text:
CATEGORY
သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ
ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း သၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈလုမ်ႈၾႃႉ
ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တၢင်းႁႅင်း 6.0 ရိၵ်ႊတိူဝ်ႊ ပႆႇလႆႈႁူႉလွင်ႈလူႉသုမ်း ၵၢၼ်ဝၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆ
ၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၽျၢၵ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ တေလူင်းၶုတ်းၶမ်း
ၽူႈတူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈ ထုင်ႉၼမ်ႉမႃႉ လႆႈႁပ်ႉသူး ၸဝ်ႈသုၸၼ်ႇတီႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 10
ၾူၼ်တူၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၾၢႆၼမ်ႉၶိုၼ်ၵူၼ်ႇ ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈထူင်ၶဝ်ႈ၊ ပုမ်ႇၶဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈ သူၼ်ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 25/11/2017 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းထပ်းၵၼ် လၢႆလၢႆဝၼ်းသေ ၼမ်ႉလုပ်ႇၼွင်းထူမ်ႈ ၸွမ်းတူင်ႈႁႆႈတူင်ႈၼႃး ၸွမ်းဢိူင်ႇ...
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေႁႅတ်ႉၼမ်ႉၶွင် ၾၢႆၵဵင်းႁုင်ႈ 13 ဝၼ်း တုမ်ႉယွၼ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ
ၼႂ်းဝူင်ႈလဵဝ် ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး 4 ပွၵ်ႈ
ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်းႁႅင်း 4.7 ရိၵ်ႊတိူဝ်ႊ


c: text/html

text:
ၶေႃႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵေႃၵပ်းသၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တႃႇမႄႈၼမ်ႉမိူင်းတႆး (ASSR)
ဝၼ်းထိ 15/01/2018
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ပၢင်ၵုမ် IFC တူၼ်ႈတီးယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ဢမ်ႇယဵၼ်လႄႈမီးလွင်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်
ၵေႃၵပ်းသၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တႃႇမႄႈၼမ်ႉမိူင်းတႆး(ASSR) သၢၼ်ၶတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၽူႈႁူမ်ႈပုၼ်ႈၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆႁႅင်းၼမ်ႉဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးမိူဝ်ႈၼႆႉႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်း၊ပၢင်ၵုမ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇ “ႁုပ်ႈတုမ်” ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈလူင်းၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်းstrategic environmental assessment (SEA) ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆ။ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉၶွမ်ႊပၼီႊငိုၼ်း ၵွင်တိုၼ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းInternational Finance Corporation (IFC) ၶပ်းၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းမႃးတင်ႈတႄႇပီ 2016။
တင်ႈတႄႇၸဵမ်လႂ်မႃးၵေႃၵပ်းသၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တႃႇမႄႈၼမ်ႉမိူင်းတႆးႁဝ်းလႆႈသၢၼ်ၶတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈ လူင်း ၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်း(SEA) ဢၼ်တိုၼ်းပဵၼ်ၼႃႈတိူဝ်ႈ တႃႇပၼ်ႁႅင်း ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆယႂ်ႇလူင်ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇလႄႈၶွမ်ႊပၼီႊ သၢင်ႈ ၽၢႆသေပဵၼ်ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 23/12/2017 ၼၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးမွၵ်ႈ 1,000 ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းၶူင်းၵၢၼ်သၢင်ႈၽၢႆၼိူဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်းပႃးတင်းၽၢႆၼွင်ၾႃတီႈ ၸႄႈ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းယွၼ်ႉႁႅင်းၾႆးမၼ်းတေဢဝ်သူင်ႇၸူးမိူင်းၶႄႇၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆၼွင်ၾႃၼႆႉငဝ်းလၢႆးမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်းၽၢႆတၢင်ႇဢၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊မီးယူႇဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်တီႈဢၼ်မီးၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်တေႃႇသူႈတွၼ်ႈတႃႇသုၼ်ႇလႆႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ၼပ်ႉ ႁူဝ်သိပ်းပီ။လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇၾၢႆႇလဵဝ်သေႁႃတၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၽၢႆၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈ ဢၼ်မီးပၼ်ႁႃသိုၵ်းသိူဝ်ယုင်ႈယၢင်ႈၽွင်းလၢႆၾၢႆႇႁႃတၢင်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၶူဝ်း တိုၼ်း သၽႃဝၼၼ်ႉယူႇသေၸၢင်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃလႄႈသေႇယူင်းပူင်းယႃႉႁႂ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
IFC ထုၵ်ႇလီၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ႈ(တႃႇသၢင်ႈၽၢႆ)မၼ်းၼၼ်ႉမႃးၸဵမ်လႂ်ယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈလဵဝ်ပၼ်ႁႃယုင်ႈယၢင်ႈသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈၶႂ်ႈဝႃႈႁၢဝ်ႉႁႅင်းမႃးၵူႈၾၢႆႇသေပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းထႅင်ႈၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်လွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆလွင်ႈမႃးဝၢႆးၵၢၼ်လူင်းႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႃႇၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး) လူင်ႈၼႃႈၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်းႁႄႉႁၢမ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၻီႊသိမ်ႊပိူဝ်ႊလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး၊ၵၢၼ်ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းဢၼ် IFC ၸတ်း ၼႂ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉယိုင်ႈၶႅၼ်းပဵၼ်တီႈလီႁီႉလီၼႄးယဝ်ႉ။
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင်ၸုမ်းသၽႃဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၸိုင်ႈတႆးလၢတ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈၼႆႉမိူၼ်တင်း IFC ၽိူမ်ႉလွင်ႈ လူ လၢႆသႂ်ႇၼႂ်းတၢင်းဝၢတ်ႇၸဵပ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းၽူႈႁူမ်ႈပုၼ်ႈၶဝ် တီႈတူၼ်ႈတီးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ၊ၵွပ်ႈဝႃႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈၵုမ်းထိင်းၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝတႃႇမီးသုၼ်ႇတႅပ်း တတ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်မၼ်းၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈၺႃးႁႄႉႁၢမ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။
ၵေႃၵပ်းသၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တႃႇမႄႈၼမ်ႉမိူင်းတႆးယင်းၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းငိုၼ်းၵွၼ်ႈယႂ်ႇဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွတ်ႊသ်တရေႊယႃႊၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ႈလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ (တႃႇသၢင်ႈၽၢႆ) ၼၼ်ႉ တေႉတေႉၵွပ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈတႃႇၼႃႉ AusAid ဢၼ်ပႃးၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၸဝ်ႈတႃႇၼႃႉတၢင်းလၢႆၼၼ်ႉသမ်ႉတတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပၢႆႈၽေးၸွမ်းလႅၼ်လႄႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁၢမ်းႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇဢွၼ်ၵၼ်ၼီပၢႆႈၽေးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်မိူဝ်ႈပီ 1996-1998 ၼၼ်ႉသေႁဵတ်းႁႂ်ႈပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁၢမ်းဝႆႉတႃႇ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉထူမ်ႈယွၼ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၽၢႆတႃႈသၢင်း (မိူင်းတူၼ်) ၼိူဝ်မႄႈ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် +95- 92- 6436- 2973
ၸၢႆးထမ်းဢၢႆး +95- 99- 7187- 9982
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66- 62- 941- 9600
PDF files:>>>

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ဖားကန့်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Phakant) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ်မေႃႇသႅင်ၶဵဝ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းပဵၼ်မႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈဢၼ်တႄႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1832 ၼၼ်ႉ ပူႇလွႆႁိူင်း လႄႈ ၸုမ်းမၼ်း ၶဝ် (၆) ၵေႃႉၼႆႉ တင်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ် သူပ်းႁွင်ႈမျွၵ်ႉၽျူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းသူပ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉလွႆၽႃႁိၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်းသေ တင်ႈဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း လွႆၽႃႁိၼ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႉတူၵ်းသေ လႆႈလိုဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽႃၵၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလွႆၵူၼ်ႇၵၢၼ်ႉတူၵ်းယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းတႄႇ ၽႃၵၢၼ်ႉထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင် မိူဝ်ႈပီ 1836 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်လီႁူႉထႅင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်မေႃႇသႅင်ၶဵဝ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် လိၼ်မေႃႇသႅင်ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ တႄႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၁၃ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉပဵၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢင်ႇႁွင်ႈဢုရု ၽၢႆႇၶႂႃယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် သႅင်ၶဵဝ်ၼႆ့ မီးဝႆႉ သႅင်ၶဵဝ်ၵျေႇတႅၵ်ႉ လႄႈ သႅင်ၶဵဝ်ၼႅတ်ႉၽရၢႆႉ ၼႆ မီးဝႆႉသွင်မဵဝ်းသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မဵဝ်းၵျေႇတႅၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လဵဝ် တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ သႅင်ၶဵဝ်ၵျေႇတႅၵ်ႉဢွၵ်ႇသေ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးလွၵ်းၵၢတ်ႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သႅင်ၶဵဝ်မႃးပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဢိူင်ႇသိုင်ႇမူ၊ တီးဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈယေႇၵျီႇ ႁူပ်ႉၵၼ် တီႈမၢႆဢိင်ဢၢင်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၉၂-ၸီႇ ၂ပီ ၈၅၅၆၂၂ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပုတ်းသႅင်ၶဵဝ်လူင် ဢၼ်ၼႃႈယၢဝ်းမီး ၇၀ ထတ်း ၼႃႈၵႂၢင်ႈ မီး ၁၆ ထတ်း ၼႃႈသုင် မီး ၂၀ ထတ်း ၼၼ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမၼ်းသေ လႆႈၵေႃႇႁဵတ်း ႁွင်ႈၼႄသႅင်ၶဵဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မီးၼမ်ႉၼၵ်း ၁၁၀ တၢၼ်ႇ၊ ၆၆,၀၀၀ ၸွႆႉသေ ပဵၼ်သႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၶႅမ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တီႈသႅင်ၶဵဝ်ဢွၵ်ႇ တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မေႃႇၼႆသေ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႃႈတီႈ ၵူႈဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈ ၵူႈဝဵင်းဝဵင်း မႃးၶုၵ်းမႃးႁႃ သႅင်ၶဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မေႃႇသႅင်ၶဵဝ်ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် တီႈၶႄႉၵၼ်ႁႃသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈၸႂ်ႉရူတ်ႉလူင်သေ ၵေႃႇၶုတ်းၸူင်ႁႃ ၶိုၼ်းၶိုၼ်းဝၼ်းဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၁, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 24, 2015


text:
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2020 ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းလုၵ်ႈလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 8 ဝၼ်း တေမႃးၼႆႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (ႁိုဝ်) ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၵရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ – NLD ဢၼ်ပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉ ဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉတေၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး 156 တီႈ/ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်း 156 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႃးၸိုဝ်ႈၸၢႆး/ၼၢင်း ၼမ်းၼႃႈ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ်တႆး မီး 46 ၵေႃႉ။ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (ႁိုဝ်) ပျီႇထွင်ႇ ၸူႉၵျၢၼ်ႉၶၢႆႇယေးၼိၼ်ႉၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃတီႇ USDP ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉသမ်ႉ တေၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး 151 တီႈၼင်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႃးၸိုဝ်ႈ ၸၢႆး/ၼၢင်း ၼမ်းၼႃႈ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တႆး ၼၼ်ႉမီး 54 ၵေႃႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ၸိူဝ်းၶဝ် မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်? ။
ၶဝ်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ တႃႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ
ၸၢႆးၸူဝ်းဝိၼ်း ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) ဝဵင်းမူႇၸေႊ လၢတ်ႈဝႃႈ – “ၼင်ႇႁိုဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း တေဢမ်ႇလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းတေၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ၊ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉၵေႃႈ တၢင်တူဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်” – ဝႃႈၼႆ။
ပႃႇတီႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈမီးယူႇၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်းႁၼ်တႄႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တႃႇတေပဵၼ်လႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးပႃႇတီႇသွင်ဢၼ်ၵူၺ်း။ တၢင်းပႃႇတီႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶႅၼ်ႇယူႇၼမ်ယဝ်ႉ၊ ၶႃႈႁဝ်းၸင်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈတၢင်တူဝ် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်ႈၶေႉၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ် ပႃႇတီႇလူင်၊ သင်ဝႃႈလႆႈပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၵႂႃႇၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း တေဢမ်ႇလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းတေၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ၊ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉၵေႃႈ တၢင်တူဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်။
ပေႃးလိူၵ်ႈတင်ႈမႃး ပေႉ ဢမ်ႇပေႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁဵတ်းတႃႇပီႈ ၼွင်ႉတႆး ႁဝ်းၵူၺ်း။ ပေႃးဝႃႈပေႉလိူၵ်ႈတင်ႈမႃးတႄႉ ၸွမ်းၼင်ႇပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းပွတ်းၼႆႉ မီးပၼ်ႁႃလွင်ႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼၼ်ႉ ၵႃႈၼင်ႇၶႃႈႁဝ်းပေႉလႆႈ ဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ တေၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်။ ပေႃးၶႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇပေႉလႆႈၵေႃႈ တေတၢင်ႇထိုင်ပႃႇတီႇလူင်ႁဝ်း ငဝ်ႈငုၼ်းလူင်ႁဝ်းသေ ၸွႆႈထႅမ်ၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ် ၵႂႃႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ၸၢႆးႁွမ်ၼွႆႉ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ၵဵင်းတုင်လၢတ်ႈဝႃႈ – “ပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပႃႇတီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပျီႇထွင်ႇၸု) ဢေႃႈ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ။ ၶႃႈမႃးၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတီႈသၢင်ႇသီႈၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေၸွႆႈလႆႈၼမ်လိူဝ် ပႃႇတီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ၶႃႈႁဝ်းမႃးၶဝ်ႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႇတီႇမၢၼ်ႈၶႃႈ၊ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈႁဝ်းမီး 135 ၶိူဝ်း၊ ၶိူဝ်းယႂ်ႇမီး 8 ၶိူဝ်း၊ မၼ်းပႃးၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈၶိူဝ်း ၵူႈၵေႃႉ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်လဵဝ်။ မၼ်းပဵၼ်ပႃႇတီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပျီႇထွင်ႇၸု) ၼႆလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၶႃႈမႃးၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတီႈသၢင်ႇသီႈၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸွႆႈလႆႈၼမ်လိူဝ် ပႃႇတီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶႃႈႁဝ်းလူင်းၵႂႃႇၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈတေပေႉလိူၵ်ႈတင်ႈ ယူႇၶႃႈ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁူႉ ထၢင်ႇဝႃႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶႃႈႁဝ်းလႆႈ လူင်းသပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉဝႃႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ၊ မၼ်းပဵၼ်ပႃႇတီႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ မၼ်းမိူၼ်တင်းပႃႇတီႇတႆးႁဝ်း၊ ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈၵႂႃႇလႆႈသဵင်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပိူၼ်ႈၵေႃႈယုမ်ႇယမ် ၼပ်ႉထိုဝ်ၶႃႈႁဝ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈၸွႆႈဝႆႉတီႈၵူၼ်းမိူင်း မီးၼမ်ၼႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းတေပေႉယူႇ မၼ်ႈၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးဝႃႈပေႉလိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၼႆ ထီႉၼိုင်ႈၼႆႉ တေႁဵတ်းပၼ်တႃႇၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တီႈမိူင်းၵဵင်းတုင် ႁဝ်းဢွၼ်တၢင်း၊ ထီႉသွင် တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇတၢင်းၵႄႈၶႆၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵႂႃႇယူႇၶႃႈ။
ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်တူဝ်တႆး တၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်း —-
ၸၢႆးသိူဝ်ႁၢၼ် ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ (1) လၢင်းၶိူဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ – “ပႃႇတီႇဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေပဵၼ်ပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းႁဝ်း ပေႉၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်လႆႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ၵၢၼ်ပႃႇတီႇၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢွင်ႈတီႈၵႃႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တႆးႁဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၼမ်ၼမ် လူဝ်ႇလႆႈတီႈယူႇၼမ်ၼမ်၊ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းၶဝ်ၼမ်ၼမ် ဢၼ်ႁဝ်း ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေဢမ်ႇထိုင်တီႈမၼ်းလႆႈ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉႁဝ်းယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇတႆး ၵူၼ်းၶဝ် ၶေႉၶႅင်ႇမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းမီးယူႇယဝ်ႉ၊ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၼႂ်းတႆးႁဝ်းၵႂႃႇႁိမ်ၵၼ် ၽိုတ်ႉၵၼ်ယူႇထႅင်ႈၵူၺ်း။ ပိူၼ်ႈမႃးယူႇတီႈ မိူင်းႁဝ်း ပေႃးႁဝ်းမေႃၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇ ပွင်ႇဝႃႈၵၢၼ်ႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေၶိုပ်ႈၼႃႈၵႂႃႇၼမ်” ဝႃႈၼႆ။
ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ပိူင်ဢၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပိူင် 2008 ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၾႅတ်ႊၻရႄႊ။ ၼႂ်းပိူင် 2008 ၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉတႅၵ်ႇလႅင်းလီယဝ်ႉ ပႃႇတီႇလႂ်ပေႉၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႆႈ။ ပေႃးႁဝ်းမႃးတူၺ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၶိုၼ်း တႃႇတေမီးဢႃႇၼႃႇသေ မႃးၸွႆႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈယူႇၵေႃႈ မၼ်းတေယၢပ်ႇ။ ပႃႇတီႇဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေပဵၼ်ပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းၽွင်းႁဝ်း ပေႉၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ တႅၼ်းၽွင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉၵမ်ႈၼမ် ၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈ မၼ်းမီးပိူင်မၼ်းတင်းၼမ်။
သမ်ႉထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၵၢၼ်တႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ၸႄႈဝဵင်းလႂ်ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပၼ် 3 ၵေႃႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇ တၢင်တူဝ်တႆးတၢင်ႇမိူင်း၊ ႁဝ်းတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းလၢင်းၶိူဝ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်တူဝ်တႆး။ တၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းလၢင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈမၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၶႄႇ၊ တီႈဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႉလႂ်ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈတူၺ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉမူတ်းမူတ်း၊ မၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄတူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ မၼ်းမီးၼႃႈတီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵူၺ်း၊ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၼၼ် ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် မုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မၼ်းတေဢမ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈလႆႈ။
ၽႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ်တႆးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။ တူၺ်းသၢင်ႇသီႈ ယူႇတီႈလၢင်းၶိူဝ်း ၵေႃႈ ပဵၼ်တႆးယူႇၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပေႃးၶဝ်ဢမ်ႇယူႇဝႆႉၵေႃႈ မၢၼ်ႈတေမႃးယူႇၵူၺ်း၊ မၼ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီယူႇ။ တီႈၼူၵ်ႉယုင်းၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ် ပေႃးဝႃႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇယူႇ ပေႃးမၢၼ်ႈမႃးယူႇၼႆၵေႃႈ ပေႃးမၢၼ်ႈပေႉ သမ်ႉပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းမၢၼ်ႈ၊ တႃႇတႆးႁဝ်းတေဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈသင်။
သမ်ႉထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ႁဝ်းလၢတ်ႈလွင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်း ဢမ်ႇမေႃဢဝ်တီႈၼင်ႈမၼ်းဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ပေႃးပဵၼ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊမႃးယဝ်ႉ ႁဝ်းလူင်းၶေႉၶႅင်ႇ ၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းတေယူႇယၢဝ်းလႆႈၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ မၼ်းလူဝ်ႇပူၵ်းပွင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတိၵ်းတိၵ်း၊ ပေႃးပူၵ်းပွင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဝႆႉၼႆတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊၵေႃႈ ၽႂ်မႃးလူင်းမႂ်ႇၵေႃႈ မၼ်းတိုၼ်းလိူၵ်ႈၵူၼ်းၵဝ်ႇ တိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း၊ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ပိူင်တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ- ဝႃႈၼႆ။


text:
မႂ်သုင်ၶႃႈ။ ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လႆႈပၢႆးၼႄၵၼ်မႃး လွင်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2023 ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈၵႄႈၵၢၼ်မိူင်းၼႆၶႃႈၼေႃ။ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ ယူႇတီႈ ၸၵၸတႄႉ လမ်တၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်း ၵၢၼ်မိူင်းမၼ်း 5 ၶေႃႈ ဢၼ်တမ်းဝၢင်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီၵၢႆ လိူၼ်ၾႅပ်ႊၽဝႃႊရီႊပူၼ်ႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉၶႃႈၼႃ။ ၵႃႈဢမ်ႇလႆႈ ဢႃၼႃႇၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇၸူး မၼ်းတိုၼ်းတေၵၼ်ႉၵူၵ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇလႄႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈမၼ်း ပေႃးႁဵတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈသေ ပဵၼ်မႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လူၺ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ ၵႃႈတေလႆႈယွမ်း ႁပ်ႉမၼ်းယူႇၼႆ ဢိင်ယၼ်ပိူင်ပဵၼ် မိူဝ်ႈပီ 2010 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶဝ်တိုၼ်းမၼ်ႈၸႂ်ယူႇႁင်းၶဝ်ၶႃႈၼႃ။
ဢဝ်ပၵ်းပိူင်ဝႃႈၵေႃႈ ၸၵၸၼႆႉ ဝၢႆးလိူၼ် လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ ပီ 2023 မၼ်းၵႃႈလႆႈၶိုင်ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းဝႃႈၵေႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးႁူးဢွၵ်ႇ တေဝႃႈဢဝ်ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ၵၢၼ်ယိုတ်းမိူင်းမၼ်းဝႃႈၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇလုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ႁုပ်ႈငမ်ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇပီယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင် ၼၼ်ႉ ၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်တိုၼ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႆႉၸိူင်ႉၼႆၶႃႈၼႃ။တႃႇတေပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁွင်ႉႁူၺ်း ပႃႇတီႇၸိူဝ်းၸမ်ၶဝ်သေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈတင်ႈ UPDJC ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁွမ်တွမ်ဝႆႉ တႃႇႁူမ်ႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းၵၼ် ပေႃးယဝ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ တေမႄးပၼ်လၵ်းမိူင်း ဢဝ် မတ်ႉတႃ 261 ႁဵတ်းတွင်ၵိူဝ် ယွၵ်ႇဝူဝ်းလိူင်းသေ လၢမ်ႈဝႆႉၼႂ်းၶွၵ်ႈ 2008။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပႃႇတီႈသၢင်ႇသီႈတေပေႉၼၼ်ႉ မႄးၽွတ်ႈၶိုၼ်းၼႃႈတီႈလိူၵ်ႈတင်ႈ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ ခရိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းႁုပ်ႈႁူမ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ် ယဝ်ႉၵေႃႈ ပိၼ်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းပိူင် တွတ်ႈမႄး လၢႆး PR ၼင်ႇႁိုဝ် ၾၢႆႇ ပႃႇတီႇသၢင်ႈသီႈ ပေႃးတေပေႉ ၼႄႉၼွၼ်းလႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်းၸိူဝ်းဢၼ် ၸမ်ၸႂ်မၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈ ႁုပ်ႈငမ်လႆႈၼႃႈတီႈ။ ဢမ်ႇႁိုင် သမ်ႉတေမႄးၶိုၼ်းထႅင်ႈ ပိူင်ၵေႃႇတင်ႈပႃႇတီႇ ဢၼ်ဝႃႈ ပါတီထူထောင်ခြင်း ဉပဒေ ၼၼ်ႉသေႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃႇတီႇဢွၼ်ႇဢိတ်းၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈတင်ႈတူဝ်လႆႈသေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၵႂႃႇသွၼ်ႈႁူမ်ႈတႂ်ႈမိုဝ်းၶဝ်။ယဝ်ႉသမ်ႉ ႁိပ်ႇႁွမ်ႈပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် မႃႇႁႅင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉယႃႇႁႂ်ႈတူင်ႉၼိုင်လႆႈၼႆသေ ၶၢတ်ႈၶွပ်ႇပႅတ်ႈလွင်ႈၵပ်းသၢၼ်တေႃႇ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၸုမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢမ်းလိူၵ်ႈတင်ႈတေႉမႃး ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈမီးၸုမ်း NGO ဢၼ် ဢေႃးၸႃႇ ယႂ်ႇပႂ်ႉထတ်းပႂ်ႉထွင်တေႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၽွၼ်းၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းၼင်ႇၼၼ်သေ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈလဵဝ် တတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ သၢႆတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ NGO ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၸၵၸ ၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉၶႃႈၼႃ။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁွင်ႉႁူပ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၸုၵ်းယူႇလႅၼ်ၵၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၾၢႆႇ NUG ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၾၢႆႇ NUCC လႄႈ ၾၢႆႇၸၵၸၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိူင်းၸွမ်းၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉမႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေယဝ်ႉ တင်း ပၼ်သုၼ်ႇလႆႈ တင်းမိပ်ႇငႅၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇယွမ်းႁပ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်။ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၵေႃႈတီႈၵေႇသုတ်း ယႃႇႁႂ်ႈ လႆႈယႃႉၵဝ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။ပေႃးဝႃႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈပေႉ တေၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်း တႃႇတင်ႈၸႄႈမိူင်း တႃႇပၼ်ၼႃႈတီႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဝႃႈၼႆသေ ဢဝ်ၼမ်ႉၽိုင်ႈတႃးၶူမ်းလႅဝ်း ယိုၼ်ႈၸူးဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၶႃႈၼႃ။
ၸင်ႇဝႃႈပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေသိုပ်ႇပူတ်းဢဝ်လႆႈဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေလႆႈ ဢႃႇၼႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸၵၸၼႆႉ တိုၼ်းတေႁဵတ်းယူႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈဝႆႉၼၼ်ႉ။သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈတေႉၵႂႃႇၸိုင် သၢၼ်ၶတ်းၵေႃႈလီ ၵမ်ႉယၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တဵင်ႈထမ်းၵေႃႈလီ ဢမ်တဵင်ႈထမ်းၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းတေၵိူတ်ႇမီးမႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွၼ်ႈယွတ်ႈ(ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ)ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၼႃ။ ဢၼ်ဝႃႈလူင်ပွင် ၸိုင်ႈၶွၼ်ႈယွတ်ႈၼၼ်ႉ ၵႃႈတေပေႃႇမႃးယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼႃႈတပ်းသိုၵ်းၼႆႉ တိုၼ်းတေပဵၼ်မႃးၸွမ်ၸိုင်မိူင်းယဝ်ႉ။ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵိူတ်ႇမီးမႃး လူၺ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႆၵေႃႈ တေဢွၼ်ယွမ်းႁပ်ႉပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇယဝ်ႉၶႃႈၼႃ။ထိုင်ၵမ်းၼၼ်ႉမႃး ၵုမ်ႇတေထဵင်ဝႃႈ ၸိူဝ်းႁဝ်းဢၼ်ဢွင်ႇပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး 2020 ၼၼ်ႉၵွႆးၶဝ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉယူႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈႁွင်ႉၶႂ်ႈသႅၼ်ႇ ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃးတႄႉ တေဢမ်ႇတၼ်းၶိုတ်းၶၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် လူၺ်ႈၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉၶႃၼႃ။ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၵိူတ်ႇမီးမႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႇၼႆ NUG ၶဝ် NUCC ၶဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၶတ်းၶၢၼ်ႉယူႇယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢႆႇဝၢႆးၵႂႃႇ မိူၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NCGUB မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 1991-92 ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ လႆႈလၢမ်းဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်ႉၶႃႈၼႃ။
တီႈတေႉမႃး NCGUB ဢၼ်ၽွတ်ႈတင်ႈမီးမႃးၼႂ်းပီ 1991-92 ၼၼ်ႉၼႆ ၾၢႆႇတိတ်းတေႃႇၵပ်းသၢၼ်တေႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၶႅမ်ႉတွၼ်းမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ပၵ်းလုမ်းလႆႈတီႈ ဝေႃႊသျိၼ်ႊတၼ်ႊ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၶိုၼ်ႈထိုင်လႆႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်လုမ်ႈၾႃႇ UN ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၶႃႈၼႃ။ၵူၺ်းၵႃႈ NUG မိူဝ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ၶႅမ်ႉတွၼ်းလိူဝ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးဢီႈသင်ၶႃႈလႃႇ ၼိုင်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉမီးၼမ်လိူဝ်သေ ပၢၼ် NCGUB ။ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်းၾၢႆႇ PDF ႁိုဝ်ႉ LDF ႁိုဝ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ၶိုၼ်မိုဝ်းတေႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်သိုၵ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းတိူဝ်းတွၼ်းလိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပၢၼ် ABSDF ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း တပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ယူႇၾၢႆႇလင် NCGUB မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၶႃႈၼႃ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ NUG မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်မၼ်းလႆႈ တႃႇတေပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢၼ်ႇပွင်ႇလႆႈၼၼ်ႉႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈထၢမ်ၶႃႈၼႃ။ႁဵတ်းသင်လႄႈ ႁဝ်းလႆႈမႃးလၢတ်ႈလွင်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈလႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်မႃးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2023 ဢၼ်ယူႇတီႈ ၸၵၸၶဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၾႅတ်ႊတရႄႊလႄႈ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မၼ်းၵူၺ်းတေၵႂႃႇၸွမ်း2008 ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈယူႇတီႈၵူၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈ တဵင်ႈထမ်းတြႃးၶဝ်ၸတ်းႁဵတ်းလႄႈ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းတိုၵ်းယႃႉယူႇၼႆႉ သမ်ႉၵူၺ်းမီးၾၢႆႇ NUG လႄႈ NUCC ၵမ်ႈၽွင်ႈ။လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႈမႃး EAO ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်းလၢႆးၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈ NUG လႄႈ NUCC ၼႆႉ တေလႆႈပၢႆးတမ်းၼႄလႆႈ ၶေႃႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် လွင်ႈဝႃႈတေၵႂႃႇၸွမ်း ၾႅတ်ႊတရႄႊတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ တေႉတေႉမီးမီးၼၼ်ႉယူႇ။မိူဝ်ႈလဵဝ်ပေႃးတေမႃးတူၺ်း NUG လႄႈ NUCC ၼႆႉ တႃႇတေၵိူတ်ႇပဵၼ်မီးမႃး Transitional Constitution ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ပႆႇတူဝ်ႈတၼ်း။ဝႃႈတေႉမႃး တေလႆႈႁွင်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵူၼ်းမိူင်း People Assembly ၼႂ်းလိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉသေတႃႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၶဝ်ပႆႇၸၢင်ႈႁွင်ႉ။ ပေႃးဝႃႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉတေလႆႈတႅပ်းတတ်းၸွမ်းၼင်ႇ Transitional Constitution ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ တေလႆႈၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Transitional Government ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ လွင်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်ၵေႃႈ ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ တႃႇတေမႄးၶိုၼ်း တႃႇတေ ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈၶိုၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ၶၢဝ်းပိၼ်ႇပႅင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႆႇပႃႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ႇတူၵ်းလူင်းလႆႈၵၼ်တႅတ်ႈတေႃး ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ႁွင်ႉ Assembly ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လႆႈ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၼႆ ယူႇတီႈၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ NUG ဢၼ်ယူႇတီႈ NLD ပဵၼ်ယႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဝႃႈလႃး ဢမ်ႇၶႂ်ႈ ၸႅၵ်ႇမႅင်ႇ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ပၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉႁိုဝ်။ ဝႃႈတီႈသိုဝ်ႈမႃးၵေႃႈ တႃႇတေ ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊတရႄႊ ဢၼ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈပၼ်ႇပွင်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ယူႇၾၢႆႇ NUG ဢၼ်ၵူၼ်း NLD သုမ်ႇငုမ်းပဵၼ်ၼမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇပေႃးၸႂ်ႁၢၼ်ႉၸႂ် ဢမ်ႇပႆႇတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်လႆႈႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ဝႆႉၶေႃႈထၢမ်ၶႃႈၼႃ။
ပေႃးတင်းဝႃႈ ပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆ ယူႇၾၢႆႇၸုမ်း EAO ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႅၵ်ႇၵွင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇ ႁိူင်ႈၵိူင်းၾၢႆႇလႆႈသေၸုၵ်းတူၺ်းလႅၼ်ၵၢင်မၼ်းယူႇၼၼ်ႉ တေၽွမ်ႉၸွမ်း NUG လႄႈ NUCC ႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် တေသိုပ်ႇၸုၵ်းလႅၼ်ၵၢင်မၼ်းၵႂႃႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇၸၢင်ႈလၢမ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး တႃႇတေသၢၼ်ၶတ်း တိုၵ်းယႃႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2023 ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မႃႇႁႅင်းတိုၼ်းတေပႆႇၸၢင်ႈၽွမ်ႉၵၼ်။တေမီးၾၢႆႇ NUG- NUCC လႄႈၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်း။ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး လၢႆးၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2023 ဢၼ်ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸၵၸတေၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၶႄးတေၸၢင်ႈပဵၼ်ပၢင်ၵႂႃႇ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ၾႅတ်ႊတရႄႊတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊဢၼ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးသုၼ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ပၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉ တေပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈလၢမ်းၶၢတ်ႈႁၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇ။
ၸင်ႇဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေတိုၵ်းယႃႉပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေသၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁိုဝ်ပိူဝ်ႈတႃႇတေသၢၼ်ၶတ်းလၢႆးၵၢၼ်ၶွင် ၸၵၸၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် NUG – NUCC ၶဝ် မီးသဵၼ်ႈၸႂ်ၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင် မီးသဵၼ်ႈၸႂ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတေႃႇၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်းထတ်းသၢင်ႈၼင်ႇၼႆ ယွၼ်းပၢႆးၼႄၼင်ႇၼႆသေ ႁႂ်ႈလႆႈၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းတီႈၼႆၵွၼ်ႇၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၊ ၸူမ်ႁူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉယူႇၶႃႈ ။
App – ဢႅပ်ႉဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ် ဢႅပ်ႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ငိုၼ်း (daily expense manager) ၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇတႅမ်ႈမၢႆတွင်း လွင်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၵူႈဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵူႈဝူင်ႈ ၵူႈလိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၶႃႈ ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈလႂ် ဝၢင်းၽႅၼ်ငိုၼ်းဢမ်ႇမေႃ ဢမ်ႇႁူႉတၢင်းဢွၵ်ႇငိုၼ်း ႁူႉတၢင်းၶဝ်ႈငိုၼ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်းၼႆၸိုင် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢႅပ်ႉဢၼ်ၼႆႉတေပဵၼ် ၽွၼ်းလီတႃႇပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယူႇၶႃႈ ။
တႃႇပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢႅပ်ႉဢၼ်ၼႆႉ လႆႈၶတ်းၸႂ်ၶူင်သၢင်ႈလူၺ်ႈ Tai Create သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပိုၼ်ၽေႈပၼ်ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၸႂ်ႈတိုဝ်းၵၼ်ၵူႈတီႈ ၵူႈၵေႃႉယူႇၶႃႈ ။


text:
ဝၼ်းတီႈ 28/9/2022 မိူဝ်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတႂ်ႈၶူင်း မိူင်းမၢဝ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ တင်းသဵင်ႈ တႄႇ ဝၼ်းတီႈ 29/9/2022 ၼႆႉၵႂႃႇ ႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေး။
တေဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်း ၼွၵ်ႈယေး ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၶဝ်ႈသႃး ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈမိူဝ်ႈလႂ် တေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 29 ၵႂႃႇၼႆဢေႃႈ။ ၶဝ်ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ပေႃးလူဝ်ႇသိုဝ်ႉ၊ လူဝ်ႇၸၢႆႇ၊ လူဝ်ႇႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ မူတ်းမူတ်း ပေႃးမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈမႃး တေဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်းယေးယဝ်ႉၼႆၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းလွၵ်ႊၻွင်ႊတင်းမူတ်း၊ ၵူၺ်းပိၵ်ႉဢိုတ်း ၸိူဝ်းမူႇဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ။
“ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းလွၵ်ႊတွင်ႊဝႆႉ မွၵ်ႈၶိုင်ႈဝဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈတႆး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆးၶႄႇ၊ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇ တႄႉ တေမီးမွၵ်ႈ 20 ဝၢၼ်ႈၼႆႉ”- ၵူၼ်းမိူင်းမၢဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/9/2022 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉထႅင်ႈ 7 ၵေႃႉ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်း တီႈ 27/9/2022 သမ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ထႅင်ႈ 9 ၵေႃႉ။


text:
ၸူဝ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း ပီပၢႆၼႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ၵူၼ်းသူႇသမ်း ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ် သိုဝ်ႉငၢႆႈၶၢႆထုၵ်ႇလႄႈ လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ တိတ်းၸပ်း သူႇသမ်းၵိၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈမီးၵူႈပွၵ်ႉ။
ၵူၼ်း ၼမ်ႉၸၢင် လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မႅၼ်ႈၶႃႈဢေႃႈ တီႈၼမ်ႉၸၢင်ၼႆႉ လိူင်ႇၼမ်ၼႃႇၶႃႈ ယႃႈမႃႉၼႆႉ 1 မဵတ်ႉ 200-300 ပျႃးၵႃႈ ၼႆႉၵူၺ်း။ ပေႃးပဵၼ်မိၵ်ႈ 8 သွင်တူဝ်သမ်ႉ 1 မဵတ်ႉလၢႆ 400 – 500 ပျႃးၵႃႈၼႆႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵိၼ်သူႇသမ်းၵၼ်ၼႆႉ တင်းယိင်းတင်းၸၢႆးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင် ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်။
ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼၢင်းယိင်း ဢႃယု 30 ပၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ် ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈလိူင်ႇၼမ် ၵူၼ်းၵိၼ်ၵေႃႈၼမ် ။ ယွၼ်ႉၶၼ် မၼ်းထုၵ်ႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇသူႇသမ်းၵိၼ်ၼႆႉ မီးၵမ်ႈဢေႇၵူၺ်း၊ ယႃႈလမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၼမ် ၶၼ်ၵေႃႈထုၵ်ႇ 1 ၸွႆႉ မွၵ်ႈ 8 သႅၼ်ပျႃးၼႆႉၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပၢင်တေႃႇလွင်း၊ ႁၢၼ်ႉၵဵမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ် ။ မွင်းဝႃႈ ပဵၼ်ပွႆးလၢမ်းၵူၺ်း ပၢင်တေႃႇလွင်းၼႆႉ တိုၼ်းပႂ်ႉပိုတ်ႇၸွမ်းယူႇ တႃႇသေႇယဝ်ႉ။
“ၵဵမ်းပႃဝႃႇ ပၢင်တေႃႇလွင်းဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ဝႃႈၼမ်ယဝ်ႉ မွင်းဝႃႈ ပဵၼ်ပွႆးလၢမ်းၵူၺ်းၶႃႈလႃႈ ပၢင်တေႃႇလွင်းၼႆႉ တိုၼ်းပႂ်ႉပိုတ်ႇၸတ်း ႁဵတ်းၸွမ်းယူႇၵူႈပၢင် ၵူႈတီႈယဝ်ႉ။ လၢၼ်ႉၵဵမ်းပႃ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇၼမ်ၼႃႇၶႃႈ ၸွမ်းၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈပျီႇတူႉၸိတ်ႉၼႃး ယႆး ၸိူဝ်းၼႆႉၼမ်ဝႃႈၼမ်”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼၢင်းယိင်း ဢႃယု 30 ပၢႆ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်တေႃႇလွင်းလိူင်ႇ ၵူၼ်းသူႇသမ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼမ်ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်တီႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ပၢင်လွင်းမီးၵူႈတီႈၵူႈဝဵင်း၊ မိူၼ်တင်ႈၸႂ်ပွႆႇဝႆႉႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇဝႆႉ – ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးလႄႈ ၸုမ်းၸဝ်ႈႁူႉမေႃလွင်ႈႁူင်းၾႆးမိၼ်ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ပီၼႆႉ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး တေၸတ်းပၢင်ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်ၶိုၼ်း 3 ဝၼ်း 3 ၶိုၼ်း တေမီးသူးရင်းဝလ်းပၼ်ႁူင်းၾႆးမိၼ်ႁၢင်ႈလီသုတ်း ဝႃႈၼႆ။
တီႈလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉမီးဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 7-8-9 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ပီၼႆႉ တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး တေမီးပွႆးၶေႉၶဵင်ႇႁူင်းၾႆးမိၼ် ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ။ တေမီးပၢင်တေႃးသၢင်ႇၵၢၼ်းလူႇတၢၼ်းၽြႃး၊ တေမီးပၢင်လေႇၶူဝ်းလူႇ တူၼ်ႈၵထဵင်ႇ။ ႁူင်းၾႆးမိၼ်ၽႂ်လႆႈသူးထိ 1 တေမွပ်ႈသူးငိုၼ်း 10 သႅၼ်ပျႃး။ သူးထိ 2 တေလႆႈငိုၼ်း 5 သႅၼ်ပျႃးလႄႈ သူးထိ 3 တေလႆႈငိုၼ်း 3 သႅၼ်ပျႃး။ လိူဝ်ၼၼ်တေမီးသူးၼမ်ႉၸႂ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဢၼ် ဝႃႈၼႆဝႆႉ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈၽႂ်ၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶေႉၶဵင်ႇႁူင်းၾႆးမိၼ်ႁၢင်ႈလီ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတီႈၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇၽႂ်မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်တီႈၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈႁူင်းၾႆးမိၼ် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5/11/2022 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းဝႃႈၼႆ။
တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ တင်ႈတႄႇ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလၢမ်းၽႄႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2021 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်။ ၸင်ႇႁႃတေမႃးႁဵတ်းၶိုၼ်းပီၼႆႉ။
တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးၸုမ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသႅၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မီးတင်းၼမ်။ လွင်ႈႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇတေႃႇၵၼ်ၵေႃႈၵႆႉမီး လႄႈ ၸုမ်းႁဵတ်းႁူင်းၾႆးမိၼ်တေႁတ်းၶဝ်ႈၶႅင်ႇပၢင်ပွႆးမွၵ်ႈႁိုဝ်ၵူၺ်းပႆႇႁူႉ။
တီႈဝဵင်းလူင်လႃႈသဵဝ်ႈၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ ပီၼႆႉတေၸတ်းပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်းလိူၼ်သိပ်းသွင် (တသွင်ႇတႅင်ႇ) ။ တေမီးၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇမၢၼ်ႈမႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈၸႂ် ဝႃႈၼႆ။ ဝၢႆးလင်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယဝ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းတီႈ 2/11/2022 မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈသူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်မီးႁိမ်းႁူင်းႁေႃးၵၢင်ဝဵင်း။ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ NSSSA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၶဝ်ႁၢင်ႈၵၢင်။ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉပႃးဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ယႃႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း ပွႆးလိူၼ် 12 ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉဝႃႈၼႆဝႆႉ။


text:
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇၼႆႉ တႄႇမႃး တီႈမိူင်းလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ် လွၵ်ႈလၢႆးလဵၼ်ႈ ဢၼ်လဵၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵရိၼၼ်ႉၼႆတႄႉ ႁူႉၸွမ်းလႆႈယူႇ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃး တီႈမိူင်းၽရၢင်ႇသဵတ်ႈ မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ ႑႔ ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃး ထိုင်ၵႂႃႇ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလႅၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇႁေႃၶီႇၼၼ်ႉ တီႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ မိူင်း(ဢႄႇယႃႇ)ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁႃးလိၼ်း ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈမိူင်းသၵွၵ်ႉတလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သျိၼ်ႇတီႇ ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈၼႃႈလိၼ် ဝေႇလၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝိၼ်ႇတီႇ ၼႆလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ ၸိုဝ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
တီႈၵုၼ်ဢမႄႇရိၵႃႉႁွင်ႇၼႆႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႂိၼ်းႁေႃၶီႇ ၼႆသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁေႃၶီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႇ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈၵျၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း တႃႇလဵၼ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးပၵ်းပိူင် လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး၊ ၵုၼ်ရူးႁူပ်ႉ လႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇမႄႇရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၼ်း ၼမ်မႃးယူႇယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ႁေႃၶီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၽရၢင်ႇသဵတ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၶေး မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၶွၼ်ႉၵူတ်ႉ ၽူႈလၢမ်ႈၸဵၼ် ၼႆလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၶွၼ်ႇၵူတ်ႉသေ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၵူၺ်း လဵၼ်ႈမႃးသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ လဵၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ပၢင်လဵၼ်ႈႁေႃၶီႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵူၼ်းယိင်း လဵၼ်ႈၵိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1875 ၼၼ်ႉ တီႈဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႆႈတင်ႈ မူႇၸုမ်းႁေႃၶီႇၵူၼ်းၸၢႆးသေ ႁိုင်ပႅတ်ႇပီ လုၵ်ႉတီႈ ၵလၢပ်ႉဝိၼ်ႇဝႄႇလတၼ်ႇသေၵေႃႈ ၸၼ်ပၵ်းပိူင် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1901 မႃး လွၵ်းလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႃႇပေႃးပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း ပေႃးၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ပွင်ႇၸႂ် ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ်ပၵ်းပိူင် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉၵေႃႈ တေပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈယူႇ။ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီး ႑႐႐ ဝၢႆႈ လႄႈ ၼႃႈပွတ်း မီး ႕႕ ဝၢႆႈတေႃႇ ႖႐ ဝၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၼႃႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆၶၢင်ႈ ၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၼႃႈပွတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆၵူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၽၢႆႇၼၼ်ႉ တီႈသၢႆတၢင်းၼႂ်း ယၢၼ် ႗ ဝၢႆႈၼၼ်ႉ မၼ်း သၢႆၼၢင်ယႆၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢင်သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ မီး ႁူးၵူဝ်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈ ႑႒ ထတ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇယဝ်ႉ။ လၵ်းသဝ်ၵူဝ်းၼႆႉ တၢင်းသုင်မီး ႗ ထတ်းသေ တီႈပၢႆၸဵၵ်းလၵ်းသဝ်ၵူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵွၼ်သေၸၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၼႃႈႁူးၵူဝ်း သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ယၢၼ် ႑႖ ဝၢႆႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၢႆၵူဝ်းဢၼ်ၼၢင်ႇယႆၵၼ် တၢင်းယၢဝ်းမီး ႔ ဝၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်လၵ်းသဝ်ၵူဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတူင်ႇမူၼ်းၼၼ်ႉ ၸၼ်ၵႂႃႇၸပ်းသႂ်ႇတီႈ သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢၵ်ႇတူင်ႇမူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢဝ်မၢၵ်ႇလွမ်ႈႁေႃၶီႇ ပေႃႉသႂ်ႇၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်းၵူဝ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်ႇတီႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉသႂ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တူင်ႇမူၼ်းတႃႇသႂၢင်းၵူဝ်းၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉလႆႈႁဵတ်းဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇတိူဝ်ႉမႅၼ်ႈၺႃး ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ၼိုင်ႈၽၢႆႇ တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉ ႑႑ ၵေႃႉသေ ၸုမ်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵူၼ်းၵႅတ်ႇတႅဝ်းလင် သွင်ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းတႅဝ်းၵၢင် သၢမ်ၵေႃႉ၊ တႅဝ်းၼႃႈ ႁႃႈၵေႃႉ ၸိူင်ႉၼႆသေ ၵႆႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ မီး ၶွၼ်ႉပေႃႉႁေႃၶီႇ ဢၼ်ပၢႆငေႃးငေႃးၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ဢၼ်သေ လႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၼၼ်ႉ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ႁူးၵူဝ်း ၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၼ်းယိပ်းမၼ်းၼႆႉ ၵႆႉယၢဝ်းမွၵ်ႈသွင်ထတ်းၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆငေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ ယၢဝ်းၼိုင်ႈထတ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၶွၼ်ႉပေႃႉၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလိူဝ် ႒႘ ဢွင်ႇၸ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽိဝ်ၼႃႈၶွၼ်ႉပေႃႉမၼ်းၼႅပ်ႉ ၽႅပ်ႉသေ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈမီး ဢၼ်ပူမ်ဢၼ်ပႅၼ် မဵဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၺႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ။ မၢၵ်ႇလွမ်ႈႁေႃၶီႇၼႆ့ ပဵၼ်မဵဝ်းမၢၵ်ႇလွမ်ႈ ၶရိတ်ႉၶႅတ်ႉသေ ဢဝ်ၼင်သီႇၽိူၵ်ႇ ႁေႃႇတူမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်မွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉမၢၵ်ႈလွမ်ႈတၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈမူၼ်းမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼႆႉ မီး ႙ ႑/႔ ၼိဝ်ႉသေ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်းမီး ႁူၵ်းဢွၵ်ႇၸယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉတိူဝ်ႉၺႃးငၢႆႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈတိၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈဝႆႉ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈၼႃၼႃယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ပွႆလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼိုင်ႈပၢင်ၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵၼ်ႈ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ တွၼ်ႈသွင်ၼႆႉ လႆႈ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄးမၼ်း လႆႈလိုဝ်ႈပၼ် ႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတေတႄႇပၢင်လဵၼ်ႈၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅဝ်းၵၢင် သွင်ၵေႃႉၼႆႉ မႃးတေႃႇၼႃႈၵၼ်တီႈ သၢႆတႅဝ်းၵၢင်ပၢင်လဵၼ်သေ ဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃႉသႂ်ႇ လိၼ်ၼိုင်ႈၵမ်း ပေႃႉသႂ်ႇၶွၼ်ႉပေႃႉ ၵူၼ်းၶႄႉၶဵင်ႇႁဝ်းၼိုင်ႈၵမ်းသေ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ သၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃႉလႆႈမၢၵ်ႇလွမ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇလီၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈယုၵ်ႉၶွၼ်ႉပေႃႉႁဝ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပူၼ်ႉႁူဝ်ႇမၢၵ်ႇ။ တေဢမ်ႇလုၵ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေ ဝႅၼ်ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းသေ ႁႄႉလႆႈၼႆသေတႃႉ တေဢမ်ႇလႆႈယိပ်းဝႆႉ၊ တေဢမ်ႇထိုမ်ႈ၊ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်တိၼ်သေပိတ်ႉ၊ တေလႆႈၽႃႈတူၵ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းတႄႉ လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းသၢႆၵူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ် တိၼ်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈဢဝ်တွၼ်ႈတူဝ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႄႉၵင်ႈလႆႈမၢၵ်ႇလွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၵွင်ႉၵူၼ်းတၢင်ႇၽၢႆႇလႄႈသင် ၶွၼ်ႉပေႃႉၵူၼ်းတၢင်ႇၽၢႆႇလႄႈသင် တေဢမ်ႇလႆႈႁႄႉၵင်ႈ။ တေဢမ်ႇလႆႈ လဵၼ်ႈႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆ တေႁႂ်ႈပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈဢၼ်လူတ်ႈ ၵႂႃႇၸူး ၽၢႆႇဢၼ်ႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းၽိတ်းၺႃးတီႈၼႂ်း ၶွပ်ႇဝိူင်းၵူဝ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈပၼ် မၢၵ်ႇၸဵင်ႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပူႇလီႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၸူး ၸုမ်းတၢင်ႇၽၢႆႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၸဵင်ႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၼႆ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈ သၢႆၵူဝ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတီႈလၵ်းၵူဝ်း ႑႐ ဝၢႆႈၼၼ်ႉသေ ပေႃႉသႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇလင် သၢႆၵူဝ်းလႄႈသင် ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ သၢႆတူင်ႇၵူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လႆႈယူႇဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ပူႇလီတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၼႆ လႇႈလုၵ်ႉတီႈ ၵၢင်သၢႆၵူဝ်း ယၢၼ်ႁႃႈဝၢႆႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းလဵင်ႈတင်းသွင်ၽၢႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈသၢႆ ယၢၼ်ၵႆ ႒႕ ဝၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သေၵေႃႉၵေႃႉသေ မၢၵ်ႇလွမ်ႈ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသၢႆၶၢင်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈထႅင်ႈၽၢႆႇ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈဢဝ် မၢၵ်ႈလွမ်ႈ ၵိမ်ႈသႂ်ႇပၼ်တီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵဝ်ၶဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းသၢႆ ဢၼ်ယၢၼ်တီႈ သၢႆၶၢင်ႈ တႃႇ ၸဵတ်းဝၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းပၢင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇၼႆ တႃႇပဵၼ် မၢၵ်ႇပူၼ်ႉၵူၼ်းလင်တႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ပေႃးဝႃႈတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ၸုမ်းၽၢႆႇပုၼ်ႉ သၢမ်ၵေႃႉၼႆလႄႈသင်၊ ပေႃးမီးၵူၼ်းပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈလႄႈသင်၊ ပေႃးဝႃႈ မီးၽၢႆႇလင် ၵူၼ်းၵိင်ႈမၢၵ်ႈလွမ်ႈၶဝ်ႈပၢင် ၵႃႈတီႈ သၢႆၽင်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်ၼႆ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ မၢၵ်ႇပူၼ်ႉၵူၼ်းလင်။ တီႈလွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၽႂ်သႂၢင်းၵူဝ်းလႆႈၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းပႄႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်တီႈ ပၢင်ပွႆးလူင် ဢူဝ်ႇလမ်ႇပိတ်ႉၼၼ်ႉယူယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1960 တီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်ႇလမ်းပိတ်ႉရေႃးမၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ လႆႈပဵၼ်ဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် 1964 တီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉထူဝ်ႇၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးမႃးတီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်းလမ်းပိတ်ႉ တႄႇ 1928 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1968 တီႈပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶီႇပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးသေ ထိုင် 1972 တီႈပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉမျူးၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵျႃႇမၼီႇတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းရူးရူပ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈၶီႇသၵဵၵ်ႉ တီႈၼိူဝ်ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇ လၢႆးလဵၼ်ႁေႃၶီႇသေတႃႉ ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶၼေႇတႃႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်တီႈ ပၢင်ပွႆးလဵၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ တႄႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ ႒႐ မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ လိုဝ်းလင်မႃးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႄႈ တီႈရူးရူပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပဵၼ်မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း လႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇပေႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈထိုင် ဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ၶၢဝ်းပဵၼ်ပွႆးလဵၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းမႃးၸိုင် မိူင်းတေႃႇမိူင်းလႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်မႃးသေ မိူဝ်ႈပီ 1972ၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ လႆႈပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမၢးယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင် တီႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း ႒႐႐ ထတ်း ၼႃႈပွတ်း ႘႕ ထတ်းသေ လႆႈၶိုင်ႈႁဵတ်းသၢမ်ပွတ်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်းၵူဝ်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈႁူၵ်းထတ်း၊ တၢင်းသုင်ၵူၺ်းမီးသီႇထတ်း။ ၵူၼ်းလဵၼ်ၶဝ်ၼႆ လႆႈတိုဝ်းၸၵဵၵ်ႉဢၼ်ပဵၼ် တိၼ်ပွတ်းသေ လႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉပၢႆငေႃး ပေႃႉၶႅပ်းၼင်မူၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပတ်ႉၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈဢၼ်ၽႂ်ႁႅင်းသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႈၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၵၼ်ငၢႆလႄႈ ၵူၼ်းလဵၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉ လႆႈၼုင်ႈဢၼ်ႁႄႉဝႆႉၼႃၼႃႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈပူၵ်ႉႁေႃႇဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉတင်းတူဝ်ယဝ်ႉ။ ၶွၼ်ႉပေႃႉမၼ်းၼႆႉ တၢင်းယၢဝ်း မီး ႔႖ ၼိဝ်ႉသေ ပၢႆမၼ်းၵူတ်ႉငေႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶႅပ်းၼင်မူၼ်းၼႆႉ ၼႃႈၵႂၢင်ႈမူၼ်းမၼ်းမီး သၢမ်ၼိဝ်ႉလႄႈ တၢင်းၼႃမၼ်းမီး ၼိုင်ႈၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ႖ ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တႅဝ်းလင် သွင်ၵေႃႉ တႅၼ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢင် ယူႇၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇသၢႆၽၢႆႇၶႂႃ မီးၽၢႆႇၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆႉ ဢဝ်ပတ်ႉတမ်းပၼ် တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၵၢင်သွင်ၽၢႆႇသေၵေႃႈ တႄႇပၢင်လဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်လဵၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈၵမ်း ႒႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ လႆႈလဵၼ်ႈ သၢမ်ၵမ်းသေ ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း လႆႈလိုဝ်ႈပၼ် ႑႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢၼ် သႂၢင်းၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းၵူဝ်း ၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽၢႆႇဢွင်ႇပႄႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈလဵၼ်ၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၽိတ်း ပူၼ်ႉပႅၼ် ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈၼႆ တူၺ်းၼိူဝ်လွင်ႈၽိတ်းလဵၵ်ႉလႄႈယႂ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈပၢင်လဵၼ်ႈ တႃႇ သွင်မိတ်ႉၼိတ်ႉ ႁိုဝ် ႁႃႈမိတ်ႉၼိတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းတၢင်ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈ။ ၵွမ်ႉၵူၺ်းမေႃၶီႇ ၸၵဵၵ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈလႆႈ တီႈပၢင်ပွႆးႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်။ တေလႆႈမေႃထိင်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈလီလီ တီႈၼိူဝ်ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေ တေလႆႈမေႃၸႂ်ႉ ၶွၼ်ႉပေႃႉၵျၢင်ႇလီယဝ်ႉ။ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးၶဝ်ႈလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈလဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉႁဵတ်းပၢင်ႇၼမ်ႉၶဵင်ဢၼ်ပွမ် တီႈၼႂ်းယူင်ႇလဵၼ်ႈသေၵေႃႈ ၵႆႉၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (႑႓)


text:
ပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇယင်းပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈ၊ ၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼပ်ႉႁဵင်ယင်းပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး၊ ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ၼႆႉသမ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းလၢမ်းလူင်းထိုင်ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵူၼ်းမိူင်း ႁိမ်းၸမ် 300 လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ။
ယွၼ်ႉသင်လႄႈပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီးၼႆၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၶမ်းၸၢမ်ႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ဢေႃႈၶႃႈ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းလွႆႁူၼ်းၼၼ်ႉမၼ်းမီးတပ်ႉ RCSS ႁဝ်း။ တပ်ႉႁဝ်းတူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ ၸွမ်းလွႆ ၼၼ်ႉ ၶႃႈလႄႇ ။ SSPP ၶဝ်ၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ်ႁႄမႃးယိုဝ်းႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈၼၼ်ႉ ။ပေႃးၶဝ်မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ယူႇတီႈRCSSတေႉ မၼ်းပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်ၼႃႇ ႁဝ်းၶႃႈတေႉ ဢမ်ႇယိုဝ်း ၶႃႈၼႃ ။ယူႇတီႈတႆးတေႃႇတႆးၼႆႉတေႉႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ်ၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႈၵႅတ်ႇၶႄ တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ ပေႃးၶဝ်မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈၶႄတူဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈဢမ်ႇလီ ၼၼ်ႉ တေႉ တႆးတေႃႇတႆးယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလီၶႃႈၼေႃႈ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ် သေ ၵႄႈၵၼ်လႆႈယူႇ ။သမ်ႉဢမ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေၵႄႈ သမ်ႉဢဝ်လၢႆးၵွင်ႈ လၢႆးၵၢင်ႇသေၵေႈၼႆႉ 1 ၼႆႉပိုၼ်းတႆးႁဝ်းႁၢင်ႈၸႃႉ၊ 2 ၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႆးတေ ယုပ်ႈယွမ်း၊ 3ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၽွၼ်းလီမၼ်းဢမ်ႇမီးသင်ၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ။”
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ပွတ်းၵေးသီးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇႁူဝ်ပုင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼွင်သွမ်း ၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းတိၼ်လွႆႁူၼ်း ဢၼ်မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းမွၵ်ႈ 15 လၵ်း။ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႆႈမႃးသွၼ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၼွင်သွမ်း။
ၸဝ်ႈၽူင်းႁၢၼ် ၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSAလၢတ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈၼႆႉ RCSS မႃးယိုဝ်းႁဝ်းပွတ်းတင်းလွႆၽႃယေး ၼႆႉ။ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈ SSPP ယၢမ်ႈၵုမ်းၵမ်မႃးၶႃႈၼေႃႈ မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈတေႉ။ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈ SSPP ၵုမ်းၵမ် ၵူၺ်းၼႆဢေႃႈ။”-ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽူႈယိင်းၽူႈၸၢႆး ဢိၵ်ႇ မႄႈလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇလႅင် ၸင်ႇႁႃၵိူတ်ႇလႆႈ 2 ဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ်။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇယင်းတိုၵ်ႉမေႃးယူႇပဵၼ်တီႈ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသိုၵ်းတႆးယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆႉသေ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းလႄႈ ၸုမ်းသင်ၶၸဝ်၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းလႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵႆႉၵႆႉဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူပ်ႉငီႉၵၼ် ။ ႁႂ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်။
ၸဝ်ႈၽူင်းႁၢၼ် ၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၽၵ်းတူၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇပိၵ်ႉသေပွၵ်ႈၶႃႈလူင် ပိုတ်ႇတၢင်းဝႆႉတႃႇသေႇယဝ်ႉဝႃႈ ။ ႁဝ်းဝႃႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈမီး2ပႃႈ2ၾၢႆႇၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ ႁဝ်းဝႃႈမိုဝ်းၶွၼ်လဵဝ် တူပ်းဢမ်ႇလင်ၼႆ။ ႁဝ်းၶႃႈတေႉတိုၼ်းပိုတ်ႇဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းတႃႇသေႇ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇတတ်းၶၢတ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼႆ ၶႂ်ႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈလူဝ်ႇႁူႉၵၢင်ၸႂ်တၢင်းသွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ သွင်တၢပ်ႈၸင်ႇပဵၼ်ႁူၺ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵူၺ်းၶႃႈလေႃးလေႃးသႄႇတေႉ။”-ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းသိုၵ်းတႆး 2 ၸုမ်းယိုဝ်းၵၼ်ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁၢင်ပီ 2018 တေႃႇထိုင်ၵၢင်ပီ 2019 ၼၼ်ႉတႄႉ သိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ယၢမ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်လႆႈမိူင်ႈၵၢင်ပီ 2019။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ယင်းလႆႈယူႇလႄႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သင်ၶၸဝ်ႈသေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈၼႆ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆး တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉ။
ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၶမ်းၸၢမ်ႇၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “ဢေႃႈၶႃႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇၾၢႆႇလဵဝ်သေဢုပ်ႇမၼ်းဢမ်ႇလႆႈၶႃႈ။ ၵိုတ်းတိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈၵိုတ်းဢိူဝ်ႈၼႆသေတႃႉ ၾၢႆႇပုၼ်ႉသမ်ႉမႃးယိုဝ်းႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်း ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိုတ်းၶႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၵႃႈလႆႈၶႄတူဝ်ၶႃႈဢေႃႈ ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းယၢပ်ႇတီႈၼၼ်ႈၵူၺ်းၶႃႈ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶဝ် သၢင်ႇၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ်လႆႈႁူႉၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်တေႉ မီးတေႉမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇၼေႃႈ။”- ဝႃၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တႄႉယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ RCSS ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႇႁွင်ႉလႄႈ ၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၵႂႃႇလႆႈၵူႈတီႈ ၼႆသေ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းတူင်ႉၼိုင်။ ၾၢႆႇ SSPP သမ်ႈဝႃႈ RCSS ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈတီႈ ၊ ပေႃးဢမ်ႇထွၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉၼႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တီႈၵေးသီး ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈတေႉၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ။ ပေႃးမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇRCSSတၢႆၵေႃႈပဵၼ်တႆး၊ ၾၢႆႇ SSPP တၢႆၵေႃႈ ပဵၼ်တႆးၵူၺ်း ႁဵတ်းသင်ၼႆတီႈလိၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၽႂ်ၵေႃႈ တႃႉၶိုၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈမၼ်းၶိုၼ်းသေလႃႈ ယႃႇပေႁိမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉတေလီသေပိူၼ်ႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆၶႃႈဢေႃႈ။”
ၸွမ်းဢိူင်ႇထုင်ႉမၢဝ်း လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ-တႆးၵေႃႈ တင်ႈဢဝ်ႁၢင်လိူၼ်ဢေႇပရိူဝ်ႊ ဝၢႆးသွၼ်းၼမ်ႉမႃး သိုၵ်းတႆး သွင်ၸုမ်းၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်။ထိုင်တီႈသိုၵ်းတႆးတင်းသွင်ၸုမ်း လႆႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းထုင်ႉမၢဝ်း ၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၾၢႆႇၵူႈၶႅင်ႇၵၼ်။
လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢိင်ၼိူဝ်သိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းႁၵ်ႉသိုၵ်းတႆး 2 ၸုမ်း ၼႆႉၵေႃႈ တႄႇၽိတ်းမေႃးထဵင်ၵၼ်မႃးၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ သိုဝ်ႇၼႅင်ႈသၢၼ် ၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း၊ သင်ၶ ၸဝ်ႈတႄႉ ၵူဝ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၸွမ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢင်းပွင်ႉ ၼင်ႇၼႆ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽွင်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶဵင်ႇတႃႉၶတ်းၸႂ်တႃႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၵၢၼ်မိူင်းယူႇၼႆႉ သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇလႄႈ ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈထိုင်ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
“ႁဝ်းၶႃႈ တေလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လႂ် တေႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်းၶဵၼ်သေ ႁႃလၢႆးပွင်သၢင်ႈ မိူင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈမုင်ႈမွင်း ၼၼ်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ ၼင်ႇၵၼ် တေတိုၵ်းၵၼ်သေယဝ်ႉ သၢင်ႈတပ်ႉတူဝ် ၵဝ်ႇပဵၼ်ယႂ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးတီႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵႂၢင်ႈၵႅပ်ႈလႄႈ ဢွၵ်းဢေႃလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ၶွင်ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်းၽူႈၼမ်းသိုၵ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဝူၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။”
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး 300 ပၢႆ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး။


text:
ပဵင်းၸလူၵ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပဵင်းၸလူၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ပိန်းဇလုပ်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pein Za Loke) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းသၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းပဵင်းၸလူၵ်ႉၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ 101 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ ယၢၼ် 9 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်ရူတ်ႉရဵၼ်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈရူတ်ႉရဵၼ်းတေႃႇ ရူတ်ႉရဵၼ်းၽႃႇၺႃးၵၼ် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၼႂ်းၵႄႈ ပဵင်းၸလူၵ်ႉ လႄႈ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းတေႃႇဝိၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ မြန်မာမြို့အဘိဓာန်။ တင်နိုင်တိုး။ ဇေတဝန်စာအုပ်တိုက်။ ရန်ကုန်။ ပကြိမ်။ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၂


text:
ႁၢင်လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၶၼ်ငႃးယင်းလႆႈၵႃႈသုင်ယူႇ ထိုင်မႃးႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉ ၶၼ်ငႃးၶိုၼ်းယွမ်းလူင်း ၸဝ်ႈသူၼ်ငႃးၶိုင်ၵၢၼ်ယၢပ်ႇ။
ၸဝ်ႈသူၼ်ငႃးလၢင်းၶိူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ -“မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး ယင်းတိုၵ်ႉၶၢႆလႆႈ 1 ၸွႆႉ 7000 ပျႃးယူႇ။ တလဵဝ် လႆႈ 1 ၸွႆႉ5000 ပၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ၶိုၼ်ႈဝႆးလူင်းဝႆးလႅပ်ႈတေပဵၼ် ၸွမ်းၶၼ်ငိုၼ်း ၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉမၼ်းငႃးသမ်ႉ လႆႈၶၢႆ 1 ၸွႆႉ 14000 ထိုင် 15000 ပျႃး ၊ 1 ပုင်း 150000 ပျႃးဝႃႈၼႆ။
ငႃးဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉသူင်ႇၶၢႆၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ငႃးဢၼ်လီ ဢၼ်ၶႅမ်ႉၼႆႉသူင်ႇၶၢႆထိုင် မိူင်းၵျပၼ်ႊ ၊ မီးၵူၼ်းၵႃႉတၢင်ႇတီႈမႃးၵဵပ်းသိုဝ်ႉထိုင်လၢင်းၶိူဝ်း ၸဝ်ႈသူၼ်ငႃးလၢင်းၶိူဝ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
“ မီးၵူၼ်းၵၢင် (ပွႆးၸႃး)မႃးႁပ်ႉသိုဝ်ႉငႃးထိုင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈသိုဝ်ႈ။ ၶဝ်တတ်းမၵ်းၵႃႈၶၼ် ၸွမ်းဝၼ်းလႂ် ဝၼ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ သူင်ႇၸူးၶၢႆတၢင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) သေ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ တေႃႉသူင်ႇ ၶၢႆၸူး တၢင်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇလႂ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈငိၼ်းဝႃႈ သူင်ႇထိုင်တၢင်းၵျပၼ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉလူးၵွၼ်ႇဢေႃႈ” – ၸဝ်ႈသူၼ်ငႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၶၼ်ငိုၼ်း 1 တေႃႊလႃႊ 2800 ပျႃး။ ပေႃးလႅၵ်ႈငိုၼ်းထႆးသမ်ႉ 1700 ဝၢတ်ႇတေႃႇ 1 သႅၼ် ပျႃး။
ယၢမ်းလဵဝ် ၶၼ်ငိုၼ်း 1 တေႃႊလႃႊ 2600 ပျႃး၊ ငိုၼ်းထႆးသမ်ႉ 1400 ဝၢတ်ႇတေႃႇ 1 သႅၼ်ပျႃး။
ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ်။ ပီၼႆႉ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇႁႅင်ႈ 1 ၸွႆႉ 800 ပျႃး ။ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇလိပ်း 1 ၸွႆႉ 400 ပျႃးၵူၺ်း။ ၵူႈပီတႄႉ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ 1 ၸွႆႉ လႆႈၶၢႆထိုင် 1300 ပျႃးၸိူဝ်းၼႆႉလူးၵွၼ်ႇ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။


text:
2015
2015
ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 2015[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ပၢႆးဢၢႆႇထီႇ ၼႂ်းပီ 2014[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Programming Language (႕) မဵဝ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ ၼႂ်း ပီ 2015[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ Software Code ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ Programming language ဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉယူႇ။ Programming language ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ႁဵတ်းလႆႈတင်းၼမ်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ ပီ ႒႐႑႕ ၼႆႉၵေႃႈ လွင်းပၢႆးမေႃၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉတေမီးပဵၼ် တွၼ်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယူႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႅမ်ႈ/ၸၼ် ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၶဝ် တႃႇပေႃးတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈ ဢၼ်ပဵၼ် Languae (5) မဵဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈၼႄပၼ်ဝႆႉယူႇ။
Java လႄႈ Swift[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် Java ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် programming language ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် တွၼ်ႈတႃႇတေတႅမ်ႈ Application တႃႇ မူဝ်ႇပၢႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် Android app ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ် Java သေတႅမ်ႈဝႆႉ။ Java ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်း desktop လႄႈ မူဝ်ႇပၢႆး application တင်းၼမ်လႄႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် language ဢၼ်ထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇ။ Swift ၼႆႉၸမ်ႉ မၼ်းပဵၼ် language ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Apple ၶဝ် ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉသေ မၼ်းဢိင်ဝႆႉၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸိူဝ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်း Objectiv-C, Ruby လႄႈ Python ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် iOS လႄႈ OS X ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢဝ် language ၼႆႉသေ ၶူင်သၢင်ႈဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ Swift ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်း ယၢပ်ႇယဵၼ်းသေ Java ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ programming language မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းမီးလွင်ႈတၢင်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် language C/C++ ဢမ်ႇၼၼ် Python ဢၼ်ၵူၼ်းၸၼ်/တႅမ်ႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၶဝ် မိုတ်ႈၵိုဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
Python[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Application ဢၼ်မီးၼႂ်း လွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ တေလႆႁၼ် ၶဝ်ၸႂ်ႉဝႆႉ Python ယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် Framwork ႁူဝ်ႇပၢၵ်ႇမၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉ programming language သေ ႁဵတ်းဝႆႉၼႆ တေလႆႈႁၼ် ပဵၼ်ဢၼ်လီဢၢမ်းဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ Python ၼႆႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ၸႂ်ႉဝႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ် Logical engin တွၼ်ႈတႃႇ ၵဵမ်း ၼင်ႇ Sims 4 ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၸၢင်ႈဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်း ၶၢႆႉၸူးၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။/ ယဝ်ႉၵေႃႈ Python ၼႆႉမၼ်းပဵၼ် Programming language ဢၼ် ၽူႈလႂ် ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သွၼ်ဢဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈဝႆးဝႆး ၼႆယဝ်ႉ။
C++[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
C++ ၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ် programming language ဢၼ်ၵူၼ်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉၼမ်ယူႇ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉ programming language ၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈလႆႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ပေႉႁေႈ C++ မႃးလီလီယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်း မီးယႂ်ႇမီးလူင်ဝႆႉ။ ဢၼ်ဢဝ် Code သႂ်ႇတီႈၼႂ်း C/C++ ၼႆႉ မၼ်းဝႆးလိူဝ်သေ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း Java, Python, C# ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။
R[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
R ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် Programming language ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မၼ်းၸႂ်ႉလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇတေ ၶူင်သၢင်ႈ application ဢၼ်တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်းလႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် R ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၼင်ႇတီႈ Software ဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် Platform တႃႇ enterprise resource planning (ERP) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ထတ်းသၢင်ႈ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် R ၼႆႉ ၶူင်သၢင်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႒႒ ပီၼၼ်ႉသေ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ် ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ႁူင်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်း R ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
Ziron[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းယၢမ်ႈၸႂ်ႉ ၵူၼ်းသူင်ၸႂ်ႉ Assembly (ASM) ၼႆတႄႉ ႁူႉတေလႆႈၸႂ် Ziron ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢဝ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ Ziron လႄႈ ASM မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၸၢင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် Platform ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ C ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇတႅမ်ႈ ၶူတ်ႉႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းသေၵေႃႈ ၸႂ်ႉ Ziron သေ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈတႅမ်ႈလႆႈၼႂ်း ASM လႆႈဝႆးဝႆးယူႇ။


text:
လူတ်ႉၵႃးၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပုၼ်ႉၽဵဝ်ႇ တိူင်းမၵူၺ်းသေ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း PDF လူႉတၢႆ 12 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 22 June 2022 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း PDF 30 ပၢႆ ၶီႇလူတ်ႉၵႃး 6 လေႃႉ လုၵ်ႉတၢင်း ၸလိၼ်း-ၵၼ်ႇပျႃး ၵႂႃႇတၢင်း ပတဵင်ႇ-မူင်ႇယႂႃႇသေ မိူဝ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် တီႈလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးႁိမ်းၶူဝ်မႄးၸႃႇလီႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈ ၽၢႆႇ PDF လူႉတၢႆ 12 ၵေႃႉ၊ ၾႆးမႆႈလူတ်ႉၵႃး 1 လမ်း၊ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းလႆႈၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ PDF ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼိူဝ်လူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း PDF ၶီႇမႃးၸွမ်း 30 ပၢႆ တၼ်းပၢႆႈလွတ်ႈၵႂႃႇယူႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈယူႇၶႃႈ၊ ၵူႈဝၼ်းတႄႉ တီႈၶူဝ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၵူတ်ႇထတ်း ၸႅတ်ႈသင်၊ ၶဝ်တေလႆႈၶၢဝ်ႇသေ ပႂ်ႉယိုဝ်းၵေႃႈပဵၼ်လႆႈယူႇ၊ ပိူင်ပဵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈသင် ပေႃးလူတ်ႉၵႃး PDF ႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈၼိူဝ်ၶူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ႁၢတ်ႇသႂ်ၵမ်းလဵဝ်” ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပဵၼ်ၶူးမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇၼႂ်းၶူးမေႃတႆးၵဝ်ႈၸဝ်ႈ၊ ၼႂ်းၵႃႈၶူးမေႃတင်းသဵင်ၵဝ်ႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႆႉၼမ်သေပိူၼ်ႈ၊ လႄႈၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမီး လွင်ႈၵူႈမဵဝ်းꧦ ၼမ်သေပိူၼ်ႈပိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပိုၼ်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ႇ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၵိူတ်ႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵဵင်း၊ ၼႂ်းတွၼ်ႈဝဵင်းလဝ်း၊ ၵဵင်းတွင်း၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ သႂ်သႃႇ ဢၼ်ႇၼၼ် လၢႆးသႂ် ၼႆႉယဝ်ႉ၊ လႆႈၶၢမ်ႇသၢင်ႇၸဵမ်လဵၵ်ႉ လႄႈလႆႈဢွၵ်ႇႁႃႁဵၼ်းဢဝ်တင်းႁူႉပၼ်ႇၺႃႇ တီႈမိူင်းမွၼ်း မေႃႇလမႅင်ႇ ထိုင်မိူင်းထႆး၊ ဝႆၢးၼၼ်ႉလႆႈပွၵ်ႈမႃးတီႈဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇသေမႃးပဵၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးဝႆႉတင်းၼမ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်မိူင်း မၢၼ်ႈမိူင်းဢင်းဝ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၶမ်းၽႃႉတုင်းၵူဝ်မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၸွမ်းလွင်ႈမီးၵူၼ်းသီႈၵေႉႁေႈတႃ ၼိူဝ်ပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃ မၼ်းၸဝ်ႈသေ ထိုင်ႈတီႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပေႃးလႆႈထၢၵ်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 65 ဝႃႈမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 45 ဝႃႇ၊ ဝၢႆးထၢၵ်ႈလူင်းၵျွင်းယဝ်ႉ၊ လႆႈတေႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၼၢင်းသႅင်သူၺ်ႇ သေမီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ ဝၢႆးမႃးၼၢင်းၶမ်းၵူႇလုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉလဵဝ်ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် လႆႈၽိုၵ်းဢဝ်တၢင်းမေႃလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးၵူႈပိူင်ꧦ တီႈပေႃႈမၼ်းၼၢင်းသေ ၼၢင်းၶမ်ႈၵူႇၵေႃႈလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃလွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဝၢႆးမႃးၼၢင်းၶမ်းၵူႇလုၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၵေႃႈလႆႈပဵၼ်ၶူးမေႃတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶူးမေႃတႆး 9 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇမိူဝ်ႈ ၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်ႈ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 94 ပီ 1882 တူဝ်တၢႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၵိုၵ်းပိုၼ်း ပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပေႃးဢဝ်ႇသုတ်းဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ သႂ်သႃႇ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈတီႈလႂ်လႆဢၼ်လၢတ်ႈၼေ ႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈႁူႉၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၸႅင်ႈꧦ လႅင်းꧦ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လီလႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႂ်းလိၵ်ႈၵမ်ႉၽွင်ႈသေ ပႃးတၢင်းလွင်ႈဢၼ်လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ်ႈၸဝ်ႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸၢႆးသႂ်သႃႇလႆႈလႆႈမႃးပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ မႃးၶၢမ်ႇသၢင်ႇတႃႇႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတင်းမေႃတီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 8 ၶူပ်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇသုမၼ ၼႆယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသုမၼၼႆႉ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရေႇၵႄႇထူၼ်ႈ သၢႆၸႂ်လႅတ်းၸႅဝ်ႈၽၢႆၽႂ်းၼႃႇ ၵႃႈပဵၼ်တၢင်းမေႃမီးတမ်ႈတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးတင်းလၢႆႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈသဵင်ႈယဝ်ႉ၊ ႁႃတီႈၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ မဝ်ႇမီးသၵ်းသမ်ႇသၵ်းၸွင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်ႈၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ယင်းပႆႇဢိမ်ႇတိူၵ်ႈ တိုၵ်ႈၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁႃသိုပ်ႇႁဵၼ်းထႅင်ႈယူႇမီးလႄႈ-
ထိုင်မႃးၽဝ်ႇၼိုင်ႈ တၵႃႇၶဝ်ၼႂ်းဝဵင်းလဝ်းတၵ်းႁွမ်းၵၼ်သေ လူင်းၵႂႃႇၵႃႉဝူဝ်းတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းမွၼ်းၽႅဝ်ၸဵမ်မေႃႇလမႅင်ႇဝႃႈၼႆႉ၊ လႆႈႁူႉသေယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇယွၼ်းဢၶႂၢင်ႉ တီႈတူၼ်ႈငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင်ဝဵင်းလဝ်းလႆႈယဝ်ႉ ၸပ်းႁွမ်းၸွမ်းၵႂႃႇတီႈတၵႃႇၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ၸိူဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသုမၼ ဢွၵ်ႇႁႃႁဵၼ်းလိၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းမဝ်ႇမိူၼ်တေႃႈလဵဝ် ၵႂႃႇယၢပ်ႇပႆႇယၢပႇတႄႉတႄႉ ၶီႇမႃႉပႆလိၼ်ၸႂ်ႉဝူဝ်းတၢင်ႇ ၶၢမ်ႈႁိူဝ်းၶၢမ်ႈပႄးၶၢမ်ႈတိုဝ်ႉဢဝ်၊ ၶၢဝ်းတၢင်းပၢၼ်မိူင်းၸႂ်ႉလူတ်ႉၸႂ်ႉၵႃး ၶီႇလႅင်မိၼ်မိူၼ်ယၢမ်းလႅဝ်ပႆႇမီး လႆႈပႆလိၼ်းၼွၼ်းတၢင်းၵႂႃႇႁိုင်လိူၼ်လိူၼ်ပႆၢယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼၵေႃႈ ၼွၼ်ႈၼပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸွမ်းၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းမွၼ်း မေႃႇလမႅင်ႇ သိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃသႅၼ်ပိူင်တီႈၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ တင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈလိၵ်ႈမွၼ်း၊ ဢပုမ်ႇဢၶၢၵ်ႈ၊ ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈလိူၼ်လၢဝ်ၶၢဝ်းမိူင်း၊ ပေႇတၢင်ႇ၊ ၶၼၢၼ်း၊ သၢၼ်း၊ ဢလႅင်ႇၵႃႇ၊ သတ်ႈတႃႇ၊ သၢင်းၵျူဝ်ႇ၊ သိူၵ်ႈပိုၼ်းမိုၼ်ႉမွၼ်ႇဢွၼ်ၵွၼ်ႇသႅၼ်ပိူင် မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉ၊ ၽႅဝ်ႁိုဝ်ထိုင်ထူၼ်ႈ 2 ပီႊပၢႆယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈ ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇၵေႇလီတဵမ်ထူၺ်ႈသေ ပေႃးပိူၼ်ႈၼေပၼ် လႆႈႁၼ်ၼိုင်ႈသွၵ်ႇ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈၼႂ်းၸႂ်ပဵၼ်သၢင်သၢမ်ဝႃးလႄႈ ၸူဝ်းယၢမ်းၽွင်းၵႃႈၼႆႉၵူၺ်း ႁူႉထိုင်ၽႅဝ်ၸိၵ်းၽႅဝ်ၸွမ် ပူၼ်ႉပိူၼ်ႈသဵင်ႈꧦ ယဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈမီးၼင်ႇၼႆၵေႃႈ ၵႃႈပဵၼ်ၽုင်ၸုမ်းရႁၢၼ်းၵူၼ်းၵျွင်း ဢိၵ်ႇတင်း တၵႃႇၵူၼ်းႁိူၼ်းမိူင်းမေႃႇလမႅင်ႇတင်းလၢႆၽွမ်ႉၵၼ် ဢွၼ်ယွင်ႈယေႃးဢၢမ်း (ၸဝ်ႈၸၢင်းတႆး) ၸဝ်ႈသုမၼ ယႂ်ႇၼမ်လူင် ထၢၼ်ႈပေႃးတိုၼ်ႇတူင်ႉႁူင်မိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ꧦၽၵ်းဝၢၼ်ၵိၼ်ႇမဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ၵိၼ်ဢမ်ႇဢိမ်ႇꧦ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ၊ ႁူႉယႂ်ႇၵေႃႈၶႅၼ်းၶႂ်ႈႁၼ်ၵႂၢင်ႈ မဝ်ႇဢိမ်ႇမဝ်ႇတိူၵ်ႈလႄႈ ၸင်ႇသမ်ႉသိုပ်ႇတၢမ်လၢမ်းထႅင်ႈ ဢွၵ်ႇသေမိူင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၶဝ်ႈမိူဝ်းတၢင်း ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉမြႃႉဝတီႇၽႅဝ်မိူင်းထႆး ပႆႁႃႁဵၼ်းမေႃၸွတ်ႇတူဝ်ႈလိုမ်ထႆးၵူႈတီႈယဝ်ႉ၊ လိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပွႆးၶိုၼ်းမႃးတင်းမိူင်းယူၼ်းလပုၼ်းလၵွၼ်း၊ ၵဵင်းမႆႇ ပႆၽႅဝ်ဢႅဝ်ႇႁွတ်ႈတေးသဵင်ႈယဝ်ႉ၊ တႅႈႁဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ထၢၼ်ႈပေႃးၽႅဝ်ႁိုင်ထိုင်ႈထူၼ်ႈသၢမ်ၶူပ်ႇပီႊတဵမ်လႄႈၸင်ႇတေပွၵ်ႇဝႆၢႇသၢႆႇၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင် တီႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း ၵဵင်းတွင်းယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးမိူင်းယူၼ်းၼၼ်ႉ၊ ၵႃႈၸိူဝ်းတၢင်းမေႃလေႃးၵီႇ တဵၼ်းဢၢင်း ၵိတ်ႈမွင်ႈ ဝူဝ်းတွၵ်ႇ ၵႃႇလႃးတုၵ်ႉၶၢမ်ႇ မတ်ႉလွတ်ႈ ႁၢႆတူဝ်တွၵ်ႇၸၢၵ်ႈ ၾင်ၶဵမ်မေႃသဵင်ႈၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇ သူႇရသတီႇ၊ ဢႃႇၼႃႇတီႇ၊ ဢႃႇႁႃႉ၊ ဢႃႇမင်း ပၼ်ႇတိုတ်ႉ၊ ဢၢပ်ႈယႃႈသွၼ်လၢႆးသႅၼ်းပိူင်မိူင်းၵူၼ်း ႁူႉသဵင်ႈမေႃသဵင်ႈသဵင်ႈ ၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၵႃႈၸိူဝ်းၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ ၵိုတ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် လုၵ်ႉၼႂ်းၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇလင်းၵႃ ၶဝ်ႈမႃးၶႂၢၵ်ႈလႄႈပွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်းထႆးႁဵတ်းဝႆႉ ပၼႃႇသႃႇၵျၢမ်းသိပ်းသွင်ၽိုၼ်၊ ဢၼ်ပႃးမီးဝႆႉဢသိူၵ်ႈ၊ ဢပိုၼ်း၊ ဢပုမ်ႇ၊ ဝုတ်ႉထုတၵႃႇတၼ်ႇတႃႇရီႇ ထႃႇၼူတ်ႇတရီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မၼိသျတ်ႉတြႃႉ၊ ဢိတ်ႉထိသျတ်ႉတြႃႉ ပူရိၵ်သသျတ်ႉတြႃႉ၊ ပႃႇၼႃႇသွတ်ႇတြႃႉၵုၵ်ႉၶပေႇတ၊ ဢေႃသထႃၵျၢမ်းယႃထၢတ်ႈပိင်းတေႃး သျတ်ႉတြႃႉ တင်းလၢႆၼၼ်ႉလႄႈသင် မဝ်ႇၵိုတ်းမဝ်ႇၶၢင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈတဝ်လႅဝ်ၸႅဝ်ႈၽၢႆတင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသပ်းလႅင်းထႅမ် ၼႂ်းပိုၼ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈတႅမ်ႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၾိင်ႈထုင်းတႆး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တႆးမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼိူဝ်လွင်ႈၵႃႇထႃႇ ပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃး ပိၵ်ႉသမ်ႉပၢၼ်တေႃႈလဵဝ်ပဵၼ်ပၢၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပၢၼ်မႂ်ႇ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၶိုၼ်းလႆႈဢဝ်လူဝ်ႈတူဝ်ထူပ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈ ပဵၼ်လင်ႇၵႃႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈလၢၼ်ပၢၼ်တေႃႈလဵဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈသုတ်းၸၢင်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
မုၼ်ၸဝ်ႈသုမၼၼင်ႈၵျွင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ ဢွၵ်ႇဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်း ၽၢတ်ႇၵႂႃႇလႆႈ 5 ၶူပ်ႇလိူဝ်ယဵပ်ႇၶဝ်ႈ 6 ၶူပ်ႇၸႂ်လႆႈၵွပ်ႈၶႂ်ႈၽႅဝ်မႃးၸူး ယၢမ်းၼၼ်မႅၼ်ႈၽွင်းလိူၼ်းသၢမ်၊ ဢၼ်ပဵၼ် ဢုပိတ်ႉၸေႇသြႃႇတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼဝတ်ႉၵျွင်းဝဵင်းလဝ်ႈၼႆႉ သမ်ႉပွႆးၸုတီႇလွၼ်ႇၵႂႃႇသေလႄႈ ၵႃႈၸိူဝ်းသင်ႇၶႃႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈတၵႃႇဢုပုႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၸင်ႇၽွမ်ႉသဵင်လႆႈၸႂ်ၵၼ်ယုၵ်ႉယေႃထေႃၶိုၼ်း ဢဝ်ႈၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ ပတ်ႈႁၢင်ႈၼင်ႈၵျွင်းဝဵင်းလဝ်းယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသုမၼပဵၼ်သြႃႇတေႃႇၵၢင်းသိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်တေႇၼႃႈႁိူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼၢင်းၶမ်းၵူႇၵိူတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိူင်လီဢၢမ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1. လဵၵ်ႉတေႃႇထဝ်ႈ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃလႅတ်းၸႅဝ်ႈၽၢႆၽႂ်းၸွင်ႈၸႃးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
2. တၢင်းႁူႉသႅၼ်ပိူင်တဵမ်ထူၼ်ႈၼမ်လၢႆ မေႃလိူဝ်တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
3. ၼၢင်းသူႇရသတီႇ ၽီပႂ်းပႃးသႃႇသၼႃႇၶဝ်ပႂ်းပႃးလူတူၺ်းၸပ်းႁၢင်းယူႇတႃႇသေႇ။
4. ၵႃႈပိူၼ်ႈတင်းလၢႆ ၶိုင်ပွင်ၸွင်ႈၸႃႉ ၶႃႉၶၢႆးႁဵတ်းၶဵၼ်သႂ်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ မဝ်ႇထိုင်တူဝ်သေပွၵ်ႈ။
5. ၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းတင်ႈလၢႆးမိုတ်ႈမၵ်ႉႁၵ်ႉၼမ်၊ ယမ်တူဝ်လႆႈပဵၼ်ပီႈပဵၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈ။
6. ၸိုဝ်ႈႁႅင်းသဵင်ဢွၵ်ႇ၊ ၶၢဝ်ႇငဝ်းဢူဢၢႆ လိုဝ်ႈႁူင် တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
7. လိၵ်ႈမၼ်ႈၸဝ်ႈၽွတ်ႈ ၽႄႈၸွတ်ႇလိုမ်တႆးၵူႈတီႈ ၽိုၼ်ၼႆၵေႃႈလိူဝ်တွၼ်းပိူၼ်ႈ။
8. ၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ထမ်မလေႃးၵသျတ်ႉတြ ဢေႃးဝႃႇတသုင်းမ မင်ႇၵထ ဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈ တမ်းပွင်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်း ဢပုမ်ႇ ၾိင်ႈငႄႈ လွင်ႈမိူင်းပိူင်တႆး တဵမ်ထူၼ်ႈတွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
9. ၵႃႈၸိုဝ်ႈလွင်ႈၽိုတ်ႇပိူင်ဢမ်ႇ ၵႂၢမ်းထၢမ်တႃႉ ပျသၼႃႇတင်းလၢႆ မၼ်းၸဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈတွၼ်းပိူၼ်ႈ။
10. မိူဝ်ႈဢဝ်ၵွပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈလူင်းၶုမ်သေ ထူမ်လိၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ လုၵ်ႉတၢင်းလႂ်မႃးဢမ်ႇႁူႉၽူင်ႉၸူၵ်းၼိူဝ်ႈၶႃမ်မၼ်းၸဝ်ႈ။
11. ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၼိမိတ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆ ပိူၼ်ႈၸင်ႇဢဝ်မႆမွင်ၵၢၼ်းႁၢမ်ၶွၼ်ၶိင်းမၼ်းၸဝ်ႈ သဵမ်ႈတင်းပၢႆသေတိၵ်ႇထၢၼ်ႇပၵ်းဝႆႉ တၢင်းႁူဝ်းတၢင်းတိၼ် ယင်းၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈပဵၼ်ေၵေႃႈ မီးယူႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
12. ပေႃးမီႈၵူၼ်းတေမႃးတွင်ႈထၢမ် မႃးတွင်ႈပၢၼ်ႇတြႃး ၸႂ်ႉၽွတ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၼွၼ်းလပးယူႇၵေႃႈ ၽီပႂ်းမၼ်းၸဝ်ႈပူၵ်းတွႆႇ (ၼႂ်းၾၼ်) ဝႃႈလိုၵ်ႈလႄႈပိူၼ်ႈတေမႃးထၢမ်းမႃးၸႂ်ႉ လွင်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉၾၢင်ႉသတိထႃႈဢွၼ်တၢင်း။
13. ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇဝၼ်းလဝ်း ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ဢဝ်သၢတ်ႇပေႃႉၶဝ်ႈသွင်ၽိုၼ် သိူဝ်ႈတႂ်ႈႁူမ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်းလူင်သွင်တူၼ်ႈ ၽႆၢႇၸၢၼ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ သိူဝ်တၢၼ်းသိူဝ်း တမ်းၼမ်ႉတဝ်ႈ ပူႉယႃႈဝႆႉသေ ပေႃးမၼ်းၸဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼင်ႈယဝ်ႉ၊ ၵႃႈၸူိဝ်းၸဝ်ႈမုၼ်းၶုၼ်ၶႃႈ လဵၵ်ႉတေႃႇယႂ်ႇတင်ႈလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတွင်ႈမႃးထၢမ်တြႃးလႂ် မႃးလူႇမႃးတၢၼ်းလႂ် ၵွင်ၶူဝးလူႇပေႃးတဵမ်သၢတ်ႇ။
14. မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉၸႂ်ၵဝ်ႇပိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ လုၵ်ႇသိတ်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉလုၵ်ႈလဵင်ႉလုၵ်ႈၸၢင်း ၵူၼးၼႂ်းႁိူၼ်းမီးၼမ်သေတႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈၸႂ်ႉၽႂ် တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶူႈသမ်းႁၢမ်မႅၵ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းဢဝ်ၵူၺ်း ၸင်ႇတေပေႉၸႂ်ဢိူဝ်ႉလႃႉ။
လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉသမ်ႉ-
ပပ်ႉဢၼ်လႆႈထူပ်းႁၼ်ဝႆႉမီးယူႇ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ 190 ၽိုၼ်၊ ပႆႇႁၼ်ၵေႃႈယင်းမီးထႅင်ႈ ၼမ်တႄႉတႄႉ၊ သၢႆၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆး ၽူႈပိူင်းၾႆး ၼႄတင်းၾိင်ႈငႄႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း “ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈပၢၼ် ၸူဝ်ႈပၢၼ် (ၽဝႃႉ) မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ၊ ဢမ်ႇမီးတင်းသိူဝ်း တၢင်းပဵင်း ၶူတ်းငေႃးၵူတ်ႉ ၵၢတ်ႉ ယၢပ်ႇယၢၼ်းၶၼ်ၸႂ် တႄႉတႄႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1. ပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 6 ၸဝ်ႈ
2. လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ၊ 1986၊ ပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 9 ၸဝ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 8-16


text:
မိူင်းၵွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်း (မၢၼ်ႈ: မိုးကောင်းမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mogaung) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢူၽုင်းယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႆး မႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်း ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႁႅင်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႃႉၶၢႆ သႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈ မိူင်းၵွင်းၼႆႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ်တီႈ သႅင်ၶဵဝ်ဢွၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းၵွင်" ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် မိူင်းၵွင်သေ ပဵၼ်မႃး မိူင်းၵွင်းၼႆယဝ်ႉ။[2]
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ တီႈႁွင်ႈဢွၼ်ႇမိူင်းၵွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃးၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းသေ ပေႃးဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ယၢၼ်ၵႆ ၃၀၆ လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ ၁၇ လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်းလႄႈ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၵၢတ်ႇ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈဢုတ်ႇတိူၵ်ႈဝႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆး လႄႈ တင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇမၢၼ်ႈၸပ်ႈလေႃးလႄးၵၼ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ဢိင်လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူဝ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ မီးဝႆႉ ၁၃၂,၂၆၄ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ထုင်ႉမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၃၆၀ လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႆႉတီႈထုင်ႉဢွၵ်ႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈဝဵင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် လွင်ႈၶုတ်းသႅင်ၶဵဝ်၊ လွင်ႈသူၺ်းသႅင်ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သႅင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေသႅင်ၶဵဝ်ဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သႅပ်ပတ်း ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးၵေႃႈႁတေ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ပႃႈႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ တႃႇၵႂႃႇတႃႇမႃးတႄႉ ၵမ်ႉၼမ် ၸႂ်ႉသၢႆတၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းၸႄႈၼႃး၊ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ ၄၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇတႃႇလျွင်းသေ ပေႃးထိုင်လိူၼ်သီႇမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတီႈထုင်ႉမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးမျူဝ်းဢူး လႄႈ ၽြႃးၵၢင်မိူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 21, 2015
- ↑ ဒေါ်ခင်သိန်း (မြန်မာစာပါမောက္ခ) မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်. ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အမည်များ လေ့လာချက်.


text:
ၶူၼ်ႉၶွၵ်းၶိုၼ်း ပိုၼ်းဝၼ်းလင်
“ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်” ၸိုဝ်ႈတဵမ် “တပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်တိုၵ်းဢဝ်မိူင်းတႆးလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ” ၸိုဝ်ႈၼုမ်ႇသိုၵ်း ႁၢၼ် ၼႆႉ လႆႈဢဝ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ(copy) ယိူင်ႈမိူၼ် ၸိုဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင် လႆႈ ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းဝၼ်းလင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်မီးလိၵ်ႈမၢႆလၢႆးမိုဝ်းသေ ၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇၸုမ်း ဢမ်ႇပေႃး မီးၼမ်မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ(ၸိုင်ႈတႆး) SURA ၼွၵ်ႈလိူဝ် သေပပ်ႉမၢႆဝၼ်း Diary ဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉလႆႈတႅမ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈ 1958 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်းသူပ်းလၢတ်ႈၵမ်ႈၼမ်။
ၵွပ်ႈၼၼ် ၶေႃႈတႅမ်ႈမၢႆၸဝ်ႈၼွႆႉ တင်းဢၼ်ၸိူဝ်းၶိုတ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉၶဝ်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ တေၵဵပ်းဢဝ်မႃးတေႃႉတႆႇ ၶႆႈၼႄၶိုၼ်း။
မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ 31 ၵေႃႉ ၵွင်ႈ 7 လဝ်း။ ဝၢႆးၵိၼ်ၼမ်ႉ သၸ်ႉၸႃး ယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇတင်ႈငဝ်ႈငုၼ်းတီႈ ပုင်ႇၵႅင်းမၼ်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၵျွတ်ႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵႂႃႇတင်ႈတီႈ ႁူၺ်ႈပု ႁိမ်းမိူင်းၵျွတ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 9/9/1958 သမ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇ ပၢင်ပႅၵ်ႇ လွႆဢၢင်ႇၶၢင် ၼိူဝ်သဵၼ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး မိူင်းထႆး။ မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ 14/8/1958 လႆႈႁပ်ႉၶၢဝ်ႇတီႈၶုၼ်ႁၢၼ်ၼွႆႉဢိၼ်း လွင်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵွင်ႈ 4 လဝ်း။ ၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ Sten 1 လဝ်း ရႆႊၾိူဝ်ႊလ် (Rifle) 2 လဝ်း မၢၵ်ႇၵွင်ႈ 120 လုၵ်ႈ။ ၽၢၼ်ႇမႃးထႅင်ႈ 3 ဝၼ်း တႅမ်ႈဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ – ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတၢႆ 4 ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မီး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းယၢင်း ၸေႃးလၶိၼ်ႇ ၶဝ်ႈမႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းလႄႈ တင်ႈၸိုဝ်ႈမႂ်ႇပၼ်ဝႃႈ ၵဵင်သိူင်း ၼႆသေ ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈလၢႆပၢင်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်မီးပၼ်ႁႃလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၶိူင်ႈၵမ်ႉႁႅင်း (logisticis)လႄႈၽူႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၾၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆး။ ၵွႆးၵႃႈ ၵုသူလ်လီ ပီလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၵွႆး မီးပူႇႁဵင် ၵုၼ ႁိုဝ် (ၵုင်ႇၼ) မိူင်းၾၢင် ၸွႆႈပဵၼ်ၾၢႆႇၶိူင်ႈၵမ်ႉႁႅင်းလႄႈ 17/11/1958 ၸၢႆးထုၼ်းဢေး မိူင်းၼၢင်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၾၢႆႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမႃးထိုင်။ ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈမီးထိုင် 7 တပ်ႉၵွင် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ မီးထိုင် 8 တပ်ႉၵွင်လူးၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈမၼ်း မီးၸိူင်ႉႁိုဝ် လီထတ်းၶိုၼ်းတူၺ်းယူႇ။
ၼႂ်းတပ်ႉၵွင်တင်းလၢႆၼၼ်ႉ
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 1 ၸဝ်ႈႁၢၼ်သၢင်ႇသေႃး ငဝ်ႈငုၼ်းပဵင်းလူင်
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 2 ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၼွႆႉဢိၼ်း
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 3 ၸဝ်ႈႁၢၼ်သိူဝ်ၵျၢမ်း
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 4 (ပႆႇလႆႈႁူႉၸိုဝ်ႈ)
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 5 ၸဝ်ႈႁၢၼ်ပူႇလွႆၸဝ်ႈႁႆႈ
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 6 ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၽူမ်းမိၼ်း
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 7 ၸဝ်ႈႁၢၼ်ပၺ်ၺႃ
တပ်ႉၵွင်မၢႆ 8 ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵဵင်သိူင်း
ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်သေလိုဝ်းလင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတင်ႈတႄႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်း တၢင်ႉယၢၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 16-30/11/1959 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွႆးၵႃႈ ၵမ်ၸႃတႃတႆးဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် 1959 သုတ်းယဝ်ႉၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် “တပ်ႉသိုၵ်း လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၸိုင်ႈတႆး SSIA” ၼမ်းလူၺ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်မႁႃႇ။
1964 တပ်ႉၵွင်မၢႆ 1 ဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ လႆႈတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇပဵၼ် “တပ်ႉသိုၵ်းၶိူဝ်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ SNIA”
1968 ၸဝ်ႈၼွႆႉလႆႈပိုင်ႈဢိင်လၵ်းၼမ်း တၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး သၢၼ်ၶတ်းၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉၼၼ်ႉသေ ယိုတ်းဢဝ် ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းလူင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ တီႈၶိူဝ်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ ဢၼ်လၢႆၾၢႆႇႁၼ်ဝႃႈ ႁိူင်ႈၵိူင်းၾၢႆႇ ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉ။
1969 ၸဝ်ႈၼွႆႉႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း (ၸဝ်ႈမူဝ်ႁိူင်း) ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ (ၸိုင်ႈတႆး) SURA ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၵဵဝ်ႇလူူၺ်ႈတပ်ႉၶႄႇၽိူၵ်ႇ ၵေႃမိင်တင် (Kuomintang) KMT ဢၼ်မႃးတင်ႈထၢၼ် (ငဝ်ႈငုၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး)။ ၸဝ်ႈၼွႆႉႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ပေႉၵိၼ် တဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မိူၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းႁၼ်ဝႃႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပဵၼ်ၸုမ်းသၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉမၢၼ်ႈဢၼ်ၶႄႇလႅင်ပၼ်ႁႅင်းသေ မႃးသုၵ်ႉၵဝ်းတဝ်ယုင်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၸူဝ်ႈၼိုင်ႈၶၢဝ်းၼိုင်ႈ တေလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇယိၼ်းလွင်ႈၸဝ်ႈၼွႆႉတူင်ႉၼိုင်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေယဵၼ်ၵႂႃႇ။ ၸဝ်ႈၼွႆႉၼႆႉတိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းၵူမ်ႈယွမ်းတေႃႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း။ ၸဝ်ႈၼွႆႉလႆႈယူႇၸွမ်းလုၵ်ႈတဝ်ႈလဝ်ႇလၢၼ် တေႃႇပေႃး သဵင်ႈမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/11/1996 တီႈၵဵင်းမႆႇ ၽွင်းဢႃယုၸဝ်ႈလႆႈ 69 ပီ။


text:
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွင် မိူင်းတႆး တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
ၶဝ်ႈၸူး[မူၼ်ႉမႄး]
တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈသိုဝ်ႉ မႂ်တိုတ်းလူတ်ႉ ဢဵၵ်ႇသ်ပရႅတ်ႉ လႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ ၸၢင်ႈသိုဝ်ႉလႆႈတီႈ လၢၼ်ႉၶၢႆမႂ်တိုတ်း၊ ၸွမ်းၵၢတ်ႇ၊ ၸွမ်းဢွင်ႈၶၢႆမႂ်တိုတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လူတ်ႉၵႃး ဢဵၵ်ႇသ်ပရႅတ်ႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း JJ၊ Elite၊ Taung Paw Thar၊ Shwe Taung Yoe လႄႈ Shan Ma Lay ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ လူတ်ႉတၢင်ႇမဵဝ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉဢွၼ်ႇ လူတ်ႉႁၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵႃႈၶၼ်မႂ်တိုတ်းလူတ်ႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းၵႆ တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလုၵ်ႉၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ တေၸၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ။ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉ တေဢမ်ႇပူၼ်ႉ 20,000 ၵျၢပ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးပဵၼ် လူတ်ႉလူင်တၢင်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တေဢမ်ႇႁပ်ႉထိုင်ႁိူၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇလူတ်ႉလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း လူတ်ႉဢွၼ်ႇသေ ပၼ်ႁပ်ႉၵူၼ်းယဝ်ႉ သူင်ႇပၼ်တီႈ တႃႈလူတ်ႉ ဢဵၵ်ႉသ်ပရႅတ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽႅဝ်တီႈတႃႈလူတ်ႉဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶီႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇဢဝ် ၶႅပ်းဝႂ်တူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ၼႄၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ တႃႈလူတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶီႇလူတ်ႉ ဢဵၵ်ႉသ်ပရႅတ်ႉသေၵေႃႈ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸူး တူၼ်ႈတီးလႆႈယဝ်ႉ။
ဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်း[မူၼ်ႉမႄး]
တႃႇတေပၼ်ႇတူၺ်း တီႈၼႂ်း ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလူတ်ႉထႅၵ်ႇၸီႇ၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈထႅၵ်ႇၸီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပၼ်တူၺ်းလႄႇတူၺ်းလႆႈယူႇ။ ယွၼ်ႉမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝဵင်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈႁႅင်းတႄႉတႄႉလႄႈ ပေႃးပႆသေ ဢႅဝ်ႇလႄႇၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
ယဵမ်ႈတူၺ်း[မူၼ်ႉမႄး]
ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ပွႆးႁူင်းၽႆးမိၼ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီ၊ ဢၼ်ႁဵတ်းတၢင်းႁိုင် မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈဝူင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သိပ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တူၺ်း[မူၼ်ႉမႄး]
ဢၼ်ၵူၺ်းႁူႉၸၵ်းၼမ် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ် ပွႆးႁူင်းၽႆးမိၼ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တၢင်းႁိမ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈဝူင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်သိပ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵၢင်ဝၼ်းတႄႉ ႁဵတ်းပွင်းလူမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈတူဝ်သတ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ ပွႆႇၶိုၼ်ႈၽႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵၢင်ၶမ်ႈတႄႉ ႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ပွႆႇႁူင်းၽႆးမိၼ် ဢၼ်တေႃႉဢဝ် ၼူၽႆး မွၵ်ႇၽႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇသေ ပေႃးထိုင် တီႈၼိူဝ် ၼင်ႇႁႂ်ႈမၼ်းပွႆႇ မွၵ်ႇၽႆး ၼူၽႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်မႃးမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပွႆးဢၼ်ၼႆႉတႄႉ တိုၼ်းတေလႆႈၶဝ်ႈတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းပွႆးၼႆႉ ဢွင်ႈတီႈၼွၼ်း ၶၢၼ်ၸႂ်။ ႁူင်းႁႅမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တဵမ်မူတ်း။ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပေႃးဝႃႈ တေဢၢၼ်းမႃးၶဝ်ႈပွႆး ပွႆႇႁူင်းၽႆးမိၼ် တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆၸိုင် လူဝ်ႇလူင်ႈၼႃႈ တမ်းၽႅၼ်သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း သင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇဝႆႉထႃႈ ၼၼ်ႉတႄႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႄႉ ပၢင်ပွႆးဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်တႄႉ တႃႇမႃးၶဝ်ႈ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ မၼ်းတေယၢပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢတ်ႇလူင် တူၼ်ႈတီးၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း။ ဢၼ်ပဵတ် တဵဝ်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် ၶၢႆ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်မၢႆတွင်း၊ ၶႅပ်းၵႂၢမ်း၊ ၶႅပ်းၽဵင်း၊ ၶႅပ်းပၢႆးမွၼ်း။ တီႈၼႂ်းၵၢတ်ႇၼႆႉတေလႆႈႁၼ် လၢၼ်ႉၶၢႆႉၶဝ်ႈသွႆးတႆး၊ ၼမ်ႉၼဵင်ႈဝၢၼ် သေ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇလီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈတေလႆႈႁၼ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းပဢူဝ်ႉၶဝ် ၸိူဝ်းၶဵၼ်းႁူဝ်ၼုင်ႈၶူဝ်းလမ်သေ မႃးၶၢႆ ၼဵင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဵတ်း[မူၼ်ႉမႄး]
သိုဝ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး]
တီႈတႅဝ်းၼွၵ်ႈ ၵၢတ်ႇလူင်တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တႅဝ်းၶၢႆၶူဝ်းတႆး။ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈမီးဝႆႉ လၢႆမဵဝ်းလၢႆဢၼ်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းၼႂ်းမိူင်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လုၵ်ႉတင်း မိူင်းထႆးမႃး။ ၶႅၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်တူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ ပေႃးတေပွၵ်ႈမိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသိုဝ်ႉ ထူင်ပႃးတႆး၊ ၶူဝ်းတႆး၊ ၵုပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သိုဝ်ႉပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ၽွင်းၽႅဝ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူဝ်းမိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်သိုဝ်ႉ ၼင်ႇသုတ်းတူပ်ႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်တေလႆႈႁၼ် ၶၢႆၼမ်ထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈႁၼ် ၶၢႆ သိူဝ်ႈ၊ သွၵ်းတိၼ်၊ ၽႃႈသိူဝ်ႇ၊ ထူင်ပိူဝ်ႉ၊ ၵွၵ်းၵႅင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵိၼ်[မူၼ်ႉမႄး]
တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီႈၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်း မီးဝႆႉယူႇ သွင်ၶိူဝ်း၊ တႆး လႄႈ ပဢူဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉတႄႉ တၢင်းၵိၼ်ပဢူဝ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးမီးၸိုဝ်ႈသဵင် ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်း လႄႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶဝ်လႆႈၸႂ် ၶဝ်ႈသွႆးတႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽႅဝ် တီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢမ်ႇၼၼ် ၽႅဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၵိၼ်လႆႈ ၶဝ်ႈသွႆးတႆးယူႇ။ ၵိၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ၼမ်ႉဝၢၼ်မၼ်းလႄႈၼႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢိၵ်ႇၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၵိၼ်ပႃးတူၺ်း ၶဝ်ႈပႃသူမ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ (ၼိူဝ်ႉမူ၊ ၼိူဝ်ႉၵႆႇ)၊ ထူဝ်ႇၽူးဢုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ။ ပေႃးပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်တႆး ၶဝ်ႈသွႆးတႆး၊ ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈတႆး၊ ထူဝ်ႇၽူးဢုၼ်ႇ၊ ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ၊ ပႃသူမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပေႃးၽႅဝ်မိူင်းတႆးၼႆ တေလႆႈၵိၼ် ဢၼ်ၼမ်ႉဝၢၼ်မၼ်းၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးသေတႃႉ ပေႃးၵႂႃႇၼင်ႈၵိၼ်တီႈ လၢၼ်ႉဢၼ်တႆးၶၢႆတႄႉၵေႃႈ ၼမ်ႉဝၢၼ်မၼ်း ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၽၵ်းၸွၵ်းၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်တင်းၽၵ်းၶဵဝ်၊ ၽွင်ၶဝ်ႈ မီႇၵီးသေ ပၢၼ်ႇလေႃးၵၼ်သေ ၼိုင်ႈဝႆႉ။ ၵိၼ်ၵပ်းၵၼ်တင်း ဢူၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမၢၵ်ႇၽိတ်ႉသေၼႆ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၸပ်းသူပ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသွႆးၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၼမ်ႉဝၢၼ်မၼ်းၶိုၵ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ပွင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၵိၼ်တူၺ်းယူႇ။
ၼမ်ႉဝၢၼ်ၼမ်ႉၸဵမ်း[မူၼ်ႉမႄး]
ပေႃးၽဵဝ်တီႈမိူင်းတႆးတႄႉ လူဝ်ႇၵိၼ်တူၺ်း ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈလၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈဝၢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ တီႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ တီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်တမ်းပၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ယူႇ လၢႆလၢႆယူႇ (ပေႃးမၼ်းမူတ်းၵႂႃႇၼႆ ယွၼ်းဢဝ်လႆႈတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ)။
ၼွၼ်း[မူၼ်ႉမႄး]
တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁႅမ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၶႅၼ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵႃႈၶၼ် တႃႇလိုဝ်ႈသဝ်းတီႈ ႁူင်းႁႅမ်းၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢမ်ႇပေႃးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်းပွႆး လိူၼ်သိပ်းသွင် (ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈပွႆးပွႆႇႁူင်းၽႆးမိၼ်) ၼၼ်ႉတႄႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း သုင်ၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇၶိုၼ်ႈၽႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတီႈ တူၼ်ႈတီးသေ မႃးၶဝ်ႈပွႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႃတီႈၼွၼ်းဢမ်ႇလႆႈသေဢိတ်းၼႆတႄႉ လဝ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸၢင်ႈထင်သဝ်းတီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလႆႈယူႇ။ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇယွၼ်းငိုၼ်းတႃႇယူႇသဝ်းသေ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၵၢင်ၸႂ်တႄႉ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵေႃႈလႆႈယူႇ။ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႂ်ႈဝႃႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ထင်သဝ်းလႆႈလၢႆလၢႆၵူၺ်း လဵင်ႉပႃး ၶဝ်ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
- 1 Golden Fish Hotel, သဵၼ်ႈတၢင်းမွၵ်ႇၵွၼ် (ၶျႄႇရီႇ)၊ တူၼ်ႈတီး, ☏ +95 81- 202020, +95 81- 212-1385, ✉ phyu.goldenfish@Gmail.com. Check-out: 11:00. ႁူင်းႁႅမ်း ၵဵင်ႈသႂ်လီ၊ လုၵ်ႉတီႈ ၵၢတ်ႇလူင်သေ ပႆႇၵႂႃႇၵမ်ႉဢွၼ်ႇၵေႃႈ ၽႅဝ်ယဝ်ႉ။ $65 ၽွင်းၶၢဝ်းပွႆးလိူၼ်သိပ်းသွင် ၊ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်းၶၢဝ်းပွႆးတႄႉ မွၵ်ႈ $40။
- 2 ႁူင်းႁႅမ်း ၼမ်ႉၶူင်း, မၢႆ-258, သဵၼ်ႈတၢင်းမျႃႉၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ပွၵ်ႉၵွင်းႁေႃၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ တူၼ်ႈတီး, ☏ +95 81 212 1397. Check-out: 11:00. ႁူင်းႁႅမ်း ၵဵင်ႈသႂ်လီ၊ ၸမ်ၵၼ်တင်း တီႈၶၢႆမႂ်တိုတ်းလူတ်ႉ၊ ႁိမ်းႁွမ်းတၢင်းၵိၼ်လိူင်ႇ၊ တင်းၵၢတ်ႇလူင် ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၵႆၵၼ် 30,000 ၵျၢပ်ႈ။
သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး]
- လွႆၶေႃ လုၵ်ႉတီႈ 1 ႁူဝ်ပူင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇတူၼ်ႈတီး ယၢၼ် 20 km ၼၼ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းလွႆၶေႃ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉၶူင်း တီႈလွႆ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 1,000 လႄႈ 1,500 m ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၵယၢၼ်းၶဝ်ယူႇ ဢိၵ်ႇပႃး ၼၢင်းယိင်းပတွင်ႈ ဢၼ်ဢဝ် ဝႅၼ်ၶမ်းသုပ်းၶေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇၵႂႃႇလႆႈၸူး ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်းထႅင်ႈ။


text:
ၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈ/ ၵၢင်ၶိုၼ်း သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇထပ်းၵၼ် သွင်တီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈလႄႈ ဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်းၵူတ်ႇထတ်း လွၵ်ႇငိုတ်ႈယွၼ်းငိုၼ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 7/6/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 9 မူင်း သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈပွၵ်ႉ 3 တင်း ပွၵ်ႉ 4 ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တီႈၸဵင်ႇတၢင်း ႁိမ်းယေး ငိုၼ်းၵမ်ႇပေႃးၸႃႉ ဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဢွင်ႇပၢၼ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇထပ်းၵၼ် 5 – 6 ၵမ်းၼႆႉ။ တီႈႁိမ်းယေးငိုၼ်း ၵမ်ႇပေႃးၸႃႉ။ တီႈႁိမ်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 7-8 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်မႃးသေ လွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်းငိုၼ်းၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵႃးမႃး သေ ၶဝ်ႁႄႉဢမ်ႇၵိုတ်း လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇ ပဵၼ်လၢႆးၵမ်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဝဵင်းဢွင်ႇပၢၼ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ် ၸီႉသင်ႇႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇ တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းတႄႉ ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ် တူင်ႉၼိုင် ပႂ်ႉယူႇဝႆႉ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၸွမ်းၼႂ်းၵိဝ်ႇ/ သွႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။
မိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 7 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵေႃႈ သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇတီႈႁိမ်းႁူင်းပလိၵ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 4 ၵမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းယွင်ႁူၺ်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယွၼ်ႉသင်လႄႈယိုဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇတႄႉ မွၵ်ႈ 4 ၵမ်းၼႆႉ။ ဢွၼ် ၵၼ်တူၵ်းၸႂ် ၶႃႈဢေႃႈ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ၼႂ်တႄႉ ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၵူႈပိူင်သေ ပိၵ်ႉဢိုတ်းႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈ ႁိူၼ်းယေးၵၼ် ၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ် သဵင်ၵွင်ႈၵႆႉတႅၵ်ႇသမ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်းလိုၵ်းယဵၼ် ၵၢင်ၶမ်ႈ/ ၵၢင်ၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။


text:
မၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃး (မၢၼ်ႈ: မချမ်းဘောမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Machanbaw) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈဝဵင်းမၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃးယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၶၢင် (Ma Chyang Baw) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈ ႁွင်ႈမၵျၢၼ် လႄႈ မႄႈၼမ်ႉမလိၶ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃးၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1972 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 1960 ၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ပိုၼ်ႇလုပ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ထုင်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇပူႇတႂ်း ၵႃႈတီႈ မၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈ ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး ၸႄႈဝဵင်းမၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1965 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ယႃႉပႅတ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၀.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂). မြန်မာမြို့အဘိဓာန်, ပထမအကြိမ်, ဇေတဝန်စာအုပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်.


text:
ၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ချီဖွေမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Chipwi Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇ သေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၉.


text:
မေႃႇပီႇ၊ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ (မၢၼ်ႈ: မှော်ဘီမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hmawbi Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Maupi]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မေႃႇပီႇ= မေႃႇ-ၵူတ်ႉ/ၸဵင်ႇ၊ ဘီ-မႄႈၼမ်ႉ၊ ၵူတ်ႉမႄႈၼမ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။[3]၂၀၁၆
ဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 25 လၵ်းသေ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ ဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း တႃႈၵုင်ႈ 31 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၸၢမ်းၵူတ်ႇၽုၵ်ႇတူၺ်း တူၼ်ႈမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်ပႃးၸႂ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းမိူင်းဝႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးလိုဝ်းလင်သေတႃႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ၽူႈမီးပႆႇၺႃႇမၢၼ်ႊမေႃႇပီႇသြႃႇလူင်တဵင်းၵျီး လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1965 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇမီႇၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ် ပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီး မႃး 5732 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2016 ၼႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမႃးထိုင် 249829 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး (21) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် မီး (12) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး (5) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႇပၢႆးပႆႇၺႃႇႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၼၼ်ႉ မီး ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ (မေႃႇပီႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉ လႆႈသူးထီႉၼိူင်ႈ ၵွၵ်းၵႅဝ်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉလႄႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ၶျႅၼ်ႇပီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၵ်းၵႅဝ်ႈသူးထီႉၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢူးၽျူဝ်းမိၼ်းတဵင်း ၵေႃႉယိုၼ်ႈပၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇမျူဝ်ႉမမေႃႇပီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ GoogleEarth
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၀.
- ↑ ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း


text:
ၼႂ်းသွင်သၢမ်ဝၼ်းမႃးၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႉၵႃး ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း 1 လီႊတိူဝ်ႊၶိုၼ်ႈၸမ် 2,700 ပျႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃးလႅင်းတၢင်ႇၵူၼ်းတၢင်ႇၵုၼ်ႇ လႅၼ်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 21/5/2022 ၼႆႉမႃး ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႉၵႃး ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈ လႅင်းၵႃး ဝဵင်းလိူဝ်ႇ – လႃႈသဵဝ်ႈ – မူႇၸေႊ ၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းႁွင်ႇ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵိၼ်းၸႂ် ။
ၸဝ်ႈၵႃး လႃႈသဵဝ်ႈ – မူႇၸေႊ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉမႃး ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵႃးၼႆႉ ပုင်ႈၶိုၼ်ႈႁႅင်းၼႃႇၶႃႈ။ ၸဝ်ႈၵႃး မၢင်ၵေႃႉ ပေႃးလႆႈၶိုၼ်ႈၵႃႈၵႃးၸွမ်းၶႃႈဢေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႆ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းသင်ယဝ်ႉၶႃႈ။ ၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပေႃးၵူၼ်းၶီႇတွၼ်ႈတၢင်းလင်ၼႆ ၵဵပ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ 30,000 ပျႃး ၊ ၶီႇတၢင်းၼႃႈသမ်ႉ 1 ၵေႃႉ 35,000 ပျႃး။ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ၊ ၼင်ႈတၢင်းလင် 35,000 – 40,000 ပျႃး။ တၢင်းၼႃႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ သမ်ႉ 40,000 – 45,000 ပျႃးယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵႃႈၶီႇၵႃးၶိုၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးဝၢၼ်ႈတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ်ၵေႃႈလူတ်းယွမ်းလူင်းၼမ်။ ၸဝ်ႈရူတ်ႉၵႃး ၶၢင်းပွင်ႉဝႃႈ ပေႃးတေဢမ်ႇလႅၼ်ႈသမ်ႉ ၵူဝ်ၵူၼ်းၶီႇၵႃး (ပတ်ႇသိင်ႇၵျႃႇ) ႁၢႆ။ ၶိုၼ်ႈၵႃႈၵႃးယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈၵႂႃႇမႃးမိူၼ်ၵဝ်ႇၸိုင် ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉတွၼ်းၵိုတ်းလိူဝ်သင်၊ တေႃႉတႄႉလႆႈ ၵႃႈၼမ်ႉၼမ်းရူတ်ႉၶိုၼ်းၵူၺ်း၊ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၸႂ်လိူဝ်ႁႅင်းဝႃႈၼႆ။
“မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈပူၼ်ႉမႃး 3-4 လိူၼ် ၽွင်းၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းမီး 1 လီႊတိူဝ်ႊ 1,700-1,800 ပျႃးၼၼ်ႉ ၵႂႃႇမႃးၼိုင်ႈႁွပ်ႈ ၸဝ်ႈၵႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းမွၵ်ႈ 7 မိုၼ်ႇ ထိုင် 8 မိုၼ်ႇ။ ၵမ်းၼႆႉတႄႉၵိုတ်းလိူဝ် 2 – 3 မိုၼ်ႇ ၵႃႈၼႆႉၵူၺ်း။ ၵမ်ႈၼမ် တေႃႉတႄႉလႆႈ ၶိုၼ်းၵႃႈၼမ်ႉမၼ်း ၵူၺ်း ။ ၶႃႈႁဝ်းတႄႉ မျၢတ်ႈမျၢၼ်ႈသုမ်းသုမ်း ၵႃႈလႆႈဢွၵ်ႇတိၵ်းတိၵ်းဢေႃႈၼႆႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်ၵူဝ် မိၵ်ႈသူၺ်ႇႁၢႆ (ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၶီႇၵႃး ”- ၸဝ်ႈၵႃး လႃႈသဵဝ်ႈ – မူႇၸေႊ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်း(ပမ်ႉၼမ်ႉမၼ်း) တီႈၼမ်ႉၶမ်း – မူႇၸေႊ မၢင်ႁၢၼ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းယင်းၶၢတ်ႇ/သဵင်ႈ ၵေႃႈမီး ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 21 တင်း 22 ၼႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းသႅၼ်း 92 ၼိုင်ႈလီႊတိူဝ်ႊ 2,650 ပျႃး၊ 95 သမ်ႉ 2,680 ပျႃး။ တီႈပမ်ႉၼမ်ႉမၼ်း မူႇၸေႊ သူၺ်ႇယႃႇသႃႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်း 92 တင်း 95 သမ်ႉပေႃးၶၢတ်ႇၶႃႈဢေႃႈ ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ႉမၼ်း တီႇၸႄႊလ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈႁႅင်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
မိူၼ်ၼႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 23/2/2022 တီႈၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ ၼမ်ႉမၼ်း 92 ၼိုင်ႈလီႊတိူဝ်ႊ 2,550 ပျႃး၊ 95 သမ်ႉ 2,610 ပျႃး၊ တီႇၸေႇ DIESEL သမ်ႉ 2,450 ပျႃးလႄႈ PREMIUM DIESEL သမ်ႉ 2,480 ပျႃး ။
ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းသုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း မိူင်းရတ်ႉသျိူဝ်ႊလႄႈမိူင်းယူႇၶရဵၼ်ႊ ၊ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတင်းလုမ်ႈၾႃႉ – ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ၼင်ႇၼႆ။


text:
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်း
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ [[ဝဵင်းႁၢႆးဝူဝ်း][၊ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ထုင်ႉ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ တီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၵႆႉမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇဢဝ် ၸႂ်ႉပဵၼ် တီႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်သေ ဢမ်ႇၵႃး လႆႈပဵၼ်ပႃး တီႈပၵ်းတပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် ၶွင် ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇ ၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ်ဢဝ် မၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵွႆ လႄႈ ၶွၵ်ႇမၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် တီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 2858 ထတ်း (1176 မီႇတႃႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႅၼ်ႈၼႆႉ သိူဝ်ႇယၢင်ဝႆႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်းမီး 8500 ထတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵူၺ်းမီး 5500 ထတ်းၵူၺ်းသေ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁိူဝ်းမိၼ်ၵျႅတ်ႉပေႃႉတေလူင်းလႆႈၼႆသေ လႆႈၶႂၢၵ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
သၢႆၵၢၼ်မိၼ် လႄႈ ဝဵင်းၸိူဝ်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈပဵၼ် ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပီ 2012 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ဢႄးပၵၢၼ်ႇ မၢႆၶၢဝ်းတၢင်း 11 ၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉလူင်း တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း (1)ၵေႃႉ ဢၼ်ပႃးမႃး ၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၶိူင်ႈ တီႈၼိူဝ်လိၼ် လႆႈတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[3]
- ပီ 1987 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 21 ဝၼ်း ႁိူဝ်းမိၼ် မဵဝ်း Fokker F-27 Friendship 200 ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉယၢၼ်းဢွၵ်ႇ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ႁၢႆးဝူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇသႂ်ႇ လွႆသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼိူဝ် ႁိူဝ်းမိၼ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တင်း 45 ၵေႃႉယဝ်ႉ။[4]
- ပီ 1987 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 11 ဝၼ်း ႁိူဝ်းမိၼ် မဵဝ်း Fokker F-27 Friendship 500 ၶွင် သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မၢၼ်ႈ ၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇဝႃး လွႆလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တၢင်းသုင် 1500 ထတ်းသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼိူဝ် ႁိူဝ်းမိၼ် လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တင်း 49 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ပိုၼ်းသၢႆၵၢၼ်မိၼ်မျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၼမ်သေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ တႃႇ 36 ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 14 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းသဝိတ်ႈၸႃႇလႅၼ်ႇ 7 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ 5 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး 4 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ 2 ၵေႃႉ လႄႈ ၶဝ်ႈပႃး ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[5] [6]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Airport information for VYHH from DAFIF (effective October 2006)
- ↑ Airport information for HEH at Great Circle Mapper. Source: DAFIF (effective October 2006).
- ↑ https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20121225-0
- ↑ https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19870621-1
- ↑ http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19871011-2
- ↑ "CRASH OF AIRLINER IN BURMA KILLS 49, 14 FROM U.S."New York Times. 12 October 1987. Retrieved 13 March 2016.


text:
တွင်ႇတႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ (မၢၼ်ႈ: တောင်သာမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Taungtha) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတွင်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး လႄႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႇၸီႇ-မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇသေ ၵႆယၢၼ်တင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ 14 လၵ်းယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇသေတႃႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၵႃႉၶၢႆဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇလိုဝ်းလင်တႄႉ ၼမ်ႉထၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၵုၺ်၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၶဝ်တႄႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈလိၼ် ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇၼႆႉ မီး 516 လွၵ်းလၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 5418 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ [2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 26, 2015
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅


text:
မိူင်းတႆး
မိူင်းတႆး ၼႆ့ ပဵၼ်ၸေႊမိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ့်။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ [မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းတႆး ၼႆ့ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 62500လွၵ်းလၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ၼႂ်းၵႃႊ ၸေႊတိူင်း လႄႈ ၸေႊမိူင်ႈ 14 ဢၼ်ၼၼ့် ပဵၼ်ဢၼ်လႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ့်။ မီးၾၢင်ႁၢင်ႊ ႁႃႈၸဵင်ႇ(ပဉ္စဂံ) ၸႅၵ်ႇၽႄႁိၵ်ႈႁွင့် ပဵၼ်သၢမ်တွၼ်ႊဝႃႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ မီးပွတ်းတွၼ်ႊၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ မျၢၼ်ႇမႃႇသေ တိတ်းၸပ်းဝႆ့တင်း ၸေႊမိူင်းၶၢင်၊ ၸေႊတိူင်းၸၵႅင်း၊ ၸေႊတိူင်းမၢၼ်းတလေး၊ ၸေႊမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၸေႊမိူင်းၵယႃး၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းတႆးၼႆ့ မီးၼမ့်ႁူၺ်ႈၼမ့်ႁွင်ႊ ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ထိူၼ်ႇလွၺ်ၶပ့်ယႆဝႆ့လႄႈ ယဵမ်ႈမုင်ႈႁၢင်ႊလီတေ့ယူႇယဝ့်။ ပေႃးယူႇတီႈ ၼမ့်ၵဵဝ် ဢေႇရႃႇဝတီႇသေ မုင်ႈတူၺ်းၵႂႃႇ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆး ဢၼ်မူၺ်ၼၢႆးသုမ်ႇၵုမ်ႈဝႆ့ၼၼ့်ယူႇ။ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆး ၼႆသေတႃႉ တီႈတႄ့မၼ်း မိူင်းတႆးၼႆ့ ပဵၼ်ၵုင်းလွၺ်တင်းမူတ်းယဝ့်။ ပေႃးဢဝ် ၽတ့်ၽဵင်ႇဝႃႈၸိုင် သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆးၼႆ့ သုင်သေ ၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 3000 လႄႈ 4000 ထတ်းသေ ပဵၼ်ႁူတ်ႈပဵၼ်တေး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွၼ်ၼမ့်ဝႆ့ယူႇ။ သၼ်လွၺ်ပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ် သုင်လိူဝ်သေ သၼ်လွၺ်ပွတ်းတူၵ်း။ ၵုင်းလွၺ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတႄ့ ပဵၼ်ၵုင်းလွၺ် ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ့်။ ၵုင်းလွၺ်သုင်လူင် ဢၼ်လုၵ့်တီႈ တွၼ်ႊၵၢင် ဢိူင်ႇသႅၼ်ဝီ လူင်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် သၼ်လွၺ်ပၢင်ဢူးၼၼ့် ၵႂၢင်ႈဝႆ့တႄ့တႄ့သေတႃ့ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမိူင်းၼၢႆးလႄႈ မွၵ်ႇမႆႇၼၼ့်တႄ့ ၵႅပ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ တေးလွၺ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈပွတ်းႁွင်ႇၼၼ့်တႄ့ ယၢဝ်းၸွမ်း ၼႃႈတၢင်းတူၵ်းတၢင်းဢွၵ်ႇသေတႃႉ ၵမ့်ပႃႈၼမ်တႄႉ တေးလွၺ်ၸိူဝ်းၼၼ့် သၼ်မၼ်း ယၢဝ်းၸွမ်း ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ တၢင်းၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸိၵ်းလွၺ်မၢင်ႊၸိူဝ်း သုင်ထိုင် 6000 ထတ်းတေႃႇ 8000 ထတ်းယူႇ။ လွၺ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတႄ့ ပဵၼ်လွၺ်လဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸေႊဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်းသေ သုင် 8777 ထတ်း။ [3]
လွၺ်ပၢင်ၼွင် (ၵဵင်းတုင်)၊ လွၺ်ၸၢင်ႉလႄႈလွၺ်လမ် (မိူင်းၵိုင်)ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ သုင်ယူႇ 8000 ထတ်းလိူဝ်။ လွၺ်ႁူၼ်း (ပင်းတြႃႉ)တႄ့ သုင် 7678 ထတ်း။ လွၺ်မေႃးလႄႈလွၺ်မွင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ၼမ်ႉပွၼ်တင်းၼမ်ႉတမ်ႇၽၢၵ်ႇၼၼ့် တၢင်းသုင်မီးၼႂ်း 7000 ထတ်းလႄႈ 8000 ထတ်းယူႇ။ ၼမ့်ႁွင်ႊ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ယွၼ့်လႆႈလႆလတ်း ၼႂ်းၵႄႈလွၺ်လႄႈ ႁွင်ႊမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မၢင်ႊတီႈ ၽင်ႇမၼ်းလိုၵ့်ၸၼ်းတႄ့တႄ့။ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼမ်ႉၶူင်းၼႆ့ ပဵၼ်မႄႈၼမ့် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ၼမ့်ၶူင်းၼႆ့ လုၵ့်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႅၼ်ႈပၼ်မိူင်းတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတူၵ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၽင်ႇၼမ့်ၶူင်းၼႆ့ ဢမ်ႇပဵင်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ့်ၵဵဝ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ၽင်ႇႁိုၵ်းသုင်လိုၵ့်လူင်လႄႈ ႁႅင်းၼမ့်လႆၸႅဝ်ႈတႄ့တႄ့။ ၼမ့်တဵင်း၊ ၼမ့်မ၊ ၼမ်ႉပၢင်၊ ၼမ့်သိမ်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ့်ၶူင်းယဝ့်။ ၼမ့်လူင်ထႅင်ႈမႄႈၼိူင်ႈတႄ့ပဵၼ် ၼမ့်ၶွင်ယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼမ့်ၶွင်ၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ် တင်းမိူင်းလၢဝ်းသေ တၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈ 120 လၵ်းၶၼၢႆ့ၵွၺ်း ၵပ်းၵၢႆႇမိူင်းတႆး။ [4]
ၼမ့်တူႈ ဢၼ်ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃးတီႈ သႅၼ်ဝီၼၼ့် လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၼမ့်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႄႈၼိူင်ႈယူႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄ့ ႁွင့်ဝႃႈ ၼမ့်တူႇ၊ ဝၢႆးသေ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃးပရသိႁိင်ႇၵ တူၵ်းသႂ်ႇယဝ့် ၼမ့်မႄႈၼၼ့် ၸင်ႇဢမ်ႇတူႇဢမ်ႇၼဝ်ႈသေ လီၵိၼ်လီဢၢပ်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ့်။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄ့ ႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼမ့်သၢမ်ၸိုဝ်ႈ (သုံးမည်ရမြစ် ၁။ နမ္မတူ ၂။ ဒုဋ္ဌဝတီ ၃။ မြစ်ငယ်)။ ၼမ့်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ထႅင်ႈမႄႈၼိူင်ႈတႄ့ပဵၼ် ၼမ့်မၢဝ်းယဝ့်။ ၼမ့်မႄႈၼႆ့ တေႃ့တႄ့လတ်းၵႂႃႇ ႁိမ်းၽိတ်ႇမိူင်းတႆးၵွၺ်းသေတႃႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ့်ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးလႄႈ ထုင့်မၢဝ်းၼၼ့် ယၢမ်ႈပဵၼ် ထုင့်တီႈပူၵ်းတင်ႈမိူင်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊတႆးမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းမၢဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇၼႆ့ၵေႃႈ လုၵ့်တီႈဢိူင်ႇလွၵ့်ၸွၵ်ႇ လႆလူင်းၸူး ၵျွၵ့်သႄႇသေ ၽၢႆၸေႃႇၵျီႇ ဢၼ်မီးတီႈ လွၵ့်ၸွၵ်ႇၵေႃႈ ဢိင်ပိုင်ႈၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇၼႆ့ တင်ႈပဵၼ်ယဝ့်။ ၼမ့်တမ်ႇၽၢၵ်ႇ ဢၼ်လုၵ့်တီႈ ႁူဝ်ပူင်း လႆလူင်းၵႂႃႇလဵင့်ၼႃးထုင့်ပူင်းသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ့်ပွၼ်၊ ၼမ့်ၽီလူး ဢၼ်လုၵ့်တီႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ လႆလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းၵယႃးသေ ပဵၼ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လေႃးပိတ၊ ၼမ့်ပွၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢိူင်ႇလၢႆးၶႃႈ လႆလတ်း ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ့်ၶူင်းၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယဝ့်။ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတီႈၼိူဝ်ၼႆ့သေ ပီႈၼွင့်တႆး တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ။ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်တူႈ တႄႇတင်ႈပဵၼ် သႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉလႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇ တႄႇတင်ႈ လွၵ့်ၸွၵ်ႇ၊ ပၢင်းတြႃႉ၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ၊ ယေႇဢူး၊ ပူၺ်းလႃ့လႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်ပွၼ် တႄႇတင်ႈ မိူင်းပွၼ်လႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉတမ်ႇၽၢၵ်ႇ တႄႇတင်ႈ ႁူဝ်ပူင်း၊ ဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ၊ သီႇသႅင်ႇလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ [5]
ၼမ့်ႁွင်ႊၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ လႆႈလႆလတ်းၼႂ်းၵေႈလွၺ်လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇလႂ် ၼမ့်မွတ်းလႂ် မီးတင်းၼမ်။ ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇ မၢၼ်ႈၸၢမ် ဢၼ်မီးဝူင်ႈၵၢင် လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ သီႇပေႃႉၼၼ့် တၢင်းသုင် တေမီးမွၵ်ႈ 1500 လႄႈ 2000 ထတ်းသေ လီယဵမ်ႈလီတူၺ်းတႄ့တႄ့။ ဢဝ်ႁႅင်းၼမ့်တီႈၼၼ်ႈသေ တင်ႈပဵၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃ့ ဢဝ်ႁႅင်းၾႆးၾႃ့ၼၼ့်ၵႂႃႇၸႂ့် တမ်ႈတီႈ မေႃႇငိုၼ်းၼမ့်တူႈယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၵဵင်းတွင်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတၢတ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၾႆးၾႃ့ယူႇယဝ့်။ တၢၼ်ႇဢၼ်ႁၢင်ႊလီထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈပဵၼ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းသူႈ။ လိူဝ်သေၼၼ့် တၢၼ်ႇဢွၼ်ႇတၢတ်ႇဢိတ်း မီးတင်းၼမ်သေ ၽိူမ့်ထႅမ်ပၼ် တၢင်းႁၢင်ႊလီ မိူင်းတႆးယူႇ။ လိူဝ်သေၼမ့်ႁွင်ႊ ၼွင်ဢွၼ်ႇၼွင်ဢိတ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ဢိၼ်းလေးၼၼ့် ပဵၼ်ၼွင်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၵိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇယဝ့်။ ၼမ့်မွတ်းႁူဝ်ပူင်း၊ ၼမ့်မွတ်းမိူင်းမေႃႇ (ပေႃႇသႅင်း)၊ ၼမ့်မွတ်းလွၵ့်ၸွၵ်ႇ (ပထူး)၊ ၼမ့်မွတ်းမႄႈယၢင်း (ကရင်မရေထွက်) (တူၼ်ႈတီး) ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်မွတ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူ့ၸၵ်းၼမ်။ မၢၵ်ႇႁိၼ်လွၺ်မိူင်းတႆးၼႆ့ ၵမ့်ပႃႈၼမ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်လႄႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းမႃး ၼမ့်ၾူၼ် ၸိုမ့်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၽုတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်ႇတီႈ။ တီႈဢၼ် ၼမ့်ၽုတ်းဢွၵ်ႇၼၼ့် ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၼမ့်မွတ်းယဝ့်။ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ်တႄ့ ၼမ့်ႁွင်ႊၵေႃႈဢမ်ႇမီး ၼမ့်မွတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ့် မီးၶူဝ်းႁႄႊၼႂ်းလိၼ်တင်းၼမ်ၼႆယဝ့်။ ပိုၼ့်ႁိၼ် မိူင်းတႆးၼႆ့ မၢင်ႊတီႈ မၼ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်တႅၵ်ႇလႂ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လၼ်ႇၼႂ်းလႂ်လႄႈ တမ်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ့် မီးၼမ့်ပုင်ႇ (ၼမ့်ဢုၼ်ႇ) ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၼမ့်ဢုၼ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ၊ သီႇပေႃ့၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵဵင်းတုင်၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၶွင်ႇတႅင်ႇ(ႁၢႆးယႃႈ)ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်ပုင်ႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ။[6]
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁဵတ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလီလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပိုၼ်ႉႁိၼ် မိူင်းတႆးတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ် လႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇႁိၼ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆၼိူင်ႈ၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆသွင်၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆသၢမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၽူႇမိပေႇတ ႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ တႂ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇတိုၼ်ႈသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉႁွင်ႊ ၼမ်ႉၵႄးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထွင်းဢဝ်သၢႆး၊ လုပ်ႇလႄႈ ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ၊ ၽုၼ်ႇမႆႉၽုၼ်ႇယိူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆလူင်းမႃး တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁိုင်မႃး ပိုၼ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇတိုၼ်ႈသေ ၸင်ႇပဵၼ်လုၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈမၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁၼ် ႁၢင်ႊၾၢင်လုပ်ႇလႄႈၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ် ၸမ်တေသဵင်ႈၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႊမိူင်းတႆး လႆႈပဵၼ်မႃး ၼႃႈလိၼ်ၶၢႆႉၼိုင်လူင်ယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ မိူင်းတႆး တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼင်လိၼ်လၼ်ႇၶၢႆႉသေ ၸင်ႇတေပဵၼ် တၢင်ႉလွၺ်လူင်ဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼင်လိၼ်လၼ်ႇၶၢႆႉလႄႈ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ် ၼႃႈလိၼ်လူမ်ႇသေ မီးဝႆႉ ႁွၺ်းတႅၵ်ႇၶၢပ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ၵိုတ်ႈ ၵျွၵ့်မႄး သီႇပေႃႉ တေႃႇႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းၵုၼ်လူင် ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ် ႁူၺ်ႈလိုၵ်ႉ ႁွင်ႊလိုၵ်ႉလူင် ယၢဝ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး မိူင်းတႆးပိူင်ၼိူင်ႈယူႇ။ တႄႇဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ယွင်ႁူၺ်ႈ တေႃႇထိုင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လိၼ်လၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁွင်ႊလိုၵ်ႉလူင် ယၢဝ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ပဵၼ်ႁႃႉႁိုၵ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉၸိုမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်ႉလိၼ်လႄႈ ႁိၼ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပႃႇမႆႉပႃႇထိူၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽြႃးလႄႈၵွင်းမူး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မၢၼ်ႊ-ၶႄႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး တူၼ်ႈတီး၊ လွႆလႅမ်၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ လႃႈသဵဝ်ႈ (လွႆယဵဝ်ႈ)၊ မူႇၸေႈ၊ ၵျွၵ်ႉမေး၊ လဝ်ႉၵႆႇ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ မၢၵ်ႇမၼ်ႉ၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ မိူင်းၽျၢတ်ႈ။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၽိင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
=လွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢႆးသၢႆႈႉႉႉ
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Union of Myanmar. City Population. Retrieved on 2008-12-25။
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ နှာ၊ ၃၇၄-၅
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၅
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၅-၆
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၆
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 5/1/2022 ဝၼ်းဝိၸႃႇတမင်ႇၵလႃႇ ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 58 ပီၼႆႉ ယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်းထႃး ၵူၼ်း မိူင်း တင်ႈသဵင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူလ် သူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇလႄႈ တိုဝ်းၵမ်သိလ် ၵိၼ်သၢၵ်ႈလွတ်ႈ ၊ ႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈသူႇရႃႇၼမ်ႉလဝ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၊ တေဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းပွႆး ၊ ႁႂ်ႈလူႇတၢၼ်းတီႈၽႂ်မၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၺႃႇၼသီႇရိ (ၸဝ်ႈမၢၼ်ႇတႃဢွၼ်ႇ) ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပေႃးပဵၼ်လႆႈတႄႉ ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၶူးဝႃးပေႃႈသိလ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ ယူႇတီႈၽႂ်မၼ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၵႂႃႇၵူၺ်း။ ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်းၵေႃႈ လီ၊ ပဵၼ်ဢိူင်ႇသေ ႁဵတ်းၵေႃႈလီ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ဝဵင်းသေ ႁဵတ်းၵေႃႈလီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူဝ်ႇတူၺ်းငဝ်းလၢႆးသေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ။ ၼႂ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၶူးဝႃးပေႃႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ သင်ပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ပၼ်သၢၵ်ႈလွတ်ႈ၊ လဵင်ႉလူၸႃႇၵ သၢၵ်ႈလွတ်ႈ၊ ပိူင်ယႂ်ႇထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ၼႂ်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇၼႆႉ ႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈသူႇရႃႇၼမ်ႉလဝ်ႈ လႅၼ်းယႃႈ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးၵူႈၵေႃႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလီ”- ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈႁဝ်း ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်း၊ တေဢမ်ႇသုင်းဢႃႇႁႃႇရ၊ပႃးၸဵမ်ၼမ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၺႃႇၼ သီႇရိ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5/1/2022 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယူႇတီႈသင်ၶၸဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၵူၼ်းၵႄႇ တၵ်ႉၵႃႇသတ်းထႃး ၵူၼ်းမိူင်း တင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် သုတ်ႇမုၼ်း ႁေႃႈပရိတ်ႈ ယွၼ်းသူးသူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇထိုင် ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉ ၊ ႁူမ်ႈၵၼ် လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶႃႇၸေႉၵႂႃႇ – ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉထႅင်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉၼႆႉၸွမ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈ ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် ၼႂ်းထမ်ႈလူင်တီႈမိူင်းၵႅတ်ႇမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီပၢႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 28/4/2022 ၼႆႉ တေတဵမ် ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီ။ ၸဝ်ႈႁဝ်း ဢတိတ်ႉထၢၼ်ႇဝႆႉသမ်ႉ တေၶဝ်ႈထမ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် 3 ပီ 3 လိူၼ် ပၢႆ 3 ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်းၶူးဝႃး ဝုၼ်းၸုမ်ႉၼႆႉ ၸႃတိတီႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမႄႈၶမ်းၼွင်မူဝ် ဢိူင်ႇမႄႈၶမ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး။ ပဵၼ်လုၵ်ႈပေႃႈသႅင်လႃႈလႄႈ မႄႈၶမ်းလႃႈ။ ၽွင်းဢႃယုၸဝ်ႈ 4 ပီ ထိုင် 10 ပီၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းထႆး။ ထိုင်မႃးဢႃယု 11 ပီ ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ ဢႃယု 12 ပီ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ဢိူင်ႇမိူင်းၽူင်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸင်ႇၵႂႃႇယိုၼ်ႈမွၵ်ႇ ယေႃးၸဝ်ႈ မႃးပူၵ်းပွင် သႃသၼႃတီႈဝတ်ႉၽရႃႉထၢတ်ႈသီႊတွၼ်ႊရိူင်း (သီရိတွၼ်းႁိူင်း) ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။
ၶူးဝႃးၸဝ်ႈၼႆႉ တိုဝ်းၵမ်သိလ်ထမ်းမၼ်ႈၽဵၼ်း ၊ ၽႃႇဝၼႃႇမဵတ်ႉတႃႇ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးဢၼ်ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်ဝႆႈသႃၸဝ်ႈၵေႃႈမီးပတ်းပိုၼ်ႉၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။


text:
ၵူၼ်းမိူင်းသီႇပေႃႉ တေပၢင်းဢဝ်တဝ်ႈၽဝ်ႇလုပ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈ (ၵဝ်ႇ) ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး/ ပႃႇတီႇႁူဝ် သိူဝ် SNLD ဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်ၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉ မိူဝ်းၾင်ဝႆႉတီႈပႃႇႁဵဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 7/5/2022 ၼႆႉယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD လႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး/ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တေဢဝ်တဝ်ႈၽဝ်ႇလုပ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး မႃးၾင်ဝႆႉ တီႈသၢင်းၶႅင်း(ပႃႇႁဵဝ်ႈ) ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈလွႆမူပ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇၸၢမ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ၼႂ်းၵႄႈသီႇပေႃႉ – ၵျွၵ်ႉမႄး ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ။
ၼၢင်းမွၼ်းမွၼ်းပဝ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ ပေႃးဝၼ်းတီႈ 7 ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေ ဢဝ်လုပ်ႇၸဝ်ႈႁဝ်း မႃးၾင်တီႈသၢင်းၶႅင်းၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼပ်ႉယမ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ယူႇတီႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ႁဝ်းၶႃႈ တင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶိုင်ပွင်လွင်ႈၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 ၼႆႉ တေဢဝ်တဝ်ႈၽဝ်ႇလုပ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ၵႂႃႇၾင်တီႈသၢင်းၶႅင်းၸဝ်ႈၾႃႉ၊ တွၼ်ႈၵၢင်ၼႂ် 9 မူင်း ထိုင် 12 မူင်း တေၵၢပ်ႈသွမ်းသင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ လဵင်ႉလူၸႃႇၵ ပီႈၼွင်ႉမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ။ ထိုင်မႃးတွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ တေလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ ၊ ဢွင်ႈတီႈၸတ်းႁဵတ်းတႄႉ တေပဵၼ်တီႈဝတ်ႉ/ ၵျွင်းလွႆမူပ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
“ၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်သေလၢႆမွင်ၸႂ် တႄႉၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ ႁၵ်ႉၼပ်ႉယမ်ၸဝ်ႈႁဝ်း မႃးတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ်လီ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈ ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 တေထိုင်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ် ႁႂ်ႈတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႅပ်ႈၶႃႈ”- ၼၢင်းမွၼ်းမွၼ်းပဝ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ဢႃယု 79 ပီလူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈတႆး 9 လၵ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30/4/2022 ။ လုၵ်ႈလၢင်းမေးၼၢင်း လႄႈပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်ၵႆ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်ႈဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်ႁွပ်ႇႁူဝ်ၶဝ်ႈပႃႇႁဵဝ်ႈယေႇဝူၺ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 2/5/2022 ယၢမ်းဝၢႆး 4 မူင်း။ မီးတူဝ်တႅၼ်း ၵူႈပႃႇတီႇ ၊ ၵူႈမူႇၸုမ်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ။ ပႃးၸဵမ် ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ ယင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၵျႃႇၸုင်ႇ ၊ လၢၼ်ၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉ သီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇႁၢမ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်မိူင်းမႃးၸဵမ်ၽွင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး။ ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႇတင်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD သေ ႁၢပ်ႇႁၢမ်ပဵၼ်တီႈယူႇႁူဝ်ပဝ်ႈမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1990 တေႃႇထိုင်ပေႃးထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီၵၢႆ 2021။ ယၢမ်းလဵဝ် ၵိုတ်းဝႆႉ မေးၼၢင်း တေႃႇဝူၺ်ႇဝူၺ်ႇလုၼ်ႇ ၊ လုၵ်ႈၸၢႆး ၶုၼ်ဢူးလုၼ်ႇ ၊ လုၵ်ႈပႂ်ႉ တၢၼ်ႇတႃႇလုၼ်ႇ၊ လုၵ်ႈယိင်း ၼၢင်းဢႄး လ်ၵီး လႄႈလၢၼ် 2 ၵေႃႉ။