text:
ၵႂၢမ်းၼမ်း
ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်(ၵုၼ်ႁိင်း)ၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ႁွင်ႉ ဝႃႈ “ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တႃႈ”မႃး တေႃႇတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢႃႇယုသၢၵ်ႈတၢၼ်ႈမၼ်း တေဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈသွင်ပၢၵ်ႇပီပၢႆယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းမႃးၼႆႉတေႉ တေမီး ဢႃႇယုၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈသိပ်းပီပၢႆယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် တႄႇဢဝ်တိုၵ်ႉပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ(ႁူဝ်တႃႈ)တေႃႇပေႃးပဵၼ်ဝဵင်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇ ဢၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈ ၸွမ်းၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၽီၶဝ် ႁဵတ်းပဵၼ် ၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးဝႆႉတီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တွင်းမၢႆဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်း ဢၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈ ၸွမ်းၶူဝ်းၶွင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈ မႃးယူႇသဝ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇယၢမ်ႈႁူႉယၢမ်ႈ ငိၼ်း၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉၵေႃႈတေဢမ်ႇႁူႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေ ႁူႉၽိတ်းႁူႉၽူၼ် ဝႆႉၵေႃႈ တေမီးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းပႆႇႁူႉ ၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႃးႁူႉႁၼ်လႄႈသင် ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉႁၼ် ဢမ်ႇပေႃးၸႅင်ႈလႅင်းလီ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉႁၼ် ၸႅင်ႈလႅင်းလႄႈသင် ၸင်ႇလႆႈၸွပ်ႇႁႃ သေ ပိုတ်ႇၶႆႈၼႄပၼ် ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
1) ၵုၼ်
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေတေႃႉတႆႉၶႆႈၼႄ ဢၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ဢၼ်ပႃး “ၵုၼ်”။ ပေႃးဝႃႈၵုၼ်ၼႆၵေႃႈ တေလႆႈတႄႇဢဝ်ၸိုဝ်ႈဝဵင်းႁဝ်း (ၵုၼ်ႁဵင်) ၼႆႉၵွႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ သမ်ႉတေၶႆႈၼႄၵုၼ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉ ပၢင်ၽွင်ႈ။ ၵုၼ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းမီးၼမ်ၼႃႇလႄႈ တေၶႆႈၼႄ ၵုၼ်ဢၼ်မီးသိူၵ်ႈပိုၼ်း ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸမ်ဝဵင်းၼႆႉၵူၺ်း။
ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈၵုၼ်ႁဵင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈ တႃႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈတႃႈ။ ဢၼ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈၵုၼ်ႁဵင် ၼႆႉၵေႃႈ တႄႇမႃးပၢၼ်လႂ် ၶၢဝ်းလႂ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇသၢင်းလႆႈပိုၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ လႆႈႁွင်ႉၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ႁွင်ႉၸွမ်းၵုၼ်ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵုၼ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ မီးၼမ်ၼႃႇ တေမီးမွၵ်ႈႁဵင်ၼႆလႄႈ ႁွင်ႉ ဝႃႈၵုၼ်ႁဵင်။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး သမ်ႉယဵၼ်းပဵၼ်ၵွႃႇ ၵုၼ်ႁိင်းၼႆတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
တေသိုပ်ႇၶႆႈၵွႃႇထႅင်ႈ လွင်ႈၵုၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဢိူမ်ႈၸမ်ဝဵင်း။ ၶူဝ်လူင် ၼမ်ႉပၢင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇငဝ်ႈမၼ်း မီးဝႆႉသွင်ၵုၼ်။ ၵုၼ်ၽၢၵ်ႇ တၢင်းတူၵ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်မူင်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းယွၼ်ႉမီးတူၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈလူင် လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်မူင်ႈယဝ်ႉ။ သိူၵ်ႈပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးတေႉဢမ်ႇမီးသင်။ ပေႃးပူၼ်ၵုၼ်မူင်ႈယဝ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်တွင်းလႄႈၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်။ ၵုၼ်ပႃႈ ႁွင်ႇၶူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်တွင်း။ ယၢမ်းလဵဝ်မီးႁိူၼ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လုမ်း (၀န်ထမ်း)ၶဝ်။ ၵုၼ်ပႃႈၸၢၼ်းၶူဝ် သမ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၵုၼ်တွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇမီးႁိူၼ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵုၼ်လုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈၵုၼ်တွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ႁဵင် သိုပ်ႇႁဵင်ၶဝ်မီးမွင်းတူၼ်းလူင်ၵဝ်ႈၼူမ်း(လုၵ်ႈယႂ်ႇသေမွင်းၵဝ်ႈၼူမ်း ၵျွင်း ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ꧦ)လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ပေႃးမီးလွင်ႈတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈ သေပိူင် ꧦလႄႈသင် လူဝ်ႇတုမ်ၵၼ်လႄႈသင် တွႆႇမွင်းတူၼ်းလူင်ၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉၵူၼ်း - ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မွင်းတူၼ်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးသိုၵ်းလုမ်ႈၽ ပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ မိူင်းသုၵ်ႉသၵ်ႉမႃးသေ ၵူဝ်မၼ်းႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈၼႆလႄႈ ၶိင်း ႁဵင်ၸႂ်ႉၶႃႈၵူၼ်းမၼ်းဢဝ်ၵွႃႇၽင်ဝႆႉၼႂ်းၵုၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုၼ်တွင်း ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမွင်းတူၼ်းလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်တွင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်တွင်း။ ဝၢႆးမႃး မွင်းဢၼ်ၽင်ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်းႁၢႆႉၶဝ် လွမ် ႁူႉလႄႈ လၵ်ႉၶုတ်းဢဝ်ၵွႃႇသေ ႁၢႆလၢႆတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵုၼ်တၢင်းၸၢၼ်းၶူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉသင် လႄႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼႆ ဢမ်ႇႁူႉပိုၼ်းမၼ်းတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ၼွၵ်ႈသေ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၵုၼ်ၼၢႆးၵၢၼ်(ယၢမ်းလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၵၢၼ်)ၼႆၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၼၢႆးၵၢၼ်ၼႆႉ မီးတတ်းသိုဝ်ႈ ႁွင်ႈယဵၼ်(ႁွင်ႈဝႆႉၵူၼ်းတၢႆ) တီႈႁူင်းယႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ် ၵုၼ်ၼၢႆးၵၢၼ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈလႅပ်ႈတေဢမ်ႇလႃႈလီႈတၢင်ႇ၊ မၼ်းတေမီးပိုၼ်းသေလွင်ႈ ꧦယူႇဢမ်ႇ ႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ပူႇၵၢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶိင်းႁဵင်ၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇယူႇၼၼ်ႉ မီး ပႃႇမႆႉႁူမ်ႈမႆႉၵတ်းယဵၼ်ၸိုၼ်ႈသႃႇလီလႄႈ ပူႇႁဵင်ၶဝ် ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈ ပၢင်ၵုမ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈၵုၼ်ၵျွင်းၼႆ သွင်လုၵ်ႈ။ ၵုၼ်ၵျွင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈမီးပႃႈတႂ်ႈပွၵ်ႉဝိုၼ်းသိမ်ႇ။ ၵူႈပွၵ်ႈ မီးၵျွင်းမုၼ်ႈၸဝ်ႈ ၼႂ်းမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၵျွင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵုၼ်းၵျွင်းထႅင်ႈလုၵ်ႈ ၼိုင်ႈ သမ်ႉမီးတၢင်းႁွင်ႇဝဵင်းလူင်(ပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ)။ ၵုၼ်လုၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇ ယွၼ်ႉမီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၵျွင်းၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵုၼ်ၵျွင်းလုၵ်ႈၼႆႉၸမ်ႉ မီးၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵေႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼႆႉမဝ်ႇၵႃး ၼႂ်းၵုၼ်ၵျွင်းလုၵ်ႈၼႆႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၽြႃးၽုတ်းပေႃႇ (ပေါ်တော်မူဘုရား) ယူႇယဝ်ႉ။
ၵုၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ၶူဝ်လူင်သေ မုင်ႈႁၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသိူၵ်ႈပိုၼ်းသင်လႄႈ တေဢမ်ႇၶႆႈၼႄယဝ်ႉ။
2) ၼွင်ႁႃႈၼွင်
ၼႂ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈမီးၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈ။ ၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸမ်ႉ ပဵၼ် ၼွင်လူင်၊ ၼွင်သၼ်ႇ၊ ၼွင်လႅင်ႉ၊ ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်း လႄႈ ၼွင် သႅပ်ႉ-ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ မီးၼမ်ႉတဵမ် ၶွပ်ႇတဵမ်ႁိမ်း၊ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၼွင်ႁႃႈလုၵ်ႈၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵိုတ်းၼွင်သၼ်ႇၼွင်လဵဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႆႇ ႁဵတ်းႁိူၼ်းသႂ်ႇၼိူဝ်မၼ်း။ တႃႇၼွင်ႈသီႇလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေႉ ၵိုတ်းတီႈ မၼ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပိူၼ်ႈထူမ်သေ ႁဵတ်းႁိူၼ်း သႂ်ႇၼိူဝ်မၼ်းတင်းမူတ်း။
ၼွင်လူင်ၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသွင်၊ တၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်း မီးႁူင်းယႃ၊ တၢင်း တူၵ်းမၼ်း မီးၵၢတ်ႇ၊ တၢင်းႁွင်ႇမၼ်း မီးသဵၼ်ႈတၢင်း၊ တၢင်းၸၢၼ်းမၼ်း မီးမႄႈၼမ်ႉပၢင်၊ ၼႂ်းၵၢင်မၼ်း မီးပၢင်ႇလဵၼ်ႈတၢင်းလဵၼ်ႈၵဝ်ႇသေ သိူၵ်ႈ ပိုၼ်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလွင်ႈမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးမီးသင်။
ၼွင်သၼ်ႇ သမ်ႉမီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်၊ မီးတၢင်းဢွၵ်ႇတိၼ်လွႆၵုင်းၵျွင်း ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ၊ ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း မီးႁိူၼ်းလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မီးမွၵ်ႇမူဝ်ႁႃႈပႃး(ကြာမျိုးငါးပါး)။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ဢမ်ႇမီးမူဝ်သင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတၵေႃႈ ၼမ်ႉၼႆႉဢမ်ႇႁႅင်ႈတႄႉ။ ပႃႈၼိူဝ်ၼွင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၶႂ်ႈမိူၼ်ၵုၼ်လႆ(ကျွန်းမျော)ၼင်ႇၼွင်ဢၢင်းလေး။ ပေႃးၶဝ်ႈၵွႃႇၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼႂ်းၵၢင်ၼွင်ၸိုင် ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵၢင်ၼွင်ၼၼ်ႉ ယွပ်ႇယူၼ်ႈ ꧦဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼွင်သၼ်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼွင်ႉလႅင်ႉၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မီးတၢင်းတူၵ်းၵုင်းၵျွင်း ဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ (တၢင်းတူၵ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလွႆၵူင်)။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၼွင်ႈလုၵ်ႈ ၼႆႉ မီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပေႃးဝႃႈၼမ်ႉမၼ်းႁႅင်ႈယူတ်းမိူဝ်ႈလႂ် ၵေႃႈ ၽူၼ်ၵိုတ်း ၽႃႉလႅင်ႉမိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉ ဝႃႈ ၼွင်လႅင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ၼႂ်းၼွင်လႅင်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်း ၵူၼ်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ပႃႈႁွင်ႇၼွင်(ႁူဝ်ၼွင်) သမ်ႉမီးၵျွင်းသုၶိတႃႇရူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵျွင်းလင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးႁူဝ်ၼွင်လႅင်ႉလႄႈ ၵျွင်းႁူဝ်ၼွင်(ကန်ဦးကျောင်း) ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။
ၼွင်သႅပ်ႉ သမ်ႉမီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသီႇ(ၼႃးဢွၼ်ႇ)။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ၼွင် ဢွၼ်ႇသေ ပႃသႅပ်ႉယူႇၼႂ်းမၼ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉၼွင်သႅပ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းၼွင် သမ်ႉမီးၼႃးဢွၼ်ႇတူင်ႈၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးမႃး ၼွင်ၼၼ်ႉ ထူမ်ပႅတ်ႈသေ ႁဵတ်းႁိူၼ်းတဵင်ၼိူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသီႇၼႆႉၵူၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၼွင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်း။ ၼွင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ မီးတၢင်းတူၵ်းၵုင်းႁၢၼ်(ၵုင်ႈယႄး)။ မိူဝ်ႈၵုၼ်ႁဵင်ပႆႇပဵၼ် ဝဵင်း ယၢမ်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၼူၵ်ႉယုင်းၵႆႉလူင်းလႄႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။
3) ၵွင်းသၢမ်ၵွင်း
ၵွင်းသၢမ်ၵွင်းၸမ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းလွႆလႅင်၊ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇ လႄႈ ၵွင်းၽႃလႅတ်ႇ။ ၵွင်းသၢမ်ၵွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းလွႆလႅင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵုင်းဢၼ်မီး ၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းလုၵ်ႈၼႆႉ လိၼ်မၼ်း ပဵၼ်လိၼ်လႅင်တင်းၵုင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းလွႆလႅင်ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇ သမ်ႉပဵၼ်တိုၼ်းလဵဝ်ၵၼ် တင်းၵွင်းလွႆလႅင်ယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းၸၢၼ်းၵွင်းလွႆလႅင်သေ ဢိူမ်ႈၸမ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းသွင်လုၵ်ႈ ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းၽၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈယူႇၽီၽၢႆးလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ၵွင်းၽၢႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇၸမ်ႉ မီးဢိူမ်ႈၸမ် ၵဝ်ႉၼမ်ႉ ဝိုၼ်းၼမ်ႉပၢင် လႄႈ သိမ်ႇ(ပဵၼ်သိမ်ႇၵုၼ်ၵျွင်းဢၼ် ၶႆႈၼႄမႃးမိူဝ်ႈလွင်ႈ ၵုၼ်)။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈဝိုၼ်းသိမ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်းဝိုၼ်းသိမ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးႁွင်ႈၶူးလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ႁွင်ႈၶူးၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူးဝဵင်းလၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်သဵင်ႇၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵွႃႇ ၶဝ်ဝႃႈတေႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈပႃးၼိုင်ႈ မႃးလိုဝ်ႈယင်ႉ(ထင်ယူႇၸူဝ်ႈ ၵႅပ်ႉ) သေ ၸႂ်ႉၶႃႈၵူၼ်းမၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆလ ၶုတ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၶူးဝဵင်း လၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ႁွင်ႈၶူးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵႃးထႆ လိၼ် ထႆထူမ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွင်းၽႃလႅတ်ႇၸမ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းပႃႇႁဵဝ်ႈသၢင်းၶျၢင်း ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယၢမ်း လဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းလုၵ်ႈၼႆႉတေႉ ဢမ်ႇမီးသိူၵ်ႈပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းၽႃလႅတ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႉၸွမ်း ၽႃႁိၼ်လွႆၼမ်ႉ တူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႃႁိၼ်လွႆၼမ်ႉတူဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်ၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ တေႃႇၵၢင်ဝၼ်းတူၵ်း လႅတ်ႇထွင်ႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။
4) တိုင်းငိူၵ်ႈ
တိုင်းငိူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႄးၼမ်ႉပၢင်တီႈၼိုင်ႈ။ မီးတၢင်းႁွင်ႇပွၵ်ႉၼႃးဢွၼ်ႇ (ပွၵ်ႉမၢႆသီႇ)။ ပဵၼ်တီႈတႅဝ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် မၢၵ်ႇၶၢၼ် တတ်းၶႂၢင်ၽင်ႇၼမ်ႉ တၢင်းတူၵ်းတေႃႇၵုၼ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးတႅဝ်းမၢၵ်ႇၶၢၼ်လႄႈ ပီႈ ၼွင်ႉမၢၼ်ႈၶဝ် သမ်ႉတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း(ကျောက်တန်း)ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉတၢင်းတူၵ်းတႅဝ်းမၢၵ်ႇၶၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်ႁၢင်ႈငိူၵ်ႈ တူဝ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၼမ်ႉပၢင်တိုင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈတိုင်းငိူၵ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်း လဵဝ် မၢၵ်ႇႁိၼ်ႁၢင်ႈငိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵိုတ်းႁၢင်ႈတူဝ်မၼ်းၵူၺ်း၊ ႁူဝ်မၼ်းတေႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေပိူင် ꧦလႄႈ ပုတ်းၵွႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
5) လွႆၵူင်
လွႆၵူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈထမ်ႈႁူးၵူင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ မီးတၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉပၢင်ၽၢႆႇ တၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်း၊ မီးတီႈႁၢင်ၼႃးလွႆၵူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသၢမ် သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၵုင်းၵျွင်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉသဵၼ်ႈ တၢင်းလွႆၵူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵွႃႇဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလွႆၵူင်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလွႆၵူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလွႆၵူင်ၸမ်ႉ မီးတၢင်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ထမ်ႈလွႆၵူင်။ ႁၢမ်းၵွႃႇ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1997 (ႁၢမ်း ယွၼ်ႉလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႅပ်းသီႇတႅပ်း သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ)။
6) ထမ်ႈၽြႃး
တၢင်းႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇလွႆၵူင် ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႃးၼၼ်ႉ မီးတႅဝ်းလွႆဢၼ် ၼိုင်ႈ၊ မီးထမ်ႈဢၼ်ပေႃးလိုၵ်ႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ႁွင်ႉဝႃႈ ထမ်ႈၽြႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်ၵူႈပွၵ်ႈ ၶႆၼႄတေႉ - ၼႂ်းထမ်ႈၽြႃးၼၼ်ႉ မီးၵွင်မွင်းသိူင်း ၼိုင်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်မႃးယိမ်ၵွႃႇ ဢမ်ႇသူင်ႇၶိုၼ်းလႄႈ ၽီထမ်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်လမ်သေ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်မၢၵ်ႇၽႃ ဢိုတ်းပႅတ်ႈလႄႈ ဢဝ်ႁူးထမ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်ႈၵွႃႇပႅတ်ႈ - ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈထမ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မီးၽိုင်ႈၸပ်း သီႇႁႃႈႁူင်းတႃႇသေႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၸပ်းယဝ်ႉ။ ထမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ပၢင်းဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးမႃးဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈ ဝႃႈ ထမ်ႈၽြႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈထမ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵႆႉမီးမုၼ်ၸဝ်ႈ မႃးထင်ယူႇၼႂ်းမၼ်းသေ ၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်ထႃႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃး လႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇယူႇႁိုင်ထင်ႁိုင်။ မီးတႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၶဝ်မႃးႁႅမ်ပႅတ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈပႃးၼိုင်ႈ(ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ)။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈလႂ် မႃးထင်သဝ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။
7) မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်း
မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉသီႇ၊ မီးဝႆႉတၢင်းၸဵင်ႉႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း လုမ်းၸႄႈဝဵင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ(မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံး)။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ဢမ်ႇမီး ယဝ်ႉ။ မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်းၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈလဵဝ်တႅၵ်ႇ ဢွၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢမ်တူၼ်ႈပဵင်းၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မႆႉ ၸူင်သၢမ်သွင်းယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်း ဢမ်ႇမီးသင်သေတၵေႃႈ ပဵၼ် မႆႉငဝ်ႈလဵဝ် တႅၵ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢမ်တူၼ်ႈလဝ်းယၢဝ်းပဵင်းၵၼ်လီ၊ လမ်းမၼ်း ယႂ်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်၊ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢင်ႈလီတႃဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၸႃႇတိ ၵုၼ်ႁဵင်ၶဝ်ၵူႈပွၵ်ႈ ဢမ်ႇတႅပ်းပႅတ်ႈ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးတႅပ်းတေႉ ပဵၼ်ၸုမ်း လိူဝ်ႈမႆႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈတၢင်းၸၢၼ်းမႆႉၸူင်သၢမ်သွင်းၼၼ်ႉ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉ မၢႆ12 (အမှတ် ၁၂ သစ်စက်)လႄႈ ၸုမ်းလိူဝ်ႈမႆႉၶဝ် ၸင်ႇ တႅပ်းဢဝ်လိူဝ်ႈႁဵတ်းမႆႉပႅၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶႆႈၼႄမႃးၸိူ်ဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈ တိုၼ်းပဵၼ်(သၽႃႇဝ)ပေႃႇပဵၼ်မႃး ၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယူႇယဝ်ႉ။
----------------------------
ဝဵင်းသီႇဝဵင်း
ဝဵင်းသီႇဝဵင်းၼႆႉ မီးတၢင်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်သေ မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသီႇဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ဝဵင်းၼၢင်းလူင်(ဝဵင်း လူင်)၊ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်(ဝဵင်းၼၢင်း)၊ ဝဵင်းၼၢင်းဢွၼ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းႁိၼ်- ပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသီႇဝဵင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်ဝဵင်းၽီၽၢႆး။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၶႆႈၼႄတေႉ - မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ (တေပဵၼ်မွၵ်ႈပၢၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃးတမ) မီးၼၢင်းၽၢႆးသၢမ်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ။ တီႈပီႈၼၢင်းလူင် ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၼၢင်းလူင်၊ တေႃႈလဵဝ်တေႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းလူင်၊ မီးတၢင်းႁွင်ႇ ပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉၵၢင်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်ၼႆ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉဝဵင်းၼၢင်း ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယဝ်ႉ။ တီႈၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉၵၢင်ယူႇသဝ်းတႄႉ ꧦတေႉ ပဵၼ်ၵွင်းသူၼ်ၼဵင်ႈ တၢင်းၵွႃႇၼွင်ပႃ မိူဝ်းတေႃႇၵုင်းၵျွင်း ထမ်ႇမပႃႇလၸိတ်ႉတသုၶ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉၼွင်ႉပၢႆသုတ်းၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၼၢင်း ဢွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼၢင်းၽၢႆးဢွၼ်ႇယူႇသဝ်းတႄႉ ꧦၸမ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းဢၼ် မီးတၢင်းၸၢၼ်း ၵျွင်းထမ်ႇမပႃႇလၸိတ်ႉတသုၶ ဢၼ်ၼွင်ပႃပေႃးလွမ်ႉ ဢိူမ်ႈဝႆႉယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းၼၢင်းဢွၼ်ႇယူႇတေႉ ဢမ်ႇ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း ၼင်ႇဝဵင်းၼၢင်းလူင်(ဝဵင်းလူင်)လႄႈ ဝဵင်းၼၢင်းၵၢင်(ဝဵင်း ၼၢင်း)၊ ပဵၼ်ပႃႇမႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇယူႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းႁိၼ်ၸမ်ႉ မီးတၢင်းႁွင်ႇဝဵင်းလူင် တီႈဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမၢၵ်ႇၵႅင်း ၵူႈပွၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းႁိၼ်ၼႆႉတေႉ ယွၼ်ႉမီးမၢၵ်ႇႁိၼ် မိူၼ်ႁၢင်ႈတင်ႇၼင်ႈ (တင်ႇၼင်ႈႁိၼ်)လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းႁိၼ်ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၶဝ်ဝႃႈတေႉ တင်ႇၼင်ႈႁိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တင်ႇ ၼင်ႈၽီၽၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းႁိၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီး ဝၢၼ်ႈၵူၼ်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ဝဵင်းႁိၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးဢွၵ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်း လူင်လႄႈဝဵင်းၼၢင်း။
ဢိင်ၼိူဝ်တီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းၽီၽၢႆးၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးၶူဝ်း ၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ မီးဝဵင်းလူင်၊ ဝဵ်င်းၼၢင်း၊ ဝဵင်းႁိၼ် ၼင်ႇ ဢၼ်လႆႈၶႆႈၼႄမႃးၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။
--------------------------
ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်သေ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉႁိၵ်ႈၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယူႇ ၸမ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉ ပႃႈတႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
(ၵ) ၵွင်းမူးၸဵတ်းသူႇ
1. ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ
2. ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်း(ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း)
3. ၵွင်းမူးၼႃးသေႇသၢမ်သူႇ
4. ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်း
5. ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆး။
(ၶ) ၼႃးသီႇၼႃး
1. ၼႃးတူဝ်း
2. ၼႃးဢွၼ်ႇ
3. ၼႃးသေႇ
4. ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈ။
(င) တၢင်းၽႄၸဝ်ႈၽ - ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
(ၵ) ၵွင်းမူးၸဵတ်းသူႇ
1. ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ
ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉၼိုင်ႈ တီႈၼိူဝ်ၵွင်း ဢိူဝ်ႈၸမ်ၼမ်ႉပၢင်။ တၢင်းႁွင်ႇၵွင်းမူး မီးမႄႈၼမ်ႉပၢင်၊ တၢင်းၸၢၼ်းၵွင်းမူး မီးသဵၼ်ႈတၢင်းမွၵ်ႇ ၵွၼ်(ချယ်ရီလမ်း)၊ တၢင်းတူၵ်း မီးသဵၼ်ႈတၢင်းႁူဝ်ၼမ်ႉ(ရေဦးလမ်း)။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇတေႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝဵင်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ မႃးလႄႈ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၼၼ်ႉ ၵႃးၸၢၵ်ႈထုၺ်လိၼ်ထုၺ်ပႅတ်ႈသေ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵႃးၸၢၵ်ႈပႆႇထုၺ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင် ၵွင်းမူးတေႉ ဢမ်ႇပွၵ်ႈလီ၊ ယွၼ်ႉမႆႉၺွင်ႇၽွတ်ႈဢူမ်ပႅတ်ႈသေ လႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်မႆႉၺွင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆး။ လွင်ႈပဵၼ်မႃး ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၸမ်ႉ - မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈပႃးၼိုင်ႈ(ၽ ယိၼ်ႉၼွင်ႇ ႁိုဝ် ဢူးဢွင်ႇၸေႇယ)မႃးၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉသေ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈၵွင်းမူး ဝႃႈ “ၼူၵ်ႉပဵၵ်ႉၸေႇတီႇ(နှုတ်ပိတ်စေတီ)ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းတေလႅပ်ႈပဵၼ် ၶဝ်မႃးႁဵတ်းလွင်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းသေပိူင် ꧦယဝ်ႉၵေႃႈ ပိၵ်ႉသူပ်း ပိၵ်ႉပၢၵ်ႇ၊ ၽႂ်တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ ဝႃႈၼႆသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵွင်းမူး တီႈမၢႆ တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပဵၵ်ႉ(နှုတ်ပိတ်စေတီ)ၼၼ်ႉ တႆး ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်ႈမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
2. ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်း(ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း)
ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်းၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉၼိုင်ႈ တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် ႁူဝ်ၶူဝ်ၽၢႆႇ တၢင်းတူၵ်းပၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူၵ်ႈပိုၼ်းၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ၸွပ်ႇထၢမ်ႁႃတီႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶၢဝ်ႉၵေႇၶဝ်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ်ႁူႉသိူၵ်ႈပိုၼ်းမၼ်း ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇမႄးၵုမ်းၵွင်း မူးၶဝ် ႁဵတ်းဝႆႉႁၢင်ႈပဵတ်းၶမ်း ၼႂ်းၵူင်သၢင်ႇဝၢင်ႇၵွင်းမူးၼၼ်ႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးပဵတ်းၶမ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတေႉ ႁွင်ႉဝႃႈၵွင်းမူး ၼၢမ်ႇမိူင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးႁဵင်သူႇ(ဢမ်ႇၸႂ်ၼိုင်ႈႁဵင်)ၼႆ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈၵွင်းမူးႁဵင်သူႇၼႆၼၼ်ႉတေႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈႁဵင်သူႇ ယူႇ ႁိမ်း(တၢင်းႁွင်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႅင်း ယၢမ်းလဵဝ်)မၼ်းလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸဝ်ႈႁဵင် သူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးႁူႉလီၶဝ်ၸမ်ႉ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇၼႆ ထၢင်ႇၽိတ်းထၢင်ႇပိူင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
3. ၵွင်းမူးၼႃးသေႇ
ၵွင်းမူးၼႃးသေႇၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ(ပွၵ်ႉၼႃးသေႇ)တၢင်းဢွၵ်ႇပၢင်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၼႃးသေႇၼႆႉ မီးသၢမ်သူႇႁိမ်းၵၼ်သေ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵေႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ သူႇလူင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးမႄႈမၢႆႈ၊ သူႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးထီးၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးထႆး၊ သူႇဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်ႈမူးသူးတွင်းပျေႉ(ဆုတောင်းပြည့်စေတီ)ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်း မူးသၢမ်သူႇၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈလႂ် ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းတွင်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးသူႇလူင်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသင်လႄႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးမႄႈမၢႆႈၼႆ ၽႂ် ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီ၊ ၽူႈဢၼ်မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိုၼ်းတေႉ ပဵၼ် မႄႈႁဵင်ထဝ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ မႄႈႁဵင်ရတၼႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။ မႄႈႁဵင်ထဝ်ႈ ပဵၼ် မႄႈမၢႆႈလႄႈႁွင်ႉၸွမ်းမႄႈႁဵင်ထဝ်ႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တိုၼ်းႁွင်ႉႁိၵ်ႈမႃးၸဵမ် ၵွၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵေႃႉၵေႃႉတွင်းမၼ်းယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးထႆးၼၼ်ႉတေႉ မေႃမိုဝ်းၵေႃႇသၢင်ႈမၼ်း ပဵၼ်ထႆးလႄႈ ႁွင်ႉ ဝႃႈ ၵွင်းမူးထႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးသူႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးထီး ၸိူင်ႉၼင်ႇတၢင်ႇသူႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ထီးမၼ်းႁၵ်းပုတ်းၵွႃႇဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇၵေႃႇမၼ်း ၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇသႂ်ႇထီ - ၵေႃႇႁဵတ်းပုင်ႇႁၢင်ႈၽၢင်ၵွင်းမူးမိူင်းထႆးဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပူႇမေႃမိူင်း ဝဵင်းၼၢင်း ဝႃႈတေႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ(ဢူးဢွင်ႇၸေႇယ ႁိုဝ် ၽယိၼ်ႉၼွင်ႇ)ၶဝ်ၸုမ်း ၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းထႆး(ဢယုတ်ႉထယ)မႃးသေ မႃးဝႄႉတႄႇတင်ႈ၊ မေႃ မိုဝ်းထႆးပႃးမႃးၸွမ်းၶဝ်လႄႈ ၸႂ်ႉမေႃမိုဝ်းထႆးၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႇသၢင်ႈ - ဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
4. ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်း
ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်းၼႆႉ မီးၼႂ်းၵုၼ်ၼမ်ႉပၢင်(ၵုၼ်ၵျွင်း)ပႃႈႁွင်ႇဝဵင်းလူင်၊ ပွၵ်ႉ မၢႆႁႃႈ။ တႄႇႁဵတ်းမႃးပီလႂ်၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼပဵၼ်ၽႂ် ၼႆ ဢမ်ႇမီးၵႃႉတွင်းမၼ်း ယဝ်ႉ။ ဢၼ်တႃးၼမ်ႉယႃႈသီၶမ်းၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်ၸူဝ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉၵူၺ်း။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵုၼ်ၵျွင်းၼႆႉတေႉ ပဵၼ်လုင်းတိၼ်ႇ ဢေး(ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်သြႃႇမၼၢင်းလိုၼ်း) ပွၵ်ႉမၢႆသၢမ်၊ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ယဝ်ႉ။
5. ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆး
ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆးၼႆႉ မီးတၢင်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၼမ်ႉမွၼ်း ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇပၢင် သေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼိူဝ်ၵွင်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၼမ်ႉပၢင် မွၵ်ႈၼိုင်ႈပၢၵ်ႇဝႃး၊ ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းမွၵ်ႈသီႇလၵ်း။ လွင်ႈလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆးၸမ်ႉ ႁွင်ႉ ၸွမ်းၼၢင်းၽၢႆးၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်မႄႈ ဢလွင်းၸိင်ႇတႃႇမၼိၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၵေႃႇၵွင်းမူးၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်တီႈၼၢင်းၽၢႆးတၢႆ(ပဵၼ်တီႈႁူဝ်မၼ်းၼၢင်း ဝၢင်းလိၼ်)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း တီႈၼၢင်းၽၢႆးတၢႆၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၸင်ႇတႄႇၵွင်းမူးဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁွႆးမိုဝ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႇ တေႉ ဢမ်ႇသူႇယႂ်ႇ ဢမ်ႇသုင်တၢၼ်ႇယၢမ်းလဵဝ်။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇ ၶဝ် မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးထႅင်ႈလႄႈ ၸင်ႇသူႇယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးၼၢင်းၽၢႆးၼႆႉ ၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇမႄးၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃး ဢွၼ် တၢင်းသုတ်း ပဵၼ်လုင်းႁဵင်ၼမ်ႉမွၼ်း မိူဝ်ႈပီ-1974 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ-2011 ၸမ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇၼႃးသေႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈသေ သမ်ႉတင်း လုင်းသြႃႇသႅင်တုၺ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး မႄႈပႃႈတၢၼ်း ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇၶဝ် ၶိုၼ်းမႄး လုမ်းလႃးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
(ၶ) ၼႃးသီႇၼႃး
ၼႂ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်ၵဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉ ႁိၵ်ႈၵိုၵ်းဝဵင်းၼႆႉ မီးၼႃးသီႇၼႃး။ ၼႃးသီႇၼႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃးတူဝ်း၊ ၼႃး ဢွၼ်ႇ၊ ၼႃးသေႇ လႄႈ ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈ ယဝ်ႉ။
1. ၼႃးတူဝ်း
ၼႃးတူင်ႈလူင်ဢၼ်မီးတၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈၼႃးတူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႆႈႁွင်ႉဝႃႈၼႃးတူဝ်းၼႆႉတေႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႅပ်ႇၶၢင်ႈၼႃး တၢင်းၸၢၼ်း မီးႁွင်ႈၼမ်ႉတူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ၼႃးတူဝ်းၼႆႉ ၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈၼႃးတူဝ်းလႄႈႁူဝ်တႃႈ(ၵုၼ်ႁဵင်)ယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၼႃးတူဝ်း တေႉ ပဵၼ်တီႈပွၵ်ႉၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃး ပဵၼ်ဝဵင်းမႃး မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်းၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းၼၼ်ႉ သဝ်းၵျွင်းၵဝ်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး တူဝ်း ယင်းတိုၵ်ႉၵိုတ်းမီးယူႇ။ ဝၢၼ်ႈၼႃးတူဝ်းၼႆႉ ႁၢမ်ႈၵွႃႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းတွင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢႃႇယုလႆႈပႅတ်ႇသိပ်း ၵဝ်ႈသိပ်း ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၼ်ဝၢၼ်ႈၼႃးတူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
2. ၼႃးဢွၼ်ႇ
ၼႃးဢွၼ်ႇၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆသီႇ၊ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ ႁွင်ႉဝႃႈ ပွၵ်ႉၼႃးဢွၼ်ႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် တိုၵ်ႉပဵၼ်မူႇဝၢၼ်ႈ (ႁူဝ်တႃႈ)ယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူင်ႈၼႃးၽၼ်းဝၢၼ်ႇ မွၵ်ႈတၢင်သၢမ်ၶႂၢႆးၵူၺ်း လႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၼႃးဢွၼ်ႇ။ ၸိူဝ်းပၢင်ႇၼႃးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉတေႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမူတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
3. ၼႃးသေႇ
ၼႃးသေႇၼႆႉ သမ်ႉမီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ တၢင်းၸၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးယဝ်ႉ။ ၵူႈပွၵ်ႈ တႄႇဢဝ်တၢင်းၸၢၼ်းၵႃး ပဵၼ်တူင်ႈၼႃးသေ လူင်းၸွမ်းၽၢၵ်ႇ ၶၢင်ႈတၢင်းတူၵ်းၵွင်းမူးသေ သမ်ႉငႅၵ်းသေႇၵွႃႇ တၢင်းၸၢၼ်းၵွင်းမူး၊ တမ် မိူဝ်းၸူး ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တူင်ႈၼႃးသေႇၸွမ်းၽၢၵ်ႇၶၢင်ႈ ၵွင်းမူးၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃးသေႇၼႆယဝ်ႉ။
4. ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈ
ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၼႆႉ မီးၼႂ်းပွၵ်ႉမၢႆႁႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်ႈႁွင်ႇတၢင်းၵႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တေႉ ၼႂ်းပၢင်ႇတူင်ႈၼႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းတဵမ်သဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၸမ်ႉ မိူဝ်ႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ပႆပဵၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်တၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်ၶူဝ် တၢင်းဢွၵ်ႇ ပၢင် ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၽၢင်ပၢင် မီးဝၢၼ်ႈၶၢမ်ႈတႃႈ(ဝၢၼ်တႃႈ)လႄႈ ၼႃးဢၼ်မီး တၢင်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
(င) တၢင်းၽႄၸဝ်ႈၽ
တၢင်းၽႄၸဝ်ႈၽၼႆႉ မီးတၢင်းတူၵ်းၵျွင်းဢွင်ႇရတၼႃႇသုၶ။ ယၢမ်းလဵဝ် တေႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တၢင်းၽႄဝၢၼ်ႈလဝ်း သၢႆးၶၢဝ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈတၢင်း ၽႄပႃႇႁဵဝ်ႈသၢင်းၶျၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၽၵူႈ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽၶၢၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၽွၵ်ႈႁဵတ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ တၢင်း ၽႄၸဝ်ႈၽၼႆယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းၶွတ်ႇယွတ်ႈ
ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈတႅမ်ႈ လႆႈၸွပ်ႇႁႃႁူႉႁၼ် တေႉ မီးၼင်ႇၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်တေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄမႃး ၶူဝ်း ၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလုႁၢႆၵွႃႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈၵိုတ်းဝႆႉၸိုဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ(နှုတ်ပိတ်စေတီ)လႄႈသင် ၼွင်ၼူၵ်ႉယုင်း၊ ၼွင်လႅင်ႉ၊ ၼွင်လူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼႃးဢွၼ်ႇလႄႈၼႃးဝၢၼ်ႈတႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မႆႉၸူင်သၢမ်သွင်း လႄႈသင် လုႁၢႆဝၢႆးၵွႃႇယဵၼ်းပဵၼ်တီႈႁိူၼ်းတီႈယေးသေတၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင် မၼ်ႈတေႉ ၵိုၵ်းၽၢၵ်ႈဝႆႉၸွမ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ယူႇ။ တီႈမၼ်း တူဝ်မၼ်း ႁၢင်ႈ ၽၢင်မၼ်း မီးဝႆႉသေ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၵဝ်ႇ ꧦမၼ်း ႁၢႆပႅတ်ႈၼႆႉတေႉ မီးတၢင်ႈၽႄ ၸဝ်ႈၽၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇႁဝ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈလုႁၢႆဝၢႆးၵွႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၶူဝ်းၶွင်ၵိုၵ်း ဝဵင်း ႁွင်ႉပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတႆးၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈယဵၼ်းၵွႃႇၼၼ်ႉလႄႈ သင် တႃႇတေသိမ်းပႅင်းၵွႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃး ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်တင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ (ၸိုဝ်ႈၶွင်ပိူၼ်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ၶွင်ႁဝ်းတေႉလီယူႇ။ ပိူင်တႅၵ်ႈ - မိူၼ်ၼင်ႇၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပဵၵ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းတႆး ၵွင်းမူးၼူၵ်ႉပိတ်ႇ)
ၶေႃႈၶွပ်ႈၸႂ်
တႃႇတေလႆႈပိုၼ်းၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇၵေႇ ၵိုၵ်းဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၼႆႉ ၽူႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈ ထႅမ်(ၶႆႈၼႄပိုၼ်း) မိူၼ်ၼင်ႇသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၵျွင်းၼႃးသေႇ၊ ပေႃႈၸၢၼ် ၸရေးပုင်ႇၺ ပွၵ်ႉမၢႆၼိုင်ႈ၊ လုင်းဝိၸိင်ႇတႃႇ ပွၵ်ႉမၢႆသီႇ၊ လုင်းဢုပ်ႉပလ ပွၵ်ႉမၢႆသွင်၊ သြႃႇသႅင်တုၺ်ႈ ပွၵ်ႉမၢႆသွင်၊ လုင်းၽူဝ်းမ(ဝၢၼ်ႈလဝ်း) လႄႈ လုင်းဝိၸေႇယ ပွၵ်ႉဝဵင်းၼၢင်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းၽူႈတႅမ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ် ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် တၢင်ႇၵျေးၸူးယူႇတႄႉ ꧦၶႃႈယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈ-လွၼ်ႉတႆး
ဢဝ်မႃးၼႂ်းပပ်ႉ-ပီၵွၼ်းသႅင် သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဢၵ်ႉၵသေႇၼ ဝတ်ႉဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ
တႅမ်ႈတၢင်ႇၼႂ်းဝႅပ်ႉ-ၸဝ်ႈၶူးပိၼ်ႇတေႃးလ (တႆးၼုမ်ႇ)


c: text/html

text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ၵၼ်ႁဵၼ်း/မႄးထတ်း
ၼႃႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီး ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ မႄးထတ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ ၽူႈသူင်ၸႂ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတိုဝ်းယႃးၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးသွင်ဢၼ်သေၵေႃႈ မႄးထတ်းလႆႈယူႇ။ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး wiki markup (wikitext) သေ မႄးထတ်း လႄႈ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇ VisualEditor (VE) သေ မႄးထတ်းၼႆ မီးလၢႆးမႄးထတ်းသွင်လၢႆးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ငဝ်းတူင်ႉ လႄႈ လွင်ႈသပ်းလႅင်းတီႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆ့ၼၼ်ႉ မၼ်းတိူဝ်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈ wikitext ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း VisualEditor သေ ၵႂႃႇတူၺ်းလႆႈ ၵႃႈတီႈ ပွတ်းတႂ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉလႆႈယူႇ။ တွၼ်ႈတႃႇၽိုၵ်း လွင်ႈမႄးထတ်းၼႆ ၵႂႃႇတီႈ sandbox သေ ၵႂႃႇၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ၼဵၼ် "မႄးထတ်း"ၼၼ်ႉလႄႈ။ ပေႃးၼၼ် တေၼႄပၼ်လွၵ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်တေၸၢင်ႈ မႄးထတ်း တူဝ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးယဝ်ႉၼႆ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ တူၺ်းဝႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈသင်ၵႂႃႇ ၼႆၶႃႈလႄႈ။
Edit tab
ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ မႄးထတ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇပွတ်းၼိူဝ် ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ မႄးထတ်းပွင်ႈလိၵ်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ပေႃးၼၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူၺ်းယူႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ် သၢႆငၢႆ ဢၼ်မႄးလႆႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈ လိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈသႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸႂ်ႉ Wiki markup သေၵေႃႈ တမ်းပိူင် ၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈတမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ သႂ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ သႂ်ႇလွၵ်းသဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။
ႁူဝ်ႁုပ်ႈလွင်ႈမႄးထတ်း
ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႄးထတ်းၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ တွၼ်ႈတႃႇတေၼႄတၢင်းယၢမ်ႈလီသေ သႂ်ႇပၼ်ၶေႃႈသပ်းလႅင်း တီႈၼႂ်းလွၵ်းၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈမႄးထတ်း ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းၼႆႉ လီပဵၼ်ပွတ်းပွတ်းလႄႈ ယမ်ယမ်ၵူၺ်း။ ပေႃးဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇ မႄးထတ်းတူဝ်လိၵ်ႈဢိတ်းဢွတ်းၼႆ ပေႃႉသႂ်ႇပၼ် "typo" ၼႆၵေႃႈတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တေႃႈမိူၼ်ၼၼ် ပေႃးဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးလမ်ႇလွင်ႈလူင်လၢင်ၼႆတႄႉ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ လွၵ်းဢွၼ် ဢၼ်ဝႃႈ "ပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးဢိတ်းဢီႈ" ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
တႃႇၼႄပိူင်ယၢင်ႇ
ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈ တူၼ်ႈထီႉသွင်ၼႆၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉ ၼဵၼ် ဢၼ်ဝႃႈ ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းလွင်ႈမႄးထတ်း တီႈၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ယႃႇပေၽူမ်ႈၼဵၵ်း ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼၼ်ႉသေ ၼဵၵ်းပၼ်တူၺ်း ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ ၼၼ်ႉၼႆႉ လွင်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မူၼ်ႉမႄးသင်ၵႂႃႇၼႆ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇသိမ်းပၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်းယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ၵႆႉမေႃႁဵတ်းၺႃးလွင်ႈၽိတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈပိူၼ်ႈပႆႇတၼ်းႁၼ် တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ ၼဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တေၸၢင်ႈၸွႆႈ ႁႂ်ႈႁဝ်းတူၺ်းႁၼ်လွင်ႈၽိတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸႂ်ႉ ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉသေ တေၸၢင်ႈတူၺ်းလူင်ၼႃႈ ပိူင်ယၢင်မၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈပိုၼ်းလင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇယုင်ႈယၢင်ႈသင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼဵၼ် ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼႆႉ မီးဢိူမ်ႈႁိမ်းၵၼ်တင်း ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉၽၢႆႇတႂ်ႈ လွၵ်း ႁူဝ်ႁုပ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိမ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ
ထႅမ်သႂ်ႆပၼ် တီႈလွၵ်းႁူဝ်ႁုပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉႁႃႉ? တူၺ်းတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းယဝ်ႉႁႃႉ? ပေႃးၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်း တႃႇၽဵဝ်ဝႆႉ ၸၼ်ႉလိုၼ်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် ၼဵၵ်းပၼ်တီႈၼဵၼ် သိမ်းပၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ ၼႆၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
ၾၢႆႇမီႇတီႇယႃႇ
ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ဝဵင် လႄႈ ငဝ်းတူင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉတႄႉတႄႉ။ ၾၢႆႇၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢမ်ႇၼၼ် Wikimedia commons ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူတ်ႉ "
[[File:FILENAME|thumb|လွင်ႈဢွၵ်ႇၼႄ]]" သေၵေႃႈ သႂ်ႇလႆႈယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း "
thumb" ၼႆႉတႄႉ မၼ်းတေၼႄပၼ် ပိူင်ယၢင်ဢွၼ်ႇဢိတ်း ၶွင် ပိူင်ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈမီး လွင်ႈလိူၵ်ႈသၢင်ႈ သႅၼ်း ပိူင်ယၢင်ႇဢၼ်လဵၵ်ႉ၊ ဢွင်ႈတီႈတေတမ်းဝႆႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၶဝ်ႈဝႆႉလွၵ်ႉဢိၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃး တေၸၢင်ႈဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇ ၼၼ်ႉတၢင်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်တလႆႈတႅပ်းတတ်းၼႆႉ ပဵၼ် သၢႆငၢႆသုၼ်ႇၸဝ်ႈၶွင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝိၸႅတ်ႉ တၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶွင် Wikimedia Commons လႄႈ ဝိၸႅတ်ႉ တၢင်ႇၾၢႆႇ ၶွင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၶဝ်ၼႆႉ တေၼႄတၢင်းပၼ်ၵႂႃႇ ၵမ်းၸၼ်ႉၸၼ်ႉယူႇ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၾၢႆႇဢၼ်တၢင်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး လႄႈ Wikimedia Commons ၼႂ်းၵႄႈၶႃသွင်ဢၼ်ၼႆႉ တေထုတ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈပၼ်ၵၼ်သေ ၽၢႆႇၼိုင်ႈလႄႈတင်း ၽၢႆႇၼိုင်ႈ တေၸၢင်ႈသွၵ်ႈႁႃလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိုဝ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈ
သင်ၸိူဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်း ၽိတ်းပိူင်ႈဝႆႉၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈ ယႃႇပေထုတ်ႇဢဝ် လိၵ်ႈၼႂ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇႁဵတ်းထႅင်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈဢၼ်မႂ်ႇၶႃႈၼႃႉ - ပေႃးဝႃႈႁဵတ်းမႅၼ်ႈၺႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၵႂႃႇၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆတွင်းလွင်ႈမႄးထတ်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ တေတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း လွၵ်းလၢႆးဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ တႄႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ ၼဵၼ် ၶၢႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၶၢႆႉၼႃႈလိၵ်ႈလႆႈယူႇ (တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၼၼ်ၼႆႉ တေလူဝ်ႇလႆႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ဝႆႉယူႇ)။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၶၢႆႉၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆတႄႉ ၶႅၼ်းတေႃႈလူတူၺ်းလိၵ်ႈပၼ်ၶေႃႈၽၢင်ႉ ၵႃႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၶၢႆႉၼၼ်ႉလီလီၶႃႈ။ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလိူၵ်ႈၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉၵႃႈတီႈ Wikipedia:ႁူဝ်ၶေႃႈပွင်လိၵ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈ သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ ၼႆ လူတူၺ်း Wikipedia:သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ ၼၼ်ႉ လီသေပိူၼ်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈ
မိူဝ်ႈပႆႇတႄႇႁဵတ်း ပွင်ႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႆႉထႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇလိုဝ်းလင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈပွတ်းပွတ်းၼႆ တွၼ်ႈတႃႇပွင်ႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၵဵပ်းႁွမ် ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉသၵေႃးလႃႇဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ်လႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း၊ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ တိူၵ်ႉႁဵတ်းပပ်ႉဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီး လွင်ႈပၼ်လႆႈၶေႃႈၼႄႉၼွၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ
ၼႃႈလိၵ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈ မႄးထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိူၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဢမ်ႇလႆႈႁၼ် မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ သေ ၵူၺ်းတေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ တူၺ်းငဝ်ႈငႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈမႄးထတ်းတၢင်ႇၵေႃႉ တၢင်ႇၸိူဝ်း ႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း လွင်ႈမႄးထတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ် ၼၼ်ႉလႄႈ! သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်သေ ႁဵတ်းမႅၼ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆ တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇဢိုတ်းႁႄႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈၸၢင်ႈမႄးထတ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ)ၼႆႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO သေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ယႃႈယႃသမ်းႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ယႃႈယႃသမ်းႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉ ယူႇတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃ ၵလႅၵ်ႇသူဝ်ႇ သမိတ်ႉ ၶလၢႆး (Glaxo Smith Kline) လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ မုတ်သၵီႇရိၵ်ႉသ် (Mosquirix) ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ (Director general) ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ၵေႃႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ယႃႈယႃသမ်းႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်း လွင်ႈၼိုင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ယႃႈယႃသမ်းႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ WHO ဝႃႈ ယူႇတီႈ WHO ၶဝ်သေ လႆႈဢိင်ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ ၸမ်းၸႂ်ႉတီႈမိူင်း ၵႃႇၼႃႇ၊ ၵိၼ်ႇၺႃႇ လႄႈ မႃႇလႃႇဝီႇ ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇယူႇဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ်ပီႊ 2019 ၼၼ်ႉမႃး လႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ် ပႅတ်ႇသႅၼ်ပၢႆသေ ပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်းမႃး ဝႃႈၼႆ။
ယႃႈယႃသမ်းႁႄႉၵင်ႈၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1987 ပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈသၢမ်သိပ်းပီႊပၢႆၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃ Glaxo Smith Kline သေ လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၸၢမ်းၸႂ်ႉမႃးယူႇသေ ယွၼ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်ၼႆႉသေ တေလူတ်းယွမ်းလူင်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉလႆႈ မွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ်သိပ်း 30% ၼႆႉသေ သင်ဝႃႈတေသမ်းၸႂ်ႉယႃႈယႃၼႆႉၼႆၵေႃႈ တေလႆႈ သမ်းယူႇ 4 ပွၵ်ႈဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ယႃႈယႃသမ်းႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈသမ်းၸႂ်ႉၵႂႃႇ တီႈမိူင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵ ဢွၼ်တၢင်းယူႇဝႃႈၼႆသေ ၽၢႆႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇယႃႈယႃၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေမီးၽွၼ်းလႆႈၼမ်တႄႉတႄႉ သင်လႆႈသမ်းၸႂ်ႉၵႂႃႇ တီႈၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵ ဢွၼ်တၢင်းဝႃႈၼႆ။
ၵူႈပီႊပီႊ တီႈၵုၼ်ဢႅပ်ႉၾရိၵ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 200 လၢၼ်ႉပၢႆသေ ဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆၵေႃႈ မီးယူႇမွၵ်ႈ သီႇသႅၼ်ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပွင်းတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပွင်းတီႇ (မၢၼ်ႈ: ပေါင်းတည်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Paungde) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 18 တီႇၵရီႇ 28 မိတ်ႉၼိတ်ႉတေႃႇ 72 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 95 တီႇၵရီႇ 23 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 12 မိၼ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 130 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီး ဝဵင်းပျီႇၼႆ ၵႆယၢၼ် 32 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၵေႃႈ လတ်းဝဵင်းပွင်းတီႇသေ ႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈထုင်ႉပွင်းတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇ လႄႈ ဝဵင်းတႄးၵူင်း ၼႆသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 250 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 379 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝဵင်းပျီႇယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 17286 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶွၵ်ႈပွင်းတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွၵ်ႈၵူၼ်းလူင် ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉပဵၼ် ၶွၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇၼၼ်ႉ ပွင်သွၼ်ပၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ လႄႈ သွၼ်ပၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းမူၼ်ႉမႄးၼမ်ႉၸႂ် တီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်း ဢၼ်လူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉရဵၼ်းလတ်းၵႂႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တီႈ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽႃႈၽႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းပွင်းတီႇ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးလူင်သွင်သူႇ မိၼ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇရိ လႄႈ မိၼ်းလႅတ်ႉဝႄးသီႇရိ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈတႃႈဝဵင်းသေ ပဵၼ်ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဝၢင်းၽြႃးမိၼ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇရီႇၼၼ်ႉ တီႈ ၵျွင်းၽြႃး ၼၼ်ႉ မီးငဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဵဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင် ႁွတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1259 ၼီႈ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သိပ်းမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆး လဵပ်ႈ ၶဵဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင်သေယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပွႆးၵိုၼ်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးလႆႈၶိုင်ပွင်ပၼ် ရူတ်ႉရဵၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း တီႈဝဵင်းပွင်းတီႇ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပွႆးလဵပ်ႈမွၵ်ႈ ပႅတ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်ၵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (6)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ(460)


text:
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 93 ဝၼ်းၼႆႉၵူၺ်း ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး 3,700 ပၢႆ လႄႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ 70 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Tachileik News Agency ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 (လိူၼ်းသိပ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်း 663 ၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်ပဵၼ် COVID -19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 74 ၵေႃႉ လႄႈလူႉသဵင်ႈတၢႆထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 29 June 2021 ထိုင် 29 September 2021 ၼႆႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း မီး 3,708 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းသေ လႆႈလူင်းႁူင်းယႃ မီး 3,026 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ် မီး 612 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 70 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပွၵ်ႈၵမ်း (3) တီႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းမႃးယဝ်ႉသေတႃႉ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်တႄႉ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈၵူႈဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵႂႃႇလဵင်ႉဝူဝ်း တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇသေႇ ၸႄႈဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃး မၢၵ်ႇၵဝ်ႇ (ဢမ်ႇႁူႉသႅၼ်း) သေ ၵဵပ်းဢဝ်လဵၼ်ႈလႄႈ မၢၵ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 February 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) လုင်ႈဢွၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ ဢၼ်မီးဢႃႇယုမွၵ်ႈ 15 လူင်းတႂ်ႈ ဢဝ်ဝူဝ်းၵႂႃႇလဵင်ႉ ဢွင်ႈတီႈႁိၼ်ႇတူႇပိၼ်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇသေႇ မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇႁၼ်ၺႃးမၢၵ်ႇၵဝ်ႇ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ လႄႈ ဢဝ်တွႆႇလဵၼ်ႈၸွမ်း တူၼ်ႈမႆႉသေ မၢၵ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉတႅၵ်ႇ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး တၢႆ 1 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႈ မွင်ႇသူၺ်ႇတဵင်း ဢႃႇယု 13 ပီႊ (ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ 7) မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်း လႆႈတၢႆထင်တီႈ ၊ မွင်ႇဝိၼ်းထုၼ်း ဢႃႇယု 13 ပီႊ လႄႈ မွင်ႇတၢၼ်းဢေး ဢႃႇယု 12 ပီႊ (ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉ 6 တင်းသွင်ၵေႃႉ) ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၸွမ်းတူဝ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈဢဝ်တူဝ်ၶႃသွင်ၵေႃႉ သူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃ ဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ။
ဢွင်ႈတီႈဢၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ ၵႂႃႇၵဵပ်းႁၼ်ၺႃးမၢၵ်ႇၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ − Irrawaddy


text:
ၵဵတ်ႉ/လၢၼ်ႇတႃႈပိင်း ၼႂ်းၵႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် – မိူင်းလႃး ဢၼ်ပိၵ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး ၶိုၼ်းၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၼႆႉ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 16/9/2021 ၵဵတ်ႉတႃႈပိင်း လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၵဵင်းတုင် – မိူင်းလႃး ဢၼ်မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမိူင်းလႃးၼင်ႈဝႆႉၵေႃႉၾၢႆႇၾၢႆႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ပိုတ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပႆႇႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃး။
ၽူႈတူင့်ၼိုင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၵေႃ့ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၸႂ်ႈယဝ့်ၶႃႈ ဝႃႈၶဝ်ပိုတ်ႇၵဵတ်ႉၼႆ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးပႆႇႁၼ်။ ယွၼ့်ဝႃႈ ယၢမ်းၽွင်းၶူဝ်ႊဝိတ့်ၼႆ့ ၸွင်ႇတၢင်းမိူင်းလႃး ပႃႈပၼ် ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူ့။ ပေႃးၶူဝ်းၵုၼ်ႇတႄ့ တေလႅၵ်ႈၶၢႆ့ၵႃးၵၼ်တီႈၵဵတ်ႉတႃႈပိင်း ၸိူင့်ၼၼ်ၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇပိၵ့် ၵဵတ်ႉတႃႈပိင်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီၼႆႉ တုမ့်ယွၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၼ်းမိူင်း တၢင်း ၵဵင်းတုင် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ။
“ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆ့ မိူဝ်ႈပူၼ့်မႃး 4-5 ပီၼႆ့ မၼ်းတုမ့်တိူဝ့်ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင်ႁဝ်းၶႃႈတႄ့။ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ – မိူင်းယၢင်းသေ ၸင်ႇတေႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းလႃး ။ ၶၢဝ်းတၢင်းၵူတ့် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႆ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇသဵင်ႈၼမ် သဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼမ်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ ၶဝ် ပိုတ်ႇ ပၼ်တၢင်းၵဵတ်ႉတႃႈပိင်း ၵဵင်းတုင် – မိူင်းလႃးၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆ မၼ်းတေၶႅၼ်းမႃးလိူဝ်ႇၵဝ်ႇတႄႉတႄႉ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၸမ်/ ပွတ်း ၊ တေဢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းၼမ်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼမ်။ လွင်ႈတုမ့်ယွၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီး တေလီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၵူၼ်းၵႃ့ၶၢႆ ၵေႃႈ လူမ်ၸႂ်မႃးတင်းၼမ်”- ၵူၼ်းၵႃႉ ၵဵင်းတုင် – မိူင်းလႃး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ဢၼ်ပိုတ်ႇၵဵတ်ႉတႃႈပိင်းၶိုၼ်းၵမ်းၼႆႉၼႆႉ ၵူၼ်းၵဵင်းတုင်တႄႉထတ်းသၢင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 7 လိူၼ်ပၢႆၼႆ့ ၶႂ်ႈလႆႈၼႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈတႃတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
“လွင်ႈၶဝ်ပိုတ်ႇၵဵတ်ႉၼႆ့ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ႁၼ်လီယူႇ။ ပေႃးမႃးသွၼ်ႇတူၺ်းတႄ့ သိုၵ်းၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼႃႈၵူၺ်း၊ တီႈတႄ့ ၵဵတ်ႉၼႆ့ ၶဝ်ပိုတ်ႇလႆႈ တင်ႈတႄႇ ပီ 2017 ၼၼ့်ယဝ့် မၼ်းဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်ၸဵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉလူး။ ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်မႃး။ ပေႃးလၢတ်ႈသိုဝ်ႈ သိုဝ်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပိုတ်ႇပၼ်ၼၼ့်ၵူၺ်း ပေႃးထိုင်ၶိင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃးၼႆ ၶႂ်ႈလႆႈၼႃႈတႃသေ ပိုတ်ႇၵူၺ်း”- ၽူႈ တူင့်ၼိုင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵဵင်းတုင် ထတ်းသၢင်ၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈပီ 2017 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 28 ဝၼ်းၼၼ့် သိုၵ်းဝႃ့ UWSA ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် မႃးပုတ်ႈႁိမ်ဢဝ် တပ့်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ မိူင်း လႃး ဢၼ်ပၵ်းဝႆ့ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းလႃး – ၵဵင်းတုင် တိတ်းၸပ်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼွင်ႁုၵ်ႈ၊ လွႆသၢမ်သုမ်၊ လွႆၵိဝ်ႇသၢႆး၊ ၵဵတ်ႉပၢင် မၢၵ်ႇၾႆးလႄႈ ၵဵတ်ႉၶူဝ်သုင် ၸိူဝ်းၼႆ့သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈသုၵ်းသၢၵ့်ၵၼ်မႃး ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းလႃး တင်း ဝႃ့ ။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2017 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇသင်ႇပိၵ့်ဢိုတ်းပႅတ်ႈ တီႈၵဵတ်ႉတႃႈပိင်းသေ ႁၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိုတ်ႇၶိုၼ်း ။


text:
လဵပ်ႈႁဵၼ်း သရ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ လႄႈ Final Vowels ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ႁဝ်းထုၵ်ႇႁူႉဝႆႉ
ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တေၵႂင်ဝႃႈ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇသဵင်ယၢပ်ႇၼႃႇ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ဢွၵ်ႇၸွမ်းသဵင်မၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလီလီၼၼ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်ႁႃဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈမိူဝ်ႈႁဝ်းတေႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ သရ မၼ်းမီးႁႃႈတူဝ်ၵူၺ်းၽႂ်ၽႂ် ၵေႃႈတွင်းလႆႈယဝ်ႉ ” ဢေႇ ဢီး ဢၢႆ ဢူဝ် ယူႇ ” ၼႆႉၼႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈႁဝ်းထၢင်ႇဝႃႈမၼ်းဢွၵ်ႇသဵင်လႆႈၵႅပ်ႈၵႅပ်ႈၼႆၵူၺ်း ယွၼ်ႉၼၼ်ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်မၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ ။
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ 5 တူဝ် ( သရ ) Vowels ( ဝႂၢဝ်ႊဝေႃႊလသ် ) ၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၵေႃႈ မီးမႄႈၵပ်းငဝ်ႈယူႇႁႃႈတူဝ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈလူၺ်ႈဢမ်ႇမီးပိူင်တၢႆ မၼ်းလႆႈ လႄႈၵၢၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်မၼ်းၵေႃႈ ၸၢဝ်းဢင်းၵိတ်း မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈ ၵေႃႈဢွၵ်ႇသဵင် ပိူင်ႈၵၼ် ဢမ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ ၊ ၵေႃႈမိူၼ်တႆးၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း တႆးတီႈၼိုင်ႈ လႄႈတီႈၼိုင်ႈ သဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၵေႃႈပိူင်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ ။
-
a ( ဢႄး ) = ေ- ႄ- -ႃ -ႃႇ -ႃႈ -ႃး -ႃႉ -ႃႊ
-
e ( ဢေႇ ) = ေ- -ီ -ီႇ -ီး
-
i ( ဢီႉ ) = -ီႉ -ႆး -ၢႆ -ၢႆႇ -ၢႆႈ -ၢႆး -ၢႆႉ
-
o ( ဢေႃႇ ) = -ွ -ူဝ် ေ-ႃ
-
u ( ဢႃႇ ) = -ု -ူ
-
y ( ဝၢႆႇ ) = ေ-း -ီး -ွႆး -ၢႆး
တူဝ် Y ၼၼ်ႉၼ်ႂးၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း မၢင်တီႈၵေႃႈတႅၼ်းတၢင်ပၼ် သရ ဝႆႉယူႇမိူၼ်ၼင်ႇ၊ day (တေး) try (ထရၢႆး) cry (ၶရၢႆး) boy (ပွႆႊ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈမီးပႃး သရ ႁႃႈတူဝ်ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈဢွၵ်ႇသဵင်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်လႆႈယူႇၶႃႈ ။ သရ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈၶိုၼ်းလေႃးသရ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ
ဢေႃႈၶႃႈ ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉပဵၼ် သရ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ 5 တူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ငဝ်ႈမၼ်းၼႆၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈမေႃဝႆႉ သရ 5 တူဝ်ၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇပႆႇပဵင်းပေႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇပေႃးမႃးလေႃးၵၼ်တင်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းသမ်ႉတေပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ၊
ပိူင်တႅၵ်ႈ
- study = ႁဵၼ်း
- learn = လဵပ်ႈႁဵၼ်း
- school = ႁူင်းႁဵၼ်း
- student = လုၵ်ႈႁဵၼ်း
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ သရ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၸွမ်းပိူင်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း ( ဢိင်းၵလဵတ်ႈသ် ) ႁွင်ႉဝႃႈ Final vowels ၾၢႆးၼေႃႊလ် ဝႂၢဝ်ႊဝေႃႊလသ် ဢၼ်ပဵၼ်ၶဝ်ၸႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ် မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ သရ ၼႆၶႃႈ ႁႂ်ႈတွင်းဝႆႉၶႃႈ ၾၢႆႇဢင်းၵိတ်းၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်းၶဝ်ၼႆၶႃႈ ၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢဝ် သရ လႄႈတင်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ မႃးလေႃးၵၼ်ယဝ်ႉ မၼ်းတေဢွၵ်ႇသဵင်ၵႂႃႇထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ Final Vowels ၸိူဝ်းၼႆႉၵႆႉလႆႈႁၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ၼႂ်းတူဝ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်းၼႆၶႃႈ ။
a + i = -ႆး -ၢႆး -ဵ / Dai (တႆး) / Thai (ထႆး) / Sai Jai (ၸၢႆး၊) / pain (ၽဵၼ်း) ၸဵပ်းၸႂ်
a + u = ေ-ႃး / automatic (ဢေႃးထူမေးတိၵ်ႉၶ်) ပဵၼ်ႁင်းမၼ်း / August (ဢေႃးၵႅတ်ႉသ်ထ) လိူၼ်ပႅတ်ႇ
a + y = ေ- / day (တေး) ဝၼ်း / pay (ၽေး) ၸၢႆႇ
e + e = -ီး / bee (ပီး) ၽိုင်ႈ / tree (ထရီး) တူၼ်ႈမႆႉ / see (သီး) ႁၼ်
e + a = -ီး -ိ / heat (ႁိတ်ႉထ်) မႆႈ / bear (ပီးရ်) မီ
e + y = -ီး / key (ၶီး) မၢၵ်ႇသေႃး / monkey (မင်းၵီႇ) လိင်း
i + a = ေ-း / Asia (ဢေႊသျေႊ) ၵုၼ်ဢေးသျေႊ
i + e = -ီး / niece (ၼီးသျ်) လၢၼ်သၢဝ် / piece (ၽီးသျ်) ၼိုင်ႈပွတ်း
o + i = -ွႆႉ -ွႆး / coin (ၶွႆးၼ်) ငိုၼ်းၶႅပ်း / voice (ဝွႆႉသ်) သဵင်လၢတ်ႈ
o + a = -ူဝ်း / goat (ၵူတ်ႉထ်) ပႄႉ / road (ရူတ်ႉတ်) သဵၼ်ႈတၢင်း
o + o = -ု -ူ / book (ပုၵ်ႉၶ်) ပပ်ႉလိၵ်ႈ / cook (ၶုၵ်ႉၶ်) ႁဵတ်းၽၵ်း / poor (ၽူဝ်းရ်) ၵွတ်းၽၢၼ်
o + y = -ွႆး / toy (ထွႆး) တၢင်းလဵၼ်ႈ / joy (ၸျွႆး) လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း
o + u = -ၢဝ်ႉ / out (ဢၢဝ်ႉထ်) တၢင်းၼွၵ်ႈ / house (ႁၢဝ်ႉသ်) ႁိူၼ်း
ၸိူဝ်းဢၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးတၢင်းသဵင်ႈၼႆႉ မၢင်တီႈၵေႃႈၶေႃႈသပ်းလႅင်းလႄႈၶေႃႈမုၼ်းတေဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈလႄႈသင်ဝႃႈ ပႆႇပေႃးပွင်ႇၸႂ်လီလွင်ႈ Consonents, Vowels တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ လႄႈမႄႈၵပ်းငဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆၵေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈယူႇၶႃႈ ။
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ / a /
far = ၾႃးရ် [ ၵႆ ]
father = ၾႃးတိူဝ်ႊ [ ပေႃႈ ]
ball = ပေႃး [ မၢၵ်ႇၼင် ]
bad = ပႅတ်ႊ [ ဢမ်ႇလီ ]
bag = ပႅၵ်ႊၵ် [ ထူင် ]
back = ပႅၵ်ႉၶ် [ မိူဝ်းၶိုၼ်း ]
tall = ထေႃႊလ် [ သုင် ]
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ / e /
see = သီး [ ႁၼ် ]
bee = ပီး [ ၽိုင်ႈ ]
bed = ပႅတ်ႉၻ် [ ၵူႇၼွၼ်း ]
free = ၾရီး [ လၢႆ /ၾရီး ]
tree = ထရီး [ တူၼ်ႈမႆႉ ]
week = ဝိၵ်ႉၶ် [ ဝူင်ႈ ]
sleep = သလိပ်ႉၽ် [ ၼွၼ်း ]
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ / i /
fix = ၾိၵ်ႉၶသ် [ မႄး ]
mix = မိၵ်ႉၶသ် [ သႂ်ႇလေႃးၵၼ် ]
ring = ရိင်း [ [ ဝႅၼ် ]
kid = ၶိတ်ႉၻ် [ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ]
sit = သျတ်ႉထ် [ ၼင်ႈ ]
him = ႁိမ်ႊ [ မၼ်းၸၢႆး ]
win = ဝိၼ်ႊ [ ဢွင်ႇပေႉ ]
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ / o /
hot = ႁွတ်ႉထ် [ မႆႈ ]
lot = လွတ်ႉထ် [ ၼမ် ]
not ၼွတ်ႉထ် [ ဢမ်ႇ ]
job = ၸွပ်ႉၿ် [ ၵၢၼ် ]
got = ၵွတ်ႉထ် [ လႆႈ ]
top = ထွပ်ႉၽ် [ သုင်သုတ်း ]
pot = ၽွတ်ႉထ် [ မေႃႈ ]
မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ / u /
sun = သၼ်ႊ [ ၵၢင်ဝၼ်း ]
but = ပတ်ႊထ် [ ၵူၺ်းၵႃႈ ]
run = ရၼ်ႊ [ လႅၼ်ႈ ]
fun = ၾၼ်ႊ [ ၵျေႃႇ ]
mud = မတ်ႊ [ ၵူမ်ႇဢုင် ]
nut = ၼတ်ႊ [ ထူဝ်ႇ ]
cut = ၶတ်ႊ [ တႅပ်း ]
ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈလူဢၢၼ်ႇတူၺ်းယဝ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ? ပွင်ႇၸႂ်ယူႇၶႃႈႁိုဝ်ၸိူဝ်းလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း သရ 5 တူဝ်ယဝ်ႉ လႄႈဢၼ်ပဵၼ် မႄႈၵပ်းငဝ်ႈၵမ်ႉထႅမ် Final Vowels ၾၢႆးၼေႃႊလ် ဝႂၢဝ်ႊဝေႃႊလသ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေမီးၽွၼ်းလီ လႄႈပၼ်တၢင်းႁူႉၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႈ ထႅင်ႈပၼ်တၢင်းႁူႉ ဢၼ်ပႆႇပွင်ႇၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇၶႃႈ ။


text:
သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ
သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်း မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်း သူၼ်မွၵ်ႇမႁႃႇပၼ်ႇတုလ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးသူးလေႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းမီး သဵၼ်ႈတၢင်းၵူင်ႇတႄႇ လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇ မီး သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး ၽြႃးသူးလေႇ၊ ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၵဝ်ႇ လုမ်းထတ်းသိၼ်ထႅၼ်ႈ၊ ၵျွင်းၽြႃး ဢေးဝုၼ်ႇၵေလိ လႄႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်ၵဝ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၵဝ်ႇ ငဝ်ႈငုၼ်းယႄးငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]သဝ်ႁိၼ် ဢၼ်ပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်း လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ တီႈ ပရိတ်ႉတိတ်ႉ မိူဝ်ႈပီ ၁၉၄၈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း သူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၵေႃႉဢၼ်ၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ (၁၈၂၄-၁၈၂၆) ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (2005) Let's Go Southeast Asia. Macmillan. ISBN 0-312-33567-9, 9780312335670.


text:
တင်ႈတႄႇဢဝ်လိူၼ် January 2020 ၼႆႉၵႂႃႇသေ တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင် (Shopping mall) လႄႈ လၢၼ်ႉသတူဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆးတၢင်းသဵင်ႈ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေလူတ်းယွမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉထူင် ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶွင်လႄႈ လၢၼ်ႉသတူဝ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈ သဵင်လိုဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈ 43 လၢၼ်ႉၶဝ် ႁၼ်လီၸွမ်းလွင်ႈၼႆႉလႄႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေလူင်းမိုဝ်း ႁဵတ်းၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးထိုင်မႃးပီႊ 2021 ၼႆ တီႈမိူင်းထႆး တေႁၢမ်ႈတၢပ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉပွၵ်ႈလဵဝ် (တစ်ခါသုံး) မိူၼ်ၼင်ႇ ထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ၊ ဢႅပ်ႇပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ၊ ၵွၵ်းၼမ်ႉပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ၊ လွတ်ႇၼမ်ႉ(အချိုရည်ပိုက်) ဢိၵ်ႇတၢင်း ၵွင်ႇၶဝ်ႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉပွၵ်ႈလဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တႄႇၽေႃႇၼမ်ႉ ၽေႃႇတူဝ် လွင်ႈလူတ်းယွမ်းပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ထိင်းသိမ်းသၽႃႇဝမိူင်းထႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတေလူတ်းယွမ်းပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉ လၢၼ်ႉၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူၼ်ၼင်ႇ 7-Eleven, Central, HomePro, Big C ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပၼ်တၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ ၊ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၶဝ် တေဢမ်ႇပေႃးမိုတ်ႈ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီးထူင် ပလၢတ်ႉ သတိၵ်ႉသႂ်ႇပၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ၵူၺ်းၼႃႇၼင်ႇႁိုဝ်တေထိုင်လႆႈယိူင်းမၢႆလူင်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉႁူမ်ႈၵၼ် ပွင်သၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇၼႆ တေမီးၽွၼ်းလီတႄႉတႄႉၼႆ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးလူတ်းယွမ်းလွင်ႈၸႂ်ႉထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉတီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်လႄႈ လၢၼ်ႉသတူဝ်းဢၼ်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ ၼႆၸိုင် တေၶိုၼ်းၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ႁဵတ်း ၼမ်ႉဝၢၼ်ၼမ်ႉၸဵမ်း (အချိုရည်) လႄႈ တၢင်းႁူင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ ပေႃးယဝ်ႉ တေၶိုၼ်းမႃးတူၺ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁေႃႇ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၊ ၼိူဝ်ႉပႃ ဢၼ်ၶၢႆၼႂ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ်မီးၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁၢမ်ႇတၢပ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉထူင် ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ထႅင်ႈ 2 ပီႊၼႆႉ တေမီးမၢႆမီးဢၼ်ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉပွၵ်ႈလဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၊ ပေႃးၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ဢွင်ႇမၢၼ်ႇၼႆၵေႃႈ တေလူတ်း ယွမ်းလႆႈ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် ထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉမွၵ်ႈ 1.8 ပီႇလီႇယၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽႅၼ်ၵၢၼ်တေလူတ်းယွမ်းလွင်ႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေယွၼ်း ႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ၵႃႈႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈဝၢင်းၽႅၼ်ထႅင်ႈတၢင်ႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉသေ လၢၼ်ႉၶၢႆၶွင်ၵမ်ႈၽွင်ႈ မၵ်ႈမၼ်ႈဝၼ်းထီႉႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ လူတ်းယွမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႇၵႂႃႇယူႇ ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ လၢၼ်ႉၶၢႆၶွင် Tesco lotus မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ပေႃးဝၼ်းထီႉ 4 ၼႆ တေဢမ်ႇသႂ်ႇပၼ်ထူင် ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း – Bangkok post
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ same copy information ၼႆႉလႄႈ ၶူပ်းငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၶွင် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးယဝ်ႉ။။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်း တူၺ်း CSD ၼႆႉလႄႈ။ same+copy+informationNA
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပွင်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၼႆ၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈမူၼ်ႉမႄးၵုမ်းၼႆ ဢဝ်ပႅတ်ႈ ၶေႃႈပၼ်ၽၢင်ႉဢၼ်ၼႆႉလႄႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ပႅတ်ႈ ၶေႃႈပၼ်ၽၢင်ႉ ၵႃႈတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းဢၼ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵေႃႉသၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႉ ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃးသေ သင်ဝႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်း လွင်ႈတၢင်း တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၼဵၵ်းတီႈၼဵၼ်ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉသေ တႅမ်ႈလွင်ႈသၢင်းလၢင်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမွတ်ႇပႅတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႄႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈလိၵ်ႈတွပ်ႇၶိုၼ်းၼိူဝ် ၶေႃႈသၢင်းလၢင်းၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ် ၶိုၼ်းၶဝ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းလႆႈယူႇ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဝႆႉပၼ် ၶေႃႈၽၢင်ႉဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ သင်ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ၶူပ်းငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် သေဢၼ်ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈသၢင်းလၢင်း ဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆ တေထုၵ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၽၢင်ႉဝႆႉသေၵမ်း
- ထိုင်ၽူႈလဝ်ႈတၢင်ႇ - တီႈၼိူဝ်ၼႃႈလိၵ်ႈ လွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၵေႃႇတႅမ်ႈ (author)ၼၼ်ႉ
- ၶႅၼ်းတေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇဝႆႉ ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ။
{{subst:db-reason-notice|1300|header=1|same copy information}} ~~~~
ထိုင်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်: မိူဝ်ႈပႆႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ႁဵင်းၵွင်ႉ၊ ပိုၼ်း (လိုၼ်းသုတ်း)၊ လႄႈ ၽိုၼ်မၢႆၼၼ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းလႄႈ။ လွင်ႈဢဝ် Google သေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း: ဝႅပ်ႉ၊ ၶၢဝ်ႇ။
ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ Gunofficial1998 (လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ | ၽိုၼ်မၢႆ) ၵေႃႉ မႄးထတ်းမႃးမႃး လိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈ 12:05 UTC (18 လိူၼ် ပူၼ်ႉမႃး) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 4 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တႄႇယၢမ်းမူင်းၵၢင်ၶိုၼ်းမွၵ်ႈ 22:15 မူင်း (ယၢမ်းမူင်းမိူင်းတႆး) ၼၼ်ႉသေ ဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း Application ဢၼ်မီးၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် Facebook လႄႈ Instagram မီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢမ်ႇလႆႈ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 6 ၸူဝ်ႈမူင်းပၢႆ တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉ Application ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ Facebook, Instagram, WhatsApp တႄႇၵႂႃႇလၢႆလၢႆဢၼ် မီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ႁိုင်ယၢဝ်းၼၢၼ်းလၢႆလၢႆၸူဝ်ႈမူင်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈပႃး ၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook မၢၵ်ႉ သူႇၵႃႇပၵ်ႉ Mark Zuckerberg လူႉသုမ်းငိုၼ်းၵႂႃႇထိုင် 6,000 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပၢႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 6 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈတူဝ် မၢၵ်ႉ သူႇၵႃႇပၵ်ႉ Mark Zuckerberg ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွမ်းၼွမ်းထိုင် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Application ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႉ သူႇၵႃႇပၵ်ႉယွမ်းၼွမ်းဝႆႉဝႃႈ − Facebook, Instagram, WhatsApp, Messenger ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈယဝ်ႉ၊ လွင်ႈဢၼ်မီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵႂႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယွမ်းၼွမ်းထိုင် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတင်းသဵင်ႈယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်ယူႇ၊ ၵဝ်ၶႃႈငိၼ်းႁပ်ႉႁူႉ ယူႇဝႃႈ သူၸဝ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇ App ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်လွင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်သူ မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလူႉသုမ်းၼႆႉ ထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၢၵ်ႉသူႇၵႃႇပၵ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်းၸၼ်ႉ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ယွမ်းလူင်းထိုင်ၸၼ်ႉထီႉ 6 ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ Facebook ၼႆႉ ပဵၼ် Application ဢၼ်မီးၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သုတ်း ၼႂ်းပီႊ 2021 တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉသေ မီးၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇမွၵ်ႈ 2,850 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁၼ်ၾႆးၶဵဝ်ယူႇၵူႈလိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်တႄႉၵေႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook မီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၼႆႉ တေပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇ Facebook ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈယႃႉၵဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေပဵၼ်လႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25/12/2019 ၼႂ်းဝၼ်းၶရိတ်ႉသမတ်ႉၼၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင် တၢႆႉၾူၼ်း ၽတ်ႉၶဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၽိလိတ်ႉပိၼ်း ပွတ်းၵၢင်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ဢမ်ႇယွမ်း 28 ၵေႃႉလႄႈ 12 ၵေႃႉယင်းတိုၵ်ႉႁၢႆဝႆႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။
လူမ်းလႅင်ႉလူင် ပၢၼ်ႇၾူၼ်း တၢႆႉၾူၼ်း ၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၽိလိတ်ႉပိၼ်းႁိုင် 2 ဝၼ်းသေ ၽွင်းလူမ်းလႅင်ႉလူင် ၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ တၢင်းဝႆးႁႅင်းလူမ်းလႅင်ႉၼႆႉ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းလႂ် 120 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇသေ ၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇတူဝ်ႈတၢင်းမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၊ တႃႈလူတ်ႉၾႆး လုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၽိ လိတ်ႉပိၼ်း ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈၵႂႃႇယူႇတီႈ ႁူင်းပၢႆႈၽေးၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းလူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ တႃႈႁိူဝ်းလႄႈ ႁိူဝ်းၶၢမ်ႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇၼႂ်းမိူင်း 20000 ပၢႆ လႆႈၵိုတ်ႉၶင်ႉဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမိူင်းၽိလိတ်ႉပိၼ်းၶဝ် ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းလူႉတၢႆ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းၽတ်ႉႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႈ ႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းၼႆႉ လူမ်ႉတဵင်သႂ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလူႉတၢႆၼႆယဝ်ႉ။
လူမ်းလႅင်ႉလူင် ၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၽိလိတ်ႉပိၼ်းသေ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူႉသုမ်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (November) 2013 သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူမ်းမိူင်း 7300 ပၢႆ လႆႈလူႉတၢႆသေ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း 500000 (ႁႃႈသႅၼ်ပၢႆ) ပၢႆလႆႈလူႉၵွႆတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႉတိမ်ႇပႃႇ (September) 2018 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ လူမ်းလႅင်ႉလူင် ဢၼ်ႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသၼ်လွႆ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတင်းႁွင်ႇ ဝဵင်းမၼီႇလႃႇ ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလူႉတၢႆမႃးယဝ်ႉ 81 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမိူင်းၽိလိတ်ႉပိၼ်းၼႆႉ မီးလူမ်းလႅင်ႉလူင် တၢႆႉၾူၼ်းလႄႈ လူမ်းလႅင်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၽတ်ႉၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 20 ပွၵ်ႈ ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းၽိလိတ်ႉပိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵုၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ ယူႇၼိူဝ်ပၢင်ႇလၢႆႇ ပသီႉၽိၵ်ႉလႄႈ ၵႆႉၵႆႉပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ၊ လူမ်းလႅင်ႉလူင် လႄႈ လွႆၾႆးတႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈသၽႃႇဝ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ႁၢင်ႈလီယူႇသေတႃႉ ပဵၼ်ပႃးပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီးၽေးသၽႃႇဝ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမုၼ်း − Reuters
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Thursday, January 5, 2012
ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်းၶူး ဢၵ်ႉၵမႁႃသတ်ႉထမ်မၸေႃးတိၵထၸ
ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ မြန်မာ.အလင်း ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ ႔ လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼဝႃႇရီႇ ဝၼ်းပုတ်ႉ ပီ ႒႐႑႒ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႆႉ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတူၼ်ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေမွပ်ႈတၢၼ်းပၼ် ၸုမ်ႈၶူး ၸွမ်း ၼင်ႇလူင်ပွင်ၸို်င်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၸတ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပီပီ ၼႂ်းပီၼႆႉ လႆႈႁၼ် ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ (ၸဝ်ႈၵွၼ်း ဝတ်ႉဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾိူတ်ႉပုတ်ႉထဝိႁႃရ၊ ဝဵင်းဢွၵ်ႉ(ၸ်)ၾိူတ်ႉ၊ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢိင်ႇၵလၼ်ႇ) တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ဢၵ်ႉၵမႁႃသတ်ႉထမ်မၸေႃးတိၵ ထၸ ꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။
Posted by ꨅဝ္ꨳꨡꨀ္ꨵꨀေသꨓ(ꨀြꨓ္းꨁမ္း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ချီဖွေမြို့, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Chipwi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉမေႇၶ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ၈၈ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၶႄႇ-မၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယၢၼ်ၵႆ ၄၀ လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ လေႃးၶွင်၊ ထေႃႇၵေႃႉ၊ ဝဵင်းလေႃႉသေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေ ၵွင်ႉသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉၵႃးသေ သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ ၆ လၵ်းၼ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းဢူးၼၼ်ႉ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (ႁႅင်းၸၢၵ်ႈ - ၉၉ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ) ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶႄႇၸီႇၽီဢၢႆႇ ပိူင်ႇသေ တီးၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉမေႇၶ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၶျီႇၽုၺ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (၃၄၀၀ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ) ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၄၉.


text:
မိၼ်းပူး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိၼ်းပူး (မၢၼ်ႈ: မင်းဘူးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minbu) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉၸမ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၸၼ်း မိၼ်းပူး လႄႈ တႃးလွႆႇၶူၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႅပ်ႈပဵၼ်မႃး ဝၢၼ်ႈလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
လၢႆးႁွင်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မင်ႇၵလႃႇပူႇရ ႁွင်ႉ မိၼ်းပူးၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်တီႈ ၼမ်ႉမၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် မႃးႁူမ်ႈ မႃးပူးၵၼ်လႄႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ မၢၼ်းပူး ၼႆသေ ပဵၼ်မႃး မိၼ်းပူးၼႆယဝ်ႉ။
- ၸူးဢိင်ဢဝ် လွင်ႈဝႃႈပဵၼ်တီႈ မူဝ်းၺိၼ်းမိၼ်းတယႃး လႄႈ သျိၼ်ႇပူဝ်ႉမႄႇ မႃးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၸူးပဵၼ်မႃးဝႃႈ မိၼ်းပူးၼႆယဝ်ႉ။[2]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 21, 2015
- ↑ ဦးဖေမောင်တင်၏ မြန်မာစာပေ သမိုင်း


text:
ၽွင်းတၢင်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်းပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သေတႃႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၶျၢင်း သေ မီးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆတင်းၼမ်။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီံႉ 28 April 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 10 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၸွမ်းသၼ်လွႆ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉမေႃႇ ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃး သေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်မႅင်ႈမီႈ ၶဝ်ႈယိုဝ်းၸွႆႈ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း လႄႈ သွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်းဝၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 April 2020 (လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 16:00 မူင်းပၢႆ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 540 ဢဝ်ၵွင်ႈလူင်/ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ ယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းပၢႆ သေ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးၵူၼ်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ဢူးၺီႇၺီႇမွင်ႇ (ၸဝ်ႈလၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်း) လၢတ်ႈဝႃႈ−သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၵွင်ႈလူင်/ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်း သေ မၢၵ်ႇလူင် မႃးတူၵ်းတီႈလၢၼ်ႉၶႃႈႁဝ်း လႄႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၵူၼ်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းလၢၼ်ႉ 5 ၵေႃႉ ပႃးတူဝ်ၶႃႈႁဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ−ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ယွၼ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင်ၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မျွၵ်ႉဢူး သေ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း ယွၼ်ႉၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်ႁဵတ်း သေ ၼႄးၵၼ်ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 26 ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၸွမ်းသၼ်လွႆ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃႇမျၢႆႇ ၸႄႈဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇသေ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႈဢမ်ႇဝၢႆး လႄႈ မီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃႇယု 13 ၶူပ်ႇ တိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 26 February 2020 ထိုင် 27 April 2020 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ မိူင်းၶျၢင်း သေ မီးၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတၢႆယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း မွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉ ဢၼ်မၢတ်ႇၸပ်းသမ်ႉ မီး 220 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 April 2020 လုမ်းၽွင်းတၢင် မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး ၊ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၊ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၊ မိူင်း UK ၊ မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ လႄႈ လုမ်းၽွင်းတၢင် ထႅင်ႈလၢႆလၢႆမိူင်း ဢၼ်မီး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈၵိုတ်းပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်း−RFA


text:
Tuesday, November 29, 2011
ၵႆၼမ်ႉလႄႈၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ
"ၸူဝ်ႈၸႂ်မိူၼ်ၵႆႇၼမ်ႉ သမ်ႉၽိတ်းၸႂ်ၼင်ႇၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ" ၼႆႉတႄႉၵႂၢမ်းထုင်းပီႈၼွင်ႉတႆး
ၼိူဝ်ႁဝ်းၶဝ် ၵႆႉလေႇဢဝ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလႄႈ မိူဝ်ႈတူၵ်းသုမ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ဢပုမ်ႇမၼ်းတႄႉ မီးၼင်ႇၼႆ
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးၵႆႇၼမ်ႉ(ၵႆႇၵူႈဝွၵ်း) ႁႃၵိၼ်ၼိူဝ်လွႆၼိူဝ်ၵွင်း၊ သမ်ႉမီးၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ ႁႃၵိၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉ။ ၵႆႇၼမ်ႉ လႆႈႁႃၵိၼ်ၼိူဝ်ၵွင်းၼႆႉ ႁႅင်ႈႁိူတ်ႇႁိူတ်ႇသေ လႆႈႁႃၵိၼ် ယၢပ်ႇယိၼ်းၶိၼ်ၸႂ်ဝႆႉတႄႉတႄႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽေးၶဵၼ်ၵေႃႈ ၼမ်ၼႃႇၼႃႇ။ ၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ ဢၼ်လႆႈႁႃၵိၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉတႄႉ ၵႆႉလႆႈသႆႉ ၵိၼ်ပႃႁႃၵိၼ်ၵေႃႈ ငၢႆႈၸႂ်ဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႃတင်းသွင်တူဝ် ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼိူဝ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၶႃ လႆႈႁႃၵိၼ်ယႅမ်ႉၼၼ်ႉ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းၼိုင်ႈၶႃသွင်တူဝ် မႃးထူပ်းၺႃးၵၼ်သေ လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဢွင်ႈတီႈ ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၵႆႇၼမ်ႉ လႅၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ‘‘ဢွင်ႈတီႈ ၵဝ်ယူႇသဝ်းၼႆႉ တၢင်းၵိၼ် တၢင်းယႅမ်ႉၵေႃႈ
လိူင်ႇၼႃႇ၊ မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇၵေႃႈၼမ်၊ မူင်ႈမႅင်းဢွၼ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်ႁဝ်းၵူႈၶိင်ႇ ၵူႈၶၢဝ်း’’ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ လႆႈငိၼ်း ၼင်ႇၼၼ်သေ ၸင်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ
‘‘ၵႆႇၼမ်ႉဢိူၺ်း ဢွင်ႈတီႈၵဝ်ယူႇသဝ်းၼႆႉ ၵုမ်ႇလႆႈ ၸေႈၼမ်ႉယူႇ တင်းဝၼ်း တင်းဝၼ်း ပေႃးယမ်း ယွပ်ႇယူတ်ႉယူတ်ႉတင်းတူဝ်။ လႆႈလမ်ႁူဝ် ႁႃၵိၼ်ပႃၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇငၢႆႈ သင်ပဵၼ်လႆႈ ႁႃးလႅၵ်ႈ ဢွင်ႈတီႈၵၼ်ႁိုဝ်ႉ’’ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵႆႇၼမ်ႉၵေႃႈၸင်ႇၽွမ်ႉသေ ၶႃတင်းသွင် ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵတိၵၼ်ဝႃႈ တေလႆႈၸုၼ်ႉၵႂႃႇ တေႃႇၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်၊ မိူဝ်းၼႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ်မႃးၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၶိုၼ်းလႆႈ လႅၵ်ႈဢွင်ႈတီႈၽႂ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၼူၵ်ႉၵႅင်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမႃးႁႃၵိၼ်ႁႃယႅမ်ႉၼိူဝ်ၵွင်း၊ ၵႆႇၼမ်ႉၵေႃႈ လူင်းၵႂႃႇႁႃၵိၼ် ၼႂ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႆႇၼမ်ႉတႄႉ မေႃလုၺ်းၼမ်ႉ မေႃလမ်ၼမ်ႉ ၵႅင်ႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၵမ်းၵမ်း ၺွပ်းၵိၼ်လႆႈပႃဝၢၼ်ပႃမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇထုၵ်ႇၸႂ် ပဵင်းၸႂ်ၼႃႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ‘‘ၸူဝ်ႈယဝ်ႉ ၸူဝ်ႈယဝ်ႉ’’ ၼႆႁႅင်းႁႅင်းသေ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ဢၼ်မၼ်းလႆႈမႃး ႁႃၵိၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။
ၼူၵ်ႉၵႅင်ႉတႄႉဢထၢင်ႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းၵၢတ်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႆႇၼမ်ႉလၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႄႈ ႁႃၵိၼ် ၶိၼ်ၸႂ်ယူႇတႄႉ။ ႁႅင်ႈၵေႃႈႁႅင်ႈ ၼမ်ႉၵေႃႈႁႃၵိၼ်ယၢပ်ႇ။ တႃႇတေလႆႈၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇၵေႃႈ လႆႈပႂ်ႉတႄႉပႂ်ႉဝႃႈ။ တႃႇတေလႆႈလမ်းၵိၼ် မူင်ႈမႅင်းဢွၼ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈ သမ်ႉမီး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမႃးလမ်းပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ်သေ ဢမ်ႇလႆႈယူႇသဝ်းလီလီငၢမ်းငၢမ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ ၸင်ႇၽိတ်းၸႂ်လူင်ၸႂ်လၢင်သေ ႁွင်ႉမင်ဝႃႈ ‘‘ၵဝ်ၵႅၼ်ႇ ၽိတ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉ ၵဝ်ၵႅၼ်ႇ ၽိတ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ ၽိတ်းတႄႉတႄႉ’’ၼႆ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈသွၼ်ဢပုမ်ႇဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼႆႉတႄႉ
ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆႉ ႁဝ်းယႃႇပေထၢင်ႇလဵၵ်ႉ။
ယႃႇပေၵႂႃႇထၢင်ႇယႂ်ႇ တၢင်ႇတီႈ တၢင်ႇဢွင်ႈ။
ပေႃးလႆႈပူၼ်ႉတိၼ်ပူၼ်ႉမိုဝ်းၵႂႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းယၢပ်ႇ။
ၸၢင်ႈလႆႈၼႅင်ၸႂ်တေႃႇၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ။
တႃႇတေလႆႈတီႈလီ တီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ တေလႆႈမေႃမီးပရိယႄႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႆႇၼမ်ႉ။
တေလႆႈမီးဝႆႉၵႂၢမ်းမၼ်ႈပၼ်ႈၵႅၼ်ႇသေ ၸင်ႇတေၵိုင်ႇလီႁတ်းၵႂႃႇ။
ယႃႇပေယုမ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈငၢႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼူၵ်ႉၵႅင်ႉ။
ဢဝ်မႃးတီႈ ။ ။ http://shanviews.com/archives/571
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လၢႆလၢႆတီႈ လၢႆးငၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၽူႈၸွႆႈ ၽူႈၵွၼ်းၽၢႆႇၸီႉသင်ႇ ၵၢၼ်ငၼ်း ဢၼ်ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈ လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းပဵၼ် COVID-19 ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 9 September 2020 (လိူၼ်ႈၵဝ်ႈလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶၢဝ်ႇၼႆႉသေ ၽူႈၶဝ်ႈၶွမ်ႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD လၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢေႇရႃႇဝတီႇဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် တီႈလုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈတႄႉယူႇ ၵူၺ်းၼႃႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႆႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇယူႇႁိမ်းၸမ် တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇလႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလီမႆႈၸႂ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇဝႃႈၼႆ။
တူဝ်ၽူႈၸွႆႈ ၽူႈၵွၼ်းၽၢႆႇၸီႉသင်ႇၵၢၼ်ငၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 September 2020 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ တီႈႁိူၼ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းဝၼ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၵႂႃႇဢဝ်ၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ်ယူႇဝႆႉတီႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်း သေ ပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးတၢင်းပဵၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈႁိူၼ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ဢၼ်ဢဝ် ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸမ်တူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႄႈ မီးၽႅၼ်တေၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းထႅင်ႈ ၵမ်းၼိုင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: ရွှေဘိုမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Shwebo ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [sʰòi bò]) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ပဵၼ်တီႈဢၼ် တႄႇ ၸိူဝ်ႉႁိူၼ်းၶုၼ်ၵုင်းပွင်ႇ ၊ ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃးလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၵႆယၢၼ် 79 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေၵႂႃႇၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ 4 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး ၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမျွင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 17 လၵ်းသေ ဢဝ်တၢင်းသိူဝ်ႇႁိၼ် လႄႈသင်၊ တင်းဝဵင်းယေႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၼမ်ႉမူး ဢၼ်ၵႆယၢၼ် 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်ႇႁိၼ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တႃႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ တီးၼိူဝ်ၽင်ႇ ႁွင်ႈၶုတ်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သူၺ်ႇပူဝ်ႇမျွၵ်ႉလႅတ်ႉ (မိုဝ်းႁွင်ႇ)၊ သူၺ်ႇပူဝ်ႇတွင်ႇလႅတ်ႉ (မိုဝ်းၸၢၼ်း)ၼႆယဝ်ႉ။ သူၺ်ႇပူဝ်ႇမျွၵ်ႉလႅတ်ႉ ၼႆႉ ၽႅဝ်ထိုင် ၽၢႆၵႃႇပူဝ်းသေ သူၺ်ႇပူဝ်ႇတွင်ႇလႅတ်ႉၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းဝႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်လႄႈ မီးဝႆႉၵွင်းမူးတင်းၼမ် ဢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႇမႃးၼၼ်ႉသေ မီးပႃးယူင်ႉသၢင်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးၶမ်း ႁွင်ႉ ၵွင်းမူးၸဵင်ႇဝဵင်း ဢၼ် ဢလွင်းမိၼ်းတယႃးတႄႇမႃး၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၶျႅတ်ႉတူဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ လႄႈ ၶုမ်ႇလုပ်ႇဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ၸၸိူဝ်းၼႆႉ လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼွင်မႁႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ႁဵတ်းၽၢႆႁႄႉမႃးၼၼ်ႉ လီမူၼ်ႈၸႂ်သေ တီႈပၼ်ႇႁွပ်ႇၼွင်ၼၼ်ႉ မီးပႃႇတူၼ်ႈထၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈလၵ်းပၢႆၶိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တတ်ႉၵူင်း ဢၼ်သိုၵ်းၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇဝဵင်းတူဝ်ႇယၢင်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈသေ မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီ၊ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ တႅဝ်းသိုၵ်း လႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် တီႈတတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးမေႃႇၽၢႆႇတႅၵ်ႈလိၵ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇတင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇတင်း တတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မီးဝႆႉ ႁိူၼ်းတီႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူဝ်ႇၵူင်း ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပူဝ်ႇၵူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လုမ်းႁွင်ႈၶုတ်း လႄႈ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ လႄႈ မီးပူဝ်ႇတႄးၸႅတ်ႉသျိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးလႄႈၵွင်းမူး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၵွင်းမူးၸဵင်ႇဝဵင်း (ၵွင်းမူးမေႃႇတေႃးမျိၼ်ႇတႃႇ)
- ၵွင်းမူးၶျၢၼ်းတႃႇယ ၶျၢၼ်းတႃႇၵျီး (ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ် ႁွင်ႈဝႃႈ ၽြႃး ၼႆၵူၺ်း)
- ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ
- ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတူဝ်ႇၶျႅတ်ႉ
- ၵွင်းမူးၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသဵၵ်ႉဢူး
- ၽြႃးသူၺ်ႇတဵင်ႇတေႃႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၽြႃးလိၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်သၢင်ႇၶ
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတူင်ႈၼႃးလူင်သေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃး ၽုၼ်ႇလိၼ် ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉထၢၼ်ႇ ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉတီႈ ၽၢႆ၊ ႁွင်ႈၶုတ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈလႄႈ မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉဢွၵ်ႇလီယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (11)


text:
လႆႈဝႃႈသင်ႇၶၸဝ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူ
Friday, October 23, 2015
ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ သင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23/8/2015 သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူ
င်းၵွၵ်ႇ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈဢၼ်မႃးမႂ်ႇ ဢၼ်တေမႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈၼႂ်းၸၼ်ၸွမ်လႆၢတီႈၼႂ်းမိူင်း ထႆးယူႇ ယဝ်ႉ။
လႆႈဝႃႈသင်ႇၶၸဝ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူ
င်းႁဝ်းမႃး မႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းထႆးၼႆႉ ၼႆၵေႃႈလႆႈဝႃႈၼမ်မႃးတႄႉတႄႉ ၵူၺ်းၵႃႈၼမ်မႃးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇသတ်ႉထႃး ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်း မိူင်းၵွၵ်ႇၵေႃႈ မီးၸေႇတၼႃႇသတ်ႉထႃႇယႂ်ႇႁႅင်းလႄႈ ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈၼွင်ႉမႂ်ႇႁဝ်း ၶႃႈလႄႈသင် ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၸၵ လဵင်ႉလူ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵူႉသူဝ်ႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈပွင်ႇၸႂ်မႃႈၼမ် တႄႉတႄႉ။
ပွႆးဢၼ်ၼႆႉလႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃႈၶၢဝ်း
တၢင်းသိပ်းဢဵတ်းပီသေ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ပေႃႈ ဢွၵ်ႇမႄႈဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ ပီၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇလုတ်ႈဢမ်ႇႁၢမ်း ႁဵတ်းလႆႈ ယဝ်ႉၵႂႃႇႁၢင်ႈလီၽၢင်ငၢမ်းၶႅမ်ႉ တႄႉတႄႉၶႃႈယဝ်ႉ။
သင်ႇၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇပီၼႆႉ ၸၼ်ႉPh.D မီး2 ၸဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉ M.A မီး5ၸဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉB.A.မီးယူႇ 30ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မီးယူႇ 37 ၸဝ်ႈတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။
လႆႈဝႃႈသင်ႇၶၸဝ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူ
ၼႂ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈၼွင်ႉမႂ်ႇပီၼႆ
ႉ ဢၼ်မီးၵၢၼ်သႂ်ႇၽွၼ်ႉလိၵ်ႈတႆးၼႂ် းၽူင်း ၼႂ်းၶွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သေ သမ်ႉတမ်းတိူၵ်ႈငိုၼ်းလူႇၶၢမ်ႇ ဢဝ်ၸေႇတၼႃႇဝႃႈ ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်တႃႇမိူဝ်ႈၸွႆႈ ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈတီႈတၢင်း ပႃႇလႅဝ်းၵဵင်းလၢပ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 ၼႆႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ
Posted by ktstudio
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၸၢမ်ႇထုၼ်း၊ ၸဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်
ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းပႃလိ ႁွင်ႉ ဝီရပုရိသ၊ ဢႃၸႃၼီယ၊ ပွင်ႇ ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ- ၽူႈႁတ်းတၢႆတၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၶဝ် တၢႆတၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇ ထိုဝ်ပဵၼ် ၵုၼ်းမုၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵၼ်မႃး။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ တႄႇႁဵတ်း ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1948 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸဝ်ႈသျူၺ်ႇတႅၵ်ႈ(ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ဢူးၼု ဢွၼ်ႁူဝ် (1948-1962)၊ ထိုင်မႃး ၼႂ်းပၢၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၼေႇဝိၼ်း ႁုပ်ႈယိုတ်း ဢမ်းၼၢၸ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃးဢဝ်ၼႃႈ ပိူဝ်ႈၵၢၼ် သူၼ်းတုမ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃးဢမ်ႇဝဵၼ်ႉဢမ်ႇလိုဝ်ႈ (1962-1987)။
ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ႁူမ်ႈတင်းၽွင်းလူင် 6 ၵေႃႉ ၽူႈယိပ်းလုမ်း 1 ၵေႃႉလႄႈ ၽူႈဢဝ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈ သုၼ်ႇတူဝ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ တင်းသဵင်ႈ 9 ၵေႃႉ လႆႈထုၵ်ႇ ၵူၼ်းမိုဝ်းပိုၼ် ၾၢႆႇၵလူင်ႇဢူးၸေႃး (ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းမၢၼ်ႊၵဝ်ႇ) ၶဝ်ႈယိုဝ်းတၢႆၶမ် ၼႂ်းလုမ်းၽွင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/07/1947 ၽွင်းတိုၵ်ႉ ႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ၽွင်းလူင်ၶဝ် ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႊၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ် (ဝၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇ) ၼႆသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ် ၵုၼ်းမုၼ်မႃး တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၼႂ်း 9 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်။
ဝၼ်းတီႈ 12/02/1947 မၢၼ်ႊတင်းတႆး ၶၢင် ၶျၢင်း လႆႈလူင်း လၢႆးမိုဝ်း ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ။ ဝၢႆးၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ သၽႃးပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ မၢႆမီႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း (constitution)။ သၽႃးပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း- မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/09/1947 ဝၢႆးၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၶဝ် သဵင်ႈၵမ် (တၢႆ) လႆႈ 2 လိူၼ်ပၢႆ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 04/01/1948 မိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊၼႆမႃးတေႃႇ 1962။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ် (ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး)- တၢၼ်ႈၸဝ်ႈၵိူတ်ႇ မိူဝ်ႈ 31/05/1907။ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၶုၼ်ထီး (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်) လႄႈမႁႃတေဝီၸဝ်ႈၼၢင်း ၸိင်ႇဢု (ႁေႃႁွင်ႇ)၊ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉ ၸဝ်ႈသႃႇထုၼ်း (ယႂ်ႇမႃးႁွင်ႉၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း)။
လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈဢင်ႊၵိသျ်ႉတင်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႊ တီႈၽူႈမၢႆလူင်ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး တီႈႁေႃမိူင်းပွၼ် မိူဝ်ႈဢႃယုတိုၵ်ႉလႆႈ 5 ၶူပ်ႇ (ပီ1912)။ ဢႃယု 7 ပီ လႆႈၵႂႃႇယူႇႁူင်းႁဵၼ်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်တီႈ ဝဵင်းတွင်ၵီႈ (ပီႈ 1914) တေႃႇယဝ်ႉၸၼ်ႉ 10။ ၶိုၼ်းၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃပၢႆးမၢႆမီႈ တီႈဝဵင်းမိတ်ႉ ထိလႃႇ 6 လိူၼ်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပလိၵ်ႊသပ်ႊ (Police Training School) တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇထႅင်ႈ။
ဝၢႆးယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းသပ်ႊတီႈဝဵင်းလိုဝ်ႇယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵမ်ႉၽွင်းၾိုၵ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်း မၢၼ်ႈမွၵ်ႇ (ပမေႃႇ-ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်ယၢမ်းလဵဝ်)။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၶၢႆႉ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းငမ်း တီႈဝဵင်းတွင်ၵီႈ။ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းၼႆႉ သူင်တၢင်းလဵၼ်ႈႁႅင်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇပၢႆးမွၼ်းၵေႃႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလၢႆလၢႆသႅၼ်းသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလၢႆးတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတင်း လၢႆၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၸဝ်ႈသူင်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈသေ ယင်းပိူတ်ႇဝႆႉပႃးႁွင်ႈဢၢၼ်ႇ လိၵ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ဝႆႉ လူးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႈ။
ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း မီးၼၢင်းမိူင်းလူင်ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶိၼ်ႇတွင်း၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၶိၼ်ႇမွင်ႇလႄႈၸဝ်ႈ ၼၢင်းဢိင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ လူင်မိူင်းမိတ်ႈ။ မီးလုၵ်ႈလူၺ်ႈၵၼ် 4 ၸဝ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသုၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈ သိူဝ်ႁူမ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉ လႄႈၸဝ်ႈမျိၼ်ႉၵျီႇ။ တၢၼ်ႈၸဝ်ႈလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ႁူင်းယႃပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်မီး တဵင်းၼွၼ်းတႃႇၵူၼ်းပဵၼ် 60 လင်ၼၼ်ႉ ဝႆႉပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်လင်ၼိုင်ႈ။
ပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႅၼ်းပေႃႈၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈ 27/06/1928 ။ ၶုၼ်ဢင်းၵိသျ်ႉၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူဝ်ႈ 1929 လႄႈမွပ်ႈပၼ်ဝႂ်သႃႊၼၢတ်ႉမိူဝ်ႈ 1932 ၼီႈ။ တၢၼ်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် ၵမ်း 1 တီႈပၢင်လူင် (ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ) ဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈ 20-28/03/1946 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေ ယင်းလႆႈ လၢတ်ႈသပ်းလႅင်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႄႈလၢႆးလဵင်ႉသတ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်။ မိူဝ်ႈတင်ႈၶွင်ႊသီႊၸဝ်ႈၾႃႉလူင်တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းသေ မိူဝ်ႈၶတ်း လိူၵ်ႈၸုမ်းပွင် ၵၢၼ်ၶွင်ႊသီႊၸဝ်ႈၾႃႉလူင် 7 ၸဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပႃး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။
လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ၵမ်း 2 ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၵိုၵ်းပိုၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ၊ တႆး ၶၢင် ၶျၢင်းတင်း မၢၼ်ႊ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လူၺ်ႈၵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/02/1947 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 07/02/1947 တီႈပၢင်ၵုမ်လႆႈ ၶတ်းလိူၵ်ႈ ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း 6 ၵေႃႉ မီးတင်းတႆး ၶၢင်လႄႈ ၶျၢင်း တႃႇတေႁပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်းၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်မိူင်း မၢၼ်ႊ ဢၼ်မီးၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းတေၼမ်းႁူဝ်မႃး ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11 ၼၼ်ႉလႂ်၊ မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆး ၼႂ်းဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဝၼ်းတီႈ 7 ၼၼ်ႉလႂ်၊ မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11 ၼၼ်ႉလႂ်၊ တီႈပၢင်ၵုမ်လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸုမ်းၸွမ်းတင်းသၢမ်တီႈ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းတႆး ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/02/1947 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼိုင်ႈသေ ဝၢႆးပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ပဵၼ်ၽွင်းလူင်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ မိူင်းသၼ်လွႆ ၼႂ်းၶွင်ႇသီႇပွင်ၵၢၼ်ၶႃႈလူင်ယႂ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊ (မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခံေကာင်စီ)။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/02/1947 ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈႁေႃယွင်ႁူၺ်ႈ ဝဵင်းတွင်ၵီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈတၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇသီႇမိူင်းတႆး (ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ႇမႃးပဵၼ်ၶွင်ႇသီႇမိူင်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ) ပႃး။ မႃးၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၸဝ်ႈလႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶွင်ႊသီႊတွင်ႈထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသၼ် လွႆထႅင်ႈသေ ထိုင်မႃးဝၼ်း တီႈ 26 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽွင်းလူင်တီႈၵိူဝ်းၵုမ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းသၼ်လွႆ ဢၼ်ဢမ်ႇ မီးႁွင်ႈၵၢၼ် ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊပွင်ၵၢၼ်ၶႃႈလူင်ယႂ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊ။ လႆႈထုၵ်ႇ လိူၵ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းဝဵင်းမိူင်း ပွၼ် တႃႇၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈသၽႃး ပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 13/05/1947 ။ မိူဝ်ႈသၽႃးပူၵ်းပွင် ၸိုင်ႈမိူင်း ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶွမ်ႊမိတီႊၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၢႆ မီႈပိူင်ငဝ်း ပိုင်းမိူင်းလႄႈ လႆႈၶဝ်ႈပႃးတင်းၵေႃၽႄ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊလႄႈၵေႃၽႄၸေႊမိူင်း ႁူမ်ႈတင်းၵေႃၽႄဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းသၢမ်တီႈထႅင်ႈ။
ၼွၼ်းၽေး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽွင်းလူင်-လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ တီႈလုမ်းၽွင်းလူင် (ဢတႂႃၼ်းဝုၼ်ႇ မျႃးယူင်း- ဝၢႆးမႃးပဵၼ် ဝုၼ်ႇၵျီးမျႃးယူင်း) မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊပီ 1947 ယၢမ်း 10:37 မူင်း ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းၸွမ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသေ ပိူၼ်ႈတင်း 8 ၵေႃႉတၢႆထင်တီႈ သေတႃႉ တၢၼ်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈဝၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵႂႃႇၼွၼ်း ၽႄး (တၢႆ) တီႈႁူင်းယႃမိူဝ်ႈဝၼ်း တီႈ 20 ယၢမ်း 12:00 မူင်းတဵင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈ လႆႈဢဝ်ၶိုၼ်းမႃး လုမ်းလႃးသၢင်းၵဵဝ်ႇ ၶိုၼ်းတီႈမိူင်းပွၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 08/04/1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တဝ်ႈလုပ်ႇၸဝ်ႈမႅင်ႇ ပဵၼ်သွင်ပုၼ်ႈသေ ပုၼ်ႈၼိုင်ႈဢဝ်ၽဵတ်ႇၾင်ဝႆႉတီႈၵုတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးတၢင်းၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်း ပွၼ်။ ထႅင်ႈပုၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၽဵတ်ႇၾင်ဝႆႉတီႈဝိမၢၼ်ႇဢႃႇၸႃႇၼီႇ (မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ-တူႇယႄးၵွင်း သိၸ်ႉတီႇပိမၢၼ်ႇ- ဝိမၢၼ်ႇသိုၵ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်) ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
ပဵၵ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇတၢႆဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ် (မိူၼ်တၢႆဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်) လႄႈ ၸင်ႇဢဝ်မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝၼ်း 19 မိူၼ်ၵၼ်၊ ႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းတီႈ 19 ဝၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇၼႆ သိုပ်ႇၵၼ်မႃး ၵူႈၶူပ်ႇပဵၼ်ပီ လႄႈတေသိုပ်ႇၵႂႃႇတေႃႇၸူဝ်ႈ လုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းထႆးတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဝၼ်းၽူႈႁတ်းငၢၼ်တႆး ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉမႃးၵူႊပီပီ။ [1]


text:
ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးၼပ့်သၢင်ႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် မီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵႃႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် မီးလွင်ႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပေႃးမႃးၸင်ႈၵၼ်တူၺ်းၵေႃႈ လွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇပေႃးမီးသေ လွင်ႈယွမ်းလူင်း ပ တိတ်ႈၶၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပၼ်ႁႃ ၵိူတ်ႇယႂ်ႇမႃးလိူဝ်တွၼ်း ၵူႈမိုဝ့်ၵူႈဝၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၵူႈၵေႃ့ၶိင်းၵူၼ်းၵေႃႈ တေၾၢင့်မႅၼ်ႈၵၼ် ယူႇ။
ငဝ်ႈငႃႇ လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ပဵၼ်ပတိတ်ႈၶၢတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ် ၵိူတ်ႇမီးၼႂ်းၵႄႈၸိူဝ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈလွၵ်းပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊလႄႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈသၢင်ႈ လွၵ်းပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊ သီႊၼၼ့်။ ၶဝ်သွင်ၸုမ်း ထဵင်ထွင်မေႃးမေး ၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ်သေလႄႈ ၸင်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ၵူႈပွၵ်ႈတႄ့ ၼပ့်သွၼ်ႇၸိူင့်ၼၼ် မႃး ၵူၺ်း။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးၶုတ်းႁႃ ငဝ်ႈမၼ်း ႁၢၵ်ႈမၼ်းတႄ့တႄ့ ႁႂ်ႈမၼ်းလိုၵ်ႉၼႂ်းတႄ့တႄ့ၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၵႃးၵူၺ်းၶဝ်သွင်ၾၢႆႇ ဢၼ်ဝႃႈၶႂ်ႈသၢင်ႈ ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊလႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈသၢင်ႈၼၼ့်ၵူၺ်း။ သမ့်တေမီးယူႇထႅင်ႈ မူႇၼိုင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁင်းမၼ်းၶေႃၶေႃ ဢၼ်ၵိူတ်ႇ မီးမႃးဢၼ်မႂ်ႇ ။ ၸင်ႇဝႃႈ ၼႂ်းပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တေႃႇသူႈၵၼ်ယူႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ မၼ်းၵေႃႈတေမီးယူႇ 3 မူႇ 3 ၸုမ်း ဝႃႈလႆႈၶၢဝ့်ၶၢဝ့်မၼ်းယူႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈႁူ့ႁၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၼပ့်သၢင်ႈထတ်းသၢင်တႄ့ မၼ်းၵေႃႈ တေမီးယူႇ မူႇ 1 ၼႆ့ ၾၢႆႇတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵမ့် ယၼ်ပၼ်ႁႅင်းမၼ်း။ မူႇ 2 သမ့်တေပဵၼ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၵိူဝ်းယမ်ၼပ့်ထိုဝ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇ။ မူႇ 3 သမ့်ပဵၼ် ၸုမ်းၸၢဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸႂ် ၽႂ်ႇၶႂ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈမိူင်းၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊသေ ၸွမ်းႁပ့်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လၢႆလၢႆၸုမ်း ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။
တီႈတႄ့မႃး ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼႆ့ တေလႆႈဝႃႈ တႄႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈတီႈတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸုမ်းၵိူဝ်းယမ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇၶဝ် ႁိမ်ဢႃႇၼႃႇ ၵၼ်ၼၼ့်သေ ထိုင်တီႈၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်ပတိတ်ႈၶၢတ်ႈ ၸုမ်းလႂ်ၽႂ်မၼ်း ဢၼ်ၸိူဝ်းၶႂ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ့်ၶဝ်တင်းသွင်ၸုမ်းၼၼ့် မႃးၶတ်းၶႂၢင်ၵၼ်ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ့်။
တီႈၼႆႈ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးထတ်းသၢင်တူၺ်း မူႇ 1 ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸုမ်းတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ့် ၼႆၸိုင် လၢႆးႁပ့်ႁၼ် ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ပဵၼ်ဝႆ့ၸိူင့်ႁိုဝ်ၼႆ လၢတ်ႈတီႈငၢႆႈမၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်းယူႇ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ မၼ်းတႄႇမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ဢၼ်လုၵ့်တီႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပူၵ်းသၢင်ႈမႃး ပၢၼ်ထီ့ၼိုင်ႈ၊ ပၢၼ်ထီ့သွင်၊ ပၢၼ် ထီ့သၢမ် ယဝ့်လႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ တိုၵ့်ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇဢၼ်ထီ့သီႇ ဢၼ်ယူႇတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း တေၸၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ လႆႈ ယူႇတီႈတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆ့ၵူၺ်း ဢွၼ်ႁူဝ်တေၸၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ မၼ်းတႄႇမႃးတီႈပၢႆးဝူၼ့်ဢၼ်ၼၼ့်။
ပွင်ႇဝႃႈတႄ့ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆ့ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၼွၵ်ႈသေၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၼႆ့ ၵူၺ်းပဵၼ် ၵူၼ်းတႂ်ႈတိၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း ၶွင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မၢၼ်ႈၶဝ်မႃးၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ တပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆ့ၵူၺ်း ပဵၼ်ဢၼ်တိုၵ်းလႆႈမႃးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေးၸူးၶွင် ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼႆ့ယဝ့် ၶဝ်တိုၼ်းႁပ့်ႁၼ်ပဵၼ်ဝႆ့ၸိူင့်ၼၼ်။ ၸင်ႇဝႃႈ ဢဝ်ၼႆ့ၵႂႃႇၼႃႈၵေႃႈ တႃႇတေပူၵ်းတင်ႈ ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်တပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်ထႅင်ႈ။
ၶေႃႈထီ့ 2 ၵေႃႈ ယူႇတီႈတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼႆ့ၵူၺ်း ဢၼ်တေတိုၵ်းမွတ်ႇပႅတ်ႈၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ့်ၽိုၼ့် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းတႅၵ်ႇ ယၢႆႈယူႇၼၼ့် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဢူၼ်ဢုင်းယူႇၼၼ့် ၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
ၶေႃႈထီ့ 3 သမ့် ၸုမ်းတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆ့ ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶ ရေႊသီႊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ့်။ ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼၼ့် မၼ်းၵူၺ်းတေပဵၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ/ ယၢႆႈၵၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်းၼႆ ၶဝ်တႄ့ မီးၶေႃႈႁပ့်ႁၼ်ၸိူင့်ၼၼ်သေ၊ ၸင်ႇဝႃႈ ၶတ်းၶႂၢင်ပိူဝ်ႈတႃႇ တပ့်သိုၵ်း မၢၼ်ႈ တေလႆႈဢႃႇၼႃႇ သိုပ်ႇၼႃႈမိူဝ်းႁိုင်ယူႇ လႆႈႁၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇၼႆ ။ ၼႆ့တႄ့ ပဵၼ်ၸုမ်း 1 ။
ၵမ်းၼႆ့ ၸုမ်းထီ့ 2 ဢမ်ႇၼၼ် မူႇထီ့ 2 ၼႆ့သမ့် ပဵၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းဢၼ်ဢဝ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇ ပဵၼ်ယႂ်ႇသေယဝ့် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇ ဝႆ့ပဵၼ်ၶုၼ် ဢၼ်ၼၼ့် ဝႆ့ပဵၼ်ဢၼႃႇၵၢတ်ႈမိူဝ်းၼႃႈ ။ ၶဝ်ၼႆ့သမ့် ႁပ့်ႁၼ် ၸိူင့်ႁိုဝ်ၼႆ ဢၼ်ဝႃႈ မၢၼ်ႈၸိူဝ့်ၶိူဝ်းယႂ်ႇ ၼၼ့်တႄ့ ၶဝ်ၵေႃႈ ႁပ့်ယူႇ။ ယဝ့်ၵေႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းလူင် ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ လုၵ့်တီႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၵူႈပၢၼ်ပၢၼ် သိုပ်ႇသၢင်ႈမႃးသေ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆ တေႃႇထိုင်မွၵ်ႈၼၼ့် ၶဝ်ႁပ့်ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ် ယူႇသေတႃ့ၵေႃႈ၊ တႃႇတေတိုၵ်းဢဝ်လႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼႆ့သမ့် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ပဵၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း/ ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း ၼၼ့်ၵူၺ်း ပဵၼ်ယႂ်ႇ။
ယူႇတီႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်တင်ႈသဝ်းလႄႈ ၸင်ႇတေမီးမႃးတပ့်သိုၵ်း။ ၸင်ႇဝႃႈ ဝၢႆးလင်ဢမ်ႇမီး ဢွင်ႇသၢၼ်းယဝ့်ၼၼ့်ၵေႃႈ ဢၼ်တေသိုပ်ႇထိင်းသိမ်းၵႂႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ့် ၵူၺ်းပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၵူၺ်း တေၸၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ပဵၼ်လႆႈၼႆ ၶဝ်ယုမ်ႇၵၼ် ၸိူင့်ၼၼ်။
ယဝ့်ၵေႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းထီ့သွင် ဢၼ်ဝႆ့ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇပဵၼ်ယႂ်ႇၼႆ့ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇ ၶဝ်ဢမ်ႇဝႆ့ဝႃႈ မီးထႅင်ႈႁူဝ်ၼႃႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်တေမႃး ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ Collective leadership ဢၼ်ဝႃႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၶဝ်ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၼိမ်သဝ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းလႄႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃးလႆႈ လွၵ်းပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ် ဝႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇ ဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ်ၽႂ် တေပွင်ႈသၢင်ႈပၼ်လႆႈၶဝ်တိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႆ့ၸိူင့်ၼၼ်။ ဢၼ်ၼႆ့ ၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးၵိူဝ်းယမ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ပိူင်ၼိုင်ႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈထတ်းႁၼ် ႁူ့ၸွမ်းယူႇ။
ယဝ့်ၵေႃႈ ၸုမ်းဢၼ်ၼႆ့ မီးၵၢင်ၸႂ်ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈမႃးၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဝႃႈၼၼ်ယူႇသေတႃ့ၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ယုမ်ႇယမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် တႄ့တႄ့မီးမီး။
ပေႃးမႃးတူၺ်းၶၢဝ်းဢၼ် ပူၼ်ႉမႃး 5 ပီ ဢၼ်ၶဝ်မီးဢႃႇၼႃႇၼၼ့်ၼႆ ၵဵဝ်ႇလူၺ်း ရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇလႄႈသင်၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းရၶႅင်ႇလႄႈသင် ၵဵဝ်ႇ လူၺ်ႈဢၼ်ၶဝ်ပွင်ႈသၢင်ႈၵွၼ်ႇ မၼ်းမီးသၵ်ႈသေႇ လၵ်းထၢၼ်မၼ်းတင်းၼမ်လၢႆ မိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇတီႈမိူင်းမွၼ်း ၊ မွၼ်းၶဝ်ဝႃႈ သဵၼ်ႈ တႃႈသၢႆတၢင်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈၶူဝ် ဢၼ်ၵၢႆႇၸူးမိူင်းမွၼ်းၼၼ့် ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈမွၼ်းသေ တၢင်ႇသေတႃ့ၵေႃႈ မွၵ်ႈၼၼ့်ၵူၺ်းၶဝ်ဢမ်ႇယွမ်း ႁပ့်မႃး။
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1995 ၼၼ့် တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆ့ ပိၵ့်သမ့်ဝႃႈ ပႃႇတီႇရၶႅင်ႇၶဝ်ဢွင်ႇပေ့ ပႃႈၼမ် ဢွင်ႇပေ့ၼမ်လိူဝ် NLD ၶဝ် ဝႃႈၼၼ် သေတႃ့ၵေႃႈ တႃႇတေဢဝ်ၵူၼ်းရၶႅင်ႇ၊ ပႃႇတီႇရၶႅင်ႇၶဝ် ဢုပ့်ပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းၼၼ့် ၶဝ်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ့်မႃး။
ၸိူဝ်းၼႆ့ မၼ်းၼႄဝႃႈ တႃႇတေသၢင်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈပိူင် ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်လႄႈ တႃႇတေႁူမ်ႈ ႁွမ်းၵၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ယူႇတီႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းထီ့သွင်ၼႆ့ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ့်။
ၾႅတ်ႊၻရႄႊဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၶဝ်လၢတ်ႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃးတီႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် မိူဝ်ႈ 1947 ။ ၼင်ႇတူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃးၼၼ့် တေၵေႃႇသၢင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼမ့်ပဵၼ်တူဝ်ၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇမီးဝႆ့ လွင်ႈယိူင်း ဢၢၼ်းလႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မၼ်းၸႅင်ႈလႅင်းယဝ့်။
ၵမ်းၼႆ့ မၼ်းတေမီးထႅင်ႈၶေႃႈ မူႇၸုမ်းထီ့ 3 ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈဝႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းဢၼ်ၽႂ်ႇၶႂ်ႈလႆႈ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊသေ ယွမ်းႁပ့်တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းလၢႆလၢႆၸၢဝ်း ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။ ၸုမ်းၸၢဝ်းဢၼ်ၼၼ့်ၼႆ့ 1) ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ 2) ၶဝ်ယုမ်ႇယမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊ၊ 3) ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈထၢၼ်ႈၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်း ၵတ်းၵတ်းယဵၼ် ယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် တႃႇတေပဵၼ်မႃးလွင်ႈ ၼႆ့ 1) မၼ်းၵေႃႈ တေမီးၸိူဝ်းဢၼ်ဢဝ်လၢႆးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈ၊ 2) တေမီး ၸုမ်းၸၢဝ်းဢၼ် ဢဝ်လၢႆးၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ့်ၽိုၼ့်သေ ၵႄႈလိတ်ႈၼႆ တေမီးယူႇ 2 ယၢင်ႇၼႆ့။
ၵူၺ်းၵႃႈ တႅတ်ႈတေႃးၼႄ့ၼွၼ်းၼႆ့ ၸုမ်းထီ့သၢမ်ၼၼ့် ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇၼပ့်ထိုဝ် ယွမ်းႁပ့် ၾိင်ႈပိူင်ဢႃႇၼႃႇ ၾၢႆႇသိုၵ်းလႄႈ ၾိင်ႈပိူင်ဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်လၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသူ့ၵျီႇဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ့် ၼႆ့တႄ့ ၸႅင်ႈလႅင်းယဝ့်။ ၼႆ့တႄ့ ႁဝ်းၶႃႈ ႁုပ်ႈလူမ်းတႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်းသဵင်ႈသေလၢတ်ႈ။
ၵမ်းၼႆ့ ပေႃးယူႇတီႈမိူင်းတႆးၼႆ့ၶႃႈလူး ႁဝ်းၶႃႈသမ့် ပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆ့လႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းသၢင်ႈသဝ်း ထိုင်ဝႆ့ၸၼ့်လႂ်ယဝ့်လႄႈ ႁဝ်းယူပ်ႈယွမ်းဝႆ့ တီႈလႂ် ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႆ ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ မိူင်းတႆးမႃး မၼ်းၵေႃႈတေမီး သွင်တွၼ်ႈ။ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆ့ မၼ်းတေပဵၼ်လွင်ႈ ၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ တေပဵၼ်လွင်ႈမိူင်းတႆး။
ပေႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်းတႆးၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေ ဢဝ်ၵူၼ်းတႆး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ့်ၼႄႇ ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ တေဢုပ်ႇၸွမ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းတႆး ဢၼ်ယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းတႆး မိူၼ်ၸိူင့် ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းၶၢင်၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ့်ၼႄႇ ဢမ်ႇ ၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈ တေဢုပ်ႇၸွမ်းလွင်ႈ ၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ယူႇၸွမ်းမိူင်းထႆး၊ မိူင်းၼွၵ်ႈ၊ မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယႃႊ၊ မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ့်ၼႄႇ မၼ်းၵေႃႈ တေမီးယူႇ လၢႆတွၼ်ႈ။
ၵမ်းၼႆ့ ပေႃးတေဢုပ်ႇလွင်ႈမိူင်းတႆးၼႆသမ့် မိူင်းတႆးဢၼ်ႁဝ်းတေဢုပ်ႇၼၼ့် တေဢုပ်ႇလွင်ႈ မိူင်းတႆး ဢၼ်ႁဝ်းယူႇသၢင်ႈသဝ်းၸွမ်း ၵၼ် တင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆဢၼ် ဢဝ်ၸဵမ် ပီႈၼွင့်ပဢူဝ်း၊ လွႆ၊ ဝႃ့၊ လႃးႁူႇ၊ ဢၶႃႇ၊ မူးသိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵူၺ်းႁႃ့ ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁဝ်းတေ ဢုပ်ႇလွင်ႈ မိူင်းတႆး ဢၼ်ယူႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇသေယဝ့် ဢုပ့်ပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝႆ့ၼၼ့်ၼႄႇ။
ယဝ့်ၵေႃႈ မၼ်းတေမီးထႅင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈသေယဝ့် မိူၼ်ၸိူင့် ပီႈၼွင့်ၶၢင်၊ ယၢင်း၊ မွၼ်း၊ ရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ့် ႁဝ်း ၶႃႈ တေဢဝ်ဢၼ်ၼၼ့်ပဵၼ်ယႂ်ႇသေလႄႈ ဢုပ်ႇၸွမ်းၼႄႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မၼ်းၵေႃႈ တေမီးၶၵ့်တွၼ်ႈမၼ်းမႃး။
ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ့် ႁဝ်းၶႃႈ ဢုပ်ႇၸွမ်းဢၼ်လႂ်ၵေႃႈယဝ့် လမ့်လွင်ႈသုတ်းတႄ့ ၼႂ်းၵႄႈတႆးႁဝ်း ၼင်ႇၵၼ်ၼၼ့်သမ့် ၸွင်ႇႁဝ်းပႃႈမီး ၾိင်ႈ ပိူင်ဢၼ်ၵူႈၸုမ်း ၵူႈၸၢဝ်းယွမ်းႁပ့်လႆႈသေ တေဢဝ်ပဵၼ်လၵ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ လႆႈယူႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၼႆ့တေပဵၼ်မႃးၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ။
ၸိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၵူႈၵေႃ့ ၽႂ်ၵေႃႈတေယၢမ်ႈငိၼ်းယူႇ မိူၼ်ၸိူင့်ဝႃႈ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ့်ႁူမ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး CSSU ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မၼ်း မီးယဝ့် ။ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၵၢၼ်မိူင်းမၼ်းၵေႃႈ ဢၼ်ၶဝ်ပူင်ပၢႆး သပ်းလႅင်းၼႄၵၼ်ၵေႃႈ တေမီးယူႇ – 1) ၵေႃႇသၢင်ႈ ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ့် သဵင်ၵၼ်ၼႂ်းတႆး၊ 2) ၵေႃႇသၢင်ႈ ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ့်သဵင်ၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ 3) ၵေႃႇသၢင်ႈဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ့်သဵင်ၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ မီးယူႇ သၢမ်ၶၵ့် ။
ပိၵ့်သမ့်ဝႃႈ ဝႃႈၼၼ်သေတႃ့ၵေႃႈ ပၢႆးဝူၼ့်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈ ၼႂ်းတႆးယဝ့် ၸင်ႇတေသိုပ်ႇၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၸွင်ႇမၼ်းသမ့် တူၵ်းထုၵ်ႇၸွမ်းသၽႃႇဝ လၢႆးၵၢၼ်မၼ်းတႄ့ယူႇႁိုဝ်ၼႆ တီႈ ၼႆႈ တေလႆႈမႃးထတ်းသၢင် ၼပ့်သၢင်ႈၶိုၼ်းတႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈယူႇ ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
ႁဝ်းၶႃႈ လၢတ်ႈမႃးတင်းႁိုင်ယဝ့် ၼႂ်းတႆးၼႆ့ တၵ်းတေလႆႈၽွမ့်သဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ် ဝႃႈၼၼ်သေတႃ့ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းမႃးဝႃႈၵေႃႈလီ၊ ဢဝ် ၵၢၼ်ၼႂ်းတပ့်မႃးဝႃႈၵေႃႈလီ ၸွင်ႇႁဝ်းပႃႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈမႃး လွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼႅၼ်ႈၼႃတႄ့ယဝ့်ၼႄႇ မီးမႃးလၢႆသိပ်းပီယဝ့် ႁဝ်းၶႃႈ ၶတ်းၸႂ်မႃး ၸွင်ႇပႃႈပဵၼ်။
ပေႃးတေသိုပ်ႇယူႇၵႂႃႇ ၸိူင့်ၼၼ်ၸိုင် ၾၢႆႇၼိုင်ႈႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ၵႃႈၸူဝ်ႈၼႂ်းတႆးပႆႇၽွမ့်ၵၼ်ၼၼ့် ႁဝ်းတေပႆႇၵႂႃႇ ဢုပ်ႇၸွမ်းလၢႆ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ့် ပေႃးတေသိုပ်ႇဝႃႈၸိူင့်ၼၼ်ၸိုင် ၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ့် ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႂ့်ႁဝ်းသေ ပေႃးၵႂႃႇထႅင်ႈတင်းၼႃႈ မိူၼ်ၸိူင့်ဝႃႈ ၶွၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းသေယဝ့် ပိူဝ်ႈတႃႇတုၵ်းယွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸႅၵ်ႇၽႄၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၸႄႈမိူင်းဢွၼ်ႇဢိတ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆလၢႆဢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁၼ်တႂ်ႈၼႃႈ တၼ်းတႃယူႇ။
တီႈၼႆႈ လွၵ်းၸုၵ်းမၼ်းတႄ့ ၼႂ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ မၼ်းတေပႆႇမီးဝႆ့ သုၼ်ၵၢင် Center ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေ ပိုတ်ႇၽၵ်းတူသေ ဢုပ်ႇၸွမ်း ပီႈ ၼွင့်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးၼၼ့်။ ႁႂ်ႈဝႃႈ ပီႈၼွင့်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ပႆႇၽွမ့်သဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်လႆႈၼၼ့် ၼႂ်းၵၢင်ၸႂ် ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း ၵူႈၵေႃ့ ၵူႈၵူၼ်းၼႆ့ မၼ်းတိုၼ်းမီးဝႆ့၊ မၼ်းတိုၼ်းယွမ်းႁပ့်ဝႆ့၊ မၼ်းတိုၼ်းႁပ့်ႁၼ်ဝႆ့ လွင်ႈဝႆ့ထၢၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် လွင်ႈတေယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ဢိူဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်။
ယဝ့်ၵေႃႈ တႆးၼႆ့ မၼ်းဢမ်ႇဝႆ့ လွင်ႈတႆးပဵၼ်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းယႂ်ႇသေ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတိုၼ်းဝႆ့ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ယူႇဢိူဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၸၢင်ႈတေႃ့တႆႇၶႆႈၼႄလႆႈၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ့် ႁဝ်းၶႃႈ ထုၵ်ႇလီဝႆ့ သုၼ်ၵၢင် Center မၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇတေပိုတ်ႇၽၵ်းတူႁပ့်ႁွင်း ဢုပ်ႇဢူဝ်း ယဝ့် ႁဝ်းၶႃႈ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
ၵႃႈၸူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ပႆႇမီးလွင်ႈပိုတ်ႇၽၵ်းတူသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ့်တႄ့ လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ သမ့်တေႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တႆးၶဝ် ၼႆ့ တိုၼ်းမီးဝႆ့ ၸႂ်မႃႇၼ ႁႅၼ်သုင် တႆးပဵၼ်ၸိူဝ့်ၶိူဝ်းယႂ်ႇ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်သေ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လွင်ႈၶတ်းၸႂ်ပိူဝ်ႈတႃႇတေၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ႁိုဝ်ႉ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇတေတင်ႈၸႄႈမိူင်းမႂ်ႇႁိုဝ့် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် တိူဝ်းၶတ်းၸႂ်ၵူၺ်း ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့် ၼၼ်။
ၸင်ႇဝႃႈ ၼင်ႇၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် CSSU ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ့်ႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး မီးၼၼ့် ဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်တႆး Shan National Affair ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သမ့်တေမီး Shan State Affair ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ႁဝ်းၵူၺ်းတေဝႆ့ယူႇၼႂ်းၸေႈ ၼႂ်းလူမ်းၵူၺ်း ဢၼ် ဝႃႈၼၼ့် မၼ်းၵူၺ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ့်၊ ၸမ်သုတ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၼၼ့် ယႃႇပေပႂ့်ဝႃႈ ၼႂ်းတႆးၽွမ့်ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ့် ၸင်ႇ တေၵႂႃႇဢုပ်ႇတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပေႃးတေသိုပ်ႇၵႂႃႇလၢႆးၼၼ့် မၼ်းၸၢင်ႈတေတူၵ်းလိုၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၽွၼ်းၸႃ့တေၼမ်သေၽွၼ်းလီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ယူႇတီႈႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈယွၼ်းပၢႆးၼႄတၢင်းႁၼ်ဢၼ်ၼႆ့ မွၵ်ႈၼႆ့သေ ႁႂ်ႈလႆႈၶွတ်ႈယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းတီႈၼႆႈ။
မႂ်ႇသုင်ၵၼ်ၶႃႈ
ႁိုၼ်းၵႃယၢင်း
24/9/2021


text:
ၶမ်းတီႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၶမ်းတီႈ (မၢၼ်ႈ: ခန္တီးမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hkamti Township ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Khamti]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၶမ်းတီႈ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၶမ်းတီႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 July 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UNHCR) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20 July 2021 ၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်း UNHCR သေ တေၸွႆႈထႅမ် ၶူဝ်းၶွင်တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁူမ်ႈပႃး သုတ်း(ၽႃႈၵၢင်)၊ ၽႃႈႁူမ်ႇ၊ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇႁုင်မိုဝ်ႉ လႄႈ ၶိူင်းၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇလႆႈႁႅင်းထၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပၢႆႈၽေး ၼႂ်းဝဵင်းမိၼ်းတတ်ႉ မိူင်းၶျၢင်း တႃႇလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈႁဵင် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းႁႃႈႁဵင် ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးဝႆႉၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်တေႃႉတၢင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၸွႆႈထႅမ် ၸုမ်း UNHCR ၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉဝဵင်းမိၼ်းတတ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 July 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ တႄႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 20 July 2021 ၼႆႉသေ တေၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈဝူင်ႈ တႃႇလူင်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸုမ်း UNHCR ၼၼ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးႁပ်ႉႁူႉလႆႈ လွင်ႈၶွင်ႉၶမ် ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁုပ်ႉထူပ်းပႃးၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ လႄႈ တူဝ်တႅၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇသေ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေ ၽႅဝ်ၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းဢၼ်လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တေႉၼၼ်ႉ တေၵပ်းသိုပ်ႇတီႈၸုမ်းဢၼ်ယုမ်ႇၸႂ်လႆႈ ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵႂႃႇယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းမိၼ်းတတ်ႉ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ တႄႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ထူၼ်ႈသီႇ (April 2021) ၼၼ်ႉမႃး ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄႇၵူၼ်းမိူင်းၶျၢင်း (CDF) ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမိုၼ်ပၢႆ လႆႈပွႆႇၽႃႈ ပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေး ၵႂႃႇႁႃဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေး ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃး ပႆႇႁိုင်သင်ၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ပၢႆႈၽေးၼႆႉ မီးယူႇ 220,000 ပၢႆၼႆႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 June 2021 ၼၼ်ႉဝႃႈ ယူႇတီႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈပႃး ၸုမ်းဢူၺ်းလီလၢႆလၢႆၸုမ်း လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ၶတ်းၸႂ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၸွႆႈထႅမ်လႆႈၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် တႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မွၵ်ႈသၢမ်လၢၼ်ႉပၢႆ ဢၼ်မီးယူႇ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကန်ပက်လက်မြို့နယ်, ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kanpetlet Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းတတ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-႒. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, ႕႒.


text:
ၽရႃႉၽူမ်းၿၼ်းၻိတ်ႇ ဝတ်ႉပယူးရဝူင်းသႃဝၢသ်ႉ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်လူင် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶမိူင်းထႆးလႄႈ ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ၼရိၼ်တ သႅင်ႁိူင်း ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်လုမ်း ၽၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈ ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် လူင် ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း လႆႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈ ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ႁၢႆးႁူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်သႅမ်ႇမၼိူဝ်ႇလႄႈ ပၢင်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆဢေႃႈ။Read more
Tag: Higher Education and Vision
Opening Ceremony of Shan State Buddhist University (SSBU)
An International Seminar on “Buddhism, Higher Education and Vision’’ To mark the Opening Ceremony of Shan State Buddhist University (SSBU) Shan State Buddhist University, Taunggyi, Shan State, Myanmar Saturday, February 06,-07- 2016 […]Read more


text:
သိုၵ်း TNLA ၵႂႃႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ၸၢဝ်းၶႄႇ ဢၼ်မီးတီႈၼမ်ႉၽၵ်းၵႃ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၸႄႈတွၼ်ႈ မူႇၸေႊသေ ပေႃးဢမ်ႇသႂ်ႇပၼ်ငိုၼ်း တေပေႃႉယႃႉၵွႆ ၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈပႅတ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလပ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုၵ်း TNLA ၵႂႃႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ပႃႇႁဵဝ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶႄႇ ၼိုင်ႈၶုမ်လႂ် တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 600,000 ပျႃး လႄႈ ႁႂ်ႈၸဵဝ်းသႂ်ႇပၼ်တူဝ် ငိုၼ်း ၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်းၽႂ်း ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ − ၶၢဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၸၢဝ်းၶႄႇ မီးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢွၼ်ဢဝ် ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ လုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ်သေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ၵၼ်ႇတေႃးၵေႃႉ လူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၼၼ်ၵူႈပီႊ ၊ သိုၵ်း TNLA သမ်ႉၵႂႃႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇၶဝ် လႄႈ ပေႃးဢမ်ႇသႂ်ႇပၼ် ငိုၼ်းၶွၼ်ႇလႆႈ တေပေႃႉယႃႉၵွႆပႅတ်ႈ ၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈၶဝ် ၼႆယူႇ ၊ လွင်ႈၵႂႃႇသၢင်းငိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈၶဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်သေ ၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႇ သေတီႈတီႈၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ပႃႇႁဵဝ်ႈ ၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း−ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်း TNLA တဵၵ်းယွၼ်းၶွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၶွင်လၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈၽၵ်း (လၢၼ်ႉၼိုင်ႈ) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢမ်ႇလႆႈ လႄႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႂႃႇပွႆႇ တီႈၼႃႈလၢၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃး ၼႆယဝ်ႉ။
“ၶႅပ်းႁၢင်ႈ−ဢၼ်သိုၵ်း TNLA ၵႂႃႇပေႃႉယႃႉၵွႆပႅတ်ႈ ၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶႄႇ”
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဢမူႉလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႄးတၢင်းၽိတ်း ၸွႆးတြႃး ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇတီႈတိူင်းမၢၼ်းတလေးၼၼ်ႉ တေတႄႇၸႅတ်ႈထၢမ် ဝၼ်းထီႉ 1 October 2021 လိူၼ်ၼႃႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တေၶၢႆႉလုမ်းတြႃးၵႂႃႇၸႅတ်ႈထၢမ်တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းဝႆႉပၼ်တီႈလုမ်းတြႃးႁင်းၶေႃၶေႃ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈဢမူႉၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼႆႉသေ လုမ်းတြႃးတေၸႅတ်ႈထၢမ်ၵႂႃႇ ဝၼ်းသုၵ်း သွင်ဝူင်ႈၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး (တရားသူကြီး) တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၸႅတ်ႈထၢမ်ဢမူႉ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးဝႆႉ လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ မတ်ႉတႃ 55 တႃႇ (4) ဢမူႉၶတီး၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵေႃႉလဵဝ် (2) ဢမူႉၶတီး လႄႈ ၵၢဝ်ႇၼႄးႁူမ်ႈၵၼ် မီး (2) ဢမူႉၶတီး ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်တေၸႅတ်ႈထၢမ်တီႈလုမ်းတြႃးပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢမူႉဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၢဝ်ႇၼႄးဝႆႉ လွင်ႈဢူးၽဵဝ်းမိၼ်းတဵင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈဢဝ်ၶမ်း 7 ၸွႆႉ ဢိၵ်ႇ ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 6 သႅၼ် ပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၽႄပၼ်တႃႇသၢမ်ၸုပ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈဢမူႉ (3) ဢၼ်တႄႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇၽွင်ႇတေးသျိၼ်း ဝႃႈၼႆ။
မတ်ႉတႃ 55 လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼႆႉ သင်ဝႃႈႁဵတ်းၽိတ်းတႄႉယူႇၸိုင် လုမ်းတြႃး မီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းပၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းလႆႈ တၢမ်ႇၶွၵ်ႈသုင်သုတ်းထိုင် 15 ပီႊ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵျုၼ်းၸု၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု (မၢၼ်ႈ: ကျွန်းစုမြို့နယ် ; မၢၼ်ႈ: Kyunsu Township) (ဢမ်ႇၼၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်းမေႃႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျုၼ်းၸုယဝ်ႉ။[2] ၸိူဝ်းမီး ၽၢႆႇတူၵ်း၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈၵမ်ႉၼမ် တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸုယဝ်ႉ။[3] ဝဵင်းၵျုၼ်းၸုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ၵၢၼ်းမေႃႇ၊ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[4][5]
တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸုၼႆႉ ၵုၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉသႅၼ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ ၵုၼ်တင်းသဵင်ႈ မီးမွၵ်ႈ 800 ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း Geography of South Tenasserim and Mergui archipelago by Mr. H.L Chhibber ၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉတႄႉ ၵုၼ်တင်းသဵင်ႈ မီး 900 ပၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၵတၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈ မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸုၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 170 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉသေ မီးဝႆ့ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းမျဵၵ်ႉ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵုၼ်ၵႅတ်ႉတရိၼ်းသေ ပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉသေ တီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးပႃႇလမုယဝ်ႉ။ ၵုၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ -
- ၵုၼ်လၢၼ်ႇပိ
- ၵုၼ်လႅတ်ႉၸုတ်ႉဢေႃႇ
- ၵုၼ်ပျိၼ်ႇၸၵု
- ၵုၼ်တယေႃးတႁၢၼ်ႇ
- ၵုၼ်ၵုၼ်းတီး[6]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸုၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[7]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.
- ↑ "Burma 1:250,000 topographic map, Series U542, Bokpyin NC 47-2" U.S. Army Map Service, July 1960
- ↑ Myanmar Information Management Unit. Kyunsu Township. Archived from the original on July 22, 2011. Retrieved November 13, 2010.
- ↑ Google. Google Maps.
- ↑ Microsoft and Harris Corporation Earthstar Geographics LLC. Bing Maps.
- ↑ တင်နိုင်တိုး (ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃). မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်. မဇ္ဈိမစာပေ, ၃၇၇.
- ↑ Südostasien Aktuell (Journal of current southeast Asian affairs) volume 18 page 199, in German
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- Map of Kyunsu Township Archived 2011-07-22 at the Wayback Machine.


text:
ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း (မၢၼ်ႈ: အုတ်တွင်းမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Oktwin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 55.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
တၢင်းႁႅင်းၽူၼ်ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇလႆႈ ၽူၼ်တူၵ်းသိၵ်းသိၵ်း /ၽူၼ်တူၵ်းႁႅင်း /ၽူၼ်လူင်လူမ်းလူင်။
ၽူၼ်တူၵ်းသိၵ်းသိၵ်း-
ၽူၼ်မဵတ်ႉလဵၵ်ႉ သိင်းႁိုင်ႁိုင် တၢင်းဝၼ်း တေလႆႈၽၢင်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းမိုၼ်ႈ (ၵူၼ်းပႆ/ၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈ) လူတ်ႉလူင်လူဝ်ႇဝႆႉသတိ ၶပ်းႁၢင်ႇၵၼ်းတင်းၼႃႈ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ႁႂ်ႈႁဝ်းၸၢင်ႈ ဢဝ်ပလိၵ်ႈလူတ်ႉ လႆႈငၢႆႈလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႄး တေဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ။
ၽူၼ်တူၵ်းႁႅင်း-
မဵတ်ႉၽူၼ်တေယႂ်ႇ လိူဝ်ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးမိူဝ်ႈၵႆႈ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးလူမ်းႁႅင်း ၵၢၼ်ၶပ်းလူတ်ႉၽွင်း ၽူၼ်တူၵ်း ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ လူဝ်ႇသတိ ၼမ်ႉၶင်ၼမ်ႉဢိူင်း ၽွင်းၽူၼ်တူၵ်းႁႅင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမဵတ်ႉၽူၼ်ၼႃ (မွၵ်ႇၵုမ်ႈမူဝ်း) လႄႈဢမ်ႇႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းလီလီ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၶပ်းလူတ်ႉဝႆး တီႈမၢၼ်ႇလူတ်ႉၵေႃႈတေမူဝ်း ယႃႇပိၵ်ႉဢႄး လူတ်ႉ ပိုတ်ႇတၢၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢၢႆႁိူဝ်ႇမူတ်း တီႈမၢၼ်ႇလူတ်ႉပေႃးႁၢႆပႃး တီႈမၢၼ်ႇလူင်။
ၽူၼ်လူင်လူမ်းလူင် –
လူဝ်ႇတူၺ်းႁိမ်းႁွမ်းပႃး ၶပ်းလူတ်ႉလွႆးလွႆး လူမ်းႁႅင်းၼၼ်ႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူတ်ႉႁဝ်းၶွၼ်း ယင်းၸၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိင်ႇမႆႉႁၵ်း ၽတ်ႉတူၵ်းသႂ်ႇလူတ်ႉႁဝ်း ၵိင်ႇမႆႉတူၼ်ႈမႆႉ ႁၵ်းလူမ်ႉၶႂၢင်တၢင်း ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇပေႃးလီၸိုင် လူဝ်ႇႁႃတီႈသေႃႉလိုဝ်ႈၽူၼ် ဢၼ်လွတ်ႈၽေးႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ပႂ်ႉၽူၼ်ၶျေႃႉ ယဝ်ႉၸင်ႇသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထႅင်ႈ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ မီးမၢၵ်ႇႁဵပ်းပႃး ၽေးတေႃႇလူတ်ႉ တၢင်းမိုၼ်ႈ လူဝ်ႇႁႃတီႈ သေႃႉႁိမ်းတၢင်း။
ပိုတ်ႇမႆႉပတ်းၼမ်ႉၽူၼ်ႁႅင်းဝႆးပၢၼ်ၵၢင်-
ၽူၼ်တႄႇတူၵ်းၵေႃႈလူဝ်ႇပိုတ်ႇ တႄႇပိုတ်ႇမႆႉပတ်းၼမ်ႉၽူၼ် ၵမ်းလဵဝ် ပိုတ်ႇႁႅင်းဝႆးပၢၼ်ၵၢင် မႆႉပတ်းၼမ်ႉၽူၼ် မိူၼ်သၢႆတႃႁဝ်း (ၽွင်းၶၢဝ်းၽူၼ်) လူဝ်ႇထတ်းတူၺ်း ၸွင်ႇမၼ်း တိုၵ်ႉၸႂ်ႉၵၢၼ်လႆႈ ဢမ်ႇလႆႈ လုမ်းလႃးယၢင် တီးၵၢၼ်ႈမႆႉပတ်းၼမ်ႉၽူၼ် ႁႂ်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်လႆႈ သင်မီးသဵင် ၽွင်းႁဝ်းပိုတ်ႇၸႂ်ႉ ၵၢၼ်မေႃးဢိတ်းဢိတ်း ဢၢတ်းဢၢတ်းၸိုင် လူဝ်ႇပိၼ်ႇ ၼင်မႆႉပတ်းၼမ်ႉၽူၼ်ယဝ်ႉ။
ယွမ်းတၢင်းဝႆးလူင်း – ႁေႃႈယၢၼ်ၵႆလူတ်ႉၵၼ်းၼႃႈၼမ်ၼမ်-
ၽူၼ်တူၵ်းတၢင်းမိုၼ်ႈ တေၵႆႉလႆႈဢဝ်ပလိၵ်ႈလူတ်ႉ လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်ၽႄး ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၶပ်းယၢၼ်ၵၼ် တၢင်းလူတ်ႉၵၼ်းၼႃႈၼမ်ၼမ် လူတ်းတၢင်းဝႆး လူတ်ႉပႃး လူတ်ႉၶိူင်ႈၶႅၼ်း တေလႆႈဝႆႉသတိ ယွၼ်ႉတၢင်းမိုၼ်ႈလူမ်ႉငၢႆႈ လူတ်ႉလူင် လူတ်ႉတၢင်ႇၶူဝ်းၼၵ်း (လူတ်ႉ လူင်လူင်) ဝႆႉသတိ ၽူၼ်တူၵ်းႁႅင်း လူဝ်ႇၵိုတ်းသေတီႈတီႈ တေလွတ်ႈၽေး။
တႅမ်ႈ-ယိင်းႁွမ်တိုၼ်း
04/06/2019


text:
တႆးႁွတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် သိုၵ်း RCSS , SSPP လႄႈ ပႃႇတီႇ SNLD, SNDP ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်း ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း တႃႇၶၢဝ်းယၢမ်း လိူၼ်ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ် ႁၢင်လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ တေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊပိူဝ်ႊသဵင်ႈ ၼႂ်းပီ 2021 ၼႆႉ ယူႇတီႈ တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးလုမ်ႈၾႃႉ GLOBAL SHAN NETWORK (GSN) ပိုတ်ႇႁပ်ႉ သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် သိုၵ်း RCSS, SSPP လႄႈ ပႃႇတီႇ SNLD, SNDP ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ/ လိူင်ႈ ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးၼေႃႇ ၽူႈၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လုမ်ႈၾႃႉ တီႈမိူင်း USA လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇ ႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ပၢင် တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၵေႃႈၼမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈၼမ်လႄႈ ၶႃႈၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၽွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးသေ ၸင်ႇ ဝႃႈ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇဝႃႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း/ၼႂ်းမိူင်း တွပ်ႇပၼ်တၢင်းႁၼ် သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်မီးၼိူဝ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇလႂ်လီ ဢမ်ႇလီ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇလႂ် ႁဵတ်းတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၵၢင်ၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈတွပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်း တေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႊထိူဝ်ႊ ပိူဝ်ႊ/ လိူၼ်ၼႃႈသဵင်ႈ”- ဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး/ ၸၢဝ်းတႆး တွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်မႃး သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉ မီးတႄႉ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉသေ တေယူႇတီႈ တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လုမ်ႈၾႃႉ ဢဝ်ၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ယူႇတီႈသဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တွပ်ႇလၢတ်ႈမႃးပၼ်ၼၼ်ႉ တေႁုပ်ႈၵၼ်သေ ပိုၼ် ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးပၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
“ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉတႄႉ။ သင်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်း တွပ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းၼၼ်ႉ တေႁူႉၶေႃႈမုလ်းမႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇမိူင်းတႆး ဢၼ်လႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းတႄႉႁႃႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းတႄႉႁႃႉ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၸုမ်းလႂ်ႁဵတ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းတႄႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်း မိူင်းႁဝ်း ၵမ်ႉထႅမ်ၸုမ်းလႂ် ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၸုမ်းလႂ် သင်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ တွပ်ႇမႃးၼမ်ၼမ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈႁူႉၶေႃႈမုလ်းသေ တေၸၢင်ႈ ၸူၵ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႄဝႃႈ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶႂ်ႈလႆႈသင်တႄႉတႄႉ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ”- ၸၢႆးၼေႃႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉ ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ၊ ၵျႃႊပၢၼ်ႊ၊ ၼေႃႊဝုၺ်ႊ၊ သိင်ႊၵပူဝ်ႊ၊ တဵင်ႊမၢတ်ႊသ်၊ ဢင်ႊၵလၼ်ႊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိၵ်ႇထႅင်ႈ လၢႆလၢႆမိူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ/ လိူင်ႈဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယူႇယၢမ်းလဵဝ် ။


text:
Monday, May 16, 2016
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးယၢၼ်မိူင်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးတင်းသဵင်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၽူႈႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ၼႂ်းပီ 2016
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးယၢၼ်မိူင်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးတင်းသဵင်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸဝ်ႈဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး B.A M.A လႄႈ ပေႃႈဢွၵ်ႇလူင် Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ Ph.D ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃ ဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်းၶဝ် မွပ်ႈဢၢပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် တီႈဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ဝၼ်းတီႈ 15/5/2016 တင်ႈတႄႇၵၢင်ၼႂ် တေႃႇထိုင်ဝၢႆးဝၼ်း 3 မူင်းၼႆႉ တင်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်း ၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ ၸိုင်ႈထႆး လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးယႂ်ႇလူင်သေ ၼႂ်းၼႆႉ ပေႃႈဢွၵ်ႇ လူင် Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ႁဝ်းၵေႃႈ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး Ph.D ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ လႄႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသင်ၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး (20) ၸဝ်ႈ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢၼ် ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး M.A သၢမ်ၸဝ်ႈ လႄႈ B.A (17) ၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းပၢင်ႁပ်ႉၸုမ်ႈၼႆႉ မီးမုၵ်ႉၸုမ်းတႆးလၢႆလၢႆၸုမ်း ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ လႄႈ ၸုမ်းဝေယႃဝိၸ်ၸ လၢႆလၢႆၸုမ်း မႃးၵႃႈၼႄ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး သေဢမ်ႇၵႃး မႃးၸႃၵလဵင်ႉလူပႃး ပီႈၼွင်ႉၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ (16.30 – 19.00) မူင်း၊ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပႃး ပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပေႃႈဢွၵ်ႇလူင် Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၼၼ်ႉထႅင်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းပေႃႈဢွၵ်ႇလူင် Dr.ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၼႆႉ မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၼ်ႁႅင်းၼမ်လၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ်လၢႆလၢႆၸဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁူမ်ၸူမ်းပႃးထႅင်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေမီး Most Ven. Prof. Dr. Brahmapundit ႁူဝ်ၼႃႈလူင် ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃ ၸုလႃးလူင်းၵွၼ်း၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ꩪမ်မသႃမိ (Oxford) ၽူႈၵေႃႇတၢင်ႈ ၸၼ်ႉ ၸွမ်ၿုတ်ႉထ၊ မိူင်းတႆး၊ Phra Sophonvachirabhon, Vice Rector for Foreign Affairs ၊ ၸဝ်ႈ သြႃႇမႁႃၺႃၼိၼ်တ ၸဝ်ႈ ၵွၼ်းဝတ်ႉ၊ ဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး၊ ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ဢူးဝိၼ်းမွင်ႇ ႁူဝ်ၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မၢၼ်ႈ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ လႄႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ပေႃႈမႄႈဢွၵ်ႇတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး၊ ႁူမ်ႈပႃးၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တၢင်းမူတ်းမီး (426) ၵေႃႉသေ ဝၢႆးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းႁူမ်ၸူမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈပၢင်ႁူမ်ၸူမ်း လႄႈ ၽူႈ ယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ထၢႆႇႁၢင်ႈတီႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ႁုပ်ႈသိမ်းပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၶၢဝ်း ( 19.30) မူင်းၼၼ်ႉလႆႈလီငၢမ်းၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်း မီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
Posted by တႆးၼုမ်ႇ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၶဝ်ႈလၵ်ႉသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆ ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း (KNU) မိူင်းယၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 1 July 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ (409) တပ်ႉၽႄ (3) ႁူမ်ႈတင်း တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် BGF (1014) လႄႈ တပ်ႉၸုမ်း (1) KNU/KNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽႃးဢၢၼ်ႇ မိူင်းယၢင်း ဝႃႈၼႆ၊ ဝၢႆးသေသွင်ၽၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ် လႄႈ မၢၵ်ႇလူင်ၵႂႃႇတူၵ်းသႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလင်ၼိုင်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵုင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽႃးဢၢၼ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၶဵင်ႇၽြႃး ဢိၵ်ႇတင်း လင်ၶႃးႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 June 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမရ (402) ၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈၼတီႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈပေႃးပေႃးထ လႄႈ ဝၢၼ်ႈဝႃႇမီႇၼူဝ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၼႃႈတီႈတပ်ႉၸုမ်း (5) KNU/KNA ၸႄႈတွၼ်ႈၽႃပုၼ်ႇ လႄႈ တပ်ႉၸုမ်း (1) KNU/KNLA သေ လၵ်ႉဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင် ဢိၵ်ႇတင်း ငိုၼ်းတွင်း ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ တႃႇ 39 လင်ႁိူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ငိုၼ်းတွင်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 11,460,000 (သိပ်းဢဵတ်းလၢၼ်ႉသီႇသႅၼ်ႁူၵ်းမိုၼ်ႇ) ပျႃး၊ ၵႆႇ 19 တူဝ်၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် 11 ထူင်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် 1 ပူင်း၊ သိူဝ်ၶူဝ်း 70 ၽိုၼ်၊ မေႃႈၶဝ်ႈ ဝၢၼ်ႇၽၵ်း 14 လုၵ်ႈ၊ ဢူႇ 1 ဢၼ်၊ ဝႂ်တိူမ်းငိုၼ်း 1 ဢၼ်၊ သိမ်းၾူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢတ်ႉၾူၼ်း 3 ဢၼ်၊ ၽႃႈမႆ 12 ၽိုၼ်၊ ၸၢၵ်ႈၶႂၢၵ်ႈသဵင် ဢမ်ႇၼၼ် သွင်းပွၵ်ႉ 3 လုၵ်ႈ၊ ၶိူင်ႈထိင်းၾႆး 1 ဢၼ်၊ သႅင်လႅတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သူဝ်ႇလႃႇ 3 ၶႅပ်း၊ ၾူၼ်း 1 လုၵ်ႈ၊ သၢတ်ႇ 5 ၽိုၼ်၊ ပဵတ်း 1 တူဝ်၊ ပႅတ်ႇထရီႇ 1 လုၵ်ႈ၊ ပႄႉ 7 တူဝ်၊ ၵွၵ်းငိုၼ်း 1 လုၵ်ႈ၊ ၽႃႉ 4 မၢၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – Thoolei News
Photo – Thoolei News
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း