text:
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉ မီးတီႈ ဝဵင်းတတႃးဢူး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၵႆယၢၼ် 35 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉသေ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈမၼ်း မီး 14,000 ထတ်း (4267 မီႇတႃႇ) သေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၵမ်ႇၽႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈႁိူဝ်းမိၼ် ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉဝႆႉယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈသေ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၸွႆႈသၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း တႃႇ 3 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်ပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် သူၺ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မၢၼ်းယတၼႃႇပူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၶၼ်ထုၵ်ႇ ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်မႃး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵၢင်ပီ 1990 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇပၼ်တၢင်းၶႂ်ႈၸႂ် ၼင်ႇပဵၼ် တွၼ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇယုၵ်ႉသုင် ၵၢၼ်ထွင်ႈတဵဝ်း လႄႈ ၵၢၼ်သႂ်ႇတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၸွမ်းတင်း ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉလႄႇ မႅၼ်ဝႃႈ ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်လဵဝ်တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်တေၶဝ်မႃး ၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တေလႆႈတိူဝ်းလိူဝ်မႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 10 ၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃး တွၼ်ႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶပ်ႉမၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉသေ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ် တီႈဢၼ် ဝဵင်းလူင် တီႈ ဢေးသျႃး ၼင်ႇ ဝဵင်းပေႇၵျိင်း၊ ဝဵင်းႁၼႂၢႆး၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇၵတ်ႉတႃး၊ ဝဵင်းတႃႇၵႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မိၼ်မႃးၸူးလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လႆႈတႄႇၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1996 ၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃး ပီ 2000 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းသဵင်ႈမၼ်း မီးၵႂႃႇ တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 150 လၢၼ်ႉသေ လႆႈၵူႈငိုၼ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းတီႈ ExIm Bank မိူင်းထႆးသေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈသေပိူၼ်ႈ ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၵူၺ်းလႆႈၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈမႃး ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်သဵင်ႈငိုၼ်းသေ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ ၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ။
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် လႄႈ ဝဵင်းမိၼ်ၸူး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယူင်ႉသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2000 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်ႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈမႃး တႃႇ 1000 လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေဢွၵ်ႇယၢၼ် တႃႇ 1000 ယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈႁပ်ႉလႆႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 3 လၢၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၶႂၢၵ်ႈလႆႈတေႃႇထိုင် 15 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်လူင်ၼႆႉ မီးတီႈ တွၼ်ႈၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈ ႁိမ်းဝဵင်းတတႃးဢူး မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယၢၼ် 21 လၵ်း (35 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 25015 ဢေႇၵ (10123 ႁႅၵ်ႉတႃႇ) ယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၵၢင်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ၵႂႃႇၸူး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆ တေလႆႈႁေႃႈလူတ်ႉ မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လဵၼ်ႈ ၶွင် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ် ၼႃႈယၢဝ်း မီး 14,000 ထတ်း (4267 မီႇတႃႇ)၊ ၼႃႈပွတ်း မီး 200 ထတ်း (61 မီႇတႃႇ) ၼႆႉ ႁိူဝ်းမိၼ်မဵဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈလူင်းလႆႈယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၵိုတ်းလူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဝႆႉလူတ်ႉ မွၵ်ႈ 700 လမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈယူင်ႉသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ သႂ်ႇဝႆႉပိူင်ပၼ်လူမ်းယဵၼ်၊ ပိူင်ၵႅတ်ႇၵင်ႈၽေးၽိုၼ်းၽေးၽႆး လႄႈ ပိူင်ပၼ်ႁႅင်းၽႆးၽႃႉၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၶူဝ်လႆႈထၢတ်ႈ မီး 6 ဢၼ်၊ ၶူဝ်လႆၸၢၵ်ႈ မီး 3 ဢၼ်၊ ၶူဝ်လႆတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ် မီး 1 ဢၼ်လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ပိူင်ၵုမ်းၵမ်ၸၼ်ထူင်ႁင်းၵူၺ်း။
ၼႂ်းၵႃႈ ၶူဝ်ၸၢင်ႈၶၢႆႉ 6 လင် ဢၼ်သူင်ႇၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ တႃႇ 3 လင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ်လူင် ပူဝ်းဢိၼ်း 747 ၸၢင်ႈမႃးသိူၵ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းမိၼ် ၸၢင်ႈၵိုတ်းတႃႇ 10 လမ်း တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈသေ ႁိူဝ်းမိၼ်သႅၼ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ 8 တႃ ၼႆႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈ ၸၢင်ႈလူင်း ၼိုင်ႈလမ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ၼိူဝ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၼိူဝ်လိၼ်တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်တႃႈလိူဝ်ႇ (MAGS) ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်မႃးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶမ်ႇပၼီႇ MJAS ၵေႃႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး VHF and HF SSB transmitters and receivers၊ ပိူင်ၵုမ်းၵမ်သဵင်၊ ပိူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶေႃႈမုၼ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁင်းတူဝ် (ATIS) လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ၵွၼ်ႉသၢၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈတႃႇဝႃႇသၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉ ရေႇတႃႇ လႄႈ ပိူင်ၼႄတၢင်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းတႄႉ ၶွင်ႇတႃႇ Check-In (36) ဢၼ်၊ ၵိၵ်ႉတီႈ ႁိူဝ်းမိၼ် သိူၵ်ႈ (8) ဢၼ်၊ ၶူဝ်ၶၢႆႉ (6) လင်၊ ၶိူင်ႈပၼ်ႇတူင်ႇ တီႈၶိုၼ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ထူင် (3) ဢၼ်၊ တီႈႁိူဝ်းမိၼ်ၸၢင်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ (11) ဢၼ်၊ တီႈႁိူဝ်းမိၼ်ၸၢင်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ၶၢဝ်းႁိုင် (6) ဢၼ်၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ၶွင်ႇတႃႇ လႅၵ်ႈငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၶွင်ႉၶႅၵ်ႇလမ်ႇလွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်း၊ လၢၼ်ႉၶၢႆ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇ၊ လၢၼ်ႉၶၢႆ ၶူဝ်းၶွင်တီႈမၢႆတွင်း၊ ၶမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၶွင်ႇတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတၢင်း၊ ၵၢၼ်ၶၢတ်ႇလူတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။များပါဝင်သည်။
ၶေႃႈမုၼ်းတူဝ်ၼပ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈယုၵ်ႉၸၼ်ႉၶိုၼ်ႈသုင် လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈသၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃးၶိုၼ်း မႂ်ႇမႂ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး ၶၢဝ်းတၢင်း ၶုၼ်းမိင် ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၶႄႇပွတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးမႃး ပုတ်ႉထၵႃႇယႃႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵေႃႈ လဵၼ်ႈယူႇ ဢမ်ႇယွမ်း 4 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင် တီႈဢၼ်မီး ၶူဝ်းပူၺ်ႈၽိင်ႈငႄႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈတႃႇဝႄႈ လွင်ႈၽၢၵ်ႇၵိင်ႇ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လူၺ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသတ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈလႄႈသင်ၼႆသေ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၽင်ၸႂ်ႁၼ်ဝႃႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ႁူးၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ႈထူၼ်ႈသွင် တႃႇၶဝ်ႈၸူး မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၽၢႆႇသၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2012 ၼၼ်ႉဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တႃႇၶႂၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် တီႈပိုၼ်ၽႄၵုၼ်ႇသိၼ်ၼႆယဝ်ႉ။[9]
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶမ်ႇပၼီႇ JALUX မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၶမ်ႇပၼီႇ မီႇၸူႇပီႇသျီႇ လႄႈ ၶမ်ႇပၼီႇယူဝ်းမ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းပၼ် ၶမ်ႇပၼီႇ MJAS သေ လႆႈသုၼ်ႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇ (30) ပီယဝ်ႉ။ ၶမ်ႇပၼီႇ JALUX လႄႈ ၶမ်ႇပၼီႇ မီႇၸူႇပီႇသျီႇ သႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 45.5 သေ ၶမ်ႇပၼီႇၸိူဝ်းၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 9 ယဝ်ႉ။ လွင်ႇသႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း ႁူဝ်တီႈမၼ်းၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းမီး တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 4 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။[10]။ ဝၢႆးသေ MJAS တႄႇႁၢပ်ႇဢဝ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ယဝ်ႉသေ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈသုင်မႃးသေတႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉမီး လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇဝႆႉယူႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Mandalay International Airport (MDL/VYMD). Airport Technology. Retrieved on 2007-04-02။
- ↑ Mann Yadanarpon Airlines. Archived from the original on 24 March 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ ၽိုၼ်မိူၼ်တၢင်ႇၽိုၼ်သိမ်းဝႆႉယဝ်ႉ. Archived from the original on 2 January 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ Route Map | Air KBZ. Archived from the original on 3 January 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ http://www.yangonair.com/index.php?option=com_content&view=article&id=99&Itemid=69
- ↑ operation map
- ↑ ၽိုၼ်မိူၼ်တၢင်ႇၽိုၼ်သိမ်းဝႆႉယဝ်ႉ. Archived from the original on 4 January 2015။ Retrieved on 16 January 2015။
- ↑ Mandalay Int'l Airport received over 1 million passengers last year | Eleven Myanmar. Archived from the original on 20 July 2018။ Retrieved on 10 July 2018။
- ↑ DCA Myanmar: Home. Archived from the original on 12 March 2013။ Retrieved on 15 March 2013။
- ↑ Mitsubishi Corporation - Press Room - 2014 - JALUX and Mitsubishi Corporation to Operate Mandalay International Airport in Myanmar | Mitsubishi Corporation


c: text/html

text:
ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၵမ်းၵမ်းထၢမ်ၼၼ်ႉ တွပ်ႇပၼ်တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းလွၵ်းမိုဝ်ႈ K Keyboard
1။ ထၢမ် ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵျီႇတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃး (ွ) တူဝ်ႁွႆႈမၼ်း?
တွပ်ႇ - ပေႃးဝႃႈၼႂ်းၽူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸႂ်ႉဝႆႉၽွၼ်ႉ ဢၼ်ႁၼ် Unicode 100 % Zawgyi 85 % ၼၼ်ႉၼႆ တီႈလွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵျီႇၼၼ်ႉ တေဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ြ တူဝ်ယႁွပ်ႇၵူၺ်း ၊ ပေႃးဝႃႈၼႂ်ပေႃးးၽူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သႂ်ႇဝႆႉၽွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇၵူၺ်းၼႆတႄႉ တေႁၼ်ဢွၵ်ႇမၢၼ်ႇယူႇ၊ ႁဝ်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ယႁွပ်ႇသေ တႃႉ ပေႃးယူႇတီႈၽူၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၸႃႉၸႂ်ႉၽွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇလၢႆလၢႆၵူၺ်းတႄႉ မၼ်းဢွၵ်ႇမၢၼ်ႇယူႇ၊ ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈပၼ်ႁႃ တီႈလွၵ်းမိုဝ်း ပေႃႈၶႂ်ႈႁၼ်လွၵ်းမိုဝ်းၸေႃႇၵျီႇတဵမ်တဵမ်ၼႆ ၸႂ်ႉၽွၼ်ႉၸေႃႇၵျီႇတႃႉ။
2။ ထၢမ် - လွၵ်းမိုဝ်းထႆး တူဝ်လိၵ်ႈမၢင်တူဝ် ဢမ်ႇႁၼ်ပႃး၊ တူဝ်လိၵ်ႈဢမ်ႇၸေးၶႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သင်မၼ်းပိူင်ႈ ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ဢၼ်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉမႃး?
တွပ်ႇ- သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေမၢႆပၼ်လွၵ်းမိုဝ်းတႃႇၸႂ်ႉၼႆ တေလႆႈႁၼ်လွၵ်းမိုဝ်းထႆးၼၼ်ႉ မီး Thai 10 key လႄႈ Thai 12 key ၼႆယူႇ၊ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇလိူၵ်ႈဢဝ် 10 key ၼၼ်ႉၼႆတႄႉ တူဝ်လိၵ်ႈမၢင်တူဝ်တေဢမ်ႇႁၼ် တႃႇႁႂ်ႈမိူၼ်ပိူင်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈဢဝ် 12 key ၼၼ်ႉတႃႉ။
3။ ထၢမ် - ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ပေႃးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တူဝ်မၼ်းယၢၼ်ၵၼ် ပိူင်တႅၵ်ႈ ပေႃးတေတႅမ်ႈတေၼႆ ေတ လႆႈႁၼ် ယၢၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၼႆ ၵွပ်ႈသင်ၶႃႈ?
တွပ်ႇ - ပိူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈတႅမ်ႈတူဝ်မႄႈမၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇသႂ်ႇတူဝ် သရ မၼ်းၼႆယဝ်ႉ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပေႃးတေတႅမ်ႈဝႃႈ (တေ) ၼႆ လူဝ်ႇတႅမ်ႈ တ ယဝ်ႉ ၸင်ႇ တႅမ်ႈ ေ ၸင်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် တေ. ၼႆယဝ်ႉ၊
ဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ပေႃးႁဝ်းဝႃႈ တႅမ်ႈေ ယဝ်ႉ ၸင်ႇတႅမ်ႈတူဝ်မႄႈ တႄႉ တူဝ်မၼ်းၵႃႈလႆႈယၢၼ်ယူႇ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးတႅမ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉ၊ ၽူၼ်းမၢင်လုၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈပိူင်ထတ်းလိၵ်ႈ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼၼ်ႉ တႄႉ ၶႂ်ႈတႅမ်ႈဢၼ်လႂ်ဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးယူႇတီႈၽူၼ်း ဢၼ်လႆႈပိူင်ထတ်းယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼၼ်ႉသေတူၺ်းတႄႉ တေလႆႈႁၼ်တူဝ်လိၵ်ႈ ႁၢင်ႇၵၼ် ပိူင်တႅၵ်ႈ ( ေတ ႄဢ ) တႄႇၵႂႃႇလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
4။ ထၢမ် - ႁေဝႃႈဢပ်ႉတဵၵ်ႉဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼႆႉ သႂ်ႇတူဝ်ၼပ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉ တီႈလွၵ်းမိုဝ်းတႆး ၼႆၼၼ်ႉ တမ်ႉဢမ်ႇႁၼ်ၶႃႈလႃႇ?
တွပ်ႇ - ပေႃးဢမ်ႇတူၺ်းလီလီ ဢမ်ႇႁၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈသႂ်ႇတီႈၼိူဝ် Pop မၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ပေႃးတူၺ်းတီႈတူဝ်ၼပ်ႉတႆး ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်တူဝ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ မီးၸဵင်ႇတင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယူႇ၊ တႃႇတေၸႂ်ႉမၼ်းတႄႉ ၼဵၵ်းတီႈတူဝ်ၼပ်ႉ တႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁိုင်ဢိတ်းဢိတ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ယဝ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 1,194 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆသမ်ႉ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 27 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း 14,362 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ 1,194 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 October 2020 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16 : 30 မူင်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 20 October 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း 1,306 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 1 ၵေႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 1 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 1,008 ၵေႃႉ၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 78 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 72 ၵေႃႉ၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 9 ၵေႃႉ၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 27 ၵေႃႉ၊ တိူင်းမၵူၺ်း 61 ၵေႃႉ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း 9 ၵေႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း 24 ၵေႃႉ၊ မိူင်းယၢင်း 5 ၵေႃႉ၊ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 6 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶၢင် 2 ၵေႃႉ လႄႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ 3 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး 1 ၵေႃႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 1 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 2 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ ဢိၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇသေ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 21 October 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 39,696 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 972 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃသမ်ႉ မီး 18,865 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 21 October 2020 ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 (1) ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈယိင်းသေ မၼ်းၼၢင်းလုၵ်ႉတၢင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပွၵ်ႈမႃးဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်းၵဵပ်းတူဝ် ယူႇဝႆႉတီႈႁိူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈပွၵ်ႉႁွင်ႇ ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈသေ ဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဝႃႈၼႆ။ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ။ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ယၢမ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ယူႇႁိမ်းၸမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ႁႂ်ႈၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉသေ တေဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ်ၸိူဝ်းၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႆႉသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်၊ ယႃႇယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်၊ ပေႃးဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈယႂ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းသေ ၸင်ႇၵွႆႈ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး၊ ပေႃးမီးသၢႆငၢႆ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တီႈႁူင်းယႃၵမ်းလဵဝ်၊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ ယႃႇပေယူႇမဝ်မၢင်လႃးလႃး၊ သင်ဝႃႈ မီးၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ပွၵ်ႉ တီႈႁဝ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉပေႃးၼႆ ႁႂ်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မအူပင်ခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ma-ubin District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ 6 ဢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၼိူဝ်ၵုၼ်ပၢၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ဢိၼ်းၸဵင်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် လႅၼ်လိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၼႃႈလိၼ်မဢူႇပိၼ်ႇ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၺွင်ႇတူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈၼႂ်းၼႃႈလိၼ်မဢူႇပိၼ်ႇၼႆ့ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ လႄႈသင်၊ တီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ႇၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်သွင်ဢၼ် ၸႄႈဝဵင်း 4 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉ မီး 268 တီႈယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆတႅၵ်ႈလိၼ် မိူဝ်ႈပီ 1931 ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ 1,642 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီး 1,651 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပထဝီႇၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈဝႆႉမီးမွၵ်ႈ ၼႂ်းၵၢင်ၵႅၼ် ၼႃႈလိၼ်ၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်သေ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၢင်ႇလိၼ်ဢုင် ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉတူဝ်း ဢၼ်လႆၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီး 54 လၵ်းသေ ၼႃႈပွတ်း မီး 44 လၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်ၼုမ်ႇလိၼ်ဢုၼ်ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ်လီယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႆ တေလႆႈႁၼ် ပႃႇၶဝ်ႈသုတ်းသၢႆတႃယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉတူဝ်း သေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇၵႄးဢွၼ်ႇၵေႃႈလႆႈလူင်လႄႈ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၼမ်ႉၵႆႉယိုင်ႈလူၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉ ႁိၼ်းတတႃႉ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 75 1/2 လၵ်း ဢၼ်တႄႇဢဝ် တီႈ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ၽႄဢွၵ်ႇတီႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၽင်ႇပွတ်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ တေႃႇပေႃးထိုင် ပၢၼ်းတၼေႃႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉ ၸၢၼ်ႇၵိၼ်း-သၵႃႇၵျီး ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 15 လၵ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢၾွၵ်ႉ ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် တေႃႇထိုင် ၸၢၼ်ႇၵိၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉၺွင်ႇတူင်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 54 လၵ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်ႇၵိၼ်း-သၵႃႇၵျီး၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇ မဢူႇပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 77 လၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႉတီႈ မဢူႇပိၼ်ႇသေ ၵၢႆႇၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းလႄႈသင်၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉ တူင်းၶႂႃႉၵျꧦၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 42 1/2 လၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈထိုင်ၶၢဝ်း ၼမ်ႉယိုင်ႈၶိုၼ်ႈၼႆ ႁႄႉဝႆႉပၼ် ၽေးၶဵၼ်ၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ ပဵၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ်ထူမ်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသူၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ၵၢၼ်ၼွင် မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ၶွၼ်ႇၼွင်တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိူဝ်သေဝႃႈ ယုင်းလိူင်ႇသေ ၾိင်ႈၾႃႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉၶႅမ်ႉလီ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 100 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 75 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉလႄႈ ဢမ်ႇသူႈပူၼ်ႉ 100 တီႇၵရီႇ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တွၼ်ႈတႃႇၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉဝႃႈတႄႉ ဢမ်ႇဢေႇ ဢမ်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် တႃႇၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၽတ်ႉၽဵင်ႇ မီး 90 ပၢႆး ၸမ် 100 ယဝ်ႉ။ ပေႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၸိုင် ၾိင်ႈၾႃႉ လႄႈ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ မီး 973,038 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[1] ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ပဵၼ်ဢၼ်ၼမ်ထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 66 ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃး သေႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။ ဢေႇၵၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီး 417,226 ဢေႇၵသေ ပိူင်လူင်မၼ်း သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း သွမ်ႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇယဝ်ႉ။ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမႆယႃႈယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတႄႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မဵတ်ႉဢွၵ်ႇမၼ်း၊ မႆယႃ၊ ၵူၺ်ႈ၊ မၢၵ်ႇဢုၼ်၊ မၢၵ်ႇမု၊ မၢၵ်ႈမူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွင် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ပႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၸေႈၼမ်ႉၶဵင်သေၵေႃႈ သူင်ႇၶၢႆၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ပႃႈၼဝ်ႈ ပႃႈႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပႃၼဝ်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်သၢၼ်သၢတ်ႇ တီႈ ၼႃႈလိၼ်ပၢၼ်းတၼေႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈပိုင်ဢိင်ၼိူဝ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၼမ်ႉတူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉၽႄ တီႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ မီးႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင် ၸုမ်းၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်း ပိူင်ႇၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇၸူး ဝၢၼ်ႈဝဵင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈသင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇၸူး ၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉ ၵူႈတီႈတီႈလႄႈသင် မီးသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ပွင်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ မီးဝႆႉ တၢင်းသွင်သဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် မဢူႇပိၼ်ႇ ၽႅဝ်ၸူး ဝၢၼ်ႈယေႇလႄးၵလေးယဝ်ႉ။ ယေႇလႄးၵလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ ယၢၼ် 8 လၵ်းသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်း တီႈ ၵုၼ်မဢူႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ႁွတ်ႈထိုင် ၵျူင်ႇတၼိ မီး 14 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းသဵၼ်ႈၼၼ်ႉ သိုပ်ႇပွင်ႇထိုင် ၵျူင်ႇပျေႃႇ လႄႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ လႅပ်ႈၵူၼ်းပႆႇႁူႉၼမ်။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ထိူၼ်လူင် ဢၼ်မီးဢုင်ၼမ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းဢေႇမၢင်သေ လႅပ်ႈတေဝူၼ်ႉဝႆႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈသင်ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် တႅမ်ႈမၢႆသင်ဝႆႉတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ မိူဝ်ႈၼႂ်း သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇထုလ ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းတပ်ႉၵင်ႈလူင် တီႈ ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉသေ လႆႈတိုၵ်းႁႄႉၵင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်သေ မိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉ 1825 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်သေ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်း သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ၼၼ်ႉ ၽူႇၵႄႇဢူးမျႅတ်ႉထုၼ်း တီႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်သေ လႆႈတိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပၢင်သိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢဝ် သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1875 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇလွင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းတေးတယႄး၊ ၽျႃႇပူင်၊ ၺွင်ႇတူင်း လႄႈ တူင်းၶႂႃႉ ၵႃႈတီႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇသေ ႁူမ်ႈၵၼ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉမႃးယဝ်ႉ။
ပီ 1876 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတူၵ်းၵၢင်မၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1881 မႃး ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။ ပီ 1893 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵႃႈတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉ လႄႈ ဢဝ်ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ထိုင်ပီ 1903 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမႃႉသေ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇသေ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇဝႃႈ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1893 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႅၼ်လိၼ်ၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉသေ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးလွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။
ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ၊ ၽြႃးၽႃးၵရိတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈၶတ်ႉတိယ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း၊ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉၵလုၼ်ႇပုၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈတွင်း လႄႈ ပႃႇႁဵဝ်ႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်ပၼ်ႇထုလ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ [3]
- ၸႄႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း
- ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. 35, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 25, 2015
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)
- ↑ ႁွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2019-08-13။


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ လၢၼ်ႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်ႇမၢၼ်ႈဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉမၢဝ်း ၸေႊၵဝ်ႇ-သူၺ်ႇလီႇ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပိၵ်ႉဢိုတ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ ၵႂႃႇတၢင်း ဝဵင်းသူၺ်ႇလီတႄႉ လႆႈယူႇ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းသူၺ်ႇလီႇ မႃးဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇတႄႉဢမ်ႇလႆႈ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 March 2021 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 (8) ၵေႃႉၼႆသေ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၸင်ႇလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းမူႇၸေႊ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၵၢတ်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆသႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇၵေႃႈ တင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 March 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈမူတ်းယဝ်ႉ တေပိၵ်ႉဢိုတ်းၵႂႃႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆဝၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းလၢၼ်ႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ လႄႈ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉမၢဝ်း ၸေႊၵဝ်ႇ-သူၺ်ႇလီႇၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ သိုၵ်း KIA တေၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸၢင်ႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်း တၢင်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပေႃးတေဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်း ဝဵင်းသူၺ်ႇလီႇ မိူင်းၶႄႇလႆႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 March 2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈ 11:00 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် လမ်းပိုတ်းယိုဝ်းၵွင်ႈသႂ်ႇ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တီႈပွၵ်ႉႁူဝ်မုၼ်ႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ မီးၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇ:Community portal
- ၽႃႇသႃႇတႆး : ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်း တူင်ႇဝိူင်းၶႃႈဢေႃႈ။
- English: This is the community discussion page.
လုၵ်ႉတီႈ ၵိူတ်ႇတူ တူင်ႇဝိူင်းသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇၶႃႈ။ ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵူဝ်းၵၼ် ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးထႅၵ်ႉ ၶွင် ဝိၵ်ႇသျိၼ်ႇၼရီႇတႆး၊ လႄႈ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်သၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈတီႈ ၶွင်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸိူဝ်းၼႄဝႆႉပႃႈတႂ်ႈၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃး ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေလႆႈၶဝ်ႈဢုပ်ႇတီႈလႂ်ၼႆတႄႉ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈတီႈ လၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈၵေႃႈလႆႈယူႇ။ တီႈသုတ်း လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယႃႇပေလိုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ~~~~ ၼင်ႇၼႆၶႃႈၼႃႉ။
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၶႃႈ။ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ၶွင်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸိူဝ်းမီးၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇတီႈ ၽိူၼ်ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။


text:
ၼႂ်းပီသွင်ပီမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၵၢပ်ႈၵႃႇလ လႄႈလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း၊ ၼႂ်း မိူင်းတႆးၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ်၊ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်မႃးလၢႆလၢႆလွင်ႈ ပႃးၸဵမ်ပၢႆးပၺ်ၺႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးယင်းလႆႈႁူပ်ႉၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇထၢတ်ႇ တင်းပီ ႁိုဝ်ႉတေႃႇႁႅင်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေငၢႆႈၶိုၼ်ႈၼႂ်းၵႄႈႁွၼ်ၼမ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၺႃးတဵၵ်းတဵင်ၼႂ်းသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ပိုတ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
………………..000000000000000000………………………..
ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈလႆႈတီႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈယူႇလင်ပၼ်ႁႅင်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်
ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ဢမ်ႇပႃးၾၢႆႇလႂ် ပႃႈလႂ် ။ ပေႃးဢဝ်ၵၢင်ၸႂ် မၢၵ်ႇတႃႁဝ်းၶႃႈ တူၺ်းၼႆ မၼ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ် ၼႂ်းငဝ်းလၢႆး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လွင်ႈသိုၵ်းတႆး သွင်ၸုမ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽွင်း ယၢမ်း ၵူၼ်းတင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇတေႃႇသူႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ယူႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ မုင်ႈမွင်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈသိုၵ်းတႆး၊ ႁႂ်ႈမႃးပဵၼ်သဵင် ပဵၼ်ပၢၵ်ႇပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း၊ ႁၼ်ထိုင် ၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ လွင်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉဢမ်ႇလႆႈၸႂ်သိုၵ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ။ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တေႃႇသူႈ ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆးမႃးယူႇလင်ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်။ မႃးဢဝ်ပၼ်လွင်ႈႁူမ်ႇ လူမ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းပေႃးတေဢမ်ႇၺႃး တီႉၺွပ်း တဵၵ်းတဵင်လူလၢႆ ။ ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်တၢင်းမုင်ႈမွင်းလူင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးတီႈသိုၵ်းတႆး။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 1 မႃးၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁဝ်း ပေႃးဢမ်ႇလီယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းလႆႈမႃးႁၼ် သိုၵ်း တႆး ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၸိူင်ႉၼႆထႅင်ႈ။ ထၢင်ႇဝႃႈငဝ်းလၢႆး တေယဵၼ်လူင်း သမ်ႉယိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈႁၢႆႉ မႃးထႅင်ႈ။
ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်မႃး မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်တီႈမုင်ႈမွင်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်း မိူၼ်ၸိူင်ႉဢဝ်ၼမ်ႉထွၵ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းသၢႆးပႅတ်ႈၵူၺ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ပေႃးဢဝ်တီႈႁဝ်းၶႃႈဝႃႈတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ ၸၢၼ်ႈတႆးၵႂႃႇပႅတ်ႈၶႃႈဢေႃႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်းသွင်ၸုမ်းၼႆႉ ပေႃႇလသီႇၶဝ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၽွင်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းတီႈလူဝ်ႇလႆႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် လူဝ်ႇလႆႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸုၵ်းၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း။
ထိုင်သူၸဝ်ႈသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းပၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် သမ်ႉမႃး တိုၵ်းၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼႆႉ ၽႂ်လႃႇ ဢၼ်တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းႁိုဝ်လႃႇ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉမၼ်း။ ပေႃး တူၺ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ်တီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ၵေႃႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းမွင်ၸႂ်ၸွမ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈတီႈလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပၢႆႈ ၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉ တေပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ပႃးတင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ တင်းမုင်ႈမွင်းၶဝ်ၼႆႉ သူယႃႉပႅတ်ႈယဝ်ႉႁႃႉ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႃႈၶဝ်ၶႂ်ႈထၢမ်ၶိုၼ်းၶႃႈဢေႃႈ။
ပေႃးပဵၼ်လႆႈၼႆႉ ဢၼ်တီႈႁဝ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် ၶႂ်ႈတိုၵ်းၶႂ်ႈယိုဝ်းၵၼ် ၽိတ်းမေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝႆႉသေၵွၼ်ႇ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ႁႂ်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈ တၢင်းၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ တီႈသူၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်း တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ၶႂ်ႈပူၵ်းပွင်ပၼ်တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆး ၼင်ႇႁိုဝ် တေမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ ၾႅတ်ႊၻရႄႊ တီႊမူဝ်ႇၶရေႊသီႊၼၼ်ႉ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈ ဝႆႉတင်းယိူင်းဢၢၼ်းပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ႁဵတ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတႃႉ။
လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈသိုၵ်း တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႃႉၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၶႃႈၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈသိုၵ်း ဢၼ်တီႈၵႅတ်ႇၶႄပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇငဝ်းလၢႆး မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းတီႈၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၼၼ်ႉ ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ် ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းယိုတ်းဢႃႇ ၼႃႇယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၸုၵ်ႇမၼ်ႈတႃႇၵူၼ်း မိူင်း၊ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇမႃးၽွမ်ႉၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းလႂ် ၸုမ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း မၼ်းပဵၼ်ၽွင်း တီႈလူဝ်ႇလႆႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်၊ လူဝ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်။ ၵဵပ်းသိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ မႃးယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်။
ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတူၺ်းယူႇၼႆႉ လၢႆးတီႈၶဝ် တင်းသွင်ၾၢႆႇႁဵတ်းယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆႈတၢင်းသူၼ် ၸႂ်ပႅတ်ႈသေ ၶဵၼ်ႁဝ်းယိုင်ႈၶႅၼ်းလႆႈၸႂ် လၢႆးဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးမၼ်း ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ၸုၵ်းတႃႇၾၢႆႇ ၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်သဵင်ပၢၵ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇသဵင်တႅၼ်းပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ဢၼ် ယိုၼ်းယၢဝ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၶႃႈၶဝ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။
သင်ႁဝ်းၶႃႈ တိုၵ်ႉတေယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ ၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႉၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း သိုၵ်းယိုတ်းဢႃႇ ၼႃႇၵူၺ်း။
………………..000000000000000000………………………..
ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းႁၢၼ်တႆးၽွမ်ႉပၼ်သေပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ယႂ်ႇ
ၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈၶဝ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႉသေ လွင်ႈသိုၵ်းတႆး ယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၶႃႈ။ တင်းၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈ ၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်း လွင်ႈလႆႈပဵၼ်မႃး သိုၵ်းတႆးယိုဝ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ၶႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႅင်ၸႂ်ၸွမ်းတႄႉ ၶႃႈဢေႃႈ။
ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇၼႆႉ ၶဝ်ႈၸူးၵၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈပဵၼ်လွင်ႈလီမႃးၶႃႈ။
ပေႃးသိုၵ်းႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မီးႁႅင်းၸႂ်ၶႃႈဢေႃႈ ဢၼ်တီႈၸႂ်ယႂ်ႇပိုင်ႈဢိင်ၵေႃႈ မီးတီႈသိုၵ်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈၵူၺ်း။
………………….00000000000000000………………………
ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆးႁဝ်းလႆႈဝႆႉပိုၼ်းႁၢင်ႈလီပၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမိူဝ်းၼႃႈ
သိုၵ်းတႆးတင်း 2 ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်း ။ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ပဵၼ်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းတႆး။ ၵူၼ်းမိူင်းမုင်ႈမွင်းဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼႆႉ တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵၢင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၺႃးပိူၼ်ႈမႃးတဵၵ်းတဵင်၊ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေလႆႈသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း ၊ လႄႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶႅမ်ႉလႄႈ လွင်ႈမုင်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ။
ၵူၺ်းၵႃႈယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်လႆႈထူပ်းယူႇၼႆႉသမ်ႉ ပၼ်ႁႃႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်။ တၢင်းတီႈၼႃႈတီႈဢၼ်ၶဝ်ႁိမ်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႃႈတီႈၽႂ် ။ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈၼႃႈလိၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယွၼ်ႉႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်ၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တၢင်းမုင်ႈမွင်းၼႆႉလႆႈဝႃႈ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ လွင်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတၢင်းသွင်ၾၢႆႇ ငိူင်ႉဝႄႈပၼ်ၵၼ်။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ထိုင်တီႈၵူၼ်းသိုၵ်း ပေႃးလႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇ လီပဵၼ် ။ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်ဢၼ်မွင်ၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ။ ဢွင်ႈတီႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ SSPP ၵုမ်းၵမ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်ၼႃႈတီႈ RCSS ၵုမ်းၵမ် မၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းမူတ်း ဢုပ်ႇပိူင်ႇဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတီႈလူဝ်ႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ တိုၵ်း တွၼ်ႈတႃႇတေလႆႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၽဵင်ႇပဵင်း။
ၵွပ်ႈၼႆ ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈယိူင်းဢၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်သင်တႄႉတႄႉၼႆ ယႃႇပေလူင်ပေလိုမ်းသေ ၶႅၼ်းတေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈဝႆႉပိုၼ်းႁၢင်ႈလီလႄႈ ဢၼ်လီဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းသေၵမ်း။
…………………0000000000000000000000……………………….
ၵူၼ်းလူင်ႁဝ်းၽူႈၼမ်းႁဝ်းသမ်ႉ ၽိတ်းၵၼ်ၼႄႁဝ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈလုၵ်ႈလၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသမ်ႉတေပိုင်ႈဢိင်ၽႂ်
ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼိုင်ႈၵေႃႉသေ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တႆးၼင်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈတလဵဝ်ၼႆႉၵူၺ်း မိူဝ်ႈလႂ်သေၵေႃႈယဝ်ႉမၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ် သိုၵ်းတႆးႁဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ယဝ်ႉ ပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ်သိုၵ်းတႆး တွၼ်ႈတႃႇ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈတေမီးတင်းႁူႉလိူဝ်ႁဝ်း ၶဝ်မီးတူဝ်ထူပ်းလိူဝ်ႁဝ်း လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်း ၶဝ်ၸင်ႇယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆ ၶႃႈႁဝ်းၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉ ၸိူင်ႉၼႆ။
ၵူၼ်းလူင်ႁဝ်း ဢၼ်မီးတင်းႁူႉၼိူဝ်ႁဝ်း ဢၼ်မီးတူဝ်ထူပ်းလိူဝ်ႁဝ်းသမ်ႉ မႃးၽိတ်းၵၼ် ပႃႈၼႃႈႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ် ဢမ်ႇႁူႉဢီႈသင်ၼႆႉ။ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼိုင်ႈၵေႃႉ ႁဝ်းမုင်ႈမွင်း ၸႂ်ယႂ်ႇ ဢႃးၵူဝ်း ပိုင်ႈဢိင်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈသိုၵ်းတႆး ႁဝ်းၶႃႈ။ ၽိူဝ်ႇၶဝ် မႃးၽိတ်းၼႄႁဝ်းၶႃႈ ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ႁဝ်းတေလႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်ၽႂ်ယဝ်ႉ။
မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇပိုင်ႈပီႈၼွင်ႉတၢင်းသိုၵ်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ပီႈၼွင်ႉသိုၵ်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ် တေႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၶႃႈႁဝ်းၶဝ် ၵႂႃႇပိုင်ႈပီႈၼွင်ႉသိုၵ်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆလႄႈ ၵမ်း ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉသိုၵ်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တေႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တေပိုင်ႈဢိင်ၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပိုင်ႈဢိင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵေႃႈပဵၼ်ၼႆမႃးၵမ်ႈၼမ်။
ပေႃးပဵၼ်ၼႆမႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တေပိုင်ႈၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ပေႃးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ တေၵႂႃႇႁႃပိုင်ႈၽႂ်လႆႈ၊ ႁဝ်းတေၵႂႃႇႁႃပိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႃႉ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈလူး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵိူတ်ႇမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းႁဝ်း မၼ်းဢမ်ႇ ပူၵ်းပွင်ပၼ်ႁဝ်း၊ မၼ်းဢမ်ႇၵႅတ်ႇၶႄႁဝ်းၼႆ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇႁဝ်းမႃးၶႃးလူး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ သၢႆၸႂ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်တေၵႅတ်ႇၶႄႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉတပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ။
ဢၼ်သိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၽိတ်းၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ပေႃးႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇႁႃ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ပေႃႈႁဝ်း မႄႈႁဝ်းၽိတ်း ၵၼ် ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇႁႃပေႃႈ မႄႈႁဝ်းသမ်ႉ တေပွင်ႉဝႃႈ ဢိူဝ်ႈသူမေႃၵႂႃႇႁႃပေႃႈသူၵူၺ်း။ ပေႃးႁဝ်းၵႂႃႇႁႃမႄႈသမ်ႉ ပေႃႈႁဝ်း သမ်ႉ တေပွင်ႉဝႃႈ ဢိူဝ်ႈသူမေႃၵႂႃႇႁႃမႄႈသူၵူၺ်း မၼ်းတေမိူၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။
ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေၵႂႃႇပိုင်ႈၽႂ် ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁၼ် ပီႈၼွင်ႉသိုၵ်းႁဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၽိတ်းၵၼ် ၸိူင်ႉၼႆ တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမုင်ႈမွင်း ဢႃးၵူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉမႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၸိုင် ယူႇ တီႈႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်တႆးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၸႂ်တူၵ်းတႄႉတႄႉၶႃႈ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇႁဝ်းႁႃႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇ ၸႂ်ႈၶႃႈ မၼ်းၵဵဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်မိူင်းတႆးယူႇႁင်းၶေႃ လွတ်ႈလႅဝ်းဝႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃးလူး ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်း ၶႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈယူႇပႃႈတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ။
ႁဝ်းၶႃႈ မီးတပ်ႉသိုၵ်းႁင်းၶေႃ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ တႃႇတေပူၵ်းပွင် ႁင်းၵူၺ်းႁဝ်း ပေႃးၼႆ မၼ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇ ႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၽွင်းယၢမ်းသုၵ်းသၵ်ႉ ၼင်ႇၼႆ ႁဝ်းႁႃးၼင်ႇၵၼ် လႆႈႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼႆ သၢၼ်ၶတ်းၶႃႈလႄႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းသေ မႃး ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဢိတ်းဢွၼ်ႇ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်လီၶႃႈဢေႃႈ တူတ်းႁႂ်ႈမႃၸႂ်လီဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈလူး။
ငဝ်းလၢႆး မိူင်းမၢၼ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ် သုၵ်းသၵ်ႉယူႇၸိူင်ႉၼႆ သိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ မႃးၽိတ်းၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၸိူင်ႉၼႆ မိူဝ်ႈ လဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးလူဝ်ႇလႅၼ်ႈ ၵႂႃႇႁႃသိုၵ်းႁဝ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၼင်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ပႆတၢင်းဢမ်ႇမီးၾႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပိုင်ႈသူၶဝ်ၸဝ်ႈ သိုၵ်း တႆးႁဝ်း ဢၼ်မီးတင်းႁူႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈပၢႆးသိုၵ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသူၶဝ်ၸဝ်ႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇၼိူဝ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း၊ သူၶဝ်ၸဝ်ႈ မီး တူဝ်ထူပ်းမႃးၼမ်လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်သူၸဝ်ႈဢေႃႈ။
မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈႁၼ် ပီႈၼွင်ႉယၢင်းၶဝ် သိုၵ်းၶဝ် ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းၶဝ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃး ႁဵတ်းပၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။ မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈပွတ်းၸၢၼ်း ထုၵ်ႇတီႉ ၺွပ်းႁွင်ႉတူဝ်ၵႂႃႇ 3 ၵေႃႉ ႁဵတ်းသင်သိုၵ်းႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၵႂႃႇၸွႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၶႃႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇပီႈၼွင်ႉယၢင်း တၢင်းပွတ်းလွႆၵေႃႇၶဝ် ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ၼႂ်း VDO ၼႆ သိုၵ်းယၢင်း ပိူၼ်ႈဢမ်ႇဢဝ်လၢႆးၵျၢမ်း ၵႂႃႇၸွႆႈဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇမႃး။ ပႃးၸဵမ် တူဝ်ၵူၼ်းလူင်ပိူၼ်ႈ ဢဝ်ၵႃးၵႂႃႇလၢႆလမ်းသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း ၼႂ်းႁူင်းပလိၵ်ႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ပွႆႇတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၶႃႈလူး ႁဵတ်းသင် သိုၵ်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၶႃႈႁႃႉ ၸိူင်ႉၼၼ်။
မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း 3 ၵေႃႉ ၵႂႃႇမီးၼႂ်းႁူင်းပလိၵ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းတႆးႁဝ်း ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သင်ၶႃႈ ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉ တေၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်ၽႂ် လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၶႃႈယဝ်ႉ တူတ်းႁႂ်ႈမႃၸႂ်လီဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈ ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ။
ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶႃး ၼင်ႇၵၼ် ယႃႇပေၽိတ်းၵၼ်ၶႃႈ ၸူးၸႂ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽိတ်း ၵၼ် သေပွၵ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇငိူင်ႈဝႄႈလႆႈ တိုၼ်းလူဝ်ႇၽိတ်းၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ်ဢိူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ။ တိုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈငိူင်ႈ ဝႄႈပၼ် မိူဝ်ႈၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်းသၵ်ႉၼႆႉ ဢိတ်းၼိုင်ႈဢမ်ႇလႆႈႁႃႉ ၼႆၶႃႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ သၢႆၵႂၢမ်း တင်းသွင်ၾၢႆႇလၢတ်ႈမႃးၼႆႉပဵၼ်တႃႇၸုၵ်းတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ် ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ တီႈတႄႉမၼ်း သိုၵ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မိူၼ်ႁူဝ်ႉလႄႈၽၵ်းတူဝၢင်းႁိူၼ်းတႃႇမိူင်းတႆး။ ပေႃးၽၵ်းတူဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ။ မိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးၽႂ်ယူႇလင်ၸုၵ်းမၼ်ႈပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ။ ၽဝၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ မိူၼ်ဢမ်ႇမီးၽၵ်းတူ မိူၼ်ဢမ်ႇမီး ႁူဝ်ႉဝႆႉယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးယိုဝ်း တၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11/10/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း တင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ/ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၵႄႈသႅၼ်ဝီ – လႃႈသဵဝ်ႈသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၽူႈၸၢႆး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈလူႉတၢႆ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၸၢႆး ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢဝ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ ယိုဝ်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ ႁွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼႄတၢင်းပၼ်ၶဝ်။ ၽွင်းပွႆႇတူဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉႁိုၵ်ႉၺႃးသၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်းတၢင်းသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၼ်း တၢႆ ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 13/10/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 6 မူင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း တင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တၢင်း ၼိူဝ်လွႆၶိူဝ်းၶမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
“မိူဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၶဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တၢင်းၼိူဝ်လွႆၶိူဝ်းၶမ်း။ ႁဝ်းၶႃႈ ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈႁႅင်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မၢင်ၵေႃႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇၶႃႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၵွင်ႈလူင်သေယိုဝ်းလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈပဵၼ်ႁႅင်းသေ ၵူဝ်ၵၼ် ၶႃႈဢေႃႈ”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉၼႆႉ တႄႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉမႃး။ တေႃႇ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၶိူဝ်းယႂ်း တေမီးၶၢဝ်းတၢင်း 4 လိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းရၢတ်ႉသျႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ၶႄႇလႄႈ ရၢတ်ႉသျႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Kavkaz-2020 ဢမ်ႇၼၼ် Caucasus-2020 သေမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽိုၵ်းသိုၵ်းၸွမ်းၼၼ်ႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 21 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၼ်းၸၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇရၢတ်ႉသျႃး ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တီႈမိူင်းရၢတ်ႉသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း ပိုၼ်ႉတီႈ Caucasus ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပၢင်ႇလၢႆႇလမ် (Black Sea) လႄႈပၢင်ႇလၢႆႇၵႅတ်ႉသ်ပီႇယၼ်ႇ (Caspian Sea) ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ တိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၸၢၼ်းရၢတ်ႉသျႃးၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉ မီးတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျႃး၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းဢႃႇမေးၼီးယႃး၊ မိူင်းပေႇလႃႇရုတ်ႉသ်၊ မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးသိုၵ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႈ (80,000) ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႇ (1,000) ပၢႆၼႆႉ ပဵၼ်တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ၊မိူင်းဢႃႇမေးၼီးယႃး၊ မိူင်းပေႇလႃႇရုတ်ႉသ်လႄႈ မိူင်းပႃႇၵိတ်ႇသတၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢသႃႇပၢႆႇၵျၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၵႃႇသတ်ႉသတၢၼ်ႇ၊ မိူင်းတႃႇၵျီႇၵိတ်ႇသတၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇ ၼီးသျႃး၊ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းသီလင်ႇၵႃႇ (6) မိူင်းၼႆႉသမ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်းသေ ႁိူဝ်းသိုၵ်းမိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇၵေႃႈ တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်ၽိုၵ်းၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉၼမ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း Caucasus-2020 ၼႆႉ ၸႂ်ႉၵႃးတႅင်ႉ (Tank) 250 လမ်း၊ တပ်ႉၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈတပ်ႉပႆလိၼ် 450 ၊ တပ်ႉၶိူင်ႈႁႄႉမၢၵ်ႇၵွင်ႈ၊ တပ်ႉၶိူင်ႈဢမျွၵ်ႈလူင် 200 လႄႈ တပ်ႉၶိူင်ႈလူင် (launch rocket) တင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 21−26 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ထိုင် လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (6) ဝၼ်း ယိူင်းဢၢၼ်း တေပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈပိဝ်ႇႁႃႇၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ၊ ပိဝ်ႇႁႃႇႁပ်ႉတိုၵ်း၊ လၢႆးႁူမ်ႈၵၼ်သေ လွမ်ႉတိုၵ်း ဢိၵ်ႇတင်း လွၵ်းလၢႆးပၼ်ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၽွင်းယၢမ်းပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸွမ်ႁၢၼ် ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Irrawaddy ဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ပႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇ (30) ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ ပွၵ်ႈၼႆႉလႆႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသူင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းၵႂႃႇ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႉႁမ်ႈလႆႈ လွင်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆသေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 9 ၵေႃႉ ဢၼ်ပၼ် Interview တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း CNN။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3 April 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Irrawaddy ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသၢႆလပ်ႉ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈလမ်းသွၵ်ႈႁႃ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ် Interview ႁူမ်ႈမိုဝ်းဢုပ်ႇၸွမ်း Clarissa Ward ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၼ်ႁႃ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၵၢတ်ႇ မိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ လႆႈႁၼ်ၶေႃမုၼ်းၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢုပ်ႇၸွမ်း ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN တီႈၵၢတ်ႇမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ 7 ၵေႃႉ လႄႈ တႃႇထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် လၢတ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN တီႈႁိမ်း Asia Light Supermarket ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီးၵႂႃႇ 9 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Myanmar Now ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းသၢဝ် 2 ၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ၽၢႆႇသၢႆလပ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 April 2021 ၶၢဝ်းယၢမ်း 14:40 မူင်း တင်းသွင်ၵေႃႉ ႁွင်ႉသႅၼ်ႇထၢမ်ဝႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း လူၺ်ႈယွၼ်ႉတၢင်းၽိတ်းသင် လႄႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇႁိမ်းႁွမ်း ႁႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်သေတႃႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁတ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်ၵွင်ႈငႃလွၵ်ႇငိူတ်ႈဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၵၢတ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “လႆႈႁၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ပႆၵႂႃႇမႃးၼႂ်းၵၢတ်ႇ မိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇသေ တွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းၼႂ်းၵၢတ်ႇဝႆႉယူႇ ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသိုၵ်းသင် ၵူၺ်းဝၢႆးၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင်သင် မီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသၢႆလပ်ႉ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ် Interview တင်းမူတ်း 7 ၵေႃႉ” ၼႆယဝ်ႉ
တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းပႆႇမီးၽႂ်ႁူႉၸွမ်းၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၼႆႉ လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ပႆႇမီးၶၢဝ်ႇငၢဝ်းသင် ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇဝႆႉတီႈလႂ် ၵူၺ်းလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လႅပ်ႈတေထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်တူဝ်ဝႆႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ပေႃးတေဢမ်ႇႁၼ်ၽိတ်း လွင်ႈတႅၵ်ႇၸတ်ႉ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈလမ်းပိၵ်ႉဢိုတ်းႁႄႈႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈၵူႈလွၵ်းလၢႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈလႅင်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉလႄႈ လမ်းတီႉၺွပ်း ၶႃႈႁႅမ်ဢဝ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (AAPP) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 တေႃႇပေႃးထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 4 April 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ တီႈဢေႇသုတ်း (564) ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းထႅင်ႈ (2,667) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သွင်သၢမ်ဝၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ Clip Video (2) ဢၼ် မိူဝ်ၵႂႃႇၼိူဝ် Online ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁၼ်ၵႃးတၢင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းၼိုင်ႈ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထုၵ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇလူင် ပိုတ်းယိုဝ်း တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ လၢႆလၢႆၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၶႅင်ႇသုၶ ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လၢတ်ႈဝႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈတူၺ်းတႄႉ တေပဵၼ် Clip Video ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ၊ Clip Video ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ တေလုၵ်ႉတီႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ တႄႇၽႄႈတိုၼ်းၵႂႃႇ ၼိူဝ် Online ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 January 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 11 January 2020 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဝႃႈၼႆ၊ ၼႂ်းဝၼ်းဢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈတူၵ်းသုမ်း မၢတ်ႇၸဵပ်းၼႆ လႆႈႁၼ် ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တူၵ်းၼႃႈတီႈဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ် Online ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်ႇလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ် ဢဝ်တၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ် Online ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ပႃး ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်း သႃႇၼီႇၺဵင်း လႄႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ဝၼ်ႇၼထုၼ်း 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ ၽွင်းတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 January 2020 ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၼႂ်းလိူၼ် January 2020 ၼႆႉ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝူင်ႈပၢႆၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် (38) ပွၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ ၊ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇဢမ်ႇယွမ်း (75) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵေႃႈ မီးလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းယူႇၼႆသေတႃႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသိုၵ်း တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇလၢႆၵေႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၶိူဝ်းယႂ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း – RFA
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းတင်းၼမ်သေ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယုပႆႇတဵမ် 18 ပီႊ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 17:00 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင်ႈဢၼ်တေႉ ပိုတ်းယိုဝ်း ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈပွၵ်ႉၼႃႇၼတ်ႉတေႃး ဝဵင်းလွႆႇၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်သေ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ထိုင်တီႈၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး 13 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆး 3 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈယိင်း 10 ၵေႃႉ သေ ၼႂ်းၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း 13 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃႇယု 13 ၶူပ်ႇ 1 ၵေႃႉ လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယုပႆႇတဵမ် 18 ပီႊ ထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း 13 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉတီႈႁူင်းႁေႃး ဝဵင်းလွႆၵေႃႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း ပေႃးတေၶိုၼ်း လွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် လႄႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းလႅင် (KNPP) ႁူမ်ႈၵၼ် တေငူပ်ႉငီႉၵၼ်တင်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တင်ႈတႄႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉမွၵ်ႈ 04:00 မူင်းပၢႆ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈဝၢၼ်ႈတလူၵ်ႉမဵဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ (မြင်းခြံ) တိူင်းမၢၼ်းတလေးယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ဢဝ်လၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉဝၢၼ်ႈတလူၵ်ႉမဵဝ်ႉသေ ၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢႃႇယု 2 ၶူပ်ႇ လႄႈ ၽူႈယိင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉဝၢၼ်ႈတလူၵ်ႉမဵဝ်ႉသေ ႁၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်တီႉၺွပ်းယဝ်ႈ ဢမ်ႇပွႆႇဝႆႉသေၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 May 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉ တီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 5 ၵေႃႉ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
ၸွမ်းၼင်ႇ AAPP ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12 May 2021 တႄႉ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း မီး 785 ၵေႃႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉယၢမ်းလဵဝ်မီး 4,965 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – RFA


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇသုမ်းသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၵိုင် လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇပၢႆ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း တုၵ်းယွၼ်းယိုၼ်ႈလိၵ်ႈထိုင် ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ႁႂ်ႈလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ် Facebook Page ပႃႇတီႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 22 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (3) ၵေႃႉ ဢၼ်တေၶဝ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် (11,238) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်းတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေယဝ်ႉ တၢင်ႇထိုင်တီႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ မီးပႃး ပူႇၵႄႇပူႇၵၢင်ႉ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပဵၼ် ၽူႈႁပ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီၵူႈလွင်ႈယူႇ ဢမ်ႇမီးၽေးသၽႃႇဝ၊ ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း သင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈထိုင် ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽႄ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းတႆးယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ− ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇပႃးသဵင်ၵၢင်ၸႂ် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသင်သေၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းလႄႈ တႃႇတေၶိုၼ်း ပၼ်ၶႂၢင်ႉၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 90 (90%) ယူႇၼႆယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 တီႈမိူင်းၵိုင်ပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်း (55,283) ၵေႃႉ တေသုမ်းသုၼ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 20 October 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း (4) ပႃႇတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းလႄႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း တၢင်ႇလိၵ်ႈထိုင် ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁႂ်ႈလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်မႃးယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတေထိုင်ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 လူဝ်ႇထႅင်ႈၶၢဝ်းတၢင်း (15) ဝၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵေႃလၢင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵေႃလၢင်း (မၢၼ်ႈ: ကောလင်းမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kawlin) ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kaulaang]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵေႃလၢင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃလၢင်း (မိူဝ်ႇပႆႇထိုင် ပီ 2019 ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ) တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈယၢၼ်ၵႆ သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူၺ်ႇပူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး 14 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵေႃလၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းတီႈၶင်ႉယၢၼ် 40 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေတႃႉ ႁိမ်းႁွမ်ႈၵူႈၽၢႆႇၼႆႉ လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵေႃလၢင်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး 1888 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 145,297 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီး 21441 ၵေႃႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် 123866 ၼႆႉ ယူႇသဝ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸၢႆးၼႆႉ မီး 69782 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၼၢင်းယိင်းၼႆႉ မီး 75515 ၵေႃႉလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၼၢင်းယိင်း တိူဝ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပဵၼ်ပၢင်ႇတူင်ႈၼႃး ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပၢင်ႇၵေႃလၢင်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၵေႃလၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵၢၼ် ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေၵေႃႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်(ယႂႃႇမ) ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၵေႃလၢင်း ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ယၢၼ် မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵေႃလၢင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢဝ် ၼွင်ႈၸၢၼ်း လႄႈ ၼွင်ႁွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ 2 ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်သေ တႄႇတင်ႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။[2]
မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃ 1 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 3 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် 1 ႁူင်း၊ ၵၢတ်ႇ 2 ၵၢတ်ႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ဢၼ်ၵၢႆၸူး သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး လႄႈ ဝဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း ဢၼ်ၵၢႆႇၸူး သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ-တႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈပွႆး ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီပီၼၼ်ႉ ပွႆးၽြႃးလွႆၵုပ်း (ၶမွၵ်ႉတွင်ႇ)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တႆးလႅင် တီႈမၢၼ်ႈမွၵ်ႇ၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းၵွင်း၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ လႄႈ ၶမ်းတီး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်လွႆ ဢၼ်လိုဝ်းလင်တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵူႈဝၼ်းၵူႈဝၼ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဝႆၽြႃး တီႈၸမ်တီႈၵႆ၊ ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈလွႆတႃႇပၢႆးယူႇလီ၊ ၽူႈလဵၼ်ႈႁႅင်းၸိူဝ်းၶီႇလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်သေ ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ်တင်း ၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ၸႄႈၼႃး၊ မိူင်းၵွင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းၵေႃလၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ မႆႉမွၵ်ႇသွမ်၊ မႆႉသၵ်း လႄႈ ၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လိူင်ႇၼမ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵျွၵ်ႉပထူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁုင်ၶမ်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တီႈ ၽၢႆႇပၢၼ်ႉပူၺ်းၵူင်း တီႈပူၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတၢၼ်း/ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈ ပွတ်းတူၵ်း တီႈ ႁိမ်းႁွင်ႈဢူၵ်ႉၵၢၼ်ႇ သျၢၼ်းၵလူင်းၼၼ်ႉ ၶုတ်းလႆႈၶမ်းယဝ်ႉ။ တီႈလွႆတိတ်ႉၸေး ဢၼ်မီးတီႈ လႅၼ်လိၼ် ၵေႃလၢင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ လိၼ်ဢၼ်ၶမ်းၶဝ်ႈပႃးၼမ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈမႆႈၸႂ်ၽေးလိၼ်ၵူၼ်ႇလႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် ဢမ်ႇပၼ်ၶႂင်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶုတ်းၶမ်း တီႈလွႆၼၼ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (1)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ (267)


text:
ၺွင်ႇတူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း (မၢၼ်ႈ: ညောင်တုန်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Nyaungdon Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်ၼမ်ႉၵဵဝ် (ၺွင်ႇတူင်း) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ တႅၵ်ႇတီႈၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း ထုင်ႉၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸဵမ်ၸဝ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း တင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 26 July 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 06:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ၸႅၵ်ႇႁဵတ်းလၢႆငႃးသိုၵ်းသေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း ထုင်ႉၼမ်ႉလၼ်ႈလႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 09:00 မူင်းပၢႆၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈယဵၼ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၼိဝ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းၶၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈတၢပ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းမူင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉ လႄႈ ဝၢၼ်ႈၸေႊႁဵင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇသဝ်းတီႈ ၵျွင်းဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ပၢႆႈၵႂႃႇၸူးပီႈ ၸူးၼွင်ႉ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တိုၵ်ႉသုၵ်ႉယုင်ႈဝႆႉယူႇလႄႈ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်းၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA တိုၵ်ႉၽိူမ်ႉထႅမ် ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ်သေ ၸွပ်ႇသွၵ်ႈတဝ်ႁႃ RCSS/SSA ယူႇလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၸၢင်ႈတေသိုပ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉႁူႉဝႃႈ မၢၵ်ႇလူင် SSPP/SSA တူၵ်းသႂ်ႇၺႃးႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ SSPP/SSA တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ဝၢၼ်ႈတၢပ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းတီႈၶႃ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထုင်ႉၼမ်ႉလၼ်ႈၼႆႉ တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 May 2021 ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းယိုဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း တူင်ႉၼိုင်ႁိမ်းႁွမ်း ၶူဝ်ႁၵ်း ဢိၵ်ႇတင်း တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း လႄႈ သွင်ၽၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ တီႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 505 ၊ ၶမယ 506 ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း(ၸၵၶ) – 1 (ၵျွၵ်းမႄး) သမ်ႉ ယူႇၽၢႆႇလင် SSPP/SSA သေ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် 81 MM ယိုဝ်းသႂ်ႇ RCSS/SSA ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇဢွင်ႈတီႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဢွင်ႈတီႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ လူႉတၢႆ 2 ၵေႃႉ ၊ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 03 August 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 13:30 မူင်း ၽွင်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢွင်ႈတီႈႁူင်းႁေႃးမဵဝ်ႉတေႃႇ ပွၵ်ႉ(4) ၺွင်ႇၵုင်း ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇၼႃႈႁူင်းႁေႃး ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇပွၵ်ႈၼႆႉသေ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပႂ်ႉဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈႁူင်းႁေႃးၼၼ်ႉ လူႉတၢႆထင်တီႈၵႂႃႇ (1) ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း 2 ၵေႃႉ သေ ၽွင်းတိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈလႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇထႅင်ႈ (1) ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၵႂႃႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ 1 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်း ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ 1 ၵေႃႉ ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး လႆႈတၢင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းထႅင်ႈလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃၽၢႆၶုၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ − ဝၢႆးမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ်သေ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ် လႄႈ မီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းပႃးထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တီႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တႄႇသမ်းပၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 August 2021 သေ မီးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ 650 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈလႅၼ်လိၼ်တႆး−ယၢင်းလႅင်ၼႆႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ် May 2021 မႃး ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႆႉမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ထိုင်တီႈၼႂ်းဝဵင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 12 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၶွမ်ႇမတီႇၽၢႆႇႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထိင်း လႄႈ ယူတ်းယႃၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် လွင်ႈတေလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထိင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် Coronavirus Disease 2019 ဢမ်ႇၼၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သိုပ်ႇတိူဝ်းထႅင်ႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 30 June 2020 ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵုမ်းထိင်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထိင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 15 June 2020 ၼၼ်ႉ ၸမ်တေမူတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတိူဝ်းထႅင်ႈ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 30 June 2020 ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ၼမ် တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပွၵ်ႈမႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆ။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 13 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08 : 00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ မီး (261) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး (6) ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး (165) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း
2021/10/6
ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 27 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸၵၸ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းထႅင်ႈ 5 လိူၼ်ၼႆ ၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ တေငိၼ်းၵၼ်ယူႇ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸၵၸၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းထႅင်ႈ 5 လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းတေႁႄႉႁၢမ်ႈလႆႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် တေယဵၼ်ဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇတႄႉယူႇႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ယွၼ်းထတ်းသၢင်ပၢႆးၼႄၵၼ် ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ။
ပေႃးတေမႃး တူၺ်းပိုၼ်းဢၼ် ယူႇၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ 2018 လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉမႃးသေ ၼိုင်ႈတွၼ်ႈလႂ် ၼိုင်ႈလိူၼ် သွင်လိူၼ်ႁဵတ်းၼႆမႃးၵမ်းပွတ်း ၵမ်းတွၼ်ႈၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးၼႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇဢႃယု လွင်ႈ ၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉမႃး ၵမ်းလိူၼ် ၵမ်းလိူၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးမႃး 20 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၼႆႉ မီးမႃး 20 ပွၵ်ႈယဝ်ႉသေ တႃႉ ၸွင်ႇပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းၼႆႉသမ်ႉ ၵိုတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇတႄႉယူႇႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
ပေႃးတေမႃးလၢတ်ႈပွတ်းပွတ်းၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵႂႃႇလႆႈ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇ တေလႆႈဝႃႈၼႆၵူၺ်း။ လၢႆး ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉမီးဝႆႉလွင်ႈဝဵၼ်ႉ လွင်ႈၶၢၼ်းမၼ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉ ၵူႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ တီႈဢၼ်ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းရၶႅင်ႇ AA ဢမ်ႇပႃး၊ ၸုမ်း TNLA တပ်ႉလွႆ ဢမ်ႇပႃး၊ MNDAA ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ဢမ်ႇပႃး ၼႆၵေႃႈ ယၢမ်ႈဝဵၼ်ႉမႃးၸိူင်ႉ ၼၼ်။
ပေႃးဢဝ်ၼႃႈတီႈမၼ်းဝႃႈၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႆၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃး။ မိူဝ်ႈ လဵဝ်ၵေႃႈ မိူၼ်ၸိူင်ႉ PDF ၸုမ်းဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ယုမ်ႇယမ်လူၺ်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ၵႂႃႇယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇၶဝ်ယူႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်တပ်ႉၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈဢၼ်ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈၵိုတ်း တိုၵ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယူႇၼႆ ပွင်ႇဝႃႈ PDF ၸိူဝ်းမီးယူႇတူဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃး ပိူဝ်ႈတႃႇတေ ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်။
ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ တေသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈၶဝ်ၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႅၵ်ႇၵွင်ႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် တင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸိူဝ်းဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်(ငြိမ်းချမ်းရေး) ဝႆႉၼၼ်ႉ ၵူၺ်း တေလႆႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်းၶိုၼ်းလွင်ႈၶဝ် ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉမႃးၼႆ မီးမႃးယူႇ 10 ပီယဝ်ႉ ။ တႄႇဢဝ်ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်း ၸဵင်ႇၼၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ်ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၶတ်းၸႂ်ၶိုင်သၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉမႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တေႁူႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ် ၵေႃႇသၢင်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ်တႄႇၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လီယူႇ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇမႃး ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် လူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႄႉတႄႉၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းတႄႉတႄႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမႃး။
တႄႇဢဝ် 2010 ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်မႃးယူႇသေတႃႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈလႆႈႁိုင်ၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 5 ပီ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်း တူဝ်ႈမိူင်းလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈဢၼ်ဝႃႈမႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA ၼၼ်ႉၵေႃႈသမ်ႉ ၸုမ်းၸၢဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈ ပႃးၵိုတ်းဝႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း NCA ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃးသေဢမ်ႇၵႃး တီႈ ဢၼ်ၶဝ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယႂ်ႇလူင်သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈပေႃးတူဝ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈပေႃးတူဝ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ လႆႈႁူႉၸွမ်းၵႂႃႇ ၼၼ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ တီႈဢၼ်ၶဝ်တူၵ်းလူင်းၵၼ် လႆႈၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ။ 1 – ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ၾႅတ်ႊၻရႊမႃး၊ 2 – ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တႃႇတေမူၼ်ႉမႄးတပ်ႉသိုၵ်းမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်မႃး ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင် တီႈ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တႃႇတေမူၼ်ႉမႄးတမ်းဝၢင်းတပ်ႉသိုၵ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်မႃး 2 ၶေႃႈၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ 2 ၶေႃႈၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်ပိူဝ်ႈတႃႇ တေၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃး။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးထတ်းသၢင်ထႅင်ႈၶေႃႈၼိုင်ႈၼႆ ၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉလူး တေႁဵတ်းႁိုဝ်သိုပ်ႇဢုပ်ႇ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် ၵႂႃႇ။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵေႃႇသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊသင် ပိူဝ်ႈတႃႇတေမႃးၶိုၼ်းဝႆႉဝၢင်း တပ်ႉၽႂ်ၸုမ်းမၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးထုၵ်ႇမေႃၽေႃးၵႂၢမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင် တေႃႇၼင်ႇၸိူဝ်းဢၼ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ယင်းဢမ်ႇပႆႇဢုပ်ႇလႆႈ သွင်ၶေႃႈၼၼ်ႉၼႆ တႃႇတေသိုပ်ႇဢုပ်ႇမီးထႅင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ် ပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းသမ်ႉတေပဵၼ်လႆႈ ယဝ်ႉၼႄႇ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၵိုတ်းတိုၵ်းတေႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ တႃႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ မီးတၢင်းမုင်ႈမွင်ႈၼႃ။ ၼႆႉပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 ၽိူဝ်ႉထိုင်ယၢမ်းၼႆႉမႃး ပီ 2021 တႄႇဢဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉမႃးယိပ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်း ၵႂႃႇ ၼႃႈတီႈဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်မႃး ပွတ်းထုင်ႉဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈ မီးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပဵၼ်တပ်ႉပဵၼ်တႃႇပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၽုင်။
မိူၼ်ၸိူင်ႉ မိူင်းယၢင်းလႅင် ၵႃႈယႃးၼႆႉ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းပီမႃး ဢမ်ႇတွၼ်ႉပဵၼ်မႃးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် မိူၼ်ၸိူင်ႉ တီႈတၢင်းမိူင်းၶျၢင်း ဢၼ်ဢမ်ႇ ယၢမ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် မီး 30 ပီမိူင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ပိူၼ်ႈဝႆႉ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 40-50 ပီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ယိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈၵၢင်ႇမႃး မိူၼ်ၸိူဝ်းတီႈ တၢင်းတိူင်းၸေႈၵႅင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း ဢဝ်ၸဵမ် ယၼ်ႇၵုင်ႇ၊ မၼ်းတလေး၊ တၼၢဝ်းသီ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ပႃႇၵိူဝ်ၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 40-50 ပီ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးမႃးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၵေႃႈ တႄႇဢဝ်ၶဝ်ယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇၼႆႉမႃး ပဵၼ်သဵင်ၵွင်ႈသဵင်ၵၢင်ႇၵႂႃႇ ပေႃးပၼ်း ႁိုၼ်ႈႁိုၼ်ႈ။
မိူၼ်ၸိူင်ႉ တီႈတၢင်းမိူင်းၶၢင် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ထုင်ႉႁူဝ်ၵဵဝ်လႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇလႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်မႃး ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈၼႆ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေႁူႉၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၵၼ်ယူႇ။
ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးတေမႃးတူၺ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်ဢဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းမၼ်းဝႃႈ တေမီးမွၵ်ႈ 150 တေႃႈၼင်ႇ PDF ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄ မၼ်းၵူၺ်းတေမီးယူႇမွၵ်ႈ 450 ၵိင်ႇၽႄယဝ်ႉၼႆ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်တႃႇတေယဵၼ်ၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်တၢင်းမၼ်း။
ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႆႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မုင်ႈမွင်းဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵႂႃႇ ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် ဢၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်မႃး လိူဝ်သေၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈသေ ထိုင်တီႈတေၸၢင်ႈၵုၼ်ႇပၢင်းၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ မီးၵူၼ်းမုင်ႈမွင်း ယူႇ။
ပေႃးတေမႃးတူၺ်း လုၵ်ႈတပ်ႉၶဝ် ဢွၵ်ႈပၢႆႈတပ်ႉသေ မႃးၸုၵ်းမၼ်ႈၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁဵတ်း CDM သေယဝ်ႉ မႃးမီးယူႇၼႂ်းၸုမ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ PDF ၶဝ်ၼၼ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတပ်ႉတေမီးယူႇ 1,500 ၸိူဝ်းပဵၼ်ၾၢႆႇႁၢၼ်ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တေမီးယူႇ မွၵ်ႈ 500 ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ် ပၢႆႈမႃးတႄႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢႆႈမႃးမွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း ၸွင်ႇသမ်ႉတေမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈ တီႈတပ်ႉမတေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉယူႇႁႃႉၼႆ ပေႃးမႃးတူၺ်းတပ်ႉမ တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ပေႃးမႃးႁူမ်ႈၵၼ် တေမီးယူႇသၢမ်သႅၼ်တေႃႇထိုင်သၢမ်သႅၼ်ႁႃႈၼႆႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ တွၵ်ႊတိူဝ်ႊသေႃႇဝိၼ်ႇသူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တီႈ NUG ၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပၼ်ဝႆႉ ၼႂ်း Interviews ဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇယၢၼ်ပႅတ်ႈတပ်ႉသေယဝ်ႉ မႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၶဝ်ၼႆႉ တေမီး 3 % ယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈ သိုပ်ႇ ပၢႆႈမႃးထႅင်ႈ မွၵ်ႈ 0.4% ၼႆၸိုင် ၸွမ်းၼင်ႇသလေႃးတြႃးၾိင်ႈတႅၵ်ႈ တူဝ်ႊမီႊၼူဝ်ႊသေယဝ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၵုၼ်ႇပၢင်းၵႂႃႇလႆႈၵွၼ်ႇ မၼ်းဝႃႈဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။
ပေႃးမႃးၼပ်ႉတူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈ 3 % ၼၼ်ႉ တေမီးယူႇ ၵူၼ်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ ပေႃးဝႃႈ 3.4% ၼႆၵေႃႈ တေမီးယူႇ ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇသီႇႁဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၵွမ်ႉၵူၼ်းမိုၼ်ႇပၢႆသီႇႁဵင် ပၢႆႈမႃးၵူၺ်း။ ၸွင်ႇသမ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၵုၼ်ႇပၢင်းၵႂႃႇလႆႈယဝ်ႉႁႃႉ ပေႃးမႃးတူၺ်းတႄႉၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ တေဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။
ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်ဢီႈသင်ပဵၼ်ယႂ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်တပ်ႉဢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈလႄႈ တပ်ႉ ဢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉသဵင်ၵၼ်ဢိူဝ်ႈ ဢဝ်ဢၼ်ၼႆႉ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တေႁူႉယူႇ။ ၶဝ်ၼႆႉၵူၺ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႅတ်ႇၶႄဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၶဝ်ၼႆႉၵူၺ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းပႂ်ႉပႃးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ၊ ၶဝ်ၼႆႉၵူၺ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈပႂ်ႉပႃးလွင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉသဵင်ၵၼ်ၼႆ ဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်တိုၼ်းတဵၵ်းယဵပ်ႈသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႈတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈတႄႉသေတႃႉၵေႃႈလီ ပေႃးတေမႃးတူၺ်းတီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼိူဝ် တႄႇဢဝ်ၸဝ်ႈႁၢၼ်တေႃႇထိုင် ၸဝ်ႈ သိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ဢီႈသင်မတ်ႉၼွင်ႇဝႆႉ ဢဝ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူႈၵေႃႉ ၶိင်းၵူၼ်းပေႃးတေ လႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ဢၼ်ၼႆႉ မတ်ႉၼွင်ႇသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇၸၢင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းတပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ။
ပေႃးတေမႃးတူၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူင်ႉယၢႆးၶွင်တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၶိူင်ႇၶမ်ႉသေပိူၼ်ႈတင်းမိူင်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်မႃႇႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇပူင်းသေပိူၼ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တေႁူႉၸွမ်းယူႇ။
ပေႃးၼႆ တီႈတၢင်းထၢၼ်ႈတႂ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ႉလူး ၸွင်ႇၶဝ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇ ပၢႆႈမႃးထႅင်ႈႁႃႉ၊ ၾၢႆႇ ၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းတေလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ပေႃးတေလႆႈပၢႆႈထႅင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ပေႃးတေၸၢင်ႈလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ။ တႃႇတေလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ မိူၼ် ၸိူင်ႉ တီႈတၢင်းတပ်ႉ PDF ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၵၢၼ်တေႃႇသူႈၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းမီးလွင်ႈလီၶႂ်ႈမႃးႁူမ်ႈႁွမ်းပွင်း ထၢင်ႇယႂ်ႇယဝ်ႉၼႄႇ လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈဢၼ်ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်း PDF ယူႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် NUG ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်မိူင်းၾၢႆႇ NLD ၶဝ် ၸုမ်းၼူၵ်ႉယုင်းၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဵၼ်ၵၼ်းမၼ်း မႃးဢွၼ်ႁူဝ်တင်ႈဝႆႉ မိူၼ်ၸိူင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢႆမၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းမႃးတင်ႈဝႆႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် လွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမၼ်းၶိူင်ႇၶမ်ႉၼႄႇ ၸွင်ႇမၼ်းပဵင်းပေႃးပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တေလႆႈမႃး ၸႂ်ယႂ်ႇ ၸႂ်ၵႂ်ႈ ၶႂ်ႈပိုင်ႈၸွမ်းၼႄႇၼႆ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ။
တမ်တူဝ်တပ်ႉသိုၵ်း PDF ယူႇတီႈ NUG ပၼ်ႁႅင်းယူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းပႃႈတင်ႈပဵၼ်လႆႈ တပ်ႉယႂ်ႇလူင် ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃးထၢင်ႇယႂ်ႇ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ပေႃးလီၶႂ်ႈမႃးၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈသေ လႅၼ်ႈမႃးၸူးၼႄႇ ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလုၵ်ႈသိုၵ်း ၸိူဝ်းဢၼ်တေပၢႆႈတီႈတပ်ႉၸၵၸတေမႃးၸူးတီႈ PDF ၶဝ် ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇသမ်ႉတေဢဝ်လႆႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတႃႇယေးၶွင် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းႁိူၼ်း ၶွင်ၵူၼ်းပၢႆႈတပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁိုဝ် ၼႆႉတေပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈ ထၢမ်။
တိူဝ်ႈတီႈဝႃႈ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇပၢႆႈ မႃးတီႈတပ်ႉယူႇသေတႃႉၵေႃႈ တမ်တူဝ်မၼ်းလွတ်ႈလႆႈယူႇ ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈလႆႈယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၼႃႈႁေႃတေႃႇ ႁိူၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈထုၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လမ်းလူၺ်းၶႃႈငႅၼ်းယူႇၼႆၼၼ်ႉ တိုၼ်းၼႄႉၼွၼ်းယဝ်ႉ။ ၵႃႈၸူဝ်ႈ ပႆႇဢဝ်လႆႈပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေလႄႈ သမ်ႉၶိုၼ်းတင်ႈလႆႈပဵၼ်သိုၵ်းယႂ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပႆႇပဵၼ်လႆႈ လွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းတပ်ႉတေပၢႆႈမႃးၼၼ်ႉ ပေႃးထၢင်ႇယႂ်ႇ ၵိူဝ်းယမ်လႆႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈပႆႇသၢင်ႈလႆႈမွၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလုၵ်ႈတပ်ႉ ၸိူဝ်း ဢၼ်ယူႇတီႈၸၵၸသေ ပၢႆႈမႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်တီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုၼ်ႇပၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်း ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ် ဝႆႉ။
ၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးတေမႃး ႁုပ်ႈသေထတ်းတႄႉ ယူႇတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းထႅင်ႈ 5 လိူၼ်ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းတႄႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈယဵၼ်လႆႈ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၽႂ်မၼ်းသေ ၶိုၼ်းတေသိုပ်ႇတေႃႇသူႈ ယူႇတီႈၾၢႆႇ PDF ၶဝ် ၵေႃႈ သမ်ႉတေသိုပ်ႇတေႃႇသူႈၵႂႃႇယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ယူႇတီႈတပ်ႉမတေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈပူင် ၶေႃႈၸီႉသင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ တႅတ်ႈတေႃးသေဢမ်ႇၵႃး ပူင်ၼၵ်းဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်းတိုၼ်းၼမ်ဝႆႉ ယဝ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်းထတ်းသၢင်မွၵ်ႈၼႆႉသေ ႁႂ်ႈလႆႈၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းဝႆႉတီႈၼႆႈၶႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း


text:
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ (DPhil, Oxford) သေ လႆႈၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်မႃး မုၵ်ႉၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ (2005) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇဢဝ်ပီ (2005) မႃးတေႃႇထိုင်ပီ (2018) ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ် ႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ တင်းမူတ်း (275) တူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
Saturday, February 10, 2018
'' ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈမႂ်ႇ မုၵ်ႉၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸုပ်ႈထိ (14)၊ ပီ 2018 ’’
ဝၼ်းထိ 10, Feb 2018 ဝၼ်းသဝ် ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး၊ လႆႈႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈမႂ်ႇ ၸုပ်ႈထိ (14)၊ ပီ 2018 တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး သႃႇထုပရႃတိတ်ႇ၊ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶ မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၶူပ်ႇပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ လႆႈႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈမႂ်ႇမႃးၵူႈပီပီၼၼ်ႉ ပီၼႆႉထူၼ်ႈထိုင်မႃး ၸုပ်ႈထိ (14) ယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ၼႃႈမႂ်ႇ မီးယူႇ 7 ၸဝ်ႈေသ ၼႂ်း 7 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ
1ႉ ၸဝ်ႈၶူး ပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႇတ မွၼ်းၶိူဝ်း (မိူင်းၼွင်) လႆႈသဵင်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈႄလႈ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်း၊
2ႉ ၸဝ်ႈၶူး ေဢႃးၽႃႇသ (မိူင်းၶိူဝ်း) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ၽူႈမၢႆလူင် ၊
3ႉ ၸဝ်ႈၶူး ဢုတ်ႉတရ (လၢင်းၶိူဝ်း) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇယိပ်းငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၊
4ႉ ၸဝ်ႈၶူး ဢုတ်ႉတမ (ပၢင်လူင်) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၊
5ႉ ၸဝ်ႈၶူး ဝိၸိတ်ႉတ (မိူင်းပွၼ်) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းေတႃႇ ၊
6ႉ ၸဝ်ႈၶူး ေၸႃးတိၵ ၸွမ်ၶိူဝ်း (ၵျွၵ်းႄမး) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၊
7ႉ ၸဝ်ႈၶူး ထမ်ႇမသႃႇမိ (ထုင်ႉပူင်း) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈ ၽၢႆႇထိင်းသိမ်းၶူဝ်းၶွင် ေသ
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈမႂ်ႇ မုၵ်ႉၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸုပ်ႈထိ (14)၊ တွၼ်ႈတႃႇၼႂ်း ပီ 2018/2019 ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵွႃႇလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ (DPhil, Oxford) သေ လႆႈၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်မႃး မုၵ်ႉၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ (2005) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇဢဝ်ပီ (2005) မႃးတေႃႇထိုင်ပီ (2018) ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ် ႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ တင်းမူတ်း (275) တူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ (DPhil, Oxford) သေ လႆႈၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်မႃး မုၵ်ႉၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ (2005) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇဢဝ်ပီ (2005) မႃးတေႃႇထိုင်ပီ (2018) ၼႆႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇၶတႆးၸၼ်ႉၸွမ် ႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ တင်းမူတ်း (275) တူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
Posted by Jom
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ
လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈ (မြန်မာ: အင်္ဂလိပ်စာ) ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈသေ လၢတ်ႈတေႃၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ယူႇ။ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၵျႃႇမၼီႇပွတ်းတူၵ်း သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းၵျႃႇမၼီႇပွတ်းတူၵ်း သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၻၢတ်ႉၶျ်လႄႈ ၵျႃႇမၢၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸၢဝ်းၵႂၢမ်းဢိၼ်ႇတူဝ် ယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ မၢႆသွင်ယဝ်ႈ။ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်တႄႉ ပဵၼ်လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႅတ်ႉတိၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈဢေႇၻီႇ 450 ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၼီႇသေ ႁွတ်ႈထိုင်မႃးတီႈမိူင်းပရိတ်ႉတဵင်ႇယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢင်ႇၵလူဝ်ႇသႅတ်ႉသွၼ်ႇ Anglo-Saxon ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၵဝ်ႇၵႄႇ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်သေ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၼီႇၶဝ် လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉတႄႉ ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ တင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိိုဝ်းလၢတ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၵူၼ်းဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈ မီးယူႇ 350 လၢၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၼၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈဝႆႉယူႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းၽႄႈတိူၼ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈယူႇ။
ပိုၼ်းမႄးထတ်း
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼိူဝ်ၵုၼ် ၵရဵၵ်ႉပရိတ်ႉတဵင်ႇ ၼႂ်းတိူၵ်ႈယူးရူပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ (သႅၼ်ႉၸုၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ၵျူး)ၶဝ် ႁွတ်ႈထိုင်မႃး တီပရိတ်ႉတဵင်ႇသေ ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ပွတ်းတူၵ်းယဝ်ႈ။ ၶဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းႁေႃႁဵတ်းႁိူၼ်း ယူႇသဝ်းသေ လိုပ်ႈလမ်းပႅတ်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်တိုၼ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵျႃႇမၼ်းၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈယူႇ။ လုၵ်ႈတီႈ ဝေႃးႁႃႇရ Angles-Englas သေ ၸင်ႇတေပဵၼ်မႃး English ၼႆယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ တင်းၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တႄႉတႄႉသေ ၵူၼ်းဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ယင်းႁူႉပွင်ႇယၢပ်ႇၼႆယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းမၢင်ၶေႃႈၼႆႉ သဵင်မၼ်းငၢႆးၵၼ်ယူႇသေတႃႉ မၢင်ၶေႃႈၼႆႉတႄႉ တိုၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်မိူၼ်ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၾရီႇသျၢၼ်ႇသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်း 5 သႅၼ်လိူဝ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ၊ ၼႄႇတႃႇလၢၼ်ႇ လႄႈ တဵင်းမၢတ်ႉၶဝ် တိုၵ်ႉလၢတ်ႈဝႆႉယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵွၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈလႄႈ ၵျၢမ်းၾရီႇသျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ငၢႆးၵၼ်သေတႃႉ သမ်ႉပွင်ႇၵၼ် ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်ႇမဵဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႂ်မၼ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶဝ် ၸိမ်လေႃးဢဵင်းၵလဵတ်ႈသေ လၢတ်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႈ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈမွၵ်ႈ ဢေႇတီႇ 800 ၼၼ်ႉ ၸူၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇတၢတ်ႉၶျ်လႄႈ ၼေႃးရိတ်ႉၸ်ၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ Vikings ၼႆယဝ်ႈ။ ၵႂၢမ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးမီး ၼႂ်းၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈဝႆႉ တင်းၼမ်၊ ၵႂၢမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၵျၢမ်းၵျႃႇမၼ်းၼိတ်ႉၸ်သေ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၵဝ်ႇၵႄႇ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈဢေႇၻီႇ 1066 ၼၼ်ႉ ဝီႇလီႇယမ်ႇ ဢွင်ႇပႄႈသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် တီႈဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႈ။ ၶုၼ်ဝီႇလီႇယၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၼေႃႇမၢၼ်ႇလႄႈ မၼ်းလႆႈဢဝ် ပပ်ႉလိၵ်ႈၼေႃႇမၢၼ်ႇ ၽႅဝ်မႃး ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းၼေႃႇမၢၼ်ႇၼႆႉ သမ်ႉငၢႆးၵၼ် တင်းၵႂၢမ်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝီႇလီႇယမ်ႇ ဢွင်ႇပႄႉသိုၵ်း ၶဝ်ႈထိုင်ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇလႄႈ တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းလေႃးလႄး ၶေႃႈၵႂၢမ်းလေႃးလႄး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ-ဢင်ႇၵလူဝ်ႇသႅတ်ႉၽုၼ်ႇ ပဵၼ်မႃးသေ ၸင်ႇတေသိုပ်ႇပဵၼ်မႃး ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ 300 ပီ 400 ပီၼႂ်းဝူင်ႈၼၼ်ႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိူင်လိၵ်ႈ သၻ်ႉၻႃႇ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယဝ်ႈ။ လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ႁိမ်ဢဝ် တူဝ်လိၵ်ႈ ၼေႃႇမႅၼ်ႇတင်းၼမ်သေ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး Middle English ယဝ်ႈ။ ၵျွတ်ႉၾႃႇရီႇၵႃႉသႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ Middle English ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းၼမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်း လႅၵ််ႈလၢႆႈမႃး တင်းၼမ်သေ Middle English ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႈ။ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ သျဵၵ်ႉသပီးယႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပၢၼ်ၵဝ်ႇ တင်းၼမ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လူင်ႈၼႃႈ ၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆယူႇ။ လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ သိုပ်ႇဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇၽႃႇသႃႇ မႃးၸိမ်လေႃးယူႇ ထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၶဝ်ႈပႃး 30%၊ 40%ယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းၶႄႇ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဢိၼ်ႇတိယ၊ သပဵၼ်ႇ၊ ပေႃႇတူႇၵီႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၢင်ၸိူဝ်း ဢဝ်ၸႂ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ၸႂ်ႉၵႂႃႇၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆၸိုင် ၽူႈလူင်ႉပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း သေလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်လူဝ်ႇလႆႈ ၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶဝ်လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ လၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပုၼ်ႈတႃႇတေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶေႃႈႁွင်ႉ ၶေႃႈဝေႃးႁႃႇရမၼ်း လႆႈလိူၵ်ႈသေ ႁွင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းဝႃႈၸိုင် လွင်ႈဢၼ် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လိၵ်ႈၶဝ် ၵႂၢမ်းၶဝ် ၽႄႈၸွတ်ႇၵႂႃႇ ၵူႈတီႈယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ၊ ဢေႃးၸတေးလီးယႃး၊ ၶၼေႇတႃႇ၊ ႁွင်ႇၵွင်ႇ၊ ပႃႇၵိတ်ႉၸတၢၼ်ႇ၊ တိူၵ်ႈဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း လိူဝ်သေ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႈ။[1] မိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ်ႇ ယၢမ်ႈပဵၼ်မိူင်းၶီႈၶႃႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢတ်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ် မိူင်းဢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပၢႆးမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်းမီးႁိၵ်ႈမီးဢူဝႆႉလႄႈ တႃႇတေၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ၊ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈယူႇ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇတေၸၢင်ႈလႆႈ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ၊ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူင်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ လိူဝ်သေ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ် ထၢၼ်ႈမၢႆသွင်သေ ဢွၼ်ၵၼ် ပူင်သွၼ်ပၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ [2] ၸိူင်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ ၸၢတ်ႈ၊ ပိုၼ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းလိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႉ။ ဝွၵ်းလႄႈ ၸၢတ်ႈၸိူင်း သျဵၵ်ႉသပီးယႃး ဢၼ်လိုဝ်းလင်ယူႇ တင်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉ ၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သမ်ႉၸႂ်ႉၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ ၵူႈပိူင်ပိူင်ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ ၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်မႃး ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇ။ ပီ 2016 ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႆႉၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ပဵၼ်မၢႆၼိုင်ႈသေ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ မီးယူႇ 400 လၢၼ်ႉ။ ဢၼ်ဝႆႉၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ပဵၼ်မၢႆသွင်သေ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးယူႇ 1.1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မၢႆသၢမ်ယဝ်ႉ။ မၢႆၼိုင်ႈတင်းမၢႆသွင်တႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၶႄႇလႄႈ ၵႂၢမ်းသပဵၼ်ႇ။ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၶိူင်ႈယိပ်းၶိူင်ႈတိုဝ်း ၼႂ်းၽူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းပႃးဝႆႉ လိၵ်ႈဢဵင်းၵလဵတ်ႈ လႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်မႃးယူႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈလႄႈ မိူင်းၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ပေႃးၵႂႃႇႁၼ်ၵၼ်ၸိုင် တႃႇတေလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႆႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႈ။


text:
ၵျုၼ်းၸု၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျုၼ်းၸု ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်းမေႃႇ (မၢၼ်ႈ: ကျွန်းစုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyunsu)[2] ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3] မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ၵၢၼ်းမေႃႇ၊ တီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ "Burma 1:250,000 topographic map, Series U542, Bokpyin NC 47-2" U.S. Army Map Service, July 1960
- ↑ Südostasien Aktuell (Journal of current southeast Asian affairs) volume 18 page 199, in German
- ↑ Google. Google Maps. Retrieved November 13, 2010.


text:
မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2000 မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ (Afghanistant) မီးပၼ်ႁႃ ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇႄလႈ ၾိင်ႈထုင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း တူၵ်းၵိၼ်းၵွတ်းၽၢတ်ႇၵႂႃႇ ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်း။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇၵၢၼ်ႁဵတ်းသူၼ်ယႃႈ ေၵႃႈၼမ်လိူဝ်ေသပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းၵၢမ်ႇၾႃလူင်ၼႆႉ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2000 မိူဝ်ႈၽွင်း ၸုမ်းသိုၵ်း ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ ၶဝ်ဢမ်ႇပႆႇၶဝ်ႈမိူဝ်း တမ်းတပ်ႉပၢင်သၢဝ်းၼၼ်ႉ ေတလႆႈႁၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ ၶဝ်ၵိၼ်းၵူႈလွင်ႈ။
မိူဝ်ႈၽွင်း ၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ် (Taliban) ၶဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇ ယိပ်းၵုမ်းၵမ်မိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇၼၢင်းယိင်း ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၊ ဢမ်ႇပႆႇၼၢင်းယိင်းေႁႃလူတ်ႉႄလႈ ေႁႃၵႃး ၊ ဢမ်ႇပႆႇၼၢင်းယိင်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းသင် ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ေၵႃႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းဝႆႉၵႆၵႆ ၊ ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇၵၢၼ်ငဝ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈေၵႃႈ ပိၵ်ႉပႅတ်ႈၵူႈတၢင်း ၊ ၼၢင်းယိင်းၵူႈေၵႃႉ ေတလႆႈတူမ်းၼႃႈတူမ်းတူဝ် လိူဝ်ေသေတလႆႈပွႆႇႁၼ်ႁူးတႃ လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။
ၵမ်ႉပႃႇၼမ် မိူဝ်ႈ တႃႇလီႇပၼ်ၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ယိပ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပၵ်းပိူင်ၶဝ် တဵၵ်းၼၢင်းယိင်းႁၢဝ်ႉႁႅင်း ၵၢၼ်ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ လိူဝ်ေသေတလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၸဝ်ႈၽူဝ်ႇႄလႈ ၵိူတ်ႇပၼ်လုၵ်ႈ လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းၸၢႆးၵူႈေၵႃႉ မီးသုၼ်ႇဢဝ်ေမးဢဝ်ၽူႈယိင်းလႆႈ (3 ၊ 4) ေၵႃႉ ၸဝ်ႈေမးၼၢင်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇေတၶတ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၸဝ်ႈၽူဝ်။ ေတလႆႈႁၼ်ၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းဢႃႇယု ဢမ်ႇပႆႇတဵမ် (18) (15) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈႁၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၺႃးႁဵတ်း ႄမႈမွၵ်ႇယႃႈ ၵမ်ႉၼမ် ဢမ်ႇေပႃးသူႈမီး တိုဝ်ႉတၢင်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင် ၽူႈၸၢႆးၶဝ်ႁဵတ်း။ေပႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ေတႃႇၼင် ယူႇၼႂ်းႁိူၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇေသ ၼင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းဢွၼ်ၵူၺ်းေၵႃႈ ၵမ်ႉဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ မၼ်းၽိတ်းပၵ်းၿိူင်ၶဝ်ႄလႈ ၽိတ်းၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ၼႆယူႇ။
ယွၼ်ႉၸုမ်းသိုၵ်း တႃႇလီႇပၼ် ဢမ်ႇမီးမိူၼ်ၸႂ်ၵူၼ်း ဢမ်ႇမီးၸႂ်ြတႃးေတႃႇၵူၼ်းမိူင်းႄလႈ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၶႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆတိၵ်းတိၵ်းပႅတ်ႈယူႇ ထိုင်တီႈေပႃးမီးပၼ်ႁႃၵၼ်မႃးတၢင်း ၽူႈယိင်းႁတ်းႁၢၼ် မႃႇလႃလႃ မႃးယူႇ။ဝၢႆးေသ ၸုမ်းသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ US ၶဝ် မီးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တၢင်းၸုမ်း တႃႇလီႇပၼ် (Taliban) ၶဝ်ယဝ်ႉၵႂႃႇလီငမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (20)ပီႊ ၸုမ်းသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ် ပၵ်းသဝ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းမိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈထွႆႇဢွၵ်ႇမိူဝ်းပႅတ်ႈ မူတ်းမူတ်းၵႂႃႇယူႇ။ လွင်ႈတၢင်း ၸုမ်းသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ် ၶဝ်ၶဝ်ႈမႃး ပၵ်းတပ်ႉဢဝ်ပၼ်လွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပၼ်ႁႅင်းၸုမ်းသိုၵ်း IS ၶဝ်ေၵႃႈပႃး ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ႄလႈ ယွၼ်ႉသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းေၵႃႈပႃးယူႇ။ ဝၢႆးေသ မီးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ် တူၵ်းယွၼ်း ေတဢမ်ႇလႆႈပၼ်ႁႅင်းၸုမ်း IS ႄလႈ ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၶဝ် ေတဢမ်ႇလႆႈၵပ်ႉသိုပ်ႇၵၼ်တၢင်းၸုမ်းသိုၵ်း IS ၶဝ်။ ၼႂ်းႄၵႈၵၢင် တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇႄလႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတႃႇလီႇပၼ် ၶဝ်ႁႂ်ႈဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်ေသ ႄၵႈၶၢႆပၼ်ႁႃ ယႃႇေပေၵႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉေသ ႁႂ်ႈတိုဝ်ႉသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဝႆႉယူႇ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (20)ပီႊပၢႆ ၸုမ်းသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ်ႇ မႃးပၵ်းသဝ်း ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႄလႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပူၵ်းပွင်ပႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်း ဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇမႃးမိူၼ် ၵၼ် ယွၼ်ႉသင် သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးႄလႈ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင်ၶိုၼ်ႈမႃး။
ဝၢႆးေသ ၸုမ်းသိုၵ်း ဢေမႇရိႇၵၼ်ႇၶဝ် ဝၢႆႇပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၵႂႃႇလီငမ်းယဝ်ႉ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇ ၶဝ်ေၵႃႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉဝဵင်းၼိုင်ႈ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတႃႇလီႇပၼ် ၶဝ်ေၵႃႈၶဝ်ႈသိမ်းဢဝ်မႃးလႆႈၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ မိူဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းဢေမႇရိႇၵၼ် ၶဝ်ပၵ်းသဝ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းမိူင်း ဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း တႃႇလီႇပၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇေပႃးသူႈလႆႈႁၼ်တူဝ်ၶဝ်ဢွၵ်ႇမႃးသင်ေတႉေတႉ ၵႆႉလႆႈႁၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇႁႃယူႇၼႂ်းထိူၼ် ၼိူဝ်လွႆ မူၵ်းၸွၵ်းမူၵ်းၸဵင်ႇလၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်း ၶတ်းၸႂ် ၸုမ်းသိုၵ်းတႃႇလီႇပၼ်ၶဝ်ၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈယူႇ ၸုမ်းသိုၵ်းတႃႇၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈပိူၼ်ႈ ေတဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈပၼ်ႁဝ်းဝႆႉယူႇတႃႇေသႇ ဢမ်ႇတွၼ်ႉသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်တိုၵ်းသင်ေတႉေတႉႄလႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉေၵႃႈ ေတလႆႈႁၼ်တူၵ်းသူမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇ။
- တွၼ်ႈသွၼ် ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉ
ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈလီေတႃႇႁဝ်းၵႃႈႁိုဝ်လီ ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ႁဝ်းၵႃႈႁိုဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ေပႃးႁဝ်း ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်သႂ်ေၶႃးေသ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဢဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းေၵႃႈဢမ်ႇပွင်လွင်ႈသင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (20)ပီႊ ၼႆႉေတလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းသုမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈလၢႆလၢႆတွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇၶဝ်ယူႇ။ ၽူႈဢၼ်မီးေၶႃႈယိူင်းမၢႆ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်း မိူၼ်ၼင် ၸုမ်းသိုၵ်းတႃႇလီႇပၼ်ၶဝ် ယူႇမႃးၼႂ်းထိူၼ် ယူႇၸွမ်းလွႆ ၵိၼ်ၸွမ်းလိၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁူၼ်လင် မုင်ႈႁၼ် ေၶႃႈယိူင်းမၢႆၶဝ်ေသ ၶတ်းၸႂ်ေတႃႇသူႈမႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈ ထိုင်မႃးၶၢဝ်းတၢင်း (20)ပီႊယဝ်ႉေၵႃႈ မိူင်းဢႅပ်ႉၾၵၢၼ်ႇၼိတ်ႉသတၢၼ်ႇၼႆႉ ေတၶိုၼ်းတူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်း ၸုမ်းတႃႇလီႇပၼ်ၶဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉႁိုဝ်။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဝၼ်းၼႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢွၼ်ၸူဝ်ႈၵဵပ်ႈၵူၺ်းေၵႃႈ ေပႃးေမႃဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းႄလႈ ေမႃႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼႆၸိုင်ႈ ဢမ်ႇႁိုင်မၼ်းေၵႃႈ တိုၼ်းေတႁွတ်ႈထိုင်တီႈယိူင်းမၢႆၽႂ်မၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းႁူႉ ထၢင်ႇဝႃႈပိူၼ်ႈေတယူႇၸွမ်းႁဝ်းၵူႈၶၢဝ်းၵူၺ်းႄလႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင်ဝႆႉေသ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လႆႈၼႅင်ၸႂ်ၶိုၼ်းၸွမ်းယဝ်ႉႁိုဝ်။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ
ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ(IG ဢၢႆႇၵျီႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။[4]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၵွင်ႉသၢၼ်ဢၼ်ၼိုင် ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ ငဝ်းတူင်ႉလႄႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၶဝ် ပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ Kevin Systrom လႄႈ Mike Kriegerၶဝ် လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2010၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇသေ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼႆႉ လႆႈတႄႇမႃးတီႈ iOS ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။ တွၼ်ႈတႃႇ ဢႅၼ်းတရၢႆႉတႄႉ ႁိုင်သွင်ပီ ထိုင် ပီ 2012၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ၸင်ႇၵွႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပီ 2012၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ feature – limited မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တႃႇ ဝိၼ်းတူဝ်း 10 မူဝ်ႇပၢႆး လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဝိၼ်းတူဝ်း 10 ၼႆႉ လႆႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ လႄႈ 2016၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိၼ်ႇသတႃၵရႅမ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ လႄႈ ငဝ်းတူင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်း upload ၶိုၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ လႄႈ ငဝ်းတူင်ႉ ၸိူဝ်းတေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ Filter သေၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄး၊ ဢဝ် tag သေၵေႃႈ ၸူႉတုမ်ထိင်းသိမ်း လႄႈ ၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးပႃးလႆႈ ဢွင်ႈတီႈ ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီ 2010၊ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ App Store သေ လႆႈပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇ app ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ iOS ယဝ်ႉ။
ပီ 2012 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 3 ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဢႅၼ်းတရၢႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလူတ်ႇလူင်း ဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း မီးၵႂႃႇ ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။
ပီ 2012၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵျႃႇၼႄႇဝေႃးသထရိ (Wall Street) လႆႈသပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးထိုင် တေႃႇလႃႇ 500 လၢၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[5]
ၼႂ်းလိူၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၶ် ၼႆႉ သိုဝ်ႉဢဝ် ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ တင်း တေႃႇလႃႇ 1 ႁဵင်လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ၸုမ်းသိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း MPFI-D ဝႃႈ ၼၵ်းၶၢဝ်ႇဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉဝႆႉမီး 50 ပၢႆ
ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းလိုၵ်ႉလမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ MPFI-D ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၺႃးတီႉဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။ တင်ႈတႄႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး လိူၼ် ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ လႄႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ။...
တႆးႁွတ်ႈ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး
ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆး ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်ယူႇဝႆႉ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ မိူင်းယၢင်းလႅင် ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 10/10/2021 ယူႇတီႈမူႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ/ အမေရိကန်သျှမ်းတိုင်းရင်းသားများအဖွဲ့...
ၽွင်းလူင်လႅၼ်လိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းယႃႇတူၺ်းၶၢဝ်ႇ BBC,VOA,DVB
ၸွမ်သိုၵ်း ထုၼ်းထုၼ်းၼွင်ႇ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇလႅၼ်လိၼ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၶၢဝ်းတၢင်းဝဵင်းပူႇထဝ်ႈ (ပူႇတႃႇဢူဝ်ႇ) မိူင်းၶၢင် ဝႃႈ ယႃႇတူၺ်း ယႃႇထွမ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC, VOA,...
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဢမ်ႇမီးမၢႆၾၢင် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇသမ်းၶဵမ်ႁႄႉၵင်ႈၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဢၼ်မႃးမီးတီႈမိူင်းငေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးမၢႆၾၢင် (မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇ) ၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇသမ်းၶဵမ်ႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃး ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈဢဝ်မၢႆၾၢင် ၸႄႈဝႂ်သင်မႃးလူး။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢႃယုတဵမ် 18 ယဝ်ႉၵေႃႈ...
ၼၢႆးမွၼ်ႇၼူႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဢၼ်ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉလူႉသဵင်ႈ
ၼၢႆးမွၼ်ႇၼူႉ ဢႃယု 86 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၶၢႆး ဢၼ်ၶီႇထူဝ်ႈလႃႈၵျီႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း မႃးပိၼ်ႈၵၢင်တၢင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းလႄႈ လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇၼႂ်ၼႆႉ 8/10/2021 သေ ၸုမ်းပရႁိတ ၼမ်ႉၶူင်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၸွႆႈထႅမ်လုမ်းလႃးၶၢပ်ႈတူဝ်ယဝ်ႉလီငၢမ်း။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈယူတ်းယႃတူဝ်...
ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ၽွင်းတၢင် UN တူၵ်ႇလၢတ်ႈတႃႇဢဝ်လိူင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ
ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ၽွင်းတၢင်လူင်မၢၼ်ႈ ၼမ်းလၢတ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈ ႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁႂ်ႈဢဝ်လိူင်ႈပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်းၼႂ်းပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈဢၼ်ၶဝ်လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႁဵတ်းလွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉ တင်းမူတ်းဝႃႈၼႆ။ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UN ၵမ်းထူၼ်ႈ 76 သိုပ်ႇၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 6/10/2021 ...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉ မေႃႁွင်ႉၵႂၢမ်းတႆးလႅင် ၵႂႃႇလႆႈ 6 ဝၼ်းယဝ်ႉပႆႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း ၽူႈႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆးလႅင်ၵႂႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၵပ်ႇသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇဢမ်ႇ လႆႈ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈၸႂ် ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1/10/2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸၢႆးဝေႇယၢၼ်ႇဢွင်ႇ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၽဵင်းတႆးလႅင် ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း...
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ 2 ၵေႃႉ ၼႂ်းသူၼ်မၢၵ်ႇၸွၵ်းမိူင်းၵိုင်
ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် သွင်ၵေႃႉ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် ၼႂ်းသူၼ်မၢၵ်ႇၸွၵ်း ဢိူင်ႇႁၢမ်းငၢႆး ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃဝႆႉ ဝႃႈ ၼႆ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 5/10/2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းၶိုင်ႈ...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပႂ်ႉၵဵတ်ႉ/လၢၼ်ႇ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းပူၼ်ႉပႅၼ်လူလၢႆ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃး
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပႂ်ႉၵဵတ်ႉ/လၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း၊ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇ လတ်းၵႂႃႇမႃး တွင်ႈထၢမ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇႁိုင် ယွၵ်ႇလၢတ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈ တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးသုၵ်ႉၸႂ်။ ဝၼ်းတီႈ 3/10/2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပႂ်ႉၵဵတ်ႉ/လၢၼ်ႇတီႈ ႁူၺ်ႈလိၼ်လမ် ၼႂ်းၵႄႈ...
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း ၺႃးၸုမ်းဢူၺ်းလီ ႁွင်ႉၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ 6 ၵေႃႉ
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်လႅင် ဢိူင်ႇပၢင်လႅင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး 6 ၵေႃႉ ၺႃးၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ ၵုမ်းတူဝ် ႁွင်ႉဝႆႉ ပႆႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ။ ဝၼ်းတီႈ 2/10/2021 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢင်လႅင်...
သင်ၶၸဝ်ႈ ထုင်ႉပူင်း ၶိုင်ပွင် တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး
သင်ၶၸဝ်ႈ ထုင်ႉပူင်း သီႇသႅင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ၽွတ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 4/10/2021 သင်ၶၸဝ်ႈ ထုင်ႉပူင်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်...
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင်တီႈပၢင်ႇၵေႇတုၼၼ်ႉ လူႉတၢႆၵေႃႉ႞
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 5/10/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၸၢႆးလူၺ် ဢႃယု 30 ပီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းပဝ်း ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း...
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးမီးတီႈမိူင်းငေႃႉ 260 ပၢႆ ပႃးမႄႈပုမ်ယႂ်ႇ 10 ၵေႃႉ
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်ပၢႆႈမႃးသွၼ်ႈဝႆႉ တီႈမိူင်းငေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူဝ်ၵူၼ်း 260 ပၢႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ မႄႈယိင်းၵမ်ႈၼမ်၊ မႄႈမၢၼ်းပႃး 10 ၵေႃႉ...
ၶႄႇၶတ်းၸႂ်တႃႇပိုတ်ႇၽၵ်းတူလႅၼ်လိၼ်ႁူးမႂ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ
တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵၢပ်ႈၵႃႇလ ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊ ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆသေ ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ သင်ႇပိၵ်ႉၽၵ်းတူ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ-တႆး ၵူႈႁူးလႆႈမႃးၶၢဝ်းတၢင်းၸမ် 2 ပီ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉၶိုင်ဢၢင်ႈပိုတ်ႇၽၵ်းတူၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်မႂ်ႇၼႂ်းၵႄႈ...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵဝ်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇသူၺ်ႇၽီႇမျေႇ
လူၺ်းဢမ်ၽွင် ဢႃယု 20 ပီ ၼၵ်းၶၢဝ်ႇၵဝ်ႇတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇ သူၺ်ႇၽီႇမျေႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်းတဢၢင်းပလွင်ႈ ဢၼ်ပၵ်းလုမ်းတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼၼ်ႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈတီႉၺွပ်းထိုင်ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/9/2021 ယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႉ။ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈ 30...


text:
ပုၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးၼႆလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢဝ်ငိုၼ်း လႄႈ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ်ၶဝ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး သူင်ႇငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ပွတ်းတၢင်းႁူဝ်ၶၢႆး တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 2,000,000 ပျႃး (သွင်လၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 September 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢဝ်ပႃႁႅင်ႈၶူဝ်ႈ (ပႃႇလၶျွင်ႇ) 23 ထူင်၊ ၽွင်ဝၢၼ် 10 ထူင်၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ 2 ထူင်၊ ၽၵ်းမီႇ 2 ထူင်၊ ၵိူဝ် 1 ထူင်လူင်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ 2 ၸွႆႉ၊ မိၼ်ႉ 1 ၸွႆႉ၊ ၼမ်ႉမၼ်း 13 ၸွႆႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉထႅင်ႈ လၢႆလၢႆလွင်ႈ တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 359,000 (သၢမ်သႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇၵဝ်ႈႁဵင်ပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 26 September 2021 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ငိုၼ်း တႃႇသိုဝ်ႉၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆသေ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ် ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,285,750 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉသွင်သႅၼ်ပႅတ်ႇမိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ၸဵတ်းပၢၵ်ႇႁႃႈသိပ်းပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 September 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 2,000,000 ပျႃး (သွင်လၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) လႄႈ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းၵိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင် ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 570,000 ပျႃး (ႁႃႈသႅၼ်ၸဵတ်းမိုၼ်ႇပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း မိူၼ်ၵၼ်။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ လႆႈတၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ် တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ လႄႈ ယွင်ႈယေႃးဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပႃႈမိၼ်ႉၸိင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း လႄႈ ယူႇၵႅမ်ၶၢင်ႈ ပူႇႁဵင်လုင်းသႅင်ႁၢၼ် ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ ဢိူင်ႇၵုင်းသႃႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မႃးပီႊယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၽူဝ် သဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ ၸမ် 2 လိူၼ်။
ဝၢႆးသေ ပူႇႁဵင် လုင်းသႅင်ႁၢၼ် လႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ပႃႈမိၼ်ႉၸိင်ႇ (မေးၼၢင်း ပူႇႁဵင် လုင်းသႅင်ႁၢၼ်) ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီလႄႈ တူၵ်းၼမ်ႉတႃႁႆႈၵူႈဝၼ်းသေ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 2 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 22:00 မူင်း ပႃႈမိၼ်ႉၸိင်ႇ လႆႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် လႄႈ သဵၼ်ႈလိူတ်ႈတႅၵ်ႇၼႂ်းဢွၵ်း ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 59 ပီႊ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − ၸဵမ်မိူဝ်ႈလုင်းႁဵင် သႅင်ႁၢၼ် ႁဝ်းသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပႃႈမိၼ်ႉၸိင်ႇ ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီ ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ သေႃးၵၸွမ်းၽူဝ်သေ ႁႆႈၵူႈဝၼ်းဢေႃႈ၊ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇသူႈၵိၼ်ၵႃႈႁိုဝ်၊ ပႃႈမိၼ်ႉၸိင်ႇ လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇဢွင်ႈတီႈႁိူၼ်း ၵူၺ်းၶႃႈ− လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ပေႃးထိုင်ဝၼ်းထီႉ 5 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ) လုၵ်ႈလုၵ်ႈလၢၼ်လၢၼ် လႄႈ ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ တေဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ပႃႈမိၼ်ႉၸိင်ႇ ပူၼ်ႉၶဝ်ႈပႃႇၸႃႉသေ ပေႃးထိုင်ဝၼ်းထီႉ 8 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ) သမ်ႉ တေႁႅၼ်းသွမ်းလူႇတၢၼ်းပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင် သုၵတိ တီႈၵတ်းယဵၼ် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇတေႃႉသူင်ႇလႄႈ တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိၵ်ႉဢိုတ်းသၢႆၵၢၼ်မိၼ် ၵူႈမိူင်းမိူင်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းထႅင်ႈ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 30 November 2020 ယၢမ်း 23 : 59 မူင်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇတေၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈၵုမ်းထိင်း သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်တေတေႃႉတၢင်ႇ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶဝ်ႈမႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈသိုပ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိၵ်ႉဢိုတ်း သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၶႂ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ၵိုတ်းၶၢင်ႉဝႆႉယူႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ် ၵႂႃႇႁပ်ႉပွၵ်ႈၶိုၼ်းၵေႃႈမီးယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးမိၼ်ႉသူၺ်ႇ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 2 February 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 20 October 2020 ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်းသၢႆၵၢၼ်မိၼ်ၼႆႉ မီး ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 22,604 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း 4,341 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသဵင် 26,945 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇယႃႈယႃ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 31 October 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸမ်တေမူတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၶိုၼ်းၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းထႅင်ႈ တႄႇဝၼ်းထီႉ 1 November 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 15 November 2020 မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ UN တုၵ်းယွၼ်းယႃႇႁႂ်ႈလႆႈသူင်ႇၸိူဝ်းၶဝ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မႆႈၸႂ်တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈလွတ်ႈၽေး။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 2 April 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယူႇတီႈ လုမ်းၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (OHCHR) ဢၼ်ယူႇဝႆႉတီႈ ၼႂ်းဢေးသျုး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNHCR) လႆႈဢွၵ်ႇသပ်းၸႅင်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်မီးလႅၼ်လိၼ် တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵိုတ်းယင်ႉလွင်ႈသူင်ႇတူဝ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ပၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸိူဝ်းၼႆႉပႃး ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵူႈမိူင်း ၸွႆႈၵၼ်ႁႃလွၵ်းလၢႆး တႃႇႁႂ်ႈၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်လႆႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈၸိူဝ်းၶဝ် တေပၢႆႈမႃးလူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းပႆလိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ၶတ်းၶႂၢင်ၸိူဝ်းၶဝ် လႄႈ ယႃႇသူင်ႇတူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆ။
Gillian Triggs ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းလိူတ်ႇမႆႈသေ ပၢႆႈႁႃတီႈၵတ်း တီႈလွတ်ႈၽေး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းလၢႆလၢႆမိူင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၶဝ် ယွၼ်ႉၼႂ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးတင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ လႄႈ ၽူႈယိင်း ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်ထုၵ်ႇလီလႆႈႁပ်ႉ လွင်ႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ဝႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေလႆႈသူင်ႇတူဝ်ၸိူဝ်းၶဝ် ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ပဵၼ်ၽေးတေႃႇ သၢႆၸႂ်ၶဝ်၊ မၢႆမီႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉ လွင်ႈတေဢမ်ႇလႆႈသူင်ႇတူဝ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပွၵ်ႈၶိုၼ်း ၽွင်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉယူႇၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
Cynthia Veliko တူဝ်တႅၼ်း လုမ်းၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵေႃႉလႂ် ၶႂ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ယွၼ်ႉလွင်ႈလွတ်ႈၽေးသၢႆၸႂ် လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၸိူဝ်းၶဝ် လႆႈထုၵ်ႇၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ဝႆႉယူႇ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း တီႈႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ထုၵ်ႇလီယူႇၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၵိုတ်းယင်ႉလွင်ႈသူင်ႇတူဝ် ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ႁႂ်ႈပၼ်သုၼ်ႇလႆႈၸိူဝ်းၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း လူၺ်ႈယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်တုမ်ဝႆႉၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း (Save the Children) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်း ၶႃႈႁႅမ်တၢႆလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈဢေႇသုတ်း 43 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယုလဵၵ်ႉသုတ်း 6 ၶူပ်ႇ လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆပႃး ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (AAPP) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 1 April 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ တီႈဢေႇသုတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 543 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကလေးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kale) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၸႄႈတွၼ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်း ထိူၼ်ႇလူင်မႁႃႇမျႅင်ႇသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း မူင်ႇယႂႃႇ၊ ထုင်ႉၵၢၼ်ႉပလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆလူင်သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပူင်ႇတွင်ႇ ပူင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇသေ ၵၢႆႇၸူးၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉ၊ ထုင်ႉပၶူၵ်ႉၵူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း ၼႆႉ လႆလတ်းထုင်ႉၶမ်းတီႈသေ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆႇလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ဢဝ်တင်း ၵျုၼ်းလႃႉ၊ မျေႇတူး၊ ထုင်ႉတႅတ်ႉၵႄႇၵျိၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းသုင် ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ 2 လၵ်းတင်း ၼမ်ႉမျိတ်ႉတႃႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တိၼ်လွႆ လွႆၶျၢင်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 892 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 24 လွၵ်းၽႃႇလူင်ႇယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ 20 ပွၵ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်းတင်းသဵင်ႈ မီး မွၵ်ႈ မိုၼ်ႇပၢႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 3158 ၵေႃႉ လႄႈ လင်ႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 567 လင်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေ ဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၵဝ်ႈႁူင်း လႄႈ မီးဝႆႉ ပၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ဝဵင်းၼိုင်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 5 ပုၼ်ႈ 3 ပုၼ်ႈၼႆ့ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃးသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼႃးသေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ တိတ်ႉၶျွၵ်ႉ ဢၼ်ယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း မွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ထၢင်ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႄႇၶုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ သၼ်လွႆၶျၢင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း လူႇသျေႇ (ႁွင်ႉ) လူးသႅင် ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢိၼ်ႇတိယ-မၢၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉလူင်းမႃး တင်းႁူဝ်ႁိူၼ်း ႁူဝ်ႁိူၼ်းသေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သူၼ်ၵၢၼ်ၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉမႄးၽဵဝ်ႈႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းသေ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈဢေႇမၢင်ၵႂႃႇ ပေႃးထၢၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ ဢၼ် ၶုၼ်ၶေႃၶမ်းသီႇရိထမ်ႇမသေႃးၵ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၼႇယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးရႃႇၸမႁႃႇမုၼိၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။[1]
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ႉဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ ၶူးဝဵင်းၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇ ဢၼ်လူႉလႅဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁၼ်လႆႈတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ ဝဵင်းၷၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉၼႆ့ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 329 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ "ၵၢတ်ႇလိုဝ်း" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၼၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း၊ တႆး၊ တႆးလႅင် လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမျၢၼ်ႇမႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ။ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႃး၊ ၵၢၼ်သူၼ်၊ ၵၢၼ်ႁႆႈသေၵေႃႈ ၵႃႉၵႃႉၶၢႆၶၢႆ ၵုၼ်ႇသိၼ်သေ ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ် တင်း ႁိူဝ်းမိၼ်၊ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ၊ လူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးပႃးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း မီး (208) လၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း သေ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈမိူၼ်ၼၼ် ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ လုၵ်ႉတီႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၸၢင်ႈၵႂႃႇၽႅဝ်လႆႈ ဝဵင်းတိတိမ်၊ ႁႃးၶႃး၊ ၾလၢမ်း တီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈၵႅင်း၊ မူင်ႇယႂႃႇသေ ၶႂ်ႈၵႂႃႇထိုင် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈထိူၼ်ႇမႁႃႇမျႅင်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ်တင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ လႆႈဢဝ်ပေးသေ ၶၢမ်ႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶၢင်တွင်း (ၵလေးဝ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ယၢၼ်မွၵ်ႈ (12) လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉၸီးၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းတင်းၼမ်သေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်မႃးသေ လႆႈပိုတ်ႇမႃးပၼ် မိူဝ်ႈပီ 1996၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ (16) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီႈဝႆႉ ပၢင်ႇၵႂၢင်းလဵၼ်ႈ၊ ႁူင်းလဵၼ်ႈလွတ်ႈၽူၼ်လူမ်း၊ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း၊ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆတၢင်းလဵၼ်ႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ႇ ၼႃႈယၢဝ်းမၼ်းမီး (5500) ထတ်းယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢတ်ႇလိုဝ်း ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၶေႃးလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းတၢင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၸႄႈတိူင်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈပေႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၶိုတ်းၸၼ်ႉ၊ တႃႇယူႇတႃႇသဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၵၢတ်ႇလၢတ်း တီႈ တၢင်းႁူပ်ႉဢူးဢွင်ႇၸေႇယ ၼၼ်ႉ ပၵ်းဝႆႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈတွင်း သတူဝ်းသုထမ်ႇမ မႁႃႇပၼ်ႇထုလ ၶီႇမႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၶီႇမႃႉၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃးပၼ် မိူဝ်ႈပီ 1995၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (16) ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (1)