်ႊပၼီႊ 7 ဢၼ် (ထိုင် ၶွမ်ႊ ပၼီႊ 5 ဢၼ်) သမ်ႉလႆႈၶႂၢင်ႉၼႂ်းပီ 2021 ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1/2/2021။ ၼႂ်းဝႂ် ပၼ်ၶႂၢင်ႉၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၶွမ်ႊပၼီႊလႂ်လႆႈဝႆႉပိုၼ်ႉတီႈ လွၵ်းၶုတ်း မၼ်း 20 ဢေႊၵႃႊယူႇယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်းလႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်တၢင်ႇမၢႆၽၢင် ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးၶွမ်ႊပၼီႊ Mayflower Mining Enterprises ဢၼ်ၽူႈၵေႃႇ တင်ႈပဵၼ် ၵျေႃႇဝိၼ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽူႈမီး ၸိုဝ်ႈသဵင်ၼဝ်ႈသေ ပၵ်းဝႆႉယူႇတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၶွမ်ႊပၼီႊ Mayflower Mining မီးဝႂ်ၶႂၢင်ႉပဵၼ် တၢင်းၵၢၼ်ယႂ်ႇလူင် (သီႇဢၼ်)၊ တင်းမူတ်းလႆႈၶႂၢင်ႉၼႂ်းလိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ 2020။ ၶွမ်ႊ ပၼီႊ Mayflower Mining ၼႆႉၸိုဝ်ႈၼဝ်ႈယွၼ်ႉ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် ၼႂ်းမႄႈ ၼမ်ႉပၢၼ်း ၼႂ်းတိူင်းတ ၼၢဝ်းသီ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၶွမ်ႊပၼီႊထႆး။
ၶွမ်ႊပၼီႊၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းမိူၼ်တီႈတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ၊ၵေႃႉဢၼ်တိုၼ်းဢဝ်ၸၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းသေဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၶုတ်းၶမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ လွႆၶမ်းလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်လႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းၶၢဝ်းတၢင်း 11 ပီ (ပႃးတင်း ဢၼ်လႆႈၶႂၢင်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း) ၼႆႉမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ ၸွမ်ႁၢၼ်ၵျေႃႇၽဵဝ်း။ တၢင်ႇမၢႆၽၢင် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႂ်းပီ 2009 (ၽွင်းၸွမ်ႁၢၼ် ၵျေႃႇၽဵဝ်း တိုၵ်ႉႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသၢမ်ၸဵင်ႇ ပီ 2008-2010) တေႃႇထိုင်ပီ 2018၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင်မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၸွမ်ႁၢၼ် ၵျေႃႇၽဵဝ်း ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၶျႅမ်းပျီႉၵျေႃႇၽဵဝ်း။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ပဵၼ်ဢူးလေႃး တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃႇၶႃႇ မိူင်းလႃး ယၢမ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်းၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။
ၶွမ်ႊပၼီႊတၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်းတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ ထႅင်ႈၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊဢွင်ႇဝုၼ်းၼေႇ ဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမႃးၼႂ်းပီ 2012 ဢၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸေႃႇထုၼ်းမျိၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင်မၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸေႃႇထုၼ်းမျိၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇၵူၺ်း။ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢွင်ႇဝုၼ်းၼေႇ လႆႈဝႂ်ၶႂၢင်ႉ ၶုတ်းၶမ်း 11 ပီ သွင်ဢၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႊပၼီႊမိူင်းဢွတ်ႊသတြေးယႃႊ သိုပ်ႇၶုတ်းႁႃၶမ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ပဵၵ်ႉသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉသေတႃႉ
ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းမိူင်ႁႄႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian Precious Metals လႆႈၶႂၢင်ႉၶုတ်းႁႃၶမ်းပိုၼ်ႉတီႈၵႂၢင်ႈ ၶႂၢင် တႃႇ 112,730 ဢေႊၵႃႊ (456 ၵီႊလူဝ်ႊမႄႊတိူဝ်ႊ) တၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ပႃးၸဵမ်ပိုၼ်ႉတီႈလွႆၶမ်း။ ဝႂ်ၶႂၢင်ႉ ၶုတ်းၼၼ်ႉတိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တင်ႈတႄႇလိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ 29, 2020 ထိုင်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 28, 2025 ယူႇယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian Precious Metals မိူင်းဢွတ်ႊသတြေးယႃႊ ပိူင်တိုၼ်းမၼ်းၵေႃႇတင်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႊၼႃႊတႃႊမိူဝ်ႈ ပီ 2011 ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian Resources Inc., ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းမိူင်ႁႄႊ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ Oceana Gold လႄႈ Anglo American ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းၶူၼ်ႉႁႃၶုတ်းမိူင်ႁႄႊ ၼႂ်းမိူင်း လၢဝ်း လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းဢွတ်ႊသတြေးယႃႊ ၶဝ်ၵေႃႉသိုပ်ႇယိပ်းၵမ်ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian Precious Metals (ပဵၼ် Michael Bui Phin လႄႈ Lachlan Foy) ၶဝ်ယင်းပိုတ်ႇၶွမ်ႊပၼီႊ Valentis Services Ltd., ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ ၼၼ်ႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian လႄႈ Valentis ၸႂ်ႉလုမ်းလဵဝ်ၵၼ်သေ ပၵ်းဝႆႉယူႇတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 26/8/2020 ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶုတ်းမိူင်ႁႄႊ ဢွတ်ႊသတြေးယႃႊ Myanmar Metals (မိူဝ်ႈလဵဝ်လၢႆႈ ၸိုဝ်ႈပဵၼ် Mallee Resources) လႆႈပုၼ်ႈၼႂ်းႁုၼ်ႉ 51% ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian Precious Metals လႄႈလွင်ႈၸၢမ်း ၶုတ်းႁႃၶမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊ ပရူႊဝႃႊရီႊ 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၶွမ်ႊပၼီႊ Myanmar Metals လႆႈတႅပ်းတတ်းဢမ်ႇလူင်းတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းၵၢၼ် ၶုတ်း မိူင်ႁႄ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (ပႃးၸဵမ်လွင်ႈၶုတ်းမိူင်ႁႄႈတီႈ မေႃႇငိုၼ်း /ပေႃႇတုၺ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ) သေ မိူဝ်ႈဝၼ်း ထိ 15/3/2021 ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ “လႆႈၵိုတ်းယင်ႉၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၸွမ်းၶူင်းၵၢၼ် Locrian သေလႆႈၸႂ် တူၵ်းလူင်းဝႃႈ တေၸၢႆႇၶိုၼ်းငိုၼ်းတေႃႊလႃႊ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ 390 ႁဵင်ဢၼ်ပဵၼ်ၵႃႈသိုဝ်ႉၶူင်းၵၢၼ်လႄႈ ပၼ်ၶိုၼ်း ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းၶၢႆ တႃႇငိုၼ်းတေႃႊလႃႊ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ 90 ႁဵင်” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ပဵၵ်ႉသမ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ Myanmar Metals ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇသေတႃႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ Locrian Precious Metals သမ်ႉတိုၵ်ႉ သိုပ်ႇၶုတ်းၶူၼ်ႉႁႃၶမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇယူႇ တင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး၊ မိူၼ်ႁၢင်ႈ ဢမ်ႇတိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉတိူဝ်ႉၼင်သင်သေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းၾဵၵ်ႊပုၵ်ႊ Valentis Asia Facebook ၶဝ်ဢွၵ်ႇသူၼ်းႁူၺ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 2/2/2022 ၼၼ်ႉဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ “ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈၵပ်းသၢၼ် လူင် ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇၶူင်းၵၢၼ် Locrian ပိူဝ်ႈတႃႇၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းမိူင်း မၢၼ်ႈ” တွၼ်ႈတႃႇ “ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တင်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ တႃႇသိုပ်ႇ ႁဵတ်း ၵၢၼ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/12/2021 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၾဵၵ်ႊပုၵ်ႊ Valentis Asia Facebook ၶဝ်တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ဝႃႈ “ ၸုမ်းၵဵပ်း တူဝ်ယၢင်ႇတီႈလိၼ် တီႈမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းလႄႈ ပၢင်ႇမုင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း” ၼႆသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/1/2022 ၼၼ်ႉသမ်ႉၶဝ်တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသေၼႄဝႃႈ “ၶူင်းၵၢၼ်လူလွမ်တူၺ်းၸွမ်းၶူဝ်းတိုၼ်း သၽႃ ဝ တႃႇၶူၼ်ႉႁႃၶမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး” ၼႆယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: 94 728 6696 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း၊ ထႆး) (SHRF)
ယိင်းလႅင်းႁၢၼ် +66: 62 569 5220 (တႆး၊ မၢၼ်ႈ) (SHRF)
ၸၢႆးၸိုၼ်ႈ +66: 82 868 8482 (မၢၼ်ႈ) (TSU)
ၸၼ်ဢဝ်ၾၢႆႇ PDF >>>


text:
Wednesday, November 2, 2011
ဝႆႉဝၢင်းတင်းၵႂၢင်ႈသုင် Width & Height ၼႂ်းTemplate
ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမီး Blog မႃးယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၶႆသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈ Template ၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေႇၽိုၵ်းႁဵတ်း Blog ၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးထူပ်းပၼ်ႁႃတီႈၼႆႈၶႃႈယဝ်ႉ၊
ပေႃးယၢမ်ႈလႆႈႁဵၼ်းမႃးၽႃသႃ HTML ၶဝ်တႄႉတေဢမ်ႇမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုဝ်တၼ်ၽိုၵ်းႁဵတ်းဢဝ်မိူၼ်ၶႃႈႁဝ်းၼႆႉဢေႃႈ တေမီးပၼ်ႁႃၼႃႇသေၼႃႇ၊ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းသႂ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်တႃႇၸွႆႈပၼ်ႁႃၵူၼ်းၸိူဝ်းမိူၼ်ၶႃႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈဢေႃႈ။ႁဝ်းမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၵွၼ်ႇၶႃႈၸူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းပႆႇလၢတ်ႈၼေလွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈ
သပ်းလႅင်းလွင်ႈ Template ဢိတ်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။ Template ၼႆႉမီးယူႇလၢႆလၢႆၸိူဝ်းၶႃႈ၊ တေမီး 1 coulum 2 column 3 column တေႇၵႂုႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလိူၵ်ႈဢဝ်၊လူတ်ႇဢဝ်မႃးသေၸႂ်ႉလႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ၊ ပေႃးယဝ်ႉႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇၶိုၼ်းမႃးမူၼ်ႉ မေးဢိတ်းဢွတ်းပိတ်း ပွတ်းၵူၺ်းၵေႃႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီယဝ်ႉၶႃႈ။ လွၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းမၼ်းတၢင်းသဵင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။
သင်ဝႃႈတႆးၵေႃႉႁဝ်းၶဝ်ၶႂ်ႈၵႂုႇလူတ်ႇဢဝ် Template မၼ်းမႃးၸႂ်ႉၼႆၵေႃႈၵႂုႇဢဝ်တီႈၼႆႈလႆႈ ယူႇၶႃႈဢေႃႈ၊ Click here for Template ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈၵႂုႇသွၵ်ႈႁႃၼႂ်း Google.com ၵေႃႈၼမ်ယူႇၶႃႈ။ ။မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
မႅဝ်း
မီးဝႆႉ တီႈပိုတ်ႇ တီႈပွင်ႇ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မႅဝ်းၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၶဝ်၊ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းပႃႇၸႃးပၼ်ၶဝ်၊ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းမိပ်ႇငႅၼ်းႁႅမ်တၢႆၶဝ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် မၢင်ပၢၼ်ၵေႃႈလီ မၢင်ပၢၼ်ၵေႃႈၶီလႄႈ လွင်ႈမႅဝ်းၼႆႉ လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉ။ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈၸႂ်သတ်း ဢမ်ႇလတ်းလႆႈ ၸႂ်ၵူၼ်း ၼႆလႄႈ ၸႂ်မႅဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈလၢမ်းယၢပ်ႇဝႆႉလႄႈ ၵေႃႉလဵင်ႉမႅဝ်း လႆႈမီးတၢင်းၶမ်ၸႂ် ဝႆႉယူႇ။ မႃၼႆႉတႄႉ မေႃႁူႉၵၢင်ၸႂ် ၸဝ်ႈမၼ်းသေ မေႃဢွၼ်ႈဝွၼ်း ၶွၼ်းႁၢင် ႁဵတ်းၼႄပၼ် ၵူႈၸိူဝ်ႉ ၵူႈလွင်ႈ ၸႂ်ႉလႆႈ ၵူႈလွင်ႈသေတ မႅဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတႄႉတႄႉ။ မီဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်လဵင်ႉဝႆႉ ၼႂ်းႁိူၼ်းသေ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ၵမ်ႉၸႂ်ၶဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇၵူၺ်း။ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးယူႇသဝ်း ဢွတ်ႉဢႅတ်ႉၸွမ်းသေ ၵူၺ်းႁၢမ်ႉ ယူႇသဝ်း ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ၵူၺ်း။ ၸဝ်ႈမႃၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၵွၼ်းလႆႈ မႃမၼ်းသေ ၸႂ်ႉလႆႈၼႃႈၵၢၼ်တင်းၼမ်သေတ ၸဝ်ႈမႅဝ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၵွၼ်းလႆႈ မႅဝ်းမၼ်း၊ မၼ်းၵူၺ်း ၵုမ်ႇလႆႈ ၸွမ်းၸႂ်ပၼ် မႅဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ သႃႇဝူဝ်းလ်တႃးၸၵွတ်ႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်မီႈလွင်ႈထိမ်ႇ လွင်ႈသိူင်ႇသိမ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ဢၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၶႂ်ႈသၢင်ႈၼၼ်ႉ လႅပ်ႈမီးဝႆႉ တင်းၼမ်လႄႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢုမ်ႈႁွပ်ႇမႅဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉ သတိယူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ တႄႇမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢၼ်ႉပွင်း 30 လၢၼ်ႉပီၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢဝ်းမႅဝ်းလူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ် သၢင်ႇသီႈသေ ပဵၼ်ၸၢဝ်းတူဝ်ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉ (Miacids) ယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ၸၢဝ်းမႅဝ်းထိူၼ်ႇ 3 သႅၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းမႅဝ်းထိူၼ်ႇယူးရူပ်ႉ၊ ၸၢဝ်းမႅဝ်းထိူၼ်ႇ ဢႃႇၾရိၵ လႄႈ ၸၢဝ်ႈမႅဝ်းထိူၼ်ႇ ႁၢတ်ႇသၢႆးဢေးသျႃးယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လဵင်ႉမႅဝ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပူၼ်ႉမႃး 3000 ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ဝႆႉပၼ်တီႈယူႇ တီႈၵိၼ်မႅဝ်း လီလီသေ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃးယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယင်းၵွႆၼပ်ႉယမ် ၽီ Bast ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ၵူၼ်း ႁူဝ်မႅဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ မႅဝ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ mau ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁူႉႁၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၢၵ်ႇတႃမႅဝ်းၼႆႉ ၵၢင်ဝၼ်း ဢၼ်မေႃသိမ်းႁွမ်ဝႆႉ ငဝ်းလႅင်းလႅတ်ႇသေ ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး သမ်ႉမေႃ ၼႄလႅင်းပၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း ယႃႇပေႁႂ်ႈၺႃႈၽေးၶဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ မႅဝ်းတီႈႁိူၼ်း တၢႆၵႂႃႇပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းတီႈႁိူၼ်း တင်းသဵင်ႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ထႃၶူၼ်တႃသေ ၼႄပၼ် လွင်ႈၶေႃးၶူမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်တၢႆမႅဝ်းၸိုင် ၵေႃႉဢဝ်တၢႆမႅဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇတၢႆၼႆယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဝႆႉမႅဝ်း မီးသုၼ်ႇလီ တႃႇလဵင်ႉလူၼႂ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုင်ႈၵၢင် Middle Age ၼၼ်ႉတႄႉ ၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ မႅဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုင်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သတ်းဢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ၸွမ်း ၽိူဝ်ႉ၊ ၽီ၊ ၽဵတ်ႇ၊ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်ၺႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵိၼ်ႇဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽိူဝ်ႉၽီၶဝ်ၼႆႉ ၽၢမ်းႁဵတ်းပဵၼ် မႅဝ်းသေ မႃးၽၢမ်း မႃးလႅၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မႅဝ်းလမ်ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ဢမ်ႇလီၼႆသေ ၵႆႉလေႇ ႁႅမ်တၢႆ ၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ပွႆးသဵင်ႉၵျုၼ်ႇ (Saint John Festival) ၼၼ်ႉ မီးၽိင်ႈထုင်း ဢဝ်မႅဝ်းလမ် ၸုတ်ႇၽႆးပႅတ်ႈ တူဝ်လိပ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ မႅဝ်းလမ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႅဝ်းဢမ်ႇလီၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၽွင်းဢၼ် မိူင်းယူးရူပ်ႉယဝ် လီၸင်းမႅဝ်းသေ မိပ်ႇငႅၼ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မႅဝ်းယူႇၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ၵၢင်ဢေးသျႃးၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မႅဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ် သတ်းလီႁၵ်ႉသေ ဢဝ်လဵင်ႉလူတီႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 18 ၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ မႅဝ်း တမ်ႈတီႈ ယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်မႅဝ်းလဵင်ႉလူ တီႈႁိူၼ်းသေသေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၵ်ႉႁွမ်မႅဝ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် ပၢႆးသၢႆႊၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ လွင်ႈလဵင်ႉမႅဝ်းတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁိပ်ႇၸႂ် မီးလွင်ႈမဝ်ၸႂ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈလိူဝ် ယွမ်းယူင်းၼႆယဝ်ႉ။ မႅဝ်းဢၼ်ၵူၼ်း လႆႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မႅဝ်းလၢင်ႇ ဢၼ်မီးသီၽိူၵ်ႇ လႄႈ သီလမ်လေႃးၵၼ် (Moqqie) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႅဝ်းလမ် (Tabby Cat) ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇယူႇ၊ မႅဝ်းထႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Siamese ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1980 မႃး ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းငဝ်း The lady and the Tramp ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်မႅဝ်းထႆး Siamese ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈလွင်ႈၵူတ်ႉငွၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းႁၵ်ႉမႅဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်။ မႅဝ်းၼႆႉ မီးၺၢၼ်ႇသုင်သေ မေႃၸွပ်ႇႁႃသေပိူင်ပိူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ Collette လၢတ်ႈဝႃႈ "ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းႁၵ်ႉမႅဝ်းမၼ်းသေ လၢတ်ႈတေႃႇ မႅဝ်းမၼ်းသေတ မႅဝ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်တေႃႇမၼ်းၼၢင်း" ၼႆယဝ်ႉ။
ပိၵ်ႉသမ်ႉ ထုင်းၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မီးဝႆႉဝႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ႁၵ်ႉ မႃၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးႁၵ်ႉ ၼႆသေတ ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ သႃႇဝိၼ်ႇၸတၢၼ်ႇၶျႃႇၶျီႇ၊ မၢၵ်ႉၶ်ထဝိင်း၊ သႃႇဢၢႆးသႅတ်ႉၼိဝ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႇပရႃႇႁိၼ်ႇလိၼ်ႇၶုၼ်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်ႉမႅဝ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢလႅၵ်ႉၸၼ်းတႃႈ တီႇၵရဵၵ်ႉ၊ ၵိဝ်းလႅတ်ႉသီႇၸႃႇ၊ ၵျိၼ်ႇၵျိတ်ႉၶၢၼ်ႇ၊ ၼပူဝ်ႇလီႇယွၼ်ႇလႄႈ ဢတွတ်ႉႁိတ်ႇလိူဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵူၼ်းၸင်းမႅဝ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈဢုပ်ႇပိူင်ႇ တင်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူဝ်ၶႅင်သေ ဢမ်ႇမေႃပွင်ႇၸႂ်ပၼ် မႅဝ်း။
မႅဝ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းမေႃႁၵ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ႁၵ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇႁၵ်ႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ တၢင်းႁၵ်ႉမႅဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶျႃးလ်ၸ်တိၵ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ "သူးလၢပ်ႈ ဢၼ်ႁၵ်ႉမႅဝ်းတူဝ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သူးလၢပ်ႈ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ" ၼႆလႄႈ တေလႆႈႁၼ် တၢင်းႁၵ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မႅဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းယူႇ။ ၵေႃႉဢၼ်ႁၵ်ႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်မီး ၼမ်ႉၸႂ်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် သူင်ႁၵ်ႉ ပၢႆးမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်မႃ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ဢဝ်လဵင်ႉလူဝႆႉ တီႈႁေႃ တီႈႁိူၼ်းၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ မႃလႄႈ မႅဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ မႃၼႆႉ ၸုၼ်ႉသၢႆၸႂ်သေ မေႃပႂ်ႉပႃး ၵႅၼ်ႇၶႄပၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈမၼ်း၊ ဢမ်ႇၽၢတ်ႇ ဢမ်ႇယၢၼ်ၸဝ်ႈမၼ်းသေ မေႃၸွမ်းၵႂႃႇပႆ။ မေႃၶွၼ်းႁၢင် တွပ်းႁူသေ ႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈ ၸဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁၵ်ႉမႃလိူဝ်တွၼ်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မႅဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမႃးယူႇၸမ် ၸဝ်ႈမၼ်း။ ဢမ်ႇမေႃႁပ်ႉတွၼ်ႈ ဢမ်ႇမေႃ ဢွၼ်ႈဢႅၼ်ႈၵူၼ်း။ မႅဝ်းယူႇၸွမ်းၵူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵူၺ်း ၶႂ်ႈပႂ်ႉႁပ်ႉဢဝ် ဢၼ်ၵူၼ်း လူႁၼ်လုမ်းလႃးၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မႅဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၶူတ်းယူႇၸွမ်း တီႈဢုၼ်ႇ တီႈႁိမ်းၽီးၽႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၶဝ်မႃးၸမ်ၵူၼ်းၼႆသေတႃႉ ၺႃးမိူဝ်ႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈယွၼ်းၵိၼ်၊ ၺႃးမိူဝ်ႈ ၶဝ်ၵတ်းသေ ၶႂ်ႈမႃး သေႃႉၼိူဝ်တၵ်း ၶႂ်ႈလႆႈထၢတ်ႈဢုၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၵူၺ်း။ မႅဝ်းၼႆႉ မေႃၺွပ်းၼူ ဢၼ်မႃးၵဝ်းၶူဝ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼူပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၺွပ်းၵိၼ်ၼူ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပိူၼ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "မႃၼႆႉ မိုတ်ႈၵူၼ်း၊ မႅဝ်းၼႆႉ မိုတ်ႈႁိူၼ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်သတ်းႁၢႆႉလိူင်းလူင်ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၼႂ်းၶိူဝ်း သၢင်ႇသီႈ လႄႈ သိူဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မႅဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢိၼ်ႇတရေႇၶဝ် ယႂ်ႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၸႃႇတိမၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းဢမ်ႇႁၢႆ။ ပေႃးဝႃႈ မီးလွင်ႈတၢင်းမႃႈၸိုင် ၵိုင်ႇလီဝၵ်ႉၵေႃႈဝၵ်ႉ၊ ၵိုင်ႇလီယၢႆးၵေႃႈယၢႆး၊ ၵိုင်ႇလီၶူပ်းၵေႃႈ ၶူပ်း၊ ၵိုင်ႇလီ ထင်ႇၵေႃႈထင်ႇယဝ်ႉ။ သၢႆၶိူဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆၶိူဝ်း ဢၼ်မေႃလမ်းၺွပ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇလႄႈ ပေႃးတူၺ်း မႅဝ်းၸိုင် ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မဝ်တူဝ်ဝႆႉသေ လႅတ်းလႅင်ႈ တႃႇတေလမ်းၺွပ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇတူဝ်သတ်းယူႇ၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈ သၽႃႇဝၶဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇမႅဝ်းၸိုင် မႅဝ်းၼႆႉ ၵွၵ်းႁူဝ်မူၼ်း၊ တူဝ်ယၢဝ်း၊ တိၼ်မိုဝ်းပွတ်းသေ ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ႁၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ ယၢဝ်းသေ ပၢႆမၼ်း သဵမ်ႈလႅမ်ၵႂႃႇ။ ပိုၼ်ႉၽႃႇတိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼိူဝ်ႉၼင်ပူမ်ဢွၼ်ႇ ႁွင်းဝႆႉလႄႈ ပေႃးၶဝ် ပႆတၢင်းၸိုင် ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်း သဵင်တိၼ်ၶဝ်။ ၼဵပ်ႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင် လႅမ်ၽၢႆဝႆႉသေ ပေႃးဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉၼႆ ၶဝ်သိူင်ႇသိမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း ၶေႃႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇဝႃႈဝႆႉ "ႁဵတ်းၼင်ႇ မႅဝ်းသူင်ႇၼဵပ်ႉ"ၼႆယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇတႃၶဝ်ယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတႃလမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးၵၢင်ဝၼ်းၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ငဝ်းလႅင်း ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ မၢၵ်ႇတႃလမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမူၼ်းသေ ၵႅပ်ႈၵႂႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈၶႃးဢွၼ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းတႄႉ သမ်ႉၵႂၢင်ႈတႄႉၵႂၢင်ႈဝႃႈသေ မူၼ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢင်ၶမ်ႈၵေႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႁၼ်လႆႈလီလီယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလပ်းသိင်ႇၽိတ်း တၼ်တိၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼူတ်ႇမႅဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇၶဝ်တေ ၸၢမ်းတူၺ်းသေပိူင်ပိူင်ယူႇ၊ မိူဝ်ႈမူၼ်ႉၶဝ်ႈႁူးၼၼ်ႉ ပေႃးပၢႆၼူတ်ႇၶဝ် လွတ်ႈၵေႃႈ တူဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ လွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မႅဝ်းၼႆႉ ပေႃးပႆၼႆ ဢဝ်ပၢႆတိၼ်ၶဝ် တဝ်ႉသေ ပႆမိူၼ်ၼင်ႇမႃယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႅၼ်ႈၽၢႆတၢၼ်ႇမႃ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၶဵၼ်လိုပ်ႈလမ်းၶဝ်တႄႉ ၶဝ်ပၢႆႈၶိုၼ်ႈ ၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉလႂ်၊ ပၢႆႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်ႉလႂ် ပၢႆႈႁႂ်ႈလွတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းပၢႆႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မႃၽႂ်း ယင်းဢမ်ႇလမ်းၶိုတ်းလႆႈၶဝ်။
မႅဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇသွၼ်ငၢႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႃသေတႃႉ ၶဝ်လၵ်းလႅမ်ဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ သွၼ်ၶဝ်ဝႆႉ ၸဵမ်လဵၵ်ႉၸိုင် တေႃႇထိုင်ယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၶဝ်တိုၵ်ႉတွင်းသေ ႁဵတ်းၸွမ်းယူႇ။ မႅဝ်းၼႆႉ တႃလႅတ်း၊ ႁူလႅတ်း၊ ၶူႈလင်လႅတ်းလႄႈ သဵင်တိၼ်ၼူ တီႈၵႆၵႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ယင်းငိၼ်းလႆးယူႇ။
တီႈၼႂ်းငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး သိူဝ်၊ သိူဝ်ၸုမ်ႈ၊ သၢင်ႇသီႈ၊ ႁဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်း ႁၢင်ပွတ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်း ၵွႆဢမ်ႇမီးႁၢင်ၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သတ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းယၢမ်ႈၶဝ် မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝဵၼ်ႉဝႆႉ သိူဝ်လႄႈ သၢင်ႇသီႈသေ ၵႃႈပဵၼ် ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်း တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၵႅင်ႇၵူႈတူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မိုတ်ႈသွၵ်ႈႁႃတိၺွပ်း တၢင်းၵိၼ်ၶဝ် ၶၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃ တဵတ်ႇမႅပ်းဝႆႉသေ ဝႅၼ်ၺွပ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁႃ တၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၵႆႉယၢမ်ႈၵႂႃႇ ႁင်းၶေႃၵူၺ်း။
မႅဝ်ႈထိူၼ်ႇ (ႁဵၼ်) ဢၼ်ပဵၼ်ငိူၼ်ႈၶိူဝ်း မႅဝ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ ၵုၼ်ဢေႃးၸတြေးလျၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ လႆႈႁၼ် မီးဝႆႉ ၵူႈတီႈယဝ်ႉ။ ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ ၼိုင်ႈမုင်ႉၸိုင် ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶိူဝ်းမၼ်းသေ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ 2 တူဝ် တေႃႇထိုင် 7 တူဝ်ယူႇ။ သၢင်ႇသီႈၼႆႉတႄႉ ၼိုင်ႈမုင်ႉ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလိူဝ် 2 တူဝ် တေႃႇထိုင် 3 တူဝ်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႅဝ်း မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵိူတ်ႇၵေႃႈ မိုၼ်းတႃၵမ်းလဵဝ်ၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵိူတ်ႈလႆႈ 9 ဝၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇမိုၼ်းတႃယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်ႉငိူၼ်ႈငဝ်ႈ မႅဝ်းႁိူၼ်းဢၼ်ႁဝ်းလဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးၼႆၸိုင် တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်လႆႈႁၼ်ဝႆႉ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီပွင်း 3,000 ပီလိူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်တီႈမိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉ ဢဝ်မႅဝ်းလဵင်ႉဝႆႉၸွမ်းႁိူၼ်းသေ မႅဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်တီႈလဵဝ် လႆႈႁၼ် မီးဝႆႉယူႇတီႈ ၵုၼ်လူင်ဢႃႇၾရိၵယူႇ။
ၵူၼ်းဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵူဝ်ယမ်မႅဝ်းတႄႉတႄႉ။ ၶဝ်ဝႆႉဝႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် ၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈဢွင်ႈတီႈႁိူၼ်းၵဝ်ႇ ဢီႇၵျိပ်ႉၶဝ် ဢၼ်ၶုတ်းႁၼ်ၼႂ်းလိၼ်ၼၼ်ႉ ၵႆႉၵႆႉၶုတ်းႁၼ်ၺႃး ဢၼ်ၶဝ်ဢဝ် မႅဝ်းၸေႈၼမ်ႉယႃႈယႃ ယႃႇပေႁႂ်ႈမႅဝ်းၼဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်မႅဝ်းလမ်ၼႆႉ တၢင်ဝႆႉ ႁၢင်ႈမႄႈၽိူဝ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈမႅဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းတိုၵ်ႉမီး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မႅဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၼ် ပဵၼ်ၼႆ ၼႆယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မႅဝ်းလမ်လွတ်ႈၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ႁၢႆ၊ ၽၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈ တႅင်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ မႅဝ်းတူဝ်ဢၼ်လဵင်ႉတီႈႁိူၼ်းၸိုင် မႅဝ်းထႆးၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ၼႃႈၶဝ် တိၼ်လႄႈမိုဝ်းၶဝ် လႄႈ ႁၢင်ပွတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီၶွၼ်ႇ၊ တူဝ်ၶဝ် သမ်ႉပဵၼ်သီၽိူၵ်ႇ ၶၢဝ်သွတ်ႇလွတ်ႇ၊ မၢၵ်ႇတႃၶဝ် သမ်ႉမူၼ်ႇသွမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ မႅဝ်းဢႅၼ်ႇၵူဝ်းရႃး ဢမ်ႇၼၼ် မႅဝ်းပႃးသျိၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈဢၼ်မၼ်း တူဝ်ယႂ်ႇလူင်၊ ၶူၼ်ယၢဝ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၸဵၼ်၊ သီႇသူပ်းမၼ်းလႄႈ ၽႃႇတိၼ်ၽႃႇမိုဝ်းမၼ်းၵေႃး မီးသီၶွၼ်ႇၶွင်ႇ (မိူၼ်သီၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႅဝ်းမိူင်းၸပဵင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၶူၼ်မၼ်း မိူၼ်လွၵ်းတဝ်ႇဝႆႉသေ သမ်ႉၺၢၼ်ႇလီလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်တႄႉတႄႉ။ မႅဝ်းဢၼ်ႁၢင်ႈၸသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်မႅဝ်းႁၢင်ပုတ်း (တိုၼ်းဢမ်ႇမီးႁၢင်သေဢိတ်း) ဢၼ်မီးတီႈၵုၼ်ဢၢႆးဢေႃႉမၢၼ်းၼၼ်.ယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵူဝ်ၼမ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သတ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃး မႅဝ်းၼႆႉ သႅၼ်ႈသႂ်သေပိူၼ်ႈ။ ၶဝ်ၵႆႉဢဝ် လိၼ်ႉၶဝ် လေးႁွတ်ႈပၼ် ၶူၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်တႃႇသေႇ။ သင်ဝႃး မႅဝ်းတူဝ်ၼိုင်ႈ ၶူၼ်မၼ်း ဢမ်ႇလိူမ်ႈလႆႇသေ ယုင်ႈယၢင်ႈ ၶူတ်းငေႃးဝႆႉၸိုင် တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃး မႅဝ်းတူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆယူႇ။ မႅဝ်းမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈမၼ်းတေၸိုၼ်ႈသႂ်ၼႆ မၼ်းဢဝ်လိၼ်ႉမၼ်း လေးပၼ်လီလီငၢမ်းငၢမ်းၵူႈတူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မႅဝ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ၸိုၼ်ႈသႂ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ႁၢင်ႈလီၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ လႅတ်ႈသႅဝ်းသိူဝ်းလူၼ်းတႃႇသေႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ယဝ်ႉ။ မႅဝ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ မေႃငွႆးဢဝ် တူဝ်သတ်းဢွၼ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉယွၼ်ႉမႄႈမၼ်း ဢဝ်ႁၢင်မၼ်း ၵၵ်းၵႆသေ သွၼ်ပၼ်ၽိုၵ်းပၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ တူဝ်ၶူၼ်ပွတ်း ၶူၼ်ယၢဝ်း၊ သီၽိူၵ်ႇ သီလမ် သီလၢႆး၊ ႁၢင်ပွတ်း ႁၢင်ယၢဝ်းၼႆသေ မီးမဵဝ်းမၼ်းၼမ်ၼႃႇ။ မႅဝ်းမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိူဝ်းမႅဝ်းသွင်သၢမ်မဵဝ်း ၸၢပ်ႈၵၼ်ဝႆႉၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ မႅဝ်းဢၼ်မီးၶူၼ်ပွတ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မႅဝ်းဢၼ်ၶၢမ်ႇၵျၢမ်းၶၢမ်ႇတုၵ်ႉသေ ၺွပ်းၼူၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
မႅဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးၼိူဝ် တႆးမၢဝ်းၶဝ် သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ "မႅဝ်"ၼႆသေ တႆးၸိူဝ်းယူႇတၢင်းပၢင်လွင်း သမ်ႉႁွင်ႉဝႃး "ငႅဝ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးႁွင်ႉႁႂ်ႈမႅဝ်း မႃးၸူးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၸိုင် ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ "မီး မီး" ၼႆသေ ပေႃးလိုပ်ႈမႅဝ်းတႄႉ ပဝ်ႇလူမ်းဢွၵ်ႇတင်းသူပ်းသေ ဝႃႈ "သျိတ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈမႅဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိုဝ်ႈမႅဝ်းဢၼ်တႆးႁဝ်း ပၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢၢႆႈမူၼ်ႇ ဢၢႆးၽိူၵ်ႇ ဢၢႆႈၶွၼ်ႇ ဢၢႆႈပုတ်း ဢေးမီး ဢေးမီ ဢေးသႅပ်ႉ ဢေးၽိူၵ်ႇ ဢေးမူၼ်ႇ ဢေးၶွၼ်ႇ ၼႆသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တူၺ်းၶူၼ်မၼ်းသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တူၺ်းႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်းသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈၵႂႃႇၵူၺ်း။
ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Erxleben၊ J. C. P. (1777)။ "Felis Catus domesticus"။ Systema regni animalis per classes, ordines, genera, species, varietates cvm synonymia et historia animalivm. Classis I. Mammalia။ Lipsiae: Weygandt။ pp. 520–521။
- ↑ Linnaeus, Carolus [1758] (1766). Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, 12th 1 (in ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:La icon), Holmiae (Laurentii Salvii), 62. Retrieved on 2008-04-02.
- ↑ Wozencraft, W. C. (2005). "Order Carnivora", Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, 3rd, Johns Hopkins University Press, 534–535. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.


text:
ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ၶရိတ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Christianity) မီးပိုၼ်ႉထၢၼ်မႃးတီႈ ၸူဝ်ႊပၢၼ်လႄႈၵၢၼ်သွၼ်ၶွင်ၸဝ်ႈယေႇသုၸွမ်ႇၼင်ႇဢၼ်ၼႂ်းပပ်ႉထမ်းပၢႆႇပႂ်ႇ (canonical gospel)။ ၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၸၢဝ်းၶရိတ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ၶရိသျၢၼ်ႇ
ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ လႄႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၽြႃး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉပျႃတိတ်မႃးပဵၼ်ၵူၼ်းလႄႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၽြႃးၽူႈၾူတ်ႈဢဝ် ၵွပ်ႈလွင်ႈၼႆသေ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉယေႇသုဝႃႈ "ၸဝ်ႈၽြႃးၶရိတ်ႉ" ဢမ်ႇၼၼ် "ၸဝ်ႈမသၢႆႇယႃႇ"[1] သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ ယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ၵိူင်းလူင်သၢမ်ၸုမ်း - ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း ရူဝ်ႇမႅတ်ႉၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ဢိတ်ႉသထိူၼ်းဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ လႄႈပြူဝ်ႇတႅတ်ႉသတႅၼ်ႉ သေယဝ်ႉ ယင်းၸႅၵ်ႇၽႄၵႂႃႇထႅင်ႈ လၢႆလၢႆၵိူင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ လႄႈ ဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း သႃႇသၼႃႇပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ-ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း (East–West Schism) မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊၶရိတ်ႉ 1054 လႄႈ ၵိူင်းပြူဝ်ႇတိတ်ႉသတႅၼ်ႉ တႄႇမီးမႃး ဝၢႆးသေၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး ပူၵ်းတင်ႈသႃႇသၼႃႇ မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇ 16 သေ ယႅၵ်ႈတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၵိူင်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ [2]
မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼႆႉ သွၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵိူင်ၼိုင်ႈၶွင်သႃႇသႃႇၼႃႇၵျိဝ်းမိူဝ်ႈၵၢင်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊၶရိတ်ႉ 1[3][4] လႆႈပေႃးမီးမႃးတီႈပွတ်းၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇမႅတ်ႉတီႈတႂ်ႇရေးၼီးယၼ်း တၢင်းပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶွင် တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် ဢိတ်ႉၸရေးလႄႈပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆးလ်) ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၵေႃႈ မႄႇၾႃႈၵႂႃႇပွတ်းတၢင်းသီးရီးယႂ်း မႄႇသူဝ်ႇပူဝ်ႇတေးမီးယႂ်း ဢေးသီးယႂ်းမၢႆႇၼိူဝ်ႇ လႄႈ ဢီႇၵျိပ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ မီးတၢင်းယႂ်ႇလႄႈႁႅင်ႁူမ်ႇငမ်းၸွတ်ႈတူဝ် ၼမ်လိူဝ်းမႃးတေႉတေႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႊယၢမ်းဢွၼ်ႇလၢႆပၢၵ်ႇပီႊ လႄႈတေႃႇပေႃးထိုင်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊၶရိတ်ႉထီႈ 4 လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိုင်ႈဝူင်ႉရူဝ်ႇမႅၼ်ႇ[5] ၼႂ်းၵႄႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင် လိၼ်လႅၼ်ႊၼႂ်းယူးရူပ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁပ်ႉသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၢင်ႊလႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ၸိူင်ႉၼင်ႇတွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢႃႇၾရီးၵႂ်းႁွင်ႇ ဢီႇႀီႇယူဝ်းပီးယႃး လႄႈ မၢင်ႊပွတ်းမၢင်ႊတွၼ်ႊၶွင်ဢိၼ်းတီးယႂ်း တႄႉ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းဢေႇဝႆႉယူႇ။[6][7] ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမိတ်ႉသျိၼ်ႇၼရီႇလႄႈ ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ(မိူင်းႁၢႆး) သေ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၽႄႈၵႂႃႇပွတ်းတၢင်း လိုမ်လိၼ်ဢမႄးရီးၵႂ်း ဢေႃးသတေးရီးယႃး ဢႃႇၾရီးၵႂ်းသပ်ႉသႁႃႇရႃး လႄႈ လၢႆလၢႆတီႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်ၸဝ်ႈမသၢႆႇယႃႇ ဢၼ်ပျႃတိတ်ဝႆႉၼႂ်း ပပ်ႉထမ်းႁီးပြူး ဢၼ်ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ပပ်ႉထမ်းဢၼ်ၵဝ်ႇ" ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပၢႆးၾိင်ႈတႅတ်ႈသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼႄဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းလၵ်းပိူင်ယုမ်ႇယမ် (ecumenical creed) ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉပၢၼ်ႁႅၵ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တင်းလၢႆ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉ။ မီးၵၢၼ်ပိုၼ်ႊလၢတ်ႈၶေႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသုလႆႈႁပ်ႉပျႃတိတ် သဵင်ႈၸူဝ်ႊ လႄႈထုၵ်ႇၽင်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇၶီးၸႂ်ၶိုၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇပၼ် ၸူဝ်ႊပၢၼ်ထႃႇဝရ ၸိူဝ်းၽူႈယုမ်ႇယမ်ၸဝ်ႈယေႇသုလႄႈ ၸိူဝ်းၽူႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသုပဵၼ်ၽူႈၾူတ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း [8] ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ၶိုၼ်းမိူင်းၽီ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႄႈၵႅတ်ႇၶႄ ၸဝ်ႈၽြႃး ပေႃလူင်ပဵၼ်ၸဝ် ၵိူင်းၶရိတ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်သွၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု တေပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း တွၼ်ႇၽိင်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊၵေႃႉ တင်းၵူၼ်းၶီးလႄႈၵူၼ်းတၢႆ တေမႃးပၼ်ၸူဝ်ႊသၢၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ เ[9] ပိူၼ်ႈတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်တူဝ်ႈယၢင်ႇၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ႁၢင်ႊလီငၢမ်း လႄႈ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၽႄၵႂၢမး်သွၼ် လႄႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၽြႃး လူင်းမႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း[10]
မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉ ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊၶရိတ်ႉ 21ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉမွၵ်ႉ 2.2 ႁဵင်လၢၼ်ႉၵေႃႉၼႂ်းလူၵ်ႈ [11][12] ပဵၼ်ၼိူင်ႈၼႂ်းသၢမ်ပုၼ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၾႃႇ လႄႈ ပဵၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ် ၼမ်တီႈသုတ်းၼႂ်းလူၵ်ႈ [13][14] ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်း လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းပႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၵိူင်းထတ်း
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် ၽူႈတႅၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ 266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႈလူင် လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈတင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ๆ
- โปรเตสแตนต์ แปลว่าคัดค้าน แยกตัวมาจากนิกายโรมันคาทอลิกในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นนิกายที่ถือว่าศรัทธาของแต่ละคนที่มีต่อพระเจ้าสำคัญกว่าพิธีกรรม ซึ่งยังแตกย่อยออกเป็นหลายร้อยคณะ เนื่องจากมีความเห็นแตกต่างเกี่ยวกับคัมภีร์ไบเบิล และการปฏิบัติในพิธีกรรม นิกายนี้ไม่มีนักบวชเชื่อว่าทุกคนสามารถเข้าถึงพระเจ้าได้โดยมิต้องอาศัยบาทหลวง มีเพียงศิษยาภิบาล ที่คอยให้คำปรึกษากับผู้เชื่อ และถือว่าพระเยซูได้ทรงไถ่บาปแก่ศาสนิกทุกคนไปเมื่อถูกตรึงกางเขนแล้ว นิกายนี้มีเพียงไม้กางเขนเป็นเครื่องหมายแห่งศาสนาเท่านั้น มีผู้นับถือรวมกันทุกนิกายย่อยประมาณ 500 ล้านคน
- อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ แปลว่าถูกต้อง นับถือในประเทศทางฝั่งยุโรปตะวันออก เช่น กรีซ รัสเซีย โดยแยกตัวออกไปจากศาสนาคริสต์ตะวันตก เพราะไม่อยากอยู่ภายใต้อำนาจของสันตะปาปาซึ่งมีอำนาจมากสูงกว่ากษัตริย์ (คือมีอำนาจแต่งตั้งและถอดถอนกษัตริย์ได้) ในสมัยนั้น โดยที่มิได้เปลี่ยนแปลงข้อความเชื่อ ข้อความเชื่อของนิกายออทอดอกซ์เหมือนกับข้อความเชื่อของนิกายโรมันคาทอลิก แต่ละประเทศมีอัครบิดรเป็นประมุขของคริสตจักร นิกายออทอดอกซ์ยังมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าศาสนาคริสต์ตะวันออก มีศาสนิกชนรวมกันประมาณ 500 ล้านคน
พิธีกรรมสำคัญในศาสนาคริสต์ထတ်း
พิธีกรรมสำคัญในศาสนานี้เรียกว่า "พิธีศักดิ์สิทธิ์" มีดังนี้
- พิธีบัพติศมาหรือศีลล้างบาป เป็นพิธีแรกที่คริสตชนต้องรับ ในนิกายโปรแตสแตนต์ต้องลงน้ำทั้งตัวเป็นสัญลักษณ์ว่าได้ตายจากชีวิตเก่าและถือกำเนิดในพระคริสต์แล้ว ส่วนในนิกายโรมันคาทอลิกบาทหลวงจะใช้น้ำศักดิ์สิทธิ์เทลงบนศีรษะพร้อมเจิมน้ำมันคริสมาที่หน้าผาก
- พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์ หรือศีลมหาสนิท เป็นพิธีกรรมรับศีลโดยรับขนมปังและเหล้าองุ่นมารับประทาน โดยความเชื่อว่าพระกายและพระโลหิตของพระเยซู ซึ่งเป็นพิธีสืบเนื่องมาจากพิธีปัสคาของศาสนายิว
- ศีลอภัยบาป เป็นการสารภาพบาปกับพระเจ้าโดยผ่านบาทหลวง บาทหลวงจะเป็นผู้ตักเตือนสั่งสอนไม่ให้ทำบาปนั้นอีก และทำการอภัยบาปให้ในนามพระเจ้า
- ศีลกำลัง เป็นพิธีรับศีลโดยการเจิมหน้าผาก เพื่อยืนยันความเชื่อว่าจะนับถือศาสนาคริสต์ตลอดไปและได้รับพระพรของพระจิต ทำให้เข้มแข็งในความเชื่อมากขึ้น กระทำเฉพาะในนิกายโรมันคาทอลิกเท่านั้น
- ศีลสมรส เป็นพิธีประกอบการแต่งงาน โดยบาทหลวงเป็นพยาน เป็นการแสดงความสัมพันธ์ว่าจะรักกันจนกว่าชีวิตจะหาไม่ ส่วนในนิกายโปรเตสแตนต์ จะเป็นพิธีสาบานตน
- ศีลอนุกรม เป็นพิธีสำหรับการบวชเป็นนักบวช ได้แก่ มุขนายก บาทหลวง และพันธบริกร
- ศีลเจิมคนไข้ เป็นพิธีเจิมคนไข้โดยบาทหลวงจะเจิมน้ำมันลงบนหน้าผากและมือทั้งสองข้างของผู้ป่วย ให้ระลึกว่าพระเจ้าจะอยู่กับตนและให้พลังบรรเทาอาการเจ็บป่วย
สำหรับนิกายโรมันคาทอลิกและนิกายออร์ทอดอกซ์ จะมีพิธีกรรมทั้ง 7 พิธี แต่สำหรับนิกายโปรเตสแตนต์ จะมีเพียง 2 พิธี คือ พิธีบัพติศมาและพิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์
ၵိူင်းထတ်း
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် ၽူႈတႅၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ 266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႈလူင် လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ
ၵိူင်းထတ်း
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် ၽူႈတႅၼ်း ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင် ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ 266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႈလူင် လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Briggs, Charles A. The fundamental Christian faith: the origin, history and interpretation of the Apostles' and Nicene creeds. C. Scribner's sons, 1913. Books.Google.com
- ↑ (2005) in S. T. Kimbrough: Orthodox and Wesleyan Scriptural understanding and practice. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 9780881413014.
- ↑ Robinson, Essential Judaism: A Complete Guide to Beliefs, Customs and Rituals, p. 229.
- ↑ Esler. The Early Christian World. p. 157f.
- ↑ Religion in the Roman Empire, Wiley-Blackwell, by James B. Rives, page 196
- ↑ Catholic encyclopedia New Advent
- ↑ McManners, Oxford Illustrated History of Christianity, pp. 301–03.
- ↑ Sheed, Frank. Theology and Sanity. (Ignatius Press: San Francisco, 1993), pp. 276.
- ↑ Christianity. Knowledge Resources. Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs. Archived from the original on 2013-03-15။ Retrieved on 2011-11-22။
- ↑ McGrath, Christianity: An Introduction, pp. 4–6.
- ↑ The List: The World’s Fastest-Growing Religions. foreignpolicy.com (2007-03). Archived from the original on 2007-05-21။ Retrieved on 2010-01-04။
- ↑ Major Religions Ranked by Size. Adherents.com. Archived from the original on 2008-06-15။ Retrieved on 2009-05-05။
- ↑ Hinnells, The Routledge Companion to the Study of Religion, p. 441.
- ↑ Zoll, Rachel။ "Study: Christian population shifts from Europe"၊ December 19, 2011။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 19 December 2011။။


text:
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇၸုမ်းၵူၼ်းႁၢႆႉမၢၼ်ႈ လၵ်ႉလွမ်ယိုဝ်းမိူဝ်ႈမိူဝ်ႈၵၼ်တင်း ၸွမ်သိုၵ်း ဢွင်ႇသၢၼ်း ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၵဵဝ်ႇလွင်ႈတေၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႈၼႂ်းႁွင်ႈ ပၢင်ၵုမ်သၽႃး ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 9 ၵေႃႉ တိူဝ်ႉဝၢတ်ႇလူမ်ႉတၢႆၵမ်းလဵဝ် 8 ၵေႃႉ။
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်တႄႉႁူမ်ႈဝႃႈတိူဝ်ႉဝၢတ်ႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈတၢႆလႄႈ တၼ်းလႆႈဢဝ်ၵႂႃႇ ၶဝ်ႈယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃလူင်တႃႇၵုင်ႈယူႇ။ ၵွႆးၵႃႈ မေႃယႃ ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊပႃႉတၢၼ်း (ပေႃႈ ၶိၼ်ႇမေႇတၢၼ်း မေးၵေႃႉတီႈ 2 ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း) ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ် ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၶဝ်ႈယဵမ်ႈတူၺ်းလွမ် လုမ်းလႃး လႄႈ ၽူႈၼမ်းၵဝ်ႇၸိုင်ႈတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “မၢင်ၽဝ်ႇပႃးလူၺ်ႈၼမ်ႉမိုဝ်းမေႃယႃမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇသိုဝ်ႈသႂ် ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၸင်ႇလႆႈသဵင်ႈမုၼ်ၼွၼ်းၽႄး” ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်ႈယိၼ်းၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈမႄႈၼၢင်း ႁိူၼ်းၶမ်း (မႁႃႇတေႊဝီ ယွင်ႁူၺ်ႈ) ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႄႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်းလၢတ်ႈၼႄမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 1947 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ယွင်ႁူၺ်ႈ) ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈယူႇလီလႄႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း (ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းပွၼ်) ၵႂႃႇပၢင်ၵုမ်တႅၼ်းၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းပႃလိႁွင်ႉဝႃႈ “ဝိရပုရိသ၊ ဢႃၸႃၼိယ” ပွင်ႇဝႃႈ- ၽူႈႁတ်းငၢၼ်တၢႆတၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း တူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈတၢႆတၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇထိုဝ်ပဵၼ် ၵုၼ်းမုၼ်ယႂ်ႇလူင် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵၼ်မႃး။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႄႇႁဵတ်း “ဝၼ်းၽူႈ ႁတ်းငၢၼ်” မႃးမိူဝ်ႈပီ 1948 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လႄႈၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၼု ဢွၼ်ႁူဝ်(1948-1962)၊ ထိုင်မႃးၼႂ်းပၢၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၼေႇဝိၼ်း ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃးဢဝ်ၼႃႈ ပိူဝ်ႈၵၢၼ်သူၼ်းတုမ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃး ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉ ဢမ်ႇလိုဝ်ႈ (1962-1987)။
ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းႁူမ်ႈတင်းၽွင်းလူင် 6 ၵေႃႉ ၽူႈယိပ်းလုမ်း 1 ၵေႃႉလႄႈၽူႈဢဝ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ႁူမ်ႈပဵၼ် 9 ၵေႃႉ လႆႈထုၵ်ႇ မိုဝ်းပိုၼ် ၾၢႆႇၵလူင်ႇဢူးၸေႃး (ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႈၵဝ်ႇ) ၶဝ်ႈယိုဝ်းတၢႆၶမ်ၼႂ်းလုမ်းၽွင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/07/1947 ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၽွင်းလူင်။ ဝၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် (ဝၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇ) ၼႆသေ ယူၵ်ႉယွင်ႈမုၼ်ၵုၼ်း မႃး တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၼႂ်း 9 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်။
ၶေႃႈပူင်ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း (ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်)
ႁူဝ်တီးႁူဝ်ႁႅၵ်ႈမၼ်း – ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢင်ၵုမ်ဢၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်တေသိုပ်ႇ ၶိုင်ပွင်မိူဝ်းၼႃႈလႄႈသင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵမ်ႈၼမ် တေၶႂ်ႈႁူႉယိၼ်းလႄႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈၸင်ႇလႆႈယူႇတီႈ ႁူင်းပွႆႇသဵင်သေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းတီႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉမၼ်းတႄႉလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ဢၼ်ၵမ်ႈၼမ်ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်မႃးၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈၶုၵ်းထူပ်း ႁူႉထိုင် ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈလႆႈၸႂ်လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၾႃႉတင်းလၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တင်းလၢႆပႃးၸဵမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းသၼ်လွႆၶျၢင်း ၶၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶွၼ်ႈႁႅင်းၽွမ်ႉၵၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေၶိုင်ပွင်ၸိုင် ၸဵဝ်းလႄႈၼၢၼ်းတၵ်းတေလႆႈၵွၼ်းၶေႃ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၼ်လွႆႁဝ်းလႄႈၸဝ်ႈၾႃႉႁဝ်းတင်းလၢႆၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်မႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵမ်ႉထႅမ်မႃးသေ ၸွမ်းၼင်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃးၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵိူဝ်းၵုမ်ၵပ်းၵၢႆႇမိူင်းသၼ်လွႆ။
ဢိင်ၼိူဝ်ပၵ်းပိူင်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တိုဝ်းၵမ်းႁဵတ်းၸွမ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ – ၵိုၵ်းႁွမ်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်သေသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ငၢၼ်း လူၺ်ႈတင်းၼပ်ႉယမ်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ် 5 (ဢေႊပရိူဝ်ႊလ်) ၼၼ်ႉလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈၵေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၸွပ်ႇၼႃႈလိၼ်ပွတ်းသၼ်လွႆဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢိင် ၼိူဝ် လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း ၶွင်ၵေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၵေႃႇတင်ႈမႃးမုၵ်ႉၵေႃ 26 ၵေႃႉပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး။
ၽွင်းၵေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း 26 ၵေႃႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ပွတ်း ႁူဝ်ပၢင်ႇ (မေႇမဵဝ်ႉ) ၼႂ်းလိူၼ် 5 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်း ၵမ်ႉထႅမ်တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃ မိူဝ်ႈၵၼ်ၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈတီႈ ၵေႃလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ – “ပေႃးတႆးႁွမ်းမၢၼ်ႈတႄႉတေပဵၼ်ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၺ်း” ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁူႉယိၼ်းမႃး။ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းၸႅင်ႈလႅင်းလီယူႇ။
မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်သၽႃးပႃႊလီႊမၼ်ႊ ဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈလိူၼ် 7 မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ (27/05/1947) ၼၼ်ႉ တူဝ်ၸဝ်ႈပီႈႁဝ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယွင်ႁူၺ်ႈ (ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ) ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ – ၸိူဝ်းႁဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ်ၶီႈၶႃႈၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ လႄႈ ဢိမ်ႇဢိူဝ်ႇမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈတဵမ်တီႈတိူၵ်ႈသုတ်းယဝ်ႉ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ၶီႈၶႃႈၽႂ်ထႅင်ႈ။ ႁဝ်းၶႂ်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်း” ပူင်ၵႂၢမ်းၵႂႃႇၼင်ႇၼႆလူးၵွၼ်ႇ။
တီႈဢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၵေႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ဢွင်ႇသၢၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၶိုင်ပွင်ယူႇ။ ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တၢင်ႇၼႄၶေႃႈၵူတ်းမၢႆ (မၢႆမီႈ) ၼၼ်ႉတေလႆႈယိၼ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈတႄႉ ဢၼ်တၢင်ႇၼႄၶေႃႈတီႈ 2 ၼၼ်ႉ “ၸွမ်းၼင်ႇၵူတ်းမၢႆ (မၢႆမီႈ) ဢၼ်တမ်းမၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးတႄႉတေသိုပ်ႇတင်ႈသဝ်းဝႆႉ (မီးမိူၼ်ၵဝ်ႇ)။ ၵူၼ်းမၢႆ (မၢႆမီႈ) ၶွင်မုၵ်ႉၸုမ်း AFPFL (ဖဆပလ) တႄႉပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ AFPFL ၵူၺ်း” ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းသဵင်ႈမူတ်း။
ၶွမ်ႊမတီႊမိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ၶွမ်ႊမတီႊၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇၵၼ် ယဝ်ႉ – သိုပ်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၵိင်ႇၵေႃၽႄလၢႆလၢႆၾၢႆႇသေ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇလွၵ်းလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉယူႇ။
တီႈဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႇတႃႇပဵၼ် လၢႆးၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇယွႆးၵၢၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတိုၵ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ယူႇ။ ၵိင်ႇၵေႃၽႄၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇၼႆႉ တေလႆႈႁၢႆးငၢၼ်းတၢင်ႇၼႄတီႈသၽႃးပႃႊလီႊမၼ်ႊ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼႃႈၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်း။
လုၵ်ႈၸုမ်းမုၵ်ႉၵေႃ 26 ၵေႃႉၼႆႉ သင်ဝႃႈၵၢင်ၸႂ်တၢင်းႁၼ်ဢမ်ႇၶူပ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵိၼ်ႁွႆးၵၼ်ၸိုင် ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းသင်။
တွၼ်ႈလိုၼ်းသုတ်း – ဢၼ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈတွၼ်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ – မိူဝ်ႈၽွင်းႁူဝ်ပဝ်ႈ တၶိၼ်ႇၼု တိုၵ်ႉၵႂႃႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်းယူႇၼႆႉ တင်းၼမ်ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယူၵ်ႉယွင်ႈဢဝ် ၸဝ်ႈပီႈႁဝ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယွင်ႁူၺ်ႈ (ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ) ပုတ်ႈၼင်ႈတၼ်းႁဵင်းႁူဝ်ပဝ်ႈဝႆႉလႄႈ လီဢဝ်ၵုၼ်းဢဝ်မုၼ်ဝႆႉယူႇ။
လုၵ်ႈၸုမ်းမုၵ်ႉၵေႃ 26 ၵေႃႉႁဝ်းၶႃႈၼႆႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇၽွၼ်းလီမိူင်းတႆးလူင်ႁဝ်းတေလႆႈမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ၶိုင်ပွင်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ။ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၼၵ်းၼႃဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈတွၼ်ႈတႃႇ ၶပ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ် ထိုင်ယွတ်ႈႁွတ်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၵမ်ႉထႅမ် ပၼ်ႁႅင်းသေၵမ်း – ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းၼင်ႇၼႆသေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈလူပ်းလိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈၼႆႈ။
မၢႆတွင်း ****
ၽွင်းလူင်ၸဝ်ႈၸူဝ်းၵျီႇလႄႈလုင်းၺူဝ်ႇၶဝ်ထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈပူင်ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၾၢႆႇတႆး ၼႂ်းၶႅပ်းၽႅၼ်ႇသဵင် (ထၢတ်ႈပျႃး) သေပိၼ်ႇၾၢႆႇမၢၼ်ႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈထွမ်ႇယိၼ်းၶႅပ်းၽႅၼ်ႇသဵင် ၽႃးသႃတႆးၼၼ်ႉသေပွၵ်ႈ လႄႈ ၵႃႈလႆႈဢဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉၶိုၼ်းပိၼ်ႇတႅမ်ႈၾၢႆႇတႆး။


text:
Tuesday, May 22, 2012
ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃး တေၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပုတ်ႉၻၸယၼ်တီၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 2600ပီ
ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ဝိသႃၶပူၸႃ ပီ 2555 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီၶူပ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈဢၼ်ပုတ်ႉၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈတြႃးမႅၼ်ႈ 2600 ပီ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပီမင်ႇၵလႃႇပဵၼ်တၢင်းႁူမ်ၸူမ်း သိူဝ်းတႃႇပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇယူႇ မိူင်းၸိူဝ်း ဢၼ်ၼပ်ႉယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃႇလၢႆမိူင်းၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇၸတ်းႁႅၼ်း လူႇပဵၼ်ပုတ်ႉထပူႇၸႃႇၶိုၵ်ႉယႂ်ႇလိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး၊
ၸဝ်ႈထမ်မၵေႃးသႃၸၢၼ် ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ၶမိူင်းထႆး လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးဝိသႃၶပူၸႃဢၼ်တေၵႂႃႇၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းထိ 31 May- လႄႈ 1-2 June တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃး ဝင်းၼွႆႉ ၊ ဝဵင်းဢယုတ်းထယႃး ဝႃႈတေမီးလွင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းပၢင်ပွႆး ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈလူင်မၼ်းတေႉပဵၼ် "The Buddha's Enlightenment for the well-being of Humanity လွင်ႈဢၼ်တြႃးၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈမီး ၵုင်ႇမုၼ်တေႃႇၽူႈ ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၽꧦ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈၵၼ် ဝူၼ်ႉႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းႁႂ်ႈမီး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးၽွင်းၸူဝ်ႈၵမ်ႇၽႃႇတိုၵ်ႉထူပ်းတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ သၢႆငၢႆပႅၵ်ႇပိူင်ႈမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇတိူဝ်းလိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး၊ ၵၢၼ်ၸတ်းပွႆးပီၼႆႉ
တေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇလိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး တေမီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မီး ၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႂ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းႁၢၼ်ႉတေႃႇပွႆးပေႃးယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႁိၼ်ထရႃရႃၸပၵ်သႃ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းသီရိလင်ႇၵႃႇ ၊ သူၺ်ယိၼ်ႉ ၼႃယၵသင်ၶ ၸိုင်ႈမိူင်ၶေႇ ၊ လႄႈၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈ ပုတ်ႉထသႃသၼႃဢမ်ႇတႅမ်ႇသေ 1ႇ700 ပႃး/ၵေႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ 85 မိူင်း ၵေႃႈတေမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း လိူဝ်သေၼၼ်ႉယင်းမီးပၢင်ၵႅဝ်ႈလၢႆပိူင် ၼင်ႇမီးပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၽူႈၼမ်းၸၢဝ်း ပုတ်ႉထ လႄႈ ၼေၽိင်ႈထုင်းတင်းၵႃႈၵူႈမိူင်းꧦ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။
တီႈမႃး : http://www.mcu.ac.th
Posted by ꨅဝ္ꨳေꨀဳးလိင္ꨲ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Wikipedia)ၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ (မၢၼ်ႈ: စွယ်စုံကျမ်း) ဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ် ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈယဵမ်ႈလူဢၢၼ်ႇလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ တင်းလိၵ်ႈၽႃႇသႃႇၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းဢမ်ႇႁႃၼမ်ႉတွၼ်းတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ (Non-profit Organization) ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၾွင်ႇၻေးသျိၼ်း (Wikimedia Foundation) ၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး။ ယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ (2014,Nov) ပွင်ႈၵႂၢမ်းတင်းသဵင်ႈ မီး 35 လၢၼ်ႉ (တႃႇလိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ မီး 4.9 လၢၼ်ႉ)။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်၊ မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်လဵဝ် တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉ။ ၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၾႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ (15.1.2001)။ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈသွင်ၵေႃႉၸမ်း ပဵၼ်ၵျိမ်ႇမီႇဝဵလ်းသ် (Jimmy Wales) လႄႈ လႃႇလီႇ သႅင်းၵိူဝ်း (Larry Sanger) ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၵေႃႇတင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ တႃႇလိၵ်ႈၽိုၼ်ပိုင်ႈဢိင် ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းၶဝ်ႈၽတ်းလူတူၺ်း မီး 500 လၢၼ်ႉပၢႆ ယူႇယဝ်ႉ။[5] တေႃႇထိုင် ပီ 2014 လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝရီႇၸိုင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၸႂ်ႉဝႆႉတိုဝ်းၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈ 288 မဵဝ်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ တေႃႇထိုင် ပီ 2014 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈမႄးထတ်း ၸိူဝ်းတူင်ႉတိုၼ်ႇဝႆႉၼႆႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 69,000 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။[3]
ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး (Wikipedia) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် လႃႇလီႇသႅင်းၵိူဝ်း (Larry Sanger) ၵေႃႇတင်ႈၸိုဝ်ႈပၼ်ဝႆႉ။ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈ wiki (ဝီႇၶီႇ) တင်း pedia (ၽီႇတီႇယႃႇ) မႃးၵပ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉ။ wiki (ဝီႇၶီႇ)ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်ၵုၼ်ႁႃးဝၢႆး (Hawaii) ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ “ဝႆး၊ ၽႂ်း”၊ pedia (ၽီႇတီႇယႃႇ) သမ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ encyclopedia (ဢႅၼ်ႇသႆႇၵလူဝ်ႇၽီးတီးယႃး) ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ “ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ” ၼၼ်ႉသေ တတ်းဢဝ် pedia ဝႆႉယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇမိုတ်ႈ Wikipediaထတ်း
- 1. What is wiki? Wiki ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်?
- 2. What's the history of wiki? ပိုၼ်း wiki ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်?
- 3. What is the difference between offline knowledge bank and online wiki? လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တၢင်းႁူႉသႅၼ်သမ်ႇ တမ်ႈတီႈပပ်ႉလိၵ်ႈလႄႈ တမ်ႈတီႈ wiki ၼိူဝ် online?
- 4. How to use wiki? တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း wiki?
- 5. What is the good and bad characteristics of wiki? လွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ (လွင်ႈတိူဝ်းတွၼ်း လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း) တၢင်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး (လွင်ႈၶဝ်ႈထႃႈ) wiki ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ဝႆ့?
- 6. Can everyone create own wiki? ၵူႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႂ်း wiki ႁင်းၶေႃ ၸွင်ႇလႆႈ?
- 7. What are the procedures to do so? တေသိုပ်ႇ ၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသင်ထႅင်ႈ?
- 8. What is wiki free websites? ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈဝႃႈ wiki ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႅင်ႈၶၢဝ်ႇ လွတ်ႈလႅဝ်း?
- 9. Wiki for everyone ဝီႇၶီႇၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်း။
www.wikipedia.org ၼႆ့ပဵၼ် ၸိုဝ်ႈၼႅင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇတေၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈ ၼၼ့်ယဝ်ႉ။ Wikipedia ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ပပ့်သႅၼ်သမ်ႇ ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ့် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး လိၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း မီးၸွတ်ႇမီးၸေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဝီႇၶီႇပီးၻီးယႃးၼႆႉ ၽႂ်ၽူႈလႂ်သေ ဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈ လွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦသေဢမ်ႇၵႃး တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈ လွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦယူႇ။
လႆႈဢဝ် လိၵ်ႈၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း တႅမ်ႈဝႆႉသေ လွင်ႈဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းဝီႇၶီႇပီးၻီးယႃးၼႆၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ home page, wikipedia website ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ဢဝ်လွင်ႈလဵၼ်ႈမူၼ်ႈ Jigsaw သေ ၼႄပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်ဝႆႉယူႇ။ Wiki ၼႆႉ ၵျိမ်ႇမီႇဝေးလ်ၸ် လႄႈ လႄႇရီႇသိင်းၵိူဝ်း တႄႇတင်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 2001 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်၊ ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ် လႆႈပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းတင်းၼမ် တႅမ်ႈꧦမၢႆꧦသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ပပ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႈၶၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ၼိုင်ႈထဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇငၢႆႈꧦ။ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းယူႇ။ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ Britannica တႄႉ ပဵၼ်ပပ်ႉၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ လိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇတႄႉ လိၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၶႅပ်း CD-ROM ယူႇ။ ၶႅပ်းသႅၼ်သမ်ႇ Encarta ဢၼ် Microsoft ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိၵ်းပဵၼ်ယွတ်ႈ တင်းသဵင်ႈယူႇ။ ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းပပ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်း ၸီႇၻီႇၵူၺ်း။ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် တီႈၼႂ်း Britannica ၼၼ်ႉ မီး 80,000 ႁူဝ်သေတႃႉ တီႈၼႂ်း Microsoft Encarta တႄႉ မီး ၼိုင်ႈသႅၼ်ပၢႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး wikipedia တႄႉ မၼ်းႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈလူဢၢၼ်ႇလႆႈ တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ယိူင်ႈဢဝ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ Nupedia သေ ႁဵတ်းမႃးသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်း မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ Project သေ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၼိုင်ႈၵေႃႉႁူႉၼိုင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိုင်ႈလွင်ႈ ၼႆလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈသေၵေႃႉꧦတႅမ်ႈၼႄၵႂႃႇသေ သေၵေႃႉꧦ သမ်ႉႁူႉတွၼ်းသေ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၸိုင် မၼ်းၶိုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ် တႅမ်ႈသႂ်ႇထႅင်ႈၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၽိတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မႄးပၼ်လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ မီးလွင်ႈတၢင်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸိုင် တီႈၼႂ်းdiscussion ၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ်ငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ဢၼ်မႂ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁဵတ်း register တမ်ႈတီႈ wikipedia website ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းယူႇ။ ႁူဝ်ၶေႃႈ လႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈမႄးၼႆၸိုင် တေလႆႈၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ edit ၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူး တီႈမႄးလႆႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်မႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸွင်ႇမၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈထတ်းတူၺ်းယူႇ။
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်း Wikipedia ၼႆ့ လိၵ်ႈၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ (288) ယၢင်ႇသေ လိၵ်ႈတႆးတႄႉ ပႆႇၶဝ်ႈပႃး၊ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၶႆႇငွမ်း (incubator)ဝႆႉၵူၺ်း။ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် တင်းသဵင်ႈ မီးမႃး 35 လၢၼ်ႉလိူဝ်ꧦယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း မီးဝႆႉ 4.9 လၢၼ်ႉလိူဝ်ꧦသေ သိုပ်ႇလိူဝ်မႃးယူႇတိၵ်းꧦ။ ပေႃးၶႂ်ႈတူၺ်း wiki ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်းၸိုင် တူၺ်းတီႈ www.en.wikipedia.org လႆႈယူႇ။ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ တူၺ်းလႆႈ တမ်ႈတီႈ www.my.wikipedia.org ယူႇ။ ၽၢႆႇတႆးတႄႉ ယၢမ်းလဵဝ် တူၺ်းလႆႈ တမ်ႈတီႈ https://shn.wikipedia.org လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈတူၺ်း ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ်ၸိုင် တူၺ်းတီႈ ငဝ်ႈငႃႇ wiki ဢၼ်ပဵၼ် www.wikipedia.org တႃႉ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁႃတူၺ်း လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈႁႃတူၺ်း တမ်ႈတီႈ လွၵ်း Search ၼၼ်ႉသေ ပေႃႉသႂ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်)လွင်ႈတၢင်းသေ ႁႃတူၺ်းလႆႈယူႇ။ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈၼႆႉတႄႉ တေၼႄဝႆႉ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ လွၼ်ႉမွၼ်းၵႂၢမ်း၊ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ဢိၵ်ႇ ၶၢဝ်ႇပိတ်းပွတ်းယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မီးဝေႃးႁႃႇရ၊ မီးလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈတၢင်ႇတီႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေႁဵတ်းပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈသီသွမ်ႇသေ link ၵွင်ႉၵႂႃႇၸူးပၼ်ဝႆႉယူႇ။ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေၼႄပၼ် တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ See also ၼၼ်ႉယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ Websites ၸိူဝ်းဢၼ်လီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေဢဝ် External Links ၼွၵ်ႈၵွင်ႉသေ ၵွင်ႉဝႆႉပၼ်ယူႇ။ ၽိုၼ်ဢိင် References ၵေႃႈ ၼႄပၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်း wikipedia ၵူၼ်းသႃမႆး(သႃႇမၺ)ၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈ သမ်ႉဝႃႈၼႆဝႆႉလႄႈ ၸွင်ႇတေယၼ်မၼ်ႈဝႃႈလႆႈ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ တမ်းၸႂ်လႆႈႁိုဝ်ၼႆ တေၸၢင်ႈမီး ၶေႃႈထၢမ်ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ မၼ်းၼႄလႆႈ လၵ်းထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၼႅၼ်ႈၼႃ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမႃးယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝႆႉပႃႇၸႃးပၼ် လွင်ႈတႅမ်ႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ ၵိုင်ႇလီဢဝ် ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဢဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းပၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထတ်းသၢင်ႈႁင်းၵူၺ်း တႅပ်းတတ်းႁင်း ၵူၺ်းယူႇ။
လိူဝ်သေ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇၼၼ်ႉ Wikipedia ၼႆႉ မီးထႅင်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ် တၢင်ႇပိူင်လူးၵွၼ်ႇ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် wiktionary ဢၽိထၢၼ်ႇ ၵူႈၽႃႇသႃႇ၊ လွၼ်ႉမွၼ်းၵႂၢမ်း wikiquote ၊ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ် ၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလႅင်း online wikiversity ဢိၵ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈထႅင်ႈ sister projects ဢၼ်ငၢႆးမိူၼ် wiki ၼၼ်ႉယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်လုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၼႄဝႆႉပၼ် ဢွင်ႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (တီႈယူႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ)ၸိုင် ၼႄပၼ်လႆႈ တမ်ႈတီႈ www.wikimapia.org ၼၼ်ႉယူႇ။
ပေႃးဢဝ် ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ www.alexa.com ဝႃႈၸိုင် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ website ဢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်း ၼမ်သေပိူၼ်ႈ သိပ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ www.wikimapia.org ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼိူဝ် ၸိၵ်းၸွမ်ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈလူတူၺ်း ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ တၢင်ႇပိူင်ၸိုင် ၶဝ်ႈတူၺ်းတမ်ႈတီႈ wiki ဢွၼ်တၢင်း သိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃတူၺ်း တီႈ List of encyclopedias သေ ႁႃတူၺ်းတႃႉ။ တၵ်းတေ လႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈမၢႆပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ၼႂ်းလူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ ၵူႈပိူင်ပိူင်ယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ Registration is required for certain tasks such as editing protected pages, creating pages in the English Wikipedia, and uploading files.
- ↑ Roger Chapman. Top 40 Website Programming Languages. roadchap.com. Archived from the original on September 27, 2011။ Retrieved on September 6, 2011။
- ↑ How popular is wikipedia.org?. Alexa Internet. Archived from the original on 2018-12-25။ Retrieved on 2018-10-17။
- ↑ 3.0 3.1 Wikipedia Statistics – Tables – Active wikipedians. Stats.wikimedia.org. Retrieved on July 4, 2013။
- ↑ Kiss၊ Jemima။ "Wikipedia boss Lila Tretikov: 'Glasnost taught me much about freedom of information"၊ The Guardian၊ August 6, 2014။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - August 21, 2014။။
- ↑ Jemielniak, Dariusz (2014). Common Knowledge?: An Ethnography of Wikipedia. Stanford University Press, 4.
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထတ်း
- ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (မူဝ်ႇပၢႆး) – multilingual portal (ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉလဵင်ႉ ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝႅပ်ႉသၢႆႇဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၶႃႈဢေႃႈ)
- ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တုၺ်ႉတႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး
- ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး


text:
ၺွင်ႇတူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း (မၢၼ်ႈ: ညောင်တုန်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nyaungdon) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉပၢၼ်းလႅင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသေ တူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ မီး 331 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 15245 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇတူင်း ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း 100 မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယၢၼ်ႇၵိၼ်းၸၢၼ်ႇဢၼ်မီး ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၺွင်ႇတူင်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဝႆႉသေတႃႉ မိူဝ်ႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းပႆႇၵိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈလိုဝ်းလင် ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ မွၵ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1852 ၼၼ်ႉ ဢွင်ႈဝဵင်းဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း 100 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉမႃး ၸင်ႇလႅပ်ႈၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလွႆးလွႆး တေႃႇပေႃးပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ဢဝ်ၵုၼ်ႇ မိူင်းတႂ်ႈ မိူင်းၼိူဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇမိူင်းတႂ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ပႃၼဝ်ႈလႄႈ တီႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ လွင်ႈသိမ်းပႃၼဝ်ႈ၊ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး၊ လွင်ႈၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးသေ ပေႃးလႆႈဝႃႈ ပႃၼဝ်ႈဢွၵ်ႇတီး ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်းပႃၼဝ်ႈ။ ၶဝ်ႈလႄႈ ၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ယဝ်ႉ။ ပႃၼဝ်ႈၼႆ့ လုၵ်ႉမိူင်းတႂ်ႈသေ သူင်ႇၸူး ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၶၢႆၸူး မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႉၵျုၼ်းထဵၵ်ႉ တီႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉဢၼ်ၵိုၼ်းၸွမ်း လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆပႃၼဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးသေပူၼ်ႉ ပီ 1920 မႃး တႃႈၼမ်ႉၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉတိုၼ်ႈပဵၼ်ၵုၼ်မႃးလႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ၵေႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸမ်ယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ တႃႈႁိူဝ်းတိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆပႃၼဝ်ႈ တီႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉၵေႃႈ ယူပ်ႈယွမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်ႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇဢိတ်းဢွတ်း တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
ယေႇၼီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေႇၼီႇ (မၢၼ်ႈ: ရေနီမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yae Ni) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ ဢၼ်မီးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ထိုင်ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 24 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း မၢႆလိၵ်ႈ 961/2016 သေ ဢဝ်ဢိူင်ႇယေႇၼီႇၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၼီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ 4 ပွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်. Archived from the original on 2019-06-24။ Retrieved on ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 12, 2018။