text:
ၵၢၼ်ႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် (ၶူဝ်ၶမ်း)ၼၼ်ႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇသုတ်း ထုၵ်ႇလႆႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသၢၼ် ၶဝ်ႈၸူး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼႃႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ၸၢႆးၸၢႆး (ၸၢႆးတွင်းသူၺ်ႇ) လၢတ်ႈဝႃႈ- သင်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁဝ်းမႃး ႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇ)ၸိုင် တီႈၶူဝ်လမ် (ၶူဝ်ၶမ်း)ၼႆႉ ႁႂ်ႈမႃး တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇတီႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ်ၶွင်ႊသီႊ ဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တီႈၶူဝ်လမ်။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ တင်းလုမ်း (RCSS) ႄလႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ႁဝ်းၶႃႈ တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းပၼ်။ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇဝွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄၵၼ်၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႆႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ်လႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႆႇမီးၸိုဝ်ႈ သဵင်ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း (ဢဵင်ႇထွင်ႇၸုၸယႃး) လႄႈသင် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးႁဵတ်း- ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ၵၢၼ်ႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းၼႆႉ တၢင်းလုမ်းႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (လဝၵ) ဢမ်ႇၵဵပ်းငိုၼ်း သေပႅၵ်ႉ။ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူႈၵေႃႉ တေဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈသဵင်ႈႁူဝ်သင်။ တီႈဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ် တေလႆႈသဵင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵႃႈထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈမွၵ်ႈ 1,000-2,000 ၵူၺ်း။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ သမ်ႉမီးၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် ၼႂ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းၸိုင် တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းပၼ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်း ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈႁဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇဝႃႈ မၢင်ၵေႃႉပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉ ဢမ်ႇပၼ်မႃးႁိုင်၊ ပေႃးမႃးႁိုင်ၸၢင်ႈၺႃးလိုပ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈဝႂ်ဝႆးဝႆးယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ၵၢၼ်ႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်တီႈၶူဝ်လမ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇႁဵတ်းဝႆႉ၊ ပႂ်ႉဝႆႉလႆႈၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ် ၸိုင် လႆႈၸၢႆႇပၼ်မွၵ်ႈ ႁႃႈႁဵင်ပျႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈလႆႈဝႂ်ဝႆးဝႆး၊ သမ်ႉၶဝ်ႈၸူး ၸႂ်ယႂ်ႇပိုင်ႈဢိင် ဢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈမႅၼ်ႈၵေႃႉမၼ်းၸိုင် မၢင်ၵေႃႉသဵင်ႈငိုၼ်းတွင်း ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇထိုင် ၼိုင်ႈသႅၼ်ၵေႃႈမီး။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼႃႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ၸၢႆးၸၢႆး ယင်းလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ- လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်လုမ်းၾၢႆႇ ႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (လဝၵ) ႁဝ်းလူႉၼဝ်ႈ။ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃးပိုင်ႈဢိင်တၢင်ႇၵေႃႉ၊ ၸုမ်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေ ႁဵတ်းဝႂ်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇယဝ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း။
လုမ်းၵပ်းသၢၼ် ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တီႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ မီးၾၢႆႇဢွၵ်ႇၵၢတ်ႇ ဝဵင်းၶူဝ်လမ်။ တင်ႈမႃးဝၢႆးၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (RCSS) တင်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။
ပိူဝ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် တီႈၶူဝ်လမ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁႂ်ႈတိတ်းတေႃႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လုမ်းၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸၢႆးၶမ်းႁၢၼ်၊ မၢႆၾူၼ်ႊ 09 250 339 994 ၊ 09 495 907 14 ။ တၢင်းလုမ်း RCSS တေတိတ်းတေႃႇပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵႂႃႇ။
ဢိင်ၼိူဝ်ၸမ်မႃး လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်-ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် (2014) ဢၼ်တတ်းမၵ်းဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇတၢင်ႇၼႄ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၼပ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်း မိူင်းတႆး / ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တီႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ (2014) ၼႆႉ မူႇၸုမ်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်လႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆး/ယိင်း ၸိူဝ်းလႆႈၸုမ်ႈၶူးလႄႈသင် ပႃႊၸဵမ်ႁူဝ်ၼႃႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (လဝၵ) တီႈၶူဝ်လမ် မီးၵၢၼ်ၸတ်း ပၢင်သွၼ်သေ ဢွၼ်ႁူဝ်လူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈ သၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၼႃးပၢင်ႇ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် (ၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၸၢင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း) ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢိူင်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉဢိူင်ႇၼိုင်ႈ တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။


c: text/html

text:
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီ၊ ပၵ်းတုင်း ၸၢတ်ႈတႆး ၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆလဵင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ဝၼ်းတီႈ 07/02/2014 ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Shan National Day) ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 67 ပီတဵမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆလဵင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ယိူင်းဢၢၼ်းၶွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၽိုၵ်းသၢၼ်း လဵၼ်ႈႁႅင်း၊ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ သၽႃဝၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် လႄႈ ၸတ်းႁႅၼ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ “ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး” ၼိူဝ်လွႆလဵင်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၼႃႈတေပႆႇၶိုၼ်ႈၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၸိူၼ်းႁွင်ႉမွၵ်ႇ ၼတ်ႉ/ၽတ်းၵၼ်ဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽႂ်မၼ်း လႄႈသင်၊ သုၼ်ႇတူဝ်လႄႈသင် မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း ပႆၶိုၼ်ႈလွႆလဵင်းၸွမ်းၵၼ်လႆႈ။ ၶပ်ႉမၢႆၶၢဝ်းတၢင်း ဝၼ်းတီႈ 05/02/14 တၢမ်းၶမ်ႈ ႁႂ်ႈထိုင်တီႈမိူင်းပၢတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ ဝၼ်းတီႈ 06/02/14 ဝႆႈသႃယွၼ်းဢၼုၺၢတ်ႈ တမ်ႈတီႈႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း၊ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ ႁူဝ်ၶမ်ႈမႃး တေတႄႇၶိုၼ်ႈႁႂ်ႈႁွတ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၵၢင်လွႆ၊ ၼွၼ်းယင်ႉလိုဝ်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 07/02/14 ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ 1.လမ်ႁူဝ် (ၵၼ်ႇတေႃး)ဝႆႈသႃၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း။ 2.ပူၵ်းတုင်းၸၢတ်ႈတႆး။ 3.လူဢၢၼ်ႇပိုၼ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁိုဝ် ဝၼ်းမိူင်းတႆး။ 4.လဵပ်ႈႁဵၼ်းလူယဵမ်ႈလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း လွႆသုင်လူင်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး။ 5.ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇ။ 6.ထၢႆႇႁၢင်ႈႁူမ်ႈၵိုၵ်းၵၼ်သေ ဝၢႆးဝၼ်းၶိုၼ်းလူင်းလွႆ။
ၸၢႆးသႅင်မိူင်း လၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉ 60 ၵေႃႉၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇမႃးႁူမ်ႈၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ် ပႆၶိုၼ်ႈမီးမွၵ်ႈ 250 ၵေႃႉ၊ ပေႃးဝႃႈထိုင်ၼိူဝ်ၸိၵ်းလွႆယဝ်ႉၵေႃႈ ဢၢၼ်းပူၵ်းတုင်းၸၢတ်ႈ ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၸတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်။ မီးယိူင်းဢၢၼ်းပႃး 1.ပိူဝ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ 2.ပေႃးထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃး ႁႂ်ႈမေႃၵႄႈလိတ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်း၊ 3.ႁႂ်ႈမေႃတိုၵ်းတေႃးယႃႈမဝ်းၵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ- ဝႃႈၼႆ။
လႆႈႁူႉပႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းပႆၶိုၼ်ႈ ၼွၵ်ႈသေၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၼွင်ၶဵဝ်၊ သီႇပေႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ လႃႈသဵဝ်ႈ ပႃးၸဵမ်ပၢင်ႇဢူ (မေႇမျဵဝ်ႉ) ၸိူဝ်းၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း ၵၢၼ်ပႆၶိုၼ်ႈလွႆဝၢင်းတမ်းဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်ႇၼုမ်ႇတႆး ၽူႈလႂ်ၽႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုၼ်ႈ ၸွမ်းလႆႈ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉၵႂၼ်းပေႉတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ တႅပ်းတတ်းႁင်းၵူၺ်းလႆႈ၊ ပၢႆးယူႇလီတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ၸရိပ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း လုၵ်ႉတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ တေႃႇၽႅဝ်မိူင်းပၢတ်ႇ တေလႆႈဢွၵ်ႇႁင်းၵူၺ်း။ တီႈၼွၼ်း လႄႈ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၶိုၼ်ႈ/လူင်း တေႁၢင်ႈႁႅၼ်းလဵင်ႉလူ။ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းမီးတူဝ်ထူပ်းယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈ တေဢွၼ်ၼမ်းၶၢဝ်းတၢင်း။ တေႁၢင်ႈႁႅၼ်းမေႃယႃ တႃႇတူၺ်းထိုင်ပၢႆယူႇလီၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း။ ၵူၼ်းၵေႃႉတေၶိုၼ်ႈလွႆၼၼ်ႉ ပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်သၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင် လႆႈၵူႈၶၢဝ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
လွႆလဵင်းၼႆႉ သုင်တီႈ 1 ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး၊ ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ တၢင်းသုင်မၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ 8,777 ထတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇတီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ႁဵတ်းဝႆႉၽွင်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈ 2 လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈသုင် 8,780 ထတ်း။ လွႆသုင်တီႈ 2 ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်လွႆပၢင်ၼၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်မိူင်းလႃး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ လွႆသုင်တီႈ 3 ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်လွႆၸၢင်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ တၢင်းသုင် 8,173 ထတ်း။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈယွၼ်းတၢင်း ႁၼ်ထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သင်ႇၶရႁၢၼ်းၽူႈၵူၼ်းႁူႉတင်းသဵင်ႈဝႃႈၼႆလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈႁဝ်းၵူၼ်းထမ်းမ တႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈႁၼ်တူဝ်ထူပ်းသေ ၶႂ်ႈတွပ်ႇထိုင်ၼင်ႇၼႆၶႃႈ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်လႆႈႁၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈၽွမ်ႉၸွမ်းၶေႃႈယိုၼ်ႈမိုဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလီတႄႉၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် ဝႃႈ ၼၼ်ႉၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ပဵၼ်ဢၼ်သူၸဝ်ႈဝူၼ်ႉတႃႇႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸႂ်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်သူၸဝ်ႈဝူၼ်ႉၽႂ်ဝူၼ်ႉမၼ်းသေႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉၸွင်ႇတေၸၢင်ႈတူၵ်းလွၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၢင်ႈၶိုမ်းပႂ်ႉတဵၵ်းႁဝ်း ထႅင်ႈယူႇၶႃႈႁႃႉ!
1.မိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (လွႆတႆးလႅင်း) ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈပဵၼ်သိုၵ်းသၢႆၸႂ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဝ်းၸႂ်ယႂ်ႇႁူႉၵၼ် တင်းမိူင်းတႆးပတ်ႉပိုၼ်ႉလႄႈ ၼွၵ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူႉၸၵ်းလီလီၸုမ်းၼိုင်ႈၶႃႈၸုမ်းၼိုင်ႈ။
2.မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ (ဝၢၼ်ႈႁႆး) ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈပဵၼ်သိုၵ်းသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းမႃးၸဵမ်လႂ်လႂ်ယဝ်ႉၶႃႈ။
3.မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းဢူၺ်းလီၻီႇမူဝ်ႊၶရိတ်ႉတိတ်ႉ (မိူင်းလႃး) ၵေႃႈပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းတွၼ်ႈလိၼ်ထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးထႅင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းပီႇတုၸိတ်ႉၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼႂ်းၼင်ႇတပ်ႉ သိုၵ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်း။
ၼႂ်းၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈဢၢၼ်းႁဵတ်းပၼ်တႃႇၵူၼ်းပေႃးလွတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်ပေႉ ၵိၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင် (ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း-ဢထူးတေႇ တႃႉ) ဢၼ်ၼၼ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈသမ်ႉၸူမ်း။ ႁဵတ်းသင်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်းတင်းသဵင်ႈတၢင်းႁူႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈ၊ ႁဵတ်းသင်မႃႇၼႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉပေႉဝႆႉသုင်တေႃႇၵၼ်ၶႃႈ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်တေယွမ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်လႄႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉပေႉၽွမ်ႉၵၼ်ယၢပ်ႇဝႆႉၶႃႈလႃႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းတေႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယင်းပႆႇလၢတ်ႈၼႄပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မိူင်းလႆႈလၢႆးယွႆႈယႅမ်းၶႃႈ။
မိူၼ်ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းလႃးၵေႃႈၼၼ် တႃႇၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၸွင်ႇသူၸဝ်ႈဝူၼ်ႉယူႇၶႃႈႁႃႉ! ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶၢမ်ႇယွမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ၽွင်းငမ်းၼႃႈလိၼ်ၽႂ်မၼ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉၶႃႈႁႃႉ! သင်ဝႃႈပိူၼ်ႈ ပၼ်ႁဝ်းဢုပ်ႉၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်းတႄႉတႄႉၸိုင်တပ်ႉသိုၵ်းၸုမ်းလႂ်တေဢွၼ်ၼႃႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸုမ်းလႂ်တေၸွမ်းလင်။ တေႃႈ ၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်သိုၵ်းမႃးႁဵတ်းၶုၼ်ႁဝ်းယူႇယင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ယင်းဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၽႂ်ၼႃႈလိၼ်မၼ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသႃႇၸႂ် ၶႃႈဢေႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႃႇပေႃးၼႆ ပေႃႈမီးလၢႆလၢႆၸုမ်းၼႆၶဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းလႆႈလၢႆၶေႃႈ ၸႂ်ႉဝီးထီးလႆႈလၢႆမဵဝ်း။ သင်ႁဝ်းပဵၼ်ၸုမ်း လဵဝ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ်ၸိုင်ၶဝ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလိင်ႉလဵၼ်ႈၵဵမ်းႁဝ်းလႆႈလၢႆ မဵဝ်းၶႃႈ။ ၸွင်ႇဝႃႈၶဝ်ၵူဝ်ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးပၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင် (ဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း-ဢထူးတေႇတႃႉ)။ သင်ဢဝ်တၢင်းဝူၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈတႄႉ သူ ၸဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉလိူဝ်ၵႂႃႇႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈၸုမ်း သိုၵ်းလၢႆၸုမ်းလႄႈ တၢင်းဝူၼ်ႉလၢႆၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႉသူ ၸဝ်ႈယွမ်းမႃႇၼႃႉသူၸဝ်ႈသေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ဢမ်ႇလီၶႃႈႁႃႉ!
ပေႃးထၢၼ်ႈဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၽႂ်ၼႃႈလိၼ်မၼ်းၼႆ တီႈဢၼ်သူၸဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၽႂ်သမ်ႉတေႁဵတ်းပၼ်တၢင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ်ၶႃႈလႃႇ၊ တေပၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈၶဝ်ဢူမ်ဢိုၼ်ၶဝ်ပႅတ်ႈသေၶႃႈႁႃႉ! မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်တႃႇတႆးယူႇသဝ်းၶႃႈ ပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၸွႆႈၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄဢဝ်ၶိုၼ်းၶႃႈ ဢၼ်သူ ၸဝ်ႈၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ -မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁဝ်းႁဵတ်းၼမ်ႉလၼ်ႈတႂ်ႈၽိူင်း တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢိူဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၵဝ်းသူၸဝ်ႈၽိတ်းၵၼ်တႄႉယူႇၽႂ်ယူႇမၼ်းလႆႈ သင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၵၼ်လႄႈၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးသေလွင်ႈလွင်ႈၼႆ သူၸဝ်ႈတိုၼ်းၶဝ်ႈ ၸႂ်ၽိတ်းၵၼ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉၶႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉမိူဝ်ႈၼႆႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလၢတ်ႈငၢႆႈၶႃႈ။
သူၸဝ်ႈယင်းပႆႇၼႄၼမ်ႉၼႄတူဝ်ႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းၶႃႈ တႆးၼႆႉတၢင်းႁူႉၼမ်၊ တၢင်းႁူႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶျေႃႉ၊ ၶႄႉၶႅင်ႇတၢင်းႁူႉၵၼ်။ ငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈတူၺ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ၶွင်တႆးသၢင်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၾွၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တၢင်းႁူႉဢမ်ႇၶဝ်ႈၵၼ် မႃႇယႂ်ႇတေႃႇႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၵူဝ်ၽူႈၶဵၼ်ႁၵ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူဝ်ၵဝ်ႇလိူဝ်ၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်သူၸဝ်ႈဝႃႈ သူၸဝ်ႈယွမ်းမႃႇၼႃႉသူၸဝ်ႈ၊ ႁူမ်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉသူၸဝ်ႈတိုၵ်း ဢဝ် ၶိုၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းလႆႈယူႇသႃႇလူမ်ၸႂ် သေၵမ်းၶႃႈ။ ယႃႇပေဝႃႈၼႃႈလိၼ်ၵဝ်ၼႃႈလိၼ်မႂ်း ႁဵတ်းဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇၵူဝ်ႁဝ်းဢမ်ႇမီးတီႈယူႇ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းတေ ပၢႆႈၵႂႃႇပဵၼ်ၶီႈၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ပေႃးသူၸဝ်ႈႁၵ်ႉၶိူဝ်းတႆးမိူင်းတႆးတႄႉယူႇၼႆၸိုင် ယႃႇပႂ်ႉႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမႃးၽွမ်ႉႁဝ်း ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽွမ်ႉၽႂ်ၵေႃႉလႂ်ၸုမ်းလႂ်၊ တေႁႂ်ႈ ၽႂ်ႁဵတ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သူၸဝ်ႈႁူႉသေႁဝ်းသိပ်းပုၼ်ႈၶႃႈ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမီးၼင်ႇၼႆၶႃႈ!
ၸၢႆးသႆႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းထႆး ဝၼ်းထိ 08/12/11


text:
ၵူၼ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇႁေႃႈလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈၼႂ်းပီ 1996-1998 ၸိူဝ်းတူၵ်းႁွတ်ႈတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်းမိူဝ်းသူႇၸႂ်း ယဵမ်ႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်၊ တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇသဝ်းၶိုၼ်း။
ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ လီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇသေ တင်ႈတႄႇၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ (2014) ၼႆႉမႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ (ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း) ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁေႃႈလိုပ်ႈၶၢႆႉပၢႆႈ ၽွင်းပီ 1996-1998 သေ ၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇတီႈ သီႇလႅၼ်လႄႈသင်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းၶၢႆႉပၢႆႈၶဝ်ႈႁွတ်ႈပွတ်းလႅၼ် လိၼ်မိူင်းထႆးလႄႈသင်၊ ဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉၸူဝ်းၵၼ်မိူဝ်းသူႇၸႂ်းယဵမ်ႈတူၺ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်၊ တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃးတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းၵေႃႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်း တီႇၽဵဝ်ႈၶိုၼ်းတီႈႁိူၼ်းတီႈသူၼ်ၸိူဝ်းႁူၵ်ႉႁၢမ်း၊ ၶိုၼ်းလွမ်ႉႁူဝ်ႉဝၢင်းႁိူၼ်းႁူဝ်ႉသူၼ် ၽႂ်မၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇယူႇသဝ်းၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းယဵမ်ႈ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတွင်း၊ တွင်ၵႂၢႆးၼိူဝ် (ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇမိူင်းပၼ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈၵၼ်ႉၵၼ်၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ႁႅင်ႈ (ၾၢႆႇၸၢၼ်းမိူင်းပၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ပွၵ်ႈမိူဝ်းဝၢၼ်ႈလႂ်ၵူၼ်းသိပ်းပၢႆ။ ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶူင်ႈၶၢင်း ဢိူင်ႇၵုင်းၵႅင်း (ၾၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ) ၵေႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပွၵ်ႈမိူဝ်း ဢမ်ႇယွမ်း 5-6 ႁိူၼ်း။
လုင်းၸၢႆးပု ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶူင်ႈၶၢင်း ၵေႃႉပၢႆႈၶဝ်ႈထိုင်ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ တေပွၵ်ႈမိူဝ်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇမိူဝ်းယဵမ်ႈၸႂ်းတူၺ်း တီႈႁိူၼ်းတီႈသူၼ် တိူၵ်ႇႁႆႈလွၵ်းၼႃး။ ၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းပွတ်း မိူင်းပၼ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်း ဢဝ်တီႈလိၼ်၊ မိူဝ်းပၵ်းလၵ်း၊ မိူဝ်းႁဵတ်းသူၼ်ၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်း ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈယွမ်း သိပ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးတႅၵ်ႈ ၵၼ်တူၺ်းငဝ်းလၢႆး မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းလီမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈမႃးယူႇၶိုၼ်း ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈႁိူၼ်း ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈဝၢၼ်ႈ တဵမ်ယူင်ႉတဵမ်ၶၢပ်ႈယဝ်ႉ တေၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ပိူင်ၽွင်းငမ်း မိူၼ်ၼင်ႇႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း (ဢဵင်ႇထွင်ႇၸုၸယႃး) ၊ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တေၸွႆႈၶိုင်ပွင်ပၼ်- ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တူဝ်ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ တၢင်းၼိူဝ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸေႈဝဵင်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း / ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တေလႆႈမႃးယူႇၶိုၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တင်း ႁဝ်းၶႃႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ႁပ်ႉႁွင်းၶိုၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၺ်း၊ လွင်ႈၼႆႉ တူဝ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄတၢင်းၼိူဝ်ယူႇ။ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ်ၽႂ်၊ သူၼ်ၽႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမႃးႁဵတ်းႁိူၼ်းသေယူႇသဝ်းၶိုၼ်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းႁိူၼ်းၵူၺ်းတႄႉ မႆႉၼႆႉၶႂ်ႈတႅပ်းၵႃႈႁိုဝ်တႅပ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇတႅပ်းၶၢႆ- ဝႃႈၼႆ။
ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းလိုပ်ႈႁေႃႈၶၢႆႉပၢႆႈ ၶွၼ်ႈတုမ်ယူႇ ၸွမ်းသၢပ်ႇတၢင်းၵႃး၊ ပၢႆႈၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းဝဵင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈပၢႆႈႁွတ်ႈထိုင်ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး ၽွင်းပီ 1996-1998 တင်းမူတ်းမွၵ်ႈ 60 ဝၢၼ်ႈလိူဝ်လိူဝ်။
ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈသၢဝ်းဝႃး၊ ၵၢင်မွၵ်ႇလႅင်၊ ပၢင်တုမ်၊ ၼႃးလေႃး၊ ၼွင်ပႃမူတ်ႉ၊ ၵုင်းၵႅင်း၊ ၺွင်ႇၶူင်ႈၶၢင်း၊ မွင်းႁွင်း၊ ၵုင်းလိၼ်း၊ မႆႉၼိဝ်ႉ၊ လွႆၼၢႆး။ ႁူၺ်ႈၼေႃႇတိုင်းတဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်း၊ ႁူဝ်လိၼ်း၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်ၸႄႈ၊ ၼႃးဢိင်ႇ။ ဝေႃႇတွင်း၊ တူင်ႈမွၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈထမ်ႈ၊ လွႆမေႃႇ၊ ဝူဝ်းလၢႆး။ ၵိဝ်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၵုင်းမၢဝ်း၊ ပၢင်ဝူဝ်း။ ၺွင်ႇၶူင်ႈၶၢင်း၊ ႁူၺ်ႈမၢၵ်ႇၽိူင်း၊ ပႃႇၶႃး၊ တွင်ၵႂၢႆးၼိူဝ်၊ တွင်ၵႂၢႆးတႂ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၶိင်းႁဵင်။ ၼႃးၵၢင်ႉပၢင်း၊ ၼမ်ႉပၼ်ႇၼိူဝ်၊ ပၢင်မီ၊ ပၢင်ႁုင်း၊ ၼမ်ႉပၼ်ႇတႂ်ႈ၊ ပဵင်းလူင်။ ၼမ်ႉတွင်း။ ပုင်ႇၵိူဝ်၊ ၼွင်ယၢင်း၊ ၼွင်ဝူဝ်၊ ဝၢၼ်ႈၵုတ်ႇ၊ ၼွင်လူင်၊ ၼွင်ႁၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ။ ပုင်ႇၸၢၼ်း၊ ၼႃးဝွၼ်၊ ႁူၺ်ႈၸွႆး၊ တူင်ႈၸု၊ ၼွင်လူမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈမႆႉပူၵ်ႇ၊ ၶူဝ်မိုၼ်ႈ၊ ၵၼ်ႉၵၼ်၊ ဝၢၼ်ႈၶူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵျွင်း၊ ၼွင်ႁႅင်ႈ၊ ၼႃးသၢၼ်ႈ၊ ၼႃးၶေႃ။ ၼွင်လိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းသေ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ပီ 1997 ၵူၺ်း မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႃႈ ႁႅမ်တၢႆတင်းမူတ်း 37 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ မႃးယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈႁေႃႈတုမ် / ၼႂ်းဝဵင်း တီႈဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႄႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်းၵိၼ်သူၼ်/ ႁႆႈ/ ၼႃးတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆတီႈဝၢၼ်ႈႁေႃႈတုမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီး- ၵဝ်ႉၵဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽူႈႁၢမ်းသုၼ်ႇၵူၼ်း ၼင်ႇၼႆ။


text:
ပိုၼ်ၶမ်း ၽယၵ်ႉဝူင်း
ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ၵုၼ်းဢဝ်မုၼ်သေ ယုၵ်ႉယွင်ႈမႃးၵူႈၶူပ်ႇပဵၼ် သိပ်းသိပ်းပီၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး(Shan National Day)၊ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (The National Day of Shan State) ၼႆၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈတွင်းၵၼ်ဝႆႉၵူႈၵေႃႉ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းမိူင်းတႆး (Shan State Day)၊ ဝၼ်းမိူင်းတႆးၼႆၼၼ်ႉ ၵွမ်ႉႁႃမီးမႃးႁွင်ႉႁဵၵ်ႈမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူးၼေႇဝိၼ်းႁိူင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ မွၵ်ႈပီ 1974 ၼႆႉၵွႆးၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃထုၵ်ႇလီတွင်းသႂ်ၸႂ်ယူႇ။
ဝၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈမႃးမွၵ်ႈ 40 ပီၵွႆး၊ ဝၼ်းမိူင်းၼႆၼႆႉ ၸႂ်ႉလႆႈၵႃႈမိူင်းၶၢင် (ဝၼ်းမိူင်းၶၢင်-Kachin State Day)၊ မိူင်းယၢင်း(ဝၼ်းမိူင်းယၢင်း-ဝၼ်းမိူင်းၵေႃးတူးလေး - Karen State Day)၊ မိူင်းယၢင်းလႅင် (ဝၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်-ဝၼ်းမိူင်းၵယႃး - Kaya State Day) သၢမ်မိူင်း ၼႆႉၵွႆး (တီႈတႄႉမၼ်း ပဵၼ်ဝၼ်းၸႄႈမိူင်းၵွႆး)။ မိူင်းမွၼ်းလႄႈ မိူင်းရၶႅင်ႇၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉလႆႈ၊ သွင်မိူင်း တၢင်းလင်ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇဝၼ်း ၶိူဝ်းမွၼ်း/ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမွၼ်း (Mon National Day)၊ ဝၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ/ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ရၶႅင်ႇ (Rakhain Nationanl Day) ၸိူင်ႉၼႆ။ (ပိုၼ်းမွၼ်းလႄႈရၶႅင်ႇ မီးမႃးႁိုင်ၼၢၼ်းမိူၼ် ပိုၼ်းတႆးႁဝ်း)။
ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး/ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ႁဝ်းမၵ်းမၼ်ႈၵၼ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ 7 ဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈမႃးမွၵ်ႈ 67 ပီၵွႆး။ ဝၼ်းၼႆႉ (1) ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆး တင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်း ၽႄဝႅင်ႇဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၶိုင်ႈတေႃႇၶိုင်ႈ (ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ7 ၸဝ်ႈ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း 7 ၵေႃႉ- ႁူမ်ႈပဵၼ် 14 ၸဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ 33 ၸဝ်ႈ၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း 33 ၵေႃႉ- ႁူမ်ႈပဵၼ် 66 ၵေႃႉ) ၽွမ်ႉၸႂ် ၵၼ်ယူႇၼႂ်းၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး(Shan State Council)သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ပူၵ်းပွင်ဢမ်းၼၢၸ်ႈဝၢၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး၊ (2) ပဵၼ် ဝၼ်းဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈတႆး ႁူမ်ႈၵၼ်ၶူင်ႁဵတ်း တုင်းၸိုင်ႈတႆး- Shan State flag, ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ ယွမ်းႁပ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း (ဢမ်ႇၸႂ်ႈတုင်း တႆးၶိူဝ်းလဵဝ်၊ ပဵၼ်တုင်းၵူႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး)။ (3) ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်ၸိုင်ႈတႆး လႆႈၸႂ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Shan National Anthem) ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းမိူင်း ယွမ်းႁပ်ႉ။ တင်းသၢမ်လွင်ႈၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊ တီႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် မိူဝ်ႈ 1947 ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ၵၼ် မႃးၵူႈပီတေႃႇထိုင်ပီ 2014 ၼႆႉ လႆႈမႃးယဝ်ႉ 67 ပီ တဵမ်။
တီႈတႄႉမၼ်း ဝၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း တေလႆႈၼပ်ႉတင်ႈတႄႇပီဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင် တီႈႁိမ်း ၾင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်းၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိုၼ်းဝၢၼ်ႈပိုၼ်းမိူင်း။ ပီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် 94 ပီ (94 BC.) ဢၼ်တႆးႁဝ်းၸႂ်ႉပဵၼ်ပီမိူင်းမႃး တေႃႇထိုင်ပီ 2014- ပီၼႆႉ လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ပီတဵမ်။ ၼႆႉပဵၼ်ပီမိူင်းတႆး ဢၼ်တႆးႁဝ်းလီႁူႉ၊ ဝၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈၸိူင်ႉၼၼ် ဝၼ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ၊ လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ပီၼႂ်းပီ 2014 ၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉတႆးႁဝ်းထုၵ်ႇလီတွင်းၵၼ်ဝႆႉၵိုမ်းၵိုမ်း ယႃႇလိုမ်းၵၼ် လႃးလႃး တေႃႇၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်။
- ဝၼ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢၼ်မီးမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူးၼေႇဝိၼ်းႁိူင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ မွၵ်ႈ 1974 (လႆႈမႃးမွၵ်ႈ 40 ပီ)
- ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်မီးမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႈ ပီ 1947 (လႆႈမႃး 67 ပီ ၼႂ်းပီ 2014)
- ဝၼ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၼပ်ႉမႃးမိူဝ်ႈလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇဝၼ်း 1 ဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် 94 ၼီႈ (လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ပီ)


text:
- ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်မုၵ်ႉလဵဝ်၊ ၸုမ်းလဵဝ်၊ ၵေႃႉလဵဝ်၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ထုၵ်ႇလီဢဝ်သဵင်ၵူၼ်းမိူင်းလၢတ်ႈ၊ မၼ်းၵဵဝ်ႇၸွမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) လႄႈ ႁႂ်ႈ UN ၶဝ်မႃးၸွႆႈ၊ ထုၵ်ႇလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ႁဵတ်း။
- ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ လၢတ်ႈငၢႆႈ ႁဵတ်းယၢပ်ႇ၊ တေႃႈမၢၼ်ႈၶဝ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၶဝ်ယင်းလႆႈတေႃႇဢႃႇယုထႅင်ႈ 5 ပီ။
- ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပႃႊတီႊလႂ် ၽူႈတႅၼ်းၵေႃႉလႂ်ပၼ်ၶဝ်ၽုၵ်ႇယႃႈၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈတေတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ပၼ် ၵေႃႉၼၼ်ႉ။
- ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇပိၵ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းသူၼ်ၾိၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢိုပ်းၶဝ်ႈ။
- လုမ်ႈၾႃႉၸင်းႁဝ်းၼႆႉဢမ်ႇပဵၼ်သင်၊ ယႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸင်းႁဝ်း။ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းၸင်းႁဝ်းတႄႉ ၵူၼ်းတေလဵင်ႉၶဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး။
လုင်းဢၢဝ်
26/07/2013


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ 14/12/2012 (ယူႇထိုင်ပၢႆပီ 2013)
လၵ်းၼီႈပီတႆး ၵႃႇသႆႈ(ပီငူး)
လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈပီတႆးလႄႈပီမိူင်းတႆး
ၵႂၢမ်းၼမ်း ။
ၸမ်ထိုင်မႃးဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈ ပိူင်လူင်မၼ်းၵူၼ်းတႆးလူင် တႆးမၢဝ်းလႄႈတႆးၼိူဝ် မၢင်ဢွင်ႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပွႆးပီမႂ်ႇ၊ ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇၸၢႆးၼုမ်ႇ ၶွၼ်ႈၸူမ်းတူၵ်းသူးႁႃငိုၼ်းၾၼ်းၵၼ် ဢမ်ႇၶၢင်းႁိူဝ်ႉ ၶၢင်းမွႆႈ။ ၸိူဝ်းၵူၼ်းလူင် ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢင်ပွႆး ႁႂ်ႈပၢင်ပွႆးပေႃးမူၼ်းမူၼ်ႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းပပ်ႉပိုၼ်း၊ ႁဵတ်းၽိုၼ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း၊ ႁဵတ်းပပ်ႉဝွၵ်းပိူဝ်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈလႄႈၸူမ်းတွၼ်ႈဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ပိူဝ်ႈပိုၼ်ၽႄႈ ႁဵတ်းၼႆၵူႈတီႈတီႈ။
ၾိင်ႈပီမႂ်ႇတႄႇၼပ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႈၼိုင်ႈမိူၼ်ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း၊ ဢမ်ႇဝႃႈၶႄႇ ၵလႃး ဢင်းၵိသျ်ႊ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ-လိူၼ်ၼိုင်ႈၶႄႇ ယူႇၼႂ်းလိူၼ်သၢမ်-သီႇတႆး၊ လိူၼ်ၼိုင်ႈၵလႃး ယူႇၼႂ်းလိူၼ်ႁႃႈ-ႁူၵ်းတႆးလႄႈ လိူၼ် ၼိုင်ႈဢင်းၵိသျ်ႊ ယူႇၼႂ်းလိူၼ်ၵမ်-သၢမ်တႆး(ပဵၼ်လိူၼ်ၼိုင်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်)။ လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈ လိူဝ်သေ ၵလႃးယဝ်ႉ ၶႄႇတင်းတႆး(ႁူမ်ႈတင်းၶမဵၼ်၊ ၵႅဝ်၊ ၵဝ်းလီလႄႈၼိပွၼ်ႊ)မိူၼ်ၵၼ်။ ၶဝ်ၼပ်ႉၸွမ်းမႄႈပီ 10 တူဝ်လႄႈ လုၵ်ႈပီ 12 တူဝ်၊ ၼပ်ႉႁွမ်း ၵၼ်ယဝ်ႉလႆႈ 60 တူဝ် ၶိုၼ်းၶွပ်ႈတီႈၵဝ်ႇမိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၼၼ်သေၵေႃႈ မီးၵူၼ်း တႆးၶိူဝ်းလဵဝ်ၵွႆး ဢၼ်တိုၵ်ႉယိပ်းမႄႈပီ 10 တူဝ်မႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ၊ လိူဝ်သေတႆး ၵႂႃႇယိပ်းတိုဝ်းၵႃႈလုၵ်ႈပီ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မိင်ႈပီ 12 တူဝ်ၼၼ်ႉၵွႆး၊ ၵွႆးၵေႃႈ ၼပ်ႉပဵၼ် 60 လၵ်းမိူၼ်ၵၼ်။
လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈပီတႆး -မႄႈပီ 10 တူဝ်
ၵၢပ်ႇ လပ်း ႁၢႆး မိူင်း ပိုၵ်း ၵတ်း ၶူတ်း ႁုင်ႉ တဝ်ႇ ၵႃႇ ။ သိပ်းတူဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽႃးသႃ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ပၢႆႇတီၶဝ် (ပၢႆႇတီဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းၶႄႇ)၊ ပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈႁိုဝ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်သင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ။ လုၵ်ႈပီ ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီ 12 တူဝ်- ၸႆႈ ပဝ်ႈ ယီး မဝ်ႈ သီ သႆႈ သိင မဵတ်ႉ သၼ် ႁဝ်ႉ သဵတ်း ၵႆႈ ။ သိပ်းသွင်တူဝ်ၼႆႉတႄႉ ပိၼ်ႇဝႆႉပဵၼ်ၽႃးသႃ ၽႂ်မၼ်းသေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး။ ၸိူင်ႉၼင်ႇၶမဵၼ်ပိၼ်ႇဝႃႈ- ၶျူတ်ႉ၊ ၶျလူ၊ ၶၢၼ်၊ ထေႃႉ၊ မရူင်း၊ မသဵင်၊ မမျေး၊ မမႄး၊ ဝွၵ်ႉ၊ ရၵႃး၊ ၸေႃး၊ ၵုၼ်း။ ၶႄႇပိၼ်ႇဝႃႈ- ၸိုဝ်၊ ထိဝ်ႈ၊ ဢဵင်ႈ၊ မဝ်ႉ၊ သိင်၊ ၸီႇ၊ ငႂူဝ်၊ ပျီႇ၊ သဵင်ႈ၊ ဢိဝ်ႉ၊ သုတ်ႈ၊ ႁၢႆ ။ တႆးႁဝ်းသမ်ႉပိၼ်ႇဝႃႈ- ၸႆႈ-ၼူ၊ ပဝ်ႈ-ဝူဝ်း၊ ယီး-သိူဝ်၊ မဝ်ႈ-ပၢင်တၢႆး၊ သီ-ငိူၵ်ႈ၊ သႆႈ-ငူး၊ သိင-မႃႉ၊ မဵတ်ႈ-ပႄႉ၊ သၼ်-လိင်း၊ ႁဝ်ႉ-ၵႆ၊ သဵတ်း-မႃ၊ ၵႆႈ-မူ လႄႈႁွင်ႉတိတ်းသူပ်းတိတ်းပၢၵ်ႇ သိုပ်ႇသိုပ်ႇမႃးငၢႆႈငၢႆႈဝႃႈ- ၼူ ဝူဝ်း သိူဝ် ပၢင်တၢႆး ငိူၵ်ႈ ငူး မႃႉ ပႄႉ လိင်း ၵႆ မႃ မူ ။ (ၶမဵၼ်လႄႈ ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇမိူၼ် တႆးႁဝ်းၵွႆး)။
တႆးႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉသူင်ၼပ်ႉတင်းမႄႈပီ_လုၵ်ႈပီၸွမ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၵၢပ်ႇၸႆႈ၊ လပ်းပဝ်ႈ၊ ႁၢႆးယီး၊ မိူင်းမဝ်ႈ၊ ပိုၵ်းသီ၊ ၵတ်းသႆႈ၊ ၶူတ်းသိင၊ ႁုင်ႉမဵတ်ႉ၊ တဝ်ႇသၼ်၊ ၵႃႇႁဝ်ႉ၊ ၵၢပ်ႇသဵတ်း၊ လပ်းၵႆႈ- ႁၢႆးၸႆႈ၊ မိူင်းပဝ်ႈ၊ ပိုၵ်း ယီး၊ ၵတ်းမဝ်ႈ၊ ၶူတ်းသီ၊ ႁုင်ႉသႆႈ၊ တဝ်ႇသိင၊ ၵႃႇမဵတ်ႉ၊ ၵၢပ်ႇသၼ်။ လပ်းႁဝ်ႉ၊ ႁၢႆးသဵတ်း၊ မိူင်းၵႆႈ- ပိုၵ်းၸႆႈ၊ ၵတ်းပဝ်ႈ၊ ၶူတ်းယီး၊ ႁုင်ႉမဝ်ႈ၊ တဝ်ႇသီ၊ ၵႃႇသႆႈ၊ ၵၢပ်ႇသိင၊ လပ်းမဵတ်ႉ၊ ႁၢႆးသၼ်၊ မိူင်းႁဝ်ႉ၊ ပိုၵ်းသဵတ်း၊ ၵတ်းၵႆႈ- ၶူတ်းၸႆႈ၊ ႁုင်ႉပဝ်ႈ၊ တဝ်ႇယီး၊ ၵႃႇမဝ်ႈ၊ ၵၢပ်ႇသီ၊ လပ်းသႆႈ၊ ႁၢႆးသိင၊ မိူင်းမဵတ်ႉ၊ ပိုၵ်းသၼ်၊ ၵတ်းႁဝ်ႉ၊ ၶူတ်းသဵတ်း၊ ႁုင်ႉၵႆႈ- တဝ်ႇၸႆႈ၊ ၵႃႇပဝ်ႈ၊ ၵၢပ်ႇယီး၊ လပ်းမဝ်ႈ၊ ႁၢႆးသီ၊ မိူင်းသႆႈ၊ ပိုၵ်းသိင၊ ၵတ်းမဵတ်ႉ၊ ၶူတ်းသၼ်၊ ႁုင်ႉႁဝ်ႈ၊ ၵၢပ်ႇသဵတ်း၊ ၵႃႇၵႆႈ (60) လၵ်းတဵမ်ၶိုၼ်းတႄႇၶိုၼ်းငဝ်ႈမၼ်း ၵၢပ်ႇၸႆႈ၊ လပ်းပဝ်ႈ ႁဵတ်းၼႆၵႂႃႇထႅင်ႈ (60) ႁွပ်ႈပဵၼ်သံသႃရထမ်း ယူႇၸိူင်ႉၼႆ (ဝၼ်း ၵေႃႈ ၸိူင်ႉၼႆ- လိူၼ် ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ)။
လၢႆးၼပ်ႉပီမိူင်း
ပီမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းတိုဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၽူႈၼမ်းႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း သၢႆၶိူဝ်းၼိုင်ႈတင်းသၢႆၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ်လႂ်၊ ၵႃလၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈဢွင်ႈတီႈ-တီႈတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈႁၢင်ႇၵႆၵၼ်လႂ်၊ သမ်ႉၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူဝ်းလႆႈ ယူႇၵႆႈႁိမ်းၸမ်ၵၼ်ပဵၼ်ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႂ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ၸႂ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်း ၸုလ်းလ(ပီမိူင်းၵေႃးၸႃႇ)ယဝ်ႈ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပီမိူင်းၼွင်သႄ တႄႇၼပ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ပီၶရိသ်ႉတ် 649 (လႆႈမႃး 1364 ပီယဝ်ႉ ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ)၊ ပီမိူင်းယူၼ်း တႄႇၼပ်ႉမိူဝ်ႈပီသႃသၼႃး 661 (ၼပ်ႉပဵၼ် ပီ မႁႃသၵ်ႉၵရၢၸ်ႈယူၼ်း 1896 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ)၊ ပီမိူင်းထႆးၼပ်ႉတင်ႈပၢၼ်တိုၵ်းပႄႉသုၶူဝ်ထႆး ပီၸုလ်းလ 600 (လႆႈမႃးယဝ်ႉ 775 ပီ ၼႂ်းပီၸုလ်းလ 1375 ၼႆႉ)၊ တင်ႈတႄႇပီၶရိသ်ႉတ် 1932 မႃးပိၼ်ႇၼပ်ႉၸွမ်း ပီသႃသၼႃးပဵၼ် 2555-56 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ။ (ပီမိူင်းလၢဝ်းၵေႃႈၼပ်ႉ ၸွမ်းပီသႃသၼႃးမိူၼ်ထႆး) ပီမိူင်းတႆး လိုဝ်ႉ-တႆးၶိုၼ် ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉၸွမ်းပီၸုလ်းလ 1374-75 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ။ တႆးဢႃႁူမ်(မိူင်းၵလႃး)လႄႈတႆးလမ်(ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)ၵေႃႈ ၸႂ်ႉပီမိူင်းၸုလ်းလ 1374-75 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉမိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလူင် တႆးမၢဝ်းလႄႈတႆးၼိူဝ်မၢင်ဢွင်ႈတီႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပီဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ လုၵ်ႈၸၢႆးတီႈသွင်ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ တႄႇတင်ႈမိူင်းမၢဝ်း(တီႈႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း) ဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် 94 ပီ (BC 94) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၵ်းသေ ၼပ်ႉမႃး၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼပ်ႉတင်ႈဢဝ်ပီ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈတင်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၼၼ်ႉမႃးလႄႈ ထိုင်မႃးပီၶရိသ်ႉတ် 2013 ၼႆႉ လႆႈမႃး 2107 ပီတဵမ်ၸိူင်ႉၼႆ။ ႁႂ်ႈၼပ်ႉငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ပီ ပီႊသီႊ 94 ၼပ်ႉပဵၼ်ပီပုတ်ႉထ ဝႃႈပဵၼ်ပီ 450 ၼႆသေ ၼပ်ႉၵၼ်မႃး ၵူႈပီပီ။ ၸင်ႇမီးလၵ်းၵၢၼ်ဝႃႈ- ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉပီမိူင်းတႆးၼႂ်းပီလုမ်ႈၾႃႉ 2013 ၼႆႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ပီပုတ်ႉထ (ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈယူႇ) 2557 တင်ႈသေ ဢဝ်ပီပုတ်ႉထ 450 ထွၼ်ၼႆ တေလႆႈ 2107 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းတႆးၼႆယူႇ (ပီမိူင်းတႆး လဵၵ်ႉသေပီပုတ်ႉထ 450 ပီၸိူင်ႉၼႆ)။ ပေႃးသမ်ႉဢဝ်ပီႈၶရိသ်ႉတ်(ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈယူႇ) 2013 တင်ႈ၊ ယဝ်ႉဢဝ်ပီပီႊသီႊ 94 လေႃးၼႆၵေႃႈ တေလႆႈ 2107 မိူၼ်ၵၼ် (ပွင်ႇဝႃႈပီမိူင်းၶရိသ်ႉတ် လဵၵ်ႉသေပီမိူင်းတႆး 94 ပီ)။ ပီမိူင်းၸုလ်းလၵေႃႈၼင်ႇၼၼ် ဢဝ်ပီ ၸုလ်းလ(ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈယူႇ) 1375 တင်ႈ သေ ဢဝ် 732 လေႃးၼႆ တေလႆႈပီမိူင်းတႆး 2107 မိူၼ်ၵၼ် (ၼပ်ႉဝႃႈပီမိူင်း ၸုလ်းလ ဢမ်ႇၼၼ် ပီၵေႃးၸႃႇ လဵၵ်ႉသေ ပီမိူင်းတႆး 732 ပီၼႆယဝ်ႉ)။ ယႃႇလိုမ်းဝႃႈ ပီမိူင်းဢၼ်တႆးႁဝ်းၼပ်ႉၸွမ်းလၵ်း ၼီႈပီတႆးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင် ပၢၼ်ႁူဝ်တီးပိူၼ်ႈၼႆၼၼ်ႉသေၵမ်း)။
မိူဝ်ႈပီလုမ်ႈၾႃႉ 2008 ၼၼ်ႉ လၵ်းၼီႈပီတႆး ပဵၼ်ပီပိုၵ်းၸႆႈ(ပီၼူ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2102 ၼီႈ၊ 2009 ပီတႆးၵတ်းပဝ်ႈ(ပီဝူဝ်း)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2103 ၼီႈ၊ 2010 ပီတႆးၶူတ်းယီး(ပီသိူဝ်)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2104 ၼီႈ၊ 2011 ပီတႆးႁုင်ႉမဝ်ႈ(ပီပၢင်တၢႆး)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2105 ၼီႈ၊ 2012 ပီတႆးတဝ်ႇသီ(ပီငိူၵ်ႈ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2106 ၼီႈ၊ ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီတႆးၵႃႇသႆႈ(ပီငူး)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2107 ၼီႈ၊ 2014 ပီတႆးၵၢပ်ႇသိင(ပီမႃႉ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2108 ၼီႈ၊ 2015 ပီတႆးလပ်းမဵတ်ႉ(ပီပႄႉ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2109 ၼီႈ၊ 2016 ပီတႆးႁၢႆးသၼ်(ပီလိင်း)၊ ပီမိူင်းတႆး ပဵၼ် 2110 ၼီႈ၊ 2017 ပီတႆးမိူင်းႁဝ်ႉ(ပီၵႆႇ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2111 ၼီႈ၊ 2018 ပီတႆးပိုၵ်းသဵတ်း(ပီမႃ)၊ ပီမိူင်းတႆး ပဵၼ် 2112 ၼီႈ၊ 2019 ပီတႆးၵတ်းၵႆႈ(ပီမူ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2113 ၼီႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ႁွပ်ႈတီႈသၢမ်ၶွင်ဝူင်းလေႃႉ 12 ပီပၼ်ႇႁွပ်ႈ။ ယဝ်ႉၼပ်ႉသိုပ်ႇ ၵႂႃႇႁွပ်ႈ တီႈသီႇ၊ တီႈႁႃႈ၊ ယဝ်ႉၶိုၼ်းပၼ်ႇၼပ်ႉထႅင်ႈႁွပ်ႈတီႈၼိုင်ႈ၊ တီႈသွင်ႁဵတ်းၼႆ ပဵၼ်သံသရထမ်း ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈ။ ပီၶရိသ်ႉတ် 2012 ၼႆႉ လၵ်းၼီႈပီတႆးတဝ်ႇသီ (ပီငိူၵ်ႈ-ၶမဵၼ်ႁွင်ႉပီ မရူင်း-လႄႈ ၶႄႇႁွင်ႉသဵင်ၼႅၼ်၊ ပဵၼ်ပီၼၢၵ်ႈ -ပီမင်း ၵွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်) ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2106 ၊ ၵွႆးၵႃႈၶၢႆႉပီၵဝ်ႇ-ပီမႂ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 11 မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2011 ၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီလဵၵ်ႉမီး 12 လိူၼ်တဵမ်။ ပီၶရိသ်ႉတ် 2013 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ လၵ်းၼီႈပီတႆး ၵႃႇသႆႈ (ပီငူး-ၶမဵၼ်ႁွင်ႉပီမသဵင်- လႄႈၶႄႇႁွင်ႉၸီႇ ၼႅၼ်၊ ပွင်ႇဝႃႈပီငူးမိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆး)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2107 ၊ သမ်ႉၶၢႆႉပီၵဝ်ႇ-ပီမႂ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 12 မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2012 ၶွင်လုမ်ႈ ၾႃႉၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီယႂ်ႇမီး 13 လိူၼ်(ဢမ်ႇပၵ်ႉၵတိ)။ ပီၶရိသ်ႉတ် 2014 သမ်ႉ လၵ်းၼီပီတႆးၵၢပ်ႇသိင(ပီမႃႉ- ၶမဵၼ်ႁွင်ႉ ပီမမျေး-ၶႄႇႁွင်ႉငႂူဝ်ၼႅၼ်၊ ပဵၼ်ပီမႃႉမိူၼ်ၵၼ်) ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2108 ၊ တေပဵၼ်ႇပီၵဝ်ႇ-ပီမႂ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 11 မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2013 ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီလဵၵ်ႉမီး 12 လိူၼ် တဵမ်ၶိုၼ်းႁဵတ်းၼႆ။
ၸင်ႇဝႃႈၸွမ်းလၵ်းပိူင်မၼ်းယဝ်ႉ ပီမႂ်ႇတႆးဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း တေႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၸူမ်းတွၼ်ႈတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12-14/12/2012 ၼႆႉပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇဢၼ်တေဢွၼ်ၵၼ်သူင်ႇသင်ႇပီၵဝ်ႇလၵ်းၼီႈပီတႆးတဝ်ႇသီ (ပီငိူၵ်ႈ)၊ ပီမိူင်းတႆး 2106 ၼီႈသေ ႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈပီမႂ်ႇလၵ်းၼီႈပီတႆးၵႃႈသႆႈ(ပီငူး)၊ ပီမိူင်းတႆး 2107 ဢၼ်တေယူႇတေႃႇ ထိုင်ပၢႆပီ 2013 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ လုၵ်ႈလၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ/မၢဝ်ႇသၢဝ်ႁုၼ်ႈမႂ်ႇၶဝ် ႁႂ်ႈမေႃၼပ်ႉသွၼ်ႇလႄႈယုၵ်ႉယွင်ႈပႂ်ႉပႃး မႅတ်ႇပႅင်းသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၵၼ်သေၵမ်ႈၼႆ။
မႂ်ႇသုင်ဢေႃႈ !


text:
Monday, Apr 21st
Last update11:03:08 AM GMT
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်းယိုဝ်းႁုပ်ႈဢဝ်တပ်ႉပၢင်သဝ်း သိုၵ်းတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် 2 တပ်ႉ၊ ၽွင်းႁၢင်လိူၼ် မၢတ်ႉၶျ် ပူၼ်ႉမႃးသေ မွပ်ႈပၼ်သိုၵ်းဝႃႉ၊ သၢင်ႈပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈတႆးတင်းဝႃႉ။
ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ သုၼ်းဝူး ႁိုဝ် သုၼ်းၸိုဝ်ႇ (Sun Zi) ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၶႂ်ႈမီးမႃးၼမ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း။ ၸိူဝ်းႁူႉၸၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပပ်ႉၸိူင်းသိုၵ်း (Art or War) ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၶႄႇ မဝ်ၸိုဝ်တုင်း ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေဢွင်ႇမႃး။
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) တေၸတ်းဝၼ်း ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ပီၵွၼ်းၶမ်း (50 ပီ) တပ်ႉသိုၵ်း တီႈငဝ်ႈငုၼ်း ဝၢၼ်ႈႁႆး၊ မီးတပ်ႉသိုၵ်းတႆး၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆး ဢိၵ်ႇတင်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇၶတ်းၸႂ်ၶိုင်ပွင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ၵိုတ်းသဝ်းလွင်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လႆႈပိုတ်ႇၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁႂ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် သွင်ၾၢႆႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်လႆႈ။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းမႆႇ ဢွၵ်ႇၵႃရဝလမ်ႁူဝ် (ၵၼ်တေႃး) ၵူၼ်းထဝ်ႈတႆး ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းႁိူၼ်း ၽွင်းၶၢဝ်းသင်ၶၢၼ် (သၢင်းၵျၢၼ်ႇ) လိူၼ်ႁႃႈ။
မိူဝ်ႈဝႃးပွတ်းၼႂ် ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းၶၢင် ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶၢင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈသိပ်းဝၢၼ်ႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈပိုင်ႈႁူမ်ႈမိူင်းၶႄႇ။
ပပ်ႉတင်ႈၸိုဝ်ႈတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မီးၸိုဝ်ႈလီၸိုဝ်ႈၶႅမ်ႉ၊ မီးမင်းၵလ (မင်ႇၵလႃႇ) တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈလုၵ်ႈလၢင်း ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ၊ မီးၸိုဝ်ႈတႆး ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸိုဝ်ႈႁဵင် ၸိုဝ်ႈပၢႆ။
ၸုမ်းဢူၺ်းလီၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တင်း ၶွမ်ႇမတီႇၵပ်းသၢၼ် ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) တႃႈၶီႈလဵၵ်း တင်း ၶွမ်ႇပၼီႇၶုတ်းၶမ်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁႆးလူင် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း၊ ႁပ်ႉငိုၼ်းၵႃႈတီႈလိၼ်သူၼ်/ၼႃးလုၵွႆ ယွၼ်ႉၵၢၼ် ၶုတ်းမိူင်ၶမ်း။
ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ သုၼ်းဝူး ႁိုဝ် သုၼ်းၸိုဝ်ႇ (Sun Zi) ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၶႂ်ႈမီးမႃးၼမ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း။ ၸိူဝ်းႁူႉၸၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလ...
မၢၼ်ႈမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈဢၼ်ယိုၼ်းယၢဝ်း တေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းလွႆႁဝ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်း ၼိူဝ်ၼႆႉသေလႄႈ ၶႃႈႁဝ်းၸဝ်ႈသိုၵ်းၸွမ်မိူင်း ၽူ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
မၢႆဝၼ်း 09/02/2014
ထိုင်/
ႁူင်းပွႆႇပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ပၢင်လူင် (ၾၢႆႇတႆး) လွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉလွႆ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ...


text:
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း/ႁိူၼ်း (ဢဵင်ႇထွင်ႇၸုၸယႃး) တင်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇ) ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး (ၵဵင်းမႆႇ) ၸၢႆးသႅင်ယ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈတိုၵ်း သူၼ်းဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းတူၵ်းႁွတ်ႈမိူင်းထႆး ဝႆႉၼၵ်းၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလွင်ႈၼႆႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁဵတ်း။
ထၢမ်တွပ်ႇ
မိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းယၢဝ်း ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉၾွၼ်ႊ ယူႊၼီႊၶူတ်ႊ တႆး
ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတိတ်းတေႃႇ တွင်ႈထၢမ် ၸၢႆးလူင် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ် IT ၊ လွင်ႈၾွၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆး ၼၼ်ႉ တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းယၢဝ်း ထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ယူႊၼီႊၶူတ်ႊ (Unicode) တႆး။
ၵၢၼ်မိူင်းတႆးတိုၵ်ႉယၢင်ႈၸူး ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်
ငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးလႄႈသင်၊ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆးလႄႈသင် ႁႂ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတွင်ႈထၢမ်သေ ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ (RCSS/SSA) တွပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်သိူဝ် တွပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈပၢင်ၵုမ်တႆး - ယၢင်းလႅင် လႃႈသဵဝ်ႈ
ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (SHAN) တွင်ႈထၢမ်သေ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇငဝ်ႈငုၼ်းတီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးလဵၵ်ႉ တွပ်ႇလၢတ်ႈငဝ်းလၢႆးပၢင်ၵုမ်တႆး-ယၢင်းလႅင် ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈ ယုမ်ႇယမ် ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ၸတ်းတီႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်းၼင်ႇၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွပ်ႈရၢင်းဝလ်းၵၼ် ပဵၼ်ပၢႆးတိုၵ်းပၢႆးၸႂ်ၵၢၼ်သိုၵ်း
ဢိင်ၼိူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ႁႅင်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ/ႁႅင်းသိုၵ်း ၼမ်လၢႆသေ လေႃႇတိုၵ်ႉတပ်ႉသိုၵ်းၶၢင်၊ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 08/02/13 ၼႃႈဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၸတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈမွပ်ႈယိုၼ်ႈရၢင်းဝလ်း (သူး) ၸုမ်ႈၶူးၽူႈႁတ်းႁၢၼ် 3 ဢၼ်ပၼ်ၵၼ်၊ သမ်ႉထႅင်ႈၽူႈၶဝ်ႈပႃးသဵၼ်ႈမၢႆၽူႈႁတ်းႁၢၼ် 78 ရၢင်းဝလ်း၊ ယွင်ႈယေႃးသိုၵ်းႁၢၼ်လီ 1,500 ပၢႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ဢူးဢွင်ႇၵျေႃႇၸေႃး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်း/ၵၢၼ် သိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼင်ႇၼႆ။
More Articles...
Page 1 of 3


text:
ပၢင်ၵုမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တီႈလေႃၶီးလႃ ငဝ်ႈၸိုင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း KNU ပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုဝ်းၵတ်းပိုၼ်ႉ တင်းၸိုင်ႈမိူင်း၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ႁဵၵ်ႈဝႃႈ “ၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ” ၼႆၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ။
မိူဝ်းဝၼ်းတီႈ 21/01/2014 ပၢင်ၵုမ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ 2 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် NCCT ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈၵိုတ်း ယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈပိုတ်ႇၵႂၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းသပ်းသေးယုၵ်းယၢင်ႇၶူင်းသၢင်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ” ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ထွႆႈၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ၊ ဢမ်ႇပႃးဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆႄလႈ လႆႈယိုတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႂႃႇတင်းၼမ် - ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းလူင် ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် NCCT ၶဝ်ဝႃႈ - ႁဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉ ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ - ၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ၸီႉၸႅင်ႈသပ်းသေးၼႄၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇႁပ်ႉ။ မွၵ်ႈၵႃႈၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈသႂ်ႇဢမ်ႇလႆႈၼႆ သုၼ်ႇလႆႈ တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်သမ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်တုၵ်းယွၼ်းလႆႈ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇပႃးထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၸိုင် မိူၼ်တင်း လူလၢႆပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်လႄႈၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ် ယွမ်းပိုၼ်ႉပွႆႇလႅၵ်ႈမႃး - ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႈၼင်ႇၼၼ် တေၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းၸိုင်ႈမိူင်းဢွၼ်တၢင်းႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် တေဢဝ်ပိူင်ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်းသေမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယဝ်ႉၸွင်ႇ တေၵိုတ်းယိုဝ်းႁႃႉ ၼႆၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းယင်းပႆႇၸၢင်ႈၶွတ်ႇယွတ်ႈလႆႈလႄႈ တေၸၢင်ႈယိုတ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇႁိုဝ် - ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ တီႈလေႃၶီးလႃ ငဝ်ႈငုၼ်း KNU ၵမ်းၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးၽူႈတႅၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၽူႈမီးၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈၸဝ်ႈႁူႉ ပၢႆးပၺ်ၺႃ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 17 ၊ ႁူမ်ႈ ပႃး ၽူႈၶဝ်ႈ ထွမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတင်းမူတ်း 136 ၵေႃႉ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပေႃးဝႃႈမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယဝ်ႉ တေဢုပ်ႇၵၼ် တင်း ၽူႈတႅၼ်းၶွင်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ တီႈၸေႈဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ ၸေႈမိူင်းယၢင်း။
ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ လိူဝ်သေတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉ UWSA လႄႈၸုမ်းမိူင်းလႃးယဝ်ႉ ၽူႈၼမ်းၸၼ်ႉသုင် ၸုမ်းပဢူဝ်း၊ ပလွင်ႈ ႁူမ်ႈတင်းပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးလႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး၊ ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈ တႆး ၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။


text:
"ပိူၼ်ႈတေသူၼ်ၸႂ်ပိုၼ်းႁဝ်း၊ တူၺ်းပိုၼ်းႁဝ်းသေဢဝ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ - မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈႁဝ်းမီးႁႅင်းၵွၼ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈတႆးၼႆႉ ယင်းၸုတ်ႈယွမ်း (ႁၢမ်းႁႅၵ်း) ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Strategy) ။ ဢမေႊရိၶိူဝ်ႊ USA ပၵ်းတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃး 200 ပီ။ ပေႃးတႅၵ်ႈ ၵၼ်တင်းၶႄႇသမ်ႉ၊ ၶႄႇတင်ႈမႃးမီးမႃး 2-3 ႁဵင်ပီ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ၶႄႇၼႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင်သုတ်းလႄႈမိူဝ်းၼႃႈတႃႇၶႄႇတေလူတ်းပင်းလုလႅဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇမီး။ ဢႃႇယုၵူၼ်းယိုၼ်းယၢဝ်းသုတ်းႁိုင်မွၵ်ႈပၢၵ်ႇပီ။ ပိူၼ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တႃႇပၢၵ်ႇပီတေႃႇ 500 ပီ။ ပေႃးဢမ်ႇမေႃဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တူဝ်တၢႆၵေႃႈၵၢၼ်တၢႆ။"
"ႁဝ်းၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇၼႆႉ မၢင်ၽဝ်ႇႁဝ်းတေဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၵိၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈ ၽုၵ်ႇတႃႇလုၵ်ႈတႃႇလၢၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ တၵ်းလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ - ဝၢႆႇၼႃႈၵႂႃႇ တၢင်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ မီးလၢႆၾၢႆႇလၢႆပၢႆး - ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈ မီး၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵပ်းၵၢႆႇ သွတ်ႇၵွင်ႉၵၼ်သဵင်ႈမူတ်း၊ ယိူင်းၸူးၽၵ်းတူ ႁူးပွင်ႇၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ (National Goal)။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ၵူႈၵေႃႉ - ၵူႈၸုမ်း - ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈလီမီး လီႁဵတ်း လီတမ်း။ ၸွင်ႇမၼ်းလီတႄႉ။ လီၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ယိူင်းမၢႆလူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Main Aim) ဢမ်ႇၼၼ် ၽၵ်းတူႁူးပွင်ႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Goal) သုင်သုတ်း ႁဝ်းၼၼ်ႉပဵၼ်သင်။
ၵွၼ်းၶေႃတင်းပိုၵ်းႁႃႉ?။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇဢၼ်မီးတြႃးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၻီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တဵမ် ထူၼ်ႈ၊ မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ မီးဢႃႇၼႃႇ 3 ပိူင် ပွင်မိူင်းႁင်းၵူၺ်းႁႃႉ - ၼႆၼၼ်ႉ ၸွင်ႇပႃႈဢုပ်ႇၵၼ်ထဵင် ၵၼ် လႆႈၸႂ်ၵၼ် ယဝ်ႉႁိုဝ်?။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃႊၸေႊ (Aceh) ဢၼ်လႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်း တီႈဢိၼ်ႊ ၻူဝ်ႊၼီႊသျႛိဝ်ႊၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈၼမ်လိူဝ်မိူင်းတႆး။ တႆးသမ်ႉမီးသၢႆငၢႆတႃႇဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇလွႆးလွႆးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လီၼၵ်းၸႂ် လူင်လၢင်တႄႉတႄႉ။"
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် - ၽူၼ်ႊ ဝၼႃႊၵမူလ်ႊ
(18/05/07)
ၸႃႇတိဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၽႃ - ၸေႊတွၼ်ႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်
ၸၼ်ႉ "ၸွမ်သိုၵ်းလူင်"ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းထႆး (ၼႂ်းတႆး-မီးမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ဢၼ်မီး ၸၼ်ႉသိုၵ်း တၼ်းႁဵင်းသုင်သုတ်း)


text:
ဢိင်တိုဝ်ႉတၢင်းပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇၶႄႇသေ ၸၢဝ်းၶႄႇၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵႂႃႇမွၼ်ငိုၼ်း တီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶဝ်သေပိုတ်ႇ ပၢင်လွင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ- ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပီႇတုၸိတ်ႉလၢတ်ႈ။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 31/01/14 တေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 04/02/14 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) ၸၢဝ်းၶႄႇပွၵ်ႉ 4 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၵႂႃႇၶၢတ်ႈ တီႈလိၼ်သူၼ် တေႃႇယၢၼ်ႇၵျွင်း (ၸၢဝ်းၶႄႇ) တီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းမူင်ႈ (ႁူးမူၼ်ႈ) တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 ဝၼ်းသေ ပိုတ်ႇပၢင် လွင်း။ ၵႃႈၶၢတ်ႈတီႈလိၼ် လႆႈပၼ် 25 သႅၼ်။ ပၢင်လွင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၽွင်းပီမႂ်ႇၶႄႇၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉ 3 တီႈ 1. ႁူးမူၼ်ႈ၊ 2. ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ 3.ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ-ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်မႃးၶၢတ်ႈတီႈလိၼ်သေပိုတ်ႇပၢင်လွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶႄႇပွၵ်ႉ 4 ၊ မႃးၶၢတ်ႈဢဝ်လိၼ်ၶႄႇ တီႈပွၵ်ႉၵုင်းမူင်ႈ ဢၼ်သိုဝ်ႉဝႆႉတီႈတႆး။ ၵူၼ်းမႃးတေႃႇလွင်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ၶႄႇ၊ တီႈသွင် ပဵၼ်မၢၼ်ႈ၊ တီႈသၢမ်ပဵၼ်တႆး။ တီႈပၢင်လွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလွင်းသုမ်းၶဝ်ၼႆႉ လူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢၼ်သိုဝ်ႉမႃး မိူင်းၶႄႇၵႃႈၶၼ် 3-4 သႅၼ်ၼၼ်ႉ မႃးၵမ်ႉၶၢႆ 1 သႅၼ်။ ၶိူင်ႈၾူၼ်ႊမိုဝ်းထိုဝ် ဢၼ်သိုဝ်ႉမႃး သိမ်ႊမၼ်းၵူၺ်းမွၵ်ႈ 2 သႅၼ်ၼၼ်ႉ မႃးၵမ်ႉၶၢႆၼိုင်ႈသိမ်ႊ 5 မိုၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ မီးၼမ်- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသူႈ ပႃႈၼၢင်းၸိင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵွပ်ႈသင်ပဵၼ်ပွႆးၶႄႇ သမ်ႉမႃးႁဵတ်းပၢင်လွင်းတီႈဝၢၼ်ႈတႆး။ ပဵၼ်ပွႆးၶႄႇၵေႃႈ ၵွပ်ႈသင် ဢမ်ႇႁဵတ်းတီႈဝၢၼ်ႈၶႄႇ။ တီႈႁူးမူၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ပီမႂ်ႇၶႄႇ မႃးႁဵတ်းပၢင်လွင်းၸိူင်ႉၼႆ မီးသၢမ်ပီယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇၶိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်းႁဵတ်းပၢင်လွင်း ပိူဝ်ႈတႃႇႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၵဵပ်းငိုၼ်းလူႇငိုၼ်းတၢၼ်း၊ ပိူဝ်ႈတႃႇ သၢင်ႈဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၶႄႇ သမ်ႉယွၼ်းႁဵတ်းပၢင်လွင်း မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီ 2011 တဵင်းၸဵင်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ- ပိူဝ်ႈတႃႇတိုၵ်းၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈယၢၵ်ႈၽၢၼ်ၵႅၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ လၢတ်ႈဝႃႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇပၼ်မီးပၢင်လွင်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၶဝ်ၵေႃႈ တိတ်းလိၵ်ႈလၢႆးပႃႉၸပ်းၽႃပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပၼ်မီးပၢင်လွင်း၊ ၽႂ်ႁၼ်ပၢင်လွင်း ပေႃးမႃးၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ တေပၼ် ရၢင်းဝလ်း (သူး) ငိုၼ်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပၢင်လွင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ယင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇ၊ ဢၼ်ႁဵတ်းတေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃၵေႃႈမီး၊ ဢၼ်လၵ်ႉလွမ်ႁဵတ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉမီး- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈဝႃးပွတ်းၼႂ် ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းၶၢင် ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶၢင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈသိပ်းဝၢၼ်ႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈပိုင်ႈႁူမ်ႈမိူင်းၶႄႇ။
တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပေႃႉထုပ်ႉ ႁဵတ်းၶဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉဢဝ်မိတ်ႈတႅင်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼုင်ႈသႂ်ႇၶူဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပႂ်ႉၸွမ်းတၢင်း၊ ဢဝ်မိတ်ႈတႅင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸူၼ်ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၺႃးၸဵပ်း လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်ထိုင် လႃႈသဵဝ်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပွတ်းၼမ်ႉတူႈ တုၵ်းယွၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းလွင်ႈလုသုမ်း တီႈလိၼ်တႃႇႁႃႈပီ
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိူဝ်းလုသုမ်း တီႈလိၼ် ယွၼ်ႉတေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း၊ တုၵ်းယွၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈပိူင် သၢႆႈတႅၼ်း 3 ပီ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၽွင်းဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် ပေႉၵိၼ် တဵၵ်းတဵင် ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ၽွင်းဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ။ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း။
More Articles...
Page 1 of 64


text:
ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းတၢင်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပွတ်းထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် လႆႈၺႃးတၢင်းတုၵ်ႉၶ ၸွမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/12/12 တီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၸိုဝ်ႈၸၢႆးသၢမ်ၸိင်ႇ၊ ဢႃႇယု 20 ပီ၊ ၽွင်းၵႂႃႇမႃး တၢင်းဝၢၼ်ႈမွၼ်း ၺႃးသိုၵ်းၶၢင်တိၺွပ်းသေၵူတ်ႇထတ်း၊ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်မၼ်းၸၢႆး၊ မၼ်းၵေႃႈပႅတ်ႈဝႆႉလူတ်ႉၶိူင်ႈ သေ လႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်လႆႈၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ လႆႈပၼ်ငိုၼ်း 50,000 ပျႃး- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး ပေႃးပဵၼ်မၢဝ်ႇသၢဝ် ၺွပ်းဝႆႉ၊ ပေႃးပဵၼ်မႄႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်၊ မၢင်ဝၢၼ်ႈလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၸၢင်ႈ သေၵႂႃႇ၊ မၢင်ဝၢၼ်ႈ လႆႈၸူၵ်းဝႂ်သေၵႂႃႇ ၼႂ်းပီၼႆႉၵူၺ်း ယွၼ်းမႃးသၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 8 ၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 10 ၵေႃႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလႄႈ လႆႈသူင်ႇပၼ်မႃး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13/12/2012 မႄႈႁိူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃႇယု 35 ပီ၊ လုၵ်ႉဝဵင်းမူႇၸႄႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၽႃႇ ၺႃးသိုၵ်းၶၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမွၼ်း၊ ဢမ်ႇပၼ်မၼ်းၼၢင်းပူၼ်ႉၵႂႃႇ၊ မၼ်းၼၢင်းသမ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢႃႇယု 3 ၶူပ်ႇဝႆႉ။ ပီႈၼွင်ႉၶဝ်ဝႃႈ “မႄႈမၼ်းပၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ၊ ယွၼ်းဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵႂႃႇ ဢွၼ်တၢင်း” ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ။ ပၼ်ၼင်ႈပႂ်ႉၶဝ်ၶိုင်ႈ ဝၼ်း ၸင်ႇႁႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတၢင်းမူႇၸႄႈ။
သင်ဝႃႈသိုၵ်းၶၢင်ပႂ်ႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းတေပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဝၢၼ်ႈၵေႃႈတေ မွင်၊ ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵတ်း၊ တေၵႂႃႇၵၢတ်ႇယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၶၢင်းၼႄၼင်ႇၼႆ။


text:
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1835-36 မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် CAPTSE. HANNAY လုၵ်ႉတီႈဢႃႇဝႃၵၵႂႃႇလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းထိုင်ထုင်ႉႁူဝ်ၵွင် Hokong Valley လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃးလႅၼ် လိၼ်မိူင်း ဢႃႇသမ်ႇလႄႈမိူင်းႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ။လႆႈႁၼ်မႃး ထုင်ႉၼမ်ႉၶိျၼ်းတုၼ်းလႄႈ ထုင်ႉၼမ်ႉၵဵဝ်တင်းမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တီႈထုင်ႉပဵင်းလႄႈႁၼ်ပႃးလွၵ်းၵၢၼ်တွၼ်ႈ တႃႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင်။
ၼႂ်းပီ 1836-37 ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတၼိၼ်းတႃႇရီႇ COMMISSIONER OF BRITISH TENASSERIM ၵေႃႈ ၸတ်းၶုၼ်သိုၵ်း လူင် တပလိဝ်ႊသီႊ- မႅၵ်ႊလွႆႊ CAPT. WC. MACLEOD လႄႈၻွၵ်ႉတိူဝ်ႊ-ၻီႊ ရိတ်ႊၶျၢတ်ႊသၼ် Dr. D. RICHARDSON မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း သၼ်လွႆမိူင်းတႆး။ မႅၵ်ႊလွႆႊၼႆႉ ၽႅဝ်မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈယဝ်ႉလူင်းၵႂႃႇ မၼ်းတလေး။
ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်မႅၵ်ႊလွႆႊ တၢင်ႇလၢႆးငၢၼ်းထိုင်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ်ဝႃႈ-"လႆႈထုၵ်ႇမိူင်းတႆးၸိူဝ်းၼႆႉႁပ်ႉတွၼ်ႈ လီငၢမ်းသေ ၶဝ်မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵႃႉ ၶၢႆလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်းတေႃႇႁဝ်း။ လွင်ႈၼႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထုၵ်ႇလီ တႅပ်းတတ်းသေၶဝ်ႈၸမ်ၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶႂ်ႈၶၢႆၼၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ်မီးတီႈမၵ်းတီႈ ၶၼ်ႈဝႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈထၢင်ႇထိူမ်ယဝ်ႉ။ ႁပ်ႉႁွင်းလႆႈယူႇ။ လိူဝ်သေၶူဝ်း တီႈမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈပႃးၼဵင်ႈႁႅင်ႈထႅင်ႈ တီႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်" ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လႆႈႁူႉႁၼ်လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ်မိူင်းတႆးယဝ်ႉလႄႈ သင်ဝႃႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ တႃႇသိုပ်ႇဢဝ််ပႃးမိူင်း တႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်း ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉယူႇ။
ဝၢႆးသေယိုတ်းဢဝ်ႁေႃၶမ်းမၼ်းတလေး ဢႃႇၼႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1885 ယဝ်ႉ- ထိုင်မႃးပီ 1886 လိူၼ်မေႊၼႆႉ ၽႅလ်ႊၶျႛိဝ်ႊ PHILCHER PHILCHER ၵႅမ်ၶွမ်ႊ မသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ DEPUTY COMMISSIONER ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈတီႈၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈဢုင်ႇ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ သိုပ်ႇပွင်ႇလႅင်း ထိုင်ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်တီႈ မၼ်းတလေးဝၼ်းထိ 3 လိူၼ်မေႊ၊ ဝၼ်းထိ 10 လိူၼ်မေႊၼႆႉ ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ CHIDF COMMISSIONER မိသ်ႊတိူဝ်ႊၶျႃႊလ်သ်ရီႊ ၿိူဝ်ႊၼၢတ်ႉ Mr. CHARLFS BERNARD ၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈပွင်ႇၸူးၸဝ်ႈဢုင်ႇဝႃႈ-
"ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈၸဝ်ႈဢုင်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈၸဝ်ႈၾႃႉၶႂ်ႈႁဵတ်းဢူၺ်းလီ တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆလႄႈ ၸူမ်းတႄႉတႄႉ။ ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊဢဵၼ်းဢၢၼ်း တႃႇသူင်ႇၽူႈမီးၸၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထူပ်းၸဝ်ႈၾႃႉသေ သပ်းလႅင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈယူႇ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တေၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ႁႂ်ႈမိူၼ်ၵဝ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇပွႆႇၵူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဝၢႆးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ (ၶၢဝ်းၾူၼ်) ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁဵတ်း၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵူႈၸဝ်ႈ ၵုမ်းငမ်းဝႆႉမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းသေလူတ်းယွမ်း ပႅတ်ႈ လွင်ႈပႃႇလွင်ႈၸူၼ် ဢိၵ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်တီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢိင်းၵ လဵတ်ႈၼၼ်ႉတႃႉ၊ ပေႃးၽူႈမီးၸၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ မႃးၸိုင် တေပႃးမႃးတပ်ႉသိုၵ်းတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၸိူဝ်းၶႂ်ႈယူႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇမီး ၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈတိုၵ်းမိူင်းတႆး။ မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၶိုၼ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၽႂ် မိူင်းမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယူႇၵတ်းယူႇယဵၼ်လႄႈ ယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈ ႁေႃၶမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်၊ ၸွမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊမုင်ႈမွင်းဝႆႉတႄႉ ထႅင်ႈသွင်သၢမ်ပီတၢင်းလူတ်ႉၾႆးလုၵ်ႉတီႈ တွင်ႇဢူႇ တေလတ်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ယမႄးတိၼ်း ၽႅဝ်မၼ်းတလေးယဝ်ႉ တၢင်းလူတ်ႉၾႆးၼႆႉ တေႁဵတ်းပၼ်လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵိူဝ်၊ ပႃၼဝ်ႈ၊ ၵုၺ်လႄႈၶူဝ်း ၵုၼ်ႇတၢင်ႇဢၼ် ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတႆး တင်းတႃႇႁႂ်ႈ ပေႃးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇၵၼ်ငၢႆႈ"။
လိၵ်ႈၽိုၼ်ႉၼႆႉပဵၼ်လၵ်းၼမ်း(ပေႃႊလသီႊ)လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဝႆႉၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈႁၼ် ထိုင်ဝႃႈ - မိူင်းတႆးၼႆႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇလိပ်းဢွၵ်ႇၼမ်၊ မီးၼဵင်ႈႁႅင်ႈ၊ ပဵၼ်ၽၵ်းတူၶဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇ၊ ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ၶဝ်ၵေႃႈ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၶႆျႊၼႃႊဝႆႉယဝ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃး မိူင်းလၢဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ၵူဝ်ၾရင်ႊသဵတ်ႊ ၶဝ်တၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆးပႅတ်ႈဢွၼ် တၢင်း၊ ၵွပ်ႈၼႆဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း တႃႇယိုတ်းဢဝ် မိူင်းတႆး ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1886 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ဝၼ်းထိ (30) ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈမၼ်းတလေး ၸင်ႇမႃးတိုတ်ႉၸၼ် ၸႅၵ်ႇၽႅၼ်ႇလိၼ် မိူင်းတႆးပဵၼ် 3 တွၼ်ႈ။
1ႉ မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်
2ႉ မိူင်းတႆးၾၢႆႇတူၵ်းၶူင်းတၢင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်
3ႉ မိူင်းတႆးဝၼ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၶူင်း။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢိင်ႊၵလဵတ်ႊၶဝ်ၶိုၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ သွင်သူပ်း၊ မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၵၢတ်ႇသႃ၊ ၶမ်းတီႈလူင်၊ သိင်ႇၵလႅင်းၶမ်းတီးလႄႈဝဵင်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉဝဵင်းသိူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၵၢတ်ႇလိုဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်သေပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈတႄႉတႄႉ။ ပွႆးတိုၵ်းဝၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ ဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ် ထိုင်တီႈၾၢႆႇတႆးလႆႈၵၢၼ်ႉသိုၵ်းလႄႈ တူဝ် ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈလႆႈငိူင်ႉဝႄႈၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း လႆႈယွမ်းတူဝ် ပၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ ယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းတႆး တၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။
တႃႇတေယိုတ်းဢဝ်မိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၶူင်း တၢင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢဝ်မိတ်ႊသတိူဝ်ႊ ႁႅလ်ႊၻီႊၿရႅၼ်ႊ Mr.HILDI BRAND ဢၼ်ႁူႉ လွင်ႈမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပၢႆးမိူင်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢီႊသတႅတ်ႊမဵၼ်ႊ COL. E. STADMAN ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ၊ ၵေျႊ-ၵီျႊ သၵွတ်ႊ J.G. SCOTTပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်း ပၢႆးမိူင်းသေ ၼႂ်းပီ 1887 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊဝႃႊရီႊ ဝၼ်းထိ 3 တႄႇၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆး။ ပွတ်းႁွင်ႇ၊သၢႆၼိုင်ႈၶိုၼ်ႈပွတ်း ၸၢၼ်း၊ ပႃးတပ်ႉဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ တပ်ႉၵေႃႇရၶႃး၊ တပ်ႉၵလႃး။
ပေႃးသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၶီႈၶႃႈၽႂ်လႄႈၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ တင်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ပွႆးတိုၵ်းၵလႃးၵွႆ၊ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၵႄႈမိူင်းၵုတ်ႈလႄႈဝဵင်းမတ်ႈတြႃႇ၊ ၵူႇၵႅဝ်း၊ လွႆၼတ်ႉတႅၵ်ႉ၊ (တီႇၵိျတ်ႉ) မိူင်းၼၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွႆးတိုၵ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈ ယႂ်ႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်၊ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈႁိမ်ဢႃႇၼႃႇၵၼ်သေပဵၼ်သိုၵ်းၼႂ်း မိူင်းယူႇ။ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင် ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႄႈလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉတေႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၸဝ်ႈၾႃႉတၢင်းၼမ် ယွမ်းႁပ်ႉယူႇတႂ်ႈ-လွင်ႈဢၼ်မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈလွင်ႈတိုၵ်း ဢိင်းၵလဵတ်jၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈဝႅင်းဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉလွၵ်ႈၸွၵ်ႇၵူၺ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းၼွမ်းတေႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇသေႁူၼ်ငိူင်ႉၵႂႃႇ တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်းလႄႈ လႆႈသဵင်ႈ ၵမ်ႊၵႂႃႇတီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းၵတိၶဝ်မီး ဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းၶိုၼ်းဢၢပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်ႁဵတ်းၶုၼ်ၽွင်းငမ်း ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပီ 1888ၼႂ်းလိူၼ် ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊဝရီႊၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတမ်းဝၢင်းလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၶူင်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵႂႃႇလီငၢမ်း။
ထိုင်မႃးပီ 1890 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊဝရီႊ ၵေျႊၵီျႊသၵွတ်ႉ J.G. SCOTT ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ႈၵဵင်းတုင် တၢင်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ၸဝ်ႈၵွင်တႆး ၵဵင်းတုင် သဵင်ႈၵမ်ႊ ၵႂႃႇပီ 1887 ၼႂ်းလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊဝရီႊသေ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈၵွင်ၶမ်း ဢၼ်မီးဢႃႇယု 12 ပီ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ။ လွင်ႈဢုပ်ႉ ပိူင်ႇၵဵင်းတုင် မီးၼႂ်းၽွင်းမိူင်းလူင် 4 ၵေႃႉ၊ ၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် တင်းမိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ၊ မိူင်းလႅမ်း၊ ၵဵင်းသႅၼ်သေ တင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃႁင်း ၵူၺ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းပီ 1889 ၼႆႉသိုၵ်းၶႄႇ ၶဝ်ပေႃး လူင်းမႃးႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ၵဵင်းႁုင်ႈယဝ်ႉလႄႈ လႆႈၵူဝ်သိုၵ်းၶႄႇၶဝ် သိုပ်ႇလူင်းမႃးႁုပ်ႈဢဝ်ပႃး ၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆပေႃးဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇၵဵင်းတုင် ႁပ်ႉႁွင်းဢဝ်လီလီသေ ယွမ်းႁပ်ႉယူႇတႂ်ႈႁူမ်ႈ ၸွင်ႈၶမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ မိူၼ်တၢင်းတူၵ်းၶူင်းယဝ်ႉ။
ပီ 1890 လိူၼ်မၢတ်ႊႉၶ်ျ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းတႆးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်တၢင်းတူၵ်းၶူင်း၊ၾၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ တၢင်း ဢွၵ်ႇၶူင်း တင်းသၢမ် တွၼ်ႈသဵင်ႈမူတ်းယဝ်ႉ။


text:
ဝၼ်းသဵၼ်ႈတၢႆ ဝၼ်းတီႈ 15/06/2013
သုၼ်တွၼ်ႈလိၼ်ပၢႆးသႅၼ်ႉ ၶွပ်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ယင်ႈယိုၼ်း (RCSD-Regional Center for Social Science and Sustainable Development) ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵဵင်းမႆႇ မီးတၢင်းႁူမ်ၸူမ်း တွၼ်ႈႁပ်ႉ လိၵ်ႈလဝ်ႈယွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႈ ၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈ “ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ” (Understanding Myanmar’s Development) ။
ၶူင်းၵၢၼ် (Programme) ၼႆႉ တေၵမ်ႉၸွႆႈၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈၼႂ်းလွင်ႈတၢင်း 4 ပိူင် တီႈတႂ်ႈ။
- ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပၢႆးၶွပ်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး (Social and economic development) ။
- လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ- သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ (environment) လႄႈဢုတုၾႃႉၾူၼ် (climate change) ။
- ပၢႆးယူႇလီလႄႈ လွၵ်းပိူင်လုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီ (Health and Health Care systems) ။
- မီႊတီႊယိူဝ်ႊလႄႈၶွပ်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Media and Society) ။
ၽူႈလဝ်ႈယွၼ်းတေလႆႈမီးၶိူင်ႈပိူင်ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈ။
- တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ။
- တေလႆႈႁပ်ႉဝႆႉတီႈဢေႇသုတ်း ၸၼ်ႉၶူး Bachelor (ပရိၼ်းယႃးတရီး) ၼႂ်း ပၢႆးၽႃသႃဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတီႈၼိူဝ်။
- တေလႆႈမေႃဢိင်းၵလဵတ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တႃႇတႅမ်ႈ/ဢၢၼ်ႇလႄႈ လၢတ်ႈတေႃႇ (ဢမ်ႇဝႃႈႁႂ်ႈၶႅၼ်ႇတႄႉတႄႉ)။
- မီးလွင်ႈသူၼ်ၸႂ်ၼႂ်းပၼ်ႁႃၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် လူၺ်ႈတူဝ်ထူပ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း။
ႁူဝ်ယွႆႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ လူဢၢၼ်ႇလႆႈတီႈ ဝႅပ်ႊဢိင်းၵလဵတ်ႈၶွင်ပၢင်လူင် ။
ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းလဝ်ႈယွၼ်း (သမၵ်ႇ) ၼမ်ၼမ်။


text:
ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်ပုၼ်ႈမိူင်းတႆး တွၼ်ႈတႃႇဝၢင်းၽႅၼ်မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ တၵ်းလႆႈထတ်း သၢင်ႁူႉႁၼ်ငဝ်းလၢႆး (ၵူႈၾၢႆႇၵူႈပၢႆး) လီငၢမ်း၊ လၢမ်းႁဵတ်းၵေႃႉလၢႆးလၢႆးဢမ်ႇလႆႈ၊ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈလွၵ်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ ငဝ်းလၢႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၽွင်းတေႃႇသူႈ တိုၵ်းတေႃးၶဵၼ် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်း၊ ပႆႇၸႂ်ႈၸၼ်ႉပူၵ်းပွင်မိူၼ်မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ လၢဝ်း ၶဝ်လႄႈတေလႆႈဢုပ်ႇ ၵုမ်ၵၼ်ၼမ်ၼမ်။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈတေလႆႈ ဢိင်ၵၢၼ်သိုၵ်း။ တေလႆႈႁူႉၸၵ်းၽူႈ ၶဵၼ်တႅၵ်ႇလႅင်း။
ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၶဵၼ်။ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၽူႈၶဵၼ် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတမ်းဝၢင်းယိူင်းမၢႆ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းယိူင်းမၢႆၵေႃႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တေဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း။ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈတိၼ်ၶဝ်ႈမိုဝ်းၵၼ်။ တေၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ပၢင်လဝ်ႈလေႃႇၵွၵ်း မႂ်ႇသုင်သေတႅၵ်ႈယၢႆႈပၢႆႈၶိုၼ်း။ပေႃးႁၼ်တႃၵိၼ် မႃးတေႁိမ်ၵၼ် ၽိတ်းၵၼ်။ၵၢၼ်ယၢပ်ႇတေ ၼိင်ႈၵၼ်ႁဵတ်း။ ပေႃးၽႄၵၼ် ဢမ်ႇၽဵင်ႇ ယွၼ်းၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈမႃး တေယိုဝ်းၵၼ် - ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ်ယၢမ်ႈထူပ်းမႃး။ ပေႃးၵုမ်ႇပၼ်တူင်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးဝၼ်းႁွတ်ႈ ယိူင်းမၢႆလႆႈ။
ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵူၺ်းပဵၼ်ပိူင်လူင်။ ပိူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ တႅပ်းတတ်း - သဵၼ်ႈတၢင်းယိူင်းမၢႆ၊ ၽူႈၶဵၼ်၊ သုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ ႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်၊ ၶိူင်ႈၶွင်၊ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ၊ လၢႆးႁဵတ်းၵိုင်ႇလီႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ။
ၵူၼ်းမိူင်း - ပေႃႈႁႆႈမႄႈၼႃး ၵမ်ႉၸွႆႈၶဝ်ၼမ်ႉငိုၼ်းတွင်းၵူၺ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်သိုၵ်းတေ ဢမ်ႇလုၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈၸွႆႈမူၼ်ႉမႄးၵုမ်းတူၺ်း ပွင်ႇၶၢဝ်ႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်တိုၵ်ႉၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၽႂ်ယိပ်းၵွင်ႈၵေႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်း-ၼႆၼၼ်ႉပႆႇၸႂ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇၵမ်ႉၸွႆႈ၊ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ႁဵတ်းပႃးၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁိူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်းၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်။ "ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈၵေႃႉ။"


text:
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီတႆး 2093 ၼီႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈ တႅမ်ႈသႂ်ႇပႃးၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၸုမ်းၶၢႆးသိမ်ႇပိုၼ်ၽႄၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းတေပႆႇၸွတ်ႇယွၼ်ႈထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးတင်းၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈ ဢၼ်ပႆႇလႆႈသႂ်ႇပႃးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇ ထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
“ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈႁူႉႁၼ်ထိုင်” ဢၼ်လႆႈသႂ်ႇႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တႃႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတေတႅမ်ႈၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိုၼ်းလိၵ်ႈၸွတ်ႇလွၼ်ႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်း ပဵၼ်တွၼ်ႈဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယိုၼ်းထိုင် တၢဝ်းထိုင် ႁူႉႁၼ်ထိုင်သေ ပႅင်ႈၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယိုၼ်းထိုင်သေ ၵေႃႉပႆႇယိုၼ်းထိုင်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသမ်ႉပေႃးလႆႈႁူႉထိုင်သေ ဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်ႁူႉလိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈသေ ႁူႉယူႇ၊ ႁူႉဝႆႉ၊ ႁူႉယဝ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသမ်ႉပေႃးမီးၸႂ်၊ ၶႆႈလိတ်ႈပူၵ်ႉထူၵ်းႁေႃႇမၼ်းသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၽေႈတိူၼ်းထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ မွၵ်ႇသူၼ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇလိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈတင်းၼမ် တၢင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပေႃးတေဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းလင်မၼ်းပေႃးဝႃႈၼႆၶႃႈၸိုင် တႄႇ ဢဝ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်တႆး ႁူဝ်ၶူင်းလူင်လိူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်သူၵဝ်ႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵေႃႉဢၼ်ပႂ်ႉပႃး ထိင်းသိမ်း ပူင်သွၼ်သိုပ်ႇပၼ်သၢႆၸႂ် လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းမႃးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးယင်းဝႃႈမီးမၢၵ်ႇတႃတၢင်းႁူႉသေ တူၺ်းတႄႉ တေလႆႈႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆယူႇ ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လႆႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် တႄႇဢဝ်ပၢၼ်တႆး ႁူဝ်ၶူင်းလူင်လိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်တႆးမွၵ်ႇၶၢဝ်မၢဝ်းလူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢုပ်ႉပွင်ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ထိုင်မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းတႆး ၵဝ်ႈႁႆးႁေႃၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်မႃးဢုပ်ႉပွင်ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်သိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မျၢၼ်ႇမႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းသေ ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသိုင်ႇတိူင်းမိူင်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ လၢႆးဢုပ်ႇပွင် မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသမ်ႉ ပေႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢႆးပွင်မိူင်းလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇယဝ်ႉ လႄႈ သင် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈၸပ်းတႃသေဢမ်ႇၵႃး ပႆႇယၢမ်ႈလႆႈၼွၼ်းၾၼ် ႁၼ်ၺႃး။ ပေႃးၶႂ်ႈမေႃလိၵ်ႈတႆး ၶႆႈသွၼ်လိၵ်ႈတႆးတႄႉ လိူဝ်သေၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇယၢမ်ႈမီးတီႈလႂ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈၵႂႃႇမႃးပႆ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ဢၼ်ပႂ်ႉပႃးထိင်းသိမ်းသၢႆၸႂ်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈထိုင်ထွင်ၵၼ်လႆႈသေ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်ၵႂႃႇလိၵ်ႈၽႂ်လၢႆးမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႅမ်ႈ လွင်ႈမၢႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလႆႈၸူၺ်ႉသေလူဢၢၼ်ႇၵႂႃႇ ၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇဢုပ်ႉမိူင်းမၢဝ်း တႄႇဝၢႆးၼႃႈသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မျၢၼ်ႇမႃႇၸမ်တေလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးတီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈမႃးလႄႈ သြႃႇဢူးထုၼ်း(လႃႈသဵဝ်ႈ) ၸင်ႇႁဵတ်းပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး တႃႇသွၼ်ဢၢၼ်ႇ သၢင်ႇပုၼ်းလူင်ၼမ်ႇပၢတ်ႈ ၼိုင်ႈလႄႈ သၢင်ႇပုၼ်းလူင်ၼမ်ႇပၢတ်ႈသွင်ၼႆသေ ဢဝ်ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆးတႃႇသွၼ်ဢၢၼ်ႇ ဢၼ်သြႃႇဢူးထုၼ်း ၶပ်ႉၶိုင်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႄႈ ထိုင်မႃးပၢၼ်သိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ယၢင်းလႅင် ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်းမင်းရၢႆး ၸင်ႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမတီႇပပ်ႉ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႃးသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇၸၼ်ႉႁႃႈသေ ဢဝ်ပူင် သွၼ်တီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တေႃႇထိုင် မႃးၵၢပ်ႈသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈလွတ်ႈ လႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တေႃႇထိုင် ၶွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း (2-3-62) ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ပူင်သွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈသေဢမ်ႇ ၵႃး ပေႃးဝႃႈတီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁႃႈ သိပ်းလိူဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇပႃး လိၵ်ႈတႆးသေ ဢွင်ႇတၢင်ႇပၢႆးတင်းသဵင်ၵေႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉလႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး သင်ဝႃႈၶႂ်ႈသႂ်ႇလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼႆ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈႁဵင်းလိၵ်ႈသူင်ႇဢဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်းမီးသုၼ်ႇႁႂ်ႈထိုင်ၵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၵွင်ႇသီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးတင်းလၢႆၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းတိမတ်ႉၵုမ်းၶင် ပႅတ်ႈမူတ်းမူတ်းသေ ဢူးထုၼ်းဢေး(ၼမ်ႉၶမ်း) လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး မႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဢူးထုၼ်းဢေး လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမိူင်းတႆး မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ လိၵ်ႈႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈ ပတေႇသရိတ်ႈ ၵေႃႉၵုမ်းၵေႃႇမႃးဝႃႈၼႆသေ ပိၵ်ႉႁပ်းပႅတ်ႈ။ ဢမ်ႇပၼ်ပူင်သွၼ်လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းလႆႈဝႆႉလၢႆးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ သင် ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈႁဵင်းလိၵ်ႈသေ သႂ်ႇၼႂ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈထိုင်လႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူၵ်းသုမ်းမႃးတေႃႇ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီၼၼ်ႉသမ်ႉ ပေႃးတေသိုပ်ႇၽႄႈတိူဝ်းယိုၼ်း ယၢဝ်းၵႂႃႇဝၼ်းတႃမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ သေ သိုပ်ႇဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးသဵင်တႅတ်ႈ(လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်)ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆၵေႃႈ ဢဝ် ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈသေ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးသဵင်တႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပိတ ၵၢတ်ႈသၢမ် ၵွင်ၵႂႃႇၵွၼ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၶွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ဢူးထုၼ်းဢေး (ၼမ်ႉၶမ်း)သမ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ် ပဝ်ႈၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး (ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့) မႃးၼၼ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈ ပႅတ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၶပ်ႉၶိုင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈ တႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးပပ်ႉႁဵၼ်းလီလီသေတႃႉ ဢဝ်လၢႆးၽႂ်လၢႆး မၼ်းၶပ်ႉၶိုၼ်သွၼ်ဢၢၼ်ႇၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႈ 1967 ၼီႈ ၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ(ႁွင်ႉ)ၸိုၼ်ႈၵွၼ်းလၢႆး ၸၢႆးဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၸင်ႇသမ်ႉႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပပ်ႉႁူႉႁၼ်လိၵ်ႈတႆး” ၼၼ်ႉ ၶႃႈယဝ်ႉ။ လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ(မိူင်းယႆ)ၵေႃႈသမ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး “ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး မေႃဝႆး” ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
တီႈပပ်ႉလုင်းၶုၼ်မႁႃႇ(မိူင်းယႆ) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်သေတႃႉၵေႃႈ ပပ်ႉဢၼ်ၸၢႆးၸၢႆး ၸိုၼ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မႃးၵၢႆႇၶိုၼ်း ဢဝ် ၺ ၽႅတ်း သႂ်ႇပႃးတူၼ်းသဵင် ႁူၵ်းတူၼ်း(ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)၊ ဝ ၽႅတ်း သွင်တူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 1974 ၼီႈမႃး ၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ၊ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၸၢႆးမွင်ႇလိုၼ်း (စက်မှု လယ်ယာ ကျောက်မဲ)၊ ၸၢႆးပၢၼ်းသႅင်လႄႈ ၸၢႆးယွတ်ႈၼုမ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၶိုင်သၢင်ႈ ႁၢင်ႈပွင်မႃး လိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေ မိူဝ်ႈ (25-27.4.1974) ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ငဝ်ႈမၢႆသွင် ဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈ (27.4.1974) တီႈၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတၢင်တူဝ်မိူင်းယႆႁဝ်းၶႃႈ 1- ၸၢႆးတဵင်း မွင်ႇ၊ 2- ၸၢႆးၸၢမ်ႇ ၽေႇ (ႁွင်ႉ) ၸၢႆးၸိုၼ်ႈပၢင်ႇၾႃႉ၊ 3- ၸၢႆးမွင်ႇၵျီး ၽွမ်ႉၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးမၼ်းမႃးသမ်ႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ သၢၼ်ၶတ်းထိုင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ် ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်မိူၼ်ဢၼ် ၸုမ်းမိူင်းယႆသၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉ သူင်ႇ ထိုင်မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမိူင်း ယႆသၢၼ်ၶတ်း ယဝ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်း။ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်းလႄႈ ထိုင်မႃး ပီၶရိတ်ႉ 1975 ၼီႈမႃး ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ထႅင်ႈၵမ်းသွင်သေ ပႄႇပၢၵ်ႈပႅတ်ႈမူႇလိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ မၵ်းမၼ်ႈ ၶိုၼ်းမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ၵႂႃႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပၢၼ်ၶွင်ႊသီႊၵူၼ်းမိူင်းပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်မႃးႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးသမ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ပႃႉ တၢၼ်းလႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆး ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမသိၼ်ႇ တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတေၵျိုၵ်ႈမူႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လႂ်ၼႆသေ ၵူၼ်း မိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵမ်ႈၼမ် ၵမ်ႉထႅမ်မူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်လႄႈ ၶွင်ႊသီႊ မိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းမၵ်း မၼ်ႈမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1975 ၼီႈၼၼ်ႉမႃးယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းမူႇလိၵ်ႈတႆးႁူဝ်သိူဝ် (တူၼ်းသဵင်ႁႃႈတူၼ်း ဢမ်ႇပႃးတူၼ်းသဵင် ႁူၵ်းတူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)ယဝ်ႉ ၽၢင်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈသွၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးမိူၼ်ၼင်ႇ လုင်းတၢင်းၵႄး၊ ၸဝ်ႈဢူမိူင်း၊ လုင်းၸၢႆးၵျီးၵိုၵ်းပႃး မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆးတင်းသဵင်ႈ 13 ၸဝ်ႈသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်မေႃသွၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ(လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)ၶဝ် 45 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းလႃႈ သဵဝ်ႈမႃးတႄႇဢဝ် 6.4.1985 တေႃႇထိုင် 11.9.1985 ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သူင်ႇပႃးၶႅပ်းႁၢင်ႈမႃး ႁႂ်ႈမေႃသွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ သၢႆႇဝၢႆႇမိူဝ်း ဝဵင်းၽႂ်ဝဵင်းမၼ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်း သိုပ်ႇပူင်ပၼ်မေႃသွၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းၽႂ် ဝဵင်းမၼ်းၵႂႃႇၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၵူႈပိူင်ပိူင်သေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်တူဝ်မႃး ႁၢၼ်ႉ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်းၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႆးသဵင်တႅတ်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်ၶႃႈၵေႃႈလီလႆႈႁူႉထိုင်ယူႇ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈလႂ်၊ တူၼ်လႂ်၊ ၵူၼ်းလႂ် ၸၵ်းၼႄၽႄပၼ်လွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈႁူႉႁၼ် ထူပ်းၺႃးမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်းၶႆႈၼႄဢိတ်းၼိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီၶရိတ်ႉ 1935 ၼီႈ လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၶႃႈ ႁႃႈၸဝ်ႈ 1-ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ သႅၼ်ဝီ 2-ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဵဝ် မိူင်းမိတ်ႈ 3- ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ 4-ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ယွင်ႈႁူၺ်ႈ 5- ၸဝ်ႈၵွင်တႆး ၵဵင်းတုင် ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၽွမ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇယွၼ်း သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇတႃႇတႆး (ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်) တီႈၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇမိူင်း ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ဝဵင်း လၼ်ႇတၼ်ႇ တီႈလုမ်းလုတ်ႉတေႃႇလူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်သမ်ႉဝႃႈႁင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ သူၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ မဵဝ်းဢုပ်ႉ ပိူင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမီးမူႇ မီးပိူင်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ပေႃးတေမႃးဢဝ်လိၵ်ႈ တႆးသူၼႆႉ ၼိုင်ႈတူဝ်ၼႆ ဢွၵ်ႇပဵၼ်သွင် သၢမ်သဵင် တေႃႇထိုင်သိပ်းႁႃႈသဵင် ၵွပ်ႈၼၼ်မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ ငၢႆႈ။ ပေႃးသူၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမူၼ်ႉ မႄးၵုမ်းၵေႃႇလိၵ်ႈသူႁႂ်ႈမၼ်းတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသေၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈပၼ်သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇသူယဝ်ႉဝႃႈ ၼႆ။
ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးႁႃၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈသင် ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းၵျွင်းလႄႈသင် ဢမ်ႇမီးၵေႃႉတေမေႃမူၼ်ႉမႄး ၵုမ်းၵေႃႇမၼ်းလႆႈလႄႈ ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 1938 ၼီႈ ၶဝ်ႈၸဝ်ႈၸင်ႇမႃးပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶုၼ်လူင် ၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆးသေ Mr. Kinch ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ပၼ်လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၵမ်ႇပေႃးၸ 1-ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၵဵင်းတုင် တၢင်တူဝ်တႆးၶိုၼ် 2-ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းလႃႉ ၼမ်ႉၶမ်း တၢင်တူဝ်တႆးမၢဝ်း 3-ၸဝ်ႈဢုင်ႇၸိင်ႇ မိူင်းယႆ တၢင်တူဝ်တႆးလူင်သေ ၽွမ်ႉၵၼ်မူၼ်ႉမႄး ၵုမ်းၵေႃႇၵႂႃႇတေႃႇထိုင်ပီၶရိတ်ႉ 1940 ၼီႈ သွင်ပီလုမ်း လုမ်းယဝ်ႉ။ Mr. Kinch ၵေႃႈၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈသေ ဢဝ်တၢင်ႇထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ၵႂႃႇၶႃႈယဝ်ႉ။
မူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉလီငၢမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇသူင်ႇထိုင်ၼၢင်းႁေႃၶမ်းသေ ၼၢင်းႁေႃၶမ်းၵေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉလီငၢမ်း ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းၼႂ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈၵႂႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ပၢႆလၢတ်ႈၵႂၢမ်းယွင်ႈယေႃး ၽူႈၵုမ်းၵေႃႇမူၼ်ႉမႄး လိၵ်ႈတႆးၼႆဝႃႈ ၵူၼ်းၵုမ်းၵေႃႇမူၼ်ႉမႄးလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ တႄႉတႄႉ။ သင်ဝႃႈဢင်းၵိတ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးလိၵ်ႈမႃးၼႆ ၵဝ်သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးမူႇၼႆႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁဝ်းၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၵူႈၸဝ်ႈ ၵူႈပႃး ၵူႈၵူၼ်း ၵူႈၶုၼ် ၵူၼ်းၼၢင်း ၽိူဝ်ႇႁဝ်းတေၵႂႃႇ ႁႃလၢႆးတူၼ်းသဵင် မၼ်းထႅင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ တႃႉဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ် ဢၼ်လူင် ပွင်ၸို်င်ႈမိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉႁႃႈ ၼၼ်ႉ ပူင်သွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆ တေငၢႆႈၸႂ်လူမ်ၶေႃးယူႇ။ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၽွမ်ႉၵၼ် ယွမ်းယွၼ်ႇၸႂ်ၽႅၼ်သုင် မႃႇၼၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈႁူႉ ႁူမ်ႈႁၼ် ႁူမ်ႈသၢင်ႈ ႁူမ်ႈၶိုင် ႁူမ်ႈပွင်ၵႂႃႇသေၵမ်း။ ယႃႇပေ ၵုမ်ႇႁႃယွင်သႂ်ႇ ၶဝ်ႈသေ ၶႅၼ်းတေႃႈၽွမ်ႉၵၼ်ႁႃၶဝ်ႈသႂ်ႇယွင်သေၵမ်းၶႃႈတႃႉ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
လုင်းသြႃႇတဵင်းမွင်ႇ
မၢႆႁိူၼ်း/ 71 ၊ ပွၵ်ႉ 2
ဝဵင်းမိူင်းယႆ
ၽိုၼ်ဢိင်-
ၸဝ်ႈဢုင်ႇၸိင်ႇ မိူင်းယႆ ဢဝ်လၢႆးမိုဝ်းဢၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၵုမ်းၵေႃႇမူၼ်ႉမႄးမႃးၼၼ်ႉ ၼႄပၼ် မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1974 ၼီႈ။
မၢႆတွင်း -
ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈလႂ် ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၶႂ်ႈမႃးတေႃႇၼႃႈ တၼ်းတႃဢုပ်ႇဢူဝ်းလႄႈသင် ၶႂ်ႈႁူႉတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႅတ်ႈလႄႈသင် ၶႃႈႁဝ်းၽုၺ်ႇၽၵ်းတူ ႁူမ်ၸူမ်း ႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၶႃႈဢေႃႈ။


text:
မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးဢၼ်မီးတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမၢၼ်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၽွင်းငမ်း
1ႉ မိူင်းၵွင် ဝဵင်းဢွၼ်ႇၾၢႆႇတႂ်ႈမီး 99 ဝဵင်း
2ႉ မိူင်းယၢင်း 37
3ႉ သွင်သူပ်း 28
4ႉ မိူင်းမိတ်ႈ 49
5ႉ သႅၼ်ဝ 49
6ႉ ဢူင်းပွင်ႇ (သီႇပေႃႉ) 29
7ႉ မိူင်းၼၢႆး 37
8ႉ ယွင်ႁူၺ်ႈ 39
9ႉ မိူင်းပၢႆး 39
10ႉ ၵဵင်းတုင် - -----
ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇၶၢၼ်းႁွင်ႉဢဝ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းသိုၵ်းမိူဝ်းတိုၵ်းမိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ ဢယုတ်းထယႃႊၶဝ်ယူႇ ယဝ်ႉ။ဝၢႆးလင် ပယိၼ်ႉၼွင်ႇတၢႆ (မိူဝ်ႈပီ 1581) မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း မီးမႃးငဝ်းလၢႆးတႃႇတေၶွၼ်ႈတုမ်ပႃႈတႂ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၶိုၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင် ထိုင်ပီ 1604 သိုၵ်းၶႄႇၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလုလႅဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈလႄႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငဝ်ႈငုၼ်းတႃႇတေၶွၼ်ႈတုမ်လႆႈသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တူၵ်းတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၶႄႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈတူၵ်းတႂ်းဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းဢမ်ႇမီးပၼ်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၽွင်းငမ်းလႆႈမိူင်းၶဝ်လီ လီသေ ၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇယိပ်းၵမ်လႆႈလီလီ၊ လႆႈပွႆႇယူႇယဝ်ႈ။
တင်ႈတႄႇ 1740 ထိုင် 1752 ၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢူၼ်ႈတူၵ်းသေ ပွတ်းတႂ်ႈၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇမွၼ်းၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ။ မွၼ်းၶဝ်ၼႆႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ သမ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းႁုပ်ႈဢဝ်လႆႈပႃး ဢႃႇဝႃႉဢၼ်ၶုၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼင်ႈႁေႃဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၢၼ်ႈ ဢူးဢွင်ႇၸေႇယ (ႁွင်ႉ) ဢလွင်းၽျႃး (1758-60) ၼႆႉၶိုၼ်းတိုၵ်းပေႉမွၼ်းၶဝ်သေ ၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈပူၵ်းတင်ႈဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ထႅင်ႈ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း သိၼ်ႇၽိဝ်ႇသိျၼ်ႇ (1763-78) ၼႆႉၵေႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းယႂ်ႇထႅင်ႈသေ တိူဝ်းၶႂၢၵ်ႈလႆႈဢႃႇၼႃႇႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်း ယဝ်ႈ။ ပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈသွင်တူၼ်ၼႆႉ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းတူၵ်းယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇမၢၼ်ႈ သေ ၼႂ်းပီ 1753 ထိုင် 1766မိူဝ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈ တိုၵ်း မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ (မိူင်းလၢဝ်း) မိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ တင်းမိူင်းဢယုတ်းထယႃႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းတႆးလႆႈၶဝ်ႈပႃးတိုၵ်းၸွမ်တင်းၼမ်။ ၼႂ်းပီ 1762-69မိူဝ်ႈမၢၼ်ႈ တင်းၶႄႇတိုၵ်းၵၼ်တီႈၼႂ်းလိၼ်တႆးပွတ်း မိူင်းၵွင်၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းတႆး လႄႈ သိုၵ်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းတင်းၼမ်လႆႈတိုၵ်းတၢႆတၢင်ပုၼ်ႈတႃႇဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းတႆးလႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႆႈလုသုမ်း တင်းၼမ်သေ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႆးတႃႇတေၶိုၼ်းၶႄႉၶႅင်ႇမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ဢလွင်းၽျႃးမႃးၼႆႉ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ယိပ်းတိုဝ်းပေႃႇလသီႇၸၵ်းၽႄဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼိူဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းမႃး သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလူင်းတိၵ်းတိၵ်း။ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပၼ်ႁႅင်းမဵဝ်ႉၸႃး (MYOZA-ၵိၼ်မိူင်း) ႁႂ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉသေ ပူၵ်းတင်ႈမိူင်း ဢွၼ်ႇႁင်းၶဝ်ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၾႃႉသေမိူင်းမိူင်း သၢၼ်ၶတ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၸိုင် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵူႈမိူင်းမိူင်းႈႁူမ်ႈၵၼ် တိုၵ်း ပႅတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယိပ်းတိုဝ်းပေႃႇလသီႇၸၵ်းၽႄဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးလႄႈ ထိုင်မႃး 1820 လိူဝ်သေ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၸိူဝ်းမီးဝႆႉၵဝ်ႇၵဝ်ႇ- မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ သွင်သူပ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉ၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းပၢႆး၊ ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ လိူဝ်မႃးထႅင်ႈတွင်ႇပႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၼမ်ႉသၼ်ႇ (ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းမိတ်ႈ) လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ (ၸၵ်းၽႄ ဢွၵ်ႇၼႂ်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လၢႆးၶႃႈ (ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၼၢႆး) မွၵ်ႇမႆႇ (ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းလၢႆးၶႃႈ) ၸၢမ်ၵႃး(ၸၵ်းၽႄဢွၵ်ႇၼႂ်း ယွင်ႁူၺ်ႈ)။ မိူင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈသၽႃႊ (လုတ်ႈတေႃႇ) ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈသေ မၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇႁင်းၶေႃမႃး။ ၵိၼ်မိူင်း (မျဵဝ်ႉၸႃး) တင်းၼမ်ၼႆၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ၸၵ်းၽႄမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢွၼ်ႇ မိူင်းဢိတ်း ၵွၼ်းၶေႃႁင်းၶဝ်ၵူၺ်းသေႁႂ်ႈမီးတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ယဝ်ႈ။
ႁဵတ်းၼႆသေ ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်၊ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တင်းၵိၼ်မိူင်း ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် တေဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ်၊ တေထၢင်ႇထိူမ်ႁၼ်ၽိတ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈၸိမ်ယႃႉၵဝ်းၸႅၵ်ႇယွႆႈသေ ဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵိၼ်မိူင်းၶဝ် ၵူမ်ႈၵွမ်းယူႇ တႂ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ AMARAPURA တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈမၼ်းတလေးတင်းပိုၵ်းယဝ်ႈ။


text:
ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 95 ပီ ၸဝ်ႈၼၢင်းမျႃႉဝိၼ်း မေးၼၢင်းၵေႃႉတီႈ 5 ၶွင်ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ (ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃႉႁႅၵ်ႈ 1948) ႁဵတ်းတၢင်းလီလူႇတၢၼ်း လဵင်ႉၽဵလ်း (ၵၢပ်ႈသွမ်း) ဝၼ်းၵိူတ်ႇ။
ဝၼ်းတီႈ 13/01/14 ၼႆႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 95 ပီ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈၼၢင်းမျႃႉဝိၼ်း မေးၼၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ (ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉႁႅၵ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝၢႆးလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ 1948) ႄလႈ ၼိမၼ်တၼ သင်ၶၸဝ်ႈ 10 တူၼ် ႁူမ်ႈတင်း ၺၢတ်ႈ(ၺႃတိ) ပီႈၼွင်ႉ ၶႅၵ်ႇၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မႃးလဵင်ႉၽဵလ်း(ၵၢပ်ႈသွမ်း) သင်ၶၸဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း လဵင်ႉလူၶႅၵ်ႇၽူႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းလူင် ႄလႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ။
ၸဝ်ႈၼၢင်းမျႃႉဝိၼ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ထူၼ်ႈ 95 ပီ ဝႃႈ - လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် တူင်ႉတူင်ႉ တိုၼ်ႇတိုၼ်ႇမႃးၼႆႉ ယိၼ်းၸူမ်းႄတႉႄတႉ။ မီႈသင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸွႆႈၵေႃႈ တေၸွႆႈထႅမ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁႂ်ႈဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ - ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈႁေႇမႃတႅၵ်ႈ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ ၼၢင်းမျႃႉဝိၼ်း ပိုတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - မႄႈၸဝ်ႈယူႇလီယူႇ၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်သင်၊ မိူဝ်ႈဢႃယုၼမ်မႃးၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဝၼ်းၵိူတ်ႇမႄႈၸဝ်ႈပီၼႆႉ မႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ပီဢင်းၵိတ်း ပီၵေႃးၸႃႇ ႄလႈ လႆႈၸတ်းၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉဢိတ်းၼိုင်ႈလႄႈဝွၵ်ႇပီႈဝွၵ်ႇၼွင်ႉၼမ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ - ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼၢင်းမျႃႉဝိၼ်းၼႆႉ မီးလုၵ်ႈတဝ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ 2 ၸဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းသႅင်ၶၢမ်ႇ (ၸဝ်ႈႁေႇမႃႇတႅၵ်ႈ) လႄႈ ၸဝ်ႈသႅင်ဝၼ်း ။ မိူဝ်ႈပီ 1962 လိူၼ်မျၢတ်ႉၶျ် ဝၼ်းထိ 2 ဝၼ်း ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈႄလႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးတင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းၼေႇဝိၼ်းတိၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈသေ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၵေႃႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈလႆႈၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ ၼႂ်းၶွၵ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ လူၺ်ႈမီးၶေႃႈ ထၢင်ႇထိူမ်ယူႇဝႃႈ ၵွပ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢီႈသင် - ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း မႁႃႇတေႇဝီႇလူင် ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၵေႃႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇသေဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် တေႃႇပေႃးထိုင်မႃးပႃႊတီႊ မႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ဢၼ်ယိုတ်ႈယဝ်းမႃးပၢၼ်ႇသိုပ်ႇပၢၼ် ၵိုတ်းမီးယူႇတေႃႇႁၢၼ်ႉ ၼႆႉ။


text:
မႁႃမုင်ႉ (မူိင်းႄၸႈ)
ထွႆႈၵႂၢမ်း"ေဝႃး"ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆး ႁုိဝ် ၵႂၢမ်းႄၶႇၼၼ်ႉ ၶူၼ်ႉႁႃပႆႇႁၼ်၊ ထၢမ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၶဝ်ေၵႃႈ ပႆႇမႅၼ်ႈေၵႃႉမၼ်းႁုိဝ် ဢမ်ႇႁူႉ ႁၢၼ်ႉေတႃႇၼႆႉပႆႇလႆႈေၶႃႈတွပ်ႇသင်။ ၵွႆးေၵႃႈ ၵူၼ်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၵူႈေၵႃႉႄတႉ ေပႃးယိၼ်းဝႃႈ -ပွႆးၵိၼ်ေဝႃး ၼႆၸုိင် ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၼႆၵမ်းယဝ်ႉ။
တီႈႄတႉမၼ်း ၾိင်ႈၵိၼ်ေဝႃး ႁုိဝ် ၾိင်ႈပီမႂ်ႇၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈပီမႂ်ႇၸၢဝ်းၶူိဝ်းႄၶႇႄလႈပဵၼ်ဝၼ်းလဵဝ်လူိၼ်လဵဝ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်သေတႃႉ ႄၶႇႁဵတ်းႁင်းၵွႆးႄၶႇ-တႆးႁဵတ်းႁင်းၵွႆးတႆး။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈဝႆႈၽီပူႇယႃႈတႃၼႆၢး မူိၼ်ၵၼ်ယူႇေၵႃႈ တႆးသမ်ႉၵွပ်ႈပဵၼ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃးႄလႈၶဝ်ႈဝတ်ႉၶဝ်ႈဝႃး ဢထိထၢၼ်လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ သူင်ႇသုၼ်ႇမုၼ်ပၼ်ၵၼ်မူိၼ် တႆးၵူႈၶူိဝ်းၶူိဝ်းယူႇ။ ၾိင်ႈၵိၼ်ေဝႃးၼႆႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈေတပဵၼ်ၾိင်ႈၸၢဝ်းၶူိဝ်း ႄၶႇၶဝ်ေသ ၸၢဝ်းတႆးႁဝ်းၸူိဝ်းယူႇၵႆႈ သဝ်းၸမ်ႄၶႇၶဝ် ေတႁပ်ႉဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတုိဝ်းပူိဝ်ႈတႃႇၶုၵ်းထူပ်းၸႂ်ထုိင် ၵုၼ်းမုၼ် ေပႃႈႄမႈ၊ ပူႇယႃႈတႃၼႆၢးၸူိဝ်းလႆႈသဵင်ႈၵမ် သုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၸူိဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢဝ်းႄၶႇၶဝ်ႄတႉ ၵႂႃႇလဵင်ႉထုိင် ၶုမ်ပႃႇၸႃႉေပႃႈႄမႈပူႇယႃႈတႃၼႆၢးၶဝ်၊ ၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၼႆႉ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉတီႈဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈၵမ်ႈၼမ်ေသ လဵင်ႉၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းႄၵႇႄလႈပီႈၼွင်ႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈဝၢၼ်ႈ ၼူိဝ်တီႈႁူိၼ်းၽႂ်မၼ်း။
ေပႃးၶူၼ်ႉတူၺ်းပုိၼ်းၼွင်ႄသ ၼႂ်းယုၼ်ၼၢၼ်ၼႆႉ ေတလႆႈႁၼ်ဝႃႈမူိဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၶူိဝ်းတႆးႁဝ်းၸႂ်ႉတုိဝ်းၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ပဵၼ်ဝၼ်းလူိၼ်ၸဵင် 1 ဝၼ်း(ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶူိဝ်းတႆးႁဝ်းပႆႇၸႂ်ႉတုိဝ်းလူိၼ်မႂ်ႇလူိၼ်လွင်ႈမူိၼ်မူိဝ်ႈလဵဝ်၊ ေပႃးပဵၼ်မူိဝ်ႈလဵဝ်ေၵႃႈ ပဵၼ်လူိၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ) မူိၼ်မူိၼ်ၵၼ်ၵူႈသႆၢၶူိဝ်း(ၵူႈသႃၶႃ)။ ၼၼ်ႉသေေၵႃႈ ၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ် (ၵူၼ်းၸၢတ်ႈတႆးသႆၢၶူိဝ်းတႆးၼူိဝ်) ၶဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ 1ႉလႆႈယူႇၵႆႈၵိၼ်ၸမ်တင်းၸၢဝ်းႄၶႇ ပဵၼ်ပီယၢဝ်းႁုိင် ၼၼ်ႉလႂ်။ 2ႉလႆႈယူႇယၢၼ်ၵႆေသ ၶၢတ်ႇပႅတ်ႈလွင်ႈ တိတ်းေတႃႇၵပ်းသုိပ်ႇၵၼ်တင်းပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶူိဝ်းတႆး တၢင်ႇသႆၢ ၶူိဝ်းၶဝ်ႁုိင်ၼၢၼ်း (မွၵ်ႈ 200 ပီလူိဝ်လူိဝ်) ယဝ်ႉၼၼ်ႉလႂ်ႄလႈ ဢဝ်လုိမ်းၾိင်ႈတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈေသႁပ်ႉဢဝ် ၾိင်ႈ ၸၢဝ်းႄၶႇၶဝ်မႃးၸႂ်ႉတုိဝ်းႄလႈဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈယိမ်၊ ႁုိင်တၢမ်ႁုိင်မႃးဢဝ် ယဵၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈ လူၺ်ႈ ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ်ၸူိင်ႉၼႆ။
ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးၼူိဝ်ၸူိဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းေၸႈဝဵင်း မူိင်းၵႃႈ မူိင်းေဝႃႇ မူိင်းယဵၼ်ၼႂ်းေၸႈ တွၼ်ႈမူိင်းလႃးလူင် (သုိဝ်မၢဝ်ႇ) ၼႂ်းႄၸႈတွၼ်ႈမူိင်းၵႅင်း(ဝူိၼ်သၢၼ်ႊ) ၼႂ်းၶႂႅင်ယုၼ်ၼၢၼ်မၢင်ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ လႆႈၶႆၢႉ ပႆၢႈလူင်းၸူး ယူႇသဝ်းၼႂ်းထုင်ႉမူိင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁုိင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ၾိင်ႈႄၶႇဢၼ်ယိမ်ၸႂ်ႉမႃး ၸဵမ်မူိဝ်ႈပၢၼ် ပူႇမွၼ်ႇၼႆၢးယႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလုိမ်းလႆႈေသ တုိၵ်ႉၸ်ႂႉၵုိၵ်းသႆၢၶူိဝ်းတႆးၼိူဝ်းမႃးေတႃႇထုိင်မူိဝ်ႈလဵဝ်။ ၵူၼ်းတႆးသႆၢၶူိဝ်းတႆးၼူိဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈလုၵ်ႉတၢင်းမူိင်းၼူိဝ်လူင်းမႃး ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်းမူိင်းတႂ်ႈႄလႈ လႆႈထုၵ်ႇ ၵူၼ်းတၢင်းမူိင်းတႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးၼူိဝ် ၼႆေသ ႁုိင်တၢမ်ႁုိင်မႃးတႆးၵုမ်ၼႆႉ ဢဝ်ယဵၼ်းပဵၼ်ၸုိဝ်ႈၵူၼ်းၶူိဝ်းတႆး မႃးထႅင်ႈၶိူဝ်းၼိုင်ႈ။ တီႈႄတႉမၼ်း ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ" ၼူိဝ် "ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုိဝ်ႈၸၢဝ်းၶူိဝ်း၊ ပဵၼ်ၸုိဝ်ႈ (ဢွင်ႈတီႈ ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ပၢၼ်ၵွၼ်ႇ) ဢၼ်ပူႈယႃႈတႃၼႆၢးယၢမ်ႈယူႇသဝ်းမႃး ၼႆၼၼ်ႉၵွႆး။
တၢင်းမူိင်းမၢဝ်းလူင်ေၵႃႈ (မူိဝ်ႈလဵဝ် ဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းတႆးၽၢၵ်ႇတၢင်းမူိင်းတႆး ႄၶႇႁွင်ႉဝႃႈမူိင်းမၢဝ်းေသ ၽၢၵ်ႇတၢင်းမူိင်းတႆးမၢၼ်ႈ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈမူိင်းထုင်ႉမၢဝ်း)။ ေပႃးတင်ႈဢဝ်မူိင်းၶွၼ်(မင်သုိဝ်ႉ)လူင်းတႂ်ႈမႃးထုိင် ႁူၺ်ႈလီႈ (သျူၺ်ႇလီႇ-ႁိုဝ် ရုၺ်ႉလိ) ၼပ်ႉပဵၼ်တႆးတႂ်ႈေသ တင်ႈဢဝ်မူိင်းၶွၼ်ၶုိၼ်ႈၼူိဝ်ထုိင်ၵႂႃႇမူိင်းယူၼ်း (ယူၼ်ၶျၢင်ႊ) ၸုိင် ၼပ်ႉဝႃႈပဵၼ် တႆးၼူိဝ်ၼႆၸဝ်ႈပႆၢးပုိၼ်း ထႆးၶဝ်ဝႅင်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။ ပဵၼ်ႁုိဝ်ေၵႃႈလီ ၾိင်ႈဢမ်ႇႁူမ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း၊ လိၵ်ႈဢမ်ႇႁူမ်ႈတူဝ်၊ ေၶႃႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇမူိၼ်ၵၼ် မၢင်တီႈမၢင် တွၼ်ႈေၵႃႈ ၸူိဝ်ႉၸၢတ်ႈသႆၢႄႁႇႄတႉ တုိၼ်းပဵၼ် ၸူိဝ်ႉၶူိဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉ ဝႃႈတႆး၊ ၵူၼ်းတႆး၊ ၶူိဝ်းတႆးၼႆ ေၶႃႈလဵဝ်ၵွႆး ၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉယွမ်း ႁပ်ႉၵၼ်ၵူႈသႆၢၶူိဝ်းယူႇ ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းပီ 2014 ၼီႈၼႆႉ ပီမႂ်ႇႄၶႇ(လူိၼ်ၸဵင်ႄၶႇ 1 ဝၼ်း) မႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ်ၵျႅၼ်းၼိဝ်ႊရီႊ 2014 (ဝၼ်းၽတ်း) ေသ မႃးမႅၼ်ႈလူိၼ်လူိၼ်ၵမ်လပ်းတႆးႁဝ်းႄလႈ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၶဝ်ၵူႈဢွင်ႈတီႈေၵႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၵိၼ်ေဝႃး ၸွမ်းၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ၸၢဝ်းႄၶႇၶဝ်မူိၼ်ၵူႈပီပီ။ (ၵမ်ႈၼမ်ႈေတတူၵ်းၼႂ်းလူိၼ်သၢမ်တႆးၵူႈပီ)။
ၾိင်ႈၵိၼ်ေဝႃးၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၼႆႉ ဝႅင်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်သၢမ်ဝၼ်းၸူိင်ႉၼင်ႇ- 1) ဝၼ်းႁပ်ႉပီမႂ်ႇ 2) ဝၼ်းၵမ်ပီမႂ်ႇ 3) ဝၼ်းသူႇပီမႂ်ႇ သၢမ်ဝၼ်းၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈႄလႈ လႆႈတုိဝ်းၸွမ်းၵၼ်ၵူႈေၵႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1ႉ ဝၼ်းႁပ်ႉပီမႂ်ႇ –ဢွၼ်တၢင်းဝၼ်းၵမ် ၼုိင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ၊ ႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၶဝ်ႈပွင်း၊ ၶဝ်ႈေတႃႇၶဝ်ႈတႅၼ်၊ သိင်ႇဢၼ်ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉႄဝႈလႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်းႁူၸၢင်ႉ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းမၢၵ်ႇၶၢမ်ႄလႈၶဝ်ႈမုၼ်းၶီႈမႃႉ။ ဝၼ်းမူိဝ်ႈၼႆႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႃးၶဝ်ႈလီၽၵ်းဝၢၼ် ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႉၼမ်ႉဢဝ်မုၼ်ၸွမ်းၾိင်ႈထုင်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃး တီႈဝတ်ႉ တီႈဝႃး (သိင်ႇၼႆႉပဵၼ်သိင်ႇဢၼ်တႆးၼူိဝ် ႄလႈႄၶႇၶဝ်တႅၵ်ႇတၢင်ႇပိူင်ႈၵၼ်) ၼၼ်ႉေသ လဵင်ႉလူပီႈၼွင်ႉၶႅၵ်ႇၵႅဝ်ႈ တီႈၸမ်ႄလႈတီႈၵႆယဝ်ႉ ဢုပ်ႉဢူဝ်းႁႃလုိဝ်းလွင်ႈပုိၼ်း လင်ၵၼ်၊ ၶပ်းယိင်ႉ(ႁွင်ႉၽဵင်း) ပဵၼ်မူၼ်ႈပဵၼ်သူိဝ်း (ပၢၼ်မူိဝ်ႈ လဵဝ် မၢင်ဢွင်ႈတီႈမီးပႃးပွႆးႁွင်ႉၵႂၢမ်းႄလႈပွႆးလမ်းဝူင်း) ၼႆထႅင်ႈ။
2ႉဝၼ်းၵမ်ပီမႂ်ႇ- ဝၼ်းၵမ်ပီမႂ်ႇ (မူိၼ်ပီၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ၊ ဝၼ်းလူိၼ်ၵမ်လပ်းတႆး) ၼႆႉ ၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၶဝ် ၵမ်ၶဵင်ႈႄတႉႄတႉ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းဝဵၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇတင်းၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူႈသမ်ႇသေယူိင်ႈ။ ယင်းယုမ်ႇဝႃႈ ၽႂ်ၵမ်လႆႈလီ၊ ၵမ်လႆႈၶဵင်ႈေၵႃႈ ႁူိၼ်းၼၼ်ႉေတမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ထူၼ်ႈၸူဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၼၼ်သေတႃႉေၵႃႈ ၾိင်ႈၵၢၼ်လဵၼ်ႈ မူၼ်ႈၸူိင်ႉၼင်ႇ- ေတႃႇၶၢင်ႇၼိမ်း၊ ေတႃႇသူိဝ်ပႆၢႈမႅပ်းၵၼ်၊ လဵၼ်ႈငူးၵိၼ်ႁၢင်၊ လဵၼ်ႈၵႃၸပ်းလၵ်းၵၼ်၊ ဝၢဝ်ႇဝၢဝ်ႇသၢဝ်သၢဝ် လဵၼ်ႈပိုဝ်ႈမၢၵ်ႇၵွၼ်း၊ ၶီႇဢူႇၸႃး ႁူမ်ႈတင်းလဵၼ်ႈၶႅင်ႇႁႅင်းၸၼ်ၸူိၵ်ႈၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉလႆႈလႃးလႃးၼႆႉ ႁဵတ်းဢူင်ႈၸႃးဝႆႉတီႈၵၢင်ၸႂ်ဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈေသ ၼုမ်ႇသၢဝ်ၶီႇ ဢူႇၸႃးၶႅင်ႇၵၼ်ပဵၼ်မူၼ်ႈပဵၼ်သူိဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
3ႉဝၼ်းသူႇပီမႂ်ႇ – ဝႆၢးေသဝၼ်းၵမ်ယဝ်ႉ 1 ဝၼ်း ၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်ၶဝ် ၼမ်းဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၶဝ်ႈပွင်း ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၽွင်းပီမႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇသူႇၸႂ်းပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉဝၢၼ်ႈတႂ်ႈၼႃးၼူိဝ်၊ ဢႅဝ်ႇတၵ်ႉတႆၢးၵၼ်တွၼ်ႈၶဝ်ႈမုၼ်းၶဝ်ႈပွင်း ႁ်ႂႈပဵၼ်ၵၢၼ်သူႇၸႂ်း ႁၵ်ႉပႅင်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်။ ၾႆၢႇၸဝ်ႈႁူိၼ်းၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈေၵႃႈ ႁဵတ်းၶဝ်ႈလီၽၵ်းဝၢၼ်၊ ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈၶဝ်သွႆး၊ ၶဝ်ႈသူၺ်ႈ၊ ၶဝ်ႈလွတ်ႈသွင်း တင်းၶဝ်လႅင်ႉၽုိၼ်းေသလဵင်ႉလူ ႁ်ႂႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ မူိၼ်ပီႈၼွင်ႉဢွၵ်ႇတွင်ႉလဵဝ် ၵၼ်။ ဝၼ်းသူႇပီမႂ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းဝၼ်းယၢမ်းမၼ်း ႁဵတ်းလႆၢဝၼ်းေၵႃႈလႆႈ၊ မၢင်ႈဝၢၼ်ႈႁဵတ်းၵႂႃႇေတႃႇထုိင် 15-20 ဝၼ်းေၵႃႈမီးယဝ်ႈ။
ၾိင်ႈၵိၼ်ေဝႃး ၸၢဝ်းတႆးၼူိဝ်
မႁႃမုင်ႉ (မူိင်းႄၸႈ)


text:
ပီႈၼွင်ႉတႆးလႅင် ဢၼ်ႇယူႇၼႂ်းတိူင်းၸေႈၵႅင်ႇပွတ်းၼိူဝ် ၼပ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 1 လၢၼ်ႉသေတႃႉ ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈ မီးမွၵ်ႈ 60 ပုၼ်ႈႄလႈ ႁဵၵ်ႈဝႃႈပဵၼ်မၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈဝႃႈ တႆးမၢၼ်ႈ။
90 ပုၼ်ႈ ၼႂ်းတိူင်းၸေႈၵႅင်ႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးပီႈၼွင်ႉတႆးလႅင်ဢမ်ႇယွမ်း 1 လၢၼ်ႉၵေႃႉ၊ 10 ပုၼ်ႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ၊ 90 ပုၼ်ႈ တိုၼ်းပဵၼ်တႆးလုမ်းလုမ်းမႃးၸဵမ်ပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် 60 ပုၼ်ႈသမ်ႉ ထုၵ်ႇသႂ်ႇဝႆႉၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈဝႃႈပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ၊ ၼႂ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၶိုၼ်းပိၼ်ႇၸိုဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႆၵေႃႈတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ယူႇ - ၸေႃးထုၼ်းဝိၼ်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်းပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်တႆးလႅင် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၵဝ်ၶႃႈပဵၼ်တႆး၊ တူဝ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈတိုၼ်းပဵၼ်တႆးတင်းပိုၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈတႃႇႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈၼႂ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵဝ်ၶႃႈ ပေႃးတေလႆႈပဵၼ်တႆးလႅင်ၶိုၼ်းယူႇ။ ၼႂ်းတိူင်းၸေႈၵႅင်ႇပွတ်းၼိူဝ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းတႆးလႅင်ႁဝ်းမီးဢမ်ႇယွမ်း 1 လၢၼ်ႉ ၵေႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတႆးၼၼ်ႉ မီး 30 ပုၼ်ႈၵူၺ်း၊ လိူဝ် 60 ပုၼ်ႈ ထုၵ်ႇတင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ်မၢၼ်ႈၽွင်ႈ၊ တႆးမၢၼ်ႈၽွင်ႈ - ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတတ်းမၵ်းဝႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ မၢႆ မၼ်းပဵၼ် 801 ၊ တႆးယူၼ်း၊ တႆးၶမ်းတီး၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးဢွၼ်ႇ၊ တႆးလူင်၊ တႆးလွႆ၊ တႆးလႅင်၊ တႆးလူင်၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးမၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇတင်ႈ မၢႆ ၶွင်ၽႂ်ၶွင်မၼ်းဝႆႉ ႁင်းၵူၺ်း။
ၼႂ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ် မၢႆ 801 ၵမ်ႈၼမ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈတႆးလႅင်တႄႉထုၵ်ႇလီမီး မၢႆ ႁင်းၵူၺ်း - ၸေႃးထုၼ်းဝိၼ်း - လၢတ်ႈဝႃႈၼႆ။
တႆးၼႆၼႆႉ ပဵၼ် မၢႆ 801၊ တႆးလူင်၊ 822၊ တႆးဢွၼ်ႇ 821 ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢႆထိုင်တႆးလႅင်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ Tai Len သမ်ႉ မၢႆ 828ႆ ၼႆႉၵေႃႈ တႆးလႅင်ၵူၺ်း။ ပိူဝ်ႈတႃႇတႆးလႅင်ၵမ်းသိုဝ်ႈၶေႃၶေႃတႄႉဢမ်ႇမီး မၢႆမၼ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပုၼ်ႈတႃႇတႆးလႅင် ၵမ်းသိုဝ်ႈဢမ်ႇမီး လႄႈပႃႈတႂ်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႃႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆသေ ပေႃးလိူၵ်ႈဢဝ် မၢႆ 914 ၼႆ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းပႅၵ်ႇၵႂႃႇႁႃႉ ၼႆၵေႃႈလီလႆႈမႆႈၸႂ် - ၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၽွင်းလူင် ဢူးၶိၼ်ႇယီႇ ဝႃႈ - တၢင်ႇၸိူဝ်း ပေႃးဝႃႈလိူၵ်ႈဢဝ် မၢႆ 914 ၼႆ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ တၵ်းတေဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈႁၢမ်းႁႅၵ်းသုမ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇသင် - ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃႈတႂ်ႈတႆးၼၼ်ႉ မီးပဢူဝ်း၊ ပလွင်ႈ၊ ဝႃႉ၊ ဢႃးၶႃႇ၊ လႃးႁူႇ၊ ၵူဝ်းၵၢင်ႉလႄႈ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း တင်းမူတ်း 33 ၶိူဝ်းၵူၼ်း။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၼ်(လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႅၵ်ႇႄၽၼႄဝႆႉ တၢင်းၾၢႆႇၽႃသႃ ဢင်းၵိတ်း) - Shan - 801 , ၼႂ်းၼၼ်ႉ Yun(lao) 802, Kwi 803, Pyin 804, Yao 805, Danaw 806, Pale 807, En 808 , Son 809, Khamu 810, Kaw(Akha –E-Kaw)811, Ko Kang 812, Khamti Shan 813, Hkun 814, Taung Yo 815, Danu 816, Palaung 817, Manzi 818, Yin Kha 819 , Yin Net 820, Shan Gale 821, Shan Gyi 822, Lahu 823, Intha 824, Eikswair 825, Pa-O 826, Tai – Loi 827, Tai – Len 828, Tailon 829, Tai Lay 830, Maingtha 831, Maw Shan 832, Wa 833 ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
မၢႆဝၼ်း 09/02/2014
ထိုင်/
ႁူင်းပွႆႇပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ပၢင်လူင် (ၾၢႆႇတႆး)
လွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉလွႆ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 03/02/2014 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၶဝ် ယိပ်းပၢႆႉၼၼ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး၊ ၽႂ်သမ်ႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈ တေႁူႉၵၼ် ယူႇၵူၺ်း၊ ဢၼ်ႁုင်ယႃႈမႃႉ၊ ယႃႈၾိၼ်ႇၽိူၵ်ႇ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶွၼ်ႉတဝ်ႉတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉ မူႇၸုမ်းၾၢႆႇတႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်လႆႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ႁဵတ်းယႃႈမဝ်းၵၼ် ၽုၵ်ႇ၊ ႁုင်၊ ၵႃႉၶၢႆ၊ ယႃႈၽိူၵ်ႇ၊ ယႃႈမႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႅမ်ႈၸူး
လွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉလွႆ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်
မၢႆဝၼ်း 09/02/2014
ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ် တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၽူႈထူပ်းၽေးၼႂ်းမိူင်းတႆး (ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ)
ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ် တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၽူႈထူပ်းၽေးၼႂ်းမိူင်းတႆး (ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ)
Shan State Emergency Relief Network
ဝၼ်းထိ 07/04/2013
မႂ်ႇသုင်ဢေႃႈ
ပီႈၼွင်ႉၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၽူႈထူပ်းၽေးၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ
ပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်ၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈတင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တီႈလွႆၸေး လႄႈ လွႆလၢင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸေႈဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယူႇတီႈၵႆသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင်ႈယႂ်ႇ ယိုဝ်းသႂ်ႇသိုၵ်းတႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမူႇဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈၸေး (14) ဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမွၵ်ႈႁဵင်ပၢႆ ပၢႆႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ မႃးသေႃႉယူႇတီႈဝတ်ႉဝေႇလုဝုၼ်ႇ၊ ဝတ်ႉၵျွင်းလူင် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈဝတ်ႉၵျွင်း ဢၼ်မီး ၼႂ်းဝဵင်း။
ယၢမ်းလဵဝ် တင်းဝတ်ႉၶဝ်လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းလႄႈ ယႃႈယႃပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေး သိုၵ်းၶဝ်။
ၵွပ်ႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇမီးလိၵ်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်မႃးတီႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းမီးၼင်ႇၼႆ။
တီႈႁွမ်းငိုၼ်းလူႇ -
1) ၸိုဝ်ႈၸရၢင်းငိုၼ်း - Mr.Saengmuarng Mangkorn, Mr.Dechophon Walingta, Mrs.Saengrawee Thiel
မၢႆယေးငိုၼ်း - 390-4-48628-3
ယေးငိုၼ်း - Bangkok Bank, Changpuak Gate Branch, Chiang Mai
2) ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ မူႇၸုမ်းႁဝ်းၼတ်ႉမၢႆၵၼ်သေ မႃးႁွမ်းပဵၼ်တူဝ်ငိုၼ်းၵေႃႈ လႆႈယူႇဢေႃႈ။ ၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ၽူႈၵပ်းသၢၼ်
တေတူဝ်ႈတၼ်းဝၢႆးလင်ႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းဢေႃႈ။
3) ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၼၼ်ႉ တေသူင်ႇမိူဝ်းတင်းၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၶဝ်တေမိူဝ်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼႃႈလိူၼ်ႁႃႈ
ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉၼႆလႄႈ ၶႂ်ႈႁွမ်းငိုၼ်းလူႇ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 12/04/2013 လိုၼ်းသုတ်း။
ၼပ်ႉယမ်သေ -
1) ၼၢင်းၶမ်းဢိင်ႇ 089- 6366 895
2) ၼၢင်းသႅင်မိူင်းလီ 085- 708 9547
တုၵ်းယွၼ်းၵူႈၾၢႆႇၸွႆႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼုင်း
ဝၢႆးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈလိူၵ်ႈၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉ မႃးၼႆႉ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း တီႈမိူင်းၼုင်း ပွတ်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၵေႃႈ မီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇမႂ်ႇ။
သိုၵ်းၶၢင် KIA တိၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း
ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းတၢင်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပွတ်းထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် လႆႈၺႃးတၢင်းတုၵ်ႉၶ ၸွမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
RCSS/SSA ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 701 ဢဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်တိၺွပ်းလႆႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 09/11/12 ၼၼ်ႉ မွပ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈ ၼႃႈတီႈၶႄႇ
ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ပေႃႇလသီႇ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးမီးဝႆႉ ၼၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ 701 ၶဝ် တိၺွပ်းလႆႈၵူၼ်း ၵႃႉယႃႈမႃႉ ဢၼ်ဢဝ်တေႃႉသူင်ႇၶဝ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး-မိူင်းၶႄႇ (70,000) မဵတ်ႉ (ၸဵတ်းမိုၼ်ႇမဵတ်ႉ) လႆႈမႃးၼၼ်ႉ လႆႈမွပ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမိူင်းၶႄႇၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ (606) ၵွင်းမုင်ႈမိူင်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၸိုင်ႈထႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ (85) ဝႃႇ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/12/2012 ၶၢဝ်းယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 17:00 မူင်း ၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ (606) ၵွင်းမုင်ႈမိူင်းၶဝ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၸိုင်ႈထႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ (85) ဝႃႇ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး မၢႆ (5) ဝၢၼ်ႈၵွင်းမုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယူႇ။
လီၾၢင်ႉမႅၼ်ႈႁၼ် လီၽၼ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တူင်ႉတိုၼ်ႇ
ၶေႃႈၶႂ်ႈတူင်ႉတွႆႇ ၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ထိုင်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်းၶႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ သင်ဝႃႈ ႁေႃႈလူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ႁေႃႈထူဝ်ႈ ႁေႃႈလူတ်ႉၵႃး ၼႂ်းဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈမႃးၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႃႈၾၢင်ႉသတိယႂ်ႇၼမ်သေ ၵမ်းၶႃႈဢေႃႈ။
More Articles...
Page 1 of 2


text:
ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ WLB ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸုပ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇၵေႃႈ ၼၢင်းယိင်းတႆး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ယင်းတိုၵ်ႉထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 35 ၵေႃႉ။
ဝၼ်းတီႈ 15/01/14 ယၢမ်း 10.00 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ထိုင် 12.00 မူင်း၊ ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ WLB ႁဵတ်းပၢင်ၸီႉၸႅင်ႈပွင်ႇလႅင်း ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵဵင်းမႆႇ ၸေႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ - ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ “လွၵ်းပိူင် ဢၼ်ဢမ်ႇဢဝ်လိူင်ႈ ၽူႈမီးတၢင်းၽိတ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်လူလၢႆၼၢင်းယိင်း “Same Impunity, Same Patterns” ၼၼ်ႉ ၸုပ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇယၢမ်းၼႆႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉတိုဝ်းၵမ်ယူႇ။
လူၺ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵမ်းၼႆႉ - မိူဝ်ႈၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈလေႃႇတိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းၶၢင်လွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၼၢင်းယိင်း 59 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးသမ်ႉ 35 ၵေႃႉ၊ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 37 တပ်ႉၵွင် ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆႁဵတ်းႁုၵ်းႁၢႆႉတေႃႇၼၢင်းယိင်း - ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 2011 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ဝၼ်းတီႈ 5 ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉ ၶမယ 513 ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉတီႈပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းၵေးသီးလႄႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၵၼ်ႉၸၼ်ၼၢင်းယိင်း 3 ၵေႃႉ ပႃးတင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ဢႃယု 12 ၶူပ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ်တေႃႇၼႃႈၵေႃႉပဵၼ်မႄႈမၼ်းၼၢင်း။ ၼႂ်းၼၢင်းယိင်း 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸပ်းတွင်ႉလႆႈ 9 လိူၼ် ယဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉထုၵ်ႇၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ။ လိုၼ်းသုတ်းၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇတိုတ်ႉလၢၵ်ႈၸၼ်ၵႂႃႇၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ တဵၵ်းထွတ်ႇသိူဝ်လွၼ်ႈၶူဝ်းလွၼ်ႉၸွၼ်ႉသေပေႃႉထုပ်ႉယဝ်ႉၵၼ်ႉၸၼ်ထႅင်ႈ - လွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး လႆႈၵဵပ်းလၵ်းထၢၼ်ၶေႃႈမုလ်းႁဵတ်းမၢႆတွင်းမႃးပိုတ်ႇၼႄ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵၼ်ႉၸၼ်ႉလူလၢႆတင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃႈပၢင်ႇ ဢၼ်မီးသိုၵ်းသိူဝ်၊ မီးတပ်ႉသိုၵ်းလၢႆၾၢႆႇလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈလႅၼ်ပႅၼ်ဝဵင်း ႁူမ်ႈတင်းႁူဝ်ၼႃႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်း လူင်ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်။ ပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယၼ်ႇသိုၵ်း၊ လေႃႇသိုၵ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈလႂ်ၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပေႃႉထုပ်ႉႁဵတ်းႁၢႆႉ ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း ၶွင်ၵိၼ်ၶွင်ယႅမ်ႉၶႂ်ႈၵူႈတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင် ပဵၼ်ၸွမ်းၽႅၼ် မိူၼ်တမ်းဝၢင်းမႃးပဵၼ်ပိူင်တၢႆ - ၼၢင်းသႅင်ၼွင်ႉ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈ ၼၢင်းယိင်းတႆး - လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တႃႇႁႂ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉပေႃးမူတ်းမူၺ်ႉဝၢႆးႁၢႆၼၼ်ႉ ပိူင်လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်မိူင်း တၵ်းတေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးတီႈပွင်ႇၵႂၢမ်းမၢႆမၼ်း၊ ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈမီးၼၢင်းယိင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈပႃး။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈ ၵိုတ်းယုတ်းလႆႈ လွင်ႈၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေပဵၼ်မႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတၵ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ ၶိၼ်ၸႂ် ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၼႆႉ တူတ်ႈ (တၢမ်ႇ) တေႃႇၸူဝ်ႈဢႃယု မီးမၢႆမီႈဝႆႉယူႇ။ မၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်း တၵ်းတေလႆႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸွမ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈသေပၼ်တူတ်ႈ - ၼၢင်းသႅင်ၼွင်ႉ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၸိုင်ဝႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းႄတႉႄတႉ ဢမ်ႇႁၼ် ၽဝ ၼၢင်းယိင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင် ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ - ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၸုမ်း ၼၢင်းယိင်း ၶၢင် (KWAT) လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဢမ်ႇမီးၽႂ် ယွမ်းၸိုဝ်ႈလူႉသေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ်ႉၵေႃႈဝႃႈ ထုၵ်ႇၵၼ်ၸၼ်လူလႆၢ။ ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁုၵ်းႁႆၢႉ ၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ ၸူဝ်ႈၵႃႈပႆႇမီးၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃး တၵ်းတိုၼ်းတေၵိုတ်းယုတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မီးမႃးၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၸိုၼ်ႈၸၢင်ႈ၊ ႁႂ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းႁုၵ်းႁၢႆႉၵၼ်ၸၼ်လူလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ မူၺ်ႉမူတ်းဝၢႆးႁၢႆၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၵ်းတေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃ - WLB လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text:
Merry and Happiness for New Year 2014
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)
လိူၼ် 12 ၶရိတ်ႉသ်ႉ ပဵၼ်လိူၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈယေႊသု ၶရိသ်ႉတ် (Jesus Christ) ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈတၢင် တူဝ်ပေႃႈၽြႃး ယေႊႁူဝ်ႊဝႃႊ (Jehovah) ဢၼ်ၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတ်ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လႆႈၵႂၢမ်းသင်ႇတီႈပေႃႈၽြႃးသေ လုၵ်ႉတီႈၶူင်းၽီ လူင်းမႃးၵိူတ်ႇၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၽူတ်ႇဢဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း ယုမ်ႇယမ်ၽြႃးယေႊႁူဝ်ႊဝႃႊ ၵႂႃႇယူႇၸွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ (Gods) တီႈၶူင်းၽီ (Paradise) သေ ၸိူဝ်းလိူဝ်ၵႂၢမ်းသူင်ႇၵႂႃႇယူႇၼႂ်းမိူင်းၼိရၢႆး (Hell) ၼႆလႄႈၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတ် တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈယေႊသု ၶရိသ်ႉတ် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ် 12 ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ဝိသဵသ်ႇမႃးၵူႈပီပီလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းၶရိသ်ႉတ်မၢသ်ႉ (Christmas) ။ တႄႇႁဵတ်းဝၼ်းၶရိသ်ႉတ်မၢသ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ 4 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ။ ၶရိသ်ႉတ် (Christos- Christ) ပွင်ႇဝႃႈၽူႈထုၵ်ႇ လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၸွႆႈႁႂ်ႈလွတ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽိတ်း (ၽူႈၸွႆႈႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈတၢင်းဝၢပ်ႇၵမ်တင်းလူင်)။ သႃသၼႃၶရိသ်ႉတ် ၵိူတ်ႇမီးတီႈမိူင်းဢိသ်ႉသရေးလ် (မိူဝ်ႈၼၼ်ႉႁွင်ႉ ၵျေႊရုသလႅမ်ႊ) ဢွၼ်တၢင်းသေ ဝၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈသဵင်ႈ မုၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၽႄႈၸွတ်ႈႁွတ်ႈၵႂႃႇၵူႈတီႈတီႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈသမ်ႇမႃႇမႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပၼ်ထသၺ်ၺႃမႂ်ႇ (New Testament in Bible) ဢၼ်ပဵၼ်ထမ်းပိတၵ ၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတ်ၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတ်တင်းသဵင်ႈ တေလႆႈယုမ်ႇယမ် (3) ယိူင်ႈဢဝ်ဝႆႉပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် သတ်ႉထႃႇ (ၵၢၼ်ယုမ်ႇယမ်) တေႃႇၸူဝ်ႈၼႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- 1)ပေႃႈၽြႃးယေႊႁူဝ်ႊဝႃႊ (ဝႃႈမီးတူၼ်လဵဝ်ၵွႆး ဢမ်ႇမီး တၢင်ႇတူၼ်ထႅင်ႈ)၊ 2)လုၵ်ႈၽြႃးၸဝ်ႈယေႊသု (ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ပေႃႈၽြႃး ဢၼ်ႁပ်ႉၼႃႈတီႈတိတ်းတေႃႇတင်းသတ်း ၵူၼ်းၽီ)၊ 3)ဝိၺၢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း (ဢၼ်ၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတ် တေလႆႈၵႂႃႇႁူမ်ႈႁွမ်း ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၸွမ်း မိူဝ်ႈဝိၺၢၼ် တူဝ်ၵဝ်ႇ မူတ်းသႂ်)။
မီးထႅင်ႈသိလ်ထမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇတိုဝ်းၵမ်ၼႂ်းၽဝၸွမ်းဝၼ်းလႄႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လၵ်းပိူင် 10 ယိူင်ႈ (10 Ark of the Covenant or Ten Commandment ) ၸိူင်ႉၼင်ႇ- 1)တေလႆႈယမ်ႇယမ်ၽြႃးယေႊ ႁူဝ်ႊဝႃႊ တူၼ်လဵဝ်ၵွႆး၊ 2)တေဢမ်ႇ လႆႈဝႆႈႁုၼ်ႇႁၢင်ႈတင်းလူင်၊ 3)တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈၽြႃး လၢတ်ႈပႅတ်ႈလၢတ်ႈလႅၼ်၊ 4)တေလႆႈၵမ်သိလ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းဢႃတိၸ်ႉ ၵူႈဝၼ်း၊ 5)တေလႆႈ လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ပေႃႈတင်းမႄႈ၊ 6)တေဢမ်ႇလႆႈၶႃႈ ႁႅမ်သၢႆၸႂ်ပိူၼ်ႈ၊ 7)တေဢမ်ႇလႆႈၵဝ်းၽူဝ်ပိူၼ်ႈ မေးပိူၼ်ႈ၊ 8)တေဢမ်ႇလႆႈလၵ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ၊ 9)တေဢမ်ႇလႆႈ လၢတ်ႈပႅတ်ႉလႅၼ်ပိူၼ်ႈ၊ 10)တေဢမ်ႇလႆႈဝႆႉၸႂ်ၶီႈႄၵႉ ႁႄႈတႃပိူၼ်ႈ။ (10 ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်သိလ်ၸၢဝ်းၶရိသ်ႉတ် ၶဝ်ယဝ်ႈ)။
ၸၢဝ်းၸိူဝ်းၼပ်ႉထိုဝ်သႃသၼႃၶရိသ်ႉတ် တီႈဢေႇသုတ်းတေလႆႈယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ- - ယုမ်ႇယမ်ပေႃႈၽြႃး လုၵ်ႈၽြႃးလႄႈဝိၺၢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း (သၢမ်ပိူင်ၼႂ်းတူၼ်လဵဝ်) - ယုမ်ႇယမ်လွင်ႈၼေးရမိတ်ႈ (ပေႃႈၽြႃးၼေးရမိတ်ႈ ၽၢၼ်ႇသႂၢင်းပဵၼ်လုၵ်ႈၽြႃး လႄႈသတ်းတဝႃႇတင်းလၢႆလႄႈသိင်ႇၶွင်းတင်းသဵင်ႈ - ယုမ်ႇယမ်လွင်ႈလူပ်းပႅတ်ႈတၢင်းၽိတ်း (ယွမ်းတၢႆတေႃႇၼႃႈမႆႉၶႂႃပႄၽယေႊသု ပိူဝ်ႈဢဝ်လိူတ်ႈထႆႇဝၢပ်ႇ- ၽႄႇဢႃပတ်ႈသတ်းတဝႃ တင်းလၢႆ) -ယုမ်ႇယမ်ဝၼ်း တၢႆယဝ်ႉၶီးၶိုၼ်း (ဝၼ်းၼိုင်ႈၸိူဝ်းတၢႆယဝ်ႉတေလႆႈမီးၸႂ်မႃးၶိုၼ်း)- ယုမ်ႇယမ်ဝၼ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး (ၵူႈၵေႃႉတေလႆႈ ၶိုၼ်းမႃးႁပ်ႉဢဝ် လွင်ႈတႅပ်းတတ်းတြႃး မိူဝ်ႈထိုင်ၶၢဝ်းမၼ်း တႃႇၶိုၼ်ႈၶူင်းၽီ၊ တႃႇလူင်းၼိရၢႆး)။
သႃသၼႃၶရိသ်ႉတ် ၸႅၵ်ႇမီးၼိၵၢႆ (3) ၼိၵၢႆၸိူင်ႉၼင်ႇ- 1)ၼိၵၢႆရူဝ်ႊမၼ်ႊၶထေႃႊလိၵ်ႊ(မွၵ်ႈ 6 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ) 2)ၼိၵၢႆဢူဝ်ႊထူဝ်းတွၵ်ႉသ်(မွၵ်ႈ 14 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ) 3)ၼိၵၢႆပရူဝ်ႊတႅသ်ႉသတၼ်ႉ (မွၵ်ႈ 16 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ) ၼႆသေ ၼိၵၢႆၶထေႃႊလိၵ်ႊ မီးငဝ်ႈငုၼ်းယူႇတီႈဝဵင်းဝႃႊတီႊၵၼ်ႊ(မိူင်းဢင်းၵလိသျ်ႉ)၊ ၼိၵၢႆဢူဝ်ႊထူဝ်ႊတွၵ်ႉသ် မီးငဝ်ႈငုၼ်း ယူႇတီႈဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ မိူင်းဢိင်းၵလိသျ်ႉ၊ ၼိၵၢႆပရူဝ်ႊတႅသ်ႉသတၼ်ႉ မီးငဝ်ႈငုၼ်းယူႇတီႈ ဝဵင်းပိူဝ်ႊလိၼ်ႊ (မိူင်းၵျိူဝ်ႊမၼ်ႊ)။ ပိူင်လူင်ထမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈယေႊသု ၶရိသ်ႉတ် (ၽယီႈသူဝ်း 7- 4 BC., and 26- 36 AD.) သွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ထမ်းမဵတ်ႉတႃ၊ သွၼ်ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၸႂ်ႁၵ်ႉပႅင်း ၼိူဝ်သတ်ႉတဝႃႇတင်းလၢႆ (ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉပႅင်းၵၼ်) ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၸဝ်ႈပုတ်ႉထထၢသ်ႈၽိၵ်ႉၶု ဝတ်ႉသူၼ်မူၵ်ႈ မိူင်းထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ- သႃသၼႃလႂ်ၵေႃႈ သွၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် မီးၸႂ်မဵတ်ႉတႃ ၼိူဝ်ၵၼ်၊ မီးၸႂ်ၶၼ်တီတေႃႇၵၼ်ၼႆမိူၼ်ၵၼ်ၵူႈသႃသၼႃလႄႈၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်သႃသၼႃၶဝ် ဢမ်ႇဝႃႈသႃသ ၼႃလႂ်၊ ၼိၵၢႆလႂ် လႄႈတီႈလႂ် ပေႃးၸၢဝ်းၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်သႃသၼႃၼၼ်ႉ ႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇလႄႈၶဝ်ႈထိုင်ႁူဝ်ၸႂ် သႃသၼႃၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် သႃသၼႃၼိုင်ႈတင်းသႃသၼႃၼိုင်ႈ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈပႅင်းၸင်းလႄႈၽိတ်းထဵင် ၵၼ်လႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပႆၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းမဵတ်ႉတႃ- ၶၼ်တီၼင်ႇၵၼ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ပဵၵ်ႉဝႃႈယင်း မီးၸႂ်မေႃႁယူႇၵေႃႈ ယႃႇၸႂ် လူဝ်းၽ-တူဝ်းသၼႆႉမၢင်လူင်းၸမ်မူတ်းသဵင်ႈ ယဝ်ႉလႄႈဝႃႈယဝ်ႈ။
ၽွင်းပီမႂ်ႇပီ 2014 ၼႆႉႁႂ်ႈၸၢဝ်းၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်သႃသၼႃဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မီးၸႂ်မဵတ်ႉတႃမေႃႁၵ်ႉပႅင်းၵၼ်- မီႈၸႂ်ၶၼ်တီမေႃယိူၼ်ႉတေႃႇၵၼ်လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်ႈၾႃႉ ၽႄႈဢၢႆႁွမ်လူၺ်ႈမွၵ်ႇမဵတ်ႉတႃ တဵမ်တူဝ်ႈ လူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉၵူႈတီႈ သေၵမ်းၼႆ- - -
The great hymn = We are not divided, All one body, we, One in hope and doctrine,
One in charity.
(Gonzalez, Justo L. The Story of Christianity. 2 vols. New York: Harper & Row, 1985.)


text:
ၸွမ်းၼင်ႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ်ယိုၼ်ႈမိုဝ်းဝႆႉပိူဝ်ႈတႃႇ ပႃႊတီႊ 2 ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈ ယိုၼ်ႈၸူးၶိုၼ်း ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ်ဝႃႈ တေႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 23/01/14 ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ႁိုဝ် ၻီႊမွၵ်းၶရႅတ်ႊတိၵ်ႊပႃႊတီႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (SNDP) လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသူင်ႇ ယိုၼ်ႈၸူးထိုင် ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNDP) ။ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လႆႈၽတ်းၼတ်ႉဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 30-31/01/14 ၼႆႉ တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ တီႈႁွင်ႈယူႊၼီႊသၼ်ႊ၊ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 1 မူင်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးသွင်သီႇ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇပႃႊတီႊသွင်ဢၼ် ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် လၢတ်ႈၼႄၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈလႆႈ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေတွပ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ဝၢႆးလင်ပၢင်ၵုမ် လူင်ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်းလီငၢမ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ တေတၼ်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 30-31 ၼႆႉလႄႈ လႆႈၽတ်းၼတ်ႉ ဝႆႉပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ်ၼင်ႇၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) တေတၼ်းဢမ်ႇတၼ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈယင်းပႆႇႁူႉ။ ပေႃးဝႃႈတၼ်းၵေႃႈ ႁဝ်းတေဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉထိုင်တီႈၸၼ်ႉ သူင်ႇလိၵ်ႈတွပ်ႇၶိုၼ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈမီးဝႆႉၼၼ်ႉ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈ မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉၵူၺ်း။ ၸွင်ႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် လႆႈႁပ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၼၼ်ႉ ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈယင်းပႆႇႁူႉၵွၼ်ႇၶႃႈ- ၸၢႆးသွင်သီႇ လၢတ်ႈပႃးၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးၸေႃးဢွင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတွပ်ႇလိၵ်ႈ သူင်ႇယိုၼ်ႈၸူးၶိုၼ်းတီႈႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူႉယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၼႆႉ တေတႅပ်းတတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉပၢင်ၵုမ်ၵၼ်ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸၢႆးသွင်သီႇ လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- တႃႇတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ႁႃႉ ဢမ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ ဢုပ်ႇၵုမ် ၵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈလၢတ်ႈ၊ ၸင်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းၶႃႈဢၢၼ်းႁဵတ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။ ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် ႁပ်ႉ 8 ၸႄႈမိူင်း၊ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ ႁပ်ႉ 14 ၸႄႈမိူင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႂ်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈ သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်ၶႃႈၼႆႉၵေႃႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးမႃး ပေႃးႁိုင်ၼၢၼ်းယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢႃႇယုၶႃႈပေႃးလႆႈ 73 ပီယဝ်ႉလူး- ဝႃႈၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢွၵ်ႇမၢႆမီႈဝႆႉဝႃႈ- ပိူဝ်ႈတႃႇ ပႃႊတီႊ ၵၢၼ်မိူင်း 2 ဢၼ် တေမႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈယႃႉပႅတ်ႈပႃႊတီႊဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေလႆႈဢွၵ်ႇပႃႊတီႊတူဝ်ၵဝ်ႇ သေၸင်ႇမႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၵေႃႇတင်ႈပႃႊတီႊမႂ်ႇ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၵေႃႈ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ တီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ပေႃးၵဵဝ်ႇၵပ်းသုၼ်ႇတူဝ်လႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ပႃႊတီႊ တေလႆႈဢဝ်ၵၢၼ်ပႃႊတီႊပဵၼ်ယႂ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈၵၢၼ်ပႃႊတီႊ တင်း ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသမ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပဵၼ်ယႂ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီယႃႉ ပႃႊတီႊၵေႃႈ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီယႃႉ- ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီ 2012 ပူၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈတူင်ႉတိုၼ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လူင်းယင်ႇ/ၵဵပ်းၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး၊ သင်ၶ လႄႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႃႇ 90% လိူဝ်လိူဝ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် တင်းပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ပဵၼ်ၼိုင်ႈလဵဝ်။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈပွတ်းၸၢၼ်း ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ပဵၼ်မူႇၼိုင်ႈၸုမ်းလဵဝ်။


text:
“ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ” ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈၵႆႉၵႆႉလၢတ်ႈ ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ႄလႈ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်ႇလၢတ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ တုိၵ်ႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢတ်ႈငၢႆႈႁဵတ်းယၢပ်ႇႄတႉႄတႉ။
တႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇဢဝ်ၵၼ်ႁဵတ်းပီႈႁဵတ်းၼွင်ႉၽွမ်ႉသၢင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းလဵဝ်၊ ႁဝ်းဢဝ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵေႃႉႁဵတ်းဢူၺ်းၵူၺ်း သိုၵ်းတႆးႁဝ်းသွင်ၸုမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵေႃႉပဵၼ်ဢူၺ်းၵၼ်ယူႇ၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵေႃႉပဵၼ်ဢူၺ်းၵၼ်ယူႇ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼင်ႇပီႈၼင်ႇၼွင်ႉ မိူၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇႁူမ်ႈတွင်ႉ ၽွမ်ႉယူႇၼႃႈႁိူၼ်းလဵဝ်။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူၺ်းဢၼ်တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်၊ ၸုမ်းသိုၵ်း ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢိၵ်ႇပႃး ၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၵူႈၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈ ၵွပ်ႈသင်? ၵွပ်ႈသင်? ၵွပ်ႈသင်? ။
ဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈသင် ဢီႈသင် ၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉမၼ်းလီ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉတိုၼ်းယူႇၾၢႆႇၵၢၼ်ႉပုၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢူမ်မိုဝ်းၵေႃႈႁူႉ။ သင်ဝႃႈၼႂ်းၵၢင်ၸႂ်တႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈႄတႉၸိုင် ပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်တႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ထုၵ်ႇလႆႈ “ယွမ်း ယွမ်း ယွမ်း” ပၼ်ၵၼ်သေ ၸွႆႈဝူၼ်ႉၸွႆႈသၢင်ႈ ၵႂၢမ်းၶဝ်ႈၸႂ် လူၺ်ႈႁဵတ်ႇၽူလ်ၵၼ်ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ႁိုဝ် ၽူႈၼမ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၵူၺ်း လုၵ်ႈၼွင်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလီသွတ်ႇၸိမ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၶတ်းႁူ၊ ၵႂၢမ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပူၼ်ႉပႅၼ် ၵႂၢမ်းမႅၼ်ပႅၼ်သုင် ဢိၵ်ႇတင်း ၵႂၢမ်းႄသႉၵႂၢမ်းၼႄးၾၢႆႇပုၼ်ႉၾၢႆႇၼႆႉ ဢမ်ႇလီပဵၼ်တႅမ်လဵၵ်းလူင်မႃးၸိမ်တွၵ်ႇ ႁွႆးၸတ်ႉ ႁွႆႈငၢၵ်ႈ မႄႇၶႂၢၵ်ႈ ဢၼ်မီး ဢၼ်ပဵၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းၵႂၢင်ႈယႂ်ႇငၢၵ်ႈၽၢတ်ႇႄၽၵၼ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇသႄႉ လွင်ႈလႆၸွမ်း ၵႂၢမ်းၵေႃႉမႃးဢုပ်ႇမႃးၶႆႈ လွင်ႈဢမ်ႇလီ၊ လွင်ႈယုပ်ႈယွမ်း ႁိုဝ် ဢမ်ႇဝႃႈ သုၼ်ႇတူဝ် သုၼ်ႇၸုမ်း သုၼ်ႇတင်းၼမ် ဢၼ်တေၸၢင်ႈပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႇၸတ်ႈပႅင်းၸင်း။ ပိူင်လူင်မၼ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ႁိုဝ် ၽူႈၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇသုၼ်ႇပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်တင်းလၢႆ ၶႅၼ်းထုၵ်ႇလႆႈမီးၸႂ်ပၢင်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ လႅၼ်ႈလႆလွင်ႈ ၸွမ်းၸႂ် ၸွမ်းႁွႆး ၸွမ်းၵႂၢမ်းၽူႈၶႂ်ႈတမ်သႄႇ မႄႇလိူင်ႈ။
ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ တၵ်းဢမ်ႇဢဝ်မႆႉထတ်းမႃးတႅၵ်ႈတတ်းၼၢင် မၵ်းႁူဝ် မၢၵ်းႁၢင် မၵ်းၵၢင်မၼ်းသေ ဢမ်ႇပၼ်လိူဝ် ပၼ်ယွမ်း၊ ဢမ်ႇဝၢင်းလၵ်းပၵ်းၼႅၼ်ႈၶၢတ်ႈႁူဝ်ႉလွမ်ႉၵႅတ်ႇပိူင်တၢႆ၊ ဢမ်ႇဢဝ်တၢင်းထုၵ်ႇၸႂ်ၾၢႆႇလႂ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ႁိုဝ် တၢင်းယၢမ်ႈဢၼ်တိုဝ်းၵမ် မႃးပဵၼ်ပိူင်တၢႆ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢဝ်ႇသၢဝ် တေသွၼ်ႉမိင်ႈၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးတေ ဢဝ်ၶေႃႈႁၢမ်ႈ တၵ်းဢမ်ႇလႆႈဢႅဝ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ပႅင်ႈ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၼၼ် ႁဵတ်းၼႆ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇၶမ်ႈမႃးလိုၵ်း၊ ဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ တၵ်းတေလႆႈႁဵတ်းၼၼ် ႁဵတ်းၼႆ ဢဝ်တၢင်းယၢမ်ႈဢၼ်တိုဝ်းၵမ် ႁင်းၽႂ် ႁင်းမၼ်း မႃးဝၢင်းပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်ၸိုင် တင်းမၢဝ်ႇတင်းသၢဝ် ပႆႇတၼ်းၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ် မၢဝ်ႇႁၢင်ႉ သၢဝ်ႁၢင်ႉ ၸဵမ်ပိုင်းယဝ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ ႁၢင်ႉၵၢတ်ႈမႃးမိူၼ်ၼႆတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ တႃႇတေ ႁႂ်ႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၸၼ်ႉၼႆႉလႆႈၼၼ်ႉ တၵ်းထုၵ်ႇလႆႈဝႆႉပႅတ်ႈလွင်ႈတၢင်းတိုဝ်းၵမ် (ၵူတ်းပိူင်) ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း သေလူးၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈလႂ်ပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်းပၵ်းပိူင် ဢၼ်မႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ယၢမ်းလဵဝ် ႄလႈ တေသၢင်ႇထုၵ်ႇထုၵ်ႇၸွမ်းသၢႆငၢႆမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၼႃႈႁိူၼ်းတေမူၼ်းလႆႈ။
ၵၢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၵေႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ပေႃးတေဢဝ်လၵ်းၼမ်း(ပေႃႇလသီႇ) ၶွင်ၽႂ်ၶွင်မၼ်းမႃးဝၢင်းပဵၼ်လၵ်းၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵၼ်လႆႈတင်ႈတႄႇႁႅၵ်ႈႁူဝ်တီးၵမ်းလဵဝ် ယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 14 ၸႄႈမိူင်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈဝႃႈ 8 ၸႄႈမိူင်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဝ်းယူႇတႂ်ႈမၼ်း၊ ၾၢႆႇပုၼ်ႉၾၢႆႇၼႆႉ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႇပေႉပုၼ်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈဝႃႈ တေၶဝ်ႈလွၵ်းႁၢင်ႈၵၢင်ႁႅဝ်ႉ ၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လၢတ်ႈဢဝ်ႁင်းၽႂ် ထၢင်ႇဢဝ်ႁင်းမၼ်း၊ ၵဝ်ဢမ်ႇႁပ်ႉပိူင်မႂ်း မႂ်းဢမ်ႇႁပ်ႉလၵ်းၵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တႆး ပဵၼ်မၼ်မႃး ၸိူင်ႉၵၢတ်ႈမႃး လၢႆသိုပ်ႇၸူဝ်ႈၵူၼ်း ၵႃၼႄးၵဝ်ႉ ၵဝ်ႉၼႄးၵႃ။
ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶွင်တႆး ႄလႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လၢႆလၢႆၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၵေႃႉၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃၼင်ႇၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ။ လိူဝ်သေ ဢမ်ႇၸွမ်းၾၢႆႇ ၸွမ်းသႄႉၼႄး ၶႃႉၸိုဝ်ႈၶၢႆသဵင်လွင်ႈဢမ်ႇလီၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ ယင်းထုၵ်ႇလႆႈပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတၢင်းလီၶွင်ၶဝ်၊ ၸွႆႈၵၢၼ်ၸွႆႈႁႅင်း သူပ်းတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ငိုၼ်းတွင်း ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇပေႉၶႃးဢဝ်ၶႃး ၸၢင်ႉငႃးပေႉတုမ်ဢဝ်တုမ်။ တၢင်းၾၢႆႇပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်း ၾၢႆႇသိုၵ်းၵေႃႈၼင်ႇၼၼ် တၵ်းမုင်းႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမိူၼ်ပေႃႈမိူၼ်မႄႈ (ၼင်ႇၵႂၢမ်းဢၼ်ၵႆႉလၢတ်ႈၸပ်းသူပ်း ၸပ်းပၢၵ်ႇဝႃႈ - ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း) ၼႆၼၼ်ႉသေ ၸွႆႈႄၵႈပၼ်ႁႃ ၼၵ်းၼႃၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်၊ သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၸမ်ၸႂ် (ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်သိုၵ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ တေမႃးၵဵပ်းၶဝ်ႈၵဵပ်းငိုၼ်း တေမႃးတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်၊ ႁၼ်ၵူၼ်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းေၵႃႈ တေမႃးၸႂ်ႉႁဝ်းႁဵတ်းၼၼ် ႁဵတ်းၼႆ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တေႃႈဢမ်ႇသင် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶွင်ႁဝ်း သိုၵ်းတႆးႁဝ်း ယင်းဝႆႉၸႂ် သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၻီႇမွၵ်းၶရေႊသီႊႄလႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တိုၵ်ႉၼွၼ်းၾၼ်လူမ်းလူမ်း လႅင်ႉလႅင်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် လႆႈဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁူႉလီႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တွၼ်ႈတႃႇတႆးႁဝ်း ၼင်ႇၵၼ်ႄတႉ တၵ်းတေဢမ်ႇလိူဝ်ဝႃႇၵႂႃႇႁႅင်း ဢမ်ႇယၢပ်ႇယဵၼ်းပဵင်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းတင်းပိူၼ်ႈ ဢုပ်ႇၵၼ်ယူဝ်ႉ ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
ပိူင်လူင်မၼ်း တႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပူတ်းထွတ်ႇလွၼ်ႉပႅတ်ႈ တေႃးသ မေႃးႁ လေႃးၽ မႃႇၼ ဢတ်းတ ႄလႈ မီး သတိ ဝိရိယ ပၺ်ၺႃ ၵတိ သိုဝ်ႈသႂ် ၸႂ်ၵႂၢင်ႈ ႄတႉႄတႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။
မွၼ်းၶိူဝ်း
27/06/2014


text:
ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉမီး တူဝ်ၶိင်းသွင်တူဝ်၊ ႁပ်ႉၵၢၼ်ၽႃႇတတ်း တူဝ်ၶိင်းဢၼ်ၵွပ်ႈဝႆႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေယူတ်းယႃ တူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၽႃႇတတ်း ထူင်ႁူဝ်ၸႂ်ပွင်ႇထႅင်ႈ။
ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶၼ်ႇထႃႇတူဝ်ၶိင်းသွင်တူဝ် တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၽႃႇတတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵႂႃႇလီငၢမ်း၊ လွင်ႈပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇၼႆႉ မီးတၢင်းပဵၼ် ထူင်ႁူဝ်ၸႂ်ႁူဝ်ႈလႄႈ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇဝႆႉ- ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တီႈႁူင်းယႃလၢတ်ႈ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ- မေႃယႃၶဝ် မႃးလၢင်ႉပၼ်ပွတ်ႇၼိုင်ႈဝၼ်းသွင်ပွၵ်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတီႈပွတ်ႇၼႆႉ မီးၶီႈၶၢၵ်ႇၸပ်းဝႆႉၼမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မေႃယႃၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးဝႃႈလၢင်ႉပၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ တေၸၢင်ႈႁၢႆယူႇ။ ဢၼ်လႆႈမႆႈၸႂ်တႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထူင် မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ႁူဝ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈမႄးလၢင်ႉပၼ်တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇလီငၢမ်းယဝ်ႉၼႆ တေၸၢင်ႈသိုပ်ႇၽႃႇထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ လႅပ်ႈတေလႆႈယူႇတီႈႁူင်းယႃၼႆႉၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းယူႇ- ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈၼွင်ႉသႅင်လၢဝ် ဢႃႇယု 6 လိူၼ်ပၢႆ၊ ပေႃႈမႄႈ ၵူၼ်းပွတ်းသီႇပေႃႉ။ ဝၢႆးၽႃႇတတ်း ယူတ်းယႃယဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီမၼ်းၼၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇ၊ မေႃၶဝ်ၵေႃႈလူလွမ်တူၺ်းၸွမ်း ဢမ်ႇပၼ်ၽၢတ်ႇတႃ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈထူင်ႁူဝ်ၸႂ်ႁူဝ်ႈ ထူၺ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇဢိမ်ႇလႄႈ လႆႈဢဝ်ၶိူင်ႈထူၺ်ႈၸႂ် (ဢွၵ်ႉသီႇၵျိၼ်ႇ) ၸွႆႈ။ ဢမ်ႇထိုင် တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ- ၼၢင်းမေႃၾၢႆႇလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ် ၽူႈတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။
ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၶႃႈ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ၊ ဢၼ်ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်၊ ဢၼ်ၸွမ်းသူင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးထိုင်မႃး တီႈမိူင်းထႆး။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ၼိူဝ် ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (SWAN) ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၵပ်းသၢၼ်လႄႈလူလွမ်ပၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းႁူင်းယႃတင်းမူတ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇဢၼ်ၽႃႇတတ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တီႈႁူင်းယႃတေဢွၵ်ႇပၼ်တင်းသဵင်ႈ ဝႃႈၼႆလႄႈ တီႈႁူင်းယႃလူင်ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ် ႁႃတီႈဝႃႈ ပေႃဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇၵႂၢမ်းထိုင်တီႈ ဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈဝႃႈ ယႃႇပေမႆႈၸႂ်လွင်ႈႁဝ်းၶႃႈ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ယူႇလီယူႇ၊ ဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈမႆႈၸႂ်၊ မေႃၶဝ်ၵေႃႈတူၺ်းလွမ်ပၼ်လီယူႇၶႃႈ- ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃး မီးႁူဝ်လဵဝ်၊ ၶၼ်ႇထႃႇတူဝ်ၶိင်း မီးသွင်တူဝ်၊ တႃႇတူဝ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်လဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈၼႃႈဢိုၵ်း တီႈႁူဝ်ၸႂ်ၵေႃႉယႂ်ႇ။ တူဝ်လဵၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတိၼ်ၵူႈၼိုင်ႈ၊ မိုဝ်းၵူႈၼိုင်ႈ၊ ၼႂ်းတူဝ် ၼႂ်းၶိင်းၵေႃႈ မီးသႆႈဢွၼ်ႇသႆႈလူင်၊ မီးပွတ်ႇ မၢမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးႁူဝ်ၸႂ်ႁင်းၵူၺ်း၊ လႆႈပိုင်ႈႁူဝ်ၸႂ် တီႈတူဝ်ယႂ်ႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽႃႇတတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းဢင်းၵၢၼ်း (24/06/2014) ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈယူႇၸွမ်းပေႃႈၸွမ်းမႄႈ မီးတီႈႁွင်ႈလုမ်းလႃးၶိုၵ်ႉတွၼ်း တီႈႁူင်းယႃလူင်မႁႃရၢတ်ႉ (သူၼ်ၻွၵ်ႇ) ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁႃၵႃႉႁႃၶၢႆ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၽႅဝ်တၢင်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ ၸႄႈၵဝ်ႇ/ သူၺ်ႇလီႇ/ မိူင်းမၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇတဵၵ်းတီႉၺွပ်း ၶင်ၶွၵ်ႈ မီးမႃးလၢႆၵေႃႉ။
ၸဝ်ႈၵႃးၵူၼ်းမိူင်းထုၵ်ႇသိုၵ်းဝႃႉပေႃႉထုပ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇတၼ်းဝႄႈပၼ်ၵႃး
ၵူၼ်းမိူင်းငႅၼ်း ႁေႃႈလူတ်ႉၵႃး ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝႃႉ 468 မိူင်းပွၵ်ႉ၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇ တၼ်းငိူင်ႉဝႄႈပၼ်ၵႃးသိုၵ်းဝႃႉ ဢၼ်ႁေႃႈမႃး ၾၢႆႇလင်လႄႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းဝႃႉႁႄႉၵိုတ်းၵႃး တိုတ်ႉလၢၵ်ႈ လူင်းလူတ်ႉၵႃး ပေႃႉထုပ်ႉ။
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၵူၼ်းမိူင်းဝၢတ်ႇၸဵပ်း
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတီႈပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၼမ်ႉၶမ်း လုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝၢတ်ႇၸဵပ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇတိၺွပ်းၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ် ႁဵတ်းၼႃးႁိမ်းၼၼ်ႉ ထတ်းထၢမ် ပေႃႉထုပ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းပၢင်လူင် တုၵ်းယွၼ်းတီႈလိၼ် ၸိူဝ်းၺႃးယိုတ်းဝႆႉ
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ဢိူင်ႇႁၢႆးၼၢင်း ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်၊ တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်းတီႈလိၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇၵဝ်ႇ ႁူမ်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်ဝႆႉ 5-6 ပီပူၼ်ႉမႃး။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းၶၢင်
မိူဝ်ႈဝႃးပွတ်းၼႂ် ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းၶၢင် ပွတ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶၢင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈသိပ်းဝၢၼ်ႈ ပၢႆႈၶဝ်ႈပိုင်ႈႁူမ်ႈမိူင်းၶႄႇ။
More Articles...
Page 6 of 70


text:
မိူဝ်ႈဝႃး (23.10.2012) လႆႈႁၼ်ၶၢဝ်ႇလွင်ႈ “လွႆတႆးလႅင်းတင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ တေႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်း 3” လႄႈလႆႈႁူႉဝႃႈ တေဢုပ်ႇၵၼ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ပဵၼ်ယႂ်ႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇၶႂ်ႈတၢင်ႇၼႄတၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼင်ႇၼႆ။
ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင်တႃႇတႆးႁဝ်းလႄႈ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽဝတႆးႁဝ်းလူႉလႅဝ်ၵွပ်ႈမၼ်း မႃးၼမ်ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁူႉၸႅင်ႈၵၼ်ယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၵွမ်ႉတႆးႁဝ်းလႄႈမၢၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ် တူၵ်းလူင်းၵၼ်သေ တေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လႆႈယၢပ်ႇယူႇ။ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပၼ်ႁႃၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း၊ ပွတ်းယွမ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် (Regional) ၸိူင်ႉၼႆၵွႆး မၼ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃ တင်းၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၶၢဝ်းယၢဝ်း။
တေႃႈမိူင်းဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းမီးတင်းႁဵင်းငိုၼ်း ႁဵင်းၵူၼ်း လႄႈၶိူင်ႈထႅၵ်ႉၼူဝ်းလူဝ်းၸီႇ (Technology) ၵူႈပိူင် ၼင်ႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်း၊ မိူင်းထႆးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႄႈၶႆ ႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆလႆႈ။ မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးပၼ်ႁႃလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ယူႇ။ ပေႃးႁဝ်းၵုမ်ႇဢဝ်လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပူင်လူင်သေ သိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းၸိုင် မၼ်းသုမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဝ်းလႄႈ ၸၢင်ႈႁၢမ်းလုတ်ႈတႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ပိူင်လူင်တၢင်ႇဢၼ်ထႅင်ႈ။
ၶႂ်ႈယွၼ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၵႄႈပၼ်ႁႃပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈဢုပ်ႇမၢၼ်ႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် တေမီးၽွၼ်းလီတႃႇတႆး ႁဝ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ၊
1. ႁႂ်ႈပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၸိူဝ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ
ၵူၼ်းသိုၵ်းတႆး ယွၼ်ႉလူၺ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇတိၺွပ်း ထုၵ်ႇၶင်ၶွၵ်ႈယူႇၼင်ႇၶုၼ်ၵျေႃႇလႄႈသိုၵ်းတၢင်ႇ ၵေႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼႆသေထုၵ်ႇၺွပ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆလၢႆးၸိုဝ်ႈၶဝ်သေ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ်ပွႆႇပၼ်ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈ သွၼ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈ။ (တီႈတႄႉ ပေႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ယင်းပႆႇလီသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်ႇဢၼ်ထႅင်ႈ လူးၵွၼ်ႇ။)
2. ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇ
ယွၼ်ႉလူၺ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၸိူဝ်းလႆႈသုမ်းႁိူၼ်း သုမ်းႁႆႈသုမ်းၼႃးသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇတၢင်း (ၼင်ႇဝၢၼ်ႈပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ ပၢင်မႂ်ႇသုင်) ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်း တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶဝ်ပေႃး လႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်မိူင်းလင်ၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁႃတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ပူၵ်းပွင်ၽဝၶဝ်လႄႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလွင်ႈ လွတ်ႈၽေးၶဝ်။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇလွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလိုၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၼပ်ႉယမ်သေ
ၽူႈဢၢၼ်ႇ


text:
ၶွမ်ႊပၼီႊ သရႃႊပုရီႊ ၶႂ်ႈႁဵတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းတေႃႉ တၢင်ႇထၢၼ်ႇ ႁိၼ် ဢၼ်ၸေႃႉ ၶုတ်းတီႈမိူင်းၵူၵ်း ၸႄႊဝဵင်း မိူင်းသၢတ်ႇ ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး လတ်းၽၢၼ်ႇ မႄႈၵျႛၵ်ႉ- ဝၢၼ်ႈမူင်ႉၵဝ်ႈလင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈလၢႆ ဢိူင်ႇဢမ်ႇ ႁၼ်လီ၊ သၢၼ်ၶတ်း ဝႃႈတေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း တင်းသိင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉဢိၵ်ႇ လၢႆလၢႆလွင်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵၢၼ် တေႃႉၵႃႉယႃႈ ၵေႃႈတေတိူဝ်း မႃး၊ ၶဝ်ႈလွၵ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈမၢင်ႇ ၶိုင်ဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 17/07/10 ၸုမ်းပွင် ၵၢၼ်ဢိူင်ႇ 4 ဢိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းႁၢႆး ၸိုင်ႈထႆးပွတ်းႁွင်ႇ 1ႉဢိူင်ႇမႄႈသလွင်းၼႂ်း 2ႉဢိူင်ႇမႄႈ သလွင်းၼွၵ်ႈ 3ႉဢိူင်ႇထိူတ်ႉထႆး 3ႉဢိူင်ႇပႃႇသၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်တီႈၵဵင်းႁၢႆး။ ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ဝၼ်ႊၶျႆႊ သီရိၶျၼ ၽူႈၵေႃႇ တင်ႈမႄႈၾႃႉ လူင်လႄႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၼႂ်း ၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ပဵၼ် ပႃးၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ပဵၼ်ၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ် ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်၊ ၼၢႆႊၽိၼိတ်ႉ ႁၢၼ်ၽႃႊၼိတ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ၊ မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 50 ပၢႆ။
ပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်း တေႃႉတၢင်ႇႁႄႈ ထၢၼ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ သရႃႊပုရီႊတေ တေႃႉတၢင်ႇထၢၼ်ႇ ႁိၼ် တီႈမိူင်းၵူၵ်း ဢၼ်ၸုမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ၸေႃႉၶုတ်း တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီ၊ (ယိူင်းဢၢၼ်း တေတေႃႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း ၵႃး 10 လေႃႉ 270 လမ်း၊ (2ႇ000-5ႇ000 တၼ်ႊ) လတ်းၽၢၼ်ႇ ပွတ်းလႅၼ်လိၼ် မႄႈၵျႛၵ်ႉ-ဝၢၼ်ႈမူင်ႉ ၵဝ်ႈလင် ၶဝ်ႈမိူင်းထႆး တၢင်းဝၢၼ်ႈ ႁိၼ်တႅၵ်ႇ (ထိူတ်ႉထႆႊ) ၵႂႃႇပွင်ႇသဵၼ်ႈ တၢင်းလူင်တီႈ ဢိူင်ႇပႃႇသၢင်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈ ၸၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းႁၢႆး။
သူမ်ၽူင်ႊ ၶေမဝူင်ႊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ဢိူင်ႇ ထိူတ်ႉထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ - "ပေႃးတေႃႉ တၢင်ႇထၢၼ်ႇ ႁိၼ်မႃးတၢင်း သဵၼ်ႈၼႆႉ တေလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်လႄႈ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လၢႆလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းၵွႆ၊ ၾုၼ်ႇၵေႃႈတေၽူင်ႉၵႂႃႇ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉလုလႅဝ်၊ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ/ လွင်ႈယူႇၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉ တီႈလႄႈၵၢၼ် တွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇမိူင်း၊ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ်လတ်းၽၢၼ်ႇ ပိုၼႉ်တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉတေၼမ်မႃး၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇ သၢင်ႈသဵၼ်ႈ တၢင်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈမီး၊ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ သုတ်း လီတေႃႉတၢင်ႇ ၶဝ်ႈတၢင်ႇတၢင်း"- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်လီတေႃႉ တၢင်ႇၶဝ်ႈပဵၼ် တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵွပ်ႈတၢင်းသိုဝ်ႈ သမ်ႉၶႂ်ႈတိုဝ် တေႃႉတၢင်ႇ ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၶဝ်ႈ တၢင်းမႄႈၵျႛၵ်ႉ ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇ တၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉၵူတ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- "ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းတၢင်း သဵၼ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉတႃႇဢီးဢွၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA (လွႆၵေႃႇဝၼ်း) တင်းၸုမ်း သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉ ယူႇၼႃးယၢဝ်း မိူင်းၵၢၼ်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃး ၶူင်းၵၢၼ်တေႃႉ တၢင်ႇထၢၼ်ႇ ႁိၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ် မႃးမၢၼ်ႈမၢင်ႇ ၵိူဝ်းယိုမ် မိုဝ်းထႆး ဢီးဢွၵ်ႇသိုၵ်းတႆးလႄႈ သိုၵ်းဝႃႉ၊ ပေႃးမၢၼ်ႈဢီးႁင်းၵူၺ်းဢမ်ႇမီးႁႅင်း။ လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ထႆးၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ်လီ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတေႃႉတၢင်ႇ ၶဝ်ႈတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း"- ဝႃႈၼႆ။