text:
ၸွင်ႇႁူႉမႅၼ်ႈႁႃႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇ (30)ေၵႃႉ။ ၸွင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းေၵႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉႁႃႉ???
- HIV/AIDS ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ
HIV ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမူင်ႈမႅင်း တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ သင်ဝႃႈမၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းယဝ်ႉ မၼ်းေတၵႂႃႇယႃႉပႅတ်ႈ ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၵမ်းဢိတ်းဢိတ်းေသ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ေပႃးႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ် ယုပ်ႈယမ်းေၵႃႈ တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်း ေတၶဝ်ႈမႃးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈေသ ေတပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇလီၵႂႃႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တၢင်းပဵၼ် HIV ၼႆႉ ေတၸၢင်ႈႁွင်ႉလႆႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်တူၵ်းယွမ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇ ဢဵတ်ႇသ်ၼႆႉ ယႃႈယႃတႃႇေတယူတ်းယႃ ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆၶၢတ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးႄလႈ ၵူၼ်းၸပ်းတိတ်းေၵႃႈ ၼမ်မႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယဝ်ႉ။
- HIV/AIDS တိတ်းလႆႈၼင်ႇႁိုဝ်?
ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႄႁႉၵၢင်ႈေသ ႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်း ၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း HIV/AIDS ၊ ၸႂ်ႉၶဵမ်ႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၸႂ်ႉမိတ်ႇထႃၼူတ်ႇၸွမ်းၵၼ် တင်းၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း HIV/AIDS။
လႆႈထႅမ်ၺႃးလိူတ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း HIV (ၵူႈမိူင်းမိူင်းႄတႉ ပိူၼ်ႈေတၸႅတ်ႈလိူတ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်မႃးသႂၢင်းပၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်)။
လုၵ်ႉတီႈႄမႈပႃးတွင်ႉဢၼ်မီး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ေသ ၸပ်းထိုင်လုၵ်ႈမိူဝ်ႈၽွင်း ၵိူတ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးႄလႈ မိူဝ်ႈလဵင်ႉၼူမ်းႄမႈပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။
- ၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်
လိူဝ်ေသၸႅတ်ႈလိူတ်ႈေသ ႁူႉဝႃႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ ယင်းမီးၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းၿဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပဵၼ်ၸဵပ်းၼႂ်းပၢၵ်ႇ၊ ၵႅမ်ႈ၊ ၵူင်ၵူၵ်ႇ။ ပဵၼ်တွင်ႇတိူဝ်ႇၸွမ်းေၶႃး၊ ၸွမ်းၵဵင်ႇေႁႉႄလႈ ငဝ်ႈၶႃႈ။ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈတၢင်းေသ ပဵၼ်မၢၵ်ႇလႅင်း တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈလၢမ်းၵႂႃႇၸွမ်းတူဝ် ပဵၼ်ႁူဝ်လိူၼ်။ ၵႆႉမီးလူမ်းၼၢဝ်၊ တွင်ႉၵႂႃႇ၊ ပဵၼ်ယဵၼ်းၸွမ်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉႄလႈ ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ယွမ်းလူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
- တွၼ်ႈပဵၼ်ဢဵတ်ႇ
ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ၵူၼ်းပဵၼ် ထုၵ်ႇၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇယႃႉလႅဝ်ၼမ်ယဝ်ႉႄလႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းတိတ်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းပၵ်ႇၵတိ (ၵူၼ်းပုင်ႇမၢၼ်ႇ) ၶဝ်ဢမ်ႇၵႆႇပဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ
- ေပႃးပဵၼ် TB ၊ မီးလူမ်းၼၢဝ်ၶၢဝ်းႁိုင်၊ ဢႆဢွၵ်ႇလိူတ်ႈ၊ ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ယွမ်း။
- ေပႃးပဵၼ်ပွတ်ႇၵီႈၵွပ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း Pneumocystis ေတမီးလူမ်းၼၢဝ်ံ ဢႆႁႅင်ႈႁႅင်ႈ။
- ေပႃးပဵၼ်ယႂ်းႁူမ်ႇဢွၵ်းေဢႃၸဵပ်းၵွပ်ႈ Cryptococcus ေတပဵၼ်ႁူဝ်ၶႆႈႁၢဝ်ႉႁႅင်း၊ ေၶႃးၶႅင်၊ တွင်ႉၶူၼ်ႉႄလႈ ႁၢၵ်ႈ။
- လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မႃးလႆႈငၢႆႈ
ၽူႈၸပ်းတိတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇႄလႈ ပီႈၼွင်ႉဢူၺ်းေၵႃႉၵူၼ်းပဵၼ်ထုၵ်ႇလီႁူႉ။
- ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇမီးယႃႈယႃ ယူတ်းယႃႁႂ်ႈႁၢႆေသတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- ယူႇႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၵိတ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇၵၼ်၊ ၼွၼ်းၼႂ်းသုတ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ယိမ်ၼုင်ႈၶူဝ်းလဵင်းၵၼ်၊ ၶိုၼ်ႈထၢင်ၽၢႆႈႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၸႂ်ႉၽႃႈၸဵတ်ႉၼႃႈၽိုၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇလႆႈ။
- ယိပ်းမိုဝ်းၵၼ်၊ ၵွတ်ႇၵၼ်၊ ၼမ်ႉတႃတိူဝ်ႉၺႃးၵၼ်၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉတႃႈလဵဝ်ၵၼ်၊ တီႈလဵဝ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ေၵႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတီႈၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈမႃး။
- လွၵ်းလၢႆးေႁႉၵင်ႈ
- ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉတႃႇေသႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵူႈေၵႃႉ ၸၢင်ႈမီးၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉ တူၺ်းၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းၼွၵ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း ေတဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ ေပႃးၸႅတ်ႈတူၺ်းလိူတ်ႈ ၸင်ႇၸၢင်ႈႁူႉလႆႈဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ်။
- ၵွပ်ႈၼႆထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်း ၽူဝ်ႁဝ်းေၵႃႉလဵဝ်၊ ေမးႁဝ်းေၵႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း။ မီးၽူဝ်လဵဝ်ေမးလဵဝ်ၼႆႉပဵၼ် လၢႆးေႁႉၵၢင်ႈတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်လီေသပိူၼ်ႈေသ ဢမ်ႇၵႃး ၼႃးႁိူၼ်းေၵႃႈ ေတမူၼ်ႈသိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ေသၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁူႉဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၼမ်ႉၼူမ်းႄမႈေၵႃႈ မီးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ႄလႈ ႄမႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇဝႆႉၼၼ်ႉ ေတဢမ်ႇလႆႈပၼ်လုၵ်ႈၵိၼ်ၼူမ်းႄမႈ။ ႄမႈမီးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ေသတႃႉ သင်ပၼ်လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇၵိၼ်ၼမ်ႉၼူမ်းၽွင်ဢဝ်ႄတႉ ေတေႁႉၵင်ႈလႆႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸပ်းတၢင်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈႄမႈၼၼ်ႉ။
- ဢမ်ႇၸႂ်ႉၶဵမ်ႁူမ်ႈၵၼ်တၢင်းၵူၼ်းတၢင်ႉေၵႃႉ။
- သင်ဝႃႈေတႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်း ၵူၼ်းတၢင်ႇေၵႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူဝ်ေမးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထူင်ယၢင်ၵူႈပွၵ်ႈ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထူင်ယၢင်ၼႆႉ မၼ်းေႁႉၵင်ႈလႆႈတၢင်းပဵၼ် ဢဵတ်ႇသ် ေသဢမ်ႇၵႃး ယင်းေႁႉၵင်ႈလႆႈပႃးတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇမဵဝ်း ဢၼ်ၸပ်းၵွပ်ႈလွင်ႈ ႁူမ်ႈၵႃႇမထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
#www.saisengserk.com
#Credit: SHAN STATE DEVELOPMENT FOUNDATION


c: text/html

text:
မိူင်းတႆး
မိူင်းတႆး ၼႆ့ ပဵၼ်ၸေႊမိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ့်။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ [မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းတႆး ၼႆ့ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 60155 လွၵ်းလၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ၼႂ်းၵႃႊ ၸေႊတိူင်း လႄႈ ၸေႊမိူင်ႈ 14 ဢၼ်ၼၼ့် ပဵၼ်ဢၼ်လႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ့်။ မီးၾၢင်ႁၢင်ႊ ႁႃႈၸဵင်ႇ(ပဉ္စဂံ) ၸႅၵ်ႇၽႄႁိၵ်ႈႁွင့် ပဵၼ်သၢမ်တွၼ်ႊဝႃႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ မီးပွတ်းတွၼ်ႊၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ မျၢၼ်ႇမႃႇသေ တိတ်းၸပ်းဝႆ့တင်း ၸေႊမိူင်းၶၢင်၊ ၸေႊတိူင်းၸၵႅင်း၊ ၸေႊတိူင်းမၢၼ်းတလေး၊ ၸေႊမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၸေႊမိူင်းၵယႃး၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။
ၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းတႆးၼႆ့ မီးၼမ့်ႁူၺ်ႈၼမ့်ႁွင်ႊ ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ထိူၼ်ႇလွၺ်ၶပ့်ယႆဝႆ့လႄႈ ယဵမ်ႈမုင်ႈႁၢင်ႊလီတေ့ယူႇယဝ့်။ ပေႃးယူႇတီႈ ၼမ့်ၵဵဝ် ဢေႇရႃႇဝတီႇသေ မုင်ႈတူၺ်းၵႂႃႇ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆး ဢၼ်မူၺ်ၼၢႆးသုမ်ႇၵုမ်ႈဝႆ့ၼၼ့်ယူႇ။ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆး ၼႆသေတႃႉ တီႈတႄ့မၼ်း မိူင်းတႆးၼႆ့ ပဵၼ်ၵုင်းလွၺ်တင်းမူတ်းယဝ့်။ ပေႃးဢဝ် ၽတ့်ၽဵင်ႇဝႃႈၸိုင် သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆးၼႆ့ သုင်သေ ၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 3000 လႄႈ 4000 ထတ်းသေ ပဵၼ်ႁူတ်ႈပဵၼ်တေး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွၼ်ၼမ့်ဝႆ့ယူႇ။ သၼ်လွၺ်ပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ် သုင်လိူဝ်သေ သၼ်လွၺ်ပွတ်းတူၵ်း။ ၵုင်းလွၺ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတႄ့ ပဵၼ်ၵုင်းလွၺ် ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ့်။ ၵုင်းလွၺ်သုင်လူင် ဢၼ်လုၵ့်တီႈ တွၼ်ႊၵၢင် ဢိူင်ႇသႅၼ်ဝီ လူင်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် သၼ်လွၺ်ပၢင်ဢူးၼၼ့် ၵႂၢင်ႈဝႆ့တႄ့တႄ့သေတႃ့ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမိူင်းၼၢႆးလႄႈ မွၵ်ႇမႆႇၼၼ့်တႄ့ ၵႅပ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ တေးလွၺ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈပွတ်းႁွင်ႇၼၼ့်တႄ့ ယၢဝ်းၸွမ်း ၼႃႈတၢင်းတူၵ်းတၢင်းဢွၵ်ႇသေတႃႉ ၵမ့်ပႃႈၼမ်တႄႉ တေးလွၺ်ၸိူဝ်းၼၼ့် သၼ်မၼ်း ယၢဝ်းၸွမ်း ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ တၢင်းၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸိၵ်းလွၺ်မၢင်ႊၸိူဝ်း သုင်ထိုင် 6000 ထတ်းတေႃႇ 8000 ထတ်းယူႇ။ လွၺ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတႄ့ ပဵၼ်လွၺ်လဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸေႊဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်းသေ သုင် 8777 ထတ်း။ [3]
လွၺ်ပၢင်ၼွင် (ၵဵင်းတုင်)၊ လွၺ်ၸၢင်ႉလႄႈလွၺ်လမ် (မိူင်းၵိုင်)ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ သုင်ယူႇ 8000 ထတ်းလိူဝ်။ လွၺ်ႁူၼ်း (ပင်းတြႃႉ)တႄ့ သုင် 7678 ထတ်း။ လွၺ်မေႃးလႄႈလွၺ်မွင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ၼမ်ႉပွၼ်တင်းၼမ်ႉတမ်ႇၽၢၵ်ႇၼၼ့် တၢင်းသုင်မီးၼႂ်း 7000 ထတ်းလႄႈ 8000 ထတ်းယူႇ။ ၼမ့်ႁွင်ႊ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ယွၼ့်လႆႈလႆလတ်း ၼႂ်းၵႄႈလွၺ်လႄႈ ႁွင်ႊမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မၢင်ႊတီႈ ၽင်ႇမၼ်းလိုၵ့်ၸၼ်းတႄ့တႄ့။ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼမ်ႉၶူင်းၼႆ့ ပဵၼ်မႄႈၼမ့် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ၼမ့်ၶူင်းၼႆ့ လုၵ့်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႅၼ်ႈပၼ်မိူင်းတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတူၵ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၽင်ႇၼမ့်ၶူင်းၼႆ့ ဢမ်ႇပဵင်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ့်ၵဵဝ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ၽင်ႇႁိုၵ်းသုင်လိုၵ့်လူင်လႄႈ ႁႅင်းၼမ့်လႆၸႅဝ်ႈတႄ့တႄ့။ ၼမ့်တဵင်း၊ ၼမ့်မ၊ ၼမ်ႉပၢင်၊ ၼမ့်သိမ်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ့်ၶူင်းယဝ့်။ ၼမ့်လူင်ထႅင်ႈမႄႈၼိူင်ႈတႄ့ပဵၼ် ၼမ့်ၶွင်ယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼမ့်ၶွင်ၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ် တင်းမိူင်းလၢဝ်းသေ တၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈ 120 လၵ်းၶၼၢႆ့ၵွၺ်း ၵပ်းၵၢႆႇမိူင်းတႆး။ [4]
ၼမ့်တူႈ ဢၼ်ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃးတီႈ သႅၼ်ဝီၼၼ့် လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၼမ့်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႄႈၼိူင်ႈယူႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄ့ ႁွင့်ဝႃႈ ၼမ့်တူႇ၊ ဝၢႆးသေ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃးပရသိႁိင်ႇၵ တူၵ်းသႂ်ႇယဝ့် ၼမ့်မႄႈၼၼ့် ၸင်ႇဢမ်ႇတူႇဢမ်ႇၼဝ်ႈသေ လီၵိၼ်လီဢၢပ်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ့်။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄ့ ႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼမ့်သၢမ်ၸိုဝ်ႈ (သုံးမည်ရမြစ် ၁။ နမ္မတူ ၂။ ဒုဋ္ဌဝတီ ၃။ မြစ်ငယ်)။ ၼမ့်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ထႅင်ႈမႄႈၼိူင်ႈတႄ့ပဵၼ် ၼမ့်မၢဝ်းယဝ့်။ ၼမ့်မႄႈၼႆ့ တေႃ့တႄ့လတ်းၵႂႃႇ ႁိမ်းၽိတ်ႇမိူင်းတႆးၵွၺ်းသေတႃႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ့်ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးလႄႈ ထုင့်မၢဝ်းၼၼ့် ယၢမ်ႈပဵၼ် ထုင့်တီႈပူၵ်းတင်ႈမိူင်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊတႆးမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းမၢဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇၼႆ့ၵေႃႈ လုၵ့်တီႈဢိူင်ႇလွၵ့်ၸွၵ်ႇ လႆလူင်းၸူး ၵျွၵ့်သႄႇသေ ၽၢႆၸေႃႇၵျီႇ ဢၼ်မီးတီႈ လွၵ့်ၸွၵ်ႇၵေႃႈ ဢိင်ပိုင်ႈၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇၼႆ့ တင်ႈပဵၼ်ယဝ့်။ ၼမ့်တမ်ႇၽၢၵ်ႇ ဢၼ်လုၵ့်တီႈ ႁူဝ်ပူင်း လႆလူင်းၵႂႃႇလဵင့်ၼႃးထုင့်ပူင်းသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ့်ပွၼ်၊ ၼမ့်ၽီလူး ဢၼ်လုၵ့်တီႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ လႆလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းၵယႃးသေ ပဵၼ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လေႃးပိတ၊ ၼမ့်ပွၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢိူင်ႇလၢႆးၶႃႈ လႆလတ်း ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ့်ၶူင်းၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယဝ့်။ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတီႈၼိူဝ်ၼႆ့သေ ပီႈၼွင့်တႆး တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ။ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်တူႈ တႄႇတင်ႈပဵၼ် သႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉလႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇ တႄႇတင်ႈ လွၵ့်ၸွၵ်ႇ၊ ပၢင်းတြႃႉ၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ၊ ယေႇဢူး၊ ပူၺ်းလႃ့လႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်ပွၼ် တႄႇတင်ႈ မိူင်းပွၼ်လႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉတမ်ႇၽၢၵ်ႇ တႄႇတင်ႈ ႁူဝ်ပူင်း၊ ဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ၊ သီႇသႅင်ႇလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ [5]
ၼမ့်ႁွင်ႊၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ လႆႈလႆလတ်းၼႂ်းၵေႈလွၺ်လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇလႂ် ၼမ့်မွတ်းလႂ် မီးတင်းၼမ်။ ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇ မၢၼ်ႈၸၢမ် ဢၼ်မီးဝူင်ႈၵၢင် လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ သီႇပေႃႉၼၼ့် တၢင်းသုင် တေမီးမွၵ်ႈ 1500 လႄႈ 2000 ထတ်းသေ လီယဵမ်ႈလီတူၺ်းတႄ့တႄ့။ ဢဝ်ႁႅင်းၼမ့်တီႈၼၼ်ႈသေ တင်ႈပဵၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃ့ ဢဝ်ႁႅင်းၾႆးၾႃ့ၼၼ့်ၵႂႃႇၸႂ့် တမ်ႈတီႈ မေႃႇငိုၼ်းၼမ့်တူႈယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၵဵင်းတွင်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတၢတ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၾႆးၾႃ့ယူႇယဝ့်။ တၢၼ်ႇဢၼ်ႁၢင်ႊလီထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈပဵၼ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းသူႈ။ လိူဝ်သေၼၼ့် တၢၼ်ႇဢွၼ်ႇတၢတ်ႇဢိတ်း မီးတင်းၼမ်သေ ၽိူမ့်ထႅမ်ပၼ် တၢင်းႁၢင်ႊလီ မိူင်းတႆးယူႇ။ လိူဝ်သေၼမ့်ႁွင်ႊ ၼွင်ဢွၼ်ႇၼွင်ဢိတ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ဢိၼ်းလေးၼၼ့် ပဵၼ်ၼွင်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၵိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇယဝ့်။ ၼမ့်မွတ်းႁူဝ်ပူင်း၊ ၼမ့်မွတ်းမိူင်းမေႃႇ (ပေႃႇသႅင်း)၊ ၼမ့်မွတ်းလွၵ့်ၸွၵ်ႇ (ပထူး)၊ ၼမ့်မွတ်းမႄႈယၢင်း (ကရင်မရေထွက်) (တူၼ်ႈတီး) ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်မွတ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူ့ၸၵ်းၼမ်။ မၢၵ်ႇႁိၼ်လွၺ်မိူင်းတႆးၼႆ့ ၵမ့်ပႃႈၼမ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်လႄႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းမႃး ၼမ့်ၾူၼ် ၸိုမ့်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၽုတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်ႇတီႈ။ တီႈဢၼ် ၼမ့်ၽုတ်းဢွၵ်ႇၼၼ့် ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၼမ့်မွတ်းယဝ့်။ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ်တႄ့ ၼမ့်ႁွင်ႊၵေႃႈဢမ်ႇမီး ၼမ့်မွတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ့် မီးၶူဝ်းႁႄႊၼႂ်းလိၼ်တင်းၼမ်ၼႆယဝ့်။ ပိုၼ့်ႁိၼ် မိူင်းတႆးၼႆ့ မၢင်ႊတီႈ မၼ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်တႅၵ်ႇလႂ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လၼ်ႇၼႂ်းလႂ်လႄႈ တမ်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ့် မီးၼမ့်ပုင်ႇ (ၼမ့်ဢုၼ်ႇ) ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၼမ့်ဢုၼ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ၊ သီႇပေႃ့၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵဵင်းတုင်၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၶွင်ႇတႅင်ႇ(ႁၢႆးယႃႈ)ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်ပုင်ႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ။[6]
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁဵတ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလီလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပိုၼ်ႉႁိၼ် မိူင်းတႆးတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ် လႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇႁိၼ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆၼိူင်ႈ၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆသွင်၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆသၢမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၽူႇမိပေႇတ ႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ တႂ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇတိုၼ်ႈသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉႁွင်ႊ ၼမ်ႉၵႄးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထွင်းဢဝ်သၢႆး၊ လုပ်ႇလႄႈ ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ၊ ၽုၼ်ႇမႆႉၽုၼ်ႇယိူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆလူင်းမႃး တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁိုင်မႃး ပိုၼ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇတိုၼ်ႈသေ ၸင်ႇပဵၼ်လုၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈမၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁၼ် ႁၢင်ႊၾၢင်လုပ်ႇလႄႈၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ် ၸမ်တေသဵင်ႈၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႊမိူင်းတႆး လႆႈပဵၼ်မႃး ၼႃႈလိၼ်ၶၢႆႉၼိုင်လူင်ယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ မိူင်းတႆး တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼင်လိၼ်လၼ်ႇၶၢႆႉသေ ၸင်ႇတေပဵၼ် တၢင်ႉလွၺ်လူင်ဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼင်လိၼ်လၼ်ႇၶၢႆႉလႄႈ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ် ၼႃႈလိၼ်လူမ်ႇသေ မီးဝႆႉ ႁွၺ်းတႅၵ်ႇၶၢပ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ၵိုတ်ႈ ၵျွၵ့်မႄး သီႇပေႃႉ တေႃႇႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းၵုၼ်လူင် ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ် ႁူၺ်ႈလိုၵ်ႉ ႁွင်ႊလိုၵ်ႉလူင် ယၢဝ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး မိူင်းတႆးပိူင်ၼိူင်ႈယူႇ။ တႄႇဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ယွင်ႁူၺ်ႈ တေႃႇထိုင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လိၼ်လၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁွင်ႊလိုၵ်ႉလူင် ယၢဝ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ပဵၼ်ႁႃႉႁိုၵ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼမ်ႉၸိုမ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပိုၼ်ႉလိၼ်လႄႈ ႁိၼ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပႃႇမႆႉပႃႇထိူၼ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽြႃးလႄႈၵွင်းမူး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မၢၼ်ႊ-ၶႄႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၽိင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
=လွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢႆးသၢႆႈႉႉႉ
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Union of Myanmar. City Population. Retrieved on 2008-12-25။
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyitaw: Ministry of Immigration and Population, 17.
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ နှာ၊ ၃၇၄-၅
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၅
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၅-၆
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၆
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 06 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ 1 ၵေႃႉၼႆ ၸုမ်း PKPF ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တႄႇပဵၼ်ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်းသေ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁိုင် မွၵ်ႈ 1 ၸူဝ်ႈမူင်း ဝႃႈၼႆ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇပွႆႇၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းလွႆၵေႃႇလႄႈ တိူဝ်ႉၺႃးႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈလူႉလႅဝ် ဢိၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသင် ဝႃႈၼႆ။ ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇတၢင်းၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ၽၢႆႇတၢင်းႁူင်းယႃသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူၼ်ဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပွႆႇၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းလွႆၵေႃႇယဝ်ႉလၢႆလၢႆပွၵ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလူႉၵွႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈမီးလွင်ႈၸဵပ်းမၢတ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – PKPF


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တႄႇဢဝ်လိူၼ် October 2021 ထိုင် လိူၼ် March 2022 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ်ၼႆႉ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်း 1,700 ပီႇလီႇယၼ်ႇပၢႆ ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျၢတ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇဢၼ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ထီႉသွင် တၢမ်းလင်ငိုၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽႅၼ်ၵၢၼ်လႄႈၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်လႆႈၸၢႆႇပဵၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉငိုၼ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်း 9,000 ပီႇလီႇယၼ်ႇပၢႆ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆလႄႈ တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ တႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်းႁႃႈ 15% ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ် ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ − ငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးမႃးၼိူင်းတူၺ်း ငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၼႆၸိုင် လူတ်းယွမ်းဝႆႉလိူဝ်မိူဝ်ႈပီႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လၢႆပုၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 2018 ပူၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်ႈတၢင်ႇယွၼ်းငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇသိုၵ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ်ၼႆႉ ငိုၼ်း 1,300 ပီႇလီႇယၼ်ႇပၢႆယူႇယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼမ်လိူဝ်သေ ၼႂ်းပီႊ 2018 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တႄႉ လၢမ်းၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼမ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တႃႇဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၵူႈတီႈတီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉလႄႈ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တႃႇၶဝ်တေၸႂ်ႉငိုၼ်းၼမ်လိူဝ်သေၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉ တႃႇ 1,000 ပီႇလီႇယၼ်ႇ လႄႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉ 500 ပီႇလီႇယၼ်ႇ၊ တွၼ်ႈၵုမ်းထိင်းႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သမ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉ 100 ပီႇလီႇယၼ်ႇၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ
United States of America (USA) ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ သတဵၵ်ႉ ဢွပ်ႉၽ ဢမႄရိၵႃး ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ၼမ် ႁူႉဝႆႉဝႃႈ US, U.S ဢမ်ႇၼၼ် ဢမႄရိၵႃး။ ဢမႄရိၵႃးၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မီးပၵ်းသဝ်းယူႇၼႂ်း ၵၢင်ၵုၼ် ဢမႄရိၵႃး ပွတ်းႁွင်ႇ မီးယူႇၼႂ်း ၵႄႈၵၢင် မိူင်း ၶၼေးတႃး လႄႈ မိူင်း မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ။ မၼ်းမီး 50 ၸိုင်ႈမိူင်း ၊ မီး ဢိူင်ႈ ၽႄႇတရႄ Federal ဢမ်ႇၼၼ် ဢိူင်ႇ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၽွင်းငမ်း ၼိုင်ႈဢၼ်၊ ၼႃႈလိၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ 5 တီႈ လႄႈ မီးပႃး ၵုၼ် ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈ သၢမ် ဢမ်ႇၼၼ် ထူၼ်ႈသီ ၼႂ်းလုမ်းၾႃႉ တႅၵ်ႈၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း၊ တင်းၵႂၢင်ႈတေမီး 3.8 လၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း (9.8 လၢၼ်ႉလွၵ်း ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)။ မီးႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း 328 လၢၼ်ႉလိူဝ် လႄႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းၼမ်သူတ်း ထူၼ်ႈထီႉသၢမ် ၼႂ်းလူၵ်ႈ။ Washington, D.C ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵၼ်း ၼႅဝ်းယွၵ်ႉ (New York City) ၼႆႉပဵၼ် ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်းလူဝ်ပိူၼ်ႈ။
ၵူၼ်းၵုၼ်ယူးရူပ်ႉ ၶဝ်တေႇ ၶၢႆႉၶဝ်မႃးၼႂ်း 16 ႁူဝ်ပၵ်ႇပီမိူင်းထူၼ်ႈ (16 century) လႄႈ ၵူၼ်း ပႃႇလႅဝ် ဢိၼ်ႇတီယၼ်း (Paleo-indians) ၶဝ် ၶၢႆႉၶဝ်ၸူး လိင်မိူင်း ဢမႄရိၵႃး တေဢႄႇသုတ်းမွၵ်ႈ 12000 ပီပူၼ်ႉမႃး။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယဵၼ်းမႃးတီႈ ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢိင်းၵလဵၵ်ႉ 13 ဢၼ် ဢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်မႃးၸွမ်း ၼႃႇၽင်ႇၵုၼ်တင်းဢွၵ်ႇ။ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃ လွင်ႈ ၶွၼ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶွင် မႁႃႇပရိတဵင်ႇ (Great Britain- ဢိင်းၵလဵၵ်ႉ) ၸင်ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမေရိၵၢၼ်ႇ (American Revolutionary War) [1775-1783] ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းဢၼ် ၶဝ်လႆႈ ၵွၼ်းၶေႃ။ ၼႂ်းလင် 18 ပၢၵ်ႇပီႈမိူင်း (18 century) ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၶဝ် တႄႇၶွၵ်ႈ ၼႃႈတီႈ ၸႅၵ်ႈၽႄႈ ၸွတ်ႇ ၵုၼ် ဢမေရိၵႃႉ ႁွင်ႇၸွတ်ႇမူတ်း၊ ႁုပ်ႈသိမ်းၼႃႈတီႈမႂ်ႇ၊ ႁုပ်ႈသိမ်း ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်း လိုပ်ႈပႅၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵိူၵ်းမိူင်း (Native americans) သေ မၵ်းမၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႂ် တေႃႇထိုင် 1848၊ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆႉၸွတ်ႈၽေၵႂႃႇတင်းၵုၼ်။ ပၢၼ်ၶီႈၶႃႈ (slavery ) ၼႆႉ ၶဝ်ႈမၢႆႈမီး ၼႂ်း ဢမေႇရိၵႃႉ ပွတ်းၸၢၼ်း တေႃႇထိုင် ၶိုင်ႈ 19 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမိူင်း (10 century) ႁၼ်ႉတေႃႇ ပၢင်ၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (American Civil War) သေ တေႃႇပၢၼ်လီႈၶႃႈတူၵ်းၵႂႃႇ။ ပၢင်းတိုၵ်း သပႅၼ်းၼိတ်ႉသ်-ဢမေႇရိၵၢၼ် (Spanish-American War) လႄႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ပဵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၸွမ်းၼင် ၼမ်ႉတွၼ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႇသွင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶဝ်းတၢင်းၼႂ်း သိုၵ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉ မိူင်းယူႇဢႅတ်ႉသ် လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ် ႁၢဝ်ႁႅင်း ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်သိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ။ ၶဝ် ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ်ပႃးၼႃး ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ်လၢဝ် ဢၼ် ပဵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ၶိူင်ဝိၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ် မိူဝ်ႈ 1969 ဢၼ် ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈဢွၼ်တင်းသုတ်းၼၼ်ႉ။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်း 1991 သေ သိုၵ်းယဵၼ်ၼႂ်းၵေႈၵၢင်ႈသွင်ႈမိူင်းၼႆႉသုတ်းသဵင်သေ ပွႆႇႁႂ်ႈ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ပဵၼ် မိူင်း ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း ဢၼ်မီးပႃး ဢႃႇၼႃႁူမ်ႇၼိူဝ် လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း လုမ်းၾႃႉ။
ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ၽႄႇတရႄႇ ၵူၼ်းမိူင်း (Federal republic) လႄႈ ပဵၼ်မိူင်း တီႇမူဝ်ႇၵရေသီၸႅင်ႈလႅင်း ဢၼ်မီးပႃး ၵိင်ႇၽေ သၢမ်ဢၼ် ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ပႃးၸွမ်း ၸုမ်းႁဵတ်းမၢႆမီ။ မၼ်းပဵၼ်မိူင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ ယူႇဢႅၼ်ႇ (UN), ယေးငိုၼ်းၵမ်ႇၾႃႇ၊ ၸုမ်းၸုမ်းၵုမ်းထိင်းၶၼ်ငိုၼ်းတွင်း international Monetary Fund (IMF)၊ မုၵ်ႉၸုမ်း ႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇဢႅတ်ႉသ် (OAS) ၊ ၼေႇတူဝ်း (NATO) လႄႈ ၸုမ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တင်းၼမ်။ ပဵၼ် ၽူႇၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေႃႇလွတ်ႇ။ ပေႃးမႃး ၼိူင်းၵၼ်ၼႂ်း ၵူႈၸိုၼ်ႈမိူင်း ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆံ ပဵၼ် မိူင်းၸၼ်ႉသုင် ၽၢႆ လွတ်ႈလႅဝ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၊ ႁၢမ်းၽၢင်းလွင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ၊ လွင်ႈယူႇၵိၼ် သုင် လႄႈ ပၢႆးပၺႃႇ ၸၼ်ႉသုင်။ မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် မီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၵူႈမဵဝ်း ယူႇၽွမ်ႉၵၼ် ၽႃႇသႃႇ၊ ၽိင်ႈငႄႈ လေႃးၶူၼ်းၵၼ်ၵႂႃႇမူတ်း ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉလွင်ႈၽူႈၶၢႆႉၸူးမႃးၼႂ်းမိူင်းၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇပီမိူင်းပူၼ်ႉမႃး။
မိူင်းၼႆႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသုင်တေႉတေႉ ဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် ႁႅင်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းမိူင်း GDP သီႇပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈမူတ်း။ ၸွမ်းၼင် ၵႃႈၶၼ် မိူးၼႆႉပဵၼ် မိူင်းဢၼ် သိုဝ်ႉၵုၼ်ႇၶဝ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းလႄႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ် တေႃႉၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းယႂ်ႇသုတ်းထူၼ်ႈသွင်။ တင်းၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းမီး 4.3 % ပုၼ်ႈ ၼိူဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉသေတႃႉ မၼ်းယဵပ်းၵမ် ပၢႆးမၵ်ႈမီး ၶွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉတင်းမူတ်း တီႈ 29.4 % ပုၼ်ႈ၊ ယဝ်ႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇတပ်ႉသိုၵ်း လိူဝ်သေ သၢမ်ပုၼ်ႈ ၼိူဝ်ၸႂ်ႉၸၢႆသိုၵ်းတင်းမူတ်းၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇ လႄႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း ယႂ်ႇတိူဝ်း လိူဝ် ၵူႈမိူင်း။ ပဵၼ် မိူင်း ဢၼ် ဢွၼ်ႁူဝ် ထူဝ်းၼႃ ၼိူဝ် ၽၢႆႇ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၽၢႆႇ ယိၼ်ႇငေႈ လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ၵူႈၸိုၼ်ႈမိူင်း။
မၢႆတွင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ English is the official language of 32 states; English and Hawaiian are both official languages in Hawaii, and English and 20 Indigenous languages are official in Alaska. Algonquian, Cherokee, and Sioux are among many other official languages in Native-controlled lands throughout the country. French is a de facto, but unofficial, language in Maine and Louisiana, while New Mexico law grants Spanish a special status. In five territories, English as well as one or more indigenous languages are official: Spanish in Puerto Rico, Samoan in American Samoa, and Chamorro in both Guam and the Northern Mariana Islands. Carolinian is also an official language in the Northern Mariana Islands.[4][5]
- ↑ The historical and informal demonym Yankee has been applied to Americans, New Englanders, or northeasterners since the 18th century.
- ↑ Excludes Puerto Rico and the other unincorporated islands because they are counted separately in U.S. census statistics.
- ↑ See Time in the United States for details about laws governing time zones in the United States.
- ↑ A single jurisdiction, the U.S. Virgin Islands, uses left-hand traffic.
- ↑ Country code top-level domains are generally not used in the U.S.[လူဝ်ႇလွင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈ]
- ↑ .um was removed by ICANN in 2008, but is still recognized by the U.S. government as a country code top-level domain.[လူဝ်ႇလွင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 36 U.S.C. § 302
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 The Great Seal of the United States. U.S. Department of State, Bureau of Public Affairs (2003).
- ↑ "An Act To make The Star-Spangled Banner the national anthem of the United States of America", H.R. 14, Act of Error: the
dateor
yearparameters are either empty or in an invalid format, please use a valid year for
year, and use DMY, MDY, MY, or Y date formats for
date. 71st United States Congress.
- ↑ Cobarrubias 1983, p. 195.
- ↑ García 2011, p. 167.
- ↑ (1963) Compton's Pictured Encyclopedia and Fact-index: Ohio, 336.
- ↑ Areas of the 50 states and the District of Columbia but not Puerto Rico nor other island territories per State Area Measurements and Internal Point Coordinates. Census.gov (August 2010). “reflect base feature updates made in the MAF/TIGER database through August, 2010.”
- ↑ Surface water and surface water change. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
- ↑ Census Bureau's 2020 Population Count. United States Census. The 2020 census is as of April 1, 2020.
- ↑ 10.0 10.1 10.2 10.3 World Economic Outlook Database, April 2021. International Monetary Fund.
- ↑ Income inequality in America is the highest it's been since Census Bureau started tracking it, data shows. The Washington Post.
- ↑ Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (in en). United Nations Development Programme (December 15, 2020).
- ↑ OECD (2004), "Generic Top Level Domain Names: Market Development and Allocation Issues", OECD Digital Economy Papers, No. 84, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/232630011251.


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႇသိၼ် ၸႄႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈပၼ်ၶၢဝ်ႇ(သၢႆၶၢဝ်ႇ) ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တၢႆၵႂႃႇၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ငႃႇဢွင်ႇ မၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈပၼ်ၶၢဝ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၸုတ်ႇၽဝ်ႁူင်းႁဵၼ်း တီႈဝၢၼ်ႈလႄႇသိၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းႁူႉႁၼ်ၸွမ်းယူႇလႄႈ မၼ်းထုၵ်ႇဢဝ်ၸိူၵ်ႈမတ်ႉမိုဝ်းပႄႈပိၵ်ႇသေ ၺႃးမိတ်ႈထိူဝ်ၶေႃးမၼ်းသေတၢႆၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်တၢႆ ငႃႇဢွင်ႇၼႆႉသေ ယူႇတီႈၸုမ်း Monywa Heroes Group လႄႈ Monywa Satan လႆႈဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်းၶဝ်သွင်ၸုမ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ် ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢူးတဵင်းထေး ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း သိုၵ်းၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇၺႃးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၸုမ်း ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇတၢင်းလင်သီႇၵမ်း ၽွင်းၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈသေ လူတ်ႉၶိူင်ႈၵေႃႈလႆႈလူမ်ႉ လႄႈ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈတၢႆၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ဢူးတဵင်းထေးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းထၢၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၵဵပ်းၵူၼ်းသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းပျူႇၸေႃးထီးၸွႆႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်းသိုၵ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 ၼႆႉၵူၺ်း ၼႂ်းဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇလႆႈတႅၵ်ႇၵႂႃႇယူႇသၢမ်တီႈ ဝႃႈၼႆ။
ဢွင်ႈတီႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသၢမ်တီႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈႁိမ်းလုမ်းၵၺၼ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇတီႈၼိုင်ႈ၊ တီႈလုမ်းသၢင်းၶွၼ် လႄႈ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းၽႄသုၼ်ၶူင်းၵၢၼ် (စက်မှုဇုန်လမ်းခွဲထိပ်) ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇသေ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်း MPDF လႄႈ ၸုမ်းတပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း PDF ၶျွင်းဢူး လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်းၶဝ် ဝႃႈၼႆ။
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းၽႄသုၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပွႆႇသႂ်ႇၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 3 လမ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 5 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢၼ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း ဢမ်ႇယွမ်း 50 ၵေႃႉ လူၺ်ႈမၢႆမီႈမႂ်ႇ 505 (က) ၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 4 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNA ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူင်းၵျုႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၽိတ်းမၢႆမီႈ 505 (က) ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇပွမ် ဝၢႆးသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူင်းၵျုႇပၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Yuki Kitazumi လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၵ်ႈလိူင်း မႃးတီႉၺွပ်းထိုင်တီႈႁိူၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 April 2021 ၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ တီႈၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်းသင် မႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 19 April 2021 ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၵျုႇပၢၼ်ႇ လႆႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သပ်းလႅင်းၼႄလွင်ႈတၢင်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း လွင်ႈလႆႈတီးၺွပ်းၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ လႄႈ ႁႂ်ႈပွႆႇၶိုၼ်းတူဝ် Yuki Kitazumi ၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈသင်ၸွမ်း တိုၵ်ႉႁႃမႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်း ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇပွမ် မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်ၵျုႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ “Yuki Kitazumi လႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်တူဝ် မီးၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆဝူင်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ပၢႆးယူႇလီမၼ်းၸၢႆးတႄႉ တိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇဝႆႉၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇ တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင် ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း” ၼႆယဝ်ႉ။
Yuki Kitazumi ၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 February 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈလႆႈထုၵ်ႇပွႆႇတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း (2) ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃး တိုၵ်ႉလႆႈၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်းပၢႆၵူၺ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 February 2021 ၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈမၢႆမီႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဢၼ်သေ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢႆမီႈ 505 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၽိူမ်ႉထႅမ် 505 (က) ဢၼ်မီးဝႃႈ ၽႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်မီးယိူင်းဢၢၼ်း ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇပွမ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်ႁႄၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ႁိုင်ထိုင် (3) ပီႊၼႆသေ ယၢမ်းလဵဝ် မီးၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း (50) ၵေႃႉ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းလူလွမ်ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (Assistance Association For Political Prisoners-AAPP) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 4 May 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈထုၵ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မီးၼမ်ထိုင် (769) ၵေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း မီးၼမ်ထိုင် 4,737 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢင်ဝၢႆ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပၢင်ဝၢႆ (IPA: [pɑ̌ŋ wɑ̌i]), (မၢၼ်ႈ: ပန်ဝိုင်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Pangwaun), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Paangwaai]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ဝၢႆ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: အုတ်ဖိုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Okpho) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း လိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 102 လၵ်းသေ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 103 လၵ်းယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇတႄႉ ပေႃးဢဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း ၵႆယၢၼ် 34 လၵ်းသေ ပေႃးဢဝ် တၢင်းၵႃးတႄႉ ၵႆယၢၼ် 35 လၵ်းယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆ့ မီး 1395 ဢေႇၵသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းဢဝ် မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်းမီး 1400 လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 7,414 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းတႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼွၵ်ႇ ၼင်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢိၼ်းတီးယႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းၽူႈၼၢမ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊ လုမ်းၽူႈၼၢမ်း ၵၢၼ်ၶွၼ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်ႈ၊ ဢွင်ႈတပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးသေ မိူဝ်ႈပီ 1955 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ ၶွင်ႇၸီႇဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼိူဝ်ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇတႄႉ ၵွင်းမူး လေႃးၵမႃႇရၸိင်ႇ (ၵျွင်းသၢမ်ထၢပ်ႈ)၊ ၽြႃးၸုၵ်း လႄႈ ၽြႃးဢတုမသျိသူးတွင်းပျေႉ (ၵျွင်းလႄႇပျိၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ထိုင်ပီ 1877 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်ဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ သၢႆငၢႆဝဵင်းလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပိုတ်ႇတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸွမ်းဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တူင်းသႄႇ၊ မိၼ်းလႃႉ လႄႈ ၸီးၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းပဵၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆ့ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းပွတ်းတူၵ်းမိၼ်းလႃႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ထိုင် ပၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1949-50 တဵ႞်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းသေ လႆႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇၼႆႉ မီး 128371 ဢေႇၵသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1973 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 90978 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းတီႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ် ဢၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်လီ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ မီးဝႆႉ 13 ဢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၸၢၵ်ႈမႆႉမီးဝႆႉ 3 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးတင်းၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း လႄႈ တၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ မႆႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼႆႉ ဢဝ်တၢင်ႇတင်း ရူတ်ႉရဵၼ်း တင်းၵႃးသေၵေႃႈ သူင်ႇၸူးထိုင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ဢ
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇသေ ၽူႈလိုဝ်းလင် လႆႈမီးမႃး သၢမ်ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပၢႆးမိူင်း ၵလူင်ႇဢူးၸေႃး၊ ၽူႈတႅမ်လိၵ်ႈ ၵျႃႇၼႄႇၵျေႃႇဢူးၶျိတ်ႉမွင်ႇ၊ လႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းၽဵင်း ၸွင်းဢူးပတၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (15)


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 6 April 2021 ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − ဢၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇတူၵ်းလွၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ၊ ၸုမ်းၶဝ်ႁၼ်ဝႃႈၼႃႈတီႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၸုမ်းႁဝ်းသမ်ႉႁၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးပဵၼ်ယႂ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ ၸုမ်းၶဝ်သမ်ႉဝႃႈဢီႈသင်လႃႇၼႆ ပေႃးၶႂ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇထွႆႇဢွၵ်ႇပွတ်းႁွင်ႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ၊ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ်မိူၼ် ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ လႄႈ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ၵမ်းလိုၼ်းမႃး မိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၼၼ်၊ ပေႃးမိူင်းတႆးပဵၼ် 2 ပွတ်းယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တေႁပ်ႉလႆႈယူႇႁႃႉၼႆၼၼ်ႉၼႃႇ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆမႃး၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ RCSS/SSA ဢမ်ႇၸၢင်ႈထွႆဢွၵ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
SSPP ဝႃႈ လူဝ်ႇထွႆပၼ်တီႈၼၼ်ႉတီႈၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ပေႃးႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ ၶႂ်ႈထွႆတီႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ ၽႂ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႈလႆႈ လွင်ႈယႂ်ႇမၼ်းၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းလူဝ်ႇမႃး ႁူမ်ႈၵၼ်၊ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်မူတ်းမူတ်းၵေႃႈလႆႈ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ၊ သင်ဝႃႈထွႆယဝ်ႉ ၸင်ႇႁူမ်ႈၼႆၼႆႉ သမ်ႉမီးဢီႈသင်ႁပ်ႉႁွင်းလႆႈလႃႇ၊ တီႈႁဝ်းပိူင်ႈၵၼ်ယူႇၼႆႉ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဝ်းထွႆယဝ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈႁူမ်ႈ၊ ႁဝ်းသမ်ႉၶႂ်ႈႁူမ်ႈသေ ၸင်ႇၵွႆႈထွႆ၊ ပလွင်ႈၵေႃႈမိူၼ် SSPP ယဝ်ႉ၊ UWSA လႄႈ မိူင်းလႃး တင်းႁဝ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈၵပ်းသၢၼ်လႄႈ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃၵၼ် တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ၊ လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈၵပ်းသၢၼ်သေ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယူႇ၊ တီႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ သင် TNLA,SSPP,RCSS ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်သေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၶႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်း ၽူႈၶဵၼ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသေလွင်ႈလွင်ႈၵေႃႈလႆႈ ပေႃးမီးၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသမ်ႉပဵၼ်ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵႂႃႇႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉမႃးတူပ်ႇႁူဝ်ၵၼ် ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၸိူင်ႉၼႆႉ မၼ်းၼိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း လႄႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းတူၵ်းလွၵ်း မၢၼ်ႈၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇၼႆႉ RCSS/SSA တိုၵ်ႉပဵၼ်ၽၢႆႇႁႄႉၵင်ႈတူဝ်ၵူၺ်း လႄႈ ၶၢမ်ႇတိုၵ်းဝႆႉၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတေႃႇ SSPP,TNLA သင်၊ သင်ၶၢမ်ႇတိုၵ်း ဢမ်ႇလႆႈၵေႃႈ ထွႆပၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇတေၶိုၼ်ႈတိုၵ်း SSPP,TNLA ၵေႃႈပႆႇမီး။
ဢၼ်ၶႂ်ႈၽၢၵ်ႇထိုင်ၵူၼ်မိူင်းႁဝ်းတႄႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ်ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈ ၵႂႃႇလႂ်မႃးလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈဝႆႉသတိ လႅတ်းသႅဝ်းတႃႇသေႇသေ လႄႈ ႁႂ်ႈႁူႉၸွမ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းတႃႇသေ − လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 13 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင်ႇသီႇၽွင်းငမ်းပွင်ၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး လႅၵ်ႈလၢႆႈ မၢၵ်းမၼ်ႈၶိုၼ်း မၢႆမီႈဢၼ်ယၢမ်ႇမီးမႃး ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶႅၵ်ႇမႃးၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ တီႈႁိူၼ်းပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇ သင်ဢမ်ႇၼၼ် မီးတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း ထိုင်တီႈလႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ 7 ဝၼ်း လႄႈ တၢမ်ႇငိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
မၢႆမီႈၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶႅၵ်ႇဢၼ်မူၼ်ႉမႄးၼၼ်ႉ ၶႅၵ်ႇတီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်မႃးလိုဝ်ႈၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းၸိုင် တေလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ တီႈပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈမၢႆမီႈၶႅၵ်ႇ ဢၼ်တေလႆႈပၼ် သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၶႅၵ်ႇ တီႈႁိူၼ်းပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႈ ပီႊ 2015 သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈမွတ်ႇယႃႉပႅတ်ႈယဝ်ႉ သေတႃႉၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 13 February 2021 ၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိုၼ်း မၢႆမီႈဢၼ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈၼၼ်ႉၼႆ သင်ဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ တေၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇႁိူၼ်းပီႈႁိူၼ်းၼွင်ႉသေ ၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းပီႈႁိူၼ်းၼွင်ႉၸိုင် ဢၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ႁဝ်း ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းဝႂ်လင်ႁိူၼ်းတမ်း ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တိုၼ်းတေလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင် တီႈႁိူၼ်းပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇ ၸွမ်းပွၵ်ႉ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈယူႇၼၼ်ႉယူႇသေ သင်ဝႃႈႁဝ်းၶႃႈလုတ်ႈႁၢမ်း ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႆၸိုင် တေလႆႈပၼ်တၢမ်ငိုၼ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႇပျႃးသေ သင်ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းလႆႈၼႆၵေႃႈ တေလႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ 7 ဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမၢႆမီႈၼၼ်ႉ ယင်းသႂ်ႇပႃးဝႆႉဝႃႈ ပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇၵေႃႉလႂ် ႁဵတ်းၸွမ်းမၢႆမီႈၼႆႉ လႆႈလီၼႆၸိုင် တေလႆႈ သူးငိုၼ်းတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
မၢႆမီႈ တေလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၶႅၵ်ႇ တီႈႁိူၼ်းပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ပၢၼ်သိုၵ်းၽွင်းငမ်းမိူင်း မိူဝ်ႈပၢၼ်တၢၼ်းသူၺ်ႇၼၼ်ႉသေ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃး ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႈ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးၼႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၢႆမီႈၶေႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈမွတ်ႇယႃႉပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
တႃႇပလိၵ်ႈ တေၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ တေလႆႈမီးလိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ် တီႈလုမ်းတြႃး ပၼ်ၶႂၢင်ႉၺွပ်း၊ တေလႆႈပႃးပူႇၵၢင်ႉပူႇၵႄႇ လႄႈ ၽူႈႁူႉႁၼ်ၸွမ်းသေ ၸင်ႇတီႉၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈသုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးဝႃႈ တေၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉပႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ် တႄႇဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ ယူႇတီႈပလိၵ်ႈသေ ဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈလုမ်းတြႃးၵမ်ႉထႅမ်ၵေႃႈ သင်ၶဝ်ထၢင်ႇထိူမ်ၸိုင် ၶႂ်ႈတီႉၺွပ်းၽႂ်ၽူႈလႂ် တီႈလႂ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉသေ၊ ပလိၵ်ႈယင်းၶူတ်ႉသွၵ်ႈႁႃ ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေး၊ ၸႅတ်ႈထၢမ်ၽူႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈမီးတၢင်းၽိတ်း လႄႈ လၵ်ႉထွမ်လႅင်းၾူၼ်း ၶိူင်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပလိၵ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးလိၵ်ႈသင်သေ ႁဵတ်းလႆႈ ၼင်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉလႆႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ မီးလွင်ႈၶဝ်ႈတီႉၺွပ်း ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယူႇ ၵူႈၶမ်ႈၵူႈၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 14 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈလႆႈမူၼ်ႉမႄးမၢႆမီႈၵဵဝ်ႇလွင်ႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလူတ်းယွမ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈယူႇ။
မၢႆမီႈ မတ်ႉတႃ 121 ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းသိုၵ်းႁဵတ်းသိူဝ်တေႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈပႃး ယိပ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်သေ ယႃႉၵဝ်းၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းလႆႈဝႃႈ “ႁၵ်းလင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်း” ဝႃႈၼႆသေ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶေႃႈၼႆႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လႆႈမူၼ်ႉမႄး ၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်းၶတ်းၸႂ်၊ ၸိူဝ်းတိုၵ်းသူၼ်းပၼ်ႁႅင်း၊ ၸိူဝ်းႁူမ်ႈပႃးၸွမ်းသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ငၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလူႉသုမ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ ဝႃႈၼႆသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမတ်ႉတႃ 124 (က) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ သင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လူတ်းယွမ်းလူင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈၼမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း လူႉသုမ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမတ်ႉတႃ 124 ( ဂ) လႄႈ (ဃ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ ၸွမ်းပၼ်တၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယႃႉၵဝ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူင်ႉထိူင်းႁိုင်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၵေႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်း ထိုင်တူၵ်းၶွၵ်ႈလႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းလင် မတ်ႉတႃ 505 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈ မတ်ႉတႃ 505 (က) ဢၼ်မီးဝႃႈ ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ယိူင်းဢၢၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်ႁေႇသေ ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇပွမ် ဢမ်ႇၼၼ် တေဢၢၼ်းပိုၼ်ၽႄႈ၊ ႁဵတ်းၽိတ်းတေႃႇၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယိူင်းဢၢၼ်းတေဢၢၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းတေႃႇ ၽူႈႁပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈ လူၺ်ႈတၢင်းဢွမ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၵ်းၸႂ် ၵူဝ်ႁႄၼႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ ထိုင် သၢမ်ပီႊ ယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းသွင်မၢဝ်ႇသၢဝ် ၼင်ႈဢုပ်ႇၵၼ် တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၽၢႆႁူးမုၼ်ႇ လႄႈ ၽၢႆၵၢဝ်ႉၵူၺ်ႉ ပွၵ်ႉ 12 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းႁၢႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢဝ်ၽႃႉၵႂႃႇၽၼ်း လႄႈ ၸူၼ်ဢဝ်ပႃးၾူၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉၵၢၼ် ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 May 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 15:00 မူင်းပၢႆ ၽွင်း မွင်ႇထူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇ လႄႈ မ… ၼင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတင်းလႂ်ၵႂႃႇဢမ်ႇႁူႉ ဢဝ်ၽႃႉၵႂႃႇၽၼ်းသႂ်ႇၵွၵ်းႁူဝ် မွင်ႇထူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း သေ ၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ပႃးၾူၼ်း တီႈၶႃ 2 ၵေႃႉ ၵႂႃႇ 2 လုၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မ… ဢၼ်ၼင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်း မွင်ႇထူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇ လၢတ်ႈၼႄတီႈ Lashio News Agency ဝႃႈ − မိူဝ်ႈၽွင်း ႁဝ်းသွင်ၵေႃႉ ၼင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းႁၢႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃႇယု တေမီး မွၵ်ႈ 30 ပီႊ ပႃးတင်းၽႃႉသေ မႃးၸူးတီႈႁဝ်း သွင် ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉ မွင်ႇထူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵႆၵႆ လႄႈ မၼ်းၸၢႆးသမ်ႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇ ၊ ယူႇၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ ၵူၼ်းႁၢႆႉၵေႃႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ၽႃႉမႃးၽၼ်းသႂ်ႇ တီႈၵွၵ်းႁူဝ် မွင်ႇထူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇ လႄႈ ၸူၼ်ဢဝ်ပႃးၾူၼ်း ႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇပႃး ၊ ၶႃႈလႆႈဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၼႆႉ ၵႂႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ − ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်တၢႆ မွင်ႇထူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇ ဢႃႇယု 18 ပီႊ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ မၼ်းၸၢႆး တၢႆတီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ် ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ တၢႆဢွင်ႈတီႈပိူင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းထီႉ 18 May 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ) ဢမ်ႇထၢင်ႇထိူမ်သင်သေ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း တီႈ ဢွင်ႇၺုၼ်ႉ (ႁွင်ႉ) ဢၢႆႈၸၢႆး ဢႃႇယု 42 ပီႊ သေ ဢွင်ႇၺုၼ်ႉ ၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးလႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းတႄႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႆႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ဢွင်ႇၺုၼ်ႉ ဝႆႉ (ပ) 50/2020 မတ်ႉတႃ 302/394 သေ တီႉၺွပ်းၵုမ်ၶင်တူဝ်ဝႆႉ ယဝ်ႉၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လၢႆးၶဵင်ႇၶွမ်းႁႂ်ႈမၼ်းပိၵ်ႉႁင်းၵူၺ်း automatic-shutdown-windows-10
ၸဝ်ႈသု(မိူင်းပၼ်ႇ) September 30, 2018 လွင်ႈၶွမ်း တူၺ်းယဝ်ႉ
1- တဵၵ်းတုမ်ႇ Window ယဝ်ႉတႅမ်ႈႁႃဝႃႈ Task Scheduler ယဝ်ႉပိုတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး
2- တဵၵ်း Create Basic Task
3- တႅမ်ႈသႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလႆႈ ယဝ်ႉNext>
4- လိူၵ်ႈတေႁဵတ်းပွၵ်ႈလဵဝ်ႁ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူႈဝၼ်း ၵူႈဝူင်ႈ ၸၵႂႃႇ ၼင်ႇလႆႈၸႂ် ယဝ်ႉNext>
5- လိူၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶွမ်းပိၵ်ႉႁင်းၵူၺ်း ယဝ်ႉNext>
6- လိူၵ်ႈ Start a program ယဝ်ႉNext>
7- တဵၵ်း Browse... ယဝ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁႃၽၢႆႇၼႂ်းၶွင်ႉ C:Windows > System32 ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၾၢႆႇ shutdown ယဝ်ႉတဵၵ်း Open
8- တီႈ Add arguments (optional): ၼၼ်ႉထႅမ်သႂ်ႇဝႃႈ -s ယဝ်ႉတဵၵ်း Next>
9- တဵၵ်း Finish
မၢႆတွင်း- သင်ၶႂ်ႈမွတ်ႇၶိုၼ်းၼႆ ၶဝ်ႈမွတ်ႇၶိုၼ်းၼႂ်း Task Scheduler Library ၼၼ်ႉတ
လွင်ႈၶွမ်း
By ၸဝ်ႈသု(မိူင်းပၼ်ႇ) » ယၢမ်း» September 30, 2018
လွင်ႈတၢင်း» လွင်ႈၶွမ်း
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
မႂ်ႇသုင်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ တေဢဝ်တၢင်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉ တႃႇၽူၼ်း Android မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် VidMate.apk တႃႇၸၼ်ဢဝ်ငဝ်းတူင်ႉ
တီႈၼႂ်းၽဵတ်ႉပူၵ်ႉ၊ ၼႂ်းယူႇထုပ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈယၢမ်ႈလႆႈတၢင်ႇမႃးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ် SnapTube.apk ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ပီ 2019 ၼႆႉတႄႉ တေဢဝ် VidMate.apk ၼႆႉ
မႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈၶႅမ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၶႂ်ႈၸၼ်ဢဝ်ၼႂ်းၽဵတ်ႉပူၵ်ႉႁႃႉ
ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းယူႇထုပ်ႉၼႆ ၸၼ်ဢဝ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ပေႃးပဵၼ်ၼႂ်းယူႇထုပ်ႉ လိူၵ်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈဢဝ်ငဝ်းၸႅင်ႈၸႅင်ႈႁႃႉ
ၶႂ်ႈၸၼ်ႁႂ်ႈလၢႆႈပဵၼ် MP3 ႁႃႉ တႄႇၵႂႃႇ လႆႈမူတ်းယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၸိူဝ်းၵႆႉထၢမ်မႃးၼၼ်ႉ ၸၼ်ဢဝ်ဝႆးဝႆး
ပေႃးႁူႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇပၼ်ၽႄပၼ် ႁႂ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈႁူႉ လႆႈမေႃၸွမ်းသေၵမ်း။
ၸၼ်ဢဝ်လႆႈတီႈလိင်ႉတႂ်ႈၼႆႉ


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ၽူႈယိင်း ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃး ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းၵွင်ႈသႂ်ႇ ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းၼၢင်း တီႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ႁိမ်းတပျေႇၵူင်း ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 February 2021 ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မေႃယႃ တီႈႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းၼေပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ယူတ်းယႃ မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဝႃႈ ဢွၵ်းဢေႃမမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ၊ ပေႃးတေဝႃႈတႄႉတႄႉၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းလူႉသဵင်ႈတၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ လူႉသဵင်ႈတၢႆၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်းၼၢင်းတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈၼႆ။
မၢၵ်ႇၵွင်ႈ ဢၼ်တိူဝ်ႉၶမ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵွၵ်းႁူဝ် မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ၼၼ်ႉ မေႃယႃၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ၽႃႇဢွၵ်ႇယူႇသေတႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢၵ်ႇၵွင်ႈသမ်ႉ တိူဝ်ႉၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈ သၢႆၸႂ်မၼ်းၼၢင်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ၽူႈယိင်း ဢႃႇယု 19 ပီႊၼႆႉ ထုၵ်ႇၺႃးပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းၵွင်သႂ်ႇ ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းၼၢင်း တီႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ႁိမ်းတပျေႇၵူင်း ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 February 2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ တီႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းၵွင်ႈသႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိမ်းဢႃႇၼႃႇလႄႈ မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းထႅင်ႈ (20) ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မေႃယႃ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈပေႃႉထၢတ်ႈမၢၼ်ႇ(X-ray) တူၺ်းတႄႉ မၢၵ်ႈၵွင်ႈဢၼ် မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ထုၵ်ႇယိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၵွင်ႈဢၼ်တႄႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသမ်ႉ တွပ်ႇထဵင်ဝႃႈ ဢၼ်လႆႈပိုတ်းယိုဝ်း ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9 February 2021 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ဢၼ်တႄႉၼႆယူႇ။
ၼႂ်းၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇၼႆႉ မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶၢႆႇ ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးလႄႈ တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထီႉ 2 February 2021 ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယူႇယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ယူႇသေတႃႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉထုပ်ႉ ဢိၵ်ႇ ယိုဝ်းၵွင်ႈ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ဢထမ်ႇမလမ်းတီႉၺွပ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်း 4 ၵေႃႉၽၢမ်းတူဝ် မိူၼ်ၵူၼ်း ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ သေ ၶဝ်ႈၸူၼ်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်း၊ ဢဝ်မိတ်ႈငႃ ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်းသေ လွၵ်ႇငိုတ်ႈ ၶိုင်ႁိမ်ဢဝ်ငိုၼ်း၊ ဢဝ်ၾူၼ်း။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 14/10/2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း မွၵ်ႈ 12 မူင်း မီးၵူၼ်း 4 ၵေႃႉ ၶီႇၵႃး Vigo သီလမ် လမ်းၼိုင်ႈ မႃးၵိုတ်းၾၢႆႇၼႃႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၾူၼ်း ၾၢႆႇပုၼ်ႉတၢင်းၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူၼ်းၼႂ်းႁၢၼ်ႉၾူၼ်း SAMSUNG ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။
ၵူၼ်းသႅၼ်ဝီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁၼ်တႂ်ႈတႃ လၢတ်ႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၵႃးၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉ မႃးၵိုတ်းဝႆႉ ၾၢႆႇပုၼ်ႉတၢင်း ၾၢႆႇၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်းၼၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း ၶဝ်လူင်းၵႃး၊ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်းသေ တဵၵ်းယွၼ်းငိုၼ်း၊ ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉဢမ်ႇယွမ်းပၼ် ၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်မိတ်ႉဢွၵ်ႇငႃ လၢၵ်ႈၸၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉ သဵင်ပၼ်းလူင်ၵႂႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းႁၢႆႉ 4 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢႃယု ပၢၼ်သႅၼ်းၵၢင်၊ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးတင်းမူတ်း။ ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၾူၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်း သွင်ၽူဝ်မေးလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် 2 ၵေႃႉ- ၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။
ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်း ၼၼ်ႉလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ၵူၼ်းႁၢႆႉ လၢၵ်ႈၸၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ႁၢၼ်ႉ၊ ႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉၶိုၼ်းလၢၵ်ႈၸၼ်ၶဝ်ၶိုၼ်း၊ ၸၼ်ဢမ်ႇပေႉႁႅင်းၶဝ်လႄႈ မိုဝ်းၶႃႈလုတ်ႈ တိူဝ်ႉသႂ်ႇ တိူၵ်ႈမၢၼ်ႇ ၶၢႆၾူၼ်း။ ၵူၼ်းႁၢႆႉ ၼၼ်ႉသမ်ႉ လၢၵ်ႈဢဝ်မိတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးငႃ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈႁွင်ႉ သဵင်ပၼ်းလူင်ၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ဢွၼ်ႇၵၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ၶဝ်ၵေႃႈလႅၼ်ႈပၢႆႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈသင်ၵႂႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇသူႈမီး ၶီႈလၵ်ႉၵူၼ်းၸူၼ်၊ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 8-9 လိူၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းႁၢႆႉ ၵူၼ်းၸူၼ် လိူင်ႇၼမ်မႃး။
ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး – ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ ၶီႈလၵ်ႉ ၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လိူင်ႇၼမ်၊ လဵၵ်းသိူဝ်ႇၼိူဝ်ႁွင်ႈလၢႆႇၶၢင်ႈတၢင်း၊ ၵႃး၊ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၸွတ်ႇၶၢင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၺႃးလၵ်ႉ။ ႁိူၼ်းယေး ၵေႃႈ ၵႆႉၺႃးၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် လၵ်ႉဢဝ်ပႃး ၵႃးၵႂႃႇတင်းလမ်းၵေႃႈမီး။ လွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈ၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ တူၼ်ႈတီး၊ ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆဝဵင်းၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၶိူဝ်းယႂ်း။


text:
တူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸေႈတွၼ်ႈတူၼ်းတီး (IPA: [to᷆n tí]), (မၢၼ်ႈ: တောင်ကြီးခရိုင်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Taunggyi district), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Tonti]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸေႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ တၢင်းသုင်တႄႇၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆသေ မီးယူႇ ၄၆၀၆ ထတ်း (၁၄၀၄ မီႇတႃႇ) ဢေႃႈ။ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸေႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸေႈတွၼ်ႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ၁,၆၉၉,၀၈၆ ၵေႃႉ [2]ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼင်, ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ (ၼွင်ဢိၼ်းလေး) လႄႈ သူၼ်ႇလွတ်ႈၽေး တႃႇတူဝ်သတ်းထိူၼ်ႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ တီႈၼႂ်း ၸေႈတွၼ်ႈ တူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ။
ၸေႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸေႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸေႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[3]
- ၸႄႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး
- ၸႄႈဝဵင်း ယွင်ႁူၺ်ႈ
- ၸႄႈဝဵင်း ၵၢတ်ႇလေႃႉ
- ၸႄႈဝဵင်း လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်း ၽၢႆၶုၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်း ႁူဝ်ပူင်း (ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ)
- ၸႄႈဝဵင်း သီႇသႅင်ႇ (ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွမ်းငမ်းႁင်းၶေႃ)
- ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်လွင်း (ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ)
- ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတရႃႉ (ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ)
- ၸေႈဝဵင်း ယႂႃႇငၢၼ်ႇ
- ဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇ (ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ)
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၃၂, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 28, 2015
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန. Archived from the original on 2014-07-01။ Retrieved on 2015-03-22။


text:
ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၽူႈၼမ်းတင်း (9) မိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် (5) ၶေႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
- ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉတင်းမူတ်းသေ ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်း၊
- ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေႁႃလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း၊
- ႁႂ်ႈၽူႈတႅၼ်းတၢင်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ပၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်၊
- ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ် ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်းၼင်ႇသုၼ်ႇလႆႈ လူလွမ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်၊
- ႁႂ်ႈလႆႈသူင်ႇၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ ၼင်ႇၼႆ။
ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း (5) ၶေႃႈၼႆႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လႄႈ ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်တႅၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ (9) မိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၽွမ်ႉၵၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လွင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ဢၼ်ပၢႆႈၽေးၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်သေ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးသေ ႁႂ်ႈၸိူဝ်းၶဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တိုၵ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယူႇၼႆ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်ၵုမ်ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၸွမ်းသေ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႃႈ တေၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉတင်းမူတ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် ပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ပႃးၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်တူဝ် ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဝႆႉတင်းမူတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈ ဝဵင်းလူင်ၵျႃႇၵႃႇတႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းယိပ်းပၢႆႉသၢၼ်ၶတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၽၢႆႇၼႃႈႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ (20) ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၸွင်ႇတေႁဵတ်းၸွမ်း ႁူမ်ႇငမ်းၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈပႂ်ႉတူၺ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ် ထတ်းသၢင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၽွင်းယၢမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တိုၵ်ႉႁႃလၢႆးတၢင်း တႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇယူႇၼႆႉ ၶိမ်း ၵျွင်း-ဢိုၼ်း ၸၢမ်းပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် 2 လုၵ်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပီႊ 2021။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 24 March 2021 (လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Washington Post ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ မီးလွင်ႈၸၢမ်းပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် 2 လုၵ်ႈ ၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈသႅၼ်းမၢၵ်ႇ ဢၼ်တိတ်းၸပ်း ႁူဝ်ၼိဝ်းၶလီးယႃး ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၸၢမ်းပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ၶွင်မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပီႊ 2021 လႄႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဝၢႆးသေ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်းၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉမႂ်ႇ၊ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶိမ်း ၵျွင်း-ဢိုၼ်းၼႆႉ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းသူၼ်ၸႂ်လႄႈ ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၼႆႉ ယင်းလႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၸမ်ၸမ်ၵၼ် ဝၢႆးသေ Antony Blinken ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ Lloyd Austin ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇတီႈ မိူင်းၵျုႇပၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းဢူၺ်းလီၸမ်ၸႂ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသုတ်း ၼႂ်းဢေးသျုးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်း ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တိုၵ်ႉတေထတ်းသၢင် ပေႃႇလသီႇ တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႃႇ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵၢၼ်ႁပ်ႉမိုဝ်း ၽေးမၢၵ်ႇလူင်ၼိဝ်းၶလီးယႃး ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေမီးၶေႃႈတႅၵ်ႇလႅင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ထႅင်ႈဝူင်ႈသွင်ဝူင်ႈတၢင်းၼႃႈၼႆႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃႇလသီႇ တိုၼ်းတေဢမ်ႇမိူၼ် ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ လႄႈ ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႃးရၵ်ႉၶ် ဢူဝ်ႇပႃးမႃး (Barack Obama) ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႈ တိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ တိုၼ်းတေမီးလွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ဢမ်ႇႁၢင်ႉ ယွၼ်ႉ ၶိမ်း ယူဝ်း-ၵျွင်း ယၢမ်ႈလႆႈ ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၾၢင်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇဝႃႈ “သင်ၶႂ်ႈယူႇၵတ်းယဵၼ်ထႅင်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီႊၵေႃႈ ယႃႇႁဵတ်းၶိတ်ႈႁဵတ်းပၢႆႇ လူၺ်ႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း ၸွမ်းၵၼ်တင်း ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ဢၼ်တေပဵၼ် ၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉတေႃႇ ၵူဝ်းရီးယႃးႁွင်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ မေႃယႃ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပၼ်ႇ ၊ မိူင်းၼၢႆး ၊ ၼမ်ႉၸၢင် ၼၼ်ႉ လႆႈၸွႆႈလုမ်းလႃး တူၺ်းထိုင်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ပၼ်ပႃးၵႂၢမ်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ COVID-19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 17 August 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼုမ်ႇထဝ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ သၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပၼ်ႇ ၊ မိူင်းၼၢႆး ၊ ၼမ်ႉၸၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝၢၼ်ႈယူႇၵႆဝဵင်းဝႆႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၊ ပဵၼ်ၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၾူၼ် ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ လႄႈ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈတႃႇတေၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၵဝ်ႇ တီႈၼႂ်းၶူးၼႂ်းဝဵင်း ၼႆသေ ယူႇတီႈမေႃယႃ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႆႈၵႂႃႇလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီ ထိုင်ဢွင်ႈတီႈႁိူၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ဝႆႉ ၶၢတ်ႇထၢတ်ႈ Vitamin ၊ ၼၢဝ် ၊ ႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်း ၊ ပဵၼ်ဝတ်း/ဢႆ ၊ လိူတ်ႈသုင် ၊ ပဵၼ်ၶူမ်း၊ ၶႃၶတ်း ၶႃၶိုၼ်ႈ ၊ တႃၸဵပ်း ၊ ပဵၼ် TB ပွတ်ႇမႅင်း ၊ ၵိၼ်ၽိတ်း တွင်ႉႁေႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယူႇတီႈ မေႃယႃ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႆႈယူတ်းယႃ တူၺ်းထိုင်ပၼ် လႄႈ ပၼ်ပႃးယႃႈၵိၼ်/တႃး တႃႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ပေႃးတေလွတ်ႈၽေးတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၶႃႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇ ဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈမေႃယႃ RCSS/SSA လႆႈပၼ်ပႃးၵႂၢမ်းႁူႉ လၢႆးႁႄႉၵင်ႈတင်းပဵၼ်မၼ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 August 2020 (တု−လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ) ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း မႄးၶူဝ်တီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 21 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၵ်ႉႁၢမ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်တူဝ်ႇၼႄ ထရမ်ႉ တင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေ Joe Biden လႆႈမွၵ်ႈလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇ တႃႇၶိုၼ်ႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း မိူင်းၶႄႇ လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉၵဝ်ႇ Mike Pompeo ၊ ၽူႈပၼ်တၼ်းႁၼ်ထိုင်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ Robert O’Brien ၊ တူဝ်တႅၼ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ Kelly Craft ႁူမ်ႈပႃးထႅင်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်တူဝ်ႇၼႄႇထရမ်ႉ တင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၽွင်းပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းမွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉ ၼႆႉ ႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃးတီႈမိူင်းၶႄႇ လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်း 30 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပႃး ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးသုၼ်ႇတူဝ် Peter Navarro ၊ ၽွင်းတၢင်ၼႂ်းဢေးသျႃး David Stilwell ၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ Alex Azar ၊ ႁူမ်ႈပႃး John Bolton ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၵေႃႉၵဝ် ၵဵဝ်ႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇမႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇ (strategist Stephen Bannon) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈပိၵ်ႉႁၢမ်ႈယႂ်ႇလူင်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶႄႇတုမ်ႉတွပ်ႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ၶႄႇ ပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူင်းၶႄႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပူၼ်ႉမႃးလၢႆပီႊဢွၼ်ႇၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းဢမေရိၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁၼ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇ ၼႂ်းတူင်ႇ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸႂ်ပႅင်းၸင်းမိူင်းၶႄႇ လႄႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီပၢႆးမၢၵ်ႇမီးမိူင်းၶႄႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းလွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢမေႇရိၵၢၼ် လႄႈ ၶႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈယုင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်ပွင်သၢင်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမိူင်းၶႄႇယူပ်ႈယွမ်းလူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်မဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶွပ်ႇ ၶဝ်ႈပိူင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်မႃး ယူႇတႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Mike Pompeo လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶႄႇ ဢၼ်မီးတေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မုတ်ႇသလိမ်ႇ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းလွင်ႈၼိုင်ႈ ယူႇဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်ပီႊပူၼ်ႉမႃး ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ပၼ်ႁႅင်းဢီးမိူင်းၶႄႇ မႃးယူႇတႃႇသေႇသေ ၽိူဝ်ႇထိုင်ႁၢင်ပီႊ 2020 ပူၼ်ႉမႃးလၢႆလိူၼ်ထတ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယိူင်ႈၶႅၼ်းပၼ်ႁႅင်းဢီးတေႃႇမိူင်းၶႄႇ ယွၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်မီးတေႃႇ တီႉပႅတ်ႉ (Tibet) ၊ ထႆႇဝၼ်ႇ (Taiwan) ၊ ႁွင်ႇၵွင်ႇ (Hong Kong) ႁူမ်ႈပႃး လွင်ႈၼႃႈၼမ်ႉပၢင်လၢႆၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း (South China Sea) ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၽၢႆႇႁူမ်ႈလူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵေႃႉမႂ်ႇ Joe Biden လၢတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝႃးၼၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသင်လႄႈ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသွင်ၽၢႆႇ မီးလွင်ႈႁၼ်ၽိတ်း ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − AP


text:
လွင်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပွတ်းၼႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မျၢၼ်ႇမႃႉတပ်ႉမတေႃႇၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႄႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2][3] ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ဢဝ်တင်း လၵ်းမိူင်းသေၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ လႆႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇယဝ်ႉ။[4][5][6] ဝၢႆးသေသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုဝ် လႆႈမၢပ်ႇတြႃး တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇတင်း ဢမူႉလွင်ႈပိူင်ႇၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလႄႈသင် ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၸမ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇတြႃးလူၺ်ႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸွမ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၢႆးယူႇလီ ၶၢဝ်းၶူဝ်ႇဝိတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။[7][8][9][10]
ပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ဝၢႆးသေ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ မိူဝ်ႈပီ 1948 ယဝ်ႉသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ပီ 1958 လႄႈ 1960 ၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တၢင် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၼုယဝ်ႉ။[11] ထိုင် ပီ 1960 ၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေတႃႉ[12] ထိုင် ပီ 1962 မႃး ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။[13]
ထိုင် 1998 မႃး လႆႈပဵၼ် လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈသေ လႆႈပူတ်းပႅတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးၼေႇဝိၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸုမ်း ၼဢၽ ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။။[14] ထိုင် 1990 မႃး လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၽွၼ်းလႆႈမၼ်းသေ လႆႈဢဝ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၶင်ဝႆႉ တီႈႁိူၼ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။[15][16][17]
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ၼႆႉ လႆႈသုတ်းတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2011 ၼၼ်ႉသေတႃႉ ပႃႇတီႇႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် တပ်ႉသိုပ်းၵေႃႉၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။[18] တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းဢွင်ႇပႄႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈ ဢွင်ႈတီႈ သၽႃးၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢဝ်ဝႆႉတီႈယူႇ တႃႇ 25% ယဝ်ႉ။[2][19]
တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ဢွင်ႈတီႈသၽႃး 476 တီႈၼႆႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ တႃႇ 396 တီႈသေ ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႇၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇတပ်ႉမတေႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႈတီႈ 33 တီႈၵူၺ်း။[2] ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇမၢပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။[20] ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တင်း ဢေႃးသထရီးယႃး ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈမႆႈၸႂ် လွင်ႈဢၼ်တေၸၢင်ႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။[2][21]
လွင်ႈပဵၼ်မႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၵ်ႇတႃႇမျူဝ်းၺုၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈပႃႇတီႇ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။[22] မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် တေၸၢင်ႈမႃးတိၺွပ်းပႃး ဝႃႈၼႆမႃးယဝ်ႉ။[23] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ လႄႈ လၢႆးၾူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။[24][25]
ဢဝ်တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ မွၵ်ႈ 400 ၼႆႉ ၶင်ဝႆႉတီႈ ႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။[26] NLD လႆႈၶပ်ႉၶိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇၶင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇလႆႈတေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းယဝ်ႉ။[27] ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သူဝ်ႇသျႄႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် တႄႇပၢင်ၵုမ်သၽႃး တီႈၼႂ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းယူႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ပၼ်ၶေႃႈပူင် ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵႃႈတီႈႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။[27] မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း NLD တႃႇ 70 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ လႆႈၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇမႃးယဝ်ႉ။[28]
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လႆႈတိၺွပ်း ၸဝ်ႈသြႃႇမျႃႉဝတီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသူၺ်ႇၺႃႇဝႃႇ ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈပႃးတီႈ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသူၺ်ႇဝႃႇယွင်ႇ 2007 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[29][30] လႆႈတိၺွပ်းႁွင်ႉပႃး မမျႃႉဢေး ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈပႃး တီႈ ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[31] ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈလၢတ်ႈ ၸုမ်း Assistance Association for Political Prisoners ဝႃႈ ၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး တႅၼ်းၽွင်းသၽႃး 133 ၵေႃႉ လႄႈ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇၵူၼ်းမိူင်း 14 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။[29]
တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇလႄႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇယဝ်ႉ။[32] လုၵ်ႉတီႈ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မျႃႉဝတီႇ သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႄႇ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ [33][34] ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2008 သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းသေ လႆႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လွင်ႈသၢင်ႈၾိင်ႈ၊ လွင်ႈၽွင်းငမ်း လႄႈ လွင်ႈတတ်းသိၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇယဝ်ႉ။[35] ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တေဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇၼိုင်ႈပီ သေ ပေႃးသုတ်းပီယဝ်ႉ တေၶိုၼ်းၸတ်းႁဵတ်းပၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[36]
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းယေးငိုၼ်းတီႈ ၸုမ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းငိုၼ်းတွင်းယဝ်ႉ။[37] တပ်ႉမတေႃႇလႆႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈပၼ်ၵၢၼ် ၽွင်းလူင်မႂ်ႇမိူင်းႁူမ်တုမ် 11 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[1] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇၶိုင်ပွင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ယဝ်ႉ။[38][39]
မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈတဝ်တီႈႁိူၼ်း တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇသေ လႆႈမၢပ်ႇတြႃးဢဝ်ယမၢၼ်ႇလူၺ်ႈ မၼ်းၼၢင်းလႆႈဢဝ် (ၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ICOM 10 လုၵ်ႈ လႄႈ Jumber 1 လုၵ်ႈ) လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းသႂၢင်းၶဝ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[40][41][42][43] တၢမ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ ဢမူႉၼႆႉ တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 3 ပီ သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈပၼ်ပႃး တၢမ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉ။[40][44]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၸမ်ႉ မၼ်းလႆႈၼႄမိုဝ်းတူင်ႉတၵ်ႉ တီႈ Car Campaign ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ မိူဝ်ႈ လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 2020 ၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၸုတုမ်ၵူၼ်းၼလႄႈသင် မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းလူင်းသူၼ်းတုမ်တႃႇ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ပၢႆးယူႇလီၼႆလႄႈသင် ၸင်လႆႈဢဝ် ၾိင်ႈမိူင်း ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၽေးသၽႃႇဝသေၵေႃႈ မၢပ်ႇတြႃးဢဝ်ယမၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။[41][40]ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းသေ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ တႃႇတိၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်း သျွၼ်း ထိူၼ်ႇၼႄးလ် (Sean Turnell) ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢေႃႉသထရေးလီးယႅၼ်း ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[45]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်း လႄႈ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈပူင်ၵၢင်ၶမ်ႈဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ လႄႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ၸုတုမ်ၵူၼ်း လိူဝ် 5 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။[46][47][48]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉပလိၵ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈၶဝ်ႈတဝ် လုမ်းငဝ်ႈငုၼ်း NLD ယဝ်ႉ။[49] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ် ပိူင်ယုၵ်ႉယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆသေ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပၢႆးထႅၵ်ႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉသွမ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယဝ်ႉ။[50] ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၶႄႇၶဝ် ၸွႆႈသၢင်ႈ Firewall သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶႄႇၶဝ်တႄႉ ထဵင်ၶိုၼ်းဝႃႈ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[51]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ တီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ၶဝ် လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။[52]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇလႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈတိၺွပ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း NLD လႄႈ ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိၵ်ႇပႃး ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၵဝ်ႇ တူႇရဢူးသူၺ်ႇမၢၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[53]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 13 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် တွၼ်ႈတႃႇယႃႇၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်း "လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ" (ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ "junta"၊ "regime") ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[54] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတၢင်ႇၽူတ်ႉ တီႈၼိူဝ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႈၶိူၵ်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႃႇတိၺွပ်း မိၼ်းၵူဝ်ႇၼႅင်ႇယဝ်ႉ။[55]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၵႃးတႅင်ႉ၊ ၵႃးလဵၵ်းႁႄႉမၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သူင်ႇဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလူင်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇပွႆပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။[56] ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။[57]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သႄႇလီႇပရိတ်ႉတီႇ (ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်) 6 ၵေႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသေႃႇသူၼ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်း CDM ၼႆလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။[58]
တၢင်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ် တင်း Online Video Conferencing သေ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပထမ သၽႃးၸႄႈတိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် သေ တႅၼ်းၽွင်း 75 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ လႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၽွမ်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇၵျၢမ်းမႃးယဝ်ႉ။[59]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပထမ (ဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ) သၽႃးၸႄႈတိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် သေ ၼႂ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 74 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢၼ်တူဝ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 34 ၵေႃ့၊ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Online Video Conferencing သေၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 33 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 67 ၵေႃႉသေ ဢၼ်ၵိုတ်း 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉထုၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းတိၺွပ်းဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။[60]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃၼိၼ်းတႃႇရီႇၼၼ်ႉ ဢဝ် တင်း Online Video Conferencing သေ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပထမ (ဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ) သၽႃးၸႄႈတိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် သေ ၼႂ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 21 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢၼ်တူဝ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 18 ၵေႃ့သေ တႃႇသၢမ်ၵေႃႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတိၺွပ်းဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။[61]
လွင်ႈတၢင်းလႆႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉလီလီ။ တပ်ႉမတေႃႇဝႃႈတႄႉ လွင်ႈသဵၼ်ႈမၢႆၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လႆႈၽိတ်းပိူင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈၸူး ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။[62] မိူဝ်ႈပႆႇသိမ်း ဢၢမ်းၼၢတ်ႈမွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇၼႄလႆႈသၢၵ်ႈသႄႇ လွင်ႈမၢပ်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ လႆႈထဵင်ႇလွင်ႈမၢပ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[63] လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ လွင်ႈလႆႈသိမ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ တပ်ႉမတေႃႇ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။[64][65]
ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ပေႃး ဢႃႇယုတဵမ် 65 ၶူပ်ႇၼႆ တေလႆႈလိုဝ်ႈတႃၶုၼ်သေ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇၼႆႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈ ပေႃးလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[66] ၵေႃႉဢၼ်တေပုတ်ႇတၢင်ႇတီႈ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်လၵ်းမိူင်းဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်း တေၸၢင်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇလႆႈ။[66] ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လိုဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈမႂ်တင်း လွင်ႈပၼ်ႁႃရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[67][68] ဝၢႆးသေမၼ်းလိုဝ်ႈတႃၶုၼ်ယဝ်ႉ မၼ်းၼႄႁၢင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[68]
ၸုမ်း Justice For Myanmar ဝႃႈတႄႉ တီႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ လွင်ႈတၢင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႆႈ ၸင်ႇလႆႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[69] မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵမ်ဝႆႉ ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ပျီႇထွင်ႇၸုမျၢၼ်ႇမႃႇၼႅင်ႇငၢၼ်ႇ ၸီးပႂႃးယေး ဢူးပၢႆႇလီႇမိတႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် တပ်ႉသိုပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [70] ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈပိူင်ႇဝႆႉတီႈ တူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[69]
မိူဝ်ႈပႆႇသိမ်းဢၢမ်ႈၼၢတ်ႈမွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ International Monetary Fund သေ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းတေႃႇလၢႆႇ 350 မီႇလီႇယႅၼ်ႇ ပၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပဵၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇဝိတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[71] ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်သေ ပၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။[71] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသေ ၽိူဝ်ႇထုၵ်ႇထၢမ်မႃးၸိုင် IMF ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တေၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈတၢင်းလူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။[72] ၵပ်းၵၢႆႇလႈၺ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄမႃး။[72][73]
လွင်ႈထတ်းသၢင်တူၺ်းၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တပ်ႉမတေႃႇသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾိင်ႈမိူင်းၶဝ် လႆႈမီးၶေႃႈထၢမ်မႃးယဝ်ႉ။[74] လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၼႆႉ ၶဝ်ထဵင်မႃး လွင်ႈတပ်ႉမတေႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၾိင်ႈမိူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[75][76] တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉ ၾိင်ႈမိူင်း တွၼ်ႈ 417 လႄႈ 418 ဢၼ်မႃးတီႈ လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2008 သေ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[77] ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 417 ဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သၢႆႇငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၵေႃႉပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်း တေၸၢင်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တင်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႆႈ။[78] ပေႃးဝႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 418 သေ ၸင်ႇၸၢင်ႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ယဝ်ႉ။[78] မိူဝ်ႈပႆႇသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႈၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တေပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႇႁူဝ်မႃးၼႆလႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 417 လႄႈ 418 မႃးယဝ်ႉ။[79] ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾိင်ႈမိူင်းမႃးၸိူင်ႉၼၼ်သေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇပႃးလွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ လွင်ႈဢၼ် တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇႁႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဝူၼ်ႉယၢပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[80][74]
လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီႇ လႄႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်တႄႇႁဵတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[81][82] တီႈၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၽွတ်ႈႁဵၼ်း ၸုမ်း "Civil Disobedience Movement" သေ ၵူၼ်း follower ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 170,000 ပၢႆယဝ်ႉ။[76] ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း တႄႇဢဝ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းသေ တေၼႄၵၢင်ၸႂ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။[83][76]
မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။[76][84] ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူင်းယႃ လႄႈ ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇပၢႆးယူႇလီ 100 ပၢႆယဝ်ႉ။[85][83] ၶူးသွၼ် 100,000 ပၢႆလႄႈ [83] ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ တီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။[85] ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၽၢႆမိူင် တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။[86] မိၼ်းၵူဝ်ႇၼႅင်ႇ ၽူႈဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈ ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်း တႃႇသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။[87] တီႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းသၢမ်ၼိဝ်ႉပူၵ်းသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။[88] ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်း ဢူၺ်းလီၼမ်ႉၼဵင်ႈၼူမ်း (Milk Tea Alliance) ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢွၼ်ႇလၢႆး ႁင်းဢေးသျႃးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။[89] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈ Civil Disobedience ယဝ်ႉ။[90]လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ "ကမ္ဘာမကြေဘူး" ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။[91]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႄႇ လွင်ႈဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[92] ၼႂ်းၵႃႈၵုၼ်ႇသိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းတႃႇသိုဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး Mytel၊ မျၢၼ်ႇမႃႇပီႇယႃႇ၊ မၢၼ်းတလေးပီႇယႃႇ၊ တၵူင်ႇပီႇယႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[93] တီႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈ Mytel တႃႇ 71 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။[83]
တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးထိုင် ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼႆ ဢွၼ်ၵၼ် တွႆႇမေႃ တွႆႇပုင်းလဵၵ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ cacerolazo ၼၼ်ႉသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းယဝ်ႉ။[94][95][96] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 15 တႃၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈပွႆႇပၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။[97] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းတႃႈလိူဝ်ႇ တႃႇ 6 ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။[98] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းမွၵ်ႇ 30 ၼႆႉ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းယဝ်ႉ။[99][100] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမွၵ်ႈသွင်မိုၼ်ႇၵေႃႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼိူဝ်တၢင်းသေ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇပွႆႇပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။[101] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉၵေႃႈ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။[102]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ တႃႇ 6 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးသေ ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ် ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၸပ်းၺႃးတီႈ ႁူဝ်သေ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[103] ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။[104] ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးၸိူဝ်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လႆႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[105]
လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ "ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်း"ၼႆသေ လႆႈသင်ၶေႃႈပူင် ၽူႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ႁႂ်ႈဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။[106] ဢၼ်ပဵၼ် MTP ၼႆႉ လႆႈဢိုတ်းမႃး Facebook messenger၊ Instragram လႄႈ WhatsApp ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇလီႇၼေႃး တႄႉ ဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။[107][106] ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ႉ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[106] ဝၢႆးသေ ထုၵ်ႇဢိုတ်းၾဵတ်ႉပုၵ်ႉယဝ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၸူးၽၢႆႇ တုၺ်ႉတႃႇ သေ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[108] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢိုတ်းပႃး တုၺ်ႉတႃႇ ထႅင်ႈယဝ်ႉ။[109][110] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢိုတ်း ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ လွင်ႈပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယဝ်ႉ။[111] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ လႆႈတုၵ်းွယၼ်း တႃႇပိုၼ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၼႆလႄႈ ဝၢႆးဝၼ်းမႃး လႆႈၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွၼ်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ဢိုတ်းဝႆႉယူႇ။[112] တႄႇဢဝ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်းသေ တႄႇဢဝ် ၵၢင်ၼႂ် 1 မူင်း တေႃႇ 9 မူင်း လႆႈဢိုတ်း ၵၢင်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။[113][114] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ တႄႇလီႇၼေႃး လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[115]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
Amata Corporation ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁိူၼ်းယေး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈမိူင်းထႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆလႄႈ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈပႃႇၸၢၵ်ႈ ဢၼ်တေမူတ်းသဵင်ႈ တေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ် ၼိုင်ပီႇလီႇယႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[116][117] ၸူသူႇၵီး ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူတ်ႉၵႃးၼႂ်းမိူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[116] လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆ တီႈၸတွၵ်ႉဢဵၵ်ႉၶျဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။[116] ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႃႉၶၢႆႁိူၼ်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ လႆႈလူင်းၵႂႃႇၸမ် 100% ယဝ်ႉ။[118] ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် Totle SE ဝႃႈတႄႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၶဝ် ၸွင်ႇမၼ်းမီးၽွၼ်းၼိူဝ် လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။[119]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၵီႇရိၼ်ႇ (Kirin Company) ၵေႃႈ လႆႈတတ်းၶၢတ်ႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢူးပၢႆႇယဝ်ႉ။[120][121][122] ၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပိူင်ႇဝႆႉ သျႄႇယႃႇလွၵ်းၵၢၼ်ႇပီႇယႃႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တႃႇ 80% (တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 1.7 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ)ယဝ်ႉ။ [122] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽူႈႁူမ်ႈတႄႇတင်ႈ Razer လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တေၵိုတ်း လွင်ႈသႂ်ႇတိုၼ်း တီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇလႅၼ်းယႃႈ Virginia Tobacco ဢၼ် ဢူးပၢႆႇလီႇမိတႅတ်ႉ ၶဝ်ပိူင်ႇသျႄႇယႃႇ ၵမ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[123] ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသႂ်ႇတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ တေႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။[124]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၵိုတ်း လွင်ႈပၼ်ငိုၼ်း 1 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ဢၼ်တႃႇၵမ်ႉထႅမ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။[125]
လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေပဵၼ် လွင်ႈၼႄႇၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ပေႃးၼၢၼ်း တီႈၼႂ်း တပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ 2021 မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ 11 ၵေႃႉ ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆၼႆလႄႈ လႆႈႁွင်ႉဢဝ်တင်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်သေ လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇၸူး ၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ လႅၼ်လိၼ် မျၢၼ်ႇမႃႇ-ဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[126][127][128][129][130] ၽၢႆႇၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်း လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ပလိၵ်ႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႃႈလိၼ် မီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသူင်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။[131] လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈပိၼ်ၶေႃႈပူင် ၸုမ်းတပ်ႉရၢႆႇၾၢႆႇဢႃႇသမ်ႇ ႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းတူၺ်းထိုင် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႅၼ်ႈလိၼ်သွင်မိူင်း လီလီ ၼႆယဝ်ႉ။[132] တေႃႇထိုင် ပီ 2021 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ 600 ပၢႆ လႆႈသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေၵေႃႈ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်မႃးယဝ်ႉ။[133] တႄႇဢဝ် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 10 ဝၼ်းသေ လႆႈဢိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈလတ်းၶၢမ်ႈ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။[134]
တီႈၼႂ်း တပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ထုၼ်းမျၢတ်ႉဢွင်ႇ တီႈ တပ်ႉၸုမ်း 77 လႄႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႁဵင်းတေႃႇဢူး တီး တပ်ႉၸုမ်း 99 ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်မႃးယဝ်ႉ။[135][136][137] ၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸီႉၸမ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈတႄႉ တီႈၼႂ်း တပ်ႉၵေႃႈ လႆႈမီး လွင်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းမႃးယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။[135][136][137]
ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼွၵ်ႈမိူင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸိူဝ်းၽႅဝ်ဝႆႉတီႈ မိူင်းထႆး မွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇထႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇယဝ်ႉ။[139] တမ်ႇၼူတ်ႇၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈတိၺွပ်းသေ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ ထုၵ်ႇတိၺွပ်းယဝ်ႉ။[140]
တီႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတူဝ်ႇၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။[141] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ-ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မွၵ်ႈ 150 ၼႆႉ ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်း တီႈ ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇတီႇၸီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[142] ၸုမ်းပလိၵ်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈပၼ်ၽၢင်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။[143][144]
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ဢိၼ်းတီးယႃး၊[145] ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ၊[146] ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊[147] ၶႄႇ၊[148] ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊[149] မလေးသျႃး၊[150] ပႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ၊[151] ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း၊[152] သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ[153] ၶဝ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ တပ်ႉမတေႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။[154] ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး၊[155][156] ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊[157] ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊[158] ၵျႃႇမၼီႇ၊[159] ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ၊[160] သပဵၼ်ႇ၊[161] သုၺ်ႇတိၼ်ႇ၊[162] တိူဝ်ႇၵီႇ၊[163] ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း[164] နှင့် မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ[165] ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၶေႃႈပူင်သဵင်ရႃႇၸႃႇသေၵေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃး ထုၵ်ႇလီပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိၺွပ်းဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။[166][167] ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၵေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸူး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းသေ ပေႃးလူဝ်ႇမႃး တေတမ်းဝၢင်းတၢမ်ႇထိုင် တပ်ႉမတေႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[168][169] ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း၊ ဝႅတ်ႉၼမ်း လႄႈ မိူင်းထႆး ၶဝ်တႄႉ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶဝ်ႈၵဝ်းၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။[170][171][172][173]
ဢၢၼ်ႇထူဝ်ၼီႇယူဝ်ႇ ၵူႇတႃႇရႅတ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်းၵူႈထၢၼ်ႈ တီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းတေတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။[174] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လၢႆၸိုင်ႈမိူင်းသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။[175][176] ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ယူးရူပ်ႉ ၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လႆႈလၢတ်ႈထတ်းသၢင်မႃးယဝ်ႉ။[177][178]
တီႈ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တႃႇ ၶိုၼ်းဢဝ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇႁင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ တႃႇပၼ်တၢမ်ႇ တပ်ႉမတေႃႇၼႆယဝ်ႉ။[179][180][181][182] ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၼႂ်ႈၵႃႈ မိူင်းၶဝ်ႈၸုမ်း 15 မိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။ ၶႄႇလႄႈ ရတ်ႈသျႃးၶဝ် ထဵင်တႃႇတေႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸႂ်ႉ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈဝီႇတူဝ်ႇသေၵေႃႈ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈ တႃႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၶႄႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ "ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်းၵူၺ်း" ၼႆယဝ်ႉ။[183] ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းတေႃႇၸူဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ဝႅတ်ႉၼမ်းၶဝ်ၼႆႉလႆႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇဢဝ်ပၼ်ၶိုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼႆယဝ်ႉ။[184] မိူဝ်ႈ ပီ 2021 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတိၺွပ်းဝႆႉ၊ လုၵ်ႉတီႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇသေ တႃႇပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။[185][186][187][188]
2021 မၢတ်ႉၶျ် 27 ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်တူဝ် တီႈမိူင်းပႅတ်ႇမိူင်း လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ဝၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႉတပ်ႉမတေႃႇယဝ်ႉ။[189]
2021 ဢေႇပရႄႇ 24 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ လႆႈၽိတ်ႈမွတ်ႇ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ တႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝဵင်းၵျႃႇၵႃႇတႃႇ တီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆးမိူင်း ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇသေတႃႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ။[190][191] တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁွင်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း။[192] ဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ်ႉၵၼ် ႁႃႈၶေႃႈ (five-point consensus) သေ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇယွၼ်ႉယွမ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈမႃး။[193]
တႃႇသိုပ်ႇလူ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ
- လွင်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 1962 (ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ)
- လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈပႅတ်ႇသီႇတူဝ်
- လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
- လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ (2021)
- ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 "Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control" (in en-GB)၊ ၿီႇၿီႇၸီႇ၊ 2021-02-01။
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Beech၊ Hannah။ "Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup"၊ The New York Times၊ 31 January 2021။
- ↑ "Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi"၊ The Washington Post။
- ↑ Foundation, Thomson Reuters. Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi.
- ↑ Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office.
- ↑ Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military. VOA (Voice of America) (February 1, 2021).
- ↑ "Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks" (in en-UK)၊ Myanmar Times၊ 2021-02-03။
- ↑ Adange၊ Christy။ "Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”" (in en-NZ)၊ Wall Street Journal၊ 2021-02-04။
- ↑ Quint၊ The။ "Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law" (in en-IN)၊ The Quint၊ 2021-02-04။
- ↑ Solomon၊ Feliz။ "After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies" (in en-US)၊ Eminetra၊ 2021-02-03။
- ↑ On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power (in en-US) (2020-09-26).
- ↑ Butwell, Richard (1960). "The 1960 Election in Burma". Pacific Affairs 33 (2): 144–157. Pacific Affairs, University of British Columbia.
- ↑ Taylor, Robert (2015-05-25). General Ne Win. ISEAS Publishing. ISBN 978-981-4620-14-7.
- ↑ How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future.
- ↑ Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied.
- ↑ Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p611 ISBN 0-19-924958-X
- ↑ Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military. ဧရာဝတီသတင်းဌာန.
- ↑ How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup.
- ↑ "As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent"၊ Bloomberg.com။
- ↑ အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက်
- ↑ Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims (in English) (Jan 30, 2021).
- ↑ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ။ VOA Burmese။
- ↑ Foundation, Thomson Reuters. Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says.
- ↑ Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising (in en-US) (31 January 2021).
- ↑ ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ။ ၿီႇၿီႇၸီႇမျၢၼ်ႇမႃႇ။
- ↑ Hundreds of Myanmar MPs under house arrest (in en).
- ↑ 27.0 27.1 Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw (in en-US) (2021-02-03).
- ↑ NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office (in en-US) (2021-02-04).
- ↑ 29.0 29.1 Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup (2021-02-04).
- ↑ Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids (in en).
- ↑ Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News (in en).
- ↑ "Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says"၊ ဘီဘီစီ၊ 1 February 2021။
- ↑ Myanmar military says it is taking control of the country (1 February 2021).
- ↑ နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ
- ↑ Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year (in en) (2021-02-01).
- ↑ Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections (2021-02-01).
- ↑ Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks (1 February 2021).
- ↑ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် (in my).
- ↑ Myanmar military announces new State Administrative Council (2 February 2021).
- ↑ 40.0 40.1 40.2 Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release (in en-US) (2021-02-03).
- ↑ 41.0 41.1 Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup (in English) (Feb 3, 2021).
- ↑ Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law (in English) (Feb 3, 2021).
- ↑ Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup (in English) (Feb 3, 2021).
- ↑ Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone.
- ↑ Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup (in English) (Feb 6, 2021).
- ↑ Facebook.
- ↑ Facebook.
- ↑ Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas (in en-US) (2021-02-09).
- ↑ Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed (10 February 2021).
- ↑ Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law (in en-US) (2021-02-11).
- ↑ China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall (in en-US) (2021-02-11).
- ↑ https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416
- ↑ Military casts a wide net with a series of late-night raids (in en).
- ↑ Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media (in en-US) (2021-02-13).
- ↑ ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ (in my).
- ↑ Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention. Retrieved on 15 February 2021။
- ↑ "New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies"၊ Associated Press၊ February 17, 2020။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - February 17, 2020။။
- ↑ Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement
- ↑ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တတိယအကြိမ်မြောက် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့ ခေါ်ယူ ကျင်းပ
- ↑ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တတိယအကြိမ်မြောက် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့ ခေါ်ယူ ကျင်းပ
- ↑ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တတိယအကြိမ်မြောက် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့ ခေါ်ယူ ကျင်းပ
- ↑ Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year (in en-US) (1 February 2021).
- ↑ Myanmar election commission rejects military’s fraud claims (29 January 2021).
- ↑ Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta (in en) (1 February 2021).
- ↑ Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup (in en-GB).
- ↑ 66.0 66.1 Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock? (in en-US) (12 January 2021).
- ↑ Editor၊ Richard Lloyd Parry, Asia။ "Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup" (in en)။
- ↑ 68.0 68.1 General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar (in en).
- ↑ 69.0 69.1 Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing.
- ↑ Pierson, David (2021-02-02). Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why? (in en-US).
- ↑ 71.0 71.1 Lawder၊ David။ "Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-03။
- ↑ 72.0 72.1 Lawder၊ David။ "IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-05။
- ↑ Transcript of IMF Press Briefing (in en).
- ↑ 74.0 74.1 Crouch, Melissa (2021-02-02). The power and ambition behind Myanmar’s coup (in en).
- ↑ ‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military (in en-US) (2021-02-01).
- ↑ 76.0 76.1 76.2 76.3 After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign (in en-US) (2021-02-02).
- ↑ "Statement from Myanmar military on state of emergency" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-01။
- ↑ 78.0 78.1 Emergency Powers in Myanmar (in en) (2021-02-01).
- ↑ Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release (in en-GB).
- ↑ "Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control" (in en-GB)၊ BBC News၊ 2021-02-01။
- ↑ Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign' (2 February 2021).
- ↑ Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule (in en-US) (2 February 2021).
- ↑ 83.0 83.1 83.2 83.3 Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work (in en-US) (2021-02-03).
- ↑ Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response (in English) (Feb 3, 2021).
- ↑ 85.0 85.1 Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup (in en-US) (2021-02-03).
- ↑ စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ (in my).
- ↑ Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup (in en).
- ↑ Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup (in English) (Feb 5, 2021).
- ↑ #MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military (in en) (2021-02-04).
- ↑ Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar (2021-02-05).
- ↑ Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored (in en-US) (2018-08-09).
- ↑ Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services (2021-02-03).
- ↑ Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants (in en).
- ↑ Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows (in en) (2021-02-04).
- ↑ Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city (in English) (Feb 2, 2021).
- ↑ Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement (in en-GB).
- ↑ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း (in my).
- ↑ Mandalay vice mayor, MCDC members resign (2021-02-03).
- ↑ Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule (2021-02-04).
- ↑ Four arrested in Mandalay after street protest against military coup (in en).
- ↑ https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon
- ↑ https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html
- ↑ Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest (in en-US) (2021-02-09).
- ↑ Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay (2021-02-09).
- ↑ Arrested protesters released in Mandalay (2021-02-10).
- ↑ 106.0 106.1 106.2 Staff၊ Reuters။ "Myanmar internet providers block Facebook services after government order" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-03။
- ↑ Directive to block social media service (in en) (2021-02-03).
- ↑ Potkin၊ Fanny။ "After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-05။
- ↑ Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram (in en-US).
- ↑ Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar (in en) (2021-02-05).
- ↑ Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand (2021-02-06).
- ↑ Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup (in en).
- ↑ Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down (in en) (2021-02-14).
- ↑ Beech၊ Hannah။ "Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown" (in en-US)၊ The New York Times၊ 2021-02-14။
- ↑ Directives from authorities in Myanmar - February 2021 (in en).
- ↑ 116.0 116.1 116.2 Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup (in en-GB).
- ↑ Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map (in en-GB).
- ↑ Myanmar's real estate sector crashes (2021-02-05).
- ↑ Staff၊ Reuters။ "Total assessing impact of Myanmar coup on its projects" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-04။
- ↑ Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup (in English) (Feb 5, 2021).
- ↑ Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup (in English) (Feb 5, 2021).
- ↑ 122.0 122.1 Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup.
- ↑ hermesauto (2021-02-09). Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture (in en).
- ↑ Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different' (in en-GB).
- ↑ Times၊ The New York။ "Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup" (in en-US)၊ The New York Times။
- ↑ Archived copy.
- ↑ "Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border"၊ BBC News၊ 7 March 2021။
- ↑ Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' | World News – Times of India.
- ↑ Ghoshal, Devjyot (10 March 2021). 'Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders.
- ↑ "Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled"၊ BBC News၊ 10 March 2021။
- ↑ India၊ Press Trust of။ "Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister"၊ 8 March 2021။
- ↑ IANS. India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar (in en-US).
- ↑ More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement (in en-US) (2021-03-05).
- ↑ User, Super (7 March 2021). India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled.
- ↑ 135.0 135.1 အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား (in my).
- ↑ 136.0 136.1 Beech၊ Hannah။ "Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'" (in en-US)၊ The New York Times၊ 2021-03-28။
- ↑ 137.0 137.1 Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go' (in en).
- ↑ http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323
- ↑ ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ (in th) (1 February 2021).
- ↑ Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news
- ↑ Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions (2021-02-01).
- ↑ ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ (in my).
- ↑ Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar (in English) (Feb 5, 2021). Archived from the original on 5 February 2021။ Retrieved on 5 February 2021။
- ↑ Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar (in English) (Feb 5, 2021).
- ↑ Feb 1, TIMESOFINDIA COM /. Deeply concerned by developments in Myanmar, says India (in en).
- ↑ "Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar"၊ Dhaka Tribune၊ 2A Media Limited.၊ 1 February 2021။
- ↑ Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint. Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia. Retrieved on 1 February 2021။
- ↑ China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability (1 February 2021).
- ↑ "Japan urges Myanmar to uphold democracy after military stages coup"၊ February 1, 2021။
- ↑ Press Release: Latest Situation in Myanmar. Ministry of Foreign Affairs (Malaysia). Retrieved on 1 February 2021။
- ↑ Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez (in en).
- ↑ S. Korea expresses concerns over Myanmar coup (February 1, 2021). Retrieved on February 1, 2021။
- ↑ MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials (1 February 2021).
- ↑ Goldman၊ Russell။ "Myanmar’s Coup, Explained" (in en-US)၊ The New York Times၊ 2021-02-01။
- ↑ Australia joins global condemnation of Myanmar generals (in English) (Feb 1, 2021).
- ↑ Statement on Myanmar.
- ↑ Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected” (2 February 2021).
- ↑ https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html
- ↑ https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847
- ↑ Mahuta, Nanaia (1 February 2021). New Zealand statement on Myanmar.
- ↑ Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia (in es) (2021-02-01).
- ↑ Foreign Minister condemns military coup in Myanmar. Sveriges Radio.
- ↑ "Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar"၊ Anadolu Agency၊ 1 February 2021။
- ↑ UK condemns military coup in Myanmar (in en). Anadolu Agency (1 February 2021).
- ↑ Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma (1 February 2021).
- ↑ "‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup" (in en)၊ Al Jazeera၊ 1 February 2021။
- ↑ https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551
- ↑ Lee, Matthew (February 1, 2021). Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup.
- ↑ Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma (February 1, 2021).
- ↑ "West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug"၊ Bangkok Post၊ Bangkok Post Public Company Ltd.၊ 1 February 2021။
- ↑ "Philippines says Myanmar events ‘internal matter that we will not meddle with’"၊ BusinessWorld၊ 1 February 2021။
- ↑ "Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi" (in en-CA)၊ National Post၊ 1 February 2021။
- ↑ "Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions"၊ ScandAsia၊ 2 February 2021။
- ↑ Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar
- ↑ https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A
- ↑ https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar
- ↑ https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696
- ↑ Adkins၊ William။ "EU leaders condemn military coup in Myanmar"၊ Politico၊ 1 February 2021။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 1 February 2021။။
- ↑ "UNSC takes no action on coup in Myanmar"၊ Gulf Today၊ 3 February 2021။
- ↑ UN Security Council searches for unity on Myanmar (in English) (Feb 2, 2021). Archived from the original on 3 February 2021။ Retrieved on 3 February 2021။
- ↑ Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup (in English) (Feb 3, 2021). “The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council.”
- ↑ UN Security Council takes no action on Myanmar coup (in English) (February 3, 2021).
- ↑ Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows (in English) (Feb 3, 2021).
- ↑ "Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies"၊ The Guardian၊ 3 February 2021။
- ↑ "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence" Archived 11 April 2021 at the Wayback Machine. March 10, 2021, Associated Press (also at: U.S. News and World Report Archived 11 April 2021 at the Wayback Machine. and CTV News Archived 11 April 2021 at the Wayback Machine., retrieved April 9, 2021
- ↑ "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint," Archived 11 April 2021 at the Wayback Machine. March 10, 2021, Reuters News Service, (also in the Straits Times Archived 11 April 2021 at the Wayback Machine.) retrieved April 9, 2021
- ↑ "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence," Archived 16 June 2021 at the Wayback Machine. March 11, 2021, Agence France-Presse in The Hindu
- ↑ "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar," Archived 11 April 2021 at the Wayback Machine. Press Release SC/14462, March 10, 2021, United Nations Security Council, retrieved April 9, 2021
- ↑ "On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders"၊ The Wire၊ 28 March 2021။
- ↑ Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say (in en-US) (2021-04-20).
- ↑ "Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources"၊ Reuters၊ April 24, 2021။
- ↑ "ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings" (in en-IN)၊ The Hindu၊ 24 April 2021။
- ↑ Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting. (in en-US) (2021-04-24). Archived from the original on 24 April 2021။ Retrieved on 18 June 2021။