text:
ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း တေဢွၵ်ႇမႃးငဝ်းႁၢင်ႈလူင် 3 လွင်ႈ။ တေပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸုမ်းလဵဝ်ႁိုဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးလႆႈ။ ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ပေႃးလီၵေႃႈၸၢင်ႈလီမႃး တႄႉတႄႉ၊ ပေႃးၸႃႉၵေႃႈတေၸႃႉတႄႉတႄႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၶမ်ႈဝၼ်းတီႈ (02/11/2020)ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၾၢႆႇသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈလွင်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁဵတ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇ လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆလွင်ႈ။ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေတႅင်ႇတင်ႈပဵၼ်မႃး၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ တႅင်ႇတင်ႈပၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တင်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဢၢမ်းဝႃႈ ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈ ပဵၼ်ထမ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးၵမ်းၼႆႉ ဢူးလႃႉတဵင်း မႃးယိပ်းယဝ်ႉသေ မီးပၼ်ႁႃမႃးၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈသေဢွၵ်ႇမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။
သၢႆမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းပေႃးၵဵပ်းဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇ တႃႇတေပၼ်ၶႅပ်းသဵင်ပီၼႆႉၼႆၸိုင် မီးၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းၸၢင်ႈလၢမ်းလႆႈယူႇ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ်ၼမ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်း လူင်းၶႅပ်းသဵင်လူင်ႈၼႃႈ ၵေႃႈမီး ပၼ်ႁႃမၼ်းၼမ်၊ ႁဵတ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမီးၼမ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး၊ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႅင်ႇတင်ႈမႃး။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် UEC ၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵၢၼ်သင်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉတီႈ UEC ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေလႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ထိုင်မႃးၵၢင်ၼႂ်ဝၼ်းတီႈ 03/11/2020 ၼၼ်ႉ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းလၢႆလၢႆၵေႃႉ တႅမ်ႈၶေႃႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ- တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ လွၵ်ႇဝႃႈ ၶေးတေယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈႁိုဝ် ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။
တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁိုဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးပိူင်မၼ်းဝႆႉ- သၽႃးဝူၼ် (သၽႃးသုင်) 14 ၸႄႈမိူင်း/တိူင်း၊ တူဝ်တႅၼ်း ၼိုင်ႈၸႄႈမိူင်း ႁိုဝ် ၼိုင်ႈတိူင်းၼႆႉ 12 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 168 ၵေႃႉ။ သၽႃးလၢင်ႈ (သၽႃးတႂ်ႈ) 330 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၼိုင်ႈၸႄႈဝဵင်းလႂ် 1 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်းပဵၼ် 330 ၵေႃႉ။ ၽူႈတႅၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းသၽႃးဝူၼ်လႄႈ ၼႂ်းသၽႃးလၢင်ႈ ပႃးဝႆႉ 25% ။ တီႈသၽႃးဝူၼ် (168) 4 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းမီး 56 ၵေႃႉ၊ တီႈသၽႃးလၢင်ႈ (330) 4 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းမီး 110 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵၼ် 166 ၵေႃႉ။
လၢႆးလိူၵ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ လိူၵ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တၢင်း။ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၵေႃႈ လိူၵ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တၢင်း။ လၢႆးလိူၵ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉၸုမ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ (Electoral College) ၊ ၼႂ်းၸုမ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပႃးၽူႈတႅၼ်းၼႂ်းသၽႃးသုင်၊ ၽူႈတႅၼ်းၼႂ်းသၽႃးတႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸိူင်ႉၼၼ်၊ လိူၵ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တၢင်း။ ယူႇတီႈသၽႃးသုင် ဢၼ်မီးၽူႈတႅၼ်း (168)ၵေႃႉ လိူၵ်ႈၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ/ ဝႃႈတီႈၸွမ်ၸိုင်ႈ 1 ၵေႃႉ၊ ယူႇတီႈသၽႃးလၢင်ႈ ဢၼ်မီးၽူႈတႅၼ်း (330)ၵေႃႉ လိူၵ်ႈၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ 1 ၵေႃႉ။ သမ်ႉယူႇတီႈ ၽူႈတႅၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်မီး 166 ၵေႃႉ လိူၵ်ႈၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ 1 ၵေႃႉ။
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ ၸုမ်းလိူၵ်ႈတင်ႈ (Electoral College) ၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးႁူဝ်ၵူၼ်း 664 ၵေႃႉ (မိူဝ်ႈလဵဝ်ယွမ်းဝႆႉ)၊ ၼႂ်းၵူၼ်း 664 ၼႆႉ မႃးၼင်ႈပၢင်ၵုမ်ၵၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသေ ႁူမ်ႈၵၼ်လိူၵ်ႈၼႂ်း 3 ၵေႃႉ တႃႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတီႈၼင်ႈၼမ်တီႈသုတ်း လႆႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ 2 ၵေႃႉ လႆႈပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။
ပေႃးၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ (ၸွမ်းၼင်ႇၽွၼ်းၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ) ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ယူႇတီႈသၽႃးလၢင်ႈသေ လိူၵ်ႈပဵၼ် ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ၊ ယူႇတီႈသၽႃးသုင်သေလိူၵ်ႈပဵၼ် ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း (ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ USDP ၼင်ႇၵၼ်) ။ ယူႇတီႈတူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်း သမ်ႉလိူၵ်ႈသီႇႁႃတူႇရ တိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူး။ တႃႇတေလိူၵ်ႈလႆႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တူဝ်တႅၼ်း USDP တၵ်းလႆႈမီးၶိုင်ႈလိူဝ် ၼႂ်းသၽႃးဝူၼ်လႄႈၶိုင်ႈလိူဝ်ၼႂ်းသၽႃးလၢင်ႈ ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ NLD ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႅင်ႇၸွမ်းလႄႈ တူဝ်တႅၼ်း USDP ၵေႃႈမီးၶိုင်ႈလိူဝ်ဝႆႉတင်းသွင်သၽႃး။
တီႈၼႂ်းသၽႃးဝူၼ်ၵေႃႈ တူဝ်တႅၼ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ USDP မီးၶိုင်ႈလိူဝ်ၶွင် 168 ၊ 84 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်။ ယူႇတီႈ သၽႃးဝူၼ် ၸင်ႇလိူၵ်ႈ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်တီႈၸုမ်းလိူၵ်ႈတင်ႈမႃးႁူမ်ႈၵၼ်လိူၵ်ႈ မူတ်းမူတ်းၼၼ်ႉ သၽႃးလၢင်ႈၵေႃႈလိူၵ်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ၊ သၽႃးဝူၼ်လၢႆၵေႃႉၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၵေႃႈလႆႈသဵင်ၵႂႃႇၵုမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈသေ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႈၶမ်း တင်း သီႇႁႃတူႇရ တိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူး ၵေႃႈလႆႈပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။
ၵမ်းၼႆႉထိုင်မႃးပီ 2015 ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉလႅင် NLD ပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ လူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇ ၵိၼ်ၶၢတ်ႇ၊ သၽႃးဝူၼ်ၵေႃႈမီးၶိုင်ႈလိူဝ်၊ သၽႃးလၢင်ႈၵေႃႈမီးၶိုင်ႈလိူဝ်။ သၽႃးသုင်လိူၵ်ႈ ႁႅၼ်ႊရီႊဝၼ်းထဵဝ်ႊ၊ သၽႃးလၢင်ႈ လိူၵ်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ၊ တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းလိူၵ်ႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ။ ၵမ်းၼႆႉ သၢမ်ၾၢႆႇႁူမ်ႈၵၼ် လိူၵ်ႈၼႂ်း 3 ၵေႃႉၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်လိူၵ်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵႂႃႇ၊ ႁႅၼ်ႊရီႊဝၼ်ႊထဵဝ်ႊ တင်းဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ လႆႈပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉလၢႆပိူင်၊ ယူႇတီႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပေႇပႅတ်ႈ/ပူတ်းယႃႉပႅတ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ 6 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၼႂ်းမိူင်းတႆး 6 ၸႄႈဝဵင်း။ သၽႃးလၢင်ႈၼႆႉ ပူတ်းယႃႉပႅတ်ႈမီး 15 ၵေႃႉ/တီႈၼင်ႈ၊ သၽႃးဝူၼ်ၼႆႉ ပူတ်းယႃႉပႅတ်ႈ 7 ၵေႃႉ တင်းမူတ်းႁူမ်ႈ ယွမ်းၵႂႃႇ 22 ၵေႃႉ။
ပေႃးဝႃႈမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် NLD ၼႆႉ ၼႂ်း 330 ၼႆႉ ၸွင်ႇတေလႆႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈ 165 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ယူႇႁႃႉ၊ သၽႃးဝူၼ်ၵေႃႈ ၸွင်ႇ NLD တေလႆႈၶိုင်ႈလိူဝ် 84 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ႁႃႉ။ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ တႃႇတေလႆႈၶိုင်ႈလိူဝ်ၼႆႉ ယင်းပႆႇၼႄႉၼွၼ်းၵွၼ်ႇ၊ ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်းၼႆႉ မီးတူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းၵူၺ်း 166 ၵေႃႉ။
လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မီးပၼ်ႁႃမႃး။ ယူႇတီႈ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ ၼိုင်ႈတီႈလႂ် တေဢမ်ႇလႆႈၶွၼ်ႈတုမ်ၵုမ်ၵၼ်ၼမ်လိူဝ် ၵူၼ်း 50 ၵေႃႉ၊ ပေႃးၵုမ်ၵၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈသႂ်ႇၼႃႈၵၢၵ်ႇ / ၽႃႈတူမ်းသူပ်းတူမ်းပၢၵ်ႇ၊ တေလႆႈယူႇႁၢင်ႇယၢၼ်ၵၼ် 2 ဝၢႆႈ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် လူင်းသူၼ်းတုမ်ႁႃသဵင် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇတီႈတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇပၵူဝ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈၶႂ်ႈလူင်းၵႂႃႇဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ၊ တေၵႂႃႇႁႃသဵင်ၼႂ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် TV ၵေႃႈယၢပ်ႇ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ မႃး censor ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႃႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်ႁႃသဵင်ထႅင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆႉလႆႈလၢတ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆႉဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ၊ မႃးပဵၼ်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇတႃႇၵႂႃႇႁႃသဵင်သေ လႆႈပိၼ်ႇပႆႇလၢႆႈပဵၼ်မႃး ႁႃသဵင်ၼႂ်း Social Media ၵေႃႈမီးမႃး။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ဢၼ်တေၸတ်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 8/11/2020 ၼႆႉ လိူဝ်သေလႆႈ ၾၢင်ႉလွင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ယဝ်ႉ တေလႆႈပၵ်းတႃတူၺ်းပႃး လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC ၶဝ်ပႃးဝႃႈ ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ပဵၼ်ထမ်း။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 29/10/2020 မႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 7/11/2020 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢႃႇယု 60 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် တွတ်ႈၶႅပ်းသဵင်လူင်ႈၼႃႈ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း လူင်းၶႅပ်းသဵင်လူင်ႈၼႃႈၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၶဝ်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၶဝ်တင်းၼမ်ၼႆႉ သင်ဝႃႈထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 8 ဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇတၼ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်မီးသုၼ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ ဝႆႉထႃႈၼႆ ပၼ်ဝႆႉတႃႇ 10 ဝၼ်း။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပၼ်ၵူၼ်း ဢႃႇယု 60 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ၊ ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ ၵူဝ်ထူပ်း တၢင်းယၢပ်ႇယွၼ်ႉၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ။ ၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ တွတ်ႈၶႅပ်းသဵင်လူင်ႈၼႃႈၼႆႉ ဢဝ်ပုင်းၵႂႃႇၸွမ်းသေ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းလူင်းႁိူၼ်း၊ သမ်ႉပၢႆၼုင်ႈၶူဝ်း NLD သေၵႂႃႇလူးၵွၼ်ႇ၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸီႉၼႄးသႄႉသွမ်း ဝႃႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈႁဵတ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်း ၸွမ်းပိူင်။ လွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇၸွတ်ႇၽႄႈလိုဝ်းလင်မႃး၊ ၸင်ႇမီးသဵင်မေႃးမႃးလၢႆၾၢႆႇလၢႆပႃႈ။
တၢင်းႁဵတ်း UEC ၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တီႈဢၼ် NLD ဢမ်ႇလႅပ်ႈပေႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်မီး ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ယူႇ။ ယူႇတီႈ NLD ၵၢဝ်ႇႁႃၸီႉၼႄးဝႃႈ ပႃးလူၺ်ႈသိုၵ်း၊ သိုၵ်းတင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၼႄး NLD ဝႃႈၼင်ႇၼႆၵေႃႈမီး။
တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ မၢင်ၸႄႈဝဵင်း ယူႇတီႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးသိုၵ်း AA တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉ၊ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလွတ်ႈၽေး၊ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၼိမ်သဝ်းၼႆသေ ပူတ်းယႃႉပႅတ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တႃႇ 6 ၸႄႈဝဵင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းပလႅတ်ႉဝ သမ်ႉ မီးသိုၵ်း AA တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉယူႇသေတႃႉ သမ်ႉဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈမီး ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း NLD ဢူးၸူဝ်းထႅတ်ႉ လူင်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉလႄႈ ပၼ်ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉ၊ ဢမ်ႇၺႃးပူတ်းယႃႉပႅတ်ႈ။ ဢူးၸူဝ်းထႅတ်ႉၼႆႉ ယူႇတီႈ NLD ဢၢၼ်းတႅင်ႇတင်ႈပဵၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၸႄႈမိူင်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆး ပဵၼ်သိုၵ်းထၢၵ်ႈ၊ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် ၾၢႆႇသိုၵ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈၼႄး NLD ၶဝ်ၸင်ႇႁဵတ်း ၸိူင်ႉၼၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈၼင်ႇၼႆ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်မႃးၸိူင်ႇၼင်ႇၼႆလႄႈ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃး၊ မၼ်းတေသုၵ်ႉသၵ်ႉဢွၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉႁႃႉ၊ လင်လိူၵ်ႈတင်ႈႁႃႉ တေလႆႈပႂ်ႉတူၺ်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ NLD ပေႉယူဝ်းယူဝ်းၼႆ ၽႂ်တေဢမ်ႇမေႃးမေး။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ NLD ပေႉၶိုင်ႈလိူဝ်မႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႉလူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇၼၼ်ႉ တေမီးၵၢၼ်မေႃးမႄးၵၼ်မႃးတႄႉတႄႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢၼ်ၾၢႆႇသိုၵ်းၶဝ် ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈၶမ်ႈဝၼ်းတီႈ 02/11/2020 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈသတိ ၾၢင်ႉၵႅမ်းၵၼ်သေ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၵၼ်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ NLD ၸႂ်ႉလၢႆးဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်းသေ လိူၵ်ႈတင်ႈပေႉလူၼ်ႉပေႉလိူဝ်မႃးၼႆ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉၸၢင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉ၊ ပေႃႉၵၼ်ႁႅမ်ၵၼ်ၵေႃႈၸၢင်ႈ ပဵၼ်မႃး။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃး ၾၢႆႇသိုၵ်းၵေႃႈတေဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ သုၵ်ႉသၵ်ႉယဝ်ႉ တေလႆႈမႃးၵုမ်းဝႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈၵွၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး။
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼႆႉ လွင်ႈဢွင်ႇပေႉ ၸၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးငဝ်းႁၢင်ႈ 3 ပိူင်- 1.ပႃႇတီႇ NLD ပေႉလူၼ်ႉႁိုၵ်း လူၼ်ႉၾင်ႇသေ ယူႇတီႈပႃႇတီႇလဵဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပူၵ်းတင်ႈလႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။
2. ပႃႇတီႇ NLD ပေႉၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ႁူမ်ႈပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း။
3.ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း တင်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ USDP ႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းႁၢင်ႈထီႉ 1.ပႃႇတီႇ NLD ပေႉလူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇသေ ယူႇတီႈပႃႇတီႇလဵဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ပူၵ်းတင်ႈလႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇ NLD တေဢမ်ႇယွမ်းတေႃႇ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ တေႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇမိူဝ်ႈပီ 2015 ပူၼ်ႉမႃးၵူၺ်း။ လၢႆးၼၼ်ႉ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းတေလီၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ သၢႆငၢႆမီးမွၵ်ႈ 25% ။
ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းႁၢင်ႈထီႉ 2.ပႃႇတီႇ NLD + ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်းလၢႆး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မၢင်ၽဝ်ႇ NLD ၸၢင်ႈပေႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ 50% ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း တီႈသၽႃးဝူၼ် လႆႈ 80 တီႈၼင်ႈ၊ တီႈသၽႃးလၢင်ႈလႆႈမွၵ်ႈ 160 ၼင်ႈ၊ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ NLD ၵႃႈလႆႈယွမ်းၽွင်ႈ၊ ၶေႃႈၼွင်ႇငိူၼ်ႈၶႆ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေမီး ၵၢၼ်သဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ်ၵၼ်သေ တူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ။ ၸွမ်းလၢႆးၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈလီၶိုၼ်ႈမႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇ မီးသၢႆငၢႆမွၵ်ႈ 50% ။
ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းႁၢင်ႈထီႉ 3. ၾၢႆႇသိုၵ်း+ USDP + ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း။ ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ယူႇတီႈ USDP ၵေႃႈ တေႁူၺ်းသူၼ်း ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႈ ပေႃးသူႁူမ်ႈၵၼ်တင်း NLD ၼႆႉ သူယွၼ်း 10 ၶေႃႈ တေၸၢင်ႈလႆႈ 3-4 ၶေႃႈၵူၺ်း။ ပေႃးႁူမ်ႈႁွမ်းႁဝ်းတႄႉ တေပၼ်သူမွၵ်ႈ 8 ၶေႃႈ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶႂ်ႈယွၼ်းႁဵတ်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈမိူင်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းတႆးၵေႃႈ တႆးယွၼ်းႁဵတ်းၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ပႃႇတီႇ USDP ၵေႃႈၽွမ်ႉၸွမ်း၊ ႁၼ်လီၸွမ်း၊ ႁႂ်ႈတႆးလိူၵ်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း၊ တေဢမ်ႇယုင်ႈၵဝ်းၸွမ်းသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးၼၼ် ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ တေဝႃႈၶႅမ်ႉဢိူဝ်ႈ လီဢိူဝ်ႈၼႆသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈသၢင်ႇသီႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးထီႉ 3 ၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ထတ်းသၢင်ဝႆႉဝႃႈ- လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ သၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸၢင်ႈလီၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇမွၵ်ႈ 70%-80% ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈတူၵ်းလူင်း ယွမ်းပၼ်ဝႆႉတီႈ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလႆႈတူၵ်းလူင်းယဝ်ႉၵေႃႈ တေမီးၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ ပေႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ၽဝ်ႇၵေႃႈ ဢၼ်လၵ်ႉလွမ်ၶတ်းၶႂၢင်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁပ်ႉႁွင်းလႆႈ 100% ။
တွၼ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ NLD ပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ သိုပ်ႇပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸုမ်းလဵဝ်ၵႂႃႇ ထႅင်ႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႈ တေၵႂႃႇမိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း၊ တေၶိုပ်ႈၼႃႈယၢပ်ႇ။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း မႃးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵေႃႈ မၼ်းတေယၢပ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ NLD တင်းတပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်။
ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတေဝူၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်းၸုမ်း AA ၵေႃႈဢွင်ႇ၊ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵၼ်တင်း KIO ၵေႃႈဢွင်ႇ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈတေလႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်၊ လိူၵ်ႈတင်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းတေလႆႈထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လႆႈၸိုဝ်ႈလႆႈသဵင်လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တေၶတ်းၶႂၢင်ၸွမ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ထတ်းသၢင် ၼင်ႇၼႆ။
ပေႃးဝႃႈပႃႇတီႇလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်းပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိုင်ႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇဢႃႇၼႃႇၵၼ် ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးလႄႈ ငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈတေလီၶိုၼ်ႈမႃး၊ ဢမ်ႇဝႃႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပႃးၸဵမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းငဝ်းႁၢင်ႈထီႉ 3 ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇသိုၵ်း + သၢင်ႇသီႈ USDP + ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ်ၵၼ်လႆႈၼမ်လႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ပေႃးလီၵေႃႈတေလီမႃး တႄႉတႄႉ -ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ထတ်းသၢင်ပႃးၼင်ႇၼႆ။
တေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ်
3/11/2020
ၵဵပ်းတႅမ်ႈ ၸၢႆးၽွၼ်းလီ (သၢႆၼမ်ႉမွင်း)


c: text/html

text:
Saturday, November 21, 2015
Friday, October 23, 2015
ၸႆွႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 19,October,2015 မႃး ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢွၼ်ႇႁူဝ်တၵႃႇတႆးလႆၢ မူႇလႆၢလၢႆၸုမ်းသေ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်တၵႃႇသတ်ႉထႃး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးလၢႆလၢႆတီႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈေၽးသိုၵ်း ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင် မိူၼ်ၼင်ႇေၵးသီး၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းသူႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸဵမ်ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇႄလႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈႁၼ်ဢၼ်ပီပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်း ဢၼ်လၢႆႈပႆၢႈၽၢတ်ႇဝၢၼ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉႄလႈ တင်းၼမ်တင်းေဢႇ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇမႃးေၵႃႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈပၢင်တိုၵ်းေၵႃႈဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝႆၢးသေ သိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းႄလႈ ငိုၼ်းၸႆွႈထႅမ်ႁဝ်းၵေႃႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇၼမ်မႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၵူႈၸဝ်ႈ၊ ၵူႈေၵႃႉ၊ ၵူႈၵူၼ်းယူႇေဢႃႈ။
ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23/8/2015 သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူ
င်းၵွၵ်ႇ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈဢၼ်မႃးမႂ်ႇ ဢၼ်တေမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈၼႂ်းၸၼ်ၸွမ်လႆၢတီႈၼႂ်းမိူင်း ထႆးယူႇ ယဝ်ႉ။
ပွႆးဢၼ်ၼႆႉလႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃႈၶၢဝ်း
တၢင်းသိပ်းဢဵတ်းပီသေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ပေႃႈ ဢွၵ်ႇမႄႈဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ ပီၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇလုတ်ႈဢမ်ႇႁၢမ်း ႁဵတ်းလႆႈ ယဝ်ႉၵႂႃႇႁၢင်ႈလီၽၢင်ငၢမ်းၶႅမ်ႉ တႄႉတႄႉၶႃႈယဝ်ႉ။
သင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇပီၼႆႉ ၸၼ်ႉPh.D မီး2 ၸဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉ M.A မီး5ၸဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉB.A.မီးယူႇ 30ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မီးယူႇ 37 ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
Sunday, August 9, 2015
ၵိၼ်သင်ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ယၢင်
ၵိၼ်သင် ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ယၢင်
ၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႉတူိဝ်ႇၶမ်းမၢႆထမ်ႇမသႃႇမိ ႁေႃးတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆးၵုင်းထဵပ်ႈ
Thursday, August 6, 2015
Monday, June 1, 2015
ဝၼ်းဝိသႃႇၶႃႇ လုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း(12) ပီ2015
ဝၼ်းဝိသႃႇၶႃႇ(ဝိသႃႇၶပူႇၸႃႇ)ၼႆႉ ပီၼႆႉထူၼ်ႈထုိင်ၵမ်း (12)ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃး၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဝဵင်းဢယုတ်ႉထယႃးၼၼ်ႉ လႆႈပုိတ်ႇမူိဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28ႉ5ႉ2015 သေ ဝၼ်းထီႉ 30ႉ5ႉ2015 ၼၼ်ႉ လႆႈပိၵ်ႉၵႂႃႇတီႈ UN(United Nation)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
Monday, May 11, 2015
ၶေႃႈၶွပ်ႈၸႂ်ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈ ပီ ႒႐႑႕
Sunday, April 12, 2015
ပၢင်ပွႆးၵၼ်ႇတေႃး လႄႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈ တႃႇပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ၼႂ်းပီ ႒႐႑႕
မႂ်ႇသုင်တင်းသဵင်ႈၶႃႈ!!!
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼပ်ႉယမ်ထိုင် ၵလျႃႇၼမိတ်ႉတ ၽူႈၵူၼ်းလီႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈသေ ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း သင်ႇၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ တင်းသဵင်ႈ ၵူဝ်လႆႈၽိတ်းမႅၼ်ႈၵႃႇယၵၢမ်ႇ ဝၸီႇၵၢမ်ႇ မၼေႃးၵၢမ်ႇ တီႈၼိူဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇ ႁဝ်းၶႃႈလႄႈသင် လႆႈႁဵတ်းၽိတ်းသေဢမ်ႇၽိတ်းသေ ၼင်ႇႁိုဝ်သမ်ႉပေႃးတေမီးၽွၼ်းလီမင်ႇၵလႃႇ ၵႂႃႇဝၼ်းတႃမိူဝ်း ၼႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်မႃးလိူၼ်ႁႃႈၵူႈပီပီၼႆ ႁဝ်းၶႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးတင်းသဵင်ႈ မီးပၢင်ပွႆးၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြႃႇမႁႃႇ ၺႃႇၼိၼ်ႇတ ၸဝ်းၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉမႂ်ႇ ၵုင်းထဵပ်ႈ သေၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေမီးပႃး ပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈ တႃႇပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ၼႂ်းပီ ႒႐႑႕ ၼႆႉၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ် ၵူႈၸဝ်ႈၵူႈပႃး ၶႅၼ်းတေႃႈမႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶၢဝ်း ယၢမ်းပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေၵမ်းၶႃႈ။
Friday, April 3, 2015
Wednesday, April 1, 2015
ၶၢဝ်ႇ လွင်းတႃႇတေမႃးႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃး
မႂ်ႇသုင်ၶႃး ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈၸင်ႇလႆႈဢဝ်မႃးလူင်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ
ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢႆးႁဵၼ်းၽၢႆႇပုတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉတေပိုတ်ႇႁဵၼ်းၶိုၼ်းၼႂ်းလိူၼ် August ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ
လွင်ႈတၢင်ဢၼ်ၼႆႉတိုၵ်ႉလႆႈတူၵ်းလူၵ်းၵၼ်သေပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵူၺ်းၶႃႈ ၶဝ်တေၸွမ်းပိူင် Asian ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပႃးတင်မူတ်း တိုၵ်ႉပဵၼ် ပၢႆးႁဵၼ်းၽၢႆႇပုတ်ႉ ၽၢႆႇဢင်ၵိတ်ႉ ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းၶႃႈ
လူဢၢၼ်ႇလွင်ႈတင်းမိူၼ်ၼင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈ
Posted by morkyortyoom No comments:
Tuesday, March 24, 2015
Wednesday, March 18, 2015
ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉ ပၢႆးမွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်း တႆး လႄႈ ဢင်းၵိတ်း
ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းႁႃးၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မူိင်းၵွၵ်ႇ လႆႈပႆယၢင်ႈၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉၼႆသေလႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈသင်ႇၶတႆး မၢႆ(2) ၸဝ်ႈထုၼ်းလႅင်း ဝပ်ႉပ (မူႇၸႄႈ) လႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸဝ်ႈလၢဝ်ႁဵင် ဝိၸိတ်ႉတ (ၵုၼ်ႁဵင်) လူၺ်ႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းတင်းသဵင်ႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းႁူႉ လူၺ်ႈပၢႆးမွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး လႄႈ ဢင်းဢိတ်း တေႇဢဝ်မူိဝ်ႈဝၼ်းထိ 8 လူိၼ် January ပီ 2015 မႃးတေႃႇထုိင် ဝၼ်းထိ 9
Posted by ktstudio 3 comments:
Monday, March 16, 2015
ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉမေႃသွၼ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ13.3.2015တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 15.3.2015 ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ၽိုၵ်းၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃသွၼ် တီႈဝၢၼ်ႈၵႅတ်ႇၵဝ်ႇ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းၵူဝ်း၊ တူင်ႇဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း။
Friday, March 13, 2015
Thursday, March 12, 2015
ငဝ်းတူင်ႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ တူင်ႉၼိုင် ၸဝ်ႈၶူး ဝိၸိတ်တ လၢဝ်ႁဵင်
ၽွင်းလႆႈၶတ်းၸႂ်သေ ႁႂ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈတၢင်းဝူၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်း ၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃး တေႃႈလဵဝ်တေႉ တူၺ်းပၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်းၵွၼ်ႇ။ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇတၢင်ႇပၼ် ငဝ်းတူင်ႉဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်း။ ၶွပ်ႈၸႂ်ပီႈၼွင်ႉၽူႈပၼ်ႁႅင်း ငဝ်းတူင်ႉ။
ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ဝၼ်းပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ပီ 2014
မႂ်ႇသုင်တင်းသဵင်ႈသေ
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႆႈဢဝ်ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူႈ မိူဝ်ႈပီၵၢႆ 2014 ၼၼ်ႉ၊ မႃးၽၢၵ်ႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်လႆႈႁၼ် ဝူၼ်ႉဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ဢၼ် တႃႇသူၵဝ်ႁဝ်းႁႃးတင်းသဵင်ႈ လီတွင်းဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ၵိုမ်းၵိုမ်းႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်မႃးၼေ ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်တူၺ်းယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ပီၼႆႉၵေႃႈ ၸမ်တေထိုင်ဝၼ်းႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃး ဝၢင်းၼွႆႉ ဢယုတ်ႉထယႃး ၼႂ်းပီ 2015 ၼႆႉထႅင်ႈယဝ်ႉၼေႃႈ၊ ယႃႇလိုမ်းမႃးပၼ်ႁႅင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးပီ 2015 ၼႆႉၶႃႈၼႃၵူႈၵေႃႉ။
Wednesday, March 11, 2015
Tai Sangha.apk ဝႅပ်ႉသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး တႃႇတူၺ်းတီႈၼႂ်းၽူင်း ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ
ၼင်ႇႁိုဝ်လႄႈ ပေႃးတေတူၺ်းလႆႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉသင်ႇၶတႆး ၼႂ်းၽူင်း ၼၼ်ႉ
ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလ(ၵုၼ်ႁဵင်) လႆႈၶပ်းၶိုင်ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ယဝ်ႉ
Tai Sangha.apk ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉၽွၼ်ႉ ယူႇၼီႇၶူတ်ႉတႆး၊ တႃႇတေၸၼ်ဢဝ်တီႈၼႂ်း
Play Store ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ Tai Sangha ၼႆသေ သွၵ်ႈႁႃၸၼ်ဢဝ်လႆႈယူႇ။
Posted by တႆးၼုမ်ႇ 1 comment:
လၢႆးဢဝ် Folder သူင်ႇလပ်ႉဝႆႉဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ႁၼ် ၼိူဝ်ၼႃႈၶွမ်းႁဝ်း
လၢႆးဢဝ် Folder သူင်ႇလပ်ႉဝႆႉဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ႁၼ် ၼိူဝ်ၼႃႈၶွမ်းႁဝ်း
မႂ်ႇသုင်တင်းသဵင်ႈၶႃႈ
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဢဝ်လၢႆးသိူင်ႇလပ်ႉ Folder ဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၼႃႈၶွမ်းႁဝ်းၼႆၼၼ်ႉမႃးၽၢၵ်ႇထိုင်ၵူႈၵေႃႉ၊ ၸဢၼ်ႁူႉဝႆႉယဝ်ႉတႄႉ ငၢႆႈသေငၢႆႈ ၸဢၼ်ပႆႇႁူႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သမ်ႉတေႁူႉမႃး ၼႆလႄႈ ၸၢမ်းႁဵတ်းတူၺ်းၶႃႈလႄႈၼႃႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၶႆႈပၼ်ပိူၼ်ႈႁၼ်ၶေႃႈမုၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ :D :D :D
ယိူင်းဢၢၼ်းတွၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇယၢမ်ႈႁူႉယၢမ်ႈႁဵတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း
Tuesday, March 10, 2015
Monday, March 9, 2015
လၢႆးပိၵ်ႉသဵင် ၵႃႇလႃႇဢူဝ်ႇၶေႇသေ ၵိုတ်းဝႆႉသဵင်တွႆႇလၢႆလၢႆ ယဝ်ႉ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸွမ်း
ဢၼ်ပိုတ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း ၵူႈဢၼ် ပေႃးဝႃႈ မၼ်းၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႂ်းၼႆႉတေႉ လႆႈယူႇၶႃႈ။
ၶႅပ်းၽႅၼ်ႇDVD ၶူဝ်းတွၼ်ႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇ ပိၼ်တေႃလ ၵုၼ်ႁဵင်
လႆႈလူႇတၢၼ်း ဢၢႆႇထီႇ
တွၼ်ႈတႃႇ ၶွမ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ ဝၢႆးလူင်းဝိၼ်းတူဝ်းယဝ်ႉဢမ်ႇတၢပ်ႈၵႂႃႇႁႃႁိမ်ၽႂ်
ၸႂ်ႉလႆႈလီလီငၢမ်းငၢမ်း ၶိူင်ႈသွပ်ႉဝႄးလ် ဢၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈပႃးၼမ်လႄႈ
ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ ၸုမ်းသင်ၶတႆး သေ ယွၼ်းသူးပၼ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈတႆးၼုမ်ႇႁဝ်း
မီးလွင်ႈတဵမ်ဢူၵ်းတဵမ်ၸႂ် ၵူႈၶမ်ႈဝၼ်းၼႂ်သေၵမ်း။ ႙-႓-႒႐႑႕
Monday, March 2, 2015
လွင်ႈလႆႈပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ်မႃး
ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆတ်ႉသင်ၶတႆး ႁဝ်းၶႃႈမႃးလႆႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးဢိသ်သရိယ (မူႇၸေႈ) ႁဝ်းၶႃႈ မီးတၢင်းၼမ်ႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ၸွႆႈထႅမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇပႃးလႆႈလူႇဝႆႉ ၵႃႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ်ႁဝ်းၶႃႈ တႃႇႁႃႈပီၼႆဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇလႆႈၶပ်းၶိုင်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉ သၢႆႉတ် ၼႆႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 17/Jun/2011 မႃးၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by TSUSA 1 comment:
Sunday, March 1, 2015
Subscribe to: Posts (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၽႃႇသႃႇယၢင်း
ၽႃႇသႃႈၵႂၢမ်းယၢင်း /kəˈrɛn/[2] ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ဢၼ်မီးမွၵ်ႈၸဵတ်းလၢၼ်ႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢတ်ႈၸႃဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢၼ်းၼႆႉ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆၵၼ်တင်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၸၢဝ်းၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႅင်ႈလႅင်းလီ။[3] ပေႃးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းၼႆႉ ဢဝ် တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ၸႂ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႈၵႂၢမ်းယၢင်း ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသၢမ်မဵဝ်းသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းသၵေႃး၊ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းပဢူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သၵေႃးၼႆႉ မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽႃႇသႃႇယၢင်းလႅင်(ၵယႃး) လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵယၢၼ်း(ပတွင်ႇ) ယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တူၺ်းတင်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၸုမ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉသေ မၼ်းပဵၼ်ပိူင် (subject-verb-object) ယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် (subject–object–verb)ယဝ်ႉ။[4] ၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ၽႃႇသႃႇမွၼ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽႃႇသႃႇယၢင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶႄႇႁူမ်ႇငမ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။[6]
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းၼႆႉ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၵႂၢမ်းယၢင်းသၵေႃးၼႆႉ မီး 1.28 လၢၼ်ႉ၊ ၽူႈၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်းပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ လၢၼ်ႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်း ပွတ်းတူၵ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 210000 ၼႆႉသေ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပႅၵ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ ႁႃႈသႅၼ်ပၢႆၼႆ လႆႈၼႄဝႆႉတီႈ Ethnologue 16th edition ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ၼၼ်ႉ မီး ပၵ်းသပ်း ယၢင်း-ဢင်းၵိတ်ႉ ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (2013) "Karenic", Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ↑ Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh
- ↑ Graham Thurgood, Randy J. LaPolla (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge. ISBN 0-7007-1129-5.
- ↑ The Sino-Tibetan Language Family. Berkeley.edu. Retrieved on 2015-05-05။
- ↑ Matisoff, James A. (1991). "Sino-Tibetan Linguistics: Present State and Future Prospects". Annual Review of Anthropology 20: 469–504. Annual Reviews Inc.. doi:10.1146/annurev.an.20.100191.002345.
- ↑ [1] Archived July 21, 2006, at the Wayback Machine.


text:
လူၺ်ႈတၢင်းယုမ်ႇယမ်သေ တႆး ဢၼ်ၵႂႃႇယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ၊ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ၸိူဝ်းၼႆႉမီးၼမ်၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇ လူင်ၼႆႉ တေၶႅၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လိူဝ်” -ဝႃႈၼႆ။
ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (ႁိုဝ်) ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၵရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ – NLD ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယၢမ်း လဵဝ် ၼႆႉ ဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉတေၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး 156 တီႈ/ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်း 156 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႃးၸိုဝ်ႈၸၢႆး/ၼၢင်း ၼမ်းၼႃႈ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ်တႆး မီး 46 ၵေႃႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးသိူဝ်ႁၢၼ် ႁွင်ႉ ၸၢႆးထုၼ်းၸၢမ်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တေယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းသေ ၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။
လွင်ႈလႆႈ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆး လၢတ်ႈၼႄ ဝႃႈ – “ၼႂ်းပိူင် 2008 ၼၼ်ႉ မၼ်း တႅမ်ႈ ဝႆႉတႅၵ်ႇလႅင်းလီယဝ်ႉ ပႃႇတီႇလႂ်ပေႉၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႆႈ။ ပေႃးႁဝ်းမႃးတူၺ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၶိုၼ်း တႃႇတေမီးဢႃႇၼႃႇသေ မႃးၸွႆႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈယူႇၵေႃႈ မၼ်းတေယၢပ်ႇ။ ပႃႇတီႇဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေပဵၼ်ပႃႇတီႇမၢၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းၽွင်းႁဝ်း ပေႉၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ တႅၼ်းၽွင်းတႆးႁဝ်းၼႆႉၵမ်ႈၼမ် ၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်” – ဝႃႈၼႆ။
ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (ႁိုဝ်) ပျီႇထွင်ႇၸူႉၵျၢၼ်ႉၶၢႆႇယေးၼိၼ်ႉၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃတီႇ USDP ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉသမ်ႉ တေၶဝ်ႈၶႅင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး 151 တီႈၼင်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႃးၸိုဝ်ႈ ၸၢႆး/ၼၢင်း ၼမ်းၼႃႈ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ်တႆး ၼၼ်ႉမီး 54 ၵေႃႉ။
ၸၢႆးႁွမ်ၼွႆႉ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶႃႈႁဝ်းမႃးၶဝ်ႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႇတီႇမၢၼ်ႈၶႃႈ၊ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈႁဝ်းမီး 135 ၶိူဝ်း၊ ၶိူဝ်းယႂ်ႇမီး 8 ၶိူဝ်း၊ မၼ်းပႃးၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈၶိူဝ်း ၵူႈၵေႃႉ၊ မၼ်းဢမ်ႇ ၸႂ်ႈ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်လဵဝ်။ မၼ်းပဵၼ်ပႃႇတီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပျီႇထွင်ႇၸု) ၼႆလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၶႃႈမႃးၶဝ်ႈ လိူၵ်ႈတီႈသၢင်ႇသီႈၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸွႆႈလႆႈၼမ်လိူဝ် ပႃႇတီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶႃႈႁဝ်းလူင်းၵႂႃႇၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈတေပေႉလိူၵ်ႈတင်ႈ ယူႇၶႃႈ” – ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇ သၢင်ႈသီႈ USDP သေ ၶႅင်ႇတီႈယူႇသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသၢင်ႇသီႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ် ၸိုင်ႈ 2 ၊ ၼႂ်း ပၢၼ်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းယဵၼ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ။ ပၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2015 ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လုင်းၸၢႆးၸွမ်ၸၢႆး (သူမ်ၶျၢႆး) ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်း ပႃႇတီႇ ၼူၵ်ႉယုင်းသေ ၶႅင်ႇတီႈသၽႃးၸႄႈမိူင်း ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း – လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း ယုၵ်ႉမၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽွင်း လူင်ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ (သီႇပိၼ်ႇ) ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ယၢမ်းလဵဝ်။
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2020 (8/11/20)ၼႆႉ ပႃႇတီႇဢၼ်တေၶႅင်ႇၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး တင်းမူတ်း မီး 38 ပႃႇတီႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်သုၼ်ႇလဵဝ်သေၶဝ်ႈၶႅင်ႇသမ်ႉမီး 22 ၵေႃႉ။ ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းတင်းမူတ်းဢၼ်တေၶႅင်ႇၵၼ်မီး 1037 ၵေႃႉ။
ပႃႇတီႇဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ပဵၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ USDP ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ပွင်မိူင်း/ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်။ ဢၼ်ပႃႇတီႇ လူင် တေလႆႈ တႃႉမႃႇတႃႉႁႅင်းၶႅင်ႇတႄႉ ပႃႇတီႇတႆး ပဵၼ်ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၊ တၢမ်းၸွမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
CATEGORY
ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ
ႁူမ်ႈသၢင်ႈ ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ ၶၢဝ်ႇလွင်ႈပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
မေႃသွၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းမၢၼ်ႈ သူၼ်းဢီးႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁဵၼ်းၼွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း(ၵိဝ်ႇသိၼ်ႇ)
ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃ တဢၢင်း TNEC ဢၢၼ်းပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး 300 ပၢႆ
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး မိူင်းယႆ ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆးလႄႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ
ပီၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းယိင်း (ၸၢဝ်းတႆး) ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တီႈမိူင်းထႆး မီး 28 ၵေႃႉ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းႁူင်းႁဵၼ်း ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်
ပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း လၵ်းသုတ်ႇမႂ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး ၸတ်းပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 2
ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၶူးသွၼ်/ သင်ၶၸဝ်ႈ လၵ်းသုတ်ႇမႂ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈလုမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် တိူဝ်ႉသႂ်ႇ မေႃသွၼ် တၢႆ 1 မၢတ်ႇ 8
ၶေႃးလဵၵ်ႉ သႃႇရိပုတ်ႉတ ဝဵင်းမူႇၸေႊ မွပ်ႈယိုၼ်ႈၸုမ်ႈၶူး ၸိူဝ်းယဝ်ႉႁဵၼ်း 49 တူၼ်/ ၵေႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 6
ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပီၼႆႉ ဢေႇလိူဝ်ၵူႈပီ
ဢမေႊရိၵၼ်ႊ မွပ်ႈသူး Pulitzer Prize ထိုင်ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ဝႃႊသျိၼ်ႊတၼ်ႊၽူတ်ႉသ်
ဝတ်ႉသူၼ်ၻွၵ်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ တႄႇႁပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ပီ 2022
ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ဝႂ်ၸၢမ်းသုၼ်ႇ ဝဵင်းပၢင်လူင် ယုၵ်ႉငိုၼ်းလူႇတၢၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းပရႁိတ 50 သႅၼ်ပၢႆ
ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး တီႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ပီၼႆႉ မီးၵူႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼမ်လိူဝ်တၢင်ႇပီ
တႃႇပိုတ်ႇ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ တီႈၵျွၵ်ႉမႄး လူဝ်ႇပပ်ႉသွၼ်လိၵ်ႈတႆးတင်းၼမ်


text:
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႉ လိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႇမတီႇသၢမ်ဢၼ် တီႈ ၸုမ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ သေၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ် ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ [1]
လုၵ်ႉတီႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် လဝ်ႈတၢင်ႇ ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ ၽၢႆႇၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ။ [1] ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼႆႉ ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွၼ်းသၽႃးၶဝ် ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်တီႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၼေႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ဢၼ်ၵိုတ်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉသေ ယွၼ်.မၼ်းလႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼမ်သေပိူၼ်ႈ တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈသၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 2018၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃးမႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶဝ် ၵႃႈတီႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် မိူဝ်ႈ 1948 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းသေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇၽၢႆႇၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးလႆႈလၢတ်ႈတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈပႃးၼႂ်း လၵ်းမိူင်း ပီ 1947 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢၼ်မီးဢၢမ်းၼၢၵ်ႈဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း ယႃႉသိမ်းသၽႃး လႄႈ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇယႃႇႁႂ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ လႆႈလုတ်ႈႁၢမ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ထုၵ်ႇလႆႈပၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယူႇ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းပၢၼ် မႃႇလီမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -
- ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ
- ဢူးပႃႉဢူး လႄႈ
- ဢူးဝိၼ်းမွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမႃးသေ လၵ်းမိူင်းၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယႃႉပႅတ်ႈလႄႈ ပိူင်ပႃႇလီမၢၼ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈပႃးၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢိင်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း 1974 သေ ယိပ်းၵမ်ပိူင် ပႃႇတီႇလဵဝ်သေ ယွၼ်ႉမၵ်းမၼ်ဝႃႈ ၽူႈယႂ်ႇၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ၽူႈမီးဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းဢဝ်ၽုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး ၸွမ်းလူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉၼႆႉ -
- ဢူးၼေႇဝိၼ်း
- ဢူးၸၢၼ်းယု (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ)
- ဢူးၸဵင်ႇလႂိၼ်ႇ
- ဢူးဢေးၵူဝ်ႇ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ) လႄႈ
- တွၵ်ႉတႃႇမွင်ႇမွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 1988 ဝၢႆးသေပဵၼ် လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 8888 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶိုၼ်းသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် လၵ်းမိူင်း 1974 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းသိုၵ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၸဝ်ႈၸွမ်သိုၵ်းၸေႃးမွင်ႇ လႄႈ ၸဝ်ႈၸွမ်သိုၵ်းတၢၼ်းသူၺ်ႇၶဝ် ဢုပ်ႉမိူင်းမႃးသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းလၵ်းမိူင်းသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈယႂ်ႇၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈသင်၊ ၽူႈယႂ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈသင် ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးပိူင် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႄႉ တၢင်ႇဝႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း 2008 မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉသေ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃး ၽူႈယႂ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပီ 2011 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ် ၽူႈတၢင်တူဝ် ဢၼ်သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်ႈႁူမ်ႈတုမ်လိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ် ၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ် ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေ တႅပ်းတတ်းလႄႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈၽွင်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၂၀၀၈ၼၼ်ႉသေ ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၂၀၂။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပေႃးတင်း လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ် သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေၼႆ
- (က) တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းလူဝ်ႇမီးၼၼ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈမႄးမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ထႅမ်သႂ်ႇလႆႈထႅင်ႈ။
- (ခ) ႁူဝ်ၼပ်ႉၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ လူဝ်ၵႃႈႁိုဝ် ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈတိူဝ်းလႆႈ ယွမ်းပႅတ်ႈလႆႈ။
- ၂၀၃။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆ့ တေလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ၵႅမ်ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိူင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ တေလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈသင် လုၵ်ႉတီႈၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပႃးယဝ်ႉ။
- ၂၀၅။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈမိူင်းသေ
- (က) ၸၢင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈဢၢပ်ႈမႅင်ႇ ၸုမ်ႈၵုင်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း၊ မိၵ်ႈၵုင်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
- (ခ) ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်ႈၵုင်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း၊ မိၵ်ႈၵုင်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢၢပ်ႈမႅင်ႇဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၸၢင်ႇမႄးႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
- ၂၀၆။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်တၢင်းလွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ် သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်တင်း မိူင်းၼွၵ်ႈသေ ၸၢင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း မိူင်းၼွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးဝႃႈမီးလွင်ႈသၢႆငၢႆ လူဝ်ႇဢဝ်လိူင်ႈမႃးၼႆ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇတင်း မိူင်းၼွၵ်ႈ သေမိူင်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ လႆႈဢဝ်လွင်ႈတၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ လဝ်ႈတၢင်ႇတီႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
- ၂၀၈။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆ့ ၸွမ်းလူၺ်ႈၾိင်ႈမိူင်းသေ ၸၢင်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇ ၸုမ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်၊ ၸၢင်ႈထူၵ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
- ၂၀၉။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈၾိင်ႈမိူင်းသေ
- (က) ဢဝ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁဵတ်းလႆႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ မိူင်းတေႃႇမိူင်း၊ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်၊ လွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ၊ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- (ခ) ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇဢဝ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁဵတ်းလႆႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ မိူင်းတေႃႇမိူင်း၊ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်၊ လွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ၊ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၂၁၀။ ဢိင်လူၺ်ႈၼိူဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ မီးသုၼ်ႇ ဢဝ်လွင်ႈ ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလၢႆးငၢႆးၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၸၢင်ႈသူင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈၸူး ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း (ဢမ်ႇၼၼ်) တီႈပၢင်ၵုမ်သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉ။
- ၂၁၁။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ သင်ဝႃႈမီးတၢင်းလူဝ်ႇမႃး ၸၢင်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈထိုင် ၼႃႇယၵသၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ တွၼ်ႈတႃႇ ႁွင်ႉဢဝ်တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၼ် ပၢင်ၵုမ်လမ်ႇလွင်ႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈသင်၊ ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၼႆယဝ်ႉ။
- ၂၁၂။**(က) ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေလွင်ႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လူဝ်ႇဢဝ်လိူင်ႈ ႁဵတ်းၵမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းၶေႃႈပူင်ႇဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
- (ခ) ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆ့ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်း ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၸိုင် တႄႇဢဝ်ဝၼ်းပူင်ၶေႃႈပူင်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈတၢင်ႇလဝ်ဢဝ်လွင်ႈမၵ်းမႂ်ႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သင်ဢမ်ႇမီးတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ ႁွင်ႉႁႂ်ႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေၵေႃႈ တေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈယဝ်ႉ။
- (ဂ) သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈတီႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ ၶေႃႈပူင်ဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၼၼ်ႉသေ တေလႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- (ဃ) ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢဝ်လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ် သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶေႃႈပူင်ဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇမၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။
- (င) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 60 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈႁုပ်ႈသိမ်း ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ သေတႃႉၵေႃႈ တေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၼႄတီႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၸမ်ဝၼ်းၼၼ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
- (စ) သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တီႈၼႂ်းၶေႃႈပူင် ဢၼ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈမၼ်ႈၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇမီးသုတ်ႇတႅပ်းတတ်းလႆႈၼၼ်ႉၸိုင်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းသေ ၶေႃႈမၵ်းမၢႆၼၼ်ႉ တေလႆႈ လူႉႁၢႆယဝ်ႉ။
- ၂၁၄။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၵ်းမၼ်ႈမၵ်းမၢႆ ၾိင်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼႆ တေလႆႈဢဝ်လိူင်ႈႁဵတ်းသၢတ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမၵ်းမၢႆပႃးၼႂ်း လၵ်းမိူင်းသေ တေလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈထူၵ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇတီႈ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸိုင်ႈမိူင်း(မၢၼ်ႈ: နိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၂၁၅။ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ဢၢပ်ႈၼွပ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းသေဢၼ်ဢၼ်လႄႈသင် ဢိင်လူၺ်ႈလၵ်းမိူင်းသေလႄႈသင်ၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇၵႄႈလိတ်ႈတီႈ သၽႃးလႂ်၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်လႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွင်ႈဢမ်ႇမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈ ၵဵဝ်ႇၵၢႆႇၵၼ်တင်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈမၢပ်ႇမႂ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း လၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ (2011-ယၢမ်းလဵဝ်)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ၼႆႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ တၢင်ႇပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆၾိင်ႈမိူင်းသၽႃး တၢင်ႇပၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈတႄႇ ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- သဵၼ်မၢႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
- ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 "FACTBOX - Myanmar's new political structure"၊ Reuters၊ 31 January 2011။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 21 August 2011။။ Archived from the original on 6 October 2012။
- ↑ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အမှတ်၊ ၁ / ၂၀၁၈ (၂၁ မတ် ၂၀၁၈). Retrieved on ၂၁ မတ် ၂၀၁၈။


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 23/9/2019
ၵူၼ်းမိူင်းသွင်ၵေႃႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလယ(278) တဵၵ်းၼင်ႈဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉၼႂ်းမိူင်းပဵင်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶလယ (278) တိၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်းသွင်ၵေႃႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း၊ တဵၵ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼင်ႈ လူင်း သေဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉၸွမ်းဢူၵ်း၊ ၸီႉၼႄးဝႃႈဢမ်လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သိုၵ်းတႆးဝႆႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/9/2019 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမၢႆတပ်ႉၶလယ (278) ငဝ်ႈ တပ်ႉ မိူင်းသၢတ်ႇႁႅင်းသိုၵ်း(100)ပၢႆၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈ ဢိူင်ႇမိူင်းပူးလူင်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽေၵၼ်သွင် ၸုမ်းသေသွၵ်ႈႁႃသိုၵ်းတႆး။ၸုမ်းၼိုင်ႈၶဝ်ႈသွၵ်ႈၸွမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈၸုမ်း ၼိုင်ႈ သမ်ႉ ၵႂႃႇသွၵ်ႈၸွမ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇ။ၸုမ်းဢၼ်သွၵ်ႈတဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉမႃးၶျႃႉ/ဝႆႉၶူဝ်းၶဝ်သေ ၶဝ်ၵႂႃႇ ထၢမ်ႁႃ လွင်ႈသိုၵ်းတႆးတီႈ လုင်းၸၼ်ႇတဝႃႈၸွင်ႇႁၼ်သိုၵ်းတႆး။လုင်းတွပ်ႇဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ႁဝ်းဢမ်ႇ ႁၼ် ၸွမ်း။
မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ6 မူင်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၵႂႃႇသွၵ်ႈတဝ်ၼႂ်းထိူၼ်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉၵႂႃႇႁၼ်မႅၼ်ႈႁွႆးတီႈယူႇၵဝ်ႇသိုၵ်းတႆးတီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈသေၵပ်းၽူင်းၸူးၸုမ်းသိုၵ်း ၶဝ်ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၶဝ်ႁၼ်ႁွႆးသိုၵ်းတႆး။ႁဵတ်းၼၼ်သေသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၶိုၼ်း ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်ၼႂ်းထိူၼ်ႇ၊ ႁွင်ႉဢဝ်လုင်းၸၼ်ႇတလႄႈလုင်း ၸၢႆးၸေႇယ ၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်ၼႂ်းထိူၼ်ႇၵႂႃႇၸူးတီႈယူႇၵဝ်ႇသိုၵ်းတႆးၼၼ်ႉ။
ၽိူဝ်ႇထိုင်တီႈၼၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၸမ်ၸမ်ဝၢၼ်ႈသူၵူၺ်း ပဵၼ်သင်သူဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈသိုၵ်း တႆး မႃးယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ”
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်လမ်သေၸႂ်ႉၶႃသွင်ၵေႃႉၼင်ႈလူင်းယဝ်ႉတိၼ်ပိတ်ႉတီႈဢူၵ်း ၶႃသၢမ် သီႇၵမ်း လူမ်ႉ လူင်းၵႂႃႇ ၼိူဝ်လိၼ်။ၶိုၼ်းဢဝ်မိတ်ႈၸမ်ႈတီႈႁူဝ်မႃႇ လုင်းၸၼ်ႇတ ယဝ်ႉၸႂ်ႉၶဝ်လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး သေသိုၵ်း မၢၼ်ႈၶိုၼ်းမတ်ႉမိုဝ်းၶႃ ပေႈပိၵ်ႇၸွမ်းၵၼ်သေဢဝ်ၶဝ် မႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈၶိုၼ်း။
မိူဝ်ႈမႃးထိုင်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈယဝ်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉႁွင်ႉႁွင်ႉႁႆႈႁႆႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် ၶႃပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းမိူဝ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈၶၢဝ်း 8:30။
ၸုမ်းသိုၵ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇယူႇတီႈဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈၼိုင်ႈၶိုၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈၼွၼ်း ၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈမၢင်ၸိူဝ်း ၵေႃႈ ၼွၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈသေထိုင်ဝၼ်းထိ 13/9/2019 ၶၢဝ်းယၢမ်း 10 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၶဝ်ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ တၢင်း ဝၢၼ်ႈ ပဵင်းသၢင်း ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လုင်းၸၼ်ႇတ ဢႃယု 54 ပီမေးၼၢင်း ပဵၼ်ပႃႈၼၢင်းသႅင်လူႇယူႇဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈ။ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး။ဝၢႆးၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉယဝ်ႉဢူၵ်းၸဵပ်းထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇသေလႆႈႁႃယူတ်း ယႃ ပေႃႉထၢတ်ႈမၢၼ်ႇဝႆႉတီႈၵဵင်းတုင်။
ၸၢႆးၸေႇယ ဢႃယု 40 ပီမေးၼၢင်း ပဵၼ်ၼၢင်းၶမ်းယူႇဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်သူၼ်ႁႆႈ ၼႃး။
ဝၢၼ်ႈလွၼ်းၵႅဝ်ႈဢိူင်ႇမိူင်းပူးလူင်ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼႆႉ မီးလင်ႁိူၼ်း (21) လင်ႁိူၼ်းႁူဝ်ၵူၼ်းမီး (80) ၵေႃႉ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႆႉၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်းၼႃႈတီႈဢၼ်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တူင်ႉၼိုင်။ RCSS/SSA ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်းပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းသဵင်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ15/10/2015။လွင်ႈၼႆႉၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈဝၢႆးတူဝ် တႅၼ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းတူဝ်တႅၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈတူဝ်တႅၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈသွင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 10/9/2019 တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 31/8/2019 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၽၢႆႇလဵဝ်ထႅင်ႈထိုင်ဝၼ်းထိ 21/9/2019 ၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈ ၼႃႈလိၼ်တိူင်းသိုၵ်းႁႃႈတိူင်းဢၼ်ပႃးတင်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 63-389-5088
ၸၢႆးယွတ်ႈလိုၼ်း +66 (0) 97-173-1530
Download PDF:


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:လွင်ႈၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ
တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ လွင်ႈၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ (verifiability) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽူႈၸိူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ မႃးႁိူဝ် ၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢင်ႇဝႆႉပၼ်။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢဝ်လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်ထူပ်း ၽူႈမႄးထတ်းသေ တႅပ်းတတ်း၊ ဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်းလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႃႈ မၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼႄႉၼွၼ်းလီၼႆသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ ထႅမ်သႂ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။[1] သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇၼႆ တေယိပ်းၵမ် တၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇၵိူင်းၸူးၽၢႆႇလႂ်သေ တေဢဝ် လွင်ႈဢၼ် ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇသေ တေႁႂ်ႈပဵၼ် ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းတင်းသဵင် ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးတီႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်း၊ သဵၼ်ႈမၢႆ သေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈတၢင်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼၼ်ႉ တေလႆႈထုၵ်ႇၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၼ်ႈလႆႈၼႆႉ လွင်ႈလၢတ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇတွင်ႈထၢမ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇထၢမ် ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းတေလႆႈၶဝ်ႈပႃး inline citation ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈပၼ် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လူဝ်ႇ ငဝ်ႈငႃႇၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼႆၸိုင် ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇ ဢဝ်ပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈထဵင်မေႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ပိုၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု ဢၼ်ငဝ်ႈငႃႇမၼ်း ဢမ်ႇမီးၼမ်ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ ဢဝ်ပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်လႄႈ။
တွၼ်ႈတႃႇ လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈ လွင်ႈဢိင်ဢၢၼ်ႈၼႆႉ တူၺ်းတီႈ ဢိင်ဢၢင်ႈ ငဝ်ႈငႃႇၼၼ်ႉလႄႈ။ လွင်ႈၼႄႉၼွၼ်းမၵ်းမၵ်ႈလႆႈ၊ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းဝႆႉ လႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇၵိူင်းၸူးၽၢႆႇလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လၵ်းၵၢၼ် လွင်ႈတၢင်းပိူင်လူင် ႁင်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ တႅပ်းတတ်းလွင်ႈတၢင်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈမႄးထတ်း ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈႁင်း လၵ်းၵၢၼ်သၢမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ တေလႆႈၸွမ်း လၵ်းၵၢၼ် သုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ယဝ်ႉ။
- ↑ This principle was previously expressed on this policy page as "the threshold for inclusion is verifiability, not truth".


text:
ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ဝၼ်းထိ 03/07/2015
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်၊ ၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလႄႈၺႃးပေႃႉထုပ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း
- ၼၢင်းယိင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/06/2015 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းၵႂႃႇလၢႆၽၢႆႇလၢႆတၢင်းသေၵႂႃႇတူၵ်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ယူႇသဝ်းလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလိူဝ်ႁႅင်းၽွင်းၵႂႃႇ သူၼ် ႁႆႈ ဢၼ်မီးတၢင်းႁွင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင်ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။
ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၵႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးတင်းတပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/06/2015 တၢင်းၸဵင်ႇႁွင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉသေထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 19/06/2015 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၵွင် 249 လႄႈ 513 လုၵ်ႉတၢင်းႁူဝ်ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ သေဢဝ်ၵွင်ႈလူင်မၢၵ်ႇ 60mm ယိုဝ်းၵႂႃႇတၢင်းဝၢၼ်ႈၽႃသိူဝ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇလိၼ်လိူင်ဢၼ်ယူႇၼႂ်း ဢိူင်ႇတၢတ်ႇဢေၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
ၽွင်းလႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းယူႇၼၼ်ႉပႃႈသႂ်ဢႃယု 38 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇလိၼ်လိူင်မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လွတ်ႈၽေးလၢၼ်ၸၢႆး မၼ်းဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းသူၼ် ၶႅပ်ႇတၢင်းယူႇႁၢင်ႇၵႆဝၢၼ်ႈၶဝ်မွၵ်ႈ 2 လၵ်း ၼၼ်ႉယူႇ။မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်းဢၢင်ႈၵႂႃႇ ႁွင်ႉ လၢၼ်ၸၢႆးမၼ်းပွၵ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇၸွမ်း တၢင်းၼၼ်ႉမၢၵ်ႇလူင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈတူၵ်းတႅၵ်ႇႁိမ်းမၼ်း သေၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တိူဝ်ႉ သႂ်ႇ တီႈပုမ်မၼ်းၼၢင်း။
ပႃႈသႂ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇမတ်ႉႁၢမ်ႈလိူတ်ႈၵိုတ်းဝႆႉသေပွၵ်ႈၶိုၼ်းတၢင်းလင် မိူဝ်းႁႃႁိူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ပီႈၼွင်ႉမၼ်းၵႂႃႇႁွင်ႉမေႃယႃ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမႃးၸွႆႈဢဝ်ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တီႈပုမ်မၼ်းၼၢင်း ဢွၵ်ႇသေယဵပ်ႉဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉႁွႆးၸဵပ်းလိုၵ်ႉဝႆႉလႄႈပႃႈသႂ်ႇၸင်ႇလႆႈ ထုၵ်ႇဢဝ်တူဝ်သူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃလွႆလႅမ် ပိူဝ်ႈတႃႇသိုပ်ႇ ယူတ်းယႃထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးၵူတ်ႇထတ်းလႄႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလွင်ႈယိုဝ်း မၢၵ်ႇလူင် သေ တိူဝ်ႉၺႃးၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉသင်။တပ်ႉၵွင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ 249 တင်းတပ်ႉၵွင် 513 ၼႆႉယူႇပႃႈတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်တပ်ႉ ၸုမ်းလူင်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ 55 ဢၼ်ပၵ်းတီႈၵၢတ်ႇလေႃႉ (ၵလေႃး) ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်လၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း ၸွမ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ လိူၼ်ၻီႊသိမ်ႊပိူဝ်ႊ 2011 ၼၼ်ႉသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၼႂ်းၵၢၼ် မႄးလီၵၼ်ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇပဵၼ်ၵဝ်ႉၵၼ်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝၼ်းထိ 12/02/2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၵူၼ်းထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/06/2015 ၶၢဝ်းယၢမ်း 8:30 ႁူဝ်ၶမ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉၵွင် 513 ဢဵၼ်ႁႅင်းႁိမ်းၸမ် 20 ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၼႃးသၢၼ်ဢိူင်ႇၽႃသိူဝ်ႇၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်။ၽွင်းၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈ ႁွင်ႉလုင်းၺုၼ်ႉဢၼ်ႁိူၼ်းမၼ်းႁၢမ်ႉ ယူႇတၢင်း ၼွၵ်ႈလႄႈႁၢင်ႇၵႆတၢင်ႇႁိူၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉဢွၵ်ႇႁိူၼ်း မႃး ဢဝ်ၾႆးသၢႆ(ၾႆးထၢတ်ႈ)ထွင်ႇတူၺ်းသဵင်ၶွမ်ႉၶွမ်ႉၶႅပ်ႉၶႅပ်ႉ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ႁိူၼ်းမၼ်းသမ်ႉပဵၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ပၢႆၵွင်ႈၶဝ်ၽတ်ႉပၼ်ၵႅမ်ႈမၼ်းၽၢႆႇသၢႆႉဢွၵ်ႇလိူတ်ႈဢွၵ်ႇယၢင်ၵႂႃႇ။
ဝၢႆးၶဝ်ၶိုၼ်းႁူႉဝႃႈၶဝ်ႁဵတ်းၽိတ်းတေႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်ယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၶိုၼ်းဢဝ်တူဝ် လုင်းၺုၼ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈလုင်းၺုၼ်ႉ 2 လၵ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းယဵပ်ႉ ပၼ် ႁွႆးၸဵပ်းလုင်းၺုၼ်ႉသေပွႆႇလုင်းၺုၼ်ႉပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း။
လုင်းၺုၼ်ႉၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႆႈၼႃးသေမီးၶႃသွင်ပေႃႈလုၵ်ႈယူႇၸွမ်းၵၼ်။ ဝၼ်း ၼၼ်ႉလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၵႂႃႇ ၵိၼ်ၸၢင်ႈလဵင်ႉဝူဝ်းပိူၼ်ႈတၢင်ႇဝၢၼ်ႈသေၵိုတ်းလုင်းၺုၼ်ႉယူႇႁိူၼ်းဝႆႉၵေႃႉလဵဝ်။
ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် 66: (0)62-941-9600 (တႆး၊ ဢင်းၵိတ်း)
ၸၢႆးၶိုၼ်းမႂ်ႇ 66: (0) 94-638-6759 (မၢၼ်ႈ၊ ဢင်းၵိတ်း)
လုမ်း 66: (0) 9-329-77754


text:
ၵႃးမၢၵ်ႈ
ၵႃးမၢၵ်ႈ ပဵၼ်ၶူးမေႃလူင် ၵေႃႉၶူင်ဢွၵ်ႇ ဝူၼ်ႉၶပ်ႉဢွၵ်ႇမႃး ပၢႆးဝူၼ်ႉ “သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းပၢႆးသၢႆႊ” (Scientific socia-lism)။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီႊ 1818 တီႈ ဝဵင်း ထရီးယႃႇ (Trier) မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ။ ဢူႈမၼ်းပဵၼ် သိုင်ႇၾိင်ႈ (Lawyer)။ မိူဝ်ႈ ၵႃးမၢၵ်ႈ လႆႈဢႃႇယု သိပ်းၸဵတ်းပီႊၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ လႆႈ ၶဝ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၾိင်ႈမိူင်း တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပွၼ်း (University of Bonn)။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၶၢႆႉ ၵႂႃႇႁဵၼ်း တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပႄးလိၼ်ႇ (University of Berlin)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉ ၸုမ်ႈၶူးလူင်ၸၼ်ႉ ပၢႆးလွၼ်ႉၶူး (Ph. D.) လူၺ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (Phi-losophy) ဢၼ် ၸၼ်ႉၸွမ် ယီႉၼႃႇ (University of Jena) မွပ်ႈပၼ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ ၶိုၼ်းဝၢႆႇႁူဝ်ၸူး ၵၢၼ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ။ ထၢမ်းငၢၼ်း ပဵၼ် ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ရၢႆးၼိၵ်ႈ သၢႆးထူင်ႇ (Rheinische Zeitung) တီႈ ဝဵင်းၶူဝ်းလူင်ႇ (Cologne)။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းႁၼ်ပၢႆးမိူင်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းႁုၼ်ႈႁႅင်း (radical) ၵေႃႉ႞လႄႈ ထိုင်တီႈလႆႈ တုၵ်ႉၶသေ လႆႈၶၢႆႉမႃးယူႇ ဝဵင်းပႃႇရီႇ။ တီႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၾရီႉတရိတ်ႈ ဢႅင်း ၵႄႇ (Friedrich Engels) ၵေႃႉဢၼ် တေပဵၼ်မႃး ဢူၺ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်မၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဢူၺ်း လီ ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းမႃး တေႃႇၸူဝ်ႈသုတ်းပၢၼ် ၼၼ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈ တင်း ၼမ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းသေတႃႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ်ၼႆ တႄႉ တိုၼ်းၸမ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၵၼ် တႃႇသေႇလႄႈ ၽွၼ်းယွၼ်ႈတေႃႇ မိူင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းပဵၼ် လွင်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဝႃႈတေႉၵေႃႈ ၼႂ်း ပပ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ မၢၵ်ႈ တင်း ဢႅင်းၵႄႇ ဝႆႉၵိုၵ်းပဵင်း ၵၼ်ၵွၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႅမ်ႈသႂ်ႇလွင်ႈၶႃ တႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင် ၵႃးမၢၵ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်။ (ၼင်ႇၵဝ်ၶႃႈ ဝူၼ်ႉႁၼ်တႄႉ) ၼႂ်းၶႃသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ မၢၵ်ႈ ပဵၼ် ယႂ်ႇလိူဝ် ဢႅင်းၵႄႇ။
ယူႇပႃႇရီႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၵႃးမၢၵ်ႈ လႆႈ ပၢႆႊဢွၵ်ႇထႅင်ႈ မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈသေ ၵႂႃႇယူႇ ဝဵင်း ပရႃးသႄႇ (Brussels)။ မိူဝ်ႈယူႇတီႈ ပရႃးသႄႇ ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 1847 မၼ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈ ပပ်ႉ လိၵ်ႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မၼ်း ပပ်ႉ႞ ဢၼ်မီးႁူဝ် ၶေႃႈဝႃႈ တၢင်းယၢၵ်ႈၽၢၼ် ၶွင်ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (The Poverty of Philosophy)။ ထႅင်ႈပီႊ႞ မၼ်း တင်းဢႅင်းၵႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်မီးႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈ (Communist Manifesto)။ ပပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉလူင် ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်ၵူၼ်း တင်း လုမ်ႈၾႃႉ သူင်လူသူင်ဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉ ထႅင်ႈပီႊ႞ မၢၵ်ႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး ဝဵင်းၶူဝ်း လူင်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၼ်းယူႇလႆႈ မွၵ်ႈလၢႆလိူၼ်ၵွၺ်း မၼ်းလႆႈပၢႆႊဢွၵ်ႇထႅင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈ ၵႂႃႇ ယူႇ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ တေႃႇပေႃးသဵင်ႈတၢႆ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈမၼ်းထၢမ်းငၢၼ်း ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈငိုၼ်းလႆႈတွင်းဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈလႄႈ ၽိူဝ်ႇ ၵႂႃႇယူႇ တီႈလၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၶၢဝ်း ယၢမ်းတၼ်း တႃႇပၵ်းၸႂ်ပၵ်းၶေႃး ၶူၼ်ႉၶႂႃႉတႅမ်ႈ ဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ (မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၼႃႈႁိူၼ်း ၵႃးမၢၵ်ႈၶဝ် ၵူႊလွင်ႈ လွင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢႅင်းၵႄႇယဝ်ႉ။) ပပ်ႉလူင် ႁူဝ် ၶေႃႈမၼ်းဝႃႈ ငိုၼ်းတိုၼ်း (Das Kapital) သွႆႉ တီႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ လိုဝ်းလင်လိူဝ် ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီႊ 1867။ ပပ်ႉလူင် ထႅင်ႈသွင်သွႆႉၼၼ်ႉ ပႆႇတၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈ တေႃႇ ပေႃး မၼ်းလႆႈသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီႊ 1883 ၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢႅင်းၵႄႇ ၸင်ႇၵဵပ်းဢဝ်မူႇလိၵ်ႈဢၼ် ၵႃးမၢၵ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းထတ်းထိၼ် ၽိမ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ။
ၵႃႊပဵၼ် ၵႃးမၢၵ်ႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ် တႃႇပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃး ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉ သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ ပၢၼ်မႂ်ႇ ၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ၽွင်း ၵႃးမၢၵ်ႈ သဵင်ႈ တၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ပႆႇမီးတၢင်းဝူၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉမၼ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဝၢႆးလင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈႁၼ် လူင် ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ် ၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူင်း႞ ယဝ်ႉမိူင်း႞၊ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ပဵၼ် မိူင်းရတ်ႉသျႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်း ၼႂ်းလၢႆဝၢၼ်ႈ လၢႆမိူင်း ဢွၼ်ယွမ်းႁပ်ႉၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်းသေ လုၵ်ႉ ႁိုၼ်ႇတူင်ႉၼိုင် တႃႇတေဝၵ်ႉၵမ်လႆႈ ဢႃႇၼႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းယွမ်းႁပ်ႉ လၵ်း ၵၢၼ်မၢၵ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇတေလႆႈဢႃႇၼႃႇၼႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသူၼ်းတုမ်၊ လၵ်ႉလွမ်ၶႃႈတၢႆၵူၼ်း၊ ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ၊ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်း သိုၵ်းႁဵတ်းသိူဝ် တိုၵ်းတေႃးဢဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တဵၵ်း တဵင်ၽၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉၶဝ် ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။ ၼႆ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း သုၵ်ႉသူၼ်သိၼ်း သၢၼ်ၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ မွၵ်ႈ ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတၢႆၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶူးမေႃ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၵေႃႉ႞ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ တၢင်းဝူၼ်ႉတၢင်းႁၼ်မၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်း တဵမ် ႁိုင်ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊ၊ တၢင်းဝူၼ်ႉမၼ်း ပေႃး ၽႄႈတိူၼ်း တုမ်ႉယွၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸွတ်ႇ တူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပႆႇယၢမ်ႈမီးၽႂ်သေပွၵ်ႈ။ သူၸဝ်ႈ ၵေႃႈ တေႁပ်ႉႁၼ်မိူၼ်ၵဝ်ၶႃႈယူႇ။ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး လူႉလႅဝ်ယွၵ်းၶၢတ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉလွၵ်ႉလွၵ်ႉဢွၼ်ႇၵွၺ်း။ ဝႃႈတေႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယွၼ်ႉတၢင်းဝူၼ်ႉ ၶွင်မၢၵ်ႈၵေႃႉလဵဝ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းဝူၼ်ႉ တၢင်ႇၵေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်း ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ လီႇၼိၼ်ႇ (Lenin)၊ သတႃႇလိၼ်ႇ (Stalin) လႄႈ မၢဝ်ၸိူဝ်တူင်း (Mao Zedong) ၶဝ်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉလႄႈၸင်ႇ မၢၵ်ႈ ဢမ်ႇ လႆႈပႃး တီႈဢၼ်သုင် ၼႂ်းပပ်ႉသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ် ငၢၼ်ၼႆႉ။
ပေႃးတူၺ်းႁၼ်ၵႆႁၼ်ယၢဝ်း ၼႆတႄႉ မၢၵ်ႈ တၵ်းလႆႈသုင်လိူဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼႆႉ။ ပေႃးၼၼ် တေဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႆႉသုင်ၵႃႊႁိုဝ်။ သင်ဝႃႈ သေၵေႃႉၵေႃႉ ႁပ်ႉႁူႉ လွင်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈၶဝ် ႁူမ်ႇမုင်းလႆႈၵႃႊႁိုဝ် ပေႃးၼႆၸိုင် မၼ်း ၶိုၼ်းတေထၢမ်မႃးဝႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ် မၢၵ်ႈ ၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈၵႃႊ ႁိုဝ်လႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႃႈတေႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇဢဝ်တၢင်း ဝူၼ်ႉလၢႆးၵၢၼ် ၶွင်မၢၵ်ႈ ပဵၼ်ယႂ်ႇ။ မၢၵ်ႈတႅမ်ႈမႃး ၶေႃႈႁပ်ႉႁၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ႁေးၵႄႇ (Hegelian dialectic) လႄႈ ၵႃႊၶၼ်ၽိူမ်ႉ ၶွင် ႁႅင်းငၢၼ်း (surplus value of labour) ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈတေႃႇ လၵ်းၵၢၼ်ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ၶဝ် ၸႂ်ႉဝႆႉၵူႊမိုဝ်ႉၵူႊဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉ ပိူင်းၼႄဝႃႈ ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၢၵ်ႈ ၵဵဝ်ႇ ၵပ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၽိတ်းၽူၼ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၶေႃႈလၢမ်းၶၢတ်ႈ ဢၼ်မၢၵ်ႈဝႃႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆႇတူၵ်းပဵၼ် ၶေႃႈၽိတ်းၽူၼ်ၵႂႃႇမူတ်း။ တူဝ် ယၢင်ႇ – မၼ်းလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ပူၼ်ႉမႃးႁိုင် ၼႆၸိုင် ႁႅင်းငၢၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယူႇ သဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈငိုၼ်းၸဝ်ႈတွင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မႃး ထၢၼ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ် ဢၼ်ၶိုပ်ႈ ၼႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ လွင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ် မႃးတေႉတေႉလူး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈ ထၢၼ်ႈၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢင်ၶဝ် တၵ်းတေႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတေယဵၼ်းပဵၼ် ထၢၼ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထၢမ်းငၢၼ်းၵွၺ်း၊ ၼႂ်းၶဝ်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈတႄႉ တေၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပဵၼ် ၵူၼ်းထၢၼ်ႈသုင် ဝႃႈၼႆ။ ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁူႉၸႅင်ႈႁၼ်လႅင်းဝႃႈ ပႆႇပဵၼ် မႃးသေပွၵ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၢၵ်ႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တီႈ ႁူင်းငၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း ပေႃးၼႆၸိုင် ၼမ်ႉတွၼ်း ငိုၼ်းလႆႈ ၶွင်ၸဝ်ႈငိုၼ်းၸဝ်ႈတွင်းၶဝ် တေလူတ်း လူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၼႆႉၵေႃႈၽိတ်း ၽူၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ်ဝႆႉ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇ ၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း ပၢႆး မၢၵ်ႈမုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽိတ်းၵေႃႈယဝ်ႉ၊ မႅၼ်ႈ ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ တၵ်းလႆႈတူၺ်းပႃး မၢၵ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႇမုင်း လႆႈၼိူဝ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၵႃႊႁိုဝ်။ ၶူးမေႃပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶပ်ႉၵေႃႉ႞ လမ်ႇလွင်ႈၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢိင် ၼိူဝ် ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်း ၽိတ်း ႁိုဝ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်းဢဝ်။ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈဝူၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ဢီးသူၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းတူင်ႉ ၼိုင်ၵႂႃႇ ၼမ်ၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ၼၼ်ႉ သေ တႅပ်းတတ်းၼႆၸိုင် မၢၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ တေႉတေႉယူႇ ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၵူၼ်းႁပ်ႉဝႃႇတမၢၵ်ႈၶဝ် ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ယိူင်းၸူး တၢင်းဝူၼ်ႉသီႇပိူင်- (1) မိူဝ်ႈၽွင်း ႁႅင်းငၢၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၽၢၼ် ယၢၵ်ႈၵိၼ်းၼႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ၵမ်ႈ ဢေႇၼႆႉ ၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ငိုၼ်းၶမ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်။ (2) ပိူဝ်ႈတႃႇ တေၵေႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ဢမ်ႇၽဵင်ႇ ပဵင်းၸွမ်းထမ်းၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈၵေႃႇတင်ႈ ပၵ်းပိူင်လွၵ်းပိူင် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ၊ ၼႂ်းပၵ်းပိူင် ၼၼ်ႉ ၵႃႊပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ႇသိၼ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်ၶဝ်၊ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵုမ်းၵမ် တင်းသဵင်ႈ။ (3) လၢႆးတၢင်းလူင်းမိုဝ်း တႃႇတေ ၵေႃႇတင်ႈ ပၵ်းပိူင် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈ ပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ။ (4) ၼင်ႇႁိုဝ် ပၵ်းပိူင် သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႈ တေယိုၼ်း ယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်႞ တၵ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ။
ဢၢႆႇတီႇယႃႇ (တၢင်းဝူၼ်ႉ) သၢမ်ဢၼ် (1) တေႃႇ (3) ၼၼ်ႉတႄႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပၢၼ် မၢၵ်ႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းႁိုင်။ တၢင်းဝူၼ်ႉ တီႈသီႇၼၼ်ႉတႄႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ဢၼ် တၢမ်တူဝ် မၢၵ်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉ “ပၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ထၢၼ်ႈၵူၼ်းႁၢမ်းၶူဝ်းၶွင်” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်း ၼႃႇ ပၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ သူဝ်းဝီးယႅတ်ႈၶဝ် ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ယွၼ်ႉလၢႆးတၢင်း ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ မၢၵ်ႈ ၼၼ်ႉဢေႇဢေႇ။ ယွၼ်ႉ လႄႇၼိၼ်ႇ တင်း သတႃႇလိၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈ ပႃႈၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵုင်ႇ မုၼ်ဢေႃးၸႃႇ မၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ် ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇ ၼိတ်ႈၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈမီးသဵင်ၵွၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ မီးဢေႃးၸႃႇတေႉတေႉ။ ဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ဢၼ်မၢၵ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈသေ ႁဵတ်း ၼႃႈတိူဝ်ႈ ႁူမ်ႇတူမ်း ဢၢႆႇတီႇယႃႇ လႄႈ ပေႃႇလၸီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၺ်း။ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႃႈလီႈႁဵတ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈဢၼ်မႅၼ်ႈ ၵေႃႈ မႅၼ်ႈယူႇၽွင်ႈသေတႃႉ မိူၼ်တင်း ၶႂ်ႈမၢပ်ႇ လၢတ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႃႇၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇ။ တူဝ် ယၢင်ႇမၼ်း- လႄႇၼိၼ်ႇၼႆႉ တေႃႉတႄႉလူႁေ ဢိင်ဢၢင်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး ဢၼ်မၢၵ်ႈတႅမ်ႈသေ သင်ႇ သွၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ။ မၼ်းပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃး လူတေႉတေႉ ဝႃႈဝႃႈသေ ယွမ်းႁပ်ႉတင်းပိုၵ်း။ မၼ်းယုမ်ႇယမ် ဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ မၢၵ်ႈ သင်ႇသွၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼႃႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မၢဝ်ၸိူဝ်တူင်းၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၼၼ်။ တီႈတေႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဢၢႆႇတီႇယႃႇ မၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈႁူလီလီ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေ ၶဝ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈႁူၽိတ်း။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၸဝ်ႈယေႇ သုလႂ်၊ ၸဝ်ႈပုတ်ႉထလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် မူႇႁမ်းမႅတ်ႉ လႂ်ၵေႃႈ လုၵ်ႈၼွင်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ထဵင်ထွင်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် ပဵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ သင်ဝႃႈ ပေႃႇလၸီႇ ပိူင်ယႂ်ႇ ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၶဝ် တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ႁပ်ႉ ဢဝ်မႃး တီႈၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၵႃးမၢၵ်ႈ ၼႆတႄႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵႃးမၢၵ်ႈ ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ် ငၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေသုင် လိူဝ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ မၢင်ၶေႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇ “ၸႂ်ႉပၢႆး မၢၵ်ႈမုၼ်းသေ ၶူၼ်ႉႁႃ ၶေႃႈၵေႈပိုၼ်း” ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉတႄႉ သင်ဝႃႈ ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ ၵူၼ်ႇ ပင်းၵႂႃႇၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၵ်ႉတေသိုပ်ႇၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၵႃးမၢၵ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉ တီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၵႃႊႁိုဝ် ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်ၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈတူၺ်းဢဝ် ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၼႆႉ ယိုၼ်းယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇ ၼႂ်းပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆး လင် ၵႃးမၢၵ်ႈ သဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊ ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၼွင်ႈမၼ်း (ၵူၼ်းတုင်းႁပ်ႉ ၶေႃႈ သင်ႇသွၼ်မၼ်း) မီးယူႇ ၼိုင်ႈႁဵင်လၢၼ်ႉပၢႆပၢႆ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း တေႃႉတႄႉ ၶၢမ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈၼွင်ႈ ၼႆၵွၺ်း။ ပေႃးတူၺ်း တၢင်းၼမ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼမ်လိူဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်း ယွမ်းႁပ်ႉ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် တၢင်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃး တႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ်တင်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆၵေႃႈ လႆႈဝႃႈၼမ်တေႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၶေႃႈ ၼႆႉလႄႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၸူမ်းၸွမ်း (ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၵူဝ်) ဝႃႈ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၼႆႉ တေဢွင်ႇပေႉလႆႈ ပတ်းပိုၼ်ႉလုမ်ႈ ၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပပ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈၵမ်း ထူၼ်ႈ႞ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “လၢမ်းၶၢတ်ႈ ယၢပ်ႇဝႃႈ ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ တေယိုၼ်းယၢဝ်း မၼ်ႈၸႄႇၵႂႃႇလႆႈ တေႃႇထိုင်ၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ၊ ဝႃႇတၼႆႉ ယၼ်ႇႁၢၵ်ႈဝႆႉလႆႈ လီၼႃႇယဝ်ႉ လႄႈ ၸၢင်ႊယိုၼ်းယၢဝ်းႁူမ်ႇမုင်းလႆႈ လုမ်ႈၾႃႉ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆ ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊၵွၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်း ၼႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ရတ်ႉသျႃး လႄႈ တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်းဝီးယႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇ ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူင်းၶႅပ်ႇမိူင်းၶၢင်း သူဝ်းဝီးယႅတ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ႉပွႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပႅတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ် ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လၢႆပီႊ ၼၼ်ႉၵွၺ်း ဢူမုၼ်ဢေႃးၸႃႇ ဝႃႇတမၢၵ်ႈၼႆႉ တူၵ်းယေႃႈၵႂႃႇတေႉတေႉသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊ ယုၵ်ႉလဝ် ႁႂ်ႈမၼ်း တင်ႈတူဝ်လႆႈၶိုၼ်း ထႅင်ႈၵမ်း႞ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၼႆတေႉ ပေႃးၼႆၸိုင် ဝႃႇတ မၢၵ်ႈ ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ ယိုၼ်းယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇ လၢႆ လၢႆပၢၵ်ႇပီႊ ၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ယိုၼ်းယၢဝ်း မႃးလႆႈ ၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢၵ်ႇပီႊၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ဢူမုၼ်ဢေႃးၸႃႇ ၵႃးမၢၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းတႅမ်ႇယေႃႈ လိူဝ် ၵဝ်ၶႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢိတ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵႃးမၢၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ ထၢင်ႇၸႅင်ႈလိူဝ် ၵူၼ်းၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ၼႃႇပူဝ်ႇလီႇယုၼ်ႇ လႄႈ ႁိတ်ႈတလႃႇၶဝ် ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ် ယွၼ်ႉ ၼႃႇပူဝ်ႇလီႇယုၼ်ႇ လႄႈ ႁိတ်ႈတလႃႇ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸွတ်ႇၽႄႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် တူဝ်ႈလူၵ်ႈၵႃႊႁိုဝ်။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Babbage pages. Archived from the original on 2016-02-22။ Retrieved on 2018-09-07။
- ↑ Mehring, Franz, Karl Marx: The Story of His Life (Routledge, 2003) p. 75
- ↑ John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", American Journal of Sociology, Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.
- ↑ Allen Oakley, Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860, Routledge, 1984, p. 51.


text:
လူႇတၢၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ
သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈတႃႇဝႅပ်ႉသၢႆႉ“ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ”
ဝႅပ်ႉသၢႆႉ www.pubbarum.com ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းပုၼ်ႈတႃႇ တႅမ်ႈတၢင်ႇၶေႃႈမုၼ်းမၢႆတွင်းတႃႇပီႈၵွၼ်းၶမ်းလႄႈ မၢႆတွင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵျွင်း ၼင်ႇႁိုဝ်ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈၶူၼ်ႉႁႃလႆႈႁူႉလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶူင်သၢင်ႈပဵၼ်မႃးၶႃႈဢေႃႈ...။
ဝႅပ်ႉၼႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း Blogger သေႁဵတ်းလႄႈလႆႈ Free သေတႃႉ တႃႇၸိုဝ်ႈ Domain မၼ်းတႄႉလႆႈသိုဝ်ႉ ၼိုင်ႈပီတူၵ်းငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 20,000 ပျႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇႁႂ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇၼႆႉ တေသိုပ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၽူႈၵူၼ်းလီႁဝ်းၶဝ်သေ ၼမ်ဢေႇဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လႆႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ....။
မၢႆတွင်း /... တႃႇၵႃႈ Domain ( .com) ၼိုင်ႈပီတူၵ်း 20,000 MMK (သွင်မိုၼ်ႇငိုၼ်းမၢၼ်ႈ) ဢမ်ႇၼၼ် ပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ လူႇလႆႈယူႇဢေႃႈ။ (သင်ဝႃႈလူႇမႃးၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈသူင်ႇလိၵ်ႈ ပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်မႃး ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆဢီးမႄး(လ်)ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉသေၵမ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈဝႃႈလူဝ်ႇသႂ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼ မၢႆတွင်းဝႆႉၼႂ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ။)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26.09.2022 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီ FPNCC သၢမ်ၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ UWSA / NDAA ႄလႈ SSPP လႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇတီႈ ဝဵင်းလူင်ႄၼပီေတႃႇယူႇ မိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇၵႂႃႇႁူပ်းထူပ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ SAC ၼၼ်ႉ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ FPNCC ၶဝ်လၢႆလၢႆၸုမ်း လႆႈမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဢွၼ်တၢင်း တီႈငဝ်ႈမုၼ်းလူင် သိုၵ်းဝႃႉ ဝဵင်းပၢင်သၢင်းၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၼ်ႂးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း FPNCC ႄလႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ SAC ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉေၵႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလွင်ႈ လၢၵ်ႈလၢႆးသင်ႄလႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈသၢင်ႉသင်မႃးေတႉေတႉ။
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း (3)ၸုမ်းတၢင်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ေတၶ်ႂႈငၢႆးငၢႆးမိူၼ် ပၢင်ၵုမ်ႇလူင် ပၢင်လူင်ပွၵ်ႈၵမ်း (2) ဢၼ် ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၸီႇ ဢွၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈႄၼပီေတႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 24 - 28 လိူၼ် May 2017 ၼၼ်ႉၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်း။ ၼ်ႂးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်း FPNCC ႄလႈ SAC ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉေၵႃႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ေတႉေတႉ ယူႇတီႈၸုမ်းသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ UWSP ၶဝ်သမ်ႉ လႆႈသူင်ႇၽူႈတၢင်ႇတူဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းၶဝ်ၵႂႃႇပဵၼ် ဢူးေလႃႇယႃႇ ၊ ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီတီႇမူဝ်ႇၶႄရႇသီႇ NDAA မိူင်းလႃးသမ်ႉပဵၼ် ဢူးသၢၼ်းပိူဝ်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP သမ်ႉပဵၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ဢွၼ်ႁူဝ်ေသ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တၢင်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ SAC ၵႃႇယူႇ။ ေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်းၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉေတႉ ႁ်ႂႈမၵ်ႉမၼ်ႈပၼ်မိူင်းဝႃႉ ၊ ၸုမ်းမိူင်းလႃးသမ်ႉတူၵ်းယွၼ်း ႁ်ႂႈမၵ်ႉမၼ်ႈပၼ်ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၊ ၸုမ်း SSPP သမ်ႉတူၵ်းယွၼ်း လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊတႄရႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇယူႇ။
- ေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်းၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ
ယူႇတီႈတၢင်ႇတူဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSP/UWSA ၵႅမ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢူးေလႃႇယႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇပွၵ်းၵမ်း (2) ၵႂႃႇ မိူင်ႈဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 30 လိူၼ် May 2022 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ၵႂႃႇတူၵ်းယွၼ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တွၼ်ႈတႃႇ ေတမၵ်ႉမၼ်ႈပၼ်ၶဝ်ေၸႈမိူင်းဝႃႉမိူၼ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း (2)ၼႆႉေၵႃႈ လႆႈႁၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇတူၵ်းယွၼ်း ေၸႈမိူင်းဝႃႉမိူၼ်ၵၼ်ပႃးထႅင်ႈယူႇ။ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ ယွၼ်းႄၸႈမိူင်းႁင်းေၶႃႈၼၼ်ႉ ေတလႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တူၵ်းယွၼ်းၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇၼ်ႂးမိူင်းတႆး ပႃႇၼႃႈပႃႇတႃ ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးမိူၼ်ၼင်ႇ ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ေတႉ ေတပဵၼ်ၵႂႃႇ (3) ၽၢႆႇ (3) တၢင်းတွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ ဢၼ်ၶဝ်ယွၼ်းႄၸႈမိူင်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉပဵၼ်မိူင်းတႆး ၽူးၵဵဝ်ႇၶွင်မိူင်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉေၵႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလွင်ႈတၵ်ႉသဵင်ႈသင်ႄလႈ ဢမ်ႇေမႃးသင်ၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၼၼ်ႉ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈေၵႃႈ ၽူးဢုပ်ႉပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ေၵႃႈ လႆႈႁပ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်း လွင်ႈေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်းၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးေၵႃႈ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ႈၸွမ်းယူႇႁိုဝ်ၼႆႉမိူၼ်ၵၼ် ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ ၽၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ SAC ၶဝ်ေၵႃႈ ၸၢင်ႇလႆႈႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ႈၸွမ်း ေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်းေၶႃႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၵႂႃႇယူႇ။
တႃႇေၵႃႇတင်ႈလႆႈမိူင်းဝႃႉ
တွၼ်ႈတႃႇေတေၵႃႇတင်ႈလႆႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁင်းေၶႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းေတလႆႈၽၢၼ်ႇလၢႆလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈဝႆႉယူႇ 1) ေတလႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼ်ႂးပိုၼ်ႉတီႈ ၼ်ႂးၼႃႈတီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵုမ်းၵမ်ႄလႈ ၶ်ႂႈတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ 2) ေတလႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸ်ႂၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ေတၽၢၼ်ႇဢွၵ်ႇၼ်ႂးမိူင်းၼၼ်ႉပႃးမိူၼ်ၵၼ် တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းေတၽၢၼ်ႇဢွၵ်ႇၼ်ႂးမိူင်းတႆးေၵႃႈ ေတလႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸ်ႂၵူၼ်းမိူင်းတႆးပႃးမိူၼ်ၵၼ် 3) ေလလႆႈဢဝ်ေၶႃႈတႅပ်းတတ်းၼ်ႂး သၢမ်သၽႃးမိူၼ်ၵၼ်ပႃးထႅင်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ သင်ၶၢမ်ႇပူၼ်ႉလႆႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ၸၢင်ႇလႆႈမၵ်ႉမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ်မိူင်းႁင်းေၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
တႃႇေတပဵၼ်မႃး မိူင်းဝႃႉ
ယူႇတီႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ တူၵ်းယွၼ်းႄၸႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈဝႃႈတိုၵ်ႉေပႃႇပဵၼ်မႃးမိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၵူၺ်း မၼ်းႄတႇပဵၼ်မႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 1994 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်လႆႈၵႂႃႇတူၵ်းယွၼ်းႄၸႈမိူင်း မိူင်းဝႃႉတီႈဝဵင်းလူင်
တွၼ်ႈတႃႇ တႃႇေတပဵၼ်မိူင်း မိူင်းဝႃႉႁင်းေၶႃႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼ်ႂးမိူင်းတႆးၸုမ်းလ်ႂေသဢမ်ႇဝႃႈ သင်တူၵ်းယွၼ်း လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈမႃးၼႆၸိုင်ႈ ၶဝ်တိုၼ်းႁတ်းလူင်းထုၼ်း ႁတ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယူႇ။ တီႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ် လူင်းထုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼ်ႂးမိူင်းတႆးၼႆႉ ေတပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ်ႈၽၢႆႇၶဝ် တႃႇေတေၵႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁင်းေၶႃႈၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈမိူၼ်ၵၼ်။
မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ တႃႇၶဝ်ေတလႆႈၵွင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈမႃးတီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ဢမ်ႇဝႃႈၵွင်ႈၵၢင်လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ႄတႇၵႂႃႇလွင်ႈ ၵၢၼ်သွၼ်သိုၵ်း ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး ၊ ၵၢၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉသိုၵ်း ၊ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်တိတ်းေတႃႇၵၼ်တၢင်းမိူင်းႄၶႇ ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးမိူၼ်ၵၼ်။ ယူႇတီႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼ်ႂးမိူင်းတႆးၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈလွင်ႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႈတီႈ ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ ယုမ်ႇယၢမ်ႈဝႃႈ တႃႇသိုၵ်းဝႃႉတင်ႈမိူင်းႁင်းေၶႃ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼ်ႂးမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ေတဢမ်ႇမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸုမ်းလႆႈ ႁတ်းသၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈ။
ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းဝႃႉယၢမ်းလဵဝ်
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပွၵ်ႈၵမ်း (2) တီႈဝဵင်းလူင်ႄၼပီႇေတႃႇ (3)ၸုမ်း ၼိုင်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်တူၵ်းယွၼ်းပႃးထႅင်ႈဝႃႈ တႃႇေတေၵႃႇတင်ႈမိူင်းဝႃႉၼၼ်ႉ တူၵ်းယွၼ်းပႃး ဝဵင်းတႃႇၶီႈလဵၵ်း ၊ ၵဵင်းတုင် ၊ မိူင်းသၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်တူၵ်းယွၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ေၵႃႈလီယဝ်ႉ ယူႇတီတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈေတႉေတႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼ်ႂးၼႃႈတီႈၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ေပႃးပဵၼ်ၽူးဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းမူတ်းမူတ်းယဝ်ႉ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ေၵႃႈပဵၼ်သိုၵ်းဝႃႉ ၊ ၵၢၼ်မိူင်းေၵႃႈပဵၼ်သိုၵ်းဝႃႉ ၊ ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈေၵႃႈပဵၼ်သိုၵ်းဝႃႉ ၊ တႃႇၵႅတ်ႇႄၶႇ ၽူႈၶဵၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ေၵႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းဝႃႉ ယႃႇဝႃႈသိုၵ်းတႆးေတမီးၼ်ႂးၼႃႈတီႈၶဝ်လႃႇ ေတႃႇၼင်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တမ်ႉဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီးသင်ေတႉေတႉ။ ေပႃးေတၵုမ်ႇမႃးလႃႇၵၼ် ဝႃႈၵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆႉ ေတႁဵတ်းႁ်ႂႈမိူင်းတႆး ေတတႅၵ်ႇယႆႈႁႅင်းလိူဝ်ေသၼႆႉၵူၺ်း။
- ေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်း SSPP/SSA
ယူႇတီႈတၢင်ႇတူဝ် ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼ်ႂးၸုမ်းေသ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တၢင်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မၼ်းေၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီးလွင်ႈလၢၵ်ႈလၢႆးသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ
မိူၼ်ၵၼ်တၢင်းၵႂႃႇလၢတ်ႈႄၼဝႃႈ ေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ပႃႇတီႇၼႆႉ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်မႃးၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယူႇတီႈ ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တူၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ေတလႆႈဝႃႈပဵၼ် မူႇပိူင်တႆး ဢမ်ႇၼၼ် တွင်ႇၵီးမူႇ ၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
မူႇပိူင်တႆးဢမ်ႇၼၼ် 8 ၸိုင်ႈမိူင်း
မူႇပိူင်တႆး ဢမ်ႇၼၼ် တွင်ႇၵီးမူႇ ၼႆႉမၼ်းပဵၼ် မူႇပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶႄရႇသီႄလႈ ၾႅတ်ႊတႄရႊၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈယူႇ။ ၼ်ႂးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် SSPP ႄလႈ NSPNC တီႈဝဵင်းႄၼႇပီေတႃႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တူၵ်းယွၼ်း ႁ်ႂႈမိူင်းမၢၼ်ႈေၵႃႈ မီးမိူင်းမၢၼ်ႈႁင်းေၶႃႈ ႁ်ႂႈပဵၼ် (8) ႄၸႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈေၵႃႈႁ်ႂႈမီးႁင်းေၶႃ ေပႃးၼၼ် မၼ်းၸၢင်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၼႆမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ယူႇတီႈၽၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ NSPNC ယႃႇေပႉ ေတႉ ပၵ်ႈပႅတ်ႈေသ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉပဵၼ်လႆႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉၼႆယူႇ။ မူႇပိူင်ဢွၼ်ၵူၺ်းေၵႃႈဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်သင်ၸွမ်း ေတလႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိူဝ်းတွၼ်းသင်ၶိုၼ်ႈမႃး။
ၵၢၼ်မိူင်း ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး
ယူႇတီႈပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၵၢၼ်မိူင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ဢၢပ်ႈဝႆႉပၼ်တီႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ဝႆႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁ်ႂႈဢွၼ်ၼၢမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇယူႇ။ ေပႃးမႃးတူၺ်း ပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈႄၼပီေတႃႇပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ေၶႃယိပ်းၵမ် ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ေတႉ ၸၼ်ႉသုင်ယူႇ ၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ေပႃးတၢင်းလင် ၵၢၼ်သိုၵ်းသမ်ႉတိုၵ်ႉလႆႈပိုင်ဢိၵ်ႇဢဝ်တီႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၵမ်ႉၼမ်ဝႆႉႄလႈ ၵၢၼ်မိူင်း ၵႂႃႇၼႃႈလႆႈသုင်ေသတႃႉေၵႃႈ ေပႃးၵၢၼ်သိုၵ်း ဢမ်ႇလမ်းၶိုတ်းလႆႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၺႃး ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၼပ်ႉထိုဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ေပႃးၵၢၼ်သိုၵ်းေၵႃႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ႁႅင်းေၵႃႈယ်ႂႇ ၵၢၼ်မိူင်းေၵႃႈ ယိမ်းတိုဝ်ႉၵမ်ဝႆႉၸၼ်ႉသုင်ၼႆၸိုင်ႈ လၢတ်ႈေၶႃႈလ်ႂ ပဵၼ်ေၶႃႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈသင်မႃးေၵႃႈယဝ်ႉ ပဵၼ်လႆႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉေၵႃႈ ပိူၼ်ႈတိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းယူႇ ၼႆမႃးမိူၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူႉတီႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၼ်ႂးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မိူင်းၸိုင်ႈတႆး ယ်ႂႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈသုတ်းေၵႃႈ ေပႃးမႃးတူၺ်း ႁႅင်းတႆး ၵူႈႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉ တူၵ်းလိုၼ်းပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇ ၵဝ်ၵုမ်ႇၶတ်းၶႃမ်ႂး မ်ႂးၵုမ်ႇၶတ်းၶႃၵဝ် ႁဵတ်းၼႆမႃး မီးၶၢဝ်းတၢင်း (60) ပီပၢႆယဝ်ႉႁိုဝ် ??? ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇမ်ႂႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တူၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇလီမီးမိူင်းမၢၼ်ႈႁင်းေၶႃၼႆေသတႃႉ ယူႇတီႈၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈေတႉ တိုၼ်းဢမ်ႇႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းၵမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈႈ ပိူၼ်ႈႁူႉတီႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း (တႆး) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်သိုၵ်းေၵႃႈ ယွၼ်ႉတႆးေတႃႇတႆးတိုၵ်းၵၼ်ႄလႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ေၵႃႈ တၢင်းသွင်ၽၢႆႇသွင်တၢင်း မၼ်းတိုၼ်းမီးလွင်ႈတူၵ်းသူမ်းၼမ်ဝႆႉေတႉေတႉ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီးေၵႃႈ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ် ယူႇတီႇၽၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၼပ်ႉသၢင်ႈ ႁၼ်ဝႆႉလွၵ်းဢူၼ်ႈႁဝ်းဝႆႉၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇႄလႈ ၸၢင်ႇဢဝ်ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ႁႅင်းသင်ေတႉေတႉ လိူဝ်ေသဝႃႈ ေတႁဵတ်းႄၼေတႃႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁ်ႂႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး (60) ပီပၢႆၶဝ် ၵမ်ႉဢမ်ႇယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ၶဝ်လီၵၼ် ၵမ်ႉထႅမ်ႈၵၼ်ယူႇ ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း PDF ၼႆႉ တိုၼ်းၶ်ႂႈပဵၼ် ၽၢႆႇၵဝ်းယႃႉဝၢၼ်ႈမိူင်းႁိုဝ်ၼႆမႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
- ေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်း NDAA
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတၢင်း ၸုမ်းမိူင်းလႃးၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ယူႇတီႈၸုမ်းသိုၵ်းမိူင်းလႃးၶဝ်ေၵႃႈ တူၵ်းယွၼ်းႁ်ႂႈမီး ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ေပႃးမႃးထတ်းသၢင်ႈတူၺ်း ၼ်ႂးလၵ်ႉမိူင်း 2008 ၼႆႉ ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼ်ႂး လၵ်ႉမိူင်း 2008 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းမိူင်းလႃးၶဝ် ပဵၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉ လိူဝ်ေသဝႃႈ ပွင်ၸ်ႂပၼ်ၵၼ်ၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။
မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်သမ်ႉၶ်ႂႈယၢၵ်ႇ ၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ ၸၼ်ႉႄၸႈမိူင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမိူင်း လႃးၶဝ်သမ်ႉ ၶ်ႂႈယၢၵ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉတိူင်းၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၼ်ႉၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းေၶႃႈ။ ေပႃးဢဝ်မၢၵ်ႇတႃ ၵူၼ်းမိူင်းယူဝ်း ယူဝ်းေသတူၺ်းေတႉ ေတဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ေပႃးပဵၼ်ၶဝ်ၼင်ၵၼ် မူတ်းယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႉဢမ်ႇၵုမ်းၵမ်ၶဝ်ၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ေပႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႁင်းေၶႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးသုၼ်ၼမ်လိူဝ်ေသၼႆႉထႅင်ႈၼႆေၵႃႈဝႃႈလႆႈပႃးမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။
ၸုမ်းသိုၵ်းမိူင်းလႃး
ေပႃးမႃးတူၺ်း ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် (3)ၸုမ်း (UWSA/SSPP/NDAA) (1)ၸုမ်း (SAC) ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ်ၼႃႈတႃလီႄလႈ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ႈၸွမ်းေၶႃႈတၢင်ႇယွၼ်းတႅၵ်ႈတႅၵ်ႈလႅင်းလႅင်းလီၼၼ်ႉ ေတမီးေၶႃႈတူၵ်းယွၼ်း ႄၸႈမိူင်းဝႃႉ ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ (UWSP/UWSA) ၵူၺ်း လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်မႃးလဵၼ်ႈလွၵ်းႄၼ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵူၺ်း မိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ေတႁဵတ်းႁ်ႂႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမ်ႂႇမိူင်းမၢၼ်ႈႁူဝ်ၶႆႈၼၼ်ႉ ေတပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ၵူၺ်းၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ၶုၼ်သႃႇ
ပီလိူၼ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်သႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၶုၼ်ဢၢႆႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ) ပႃႈသႅင်ၸုမ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး) ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ 17.2.1934 တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈၽႃၽိုင်ႈ၊ ဢိူင်ႇလွႆမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးသႃႇ။ ၸိုဝ်ႈၶႄႇတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢင်းၶျီႈၾူ Chang Chi-fu 張奇夫[1]သေ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၸၢင်း။ လႆႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းလိူတ်ႈၶိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃႈမၼ်း သဵင်ႈၵႂႃႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ မၼ်းၸၢႆးတိုၵ်ႉၵေႃႉလဵၵ်ႉ။ မႄႈမၼ်းၸၢႆး ပႃႈၼၢင်းၸုမ်ႈၼႆႉ သမ်ႉႁၢင်ႈလီလႄႈ ၶိုၼ်းတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျီႇ (ၵိၼ်မိူင်းမိူင်းတွမ်း၊ မဵဝ်ႉၸႃးမိူင်းတွမ်း)။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၢႆးသႃႇ ဢႃႇယုလႆႈ 5 ၶူပ်ႇ လႆႈၵႂႃႇယူႇၸွမ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်ယီႈသႆႇသေ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း တၼ်းထိုင် ၸၼ်ႉသွင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၺႃးပၢၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ လႆႈဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းပႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်း သိုပ်ႇသူင်ႇမၼ်း သွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶေႇ တေႃႇပေႃးဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇတႅမ်ႈလႆႈ၊ ယင်းသွၼ်ပၼ်ထႅင်ႈ လၢႆးလဵင်ႉမႃႉလႄႈ ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ 1949 သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ KMT လႆႈၵၢၼ်ႉသုမ်း သိုၵ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၶေႇလူင်သေ ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈမႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၽႅဝ်မႃးၸဵမ် လွႆမေႃႇ။ ၸၢႆးသႃႇ လႆႈႁၼ် သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ် မႃးၸူၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း မႃႉလႃးဝူဝ်းၵႂၢႆး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃမၼ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇယုမၼ်းၸၢႆး တိုၵ်ႉမီး 10 ၶူပ်ႇသေတႃႉ ၼႂ်းၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ဢဝ်လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈသေ ပႄႉၵိၼ်ၵၼ် ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလွင်ႈတဵၵ်းတဵင်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းၸႂ်မၼ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။
တင်ႈတူဝ်ႁင်းၵူၺ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ မၼ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈ သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ်။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸင်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၶႄႇၽိူၵ်ႇသေ တင်ႈပဵၼ် တပ်ႉႁင်းၵူၺ်း မီးမႃးၵူၼ်း ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း။ ထိုင်မႃး 1963 ၸင်ႇသွၼ်ႈတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈသေ တင်ႈပဵၼ် ၸုမ်းၵႃႇၵွႆႇယေး လွႆမေႃႇ။ (15.6.1964) တီႈပၢင်ၵုမ် လွႆမေႃႇ မီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ်-
- ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး လွႆမေႃႇ။ (လုၵ်ႈၶိုင်ႈတႆးလႄႈၶႄႇ)
- ပူဝ်ႇတေႇဝိင်ႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ပွႆးတိုၵ်းတၢင်ႉယၢၼ်း 1959။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)
- ၸဝ်ႈသူးလၢႆး လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး မိူင်းၵႅတ်ႈ။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)
- ၸဝ်ႈသႅင်မိူင်း လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး မိူင်းဝၢၼ်ႈတူၼ်း။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝ)
- ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ် လုၵ်ႈမဵဝ်ႉၸႃး ၼမ်ႉမေႃႇမိူင်းလႅင်း။ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ)
ၸိူဝ်းၶဝ် ၸင်ႇႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်း ႁႅင်းၵွင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မီး 1900 ၵေႃႉ၊ ၸင်ႇလုၵ်ႉဢဝ် မိူင်းလွႆမေႃႇ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၶၢမ်ႈတႃႈၶူင်း တီႈတႃႈဝိုၼ်းၼွင်း ပၢင်ၵၼ်းႁွၵ်ႇ သိုပ်ႇၶၢမ်ႈတၢင်းၵႃး ပွတ်းမိူင်းပဵင်း၊ မိူင်းၶွၼ်၊ မိူင်းပၵ်ႉ၊ မိူင်းလုင်း၊ ၶၢမ်ႈၼမ်ႉသၢႆ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းထႆး ပွတ်းဝၢၼ်ႈၽၵ်းၵီး၊ ႁူၺ်ႈဢိုၼ်ႈ ထိုင်ဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ ၸင်ႇတင်ႈပဵၼ် ငဝ်ႈၸိုင်ႈသေ တင်ႈပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း Shanland United Army ။ တုင်းတပ်ႉသိုၵ်းပဵၼ် "လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ သီလိူင်ၼိူဝ်ပိုၼ်ႉ သီသွမ်ႇၼုမ်ႇလႄႈ လၢဝ်ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ"။ ပူၵ်းတင်ႈငဝ်ႈၸုမ်း တမ်ႈတီႈ 1. လွႆမေႃႇ (မိူင်းတႆး)။ 2. ႁိၼ်တႅၵ်ႇ (မိူင်းထႆး)သေ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသႅင်မိူင်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသူးလၢႆး ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးမိူင်း၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလင် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသိုၵ်း၊ ၸဝ်ႈလႅင်းၸိုၼ်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်ယဝ်ႉ။
ၶုၼ်သႃႇတူၵ်းၶွၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈပဵၼ် ၵႃႇၵွႆႇယေးၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်းၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းတႆး တေႃႇႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆးသေ သမ်ႉဢဝ် ၵူၼ်းမႂ်ႇမႃးၽိုၵ်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼိုင်ႈၸုပ်ႈလႂ် 600 မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ 800 ၵေႃႉ၊ ပၢင်ၽိုၵ်းႁိုင်ႁူၵ်းလိူၼ်၊ ဢွင်ႈတီႈၽိုၵ်းသမ်ႉပဵၼ် မိူင်းသွင်၊ ႁိၼ်တႅၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈဝၼ်း (6-7.07.1967) တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်းS.U.A လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်းၸုမ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ K.M.T တီဝၢၼ်ႈၵႂၢၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း။ လွင်ႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်။ ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈ S.U.A တင်း ၶႄႇၽိူၵ်ႇ K.M.T ပဵၼ်ႁူဝ်ႉ ႁႄႉတိုၵ်းၸုမ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမၢၼ်ႈ (CBP)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶုၼ်သႃႇ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ် တီႈတူၼ်ႈတီးသေ တိၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်း (17.10.1969)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶုၼ်သႃႇလႆႈၶၢမ်ႇတီႉၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်း ၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈသေတႃႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ တပႄးမၼ်း ၵႂႃႇထူပ်းမၼ်းၼႂ်းထွင်ႇ မိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶုၼ်သႃႇတိုၼ်းၵမ်တႃမိုဝ်းဝႆႉ တင်းသွင်ၶွၼ်တႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ယႃႇပေၽႃႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ သိုပ်ႇၵမ်ဝႆႉၼႆလႄႈ ၸိူဝ်းတပႄးမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈ။
ၸတ်းၵၢၼ် လႅၵ်ႈၵူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆး ႁူမ်ႈပွင်း ၸဝ်ႈၾႃႉလင်၊ ၸဝ်ႈသူးလၢႆး၊ ၶျႃႇလီႇ လႄႈ ပူဝ်ႇပီႇတိူဝ်ႇ ၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ် ဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၵႂႃႇတီႉၺွပ်း မေႃယႃရုသျႃးသွင်ၵေႃႉ တီႈႁူင်းယႃလူင်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ ႁွင်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ၊ ၸင်ႇဢဝ်မေႃယႃသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ႁဵတ်းတူဝ်ယိူဝ်ႇသေ ယွၼ်းလႅၵ်ႈဢဝ် ၶုၼ်သႃႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၶွၵ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်း သူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉလႄႈ တင်းမိူင်းရုသျႃး တိုၵ်ႉပဵၼ် ဢူၺ်းလီၵၼ်။ ၸင်ႇမီး ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ၵရဵင်းသၵ်ႉ ၶျမ်းမၼၼ်း ၶဝ်ႈၵႄႈဢွၵ်ႇၵၢင်ပၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ မၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇၽွမ်ႉသေ ပွႆၶုၼ်သႃႇဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃး မိူဝ်ႈ (07.09.1975)ယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ တိုၵ်ႉလႆႈထုၵ်ႇ သၢႆၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ ပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းယူႇ တႃႇသေႇ။
ၶုၼ်သႃႇ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင်မႃး (07.02.1976) ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းမၼ်း 7 ၵေႃႉ၊ ၵွင်ႈပွတ်း 5 လဝ်း၊ လႅဝ်း 1 မၢၵ်ႈ ဢိၵ်ႇငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သွင်သႅၼ်ၵျၢပ်ႈသေ ၸင်ႇဢွၵ်ႇပၢႆႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈမႃး မိူင်းတႆး ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းယႆ သိုပ်ႇပူၼ်ႉမိူဝ်းတၢင်း မိူင်းတွမ်း ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇသိုပ်ႇလူင်းမႃး တေႃႇထိုင် လၵ်းတႅင်ႇ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။
သၢင်ႈၸိုဝ်ႈသၢင်ႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 1977 ၼီႈ ၶုၼ်သႃႇယူႇတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းႁိၼ်တႅၵ်ႇသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်း 6 ပီ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ႁၢႆ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆသေ ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇ ၸုမ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် လုမ်ႈၾႃႉ DEA လႄႈ တေႃႇထိုင် တႅၼ်းၽွင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မႃးထူပ်းၶုၼ်သႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ။ ၶုၼ်သႃႇၼႆႉ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈလူင်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၽိၼ်ႇ Opium King ယဝ်ႉ။ မၼ်းယူႇသဝ်း တီႈႁိၼ်တႅၵ်ႇသေ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၽိုၵ်းသိုၵ်း သေဢမ်ႇၵႃး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ႁႅင်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢႆးၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၼင်ႇၼႆ-
- မႄးၵုမ်းထၢတ်ႈၵဝ်ႇ ထၢတ်ႈၵႃၶမ်း ဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ။
- ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဝိႁၢၼ် ဝတ်ႉၵႃၶမ်း ႁိၼ်တႅၵ်ႇ။
- ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၶႄႇ။
- ပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ် "ႁူင်းႁဵၼ်းၼုမ်ႇႁၢၼ်" သွၼ်လိၵ်ႈတႆး။
- ႁဵတ်းသၢင်ႈ "ႁူင်းၽိမ်း" ပေႃႉဢွၵ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး။
- ၵေႃႇသၢင်ႈၼွင်လူင်ၵဵပ်းၼမ်ႉ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်လႆႈၸႂ်။
- သၢင်ႈၶူဝ်ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶမ်း ထႆသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးလႄႈၾႆးၾႃႉ။
ဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇႁိၼ်တႅၵ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်သႃႇ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တမ်ႈတီႈ လႅၼ်လိၼ်ထႆးတင်းမၢၼ်ႈသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁႅင်းသိုၵ်း မီးမႃး မွၵ်ႈ 6000 ၵေႃႉၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇတႃၵမ်ႇၽႃႇတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵႄႇယႃႈ Opium Warlords ၼႆယူႇ။ ထႆးၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်ၽေးၶဵၼ်ယႃႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းထႆးလႄႈ ထိုင်မႃး 1982 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇဢဝ်တပ်ႉႁၢၼ်ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် 800 ၵေႃႉ မႃးလိုပ်ႈၶုၼ်သႃႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်၊ (21.1.1982) ၸုမ်းၶုၼ်သႃႇ လႆႈဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ် ႁိၼ်တႅၵ်ႇ။ ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈသူးလၢႆး ၵႂႃႇယူႇမိူင်းၵၢၼ်း ႁိမ်းမိူင်းႁႅၼ်၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလင် သမ်ႉၵႂႃႇယူႇတီႈ လွႆလၢင်းမိူင်းယွၼ်း။
တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ ၶုၼ်သႃႇ ဢွၵ်ႇၽၢတ်ႇယၢၼ် ၼႂ်းလိၼ်ထႆး ၵႂႃႇယူႇၼႂ်းလိၼ်တႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ၽွင်း ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း TRC ယိုၼ်းမိုဝ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢၼ်မီးလၵ်းၼမ်း 5 ၶေႃႈ-
- ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ
- တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ
- ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းမိူင်း
- သၢၼ်ၶတ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ။
ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီး ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸၢမ်မႂ်ႇ (SSA-S) ၶဝ်ႈပႃး ႁူမ်ႈႁွမ်းလႄႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ "ၶွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး Tai Revolutionary Council ထိုင်မႃး (21.07.1985) ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း ဢၼ်ၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မူႇလဵဝ်ၸုမ်းလဵဝ်။ ၶုၼ်သႃႇ ၶၢႆႉမႃးတင်ႈငဝ်ႈငုၼ်း တီႈႁူဝ်မိူင်း၊ မိူင်းမႂ်ႇသေ သၢမ်ၸုမ်းဢၼ်မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ၸင်ႇပိၼ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး Mong Tai Army လႄႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွင်ႇသီႇမႄးပွင်ၸိုင်ႈတႆး Shan State Restoration Council။ ၼႂ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ၊ မီးမႃးပွႆးလူင်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း တေႃႇထိုင် ၸုပ်ႈ(18-27) ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမီးမႃးထိုင် 40,000 (သီႇမိုၼ်ႇပၢႆ)။
တႄႇဢဝ် 1985 ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁႅင်းၵၼ် ပဵၼ်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးသေယဝ်ႉ ၼႃႈတီႈၶဝ် ၵွၼ်းဢုပ်ႉလႆႈ လႅၼ်လိၼ် ထႆးလႄႈမၢၼ်ႈ တႄႇဢဝ် မႄႈႁွင်ႈသွၼ် တေႃႇထိုင် မႄႈသၢႆသေ ပဵၼ်မႃး ၽူႈၵဵဝ်ႇၵပ်းယႃႈမဝ်းၵမ် တမ်ႈတီႈ သၢမ်လဵမ်ႉထွင်းၶမ်း Golden Triangle ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢဝ်းပီ (1974-1994) ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထႅၼ်ႈလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးဝႆႉယူႇ။ ယႃႈမဝ်းၵမ် (ယႃႈၽိၼ်ႇၽိူၵ်ႇ) ဢၼ်ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သၢမ်လဵမ်ႈထွင်းၶမ်း (မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းထႆး လႄႈလၢဝ်း) သေ ႁွတ်ႈၵႂႃႇ တႄႇဢဝ် 5 % တေႃႇ 80 %။ ယႃႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ သၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်းၼႆႉ ၸိုၼ်ႈသႂ် 90% သေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းၵၢတ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ DEA ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်သႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉၵႃႉၶၢႆၼႆယဝ်ႉ။ [2]
ပွႆးတိုၵ်းလွႆလၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပွႆးတိုၵ်းလွႆလၢင်း(မိူင်းယွၼ်း)ၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်း ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး M.T.A လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းဝၽွမ်ႉႁူမ်ႈ U.W.S.A သွင်ၸုမ်း တိုၵ်းၵၼ် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပီမၼ်းသေ သိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ လုသုမ်းၼမ် ၼင်ႇၵၼ်၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ လူႉတၢႆ ဢမ်ႇတႅမ် 5000 ၵေႃႉ။ ပွႆးတိုၵ်းလွႆလၢင်း ပဵၼ်လူၺ်ႈ-
- ပွႆးတိုၵ်း ႁိမ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၶၢႆ ၶဝ်ႈၸူးမိူင်းထႆး
- ပွႆးတိုၵ်း ဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈသုၼ်တူဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သွင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇယွမ်းမႃႇၼတေႃႇၵၼ်
- ပွႆးတိုၵ်းၵႆႇသွင်တူဝ် တေႃႇၵၼ် ဢၼ်မီးၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၸၼ်ၸိူၵ်ႈပႃႈလင်။
သတီႇၾိၼ်ႇရၢႆႉ မႃးထူပ်းၶုၼ်သႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1988 ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇမိူင်းဢေႃးၸတြေးလျ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သတီႇၾိၼ်ႇရၢႆႉ Stephen Rice (journalist) လုၵ်ႉမိူင်းထႆး လၵ်ႉလွမ်ၶဝ်ႈမႃး ႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၶုၼ်သႃႇ၊ ၶုၼ်သႃႇဝႃႈ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်သူၼ်ယႃႈ တေမႅၼ်ႈငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢေႃးၸတြေးလျ လၢၼ်ႉ 50 သေ တေၶႂ်ႈၶၢႆပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ 8 ပီ၊ ပေႃးပၼ်လႆႈၼင်ႇၼၼ် လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် တေလၼ်ၶဝ်ႈမႃး မိူင်းမိူင်းဢေႃးၸတြေးလျလႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တေၵိုတ်းၵႂႃႇ ... ၼႆသေတႃႉ တႅၼ်းၽွင်းၷရႅတ်ႉဢီႇဝိၼ်ႇ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် တုၸရိူၵ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉလႆႈၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢေႃးၸတြေးလျၶဝ် ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၶုၼ်သႃႇယဝ်ႉ။ [3]
ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢပ်ႇမႂ် ၶုၼ်သႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
1989 တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ၼိဝ်းယွၵ်ႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢပ်ႇမႂ် ၶုၼ်သႃႇ လွင်ႈဢၼ် ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဢဝ် ယႃႈမဝ်းၵမ် 1000 တၢၼ်ႇ သူင်ႇႁႂ်ႈထိုင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆလႄႈ ၶုၼ်သႃႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ "သင်ဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သိုဝ်ႉဢဝ် ယႃႈဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈၸိုင် ယႃႈမဝ်းၵမ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေ ဢမ်ႇဢဝ်ပိုၼ်ၶၢႆ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်မၼ်းသေ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ၶၼေႇတီႇယၼ်ႇ (Canadian journalist Patricia Elliott) ပၢတ်ႉထရိၵ်ႉသီးယႃး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၽူႈထႆႇႁၢင်ႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ပႅင်ႉၶွၵ်ႉပူတ်ႉ သုပိၼ်းၶုၼ်းၵႅဝ်ႈ (Subin Kheunkaew)မႃးႁူပ်ႉထူပ်း တွင်ႈထၢမ် ၶုၼ်သႃႇ တမ်ႈတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ႁူဝ်မိူင်းယဝ်ႉ။ [4] လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶုၼ်သႃႇ လွမ်ၵပ်းသိုၵ်ႇ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် UN သေ ၶႂ်ႈမွတ်ႇၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၽိၼ်ႇမၼ်းသေ တေၽိူမ်ႉပၼ်ငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ 210 လၢၼ်ႉ၊ တႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တေႃႇလႃႇ 265 လၢၼ်ႉ၊ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈတႅၼ်းတၢင်ယႃႈ၊ တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 89.5 လၢၼ်ႉ ၼႆၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းသူင်ႇၶၢဝ်ႇလပ်ႉ blackmail သေ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းမၼ်းယူႇ။ [5] တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ် ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၵႃႉၶၢႆယႃႈပၼ် ၶုၼ်သႃႇတႄႉ ပဵၼ်မၸဵင်ႇဝိၼ်း (ပၢၼ်းသေး) ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။[6]
MTA မိူၼ်ၽၢႆပင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
(7.1.1996) တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၶုၼ်သႃႇပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈ တမ်ႈတီႈႁူဝ်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်မႃးၼႂ်းၶၢဝ်ႇTV မၢၼ်ႈ၊ ထႆးသေ ၵူၼ်းတင်းမိူင်း တင်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢွၼ်ၵၼ် ဢၢမ်းသေ လႆႈႁူႉႁၼ်ၵႂႃႇ။ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ဝၢင်းၶိူင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိုင်ႈပိူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ-
- ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈ သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ (ပေႃးတေယိုဝ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉပူင်ၶေႃႈပူင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးမၢၵ်ႇၵွင်ႈ တႃႇယိုဝ်းမၢၼ်ႈ၊ ပေႃႈယိုဝ်းဝ၊ တႆး၊ ပဢူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သမ်ႉဢမ်ႇၸိုၵ်း)
- ဢမ်ႇမီႈလၵ်းၼမ်း ပိူင်ၵၢၼ်တႅၵ်ႇလႅင်း။
- ဢမ်ႇမီးလွၵ်းပိူင် ၽႄဢမ်းၼၢတ်ႈ မမိူၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢွၼ်ႇ (ဝၢႆးၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းလူႉၵႂႃႇ ဢမ်းၼၢတ်ႈယႂ်ႇလူင် ၵူၺ်းမီးတီႈၶုၼ်သႃႇၵေႃႉလဵဝ်)
- ဢမ်ႇဝၢင်းၽႅၼ် လွၵ်းၵၢၼ်မႁႃႇပိဝ်ႇႁႃႇ ၽၢႆႇသိုၵ်းတႅတ်ႈတေႃး။
- ယွၼ်ႇယၢၼ်း လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း လွင်ႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် (ပေႃႈပဵၼ်တႆး ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ၼႃႈတီႈ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶႄႇ ပၼ်ၼႃႈတီႈ)
- မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။
- ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵၢၼ်းယွတ်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ (ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လႅင်ႈႈပၢင်ႇၾ၊ တိုၼ်းယႂ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ်တိပိူဝ်ႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူဝ်မႃးပႄႉပုၼ်ႈ ၶဝ်ၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈတႆးၼၼ်ႉလႄႈ ၶဝ်ႁႃလွၵ်းလၢႆး တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းသေ ဢင်တၢႆပႅတ်ႈ ဝၢႆးလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၵၢၼ်းယွတ်ႈ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၶုၼ်သႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းၸုမ်း M.T.A ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ထိုမ်ႈပႅတ်ႈသေ ပၢႆႈဢွၵ်ႇတပ်ႉ ၵူႈတီႈတီႈလႄႈ ၵွၼ်းထိင်းၵၼ် ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ)
- ၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းမႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈ မွၵ်ႈ 80% ၼႆႉ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈသေ တဵၵ်းၺွပ်းမႃႈႁဵတ်းသိုၵ်း (ယွၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်လႆႈ ႁဵင်းၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်သေ ဝႆႉမိူၼ် ၵူၼ်းၸၢၵ်ႈ)
- ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ 16 ၸုမ်းၵေႃႈ ၵိုတ်းသိုၵ်းၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ။
- ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၽွင်းၵႂင်သေ ႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇလွတ်ႈ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈႁူဝ်မိူင်း ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ၵူႈတီႈတီႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈ။ တီႈႁူဝ်မိူင်းတႄႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် တိၼ်ထုတ်ႉ ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ် မႅင်းမီႈသေ မႃႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။ ပၢႆႉတီႈၼိူဝ်ၶဵင်ႇၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ "' ပၢင်ပွႆး M.T.A ဢၢပ်ႈၶိူင်ႈယိပ်း ထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၶဝ်ႈၼႂ်း တူင်ႇဝူင်း မၢႆမီႈ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉတႅမ်ႈဝႆႉ '"M.T.A အဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်အစိုးရထံ လက်နက်အပ်နှံ၍ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်သည့် အခမ်းအနားၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈ ၼိူဝ်ၶဵင်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶုၼ်သႃႇ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလင်၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇ၊ ၸဝ်ႈမိူင်းၶွၼ်း၊ ၸဝ်ႈၶႂၢၼ်မိူင်းသေ တီႈဝၢင်းမၢၵ်ၼင်ႁူဝ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢႅမ်ႇထီႇဢေႇ ၼင်ႈငဝ်သေ ထူၺ်ႈၸႂ်လူင်ယူႇ။[7] တႃႇတေ တိၺွပ်းၶုၼ်သႃႇသေ ဢၢပ်ႈပၼ် ၼႂ်းမိုဝ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ပၼ်ၵႃႈႁူဝ်မၼ်း တေႃႇလႃႇ 2 လၢၼ်ႉသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈတူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶုၼ်သႃႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ၵႂႃႇတူၵ်းလူင်းဝႆႉ တီႈမၢၼ်ႈလႄႈ ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈ ၸင်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ်မၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ [8]
ဝၢႆးၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈ လႅၵ်ႈဢဝ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၶဝ်ႈတူင်ႇဝူင်းမၢႆမီႈ၊ ဢၢင်ႈဢၢၼ်းဝႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတူၵ်းလူင်းသေဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢတ်ႇယၢၼ် ဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈၽႂ်ၽႂ်မၼ်းမၼ်း၊ ၼုမ်ႇႁၢၼ် ဢၼ်ၽုၵ်ႇၽင်ဝႆႉပဵၼ် ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢင်ၸိူဝ်း သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ မၢင်ၵေႃႉလႆႈတၢႆႁၢႆ၊ မၢင်ၸိူဝ်းပၢႆႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈမီး။ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ၶိုၼ်းတင်ႈပဵၼ် တပ်ႉS.S.A (south)၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းမူၼ်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းမႁႃႇၵျႃႇ၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလႅင်းသႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉသေ သိုပ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵင်ႇ ၵုမ်းထိင်းၼႃႈတီႈၽႂ်မၼ်းၵေႃႈမီး။
ၶုၼ်သႃႇၶွတ်ႇယွတ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးဝၢင်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ တူဝ်ၶုၼ်သႃႇၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်မိူဝ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းမႆႉၵဝ်ႇ သွင်ၸၼ်ႉ၊ ႁိမ်းၼွင်ဢင်းယႃး ပႃႈတႂ်ႈ သၢႆၶၢဝ်ႇလပ်ႉ (MIS)ယူႇ။ ယူႇသဝ်းတီႈ တႃႈၵုင်ႈသေ တင်ႈပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶွမ်ႇပၼီႇ လၢႆလၢႆဢၼ်သေ ၶုၼ်သႃႇလႆႈၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈဝႃႈ ဢူးထႅတ်ႉဢွင်ႇ (ဦးထက်အောင်)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်သင်တႄႉတႄႉသေတၢႆၼႆတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉၸႅင်ႈ။ ၵူၺ်းလၢမ်းဝႃႈ မၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ယဝ်ႉ တၢႆၽၢၵ်ႇ သမ်ႉပဵၼ်ထႅင်ႈ လိူတ်ႈလိူဝ်သေ သဵင်ႈၸူဝ်ႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈ (26.10.2007) ၽွင်းဢႃႇယု လႆႈ (73)ပီ၊ တူဝ်တၢႆမၼ်း လႆႈဢဝ်ၵႂႃႇၽင်ဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ပႃႇၸႃႉယေႇဝေး ဢၼ်မီးတီႈ ဢုၵ်ႉၵလႃႇႁွင်ႇ။ [9] ပၢင်မႃႇသႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉမၼ်း တပႄးမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၶိုၵ်ႉႁဵတ်းၵိုၼ်းယူႇသေတႃႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၶႂၢင်းပၼ်။
ငဝ်းတူင်ႉ လွင်ႈၶုၼ်သႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တမ်ႈတီႈ ငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်း ပီ 2007 ၼႂ်း American Gangster (ၵူၼ်းႁၢႆႉဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ ၸၢႆးငဝ်းရိၵ်ႉယၢင်း Ric Young ႁဵတ်းၵူၼ်းႁၢႆႉ တၢင်တူဝ် ၶုၼ်သႃႇယဝ်ႉ။ [10][11] ငဝ်းတူင်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ မီးၼႂ်းယူႇထုပ်ႉ Khun Sa: Opium Warlord (documentary), Lord of the Golden Triangle ၸိူဝ်းၼႆႉ လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၶုၼ်သႃႇလႄႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢိၵ်ႇၼႃႈၵၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Khun Sa's Decline (坤萨的没落)" (in Chinese)၊ China Central Television၊ 2002-06-18။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2006-12-02။။
- ↑ Khun Sa, a drug warlord, The Economist, 8 Nov 2007; retrieved 2010-4-8
- ↑ "Questions Without Notice - Khun Sa: Heroin Supply". Senate Hansard. 26 April 1988.
- ↑ Elliott, P.W. "How 'Prince of Death' sees bright future for Shan. Bangkok Post. July 19, 1990, p. 8
- ↑ Elliott, P.W., "A man who only wants the right to 'enjoy his own garden'...at a price. Bangkok Post, July 19, 1990, p. 9
- ↑ Bertil Lintner (1999). Burma in revolt: opium and insurgency since 1948. Asian Silkworm Press. p. 306. ISBN 974-7100-78-9. Retrieved 12 April 2011.
- ↑ ၸၢႆးၶိူဝ်းလိူၼ် (ၵဵင်းတုင်)၊ႁိူၼ်း၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 40,41။ ပီ 2015
- ↑ ခွန်ဆာ ဦးဆောင်သော MTA အဖွဲ့ ဘာကြောင့် လက်နက်နဲ့ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်ရသလဲ
- ↑ cookie (4 November 2007). "Khun Sa". Find A Grave. Find A Grave, Inc. Retrieved 26 August 2012.
- ↑ LAmanager.com (2012). "Our Talent". LA Management. LAmanager.com. Retrieved 26 August 2012.
- ↑ Brian (14 July 2012). "The 20 Richest Drug Dealers of All Time". CELEBRITY NET WORTH. CELEBRITY NET WORTH. Retrieved 26 August 2012.


text:
ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ႁဝ်းၵႆႉလႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇပႅင်မႄးလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈ သူၼ်ၸႂ်လႄႈ ၵူၼ်းတႅမ်ႈ ၵူၼ်းဢၢၼ်ႇ ၵူၼ်းသူင်ႁဝ်း မၼ်းဢေႇလႄႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ထုၵ်ႇပိူၼ်ႈတဵၵ်းတဵင် တဵၵ်းႁႅတ်ႉလႄႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁဝ်းဢမ်ႇမီးႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းႁင်းၵွႆး ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ဢမ်းၼၢတ်ႈပူၵ်းပွင် လႄႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိုဝ်။
လီၶႆႈၸႂ်တူၺ်းယူႇ မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယူႇယိုၼ်းယၢဝ်း မႃးၼႂ်းလူၵ်ႈ(လူဝ်းၵ)လုၵ်ႈၼႆႉ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ၼပ်ႉႁဵင်ပီၼႂ်းၵုၼ်လူင် ဢေႊသျိူဝ်ႊလႄႈ ယၢမ်ႈၸႂ်ႉတို ဝ်းလိ ၵ်ႈႁၢင်ႈတူ ဝ် မႃးမိူ ၼ် ၵူ ၼ်းၶိူ ဝ်းၶႄႇ ၶဝ် ဢမ်ႇပၢႆႈ ပိူင်ႈၵၼ်။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢွၼ်ၼႃႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၽွင်းငမ်းတေႃႇ ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းတႆးၵဝ်ႈႁႆးႁေႃ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ပီ တေႃႇမႃးထိုင်ပၢၼ် ၸဝ်ႈလူင်ၶမ်းႁူင်ၾႃႉ သႅၼ်ဝီ တူၼ်ထူၼ်ႈ 56 ၵိၼ်မိူင်း 1733-1751 ၽွင်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မင်း တုင်း တင်ႈႁူင်းဢိတ်ႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းသႅၼ်ဝီ ၸင်ႇႁႂ်ႈ မေႃလိၵ်ႈလူင် ဢမၢတ်ႈလူင်မိူင်းၵိုင်ၵႂႃႇ သိုဝ်ႉၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ၸိုၼ်းမူၼ်း မႃးၸႂ်ႉလႄႈ သႂ်ႇၸမ်ႈၼႃႈၸမ်ႈတႂ်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ဢွၼ်ၼႃႈ ပၢၼ်ဢွၼ်ၼႃႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ဢိတ်းၼိုင်ႈလႄႈ လိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ႁၢင်ႈတူဝ်မူၼ်းမႃး။
ၽွင်းမိူဝ်ႈပီ 1935 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း
1 – ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ သႅၼ်ဝီ
2 – ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဵဝ် မိူင်းမိတ်ႈ
3 – ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ
4 – ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ယွင်ႁူၺ်ႈ
5 – ၸဝ်ႈၵွင်တႆး ၵဵင်းတုင်
ၶဝ်ၽွမ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇ ယွၼ်းသုၼ်ႇၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တႃႇတႆး တီႈသၽႃး ၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ လႄႈ ဢင်း ၵိတ်ႉၶဝ်သမ်ႉဝႃႈ- သူၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးပၵ်းမီးပိူင် တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးသူၼိုင်ႈတူဝ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်သွင်သၢမ်သဵင်တေႃႇထိုင်သိပ်းႁႃႈသဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ ပေႃးသူၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇ ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ တၵ်းလႆႈမူၼ်ႉမႄးၵုမ်းလိၵ်ႈ သူႁႂ်ႈမၼ်းတႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇ ၸၢင်ႈပၼ်သုၼ်ႇ ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇသူ – ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃးပီ1938 ၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇမႃးပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃၸိုင်ႈတႆးသေမီး Mr. Kinch ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်း ၼႃႈ ပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႇပေႃးၸ 1 – ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၵဵင်းတုင် ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းတႆးၶိုၼ်။ 2 – ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းလႃႉ ၼမ်ႉ ၶမ်း တူဝ်တႅၼ်းတႆးမၢဝ်း။ 3- ၸဝ်ႈဢုင်ႇၸိင်ႇ မိူင်းယႆ တူဝ်တႅၼ်းတႆးလူင် ၽွမ်ႉၵၼ် မူၼ်ႉမႄး ၵုမ်းၵေႃႇၵႂႃႇတေႃႇထိုင် ပီ 1940 ၼၼ်ႉ Mr. Kinch ၵေႃႈ လဝ်ႈယိုၼ်ႈထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်း ၵိတ်ႉၶဝ်လႄႈၸင်ႇမွပ်ႈမၢႆ လုင်းၵိင်ႉ (Mr.E.G.N Kinch) ႁူမ်ႈတင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈ မိူင်းတႆး တင်းၸဝ်ႈဝိယႃၼၼ်တ သင်ၶၸဝ်ႈ သႅၼ်ဝီ ၶဝ်ႈပႃး ၶိုၼ်းမႄးမၵ်းမၼ်ႈၸႂ်ႉမၢႆသဵင် 3 သဵင် – -: -. (မၢႆသဵင် ပဝ်ႇ – ၸမ်ႈၼႃႈ – ၸမ်ႉတႂ်ႈ) ပဵၼ်မႃးမၢႆသဵင် 5 သဵင် (- -, -; -: -. ) မၢႆ သဵင်ပဝ်ႇ ယၵ်း ယၵ်းၸမ်ႈ ၸမ်ႈၼႃႈ ၸမ်ႈတႂ်ႈ) မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် 5 သဵင် မိူဝ်ႈပီ 1950 (2493)။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉသြႃႇဢူးထုၼ်း(လႃႈသဵဝ်ႈ)ၸင်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆးတႃႇသွၼ်ဢၢၼ်ႇ သၢင်ႇပုၼ်းလူင်ၵမ်း တီႈ ၼိုင်ႈလႄႈ သၢင်ႇပုၼ်းလူင်ၵမ်းတီႈသွင်ၼႆသေဢဝ်ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ။
ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး တႃႇသွၼ်ဢၢၼ်ႇဢၼ်သြႃႇဢူးထုၼ်း ၶပ်းၶိုင်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႄႈ ထိုင်မႃးပၢၼ် မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ယၢင်းလႅင် ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး ၸင်ႇၽွတ်ႈ ႁႅၼ်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႃးသေႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၸၼ်ႉ ငဝ်ႈတေႃႇၸၼ်ႉႁႃႈ သေဢဝ်ပူင်သွၼ်တီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း။
တႄႇဢဝ်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တေႃႇထိုင် ၵၢပ်ႈပၢ ၼ်သိုင်ႇ တိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၵွၼ်း ၶေႃ ထိုင်ၶွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပေႃးဝႃႈ တီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁႃႈသိပ်းလိူဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇ တွပ်ႇပူၼ်ႉပႃးလိၵ်ႈတႆးၸိုင် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉလႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉယဝ်ႉ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈ သႂ်ႇလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈတေႃႇ ၵၼ်ၼႆ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈႁဵင်းလိၵ်ႈသူင်ႇၵၼ် ၵေႃႈ တိုၼ်းမီး သုၼ်ႇႁႂ်ႈထိုင်ၵၼ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၵွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈမိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈ မိူင်း (2-3-62) လိၵ်ႈလၢႆးတႆး မီးသုၼ်ႇလႆႈပူင်သွၼ် ၼႂ်း ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈၸဝ်ႈၾႃႉ တႆးတင်းလၢႆၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းတီႉမတ်ႉၵုမ်းၶင်ပႅတ်ႈမူတ်း သဵင်ႈသေလုင်းထုၼ်းဢေး (ၼမ်ႉၶမ်း) လႆႈၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ် မိူင်းတႆးမႃး။ ၽိူဝ်ႇဢူးထုၼ်းဢေး လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ မိူင်းတႆး ယဝ်ႉ ၵေႃႈ လိၵ်ႈၼႆႉပဵၼ်လိၵ်ႈပတေႇသရိတ်ႈ ၵေႃႉၵုမ်းၵေႃႇမႃးဝႃႈၼႆသေသင်ႇဢိုတ်းႁပ်းပႅတ်ႈ။ ဢမ်ႇပၼ်ပူင်သွၼ်လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ၶိူဝ်းတႆးလႆႈဝႆႉလၢႆးပူင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢဝ် လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈႁဵင်းလိၵ်ႈသေသႂ်ႇၼႂ်း တိူၵ်ႈလိၵ်ႈထိုင်လႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတူၵ်းသုမ်း မႃးတေႃႇ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆႉယူႇၶႃႈ ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ သေသိုပ်ႇဢ ဝ်လိၵ်ႈလၢႆး တႆးသဵင်တႅတ်ႈ (လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်) ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၵေႃ လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈ ငႄႈတႆးၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ၶၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၶႃႈ ၼႆၵေႃႈ ဢဝ်ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းဝတ်ႉၸွမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈသေဢဝ်လိၵ်ႈတႆး သဵင်တႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပိတ ၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်။
ဝၢႆးသေၶွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈ မိူင်းသေဢူးထုၼ်းဢေး (ၼမ်ႉၶမ်း)သမ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ် မိူင်းတႆး (ရှ မ်းပြည် နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ )မႃးၼၼ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈပႅတ်ႈ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်း လူင် ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၶပ်ႉၶိုင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႆႉ ၼၼ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈ တႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးပပ်ႉႁဵၼ်းလီလီသေတႃႉ ဢဝ်လၢႆး ၽႂ်လၢႆး မၼ်းၶပ်းၶိုင်သွၼ်ဢၢၼ်ႇၵႂႃႇ ။
ၵွပ်ႈၼၼ်ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႈ 1967 ၼီႈၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ(ႁွင်ႉ) ၸိုၼ်ႈၵွၼ်း လၢႆးၸၢႆးဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၸင်ႇသမ်ႉႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမႃး ပပ်ႉႁဵၼ်း လိၵ်ႈတႆးဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပပ်ႉႁူႉႁၼ်လိၵ်ႈတႆး” ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ(မိူင်းယႆ) ၵေႃႈသမ်ႉ ႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမႃး “ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး မေႃဝႆး”။
တီႈပပ်ႉလုင်းၶုၼ်မႁႃႇ(မိူင်းယႆ) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼၼ်ႉဢမ်ႇမီး ပၼ်ႁႃသင်သေတႃႉၵေႃႈ ပပ်ႉဢၼ်ၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မႃးၼၼ်ႉလႆႈႁၼ်မႃးၵၢႆႇၶိုၼ်း ဢဝ်ၺ ၽႅတ်းသႂ်ႇပႃးတူၼ်းသဵင် ႁူၵ်းတူၼ်း(ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)၊ ဝ ၽႅတ်းသွင် တူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 1974 ၼီႈမႃး ၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ၊ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၸၢႆးမွင်ႇလိုၼ်း (စက်မှု လယ်ယာ ကျောက်မဲ)၊ ၸၢႆး ပၢၼ်းသႅင်လႄႈ ၸၢႆးယွတ်ႈၼုမ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေၶိုင်သၢင်ႈ ႁၢင်ႈပွင်မႃး လိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း မိူဝ်ႈ (25-27.4.1974) ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင်တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈမၢႆသွင် ဝဵင်းသီႇပေႃႉသေမၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈ (27.4.1974) တီႈ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတၢင်တူဝ် မိူင်းယႆႁဝ်းၶႃႈ
1 – ၸၢႆးတဵင်းမွင်ႇ၊
2 – ၸၢႆးၸၢမ်ႇ ၽေႇ (ႁွင်ႉ) ၸၢႆးၸိုၼ်ႈပၢင်ႇၾႃႉ၊
3 – ၸၢႆးမွင်ႇၵျီး
ၽွမ်ႉၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးမၼ်းမႃးသမ်ႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈသေသၢၼ်ၶတ်းထိုင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလိၵ်ႈလၢႆး တႆး ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉ တီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်မိူၼ်ဢၼ်ၸုမ်းမိူင်းယႆသၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉ သူင်ႇထိုင်မုၵ်ႉ ၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်း သဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမိူင်းယႆသၢၼ်ၶတ်းယဝ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈ တႆးၵေႃႈ သၢၼ်ၶတ်း။ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်း သဵင်ႈၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်းလႄႈ ထိုင်မႃးပီ 1975 ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ထႅင်ႈၵမ်းသွင်သေပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ မူႇလိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်း ၶိူဝ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶွင်ႊသီႊၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်မႃး ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇမိူင်းတႆးသမ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ပႃႉတၢၼ်း လႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆး ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမသိၼ်ႇ တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း တေထုၵ်ႇၸႂ် မူႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်း ဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လႂ်ၼႆသေၵူၼ်းမိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵမ်ႈၼမ်ၵမ်ႉထႅမ်မူႇလိၵ်ႈ ႁူဝ်သိူဝ်လႄႈ ၶွင်ႊသီႊမိူင်း တႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1975 ၼီႈၼၼ်ႉမႃး။
ဝၢႆးသေၶွင်ႇသီႇမိူင်းတႆး မၵ်းမၼ်ႈပၼ် ၶိုၼ်းမူႇလိၵ်ႈတႆးႁူဝ်သိူဝ် (တူၼ်းသဵင်ႁႃႈသဵင် ဢမ်ႇပႃးတူၼ်းသဵင် ႁူၵ်း ဢၼ် ပဵၼ်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ) ယဝ်ႉ ၾၢင်ႁၢင်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈသွၼ်ၶိုၼ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ငဝ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇပၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ လုင်းတၢင်းၵႄး၊ ၸဝ်ႈဢူမိူင်း၊ လုင်းၸၢႆးၵျီး ၵိုၵ်းပႃးတင်း မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆးတင်းသဵင်ႈ 13 ၸဝ်ႈသေပူင်သွၼ်ပၼ်မေႃသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ) ၶဝ် 45 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈမႃးတႄႇဢဝ် 6.4.1985 တေႃႇထိုင် 11.9.1985 ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သူင်ႇပႃး ၶႅပ်းႁၢင်ႈမႃး ႁႂ်ႈမေႃသွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈသၢႆႇဝၢႆႇမိူဝ်း ဝဵင်းၽႂ်ဝဵင်းမၼ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇပူင် ပၼ်မေႃ သွၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းၽႂ်ဝဵင်းမၼ်းၵႂႃႇၼႆသေ တႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈ တၢင်းၵူႈပိူင်ပိူင်သေဢမ်ႇပဵၼ်ၼမ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်မႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်းၼႆႉ။
လူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈယုၵ်ႉမုၼ်းမူၼ်ႉမႄးယူႇလၢႆပွၵ်ႈ လၢႆၵမ်းၵေႃႈ ႁၢင်ႈပႆႇတူၵ်းထုၵ်ႇသေပွၵ်ႈသေၵမ်း တေႃႇႁၢၼ်ႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၵူႈၵေႃႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉ တၢင်းႁၼ်ႁဝ်း လိူဝ် သေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ တၢင်းႁဵတ်းႁဝ်းၵေႃႈၵႂႃႇၵေႃႉ လၢႆးလၢႆးလႄႈ ဢမ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈသေယင်း ထွႆလင်လူင်းႁူၺ်ႈယူႇ တိၵ်းတိၵ်း။ ၶတ်းၸႂ်ယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇႁူမ်ႈ ၵၼ်ပႆလႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းလဵဝ် ၵၼ်။
တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၽွၼ်းလီမီးယူႇသေတႃႉ ၽွၼ်းၸႃႉ ၵေႃႈၸွမ်းမႃး မိူဝ်ႈၽူႈမီးတၢင်းႁူႉယႂ်ႇ ႁၼ်ၵႂၢင်ႈ မီးပၢႆး ဝူၼ်ႉ ဢၼ်မုင်ႈႁၼ်ၵႆယၢဝ်းသေလႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇပႅင်မႃးၵေႃႈပႆႇမၼ်ႈပႆႇၵိုမ်း ပႆႇတၢႆတူဝ် ပႆႇပဵၼ်လွၼ်ႉၵႅၼ်ႇမၼ်ႈ ၸွမ်းလၵ်း ၸဵင်။ ၵူၺ်းဢဝ်ၸွမ်းပိူင်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ပၢႆးထၢင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢဝ်လၵ်းၸဵင်တူဝ်ၵဝ်ႇတင်ႈပၵ်းသေႁဵတ်း လူၺ်ႈၵႂၢမ်းၶဝ်ႈၸႂ် ပွင်ႇၸႂ် ႁင်းၵွႆးၵူၺ်း ႁိုဝ် မူႇၽုင်ၸုမ်း ၾၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၼ်သူၼ်ႇၼိုင်ႈ ၽၢၵ်ႈၼိုင်ႈႁင်းၵွႆးၵူၺ်း။ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးၵၢၼ်ပိၼ်ႇ ပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၶၢဝ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉပႆႇ မၼ်ႈ ၵိုမ်း ယင်းပႆႇပဵၼ်လၵ်းၸဵင် လၢႆးႁဵတ်းလိၵ်ႈပွင်လၢႆး ပွင်ထွႆႈၵႂၢမ်း မိူၼ် ၸိူင်ႉဝၢၼ်ႈပိူၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈမီးၾၢႆႇမီးၸုမ်း မီးၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ပၢႆးပၺ်ၺႃ ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈ လိၵ်ႈလွင်ႈလၢႆး လွင်ႈထွႆႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႅင်ႇတင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈလႄႈ တႃႇ တေဢွၵ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈၼိုင်ႈတူဝ် ၵႂၢမ်းၼိုင်ႈၶေႃႈၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇ ထဵင် ႁဵတ်ႇလႄႈၽူလ်တႄႉတႄႉ ယဝ်ႉၸင်ႇဢွၵ်ႇမႃး လႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လိၵ်ႈပိူၼ်ႈ ၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၸင်ႇမီးလၵ်း မီးၸဵင် လႄႈမၼ်ႈၵိုမ်းတၢႆတူဝ်။
လိူဝ်သေဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇပႅင်လိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပိုၼ်းႁဝ်းဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉပၢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈသႅၼ်း ၼိုင်ႈပၢၼ် ၼိုင်ႈပဵၼ်သႅၼ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းႁုၼ်ႈသႅၼ်းမႂ်ႇ ဢမ်ႇၵႂႃႇဢၢၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းပိုၼ်းႁဝ်း ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈပိုၼ်း ႁဝ်းႁၢႆ ၵႂႃႇ ၸွမ်း ပၢၼ်လႂ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႅတ်ႈတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းတေၶူၼ်ႉသွၵ်ႈႁႃပိုၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈ ပေႃးလႆႈၵႂႃႇ ႁႃ ၶူၼ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ လိၵ်းထႆးလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁုၼ်ႈ သႅၼ်းမႂ်ႇတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇ ႁူႉၸၵ်းပိုၼ်းတႆး ၼႆႉၵေႃႈမၼ်းဢမ်ႇပႅၵ်ႇသင်။
ၽိုၼ်ဢၢင်ႈဢိင်
ၶေႃႈမုလ်း “ပိုၼ်းတႆး” ဢၼ်ၸဝ်ႈယၼ်ၾႃႉ မိူဝ်ႈ 1952 (2495)
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး “လုင်းတၢင်းၵႄး” 1999 (2542) တင်းသိူၵ်ႈပိုၼ်းတႆး
“ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး သႅၼ်ဝီ”
“လုင်းသြႃႇတဵင်းမွင်ႇ ဝဵင်းမိူင်းယႆ ”
“မႁႃမုင်ႉ မိူင်းၸႄႈ” လႄႈ”ၵၢၼ်ႈၶမ်း သၢင်ႇသၢမ်”
ၸၢႆးသႅင်ယ (ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ)
ၶေႃႈမုလ်း – ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ 004 May 2018


text:
ယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ယင်းမာပင်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Yinmabin Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [zé wéŋ yín mɑ̀ pìn]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ 21° 59′ လႄႈ 22° 19′၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 93° 36′ လႄႈ 95° 15′ သေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ယၢၼ် (400) လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပလႄး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၼီႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၵၼီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼႃႈသုင် ပၢင်ႇလၢႆႇ (400) ထတ်း သေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းလီယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ (48.23%) သေ ပေႃးဢဝ်လွၵ်းလၵ်းဝႃႈ မီး (174.59) လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ် ပၢၼ်းတၢပ်ႈၼႆ့ မီး (340.02%) ပေႃးဢဝ် ဢေႇရိယႃႇဝႃႈ မီး (112.29) လွၵ်းလၵ်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တၢင်းၵႂၢင်းဝႃႈ မီးယူႇ (362.70) လွၵ်းလၵ်ႈယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၸႄႈဝဵင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆ့ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႄႇမၵ်းမၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1901 ၼၼ်ႉသေ ဢဝ် ဝုၼ်ႇထွၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၼင်ႈလုမ်းသေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ ဢၼ်လႆႈဢုပ်ႉပိူင်း ၸႄႈဝဵင်းပလႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ ဢိၵ်ႇပႃး ၸႄႈဝဵင်းပလႄး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ထုင်ႉၽၢၼ်ႉၶျီႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း (3) ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လွႆပိၼ်ႇ၊ လွႆငပျူင်း၊ လွႆၽၢၼ်ႉၶျီႇၼႆသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လွႆၽၢၼ်ႉၶျီႇၼႆႉမီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ ႁွင်ႈယမႃးၸၢၼ်း တင်း ႁွင်ႈယမႃးႁွင်ႇလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ထုင်ႉၽၢၼ်ႉၶျီႇၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် မၵ်းပဵၼ်ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 1901 ၼၼ်ႉသေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်ၽွင်းငမ်းမႂ်ႇတွၼ်ႈတႃႇဝဵင်းၼႆႉ ထိုင်ပီ 1972 မႃး ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ်သေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ႇမႃးသေ ၵူၺ်းမီးမႃးၼင်ႇ ဢိူင်ႇမျူဝ်ႉမ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် သၼ်လွႆ လႄႈ ပၢၼ်းတၢပ်းလွႆၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းၵႂၢင်ႈလိူဝ်သေ ဢေႇရိယႃႇပၢင်ႇပဵင်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်သၼ်လွႆဢၼ်သုင်သုင်တႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈယမႃး ဢၼ်လႆလတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇတူၵ်းသေ လႆၸူးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၼွႆႇၶျွင်ႇ၊ ဢိူင်ႇၸူင်းၵျိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈတိၼ်ႇသူင်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသေ လႆလူင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ်တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉထွင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၸႅဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ သူၺ်ႇလၢၼ်ႇ၊ ပၢၼ်းမထူင်း၊ ယေႇဢွင်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ် ႁွင်ႈလႆႈလတ်းလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လႆႈထူပ်း ၼမ်ႉသေးၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်း မူင်ႇယႂႃႇ - ပလႄႈ - ၵၢၼ်ႉၵေႃး ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသိူဝ်ႇယၢၼ် မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 12 ထတ်းၼၼ်ႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မၢႆလၵ်း 9/0 လၵ်းတေႃႇ 23/4 ၼႆႉ ပဵၼ် တၢင်းတွၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇသေ တၢင်းယၢဝ်းမီး (14) လၵ်း (4) ၽႃႇလူင်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်း မူင်ႇယႂႃႇ-ပလႄး-ၵၢၼ်ႉၵေႃးၼႆႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈ ၵူႈၶၢဝ်းသေ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇပၼ် ၵုၼ်ႇ တေႃႉသူင်ႇပၼ် ၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈမႃး လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈၵပၢႆႇ၊ သိၼ်ႇသွႆႇ၊ ယိၼ်ႇပွင်ႇတႅင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇသေ ဢဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ တင်း ၵူၼ်း သူင်ႇၸူး ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇလႄႈသင်၊ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်း ၵၼီႇ-ယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ-မူင်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်တင်း သၢႆတၢင်းရူတ်ႉၵႃးသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ် ရူတ်ႉယႂ်ႇရူတ်ႇဢွၼ်ႇသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၵူႈၶၢဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၵလေးဝ-ယႃႇၵျီး-မင်းတွင်ႉ-မူင်ႇယႂႃႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉပိုတ်ႇဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉ ၶူဝ်ၶၢင်တွင်း(မူင်ႇယႂႃႇ)သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်း ဢဝ်ၵုၼ်ႇသေ တေႃႉသူင်ႇပၼ်လႆႈယူႇ ၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ပွတ်းတွၼ်ႈမႆႈႁွၼ်ႉႁႅင်ႈႁွင် တီႈ ပွတ်းၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇ ၵႆႉမႃး ၼႂ်းၵႄႈ (30)ၼိဝ်ႉ လႄႈ (40) ၼိဝ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ဢၼ်ဢေႇသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းလိူၼ် ဢေႇပရႄႇ သေ ဢၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းလိူၼ် ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်မႆႈႁွၼ်ႉႁႅင်ႈႁွင်လႄႈ ပေႃးၶၢဝ်ၽူၼ်မႃး မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၽူၼ်လူင်လူမ်းလူင် မေႃတူၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈၼႆႉ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီး (40) တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉသေ ဢသုင်သုတ်းၼႆႉ မီး (110) တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းဢၼ်ၵတ်းသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇသေ ဢၼ်မႆႈသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ ဝႆႉၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ်သေၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉသေ ပေႃးၶၢဝ်ၽူၼ်ၼႆႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈႁပ်ႉၽူၼ်၊ ငႃးၽူၼ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၽူၼ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၵုၺ်ဢွၼ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပေႃးၵၢင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ၊ ထူဝ်ႇယၢဝ်း လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ပေႃးဝၢႆးၽူၼ်မႃး ထူဝ်ႇထေႃးပၢတ်ႈ၊ ၸုၼ်ႇတႃႇၼီႇ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်း ငႃးလူင်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်ၶၢဝ်းၵတ်း၊ ၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ၊ ဢႃႇလူး၊ ထူဝဝ်ႇလိူင်၊ ၵျုင်ႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ (121764) ဢေႇၵသေ ၼႃႈလိၼ် ပႃႇထိူၼ်ႇၼႆႉ မီး (34298) ဢေႇၵယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပဝ်ႇ မီးဝႆ့ (15736) ဢေႇၵသေ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႆႈၼႆႉ မီး (40982) ဢေႇၵယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.


text:
ရိၶေႃတႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းရိၶေႃတႃႇ (မၢၼ်ႈ: ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Rikhawdar Town) ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၼႃႈသုင် ပၢင်ႇလၢႆႇ 2,580 ထတ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၾလမ်း၊ ပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းရိၶေႃတႃၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ မျၢၼ်ႇမႃႇ-ဢိၼ်းတီးယႃး မိူင်းသွင်မိူင်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၵႃႉၶၢႆလႆႈတႃႇ ႁူၵ်းလိူၼ်ၵူၺ်းၼႆလႄႈ မၼ်းၼႄဝႃႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တင်း ၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းီးယႃးသေ မီးဝႆႉ ၼွင်ရိ ႁၢင်ႈႁူဝ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (May 2015) Census Report, The 2014 Myanmar Population and Housing Census 2. Naypyidaw: Ministry of Immigration and Population, 52.