text:
(ၶ) တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢၼ်ထူၼ်ႈသွင်
- Details
- Category: ၶ
- Published on Sunday, 31 July 2016 07:53
- Written by Shanyoma
- Hits: 88
(ၶ) တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢၼ်ထူၼ်ႈသွင်
ၶႃ
ၶႃ(n) ၶိူင်ႈတူဝ်တူၼ်ၵူၼ်း၊ သတ်းပွတ်းတႂ်ႈပိူင်ၼိူင်ႈ။ ဢၼ်ၽၢၺ်ႇၼိူဝ်ႁူဝ်ၶဝ်ႇ။ တီႈတမ်းသင်ႉတီႈယၼ်။ ၶႃၵွၺ်ႈ၊ ၶႃတူင်ႇ၊ ၶႃလၢၵ်ႈ၊ ၶႃႁၵ်း၊ ၶႃႁၢၼ်ႈ၊ ၶႃႁၢၼ်ႈၶႃႁုၵ်း၊ ၶႃၶႄႉ၊ ၶႃၶုၵ်း၊ ၶႃၶွၵ်း၊ ၶႃၶႅင်၊ ၶႃၶတ်း၊ ၶႃၶိုၼ်ႈၶႃလွၵ်ႈ၊ ၶႃလိုၼ်၊ ၶႃလိပ်ႈ၊ ၶႃလူႉ၊ ၶႃၵၢၺ်ႉ၊ ၶႃၵၢင်ႇ၊ ၶႃၵဵင်း၊ ၶႃၵူၼ်၊ ၶႃမၢၵ်ႇလေႃႉ၊ ၶႃလင်၊ ၶႃလူင်၊ ၶႃၵူၼ်း၊ ၶႃၵၢၺ်း၊ ၶႃၵၺ်ႇ၊ ၶႃၵွင်ၵၺ်ႇ၊ ၶႃတင်ႇ၊ ၶႃၶူၼ်၊ ၶႃလဝ်း၊ ၶႃလူင်၊ ၶႃယွမ်။ ၶႃႁၵ်းမီးၵူႊမၢၼ်ႈ၊ ၶႃႁၢၼ်ႈမီးၵူႊမိူင်း။ ၶႃၼႃႈဢမ်ႇမၢတ်ႈတၢၼ်ႇၶႃလင်။
ၶႃ=ပွတ်းတွၼ်ႊတူဝ်ၵူၼ်း ပွတ်းတႂ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႊ ပွတ်းငဝ်ႈ တိၼ်၊ ၽၢႆၼိူဝ်ႁူဝ်ၶဝ်ႇ၊ ၽၢႆတႂ်ႈၵုမ်ႇၵူၼ်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊၸုၵ်း၊ ယၢင်ႈ၊ တမ်းပႆ။ (ၶႃ၊ ၶႃလဝ်း၊ ၶႃလၢႆး၊ ၶႃသွင်ၶွၼ်၊ ၶႃသီႇၶွၼ်၊ ၶႃတင်ႇမႃႉ၊ ၶႃၵဵင်း၊ ၶႃၶႅင်) တၢင်းဢၼ် ႁဵတ်းႁၢႆႉ ငႅၼ်းၼဵၵ်း ၶတ်းသၢၼ်တေႃႇ တၢင်းၵၢင်ၸႂ်၊
-တၢင်းဢၼ် လႆႈၵၼ်ႈယူႇ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ တၢင်းဢၼ် ႁဵတ်းလွင်ႈတဵၵ်းငႅၼ်း၊ တၢင်းႁဵတ်းႁၢႆႉလႆႈ မဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ပၼ်တၢင်းယၢပ်ႇ တီႈတူဝ်ၸႂ်။ (ၶႃတူဝ် ၶႃၸႂ်၊ ၶႃၶေႃးႁဵတ်းလႆႈ တီႈၵၼ်)
-တၢင်းဢၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတမ်းပၢႆးမူႇၽိူၼ်ၶဝ်ႈ ႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ တႃႇၵိၼ်တႃႇယႅမ်ႉ။ (ၶႃၶဝ်ႈ၊ ၶႃၶဝ်ႈ ၶႃၼမ်ႉ၊ ႁႅၼ်းၽိူၼ်ၶႃၶဝ်ႈ၊ ၶႃၶဝ်ႈ လဵင်ႉပီႈၼွင်ႉ)
-သွင်ၵေႃႉ သွင်ဢၼ်၊ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ။ (ၶႃ၊ သွင်ၶႃ၊ သွင်ၶႃ ၽူဝ်မေး၊ သွင်ၶႃ သွင်ၵေႃႉ၊ သွင်ၶႃ ပီႈၼွင်ႉ)
ၶႃ(v) တၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလၺ်ႈဢၼ်လီ၊ တၢင်းလီ၊ ၵူၼ်လီ။ ၶႃတူဝ်၊ ၶႃၸႂ်၊ ၶႃၼမ်ႉငိူဝ်ႈ၊ ၶႃၼမ်ႉၵူၼ်း၊ ၶႃၽီမၼ်း၊ ၶႃၼမ်ႉ မၼ်း၊ ၶႃၼမ်ႉၶမ်း၊ ၶႃငိုၼ်း၊ ၶႃၼမ်ႉငိုၼ်း၊ ၶႃၸိုၼ်း၊ ၶႃတွင်း၊ ၶႃယုတ်ႈ၊ ၶႃယူတ်းယူတ်း၊ ၶႃယႅတ်းယႅတ်း။
ၶႃ(n) ၵၺ်ႉၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ။ ၵၺ်ႉၶႃ၊ တူၺ်းတီႈၵၺ်ႉၼၼ်ႉ။
ၶႃ(v) တူၺ်းၵႃႇတီႈ "ႁႃ" ၼၼ်ႉ။
ၶႃႇ
ၶႃႇ(n) ၶူဝ်းၶိူင်ႈၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်၊ ၶူဝ်းၶိူင်ႈၼႂ်းသူၼ်ပိူင်ၼိူင်ႈ။ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူဝ်းမၢၵ်ႇတႅင်ၶဝ်ႈၶိုၼ်ႈ။ ၶႃႇပၵ်ႉ၊ ၶႃႇတႅင်၊ ၶႃႇမၢၵ်ႇ လွၺ်း၊ ၶႃႇထူဝ်ႇ၊ ၶႃႇမၢၵ်ႇၼမ်ႉတဝ်ႈ။
ၶႃႇ=ၶူဝ်းဢၼ် ပဵၼ်ယူင်ႉ၊ ပဵၼ်ၶႅင်း၊ ပဵၼ်ၶဵင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉသေ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၸႂ်ႉ၊ တႃႇဝႆႉၶူဝ်းသေလွင်ႈလွင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇႁႂ်ႈတူၼ်ႈသေမဵဝ်းမဵဝ်း လႆႈတိူၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ။ (ၶႃႇ၊ ၶႃႇၾႆး၊ ၶႃႇၽၵ်းပၵ်ႉ၊ ၶႃႇ...)
-တၢင်းဢၼ် ပွႆႇဝၢင်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၵႂႃႇ၊ ပၼ်ၵႂႃႇ ယူႇၸွမ်းပိူၼ်ႈ၊ ပၼ်ပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း။ (ၶႃႇႁႂ်ႈ၊ ၶႃႇလုၵ်ႈၶႃႇလၢင်း၊ ၶႃႇႁႂ်ႈၵႂႃႇ)
-ၶိူဝ်းတူၼ်ႈႁဵဝ်း မဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်မၼ်း ၸႂ်ႉတႃႇပဵၼ်မီႇမိူတ်ႇၽၵ်းလႆႈ။ (ႁူဝ်ၶႃႇ၊ ႁူဝ်ၶႃႇသႂ်ႇၽၵ်း)
-တၢင်းဢၼ် သမ်ႇတေႃႇပိူၼ်ႈ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶႃႇၵႄႇ၊ ၶႃႇလႃႇၵႄႇ)
-တၢင်းဢၼ် ၶူဝ်းမဵဝ်းသႅၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ ၼႅၼ်ႈၼႃ လႆႈယဵၼ်းလၢႆႊပဵၼ် ၼမ်ႉၵႂႃႇ၊ တၢင်းဢၼ်ၸိူမ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂႃႇ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶႃႇ၊ ၶႃႇပဵၼ်ၼမ်ႉ၊ ၶႃႇပဵၼ်ၼမ်ႉလဵၵ်း...)
ၶႃႇၽၺ်း (n) ဢၼ်ႁဵတ်းၶႅင်းသီႇၸဵင်ႇၽႅၼ်ၼိူဝ်ၽၺ်း၊ တီႈဝၺ်ႉၶူဝ်းၵိၼ်ၶူဝ်းယႅမ်ႉ။
ၶႃႇ(v) တူၺ်းၵႃႇတီႈ "ယၢၺ်ႈ" ၼၼ်ႉ။
ၶႃႇၵွင်ႉၶႃႇၵႄႇ (v) တၢင်းဢၼ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်။
ၶႃႉ
တၢင်းဢၼ် လၢတ်ႈလွင်ႈၸိုဝ်ႈပိူၼ်ႈ၊ လိူင်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇလီ။ (ၶႃႉၸိုဝ်ႈ ၶၢႆသဵင်၊ ၶႃႉၶိူဝ်း၊ ၶႃႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ ၶႃႉၶၢႆ၊ ၶႃႉႁၢႆႉ)
-တၢင်းဢၼ် ၵူမ်ႈၵွမ်းၼွမ်းတမ်ႇၸူးတေႃႇၵၼ် မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶႃႉယႃႉ ၵူမ်ႈၵၢၼ်းတေႃႇၵၼ်)
ၶီ
တၢင်းၼႅင်ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၸႂ်မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ တၢင်းမႆႈမဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ယွၼ်ႉတႃႇသေလွင်ႈလွင်ႈ။ (ၶီ၊ ၶီၸႂ်၊ ၶီၼႅင်၊ ၶီမႆႈ၊ ၶီငဝ်၊ ယိၼ်းၶီ)
-တၢင်းဢၼ် မႆႉမူဝ်ႇတင်းလၢႆ မီးမွၵ်ႇယဝ်ႉ တၢႆသူင်းၵႂႃႇ။(မႆႉၶီ၊ မႆႉမူဝ်ႇ မႆႉသၢင်းၶီ)
ၶီႇ
တၢင်းဢၼ် ယူႇၽၢႆႇၼိူဝ်၊ ယူႇၽၢႆႇၼႃႈ။ တၢင်းဢၼ် ဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်း တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈၼေ။ (ၶီႇ၊ ၶီႇၸၢင်ႉ၊ ၶီႇမႃႉ၊ ၶီႇလူတ်ႉၶီႇ ၵႃး။ ၶီႇႁူဝ်သိုၵ်း၊ ၶီႇသိုၵ်း)
ၶေႊ
လႅၼ်းၼမ်ႉလူင် မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶေႊ၊ လႅၼ်းၶေႊ)
ၶႄ
တၢင်းဢၼ် သၢၼ်မႆႉသၢၼ်တွၵ်ႇပဵၼ်ႁူး။ (သၢၼ်တႃၶႄ၊ တႃၶႄတႃလႅဝ်)
-ၶိူင်ႈၶူဝ်းဢၼ်လႃႊၼမ်ႉၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇတီႉပႃ မဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊတူပ်ႉၸၢင်ႊႁုပ်ႈသေ ဢဝ်ၵႂႃႇပႃးပႆလႆႈ။ (ၶႄဝၢၼ်ႇ၊ ၶႄႁၢင်ႇ၊ ၶႄထီႇ၊ ၶႄမွင်းၵၢင်ပႃ)
-တၢင်းဢၼ် ႁႄႉႁၢမ်ႈတတ်းၵၢင်ဝႆႉ တႃႇယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ၵႂႃႇမႃးတိတ်းၸပ်းတေႃႇၵၼ်ငၢႆႈ။ (ႁူဝ်ႉတႃၶႄ၊ လဵၵ်းတႃၶႄ၊ ၶႄၼၢင်၊ ၶႄၵၢင်၊ ၶႄလွမ်ႉ...)၊ ၶႄၽေး၊ ၶႄႁႄႉ)
ၶႄႇ
ၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၵူၼ်း ၶိူဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶႄႇ၊ ၵူၼ်းၶႄႇ၊ ၶႄႇလူင်)
-ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်သီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၼိူင်ႈ။ (ၸဝ်ႈၶႄႇ၊ ၶုၼ်ၶႄႇ၊ သႂ်ႇၸေႃးၶႄႇ)
ၶႄႈ
မႆႉမူဝ်ႁႅင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်ၽိုၼ်း။ (ၶႄႈ၊ ၶႄႈၽိုၼ်း)၊ တၢမ်ၶႄႈ၊ ၽိုၼ်းၶႄႈ။
-ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶူဝ်းမိၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်းဢႃႈပုမ်ႇတႆး။(ၶႅၼ်ႇၶႄႈ)
-ၵၢၼ်ႈၾႆး ဢၼ်လႆႈၸၵ်းမႆႉမူဝ်ႇႁႅင်ႈ ႁဵတ်းသိၵ်ႈ၊ မတ်ႉတုမ်ႊၵၼ် ၸပ်းၾႆးတႆႈၵႂႃႇၵၢင်ၶိုၼ်း။ (ၵၢၼ်ႈၶႄႈ၊ တႆႈၵၢၼ်ႈၶႄႈ၊ ၸပ်း ၾႆးၵၢၼ်ႈၶႄႈ)
ၶႄး
ၶေႃႈၸႂ်ႉ တႃႇလၢမ်းလိမ်းလၢတ်ႈ၊ ဢၼ်ထၢင်ႇတေၸၢင်ႊပဵၼ် ၸၢင်ႊမီး။ (ၶႄးၶႄး၊ ၶႄးတေၸႂ်ႈယူႇ၊ ၶႄးတေပဵၼ်ယူႇ၊ ၶႄး တေႁူႉႁိုဝ်၊ ၶႄးၸၢင်ႊလီယူႇ)၊ တီႈဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်ႇ ပႆႇလႅင်းၸႂ် တိုၵ်ႉငမ်းငဝ်းယူႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉ"ၶႄးၶႄး" ၼႆယဝ်ႉ။
-ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိူင်ႈ။ (ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶႄး)
ၶႄႉ
တၢင်းဢၼ် တႃႉသဵင်ႇၵၼ်(ၶဵင်ႇၵၼ်)၊ တၢင်းဢၼ် လႆႈၼေလမ်ႉၵတ်ႉသေလွင်ႈလွင်ႈ တႃႇပေႉလႆႈ။ (ၶႄႉၵၼ်၊ ၶႄႉသဵင်ႇ၊ ၶႄႉ တူၺ်း)
-တၢင်းဢၼ် လႆႈသဵၵ်ႉလႆႈသဵင်ႇ။ (ၶႄႉႁႅင်း၊ ၶႄႉတၢင်းၵတ်ႉ၊ ၶႄႉမၢၵ်ႈမီး၊ ၶႄႉႁၢင်ႊလီ၊ ၶႄႉယူႇလီ)
ၶႆႈ
တၢင်းၸဵပ်းမဵဝ်းၼိူင်ႈ၊ တၢင်းဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ ထတ်းသၢင်ၸွမ်း၊ သိုပ်ႇထၢမ်သေသွၵ်ႈႁႃ၊ ဝူၼ်ႉသွၵ်ႈသေႃႉႁႃ။ (မိူၼ်ၼင်ႇ-ႁူဝ်ၶႆႈႁူဝ် မဝ်း၊၊ ၶႆႈၸႂ်၊ လမ်းၶႆႈၸွမ်းလင်)
ၶႆႊ
မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼေၶိုၼ်း၊ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၼိူင်ႈဢၼ်သေ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈၼေ။ (မိူၼ်ၼင်ႇ-မွၵ်ႇၶႆႊ၊ ၶႆႊၼေ၊ ၶႆႊပုမ်ႇၶႆႊပိုၼ်း)
ၶွႆႈ
ၸူဝ်ႊပၢၼ်သုတ်းသဵင်ႈ/သဵင်ႈၵၢမ်ႇ/တၢႆ/ၼွၼ်းၽႄး/လပ်ႉလွႆငိုၼ်းလွႆၶမ်း/ၵၢမ်ႇသုတ်း၊ ထိုင်တီႈသုတ်း၊ ထိုင်တႃႈ။
ၶၢႆး
တၢင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ၊ ဢဝ်ဢွၵ်ႇ၊ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇ၊ တႃႇပူၼ်ႉဢွၵ်ႇ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၼိူင်ႈ။
-လိၼ်ပိူဝ်ႉပႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဢုင်ပဵၼ်ၼမ်ႉ၊ ၸေႃႉၸႄႉၸိုဝ်ႉၸႃႉ။
ၶႂၢႆး
ၼိူင်ႈၶိုင်ႈ။ ပၢႆၶိုင်ႈ၊ ယွမ်းၶိုင်ႈ၊ မီးၶိုင်ႈ။ (ၵွၵ်းၶႂၢႆး၊ ငိုၼ်းၶႂၢႆး၊ ပၢႆၶႂၢႆး)
ၶႂ်ႈ
ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်မီးဝႆႉ၊ ဢေႁႃဝႆႉ မုင်ႈမွင်း တႃႇတေလႆႈပဵၼ်။ ႁႂ်ႈပဵၼ်-(မိူၼ်ၼင်ႇ-ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ၊ ၸႂ်ၶႂ်ႈ၊ ၶႂ်ႈၵိၼ်)
ၶင်း
ပွင်ႉဢွၵ်ႇသဵင် လွင်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇ/မႅၼ်ႈ/သူႈ။
ၶင်ႉ
ပၢၼ်ႉဝႆႉ၊ ၶမ်ဝႆႉ၊ ဢမ်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇလႆႈ၊ ၵိုတ်းသဝ်းဝႆႉ။
ၶၢင်း
ယူႇၶႅပ်ႇဢႅပ်ႇၸမ်၊ ၾႃႁွမ်း မေးၼၢင်း/ၵေႃႉႁၵ်ႉ သဵင်ႇၵၼ်တၢမ်းၵၼ်ဝႆႉ။ ပွႆႇဝၢင်းပၼ်။
ၶၢင့်
ပၼ်သုၼ်ႇ၊ ႁူ့ၸွမ်းလႆႈၸႂ်၊ ပွႆႇၽႃႈ၊ ဝၢင်းပၼ်။
ၶွင်
ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉလူင် ဢၼ်ၵိုၵ်းဝႆႉပိုၼ်းတႆး။ (ၼမ်ႉၶွင်၊ ၼမ်ႉမႄႈၶွင်)
-ၶေႃႈၸႂ်ႉ တႃႇၼေၶိူင်ႈၶူဝ်းပိူင်ႇ၊ ၶူဝ်းဢၼ် မီးတၢင်းပိူင်ႇ။ (ၶွင်ၽႂ်၊ ၶွင်ၶဝ်၊ ၶွင်မၼ်း)
-ၶေႃႈၸႂ်ႉတႃႇတႅၵ်ႈၼေ လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇပဵင်းၸႂ်မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ ၸႂ်ႉတီႈဢၼ်တၢင်ႇၼေလွင်ႈၶိုၼ်း။ (ၶွင်မၼ်းလၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆယိုင်)
ၶွင်ႇ
သီဢၼ် မီးငဝ်းၶၢဝ် လႄႈ လႅင် လေႃးၶူၼ်းၶဝ်းဝႆ့လီငၢမ်း။ (ၶွင်ႇ၊ ၶွင်ႇၸၢင်၊ ၶွင်သွင်ႁွင်၊ ၶွင်ႇၼုမ်ႇ၊ ၶၢဝ်ၶွင်ႇ)
ၶေႃႈၼေတၢင်းၵတ့်ၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးငဝ်းမႂ်ႇသုင် ၶိုၼ်ႈသင့်မႃး မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶွင်ႇ၊ ၵတ့်ၶွင်ႇ၊ ၶွင်ႇမႃး)
တၢင်းလဵၼ်ႈၾိင်ႈတႆး မဵဝ်းဢၼ်လႆႈမီး ၵေႃႉၾၢႆႇႁေ့တတ်း လႄႈ ၵေႃႉၾၢႆႇၶတ်းၸႂ်လတ်းၶၢမ်ႈ ႁႂ်ႈပူၼ့်ၼၼ့်။ (လဵၼ်ႈၶွင်ႇ၊ ၶွင်ႇႁေ့၊ ၶွင်ႇတႃးတီး၊ ၸေးၶွင်ႇ)
ၶွင်ႈ
တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇပူၼ့်လႆႈသေ လႆႈတိူဝ့်တေႃႇၺႃး။ တၢင်းဢၼ် ၵႂႃႇတေႃႇမႅၼ်ႈ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇထၢင်ႇသေ ပဵၼ်၊ ဢၼ်ဢဝ် တိၼ် သေ ၵိတ်ႇတေႃႇၺႃး၊ တၢင်းဢၼ် ၵႂႃႇတိူဝ့်ၺႃးမႅၼ်ႈ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶွင်ႈၺႃး၊ ၶွင်ႈသႂ်ႇ၊ ၶွင်ႈၸူဝ်ႈ၊ ၶွင်ႈမႅၼ်ႈ)
တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈထူပ်း၊ တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇသၢင်ႇတေႃႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်။ (ၶွင်ႈၶမ်၊ ၶွင်ႈၵိတ်ႇ၊ ၶွင်ႈယၢၵ်ႈ)
ၶူဝ်းၶိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၼင်ႇဢႅပ်ႇ၊ ၼင်ႇတိူၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပႃးမီးႁွင်ႈလဵၵ့်ဢွၼ်ႇ တႃႇသႂ်ႇ တႃႇဝႆ့ၶူဝ်းသေမဵဝ်းမဵဝ်း၊ တႃႇၸႂ့် ပုၼ်ႈ သေလွင်ႈလွင်ႈ။ (ၶွင်ႈ၊ ၶွင်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၶွင်ႈၸေႈ၊ ၶွင်ႈဢႅပ်ႇ၊ ၶွင်ႈဢိူပ်ႇ၊ ၶွင်ႈၶႆႇ၊ ၶွင်ႈတိူၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၶွင်ႈသႂ်ႇ)
ၶူဝ်းဢၼ် ၸႂ်ႉတႃႇဢဝ်ၼမ့် တဵၵ်းၼမ့်၊ ဢၼ်ဢဝ်ၼမ့် သႂ်ႇၼမ့် တၵ်းၼမ့်လႆႈ။ (ၶွင်ႈၼမ့််၊ ၶွင်ႈတဵၵ်းၼမ့်၊ ၶွင်ႈၵွၵ်း၊ ၶွင်ႈပုင်း)
ၶွင်း
ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝၢၼ်ႈသူၼ် မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶွင်း၊ ႁူဝ်ၶွင်း၊ ပူႇၶွင်း)
တၢင်းဢၼ် လႆႈဢွၼ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ယွႆႈယဝ့်။ (ၶွင်းၵၢၼ်၊ ၶွင်းၸႂ်)
ၶွင့်
တၢင်းဢၼ် ပဵၼ်ၸၼ့်ပဵၼ်ႁွင်ႈ ပဵၼ်လုၵ်းသေ မီးၶေႃၽႂ်မၼ်း၊ တၢင်းဢၼ်မီးတၢင်းၶၢတ်ႈၶွပ်ႇ ၶၼ်ႈၶႅၼ်ႈဝႆ့ တႃႇသေလွင်ႈ လွင်ႈ။ (ၶွင့်ၼွၼ်း၊ ၶွင့်ဢၢပ်ႇၼမ့်၊ ၶွင့်လိုဝ်ႈ၊ ၶွင့်ၶႅၵ်ႇ)
ငဝ်းလၢႆး တၢင်းဢၼ်တူၵ်းၶမ် ဢၼ်ၵိုင့်ၵၢင့်ဢမ်ႇၵေႈလိတ်ႈလႆႈသေ တေႃႇပေႃးႁၢဝ်ႈယူႇ။ တၢင်းႁူပ့်ၺႃး လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ၶွင့်ၶမ်၊ ၶွင့်မႅၼ်ႈ၊ ၶွင့်ၶတ်း)
ၶွင်ႊ
ၶေႃႈၸႂ့်တၢင် မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈပွင်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၽွင်ႈ၊ မၢင်ႊၽွင်ႈ၊ သေဢိတ်း(ၶွင်ႊ၊ ၶွင်ႊၼိူင်ႈ)
...တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ...


c: text/html

text:
Seen here are Shwezin Tipitaka Sayadaw Dr. Ashin Gandhamalalankara (1st from R), Hon. PhD (MCU) and Venerable Dr. Pannyananda, Hon. PhD (MCU) (2nd from R) at SSBU.Read more
Category: News in Myanmar
OBV abbot Venerable Dr K Dhammasami working with Sitagu Sayadaw
OBV abbot Venerable Dr K Dhammasami working with Sitagu Sayadaw Most Venerable Dr Ashin Nyanissara preparing for The World Buddhist Peace Conference to be held at Sitagu International Buddhist Academy, Sagaing, […]Read more
SSBU academic seminar t & opening ceremony Feb 6-7 2016
Feb 6-7 2016, Venerable Prof. Dr. I. Indasara Thero (L), PhD, former vice-chancellor of Buddhist and Pali University of Sri Lanka receiving SSBU publications after presenting a paper at the […]Read more
SSBU academic seminar t & opening ceremony Feb 6-7 2016
Vice President of Myanmar, His Excellency Dr Sai Mauk Kham (L) receiving presents from the SSBU founder (R) during the inauguration international seminar at SSBU on 6 February 2016. The […]Read more
ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ မိူင်းဢသ်ႇသမ် ၸဝ်ႈၶူးလူင် လူင်သုၶမိၼ်ႇတ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19-2-2016 ပီႈၼွင်ႉတႆးၽႃၵႄး မိူင်းဢသ်ႉသမ်ႊ ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီယႃး၊ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထႅဝ် ပႂ်ႉလွင်းမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ပွင်ပဵၼ်ပတိသၼ်ႇထႃႇရ ၵၢၼ်တွၼ်ႈႁပ်ႉၸဝ်ႈၶူးလူင် သုၶမိၼ်ႇတ (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) ၵမ်ႇမထႃၼႃၸရိယ ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် မျႅၼ်ႇမႃႇ ၊Read more
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19 လိူၼ် ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ 2016 ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶတွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရ ဢွၵ်ႉသၾိူတ်ႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး၊ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၊ ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဵဝ်ႇယဵမ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊Read more
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸိုင်ႈထႆး လူႇၶၢမ်ႇဝတ်ႉထုငိုၼ်းတွင်းတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးသိုၵ်း
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးၸိုင်ႈထႆး ၸိူဝ်းလႆႈၶဝ်ႈမႃးႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃ တီႈမိူင်းထႆး မီးမဵတ်ႉတႃႇဢီးလူၼိူဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းလႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ် ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း တေလူႇ ၶၢမ်ႇ ဝတ်ႉထု ငိုၼ်း တွင်း ဢိၵ်ႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇမိူဝ်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး တီႈမိူင်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။Read more
ပၢင်ပွႆးၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိင်ႇတႃႇၸႃႇရ ဝတ်ႉမိူင်းယေႃ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15 လိူၼ်ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ပီ 2016 ၼၼ်ႉသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈႁူမ်ႈၶဝ်ႈ သတ်ႉထႃးပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းယေႃ လႄႈ သတ်ႉထႃးတီႈၸမ်တီႈၵႆ တင်းသဵင်ႈ မွၵ်ႈ 1ႇ000 ၵေႃႉပၢႆ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၽဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိင်ႇတႃႇၸႃႇရ ၵမ်ႈၼမ်ႁွင်ႉၸဝ်ႈသြႃႇပီး ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉမိူင်းယေႃ ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇRead more
ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ထႃပၼၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ ဝဵင်းပၢင်လူင်
9.2.2016 ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ႁူမ်ႈလူၺ်းၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶဝ်လၢႆၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃးတၵ်ႈၵႃႇသတ်ႈထႃး ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ် တီႈၵႆ မႃးႁူမ်ႈႁဵတ်းတၢင်းလီ ထႃႇပၼႃႇ ၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႈ ၸင်ႇလႆႈမဵတ်ႈတႃႇ ဢဝ်တင်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်Read more
Opening The Shan State Buddhist University
ဝၼ်းထိ 7-2-2016 ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးႁဝ်းလႄႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး လႆႈတေႃႇသူႈတိုၵ်းဢဝ်ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း တီႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်သေ လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် တႃႇတေႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်Read more

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵူၼ်းၸၢဝ်းထႆးၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 90 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇတၢင်ႇဢၼ် မီး 10 ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် ဢိသ်လၢမ်ႇ 6 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉ ၶရိတ်ႉသျၢၼ်ႇ 3 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇတၢင်ႇဢၼ် သမ်ႉ မီးမွၵ်ႇ 2 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ မိူင်းထႆး ၼႆႉၵမ်ႈၼမ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ မိူင်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ၼႆယူႇ။Read more
Month: February 2016
သင်ႇၶၸဝ်ႈၸိုင်ႈထႆး ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ တႃႇတၢင်ႇထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း 5 ၶေႃႈ
ဝၢႆးသေသင်ႇၶၸဝ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ႁူမ်ႈၵၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “သင်ႇၶမတိ” ပုၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇထိုင်ၸူးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်ႈသၢင်ႈၵႂုႇၵမ်းလဵဝ် မီး 5 ၶေႃႈၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ-Read more
သင်ႇၶၸဝ်ႈမိူင်းထႆး လုၵ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ်
ဝၢႆးသေသင်ႇၶၸဝ်ႈမိူင်းထႆး လုၵ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 15 လိူၼ်ၾဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း 9ႉ00 တီႈဝၢင်းပုတ်ႉထမူၼ်းထူၼ်း ၸေႈတွၼ်ႈၼၶွၼ်းပထူမ် ၼၼ်ႉ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ တႅဝ်းႁူမ်ႈသင်ႇၶၸဝ်ႈ လၢႆမူႇၸုမ်း ႁူမ်ႈပႃးမူႇၸုမ်း ပုတ်ႉထပရိသၢတ်ႈ 4 မိူင်းထႆးပတ်းပိုၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းၵႅတ်ႉၶႄပႂ်ႉပႃးပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၸိုင်ႈထႆး၊ ၸုမ်းၽၢႆႉဝိၶျႃးၵၢၼ်ပိူဝ်ႈRead more
တေဢၢၼ်းဢဝ် ဝၼ်းဝိသႃႇၶပူးၸႃး ပဵၼ်ဝၼ်းလွတ်ႈပရိတ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾ
ၸဝ်ႈၶူးမေႃလူင် ၽရႃႉပရမ်ႇမႃႇၿၼ်ႇတိတ ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ပယူးရဝူင်းသႃဝၢသ်ႉ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်လူင်ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶၸိုင်ႈထႆး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်းရႃႇၸႃႇဝိတယႃးလၺ်း(မေႃးၸေႃးလေႃး) ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်သမႃးၶူမ်းသၽႃးႁူမ်ႈတုမ် ဝၼ်းဝိသႃၶပူးၸႃးဝၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၶွင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾ ၼႂ်းထႃႇၼ မူႇၸုမ်းတီႈၽိုၵ်းသႃၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁူမ်ႈတုမ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉRead more
ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ်တေႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃ လိၵ်ႈတႆးၵမ်းတီႈ40
ပၢင်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃ လိၵ်ႈတႆးၵမ်းတီႈ40 ယွင်ႈယေႃးဢူမုၼ်းငဝ်းၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ် ဢိူင်ႇတႃႈတွၼ်း ၸေႈဝဵင်းမႄႈဢၢႆး ၸေႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းမႂ်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းထိ 26-28 လိူၼ်ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ ပီ 2016 ပီသႃႇသၼႃႇ 2559 ဢွင်ႈတီႈၸတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ၵၢင်ၶူင်ႇဝတ်ႉမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ် မူႇတီႈ 7 ၼႆယဝ်ႉ။Read more
ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ထႃပၼၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ ဝဵင်းပၢင်လူင်
9.2.2016 ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉ ႁူမ်ႈလူၺ်းၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶဝ်လၢႆၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃးတၵ်ႈၵႃႇသတ်ႈထႃး ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ် တီႈၵႆ မႃးႁူမ်ႈႁဵတ်းတၢင်းလီ ထႃႇပၼႃႇ ၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႈ ၸင်ႇလႆႈမဵတ်ႈတႃႇ ဢဝ်တင်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်Read more
Opening The Shan State Buddhist University
ဝၼ်းထိ 7-2-2016 ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးႁဝ်းလႄႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တႆး လႆႈတေႃႇသူႈတိုၵ်းဢဝ်ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း တီႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်သေ လႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် တႃႇတေႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်Read more
ၶူးဝႃးပေႃႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်ႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး
ဝၼ်းထိ 6 လိူၼ်ၾဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃရီႇ 2016 ၶူးဝႃႈပေႃႈသိၼ်ထမ်း ဝုၼ်းၸုမ်ႈ မိူင်းၽူင်း ၸဝ်ႈၽူႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈ မီးသိလ် သမႃႇထိ ၽႃႇဝၼႃႇမၼ်ႈၵိုမ်း လႆႈယေႃးၶိင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး မီးတၵ်ႈၵႃႇသတ်ႉထႃး ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ်တီႈၵႆ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းRead more
An International Seminar on “Buddhism, Higher Education and Vision
06-02-2016 An International Seminar on “Buddhism, Higher Education and Vision” towards opening of Shan State Buddhist University (SSBU), Taunggyi, Shan State, Republic of The Union of Myanmar. Ven. Devinda Acting […]Read more
ၽူႈပွင်ၵၢၼ်လူင် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶမိူင်းထႆးမႃးၽႅဝ်တီႈတူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ
ၽရႃႉၽူမ်းၿၼ်းၻိတ်ႇ ဝတ်ႉပယူးရဝူင်းသႃဝၢသ်ႉ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်လူင် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶမိူင်းထႆးလႄႈ ၸဝ်ႈၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ၼရိၼ်တ သႅင်ႁိူင်း ၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ်လုမ်း ၽၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈ ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် လူင် ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း လႆႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈ ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ႁၢႆးႁူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်သႅမ်ႇမၼိူဝ်ႇလႄႈ ပၢင်ပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆဢေႃႈ။Read more


text:
ၼိူင်ႈၵေႃႉႁူႉၼိူင်ႈဢၼ် ၼိူင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိူင်ႈလွင်ႈ ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႃႈ လုၵ်ႉတၢင်းတီးပႅတ်ႉလူင်းမႃးၵေႃႈလူဝ်ႇ ꧦ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ ပဵၼ်ၵျွၵ်ႉ သႄႇ(ၾၢႆႁိၼ်လူင်)ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ တွင်ႇငူႇ(တူင်ဢူႇ)၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပၵူဝ်း(ပႃႇၵိူဝ်)၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉဝႃႈတၵွင်း(တႃႈၵွင်)၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ(ပူးၵမ်ႇ)တီႈၼၼ်ႉလူဝ်ႇ ꧦ တီႈၼႆႈလူဝ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ပၢႆးပိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶဝ်သမ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ၊ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းလူင်တႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယၢမ်ႈဢၢၼ်ႇယၢမ်ႈတူၺ်း ပိုၼ်းၵူႊၶိူဝ်း ꧦမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၶႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်းဢၼ်လႂ် ပဵၼ်ငဝ်ႈၵဝ်ႉပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၶႃႈ? သမ်ႉႁၼ်မၢၼ်ႊၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်းၶဝ် ပဵၼ်ဢၼ်လႂ်ပဵၼ် ငဝ်ႈၵဝ်ႉပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်။
မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၼ်ႊဝဵင်းထီးၵျႅင်ႉ‘ၶိင်းဢူးပတေႃႇ’ထမ်ႇမၸႃႇရိယ(ၸၢၼ်ႉၶူး) ဝၢတ်ႉ မၸူဝ်းယိင်ႇ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမွၵ်ႇဝႃႈတေႉ “ဝဵင်းတႃႈၵွင်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႈဝဵင်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ ပဵၼ်ဝဵင်းတႆးလူင်တေႉ ꧦဢိူဝ်ႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇၵဝ်လႆႈၽတ်းဢၢၼ်ႇႁူႉႁၼ်မႃး တေႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးပျႅတ်ႉ“ၶိူဝ်းၽၢမ်း”လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းသဵတ်ႉတၵွင်း ယၢမ်းလဵဝ်မီးၼႂ်းၼေႇ မိူင်းပၢင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၽၢမ်းဢၵျၢင်ႉလု ဝဵင်းသဵတ်ႉတၵွင်းသေၶၢႆႉ(ယၢႆႉ)ပၢႆႈၶဝ်မႃးမိူင်းရ ၶႅင်ႇသေ ႁိုင်ယၢဝ်းၶၢဝ်းၼၢၼ်းမႃး ၵႂၢမ်းၵလႃးဝဵင်းသဵတ်ႉတၵွင်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁၢႆၵႂႃႇလွႆး ꧦသေ ၵွႆပၢႆဝၢႆး မႃး လႆႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၵႂႃႇလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇ ပူၵ်းသၢင်ႈတင်ႈမိူင်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁူဝ်း ႁူင် တီႈသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ မိူင်းတေႃႇမိူင်းၵႃႉၶၢႆၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ် တၢင်းလေႃႉတၢင်းဝူဝ်းတၢင်းမ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇမိူင်းပူးၵမ်ႇၶဝ်ၸၢႆး ꧦယိင်း ꧦ ၵေႃႈ ၵႃႇလိုဝ်ႈယၢင်ႉထင်သဝ်း မိူင်းရၶႅင်ႇၼမ် ꧦလၢႆ ꧦသေ ၶၢႆၶူဝ်းၵိၼ် ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတိုဝ်း တေ ဝႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူႊၽဝ်ႇၵူႊမိူဝ်ႈတၢင်ႇဢဝ်သိူဝ်ႈၽႃႈ ၶူဝ်းၵိၼ်ၶူဝ်းတိုဝ်း မႃးၶၢႆမိူင်းပူးၵမ်ႇ ၵူႊသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် မႃးၶၢႆမႃးသိုဝ်ႉ မႃးလိုဝ်ႈမႃးသဝ်းၼမ် ꧦလၢႆ ꧦ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽဝ်ႇၼၼ်ႉၶိူဝ်းဢၢႆႈၽၢမ်း ‘ပုင်ႇၼႃးပႅတ်ႉ’ၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈၸွမ်းမႃးၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းပိူၼ်ႈ သေ ၵိူတ်းယၢင်ႉလိုဝ်ႈသဝ်းၵႃႇ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႊသမ်ႇၵူႊမဵဝ်း ပႃႈၵမ်ႉၼမ်တေႉ ႁႃတူၺ်းပေႇ တၢင်ႇၵႃႇလႃး ၼႂ်းၸေႊၼႂ်းဝဵင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယူႇသဝ်းႁိုင်မႃးသေ တူၺ်းလၢမ်းထိုင်မၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ မၢၼ်ႈၸွၵ်ႇ မၢၼ်ႈၸဵင်ႇ ၵႃႇၼမ်လၢႆမႃးသေ သၢႆသိူပ်ႇသၢႆ ၶိူဝ်းသိူပ်ႇၶိူဝ်း ၵူၼ်းသိူပ်ႇၵူၼ်းမႃး ထႅင်ႈတိၵ်း ꧦ လၢႆးတူၺ်းပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃးၶဝ် ၸိူဝ်းမၢၼ်ႇၵေႃႈမၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းမႅၼ်ၵေႃႈမႅၼ်သေမႃး ယူႇသဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၵ်ႉတူၺ်းၶူဝ်ႉၵျႃဝ်ႇ ၵဵင်းမၢၼ်ႈၵိင်းမိူင်း ၵဵင်းႁၢင်ႈ ၵဵင်းႁေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်သေ ႁိုင်ယၢဝ်းၶၢဝ်းၼၢၼ်းမႃး လၢႆၵၢပ်ႈလၢႆပၢၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃး (ၽၢမ်းယွၵ်း)ၶဝ် ၸင်ႇၶဝ်ႈလႆႈတီႈယူႇ ၸၼ်ႉသုင်သေ ၸင်ႇၸုင်ၸၼ်ၵၼ်မႃးၼမ် ꧦလၢႆ ꧦယဝ်ႉ ယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ်မႃးတၢင်းမိူင်းရၶႅင်ႇၶဝ်သေ သဵင်တၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတၢၼ်ႇ ꧦယဝ်ႉ သဵင်ၶဝ်ၵေႃႈမဝ်မႃး ဢမ်ႇပႃးသဵင်ၼၵ်း သဵင်ၵူင်ၶေႃး မိူၼ်သဵင်ရၶႅင်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးမႃးထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼေႃႇရထႃႇ ၸဝ်ႈၵျၢၼ်ႇသဵတ်ႉၸဝ်ႈၸေႇသူႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သေ ၸုမ်းၸိူဝ်းၽၢမ်းပုင်ႇၼႃးယွၵ်းၶဝ်သမ်ႉသႅၼ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၸမ် ꧦလႆႈ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃၵေႃႈမီးမႃးၼမ် ၸိူဝ်းလႆႈပဵၼ်ပူႇၵၢင်ႉႁဵင်ၵိၼ်မိူင်း ၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ ၵျူဝ်ႇၵိင်းၶိူဝ်းၸၢဝ်းတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈယွမ်းလူင်းမႃး ၵျူဝ်ႇၵိင်းပုင်ႇၼႃး ယွၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈမႃးသေ လႆႈယူႇႁွမ်းၸွမ်းၵၼ် တင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇလႄႈ လႆႈ ဢူမ်ဢိုၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလွႆး ꧦသေ ၸင်ႇဝႃႈလိၼ်ဢိုၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇႁၢႆ ၵူၼ်းဢိုၼ်ၵူၼ်းၼႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸင်ႇၸၢင်ႈႁၢႆၼႆ။
မိူၼ်ၼင်ႇၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၸူမ်ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၶိူဝ်းၽၢမ်းပုင်ႇၼႃးယွၵ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵွႆပၢႆဝၢႆးမႃး ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးယွၵ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ ꧦသေယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ ဢၼ်ၶႃႈၸဝ်ႈလႆႈဢၢၼ်ႇ ႁူႉႁၼ်မႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းသဵတ်ႉတ ၵွင်း တေႇငဝ်ႈၵဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႊမႃးၼႆၶႃႈယဝ်ႉ ၶႃႈၸဝ်ႈဢူးပတေႃႇ ဝဵင်းထီးၵျႅင်ႉ”။ ထတ်းသၢင်တူၺ်းၶႃႈလႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းႁဝ်းၶဝ် တေမိူၼ်ပဵၼ်တေႉယူႇၶႃႈႁိုဝ် ၼိူင်ႈ ၵေႃႉႁူႉၼိူင်ႈဢၼ် ၼိူင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိူင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶႃႈၸဝ်ႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတေႉ တေမိူၼ်ၼင်ႇ‘ဢူးပတေႃႇ’ လၢတ်ႈၼႆႉတေႉယူႇ ငဝ်ႈၵဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ လုၵ်ႉတီႈပုင်ႇၼႃးမႃး ပေႃးတေမႃႈထတ်းတူၺ်း ၸႃႇတိ ပီႇၸ လွင်ႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵိၼ်လႄႈ လွင်ႈလၢႆးတၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း လွင်ႈၸႂ်ဝႆႉၸႂ်ဝၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈၸႂ်ဢႃႇၵႃႇသမၢၼ်ႇၼၽႅၼ်သုင် ဝႃႈႁဝ်းၶိုၵ်ႉႁဝ်းၵျႃႉ ႁဝ်းမီးၵႃႈမီးၶၼ် ႁဝ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၵူၼ်းမႅတ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ဝႆႉဝၢင်းမဵဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႂ်မၢၼ်ႇၼပုင်ႇၼႃးၶဝ်ယဝ်ႉ ၵွႆးၵႃႈဝႃႈၶိူဝ်းပုင်ႇ ၼႃးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် မၼ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၶုၼ်ၸႂ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းယူႇပႃႈတႂ်ႈ ၶုၼ်ၵွႆး မၼ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းမေႃဢုပ်ႇမေႃလၢတ်ႈမေႃၽႅတ်ႉ(ပႅတ်ႉ)မေႃလႅၼ် မေႃလၵ်ႉ မေႃၵဝ်း ၽၢၼ်ႇတႃႇၸဝ်ႈၶုၼ်ၽၢၼ်ႇတႃႇၼႂ်းလူင် မၢၼ်ႈမိူင်း မေႃၽႅတ်ႉ မေႃလႅၼ်တေႃႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မေႃၵဝ်းႁႂ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးႁၢင်ႈႁေႃ လူႉလႅဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးၶဝ်ႁဵတ်း ပဵၼ်လႆႈ ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းၽီသွင်ၼႃႈၽႃႉသွင်ၶူမ်း ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၵဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးလူႉ လႅဝ်သေ ၶဝ်ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်လႆႈသေတႃႉၵေႃႈယႃႇ တႃႇမၢၼ်ႈမိူင်းတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ~
ၵွပ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈမဵဝ်းၶိူဝ်းၶုၼ် ပဵၼ်မဵဝ်းၶိူဝ်းယူႇပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်မဵဝ်းပုင်ႇၼႃးၶဝ်ၼႆႉ မေႃၽႅတ်ႉ (ပႅတ်ႉ)လႅၼ်လိင်ႇလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈဢမ်ႇသိူဝ်ႈယူဝ်း ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇ သူႈမီးပိုၼ်းမၼ်းမႃး ပိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉပဵၼ်ပိုၼ်းယူႇ ပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်ၵူၺ်း ၶိူဝ်းပႅမ်ႇမၼ်ႇၼပႅမ်ႇမႃႇ ပမ်ႇမႃႇၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈပုင်ႇၼႃးၵြႃးသဵတ်ႉတၵွင်းၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ပုင်ႇၼႃးရၶႅင်ႇ ၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ပုင်ႇၼႃး မိူင်းပူးၵမ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶဝ် ပဵၼ်ငဝ်ႈၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇသေ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ပဵၼ်မႃး မၢၼ်ႊ သဵင်ၼၵ်းလႄႈသဵင်ႈမဝ်ၵူၺ်း။
ဢမူၺ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ပုတ်ႈဢဝ်လႆႈၵႂႃႇလုမ်း ꧦယဝ်ႉ၊ လွင်ႈ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈငႄႈထုင်းမၢၼ်ႊၼႆၵေႃႈ ပႃးမႃးတီႈရၶႅင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်တီႈတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၼမ် ꧦ ၵမ် မႃးတီႈမွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈပႃး ဢဝ်မႃးတီႈယူဝ်းတြႃးၵေႃႈၶူၼ်း ဢဝ်မႃးတီႈတႆးယူၼ်း ဢဝ်ၶူၼ်းၶွင်တႆး ႁဝ်း ဢဝ်ၵဝ်းလေႃး ၶူၼ်းၵၼ်ပဵၼ်ဢၼ် ပဵၼ်မႃးၾိင်ႈငႄႈမၢၼ်ႊ ပမ်ႇမႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁႆႇ လွင်ႈတိုင်ႈ လွင်ႈၵႃႈလွင်ႈဝႅၼ်လွင်ႈၼုင်ႈလွင်ႈမႆႊၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလုမ်း ꧦယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လူင် ႁူဝ်းႁူင်တင်ႈၶိုၼ်ႈလႆႈမႃးၼႆႉ
- (1)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းတွင်ႇငူႇသေ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၶၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၵူႊၽၢႆႇ ꧦ မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1550။
- (2)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢွင်ႇၸေႇယ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇသေ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၶၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ထိုင်မိူင်းတႆး မိူင်းထႆး လၢႆတီႈလၢႆမိူင်း မိူဝ်ႈ ၶႉသႉ
- (3)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမင်းတုင်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢၼ်းတလေး သိုပ်ႇဢုပ်ႉ ပိူင်ႇမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈသၢင်းၶွၼ်ႇ ၶဝ်ႈငိုၼ်းၶဝ် မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1853-1878ႉ
- (4)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၵူၼ်းၶႃးၸႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်းၶွတ်ႇၾၼ်ႈၵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈသိုၵ်းသၢမ်သိပ်းသေ ၵႂႃႇႁဵ်းဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇပၢႆးသိုၵ်း ပၢႆးမိူင်း တီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇယဝ်ႉ သေ ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉၵေႃႈ မႃးသူၼ်းတုမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈၶိူဝ်း ꧦသေ ပူၵ်းတင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မႂ်ႇလႆႈမႃး မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1947 ၼီႈ ၽႅတ်ႉလႅၼ်ၵဝ်းသူႁဝ်းႁႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယဝ်ႉ။
- (5)ဢၼ်ၼႂ်းပိုၼ်းၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပထမမျႅၼ်ႇမႃႇၼႅင်ႇငၢၼ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼေႃႇရ ထႃႇၼႆၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ပိုၼ်းႁူၼ်လင်ၵႂႃႇ ယိပ်းၵမ်ဢဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်တေႉမၢၼ်ႇမၼ်း မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၼေႃႇရထႃႇ ၵျၢၼ်ႇသဵတ်ႉ ၸေႇသူႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢၼ် တႆးပဵမ်ႇယူႇ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ပၢၼ်ပုင်ႇၼႃးပႅတ်ႉ ပမ်ႇမႃႇမၢၼ်ႊၵွၼ်ႇ။ ၵွႆးၵႃႈဝႃႈ ပိုၼ်းတႆးပဵမ်ႇလႄႈ ၶိူင်ႊၶူဝ်း ၾိင်ႈငႄႈတႆးပဵမ်ႇၶဝ် ပမ်ႇမႃႇမၢၼ်ႊၶဝ် ယိပ်းၵမ်ဢဝ်လႆႈသဵင်ႈသေ ၶဝ်ၶႂ်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈပိုၼ်းၶိူဝ်း တႆးပဵမ်ႇသေ ဢဝ်ပဵၼ်ပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၵႂႃႇ ၸဵမ်ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတင်း သဵင်ႈ ၸဵမ်သၵ်းၵရဵတ်ႉ ၵေႃးၸႃႇၼႆၵေႃႈ ၶႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်သၵ်းၵရဵတ်ႉၶဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵဵင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မႅၼ်ႇမႃႇသၵ်ႉၵရဵတ်ႉၼႆဢိူဝ်ႈ သၵ်းၵရဵတ်ႉၵေႃးၸႃႇၼႆၵေႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပုၵ်ႉပႃးၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈၵေႃးၸႃႇမႃႇႁႃႇသၵ်ႉၵရဵတ်ႉသေ ၶိုၼ်းတေႇမႂ်ႇၵေႃးၸႃႇ သၵ်ႉၵရဵတ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး တေႃႇ ႁၢၼ်ႉၼႆႉ 1372 ၼီႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- (6)ၸဝ်ႈယွင်ႈၶွင်ၵႃႈ ၸဝ်ႈသႃႈ(ၼေး)ၶွင်ပေႃး ၸိူဝ်ႉမူင်ႈၵေႃႈမူင်ႈပႅင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းၵေႃႈ မႅင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်ႁၵ်ႉႁႅင်းပႅင်းလူၼ်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၵ်ႉၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈ လၢႆး ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း ႁၵ်ႉမၢၼ်ႈႁၵ်ႉမိူင်းၼႆႉ ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉမျႅတ်ႈလိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈတင်း သဵင်ႈ ꧦယဝ်ႉ။
- (7)ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၽႂ်ၵေႃႈမၼ်းႁၵ်ႉ လႆႈၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ မၢၼ်ႈမိူင်း ၵႂႃႇ သႃႇတၵလၵ်းထၢၼ်လူင်မၼ်း မီးမႃးမိူဝ်ႈၶႉသ 1429 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ပူၼ်ႉ ပႅၼ်ၶဝ်ႈ ၵဝ်းတိုၵ်းယႃႉႁိမ်ၸိင်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈ“ၵျူင်း”}(Career of Joan of Arc 1429, 31)ၼၼ်ႉ လႆႈၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ မၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၶၢမ်ႇႁေႉတိုၵ်းၾၼ်းလိုပ်ႈ ႁေႃႈသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်မႃးယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇၽိင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ သၢဝ်ၼၢင်းႁၢၼ်“ၵျူင်း”ၼႆၵေႃႈလႆႈၶၢမ်ႇဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တဵၵ်းသႅဝ်ႈမတ်ႉလႆႈၵႂႃႇသေ ဢဝ်မတ်ႉၸပ်းမႆႉၶွႆႇၶႃပေ ပုၵ်းၸပ်းလၵ်းတီႈၵေႈၵူၼ်းၼမ် ၵၢတ်ႇ ၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်တၢႆပႅတ်ႈႁႂ်ႈယဝ်ႉ။ ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးႁဵတ်းလူင်တေႉ ꧦၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်မေႈယိင်းဢွၼ်ႇ ၵူၺ်း ယင်းႁတ်းႁၢၼ်ပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းတေႉၵူၼ်း မၢၼ်ႇ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းတေပဵၼ်မႄႈၽိူဝ်ႉၽဵတ်ႇၽီၽၢင်းၵူၺ်း ဢဝ်ၶၢဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ သေ ပိုၼ်ၽေႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆယဝ်ႉ။ မၼ်းလုႁၢႆတၢႆဝၢႆးယဝ်ႉ ပီႊပွင်းသၢမ်ပၢၵ်ႇပီႊသေ ၶိူဝ်းၸၢဝ်းၵူၼ်းပႅင်ႇသဵတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇဝႃႈ“ၵျူင်း”ၼႆႉ ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်မႄႈၽိူဝ်ႉၽီၽႅတ်ႇၼႆၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵွပ်ႈၾိင်ႈ ငႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၶၢမ်ႇတိုၵ်းတေႃႇထိုင်လႆႈၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈ တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၢင်းယိင်း ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၾိင်ႈငႄႈမၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵေႃႉၼိူင်ႈဢိူဝ်း မၵ်းမၼ်ႈၼင်ႇၼႆသေ ပၼ်ၶႅပ်းၶူးၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်f(Saint)ႁႂ်ႈယဝ်ႉသေ ၸင်ႇလေႃႇသွၼ်းႁၢင်ႈ တွင်းၶီႇမ ယိပ်းၵမ်လႅဝ်းသေပူၵ်းတင်ႈတမ်းဝႆႉႁႂ်ႈ တီႈၶၢင်ႇၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- (8)မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈၶႉသ 1940ၼီႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉ“ၼပူဝ်ႇ လီႇယၢၼ်ႇ”ၵေႃႈ ၶၢမ်ႇႁေႉတိုၵ်းဢႅင်းၵလဵတ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်မႃးသေ တဵၵ်းသႅဝ်ႈလႆႈၵႂႃႇ ဢဝ်ၵႂႃႇၶင် ဝႆႉတီႈၶွၵ်ႈ “ၵုၼ်သိင်ႇႁႄႇလီႇၼႃႇ”သေ “ၼပူဝ်ႇလီယၢၼ်ႇ”ၵေႃႈ လႆႈလုႁၢႆတၢႆၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈ ၵုၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁိုင်လၢႆပီႊယဝ်ႉၸင်ႇဢဝ်ၶၢပ်ႈၵႃႇယမၼ်းမႃးမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉသေ ႁဵတ်းပွႆးသၢင်း ၶၢပ်ႈၵႃႇယႁၢင်ႊမၼ်းႁႂ်ႈတေႉ ꧦဝႃႈ ꧦသေ ၸၢဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပႅင်ႉသဵတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇယူၵ်ႉယွင်ႈပဵၼ်ဢႃႇ ၸႃႇၼီႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၼပ်ႉယမ်မႃး တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။
- (9)ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈၸင်းပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1545-46/47ၼၼ်ႉ ၶုၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးလႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းလွႆႊၸိုင်ႈ တႆးႁဝ်း တိုၵ်းပႃးထိုင် မိူင်းလၢဝ်း မိူင်းထႆး ၵႂႃႇယႃႉလုၵဝ်းလႅဝ် ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၾိင်ႈငႄႈၼႂ်း ႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ ၼႂ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်မီးၵႃႈမီးၶၼ် ယႃႉလုၵဝ်းလႅဝ်ပႃးၵွင်းမူးၽြႃး ဝတ်ႉၵျွင်း ၶွင်သိၼ် မဵဝ်းဢဝ်လႆႈၵေႃႈဢဝ်ၵႂႃႇ မဵဝ်းဢမ်ႇဢဝ်လႆႈၵေႃႈ ယႃႉလုၵဝ်းလႅဝ် ႁဵတ်းႁၢႆႉႁဵတ်းမိူၵ်ႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး မိူင်းထႆး လွင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းၼႆႉ လၢတ်ႈဢမ်ႇယဝ်ႉ ၶႆႊဢမ်ႇသဵင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢဝ်ၶူၵ်ႉတမ်တၢႆ တႅၼ်ႇတၢႆၵေႃႈႁဵတ်းလူင်ၵႂႃႇဝႃႈၼႆ ထႆးၶဝ်ယင်းတႅမ်ႈ ႁၢင်ႈၼေပိုၼ်းမၼ်းဝႆႉၵွၼ်ႇတေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ ထႆးၶဝ်ဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈသေ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃးဢဝ် သွၼ်ပႃးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၵွၼ်ႇ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးလႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တွင်ႇငူ+တင်း ဢွင်ႇၸေႇယသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ၸၢႆးယိင်းႁႃႈႁူၵ်းလၢၼ်ႉပၢႆ ꧦ တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ မၵ်း မၼ်ႈၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် ဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးထမ်ႇမလေႃးၵသေဢိတ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်တေတွင်းၵိုမ်းဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈ ၽူႈၶဵၼ်မိူၵ်ႈလိူင်းလူင် သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉၵႃႇၶၢဝ်းတၢင်း မိူဝ်းၼႃႈ လၢႆမုၼ်ႇသႅၼ်ပီႊၼႆၵေႃႈ ထၢင်ႇတႆးထႆးၶဝ်တေဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈလႃး ꧦယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႊၶဝ်ယူၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢႃႇၸႃႇၼီႇလူင်ႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
- (10)မီးထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈယူၵ်ႉယွင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်“မွင်ႇယဵတ်ႉ” ၼႆ မိူဝ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႉ ၶၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၵေႃႉလႂ် ဢွၼ်သိုၵ်းၵႃႇႁေႉၶတ်းတိုၵ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႉၵေႃႈ သုမ်းၵၢၼ်ႉမႃးသေ မႃးလဝ်ႈလၢတ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၸင်ႇႁွင်ႉ ဢဝ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်‘မွင်ႇယဵတ်ႉ’မႃးၼႂ်းႁေႃသေ လၢတ်ႈမွၵ်ႇဝႃႈ “ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ဢူးမွင်ႇယဵတ်ႉ ဢမ်ႇလိူဝ်သေမႂ်းယဝ်ႉ မႂ်းဢွၼ်သိုၵ်းသေၵႃႇႁေႉလႃႈ ပေႃးမႂ်းၵၢၼ်ႉသုမ်းဢၢႆႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၵၢၼ်ႉသုမ်းတၢင်းမိူင်းယဝ်ႉ။
(ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်မႁႃႇပၼ်ႇထုလတေႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း မိူင်းၵုၵ်ႉ သိင်ႇၼႃႇရုင်ႇ ၵႂႃႇႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတၵ်ၵသူဝ်ႇသေမေႃမႃးၵၢၼ်ပၢႆး လၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသိုၵ်း ၵွင်ႈ ၵၢင်ႇႁွၵ်ႇလၢပ်ႇလႅဝ်းလႅတ်းသႅဝ်းတေႉ ꧦဝႃႈ ꧦသေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမႃး ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းသုင်သုတ်း မိူင်းသႃႇဝထိၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
- (11)မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် ပီႊၶႉသ 1900 ၵျိူဝ်မၼီႇ ၶဝ်ဝႃႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ၶဝ် ပဵၼ်“ႁိတ်းတလႃႇ”ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် တေႃႇပိူၼ်ႈသေ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇပေႃးမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ “ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင်”ႁိတ်းတလႃႇၼႆယဝ်ႉ။
- (12)မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးထႅင်ႈဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် လႆႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၶိုၼ်းယဝ်ႉလီလီၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၵမ်ပေႃးၸ(ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး)ဝႃႇတႃႉၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ်သေ ၵႂႃႇႁွင်ႉသိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ မႃးယႃႇၵဝ်းတဝ် ၽဝ်ၾုၼ်းၽဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၽဝ် မၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်“ပူဝ်ႇပွတ်ႉ”ၼၼ်ႉ လႆႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ်ၵႃႇ ပေႃးမီးပဵၼ်လၢၼ်ႉပၢႆသွင်လၢၼ်ႉၸမ် ꧦၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလူင်ၼႂ်းၵမ် ၾႃႇၼႆသေ တေႃႇထိုင်ၸုမ်းမၼ်းၵၢၼ်ႉသုမ်းသိုၵ်းမႃးသေ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇႁွင်ႉဝႃႈတေၸႅတ်ႈထၢမ် မၼ်း ၵူၼ်းၸုမ်းမၼ်းဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇယူႇလီဝႃႈၼႆ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ၶိုၼ်းႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈဢမ်ႇယူႇ လီၵေႃႈႁႂ်ႈမႃးဝႃႈၼႆထႅင်ႈသေ ၵူၼ်းၸုမ်းမၼ်းၶိုၼ်းဝႃႈ မၼ်းပေႃးတၢႆယဝ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်တူဝ်တၢႆမၼ်း မႃး ႁဝ်းပေႃးၽဝ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းမီးလုပ်ႇမၼ်း၊ ဝႃႈၼႆထႅင်ႈၵွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈလူင်ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇ ၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၸင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပၢႆပႃးၵူၼ်းၵမ်ႇၾႃႇလႆႈၸင်းၸွမ်းသေ ပေႃးလႆႈတၢင်ႇတၢင်း ၽိတ်း ထိုင်တီႈၼႆႉၵွၼ်ႇ...။
- (13)မီးထႅင်ႈမိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်ပူင်သိုၵ်းၶၢၵ်ႈမိူင်းဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ယႃႉၵဝ်းတဝ် ၽဝ်ႁိူၼ်းယေး မၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼမ် ꧦလၢႆ ꧦ ၵဝ်းမေးၵဝ်းလုၵ်ႈပိူၼ်ႈၼမ် ꧦလၢႆ ꧦ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်း ၶႃႈႁႅမ်တၢႆသတ်း ၼမ် ꧦလၢႆ ꧦသေ ထိုင်တီႈမေႇရိၵၢၼ်ႊတင်းဢိင်းၵလဵတ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇပုင်းလူင် ၵႃႇပွႆႇသႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းၶဝ် သွင်ႁူၺ်ႇ(လုၵ်ႈ)သေ ၸင်ႇယွမ်းသုမ်းၵၢၼ်ႉယူၵ်ႉမိုဝ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် လႆႈသီႇႁႃႈသိပ်းပီႊမိူင်းမိူဝ်ႈပီႊ 19ပီႊၼၼ်ႉ ၶုၼ် ႁေႃၶမ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပူင်သိုၵ်းဢွၵ်ႇယႃႇၵဝ်းတဝ်မိူင်းမႃးၼၼ်ႉ သဵင်ႈၵၢမ်ႇတၢႆသေ မိူင်း ၶဝ်ႁဵတ်းပွႆးၸႃႇပၼ သၢင်းၸူဝ်ႇၶၢပ်ႈၵႃႇယမၼ်းၼၼ်ႉ ၽိတ်းမွၵ်ႇၵမ်ႇၾႃႇမိူင်းပွင်းတၢင်းၼမ် လၢႆသေ ၵမ်ႇၾႃႇၸင်ႇၶွမ်ႈၶတ်းဝႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႃႇပွႆးသၢင်းၸူဝ်ႇၶၢပ်ႈၵႃႇယၵူၼ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလူင် ပေႃးဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇယိၼ်ၽိတ်းယွၼ်းတွင်းပၢၼ်ႇ ၽႂ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႃႇၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇပူင်တၢမ်ႇၼင်ႇၼႆ သေ ၶဝ်ၸင်ႇယွမ်းတွင်းပၢၼ်ႇယိၼ်ၽိတ်းသေ ၵမ်ႇၾႃႇၸင်ႇၵႃႇပွႆးသၢင်းၸူဝ်ႇ ၶၢပ်ႈၵႃႇယမၼ်း ႁႂ်ႈယဝ်ႉ။
- (14)မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီႊ ၶႉသ A.D 1516-1543 ၼီႈၼၼ်ႉ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လူင် တႆးႁဝ်း “ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ”ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၼင်ႈၵိၼ်မိူင်းဢႃႇဝ တႆးႁဝ်းတေႉ ယူၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈပဵၼ်ဢႃႇၸႃႇၼီႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လူင်“ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွႆးၵႃႈ မၢၼ်ႊၶဝ်သမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် “သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ၊ ပိုၼ်း ႁၢင်ႈလီႁဝ်း သမ်ႉၵႂႃႇပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉပိူၼ်ႈ ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီပိူၼ်ႈသမ်ႉ မႃးပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉႁဝ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႁဝ်းသမ်ႉ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင်ပိူၼ်ႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ပိူၼ်ႈသမ်ႉ မႃးပဵၼ်ၽူႈ မိူၵ်ႈလိူင်းလူင်ႁဝ်း လွင်ႈၼႆႉတေႉ ပဵၼ်ထမ်ႇမတႃႇလေႃးၵယဝ်ႉ၊ ‘ထုၵ်ႇလီမီ ဢမ်ႇလီၸႂ်ၽိုင်ႈ’ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်ထမ်ႇမတႃႇမၼ်းယဝ်ႉ။
- (15)ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီႊ A.D .1311-1364 ၼီးၼၼ်ႉ ပိုၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈယႂ်ႇ လူင်ႁဝ်းႁူင်မႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလူင်“သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ”ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈႁၵ်ႉပိုၼ်း ဢၢၼ်ႇ လိၵ်ႈလၢႆး ၸၢႆးယိင်းတႆးႁဝ်းၵူႊၵေႃႉ တိုၼ်းဝႃႈတေႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးၵူႊလွင်ႈ ꧦယူႇသေ ဢဝ် ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီမၼ်းၸဝ်ႈတမ်းဝႆႉပၼ် တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးတေသိုပ်ႇၸွမ်း ပႃႈလင်မၼ်းၸဝ်ႈမႃး သေ တေသိုပ်ႇယၢင်ႈပႆၵႃႇ ဢၼႃႇၵၢတ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ တႃႇတႆးတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပူၼ်ႉ ပိူၼ်ႈလႆႈဝႆး ꧦၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ႁတ်းႁၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၵေႃႇငဝ်ႈတမ်းဝႆႉပၼ် မႃး တႃႇႁဝ်းႁႃးလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းႁႃးဢမ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းလႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်ႁဝ်းႁႃးလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမိူဝ်ႈၼႆႉ ၺၢမ်ႉၽႅင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးၺႅမ်ႉၽႅင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁႃးၸၢႆးယိင်းတႆးမိူဝ်ႈ ၼႆႉလီပွင်ႇၸႂ်သေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး ႁႂ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆး ꧦတႃႉ ၸၢႆးယိင်းတင်းလၢႆဢိူဝ်ႈ။
- (16)ၸွမ်သိုၵ်းလူင်“ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်”ၸိုဝ်ႈသဵင်ႁူဝ်းႁူင်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉ မႃးလၢႆပၢၵ်ႇပီႊမိူင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်တိုၵ်ႉႁိူင်းႁိူဝ်ႈဝႆႉယူႇ ၸဝ်ႈတႆးလၢႆးဢမ်ႇႁၢႆ တူဝ်တၢႆၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇတၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈႁူင် ꧦႁူဝ်းၽၢႆႇ တိုၵ်းသိုၵ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးလၢႆးႁွၵ်ႇလၢပ်ႇလႅဝ်းမိုဝ်း ယိူင်းယိုဝ်းတီးလႂ်ၸပ်းမႅၼ်ႈ တီႈၼၼ်ႈ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈ တိုၵ်ႉလိုဝ်းလင်ႁူဝ်းႁူင် ပဵၼ်ၽီလူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးယူႇ ၶႃႈသိုင်ႇၵူၼ်းမိူင်း ယင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း လူင် “ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်”တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၵွၼ်ႇ။
မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းမိူင်းၵွင် ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈတႆးႁဝ်းယၢမ်းၼႆႉ လိုမ်းၵုင်ႇမုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ ႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်တႆးၵႃႇၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ထိုင် မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇပေႃးတူၺ်းထိုင်ႁဝ်းၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ၶႃႈၸဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁဝ်း ၵႂႃႇလႄႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းထိုင် ႁၢင်ႈႁေႃမၼ်းၸဝ်ႈ တီႈ မၼ်ႈႁေႃၽီဝဵင်းမိူင်းၵွင်သေ ႁၢင်ႈႁေႃမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈၵႆႇႁႂ်ႈသေ ဢဝ်လိၵ်ႈ ပိူၼ်ႈမၢႆသႂ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈၶေႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႊလၢႆ ꧦၵူၺ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ၵေႃႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင် ၶေႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်ႊၵွႆး ꧦယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶေႇ ၶၢင် မၢၼ်ႊ ၵလႃး ၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးတေၵႂႃႇႁႃၶူတ်းသႅင်ၶူတ်း ၶမ်းၼၼ်ႉ မႃးတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင်တီႈႁေႃၸဝ်ႈၽီလူင်“သၢမ်လူင်”ႁဝ်းသေ ၸင်ႇၵႂႃႇၶူတ်း သႅင်ၶူတ်းၶမ်းယဝ်ႉ။ ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်းလူင်တႆးႁဝ်းတေႉ ꧦဝႃႈ ꧦတႆးႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင်တီႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸွင်ႇမၼ်းတေတူၺ်းထိုင်ႁဝ်းလႆႈယူႇႁိုဝ် ၽႂ်မႃးတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးၵေႃႈ တေ ၸၢင်ႊတူၺ်းထိုင်မၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉယူဝ်း ၶေႇ ၶၢင် ၵရႃး မၢၼ်ႊ ၶဝ်ၵႂႃႇတၢင်တမ်းယွၼ်းသူးၵေႃႈ ဢၢပ်ႈတေၸၢင်ႈတူၺ်းထိုင်ၸွႆႊထႅမ်ၶဝ်ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸဝ်ႈႁၢၼ် ၸွမ်ႁၢၼ် ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းၶုၼ်ႁၢၼ် ၼၢင်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းတၢင်းသဵင်ႈ ယူႇသဝ်းတီႈလႂ် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇတီႈလႂ်သေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈဝေႉ သၢင်ႉတၢင်းတေႃႇဢမ်ႇၼၼ်တင်ႈလႂ်သေ ၵႂႃႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင်တီႈ ႁေႃလူင်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတေၸၢင်ႈတူၺ်းထိုင် ၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းလႆႈယူႇ ၵွပ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸၢဝ်းၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈလၢႆ ꧦၵူၺ်း ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇ ၸၢင်ႊမီး လိူဝ်သေၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈလူင်တေႉ ꧦ ယင်းတိုၵ်ႉမုင်ႈမွင်းထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတေတူၺ်း ထိုင်ယူႇၼႆသေ ယင်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးယူႇ ဢၼ်ႁဝ်းၼႆႉတေႉ တိုၼ်းပဵၼ်လုၵ်ႈ လၢၼ်ၸဝ်းၶိူဝ်းမၼ်းၸဝ်ႈတေႉ ꧦဝႃႈ ꧦလႄႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်လႃး ꧦ တိုၼ်းတေတူၺ်းထိုင်ယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ၊ ၸွမ်သိုၵ်းၸွမ်ႁၢၼ် ၶုၼ်သိုၵ်း ၶုၼ်ႁၢၼ် ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ၼၢင်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ယုမ်ႇယမ်မၼ်ႈၵိုမ်းၵႅၼ်ႇသေ တၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင် တီႈမၼ်းၸဝ်ႈတႃႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈတေႁူမ်ၸူမ်းသိူဝ်းယုမ်ႉၶူဝ်သေ ၸွႆႈ ထႅမ်တူၺ်းထုင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမၼ်းၸဝ်ႈတင်းသဵင်ႈယူႇ ဝူၼ်ႉထိုင်ၼင်ႇၼႆ သေ ၵႂႃႇၼပ်ႉယမ် တၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင် တီႈမၼ်းၸဝ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၸၢႆးယိင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ တႃႉ။
#တီႈမႃး-ပပ်ႉ"ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶမ်း-ၶိူဝ်းသၢင်/တႅမ်ႈ
01/10/2016


text:
ပၢႆးယူႇလီ
လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်
လွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မီးလွင်ႈၵွင်ႇၵၢႆႇၵၼ်တင်း လၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ်ႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁႂ်ႈလွင်ႈၼွၼ်းၶူၼ် လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ မီးလၢႆးငၢႆႈငႅမ်ႈမၼ်းယူႇ သီႇႁႃႈလၢႆး။
- ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၵ်းပူၼ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈဝႄႈတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼၵ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇဢိတ်းဢီႈၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼွၼ်းၶူၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉမၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၶေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁိပ်ႇလွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
- ထုၵ်ႇလီၼွၼ်းၶႅင်ႈၵႅင်း။ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼွၼ်းတၢၵ်ႇႁၢႆသေ လပ်းၸိုင် လိၼ်ႉ၊ ၵၢင်း လႄႈ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉလိူဝ်ဢၼ်မီးတႂ်ႈၵၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ --သိုပ်ႇလူ--
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လူင်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈၵူၼ်း သုင်ပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ် ၸပ်းၵူၼ်းပဵၼ်ဝႆႉတင်းၸၢတ်ႈတင်းပၢၼ် ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ မီးယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း1 လႄႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် မဵဝ်း2 ၼႆသေ မီးသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉ
ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈတိူၵ်ႇဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၾီႇလႃႇရီႇယိူဝ်ႇ (Filaria worm) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တိူၵ်ႇလႄႈ ၶႆႇတိူၵ်ႇၾီႇလႃႇရီႇယိူဝ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႄႈၵႂႃႇလႆႈၸွမ်းယုင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတိူၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်လႆႈၼႂ်းတွမ်ႇၼမ်ႉလိူင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၽႄႈတိူၼ်းသေ ပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ရေႃးၵႃႇတိၼ်ၸၢင်ႉၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တီႈမိူင်းရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
ၼႃႈၸေႃးလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ - ၶေႃႈပၼ်ၾၢင်ႉ ၼိူဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၼ်ႈၶွမ်းလႄႈ တူၺ်းထီးဝီး
ပေႃးတေဢဝ် မေႃယႃပၢႆးၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈ ထုၵ်ႇလီႁၢမ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼိူဝ်လွင်ႈလဵၼ်ႈၵဵမ်းၶွမ်ႇပျူႇတိူဝ်ႇလႄႈ တူၺ်းထီးဝီး လူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။
ၻွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ဢႃႈရိၵ်ႉ သိၵ်ႉၵမႅၼ်းဝႃႈ လွင်ႈတူၺ်းၼႃႈၸေႃးၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းလွင်ႈၵိၼ်ၵိူဝ်လႄႈ ၵိၼ်လဝ်ႈယဝ်ႉ။ -- သိုပ်ႇလူ --
ယႃႈယႃမဵတ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၸၢႆး -
ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉထူပ်းသဵၼ်ႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း(gene) ဢၼ်တေႁဵတ်းပဵၼ်မႃးလႆႈ ယႃႈယႃႁၢမ်ႈသၼ်ႇထေႇ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၸၢႆး
ဝၢႆးသေ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်တီႈဝဵင်း ဢီႇၻိၼ်ႇပရႃႇ (Edinburgh) ၶူၼ်ႉထူပ်းၸီႉၸမ်ႈလႆႈ သဵၼ်ႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းလႄႈ လွၵ်ႈလၢႆးၽႄႈတိူၼ်းၸိူဝ်ႉၽၼ်းၼႂ်းတူဝ်ၽူႈၸၢႆးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ယႃႈယႃႁၢမ်ႈသၼ်ႇထေႇ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၸၢႆးၵၼ်ယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ -- သုိပ်ႇလူ --
လွင်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽႃႇတွင်ႉၼႆႉ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း တၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉ
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉတီႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၶဝ်ၶူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၵိူတ်ႇမႃးလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽႃႇတွင်ႉၼႆႉ ၸၢင်းမီးတၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉ လိူဝ်သေလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၵိူတ်ႇမႃးတၢင်းထမ်းမတႃး သွင်ပုၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၽႃႇတွင်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၽႃႇတတ်းယူႇၼၼ်ႉ -- သိုပ်ႇလူ --
ယႃ statin လႄႈ ၶေႃႊလႅတ်ႉသတရေႃး
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈယႃ statin ဢၼ်ၸၢင်ႈလူတ်ႉလူင်းလႆႈၶေႃႊလႅတ်ႉသထရေႃးၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် တၢင်းပဵၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်မူၵ်ႇလိူတ်ႈတႅၵ်ႇ တေၸၢင်ႈယွမ်းလူင်းလႆႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။
-- သိုပ်ႇလူ --


text:
ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်းမီးဝႆႉပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇဢွၵ်ႇသႃလႄႈသင် ထိုင်ၶၢဝ်းပီမႂ်ႇလႄႈ သင် လိူၼ်ႁႃႈလႄႈသင် တႆးႁဝ်းတေႁႃဢွၼ်ၵၼ်တေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ လႄႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လူႇၶဝ်ႈမႂ်ႇ ၼမ်ႉမႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ
Thursday, October 27, 2016
Sunday, September 11, 2016
Saturday, September 10, 2016
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ Academic Writing လႄႈ လွၵ်းလၢႆးတမ်းဝၢင်းပိူင် ပပ်ႉလိၵ်ႈသႅင်သယမ်
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ Acade mic Writing လႄႈ လွၵ်းလၢႆးဝႆႉဝၢင်းပိူင် ပပ်ႉသႅင်သယမ်ၵႂႃႇ တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး၊ သႃထုပရတိတ်ႇ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ
ၸိုင်ႈထႆး
ၸိုင်ႈထႆး
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ လုမ်ႈၾႃႉ Academic Writing လႄႈ လွၵ်းလၢႆးတမ်းဝၢင်းပိူင်ပပ်ႉလိၵ်ႈ သႅင်သယၢမ်
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ Academic Writing လႄႈ လွၵ်းလၢႆးဝႆႉဝၢင်းပိူင် ပပ်ႉသႅင်သယၢမ်ၵႂႃႇ တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး၊ သႃထုပရတိတ်ႇ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး
Posted by T.S.A No comments:
Sunday, August 21, 2016
ပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ႄလႈ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ မိူင်းထႆး ဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး၊ သႃထုပရႃႇတိတ်ႇ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
ဝၼ်းထီႉ 21th August, 2016 ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၸိူဝ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ၸွမ်လႆၢ"တီႈ ၼႂ်းၵုင်းထဵပ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႂ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းထူၼ်ႈ (12)၊ မီးတၵႃႇသတ်ႉထႃးတႆး လၢႆတီႈလၢႆတၢင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈၼမ်ႉသွမ်း ပၢၼ်းႄလႈ ငိုၼ်းတွင်း ဢိၵ်ႇတင်းႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
Monday, May 16, 2016
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးယၢၼ်မိူင်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးတင်းသဵင်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၽူႈႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ၼႂ်းပီ 2016
မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶတႆး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးယၢၼ်မိူင်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးတင်းသဵင်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၸဝ်ႈဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး B.A M.A လႄႈ ပေႃႈဢွၵ်ႇလူင် Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း ဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ Ph.D ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃ ဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃးလူင်းၵွၼ်းၶဝ် မွပ်ႈဢၢပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် တီႈဝၢင်းၼွႆႉ၊ ဢယုတ်ႉထယ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
Monday, April 25, 2016
ပၢင်ၵုမ်လူင်ႈၼႃႈ တႃႇပၢင်ပွႆးႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 15/5/2016 ၼႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူလႃးလူင်းၵွၼ်း တီႈမိူင်းထႆး တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးမွပ်ႇ ၸုမ်ႈၶူး ပၼ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢိၵ်ႇတင်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၸၼ် Ph.D, M.A, B.A ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ
ယဝ်ႉ၊ တီႈၼႂ်း ပၢင်ႁပ်ႉၸုမ်ႈပီၼႆႉ တေမီးပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉ M.A (3) ၸဝ်ႈ လႄႈ B.A (15)ၸဝ်ႈ၊ သမ်ႉထႅင်ႈ တေမီးပႃးၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈတေမႃးႁပ်ႉ ၸုမ်ႈၶူးၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မႃးႁပ်ႉ ၼၼ်ႉ တေပႃး Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇၵေႃႉ ၼိုင်ႈဝႃႈၼႆ ၸၼ်ႉဢၼ် Dr. ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း တေလႆႈႁပ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉဢၼ်သုင်သုတ်း Ph.D ၼႆယဝ်ႉ။
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
ပၢင်သွၼ်ပၼ်ပိုၼ်းႁူႉ တႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်လႄႈ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း ပၢႆးယူႇလီ
ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းႁႅင်းၵၢၼ် ၵဵင်းမႆႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်၊ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း တႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်း 60 ပၢႆ ။
ဝၼ်းတီႈ 02/10/2016 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00-04:00 မူင်း ဝၢႆးဝၼ်း ယူႇတီႈၶူင်းၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း(မူလၼိထိမႅပ်ႇ) တင်း ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်၊ လွင်ႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆး ယူႇလီ(ပၵၼ်သင်ၶူမ်း) လႄႈ လွင်ႈၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း ၼႂ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ႁူင်းသဝ်း ထႃးရိၼ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ဝႃႈၼႆ ။
ၸၢႆးသိူဝ်ၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ပေႃး တေလႆႈႁပ်ႉႁူႉ ၶေႃႈမုလ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸႂ်ႉၵၼ်ယူႇတေႃႈလဵဝ်၊ တေလႆႈဝႃႈ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းထႆးသေ မိူၼ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ လၢဝ်း၊ ၵမ်ႇပူးၶျႃး ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် လၢႆသႅၼ်းလႄႈသႅၼ်းမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ပေႃးတေလႆႈႁူႉ တေမေႃၸႅၵ်ႇၽႄ လႆႈဝႃႈ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ႁဝ်း ၸႂ်ႉၵၼ်ယူႇ ၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉသုၼ်ႇလႆႈၵႃႈႁိုဝ် တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လႆႈ မွၵ်ႇထိုင်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ” ဝႃႈၼႆ ။
ၶုၼ်ဝိၼႆး ထွင်းဢူႇၿူလ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၸတ်းႁႃ ငၢၼ်း(ၸတ်းႁႃၵၢၼ်) ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် မိူၼ် ဝႂ်ပိုၼ်ႉတီႈသုင်၊ ဝႂ်ၶဵဝ်ၶွပ်ႇလႅင်လႄႈ ဝႂ်သိပ်းပီ၊ လွင်ႈဝႂ် MOU (International Passport) လႄႈ ဝႂ်သီၶွင်ႇတင်း Passport ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ် ဝႂ်ပိုၼ်ႉတီႈသုင် (ၶဵဝ်ၶွပ်ႇလႅင်) လႄႈ ဝႂ် 10 ပီ မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ တင်းမူတ်း 27 ဢၼ်၊ ဝႂ်သီၶွင်ႇတင်း Passport ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသမ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် 2 ဢၼ်၊ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ် MOU( International Passport သမ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး 39 ဢၼ် ဝႃႈၼႆ ။
ၸိူဝ်းယိပ်းဝႆႉ ဝႂ်ပိုၼ်ႉတီႈသုင်(ၶဵဝ်ၶွပ်ႇလႅင်)လႄႈ ဝႂ် 10 ပီသမ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် 27 ၶေႃႈ မိူၼ်
1) ၵၢၼ်မႄးလူတ်ႉထိပ်ႇ၊ 2) ၵၢၼ်မႄးတီႈၼင်ႈလူတ်ႉ၊ 3) ၵၢၼ်မႄးတူဝ်ထၢင်လူတ်ႉ၊ 4) ၵၢၼ်မႄးတေႃႈလွတ်ႇၵႂၼ်းလူတ်ႉ၊ 5) ၵၢၼ်ၸိူမ်ႈလဵၵ်း လူၺ်ႈၸႂ်ႉမိုဝ်းႁဵတ်း၊ 6) ၵၢၼ်ၸၢင်ႈ မႆႉၶိူင်ႈႁိူၼ်း ၊ 7) ၵၢၼ်ၸၢင်ႈမႆႉၵေႃႇသၢင်ႈ၊ 8) ၵၢၼ်လိူဝ်ႈမႆႉ ၼႂ်းႁူင်းငၢၼ်းႁဵတ်းမႆႉ၊ 9) ၵၢၼ်ပုၼ်၊ 10) ၵၢၼ်တႃးသီ၊ 11) ၵၢၼ်မႄးၽၵ်းတူႁူးလႅင်း၊ 12) ၵၢၼ်ၶႅင်းလဵၵ်းႁႄႉၽၵ်း တူ/ႁႄႉႁူးလႅင်း၊ 13) ၵၢၼ်ယွမ်ႉသိူဝ်ႈၽႃႈ၊ 14) ၵၢၼ်ယဵပ်ႉသိူဝ်ႈၶူဝ်း၊ 15) ၵၢၼ်သၵ်ႉ သိူဝ်ႈၽႃႈ၊တၢတ်ႈသိူဝ်ႈၽႃႈ၊ 16) ၵၢၼ်ႁဵတ်းသူၼ်ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်/သူၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ၊ 17) ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၢမ်ႈလဵင်ႉတူဝ်မူင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႆႇ၊ 18) ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉယွႆႈ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင် ၵူၺ်းၵႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သၢၼ်ႊၶေႊမီႊ၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢွမ်လူမ်း၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈပွႆႇႁၢင်ႈသဵင် TV၊ ၵွင်ႈထၢႆႇႁုပ်ႈ၊ ၵွင်ႈထၢႆႇငဝ်းတူင်ႉလူင်၊ ႁဵတ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇႁိုဝ် မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလႄႈၵဵဝ်ႇ ၵပ်းၶိူင်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်၊ 19) ၵၢၼ်ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈလိုမ်ႇ(ၼမ်ႉ)၊ 20) ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင် ၵိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈလိုမ်ႇ၊ 21) ၵၢၼ်မႄးၶႅပ်းတိၼ်၊သွၵ်းတိၼ်၊ 22) ၵၢၼ်မႄးၼႃႇလီႇ၊ ၵမ်ၸိုမ်း/တႅမ်ႈ၊ မၢၼ်ႇတႃ၊ 23) ၵၢၼ်လပ်ႉမိတ်ႈလႄႈၶွင်မီးၶူမ်း၊ 24) ၵၢၼ်ႁဵတ်းၶွပ်ႇၶႅပ်း ႁၢင်ႈ၊ 25) ၵၢၼ်ၸၢင်ႈၶမ်း၊ ၸၢင်ႈငိုၼ်း၊ 26) ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇ ပၼ်ႇၵုၺ် လူၺ်ႈၸႂ်ႉမိုဝ်းႁဵတ်း၊ 27) ၵၢၼ်ႁပ်ႉၸၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ် သီၶွင်ႇတင်း PassPort ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသမ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် 2 ဢၼ် မိူၼ် မႄႈဝၢၼ်ႈ(ၵူၼ်းႁပ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်း)၊ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၸၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ထိုင်မႃးတွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ ယူႇတီႈၶုၼ်သုၶျၢတ်ႉ တၵုလ်းႁူထိပ်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈလူင် ၾၢႆႇႁဵတ်းၵၢၼ် သုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်တင်းမူတ်း သပ်းလႅင်း လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈဝႂ်ပၢႆးယူႇလီ (ပၵၼ်သင်ၶူမ်း) လႄႈ ၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း ၼႂ်းတီႈႁဵတ်း ၵၢၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ပၢင်ပၼ်ပိုၼ်းႁူႉ လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်လႄႈ လွင်ႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆးယူႇလီ(ပၵၼ်သင်ၶူမ်း)လႄႈ ၵွင်တိုၼ်း ငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ မီးပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ လမ်းပုၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တင်းၼမ်လၢႆ ၼႆယဝ်ႉ ။
Tags: Migrant-Worker, News


text:
လၢႆးႁဵတ်း ႁၢင်ႈတႂ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်း PhotoShop CS xx
လၢႆးႁဵတ်း ႁၢင်ႈတႂ်ႈၼမ်ႉ ၼႂ်း PhotoShop CS +
တွၼ်ႈ-A1
- ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼ်ႂး PhotoShop သေ ဢဝ်ၸေႈမ်ႂႇ [ Ctrl + N ဢမ်ႇၼၼ် File (menu) > New ]
- တၢင်းၵႂၢင်ႈ Width = 8.46 Inches
- တၢင်းသုင် Height = 11.4 Inches
- တၢင်းၼႅၼ်ႈၼႃသီ Resolution = 300 Pixels/inch
(တၢင်းၵႂၢင်ႈလႄႈ တၢင်းသုင်ၸေႈၼႆႉ ဢဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵျဵၵ်ႈဝႃႈ။ ဢမ်ႇဝႆႉမိူၼ် ဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၵေႃႈလႆႈ။)
_______________________________________________________________
တွၼ်ႈ-A2
ၵမ်းၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းထႅင်ႈတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈတင်ႈၶၼ်သီႈတၢင်းၼႃႈ (Foreground Color) လႄႈ သီတၢင်းလင် (Background Color) ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ သီဢၼ်ႁဝ်းၶႆႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ႁဝ်းမႃးတင်ႈသီတၢင်းၼႃႈ/တၢင်းလင်ၵွၼ်ႇ
● သီတꨤင္းꨓꨣꨳ Foreground Color R:53, G:103, B:166 (# 3567a6)
● သီတၢင်းလင် Background Color R:10, G:27, B:48 (# 0a1b30)
တွၼ်ႈ-A2.1
သင်ၸိူဝ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇယၢမ်ႈႁူႉလၢႆးလၢႆႈ သီတၢင်းၼႃႈ/တၢင်းလင်ၸိုင် သိုပ်ႇလူ တွၼ်ႈ-A2.1 ၼႆႉၶႃႈလႄႈ။
- ၸွမ်းၼင်ႇ ၼ်ႂးႁၢင်ႈဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇၶႂႃႇမိုဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၼူၸဝ်ၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၼဵၵ်းသ်ႂႇၼိူဝ် လွၵ်းသီတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉသေ တင်ႈၶၼ်မၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၼႄဝႆႉပႃႈၼိူဝ်ႈ။
- သီတၢင်းလင်ၵေႃႈ တင်ႈၶၼ်မၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၼႄဝႆႉပႃႈၼိူဝ်။
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ႁဝ်းတင်ႈလႆႈၶၼ် သီတၢင်းၼႃႈလႄႈ တၢင်းလင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ။
_______________________________________________________________
တွၼ်ႈ-A3
- ဢဝ် Gradient Tool (G) ၼ်ႂး Tools box
- ၼဵၵ်းဝႆႉ Shift သေ ဢဝ်ၼူ ၼဵၵ်းလူင်းၼိူဝ်ၸေႈ ႁူဝ်တေႃႇႁၢင်
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ႁဝ်းဢဝ်သီဢၼ်ႁဝ်းတင်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉ သ်ႂႇလႆႈၼိူဝ်ၸေႈ လီငၢမ်းယဝ်ႉ။
_______________________________________________________________
တွၼ်ႈ-A4
- ဢဝ် Layer မ်ႂႇဢၼ်ၼိုင်ႈ [ Layer (menu)> Layer > New ႁိုဝ် Ctrl+Shift+N ]
- ဢဝ် Rectangular Marquee Tool (M) ၼ်ႂး Tools box
- လိူၵ်ႈၼ်ႂးၵၢင်ၸေႈ (ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈၸေႈလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈ ၼ်ႂးၵၢင်ၸေႈ)
- ၼဵၵ်း D ယဝ်ႉၵေႃႈ X ၼိူဝ် Keyboard သေ တင်ႈၶၼ်သီတၢင်းၼႃႈ/တၢင်းလင် ႁႂ်ႈပဵၼ်သီၶၢဝ် လႄႈသီလမ်
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Filter (menu)> Render > Clouds
- ၼဵၵ်း Ctrl + D သေ ဢဝ်ပႅတ်ႈႁွႆးလိူၵ်ႈ
တွၼ်ႈ-A4.1
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Edit (menu) > Free Transform (Ctrl + T) သေ ဢဝ် Layer ႁၢင်ႈမွၵ်ႇၵုမ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈယ်ႂႇပဵင်း ၸေႈတၢင်းလင်
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Filter (menu) > Artistic > Plastic Wrap... သေ တင်ႈၶၼ်မၼ်း Highlight Strength: 14, Detail: 3, Smoothness: 11 > OK
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Edit (menu) > Free Transform (Ctrl + T) သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ Layer ႁၢင်ႈမွၵ်ႇၵုမ်ႈ ၵႂႃႇမီးၼိူဝ်ပၢႆၸေႈ
တွၼ်ႈ-A4.2
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Layer Blending Mode သေ လိူၵ်ႈ Linear Dodge ယဝ်ႉၵေႃႈ တင်ႈၶၼ် Fill: 60%
- လိူၵ်ႈ Eraser Tool (E) တီႈ Tools box
- ၼဵၵ်းၼူတုမ်ႇၶႂႃႇ Right-click ၼိူဝ်ၸေႈ သေ တင်ႈၶၼ် Hardness: 0%
- မွတ်ႇပၼ်ၸွမ်းတိၼ်ႁၢင်ႈမွၵ်ၵုမ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ
တွၼ်ႈ-A4.3
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Filter (menu) > Render > Lighting Effects...
- လိူၵ်ႈ Omni တီႈ Light type သေ တင်ႈၶၼ်မၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ၼ်ႂးႁၢင်ႈဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈၼႆႈ
- OK
_______________________________________________________________
တွၼ်ႈ-A5
- ဢဝ် Layer မ်ႂႇဢၼ်ၼိုင်ႈ [ Layer (menu)> Layer > New ႁိုဝ် Ctrl+Shift+N ]
Marquee Tool (M) ၼ်ႂး Tools box သေ လိူၵ်ႈဢဝ်ၸေႈပွတ်းၼိူဝ် ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Filter (menu) > Render > Clouds
- ပေႃးယဝ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Image > Adjustments > Threshold... သေ တင်ႈၶၼ်မၼ်း 125
- OK
- ၼဵၵ်း Ctrl + D သေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ႁွႆးလိူၵ်ႈ
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Filter (menu) > Blur > Radial Blur... သေ တင်ႈၶၼ် Amount: 100
- လိူၵ်ႈ Zoom
- ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၼူသေ ၸၼ်တီႈ Blur Center ႁႂ်ႈၵႂႃႇမီးတီႈပၢႆၸေႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼ်ႂးႁၢင်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႆႉ
- ဝႆႉ Quality: Best (ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈပ်ႂႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ)
- ပေႃးယဝ်ႉ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Filter (menu) > Blur > Radial Blur... သေ ႁဵတ်းသမ်ႉ Radial Blur... ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ
_______________________________________________________________
တွၼ်ႈ-A6
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Layer Blending Mode သေ လိူၵ်ႈ Linear Dodge ယဝ်ႉၵေႃႈ တင်ႈၶၼ် Fill: 25% (တူၺ်းတီႈ တွၼ်ႈ-A4.2)
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Edig (menu)> Free Transform (Ctrl + T ) သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ Layer ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈငဝ်းလႅတ်ႇ ယၢဝ်းလူင်းႁႂ်ႈထိုင်ၵူၼ်ႈၸေႈ
- ယဝ်ႉၵေႃႉ ဢဝ် Eraser Tool (E) တီႈ Tools box သေ မွတ်ႇပႅတ်ႈသီငဝ်းလႅတ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇ
_______________________________________________________________
တွၼ်ႈ-A7
ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးႁဵတ်း ပိုၼ်ႉၼမ်ႉ။ တႃႇတေႁဵတ်းပိုၼ်ႉၼမ်ႉၼၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈဢွၼ်ႇၵူၺ်း -
- လိူၵ်ႈ Layer ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈမွၵ်ႇၵုမ်ႈမိူဝ်ႈၵႆႈ (Layer မၢႆ 2)
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Layer (menu) > New > Layer via copy (Ctrl + J) (ၵမ်းၼႆႉ Layer ႁၢင်ႈမွၵ်ႇၵုမ်ႈမိူဝ်ႈၵႆႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇ သွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ)
- ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Edit (menu) > Transform > Flip vertical
- ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၼ်ဢဝ် Layer ဢၼ်ၸင်ႇႁႃ ၵွပ်ႉဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လူင်းမႃးဝႆႉတီႈတ်ႂႈတ်ႂႈသုတ်း သေ တင်ႈၶၼ် Fill: 70% (လၢႆးတင်ႈၶၼ် Fill တူၺ်းၶိုၼ်းတီႈ တွၼ်ႈ-A4.2)
- ပေႃးယဝ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၶႆႈမေးလတ်းၶိုၼ်း သီႁိူဝ်ႈမၼ်းဢိတ်းဢီႈၸိုင် ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Image (menu) > Adjustments > Brightness/Contrast... သေ မေးလတ်းပၼ်သီငဝ်းႁိူဝ်ႈမၼ်း ဢိတ်းဢီႈၵေႃႈလႆႈ။
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ႁၢင်ႈတ်ႂႈၼမ်ႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ။
-- ပီႈၸၢႆးလူင်--
10 / Feb / 2012


text:
လွၵ်းလၢႆးဢူၼ်းသႂ်ႇ TaiDic ၼိူဝ် IPhone/IPad
TaiDic ႁဝ်းၶႃႈၵမ်းၼႆၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈ Apple ၵူႈဢၼ်။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး TaiDic ၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းတႆးလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (SCPA) ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်း ၸၢႆးၸွမ်တႆး ယူႇမိူင်း USA ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ ဝႆႉၶပ်းၶိုင်ႈဝႆႉပၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ငဝ်ႈငႃႈ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၼႂ်းပပ်ႉ Dictionary ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူး ပႆႇၺႃႇသီႇရိ သၢႆပွၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸုမ်း SCPA ၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈ မႄးထတ်းႁဵတ်းပဵၼ် Digitalized သေၸႂ်ႉဝႆႉဢေႃႈ။”
ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ
ဢွၼ်းတၢင်းသူတ်းတေလႆႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း App Store
ၸၼ်ႉသွင်
သွၵ်ႈႁႃ “dicty” ဢမ်ႇၼၼ် တဵၵ်းတီႈၼႆႈ https://appsto.re/us/zuNW5.i
တဵၵ်းတီႈ “Get” ယဝ်ႉပႂ်ႉႁႂ်ႈမၼ်းတဵမ်။ (ပေႃးသၢႆၼႅတ်ႇႁႅင်းတေဢမ်ႇလႆႈပႂ်ႉႁိုင်)
ၸၼ်ႉသၢမ်
ၵမ်းၼႆႉပိုတ်ႇ Dicty ၶိုၼ်းၵႂႃႇတီႈ Dictionary တႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉတဵၵ်းတီႈ ႁၢင်ႈမွၵ်ႇၵုမ်ႈ ၽၢႆၵႂႃမိုဝ်းသေ
ၸၼ်ႉသီႇ
တေလႆႁၼ်လွၵ်ႈပဝ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ၸိူင်ႉၼႆ တႅမ်ႈသႂ်ႇဢၼ်ပၼ်ဝႆႉတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉ
တဵၵ်း “Download”
ၵမ်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် TaiDic ၼၼ်ႉသွမ်ႇသွမ်ႇဝႆႉ ။ ၸၢမ်းတူၺ်းတီႈ “search” တေၸႂ်ႉလႆႈလီငၢမ်းၶႃႈ။
ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ Taptionary ၼိူဝ်ႈ IPhone ၵေႃႈလႆႈယူႇၶႃႈ။
"Taptionary" ၼႆႉၸႂ်ႉလႆႈၼိူဝ်ႈ IPhone ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းၶႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ IPad တႄႉ တေလႆႈၸႂ်ႉ Dicty ၶႃႈ။
ပေႃးမီးပၼ်ႁႃ သိုပ်ႇတူၺ်းငဝ်းတူင်ႉတႂ်ႉၼႆႉၶႃႈ။


text:
Vice President of Myanmar, His Excellency Dr Sai Mauk Kham (L) receiving presents from the SSBU founder (R) during the inauguration international seminar at SSBU on 6 February 2016. The […]Read more
Author: Ven.Sangfa
Tai Sangha Student Association (Bangkok) & its head reelection 2016
Shan students only started coming in numbers to Mahachulalongkorn Buddhist University in Bangkok in the early 2000s. This followed on from the many activities of Venerable Prof. Dr. Khammai Dhammasami […]Read more
Students and teachers from Magdalen College School visited OBV
Monday 29th, Feb 2016, 65 Students and teachers from Magdalen College School visited Oxford Buddha Vihara to learn Buddhism, the Most Venerable Prof. Dr. Khammai Dhammasami, OBV’s abbot was giving […]Read more
International Pali speaking conference
The abbot of OBV, Ven Dr K. Dhammasami, has invested a lot of time and effort to revive Pali as a medium between Theravada scholars worldwide. He first organised a […]Read more
ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶ မိူင်းၶေႇ တေယေႃးၶိင်း မႃးဢႅဝ်ႇ ၵုင်းထဵပ်ႈ
ဝၼ်းတီႈ 09 – 3 -2016 ၸဝ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶ မိူင်းၶေႇ တေယေႃးၶိင်း မႃးဢႅဝ်ႇ ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႈသႃ ဢွင်ႈတီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၽၢႆႇပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၸိုင်ႈထႆး မိူၼ်ၼင်ႇဝတ်ႉၽြႃးသႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ဝတ်ႉၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း လႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶုၼ်ၶဝ် ၵႆႉမႃးႁဵတ်းတႃႇၼ တၢင်းလီ တႃႇသေႇ ၊Read more
လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ၶထႆးတေ လိူၵ်ႈၵဵပ်းႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈၽူႈပွင်ၵၢၼ်မႂ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်း 12
ပေႃးထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 27 လိူၼ်ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ 2016 လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶၸိုင်ႈထႆး တေလိူၵ်ႈၵဵပ်းႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈၽူႈပွင်ၵၢၼ်မႂ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်း(12) ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ဢၼ်မူႇၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးၸၼ်ႉၸွမ်သင်ႇၶ ၸိုင်ႈထႆးလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မီးၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၶႃႈRead more
ပိုၼ်းဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ဝၼ်းမႃႇၵပူႇၸႃႇ
ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ပႃႇလိႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းမႃႇၵပူၸႃႇ ၽႃႇသႃႇရူဝ်းမၼ်းတႅမ်ႈပဵၼ် Magha Puja ပဵၼ်ဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းဝၼ်းၼိုင်ႈၼႂ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေမႃးၶူၼ်ႉၶိုၼ်းပိုၼ်း ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆRead more
ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႉတိူဝ်ႉၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ တေယေႃးၶိင်းထမ်ႇမတေႇသၼႃႇတီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 20-2-2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 5 မူင်းတေႃႇထိုင် 6 မူင်းၵၢင်ၶမ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈထႆး မီးၸဝ်ႈၶူးၵိတ်ႉတသႃႇရ ၽိပႃႇလ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ (Ph.D.) ၸၼ်ႉၸွမ် သင်ႇၶမႁႃႇမူင်းၵုတ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶူးတေဝိၼ်ႇတႃႇၽိပႃလ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ (Ph.D.) ၸၼ်ႉၸွမ်မႁိတူလ်း ၸဝ်ႈၶူးၺႃႇၼသႃႇမိ ႁူဝ်ပဝ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈထႆးRead more
ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ မိူင်းဢသ်ႇသမ် ၸဝ်ႈၶူးလူင် လူင်သုၶမိၼ်ႇတ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19-2-2016 ပီႈၼွင်ႉတႆးၽႃၵႄး မိူင်းဢသ်ႉသမ်ႊ ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီယႃး၊ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထႅဝ် ပႂ်ႉလွင်းမွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ပွင်ပဵၼ်ပတိသၼ်ႇထႃႇရ ၵၢၼ်တွၼ်ႈႁပ်ႉၸဝ်ႈၶူးလူင် သုၶမိၼ်ႇတ (ၸဝ်ႈသုၶမ်း) ၵမ်ႇမထႃၼႃၸရိယ ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် မျႅၼ်ႇမႃႇ ၊Read more
ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19 လိူၼ် ၽဵပ်ႇပိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ 2016 ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶတွၵ်ႉတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ၸဝ်ႈၵႂၼ်းဝတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရ ဢွၵ်ႉသၾိူတ်ႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး၊ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၊ ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဵဝ်ႇယဵမ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လူင်တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ၊Read more


text:
(ပ)
- Details
- Category: ပ
- Published on Monday, 01 August 2016 13:58
- Written by Shanyoma
- Hits: 66
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢၼ်ထူၼ်ႈ(10)
ပႃ
ပႃ(n) တူဝ်သတ်းၼႂ်းၼမ်ႉၶိူဝ်းၼိူင်ႈ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းယႂ်ႇၸုမ်းၼမ်။ ဢၼ်ၵူၼ်းဢဝ်ႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်-ၽၵ်း။ ပႃၶီး-ပႃၸူႈၶီး၊ ပႃၶႅဝ်ႉ၊ ပႃမုင်း၊ ပႃၸၢတ်ႇ၊ ပႃၼွင်၊ ပႃၼၺ်း၊ ပႃလုၵ်း၊ ပႃလမ်၊ ပႃယဵၼ်ႇ၊ ပႃပွၵ်း၊ ပႃပႅမ်၊ ပႃၶၢဝ်၊ ပႃမႃႉႁၢဝ်၊ ပႃၽႃ၊ ပႃၼူမ်းၼၢင်း၊ ပႃၵိုင်း။ ပႃသူမ်ႈ၊ ပႃၼဝ်ႈ၊ ပႃႁႅင်ႈ၊ ပႃတုင်၊ ပႃၸွၵ်း၊ ပႃဢွပ်ႉ၊ ပႃပိင်ႈ၊ ပႃၶူဝ်ႈ၊ ပႃမူၵ်း၊ ပႃၸေႃး၊ ပႃဢွင်ႇ၊ ပႃသႃႈ၊ ပႃဢုပ်ႉ။
ပႃ(v) ၶေႃႈၵိုၵ်းၵၼ်တင်းယဵပ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၽၢင်ႉသေတိူဝ်ႉၼၼ်ႉ။
ပႃႇ
ပႃႇ(n) ၶေႃႈၸီႉတီႈဢၼ်သင်သိင်ႇၼမ်၊ သင်သိင်ႇလိူင်ႇ တီႈဢၼ်တူဝ်မီးၸႂ်တူဝ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်ယူႇၼမ်မီးၼမ်၊ ၶေႃႈၵိုၵ်းၵၼ် တင်း"ထိူၼ်ႇ"။ ပႃႇမၺ်ႉ၊ ပႃႇၽိုၼ်း၊ ပႃႇယိူဝ်ႈပႃႇယႃႈ၊ ပႃႇၶႃး၊ ပႃႇၶဝ်ႈ၊ ပႃႇၼမ်ႉ၊ ပႃႇဝူဝ်းပႃႇၵၢၺ်း၊ ပႃႇသတ်း၊ ပႃႇၸူၼ်၊ ပႃႇလဝ်ႈ ပႃႇယႃႇယႃႈ၊ ပႃႇၽၢၺ်ႉ၊ ပႃႇမၢၵ်ႇပႃႇၽၢၺ်ႉ၊ ပႃႇၽိူင်းမိူင်းပိူၼ်။ …ပိုၼ်ႉပႃႇ၊ တင်းပိုၼ်ႉတင်းပႃႇ။
ပႃႈ
ပႃႈ(prep) ၶေႃႈယူႇၼႃႈပိူၼ်ႈ။ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်း"တင်း-ၼႃႈ"။
ပႃႈ(n) ပီႈၼၢင်းဢူႈ-မႄႈ။ ၼွင်ႉႁွင်ႉပီႈ ဢၼ်မီးၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ၊ ဢၼ်မီးလုၵ်ႈလၢင်း။
ပႃႈ (n) မိူင်းတီႈၼိူင်ႈ မီးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလူင်။
ပႃး
ပႃး (n) ၸိုဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ၊ ဢၼ်မီးလၢၺ်တီႈ။
ပႃး (n) ၸိုဝ်ႈတၺ်းဢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉ ဢွၼ်ၸဝ်ႈယေႇသူႉသီႇႁဵင်ပီႊလိူဝ်လိူဝ်။
ပီ
တၢင်းဢၼ် ပွင်း၊ ယႂ်ႇ၊ ၵႂ်ႊသေ ပီးႃး/ၽူၵ်ႉ/တူၺ်ႇ/တိုင်ႇမႃး။ (ပွင်းပီ၊ ပီပွင်း၊ ပီဝႆႉ)
-မွၵ်ႇတူၼ်ႈၵူၺ်ႈ ဢၼ်ယွၼ်ႇႁိူဝ်းမႃး။ (ပီၵူၺ်ႈ)
ပီႇ
တၢင်းဢၼ် ၸႅင်ႈလႅင်းလီ၊ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ၊ ဢႅင်ႈၵလႅင်းတႅၵ်ႇ၊ တေႉတေႉ။ (လၢတ်ႈပီႇ၊ ပီႇလီ၊ ပီႇၶေႃႈပီႇသဵင်၊ တႆးပီႇပီႇ)
-ၶိူင်ႈမူၼ်ႊဢၼ်မီးႁူး၊ ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းလူမ်း။ (ပီႇ၊ ပီႇၼႄး၊ ပီႇႁႅင်ႈ၊ ပီႇႁွမ်း၊ ပီႇမၢၵ်ႇၼမ်ႉတဝ်ႈ၊ ပီႇသႅဝ်ႊ၊ ပီႇပႄး၊ ပီႇတွင်သိုင်၊...)
ပီႈ
ၵေႃႉယႂ်ႇသေႁဝ်း။ (ပီႈဢၢႆႈ၊ ပီႈၼၢင်း၊ ပီႈၶူၺ်၊ ပီႈလူဝ်း)
-ၵမ်တႅမ်ႈမဵဝ်းၼိူင်ႈ၊ တၢင်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈမၼ်း။ (ပီႈတႅမ်ႈ၊ လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပီႈ၊ ပီႈၽၢႆ)
-တၢင်းဢၼ် ႁတ်ႉမိပ်ႇတဵၵ်းၼူတ်ႈ၊ ဢဝ်ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇႁႂ်ႈၽၢတ်ႇၽႄၵၼ်။ လၢႆးမိပ်ႇၵၼ်၊ လၢႆးတဵၵ်းတဵင် ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ယႃႈပီႈ၊ ပီႈဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း၊ ပီႈသူၼ်ပီႈႁူၵ်ႈ)
ပီး
တၢင်းဢၼ် တဵမ်လီ၊ ၽူၵ်ႉ၊ ပီးၼူတ်း၊ ယႂ်ႇ၊ သူတ်ႇ။ ဢၼ်ပိၼ်ႈၽူၼ်တေႃႇယွမ်။
ပီႉ
ၸၼ်ႉထၢပ်ႈၼိူဝ်ႉမႆႉ သႅၼ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈပိူၵ်ႇၼင် လႄႈ လွၼ်ႉ။
တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ...


text:
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA လၢတ်ႈလွင်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်
လွင်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တင်းသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈ ပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်၊ ထိုင်တီႈယၢမ်းလဵဝ် မီးၵူၼ်းမိူင်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းႁိမ်းႁဵင်ၼႆႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸၢႆးလႃႉ ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။
ထၢမ်-လွင်ႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း ၼမ်ႉလၼ်ႈ မိူင်းၵိုင်ၼႆႉ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈငိၼ်းဝႃႈမီးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးႁိမ်းႁဵင်ယဝ်ႉၼႆ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ? ။
တွပ်ႇ-ၸႂ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ လွင်ႈၼႆႉၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈတႄႉယူႇၶႃႈ ။
ထၢမ်-ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?။
တွပ်ႇ-တီႈတၢင်းတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ ႁဝ်းပိုတ်ႇဝႆႉႁူင်းတိုတ်းယႃႈမဝ်းၵမ် တႃႇၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးၵူၼ်း ၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ယူတ်းယႃပၼ်ၶဝ်၊ ပိုတ်ႇဝႆႉႁိုင်ယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ ၵူၼ်းမႃးမူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၸႂ်တေမီးမွၵ်ႈ 50 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2 ဝၼ်းၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်သမ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးတီႈပၢင်သဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ႁူင်းမူၼ်ႉမႄးတၢင်းယၢမ်ႈၸရိတ်ႉတ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈသေယဝ်ႉ မႃးၶဝ်ႈယဵပ်ႇယမ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်လႄႈ မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၶႃႈ သွင်ၾၢႆႇၸင်ႇလႆႈတႄႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၶႃႈ ။
ထၢမ်-ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တင်းၸုမ်းပႂ်ႉတူၺ်းလွင်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မီးၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။
တွပ်ႇ- ဝၢႆးသေႁဝ်းၶႃႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ JMC-S ပိူဝ်ႈတႃႇတေတူၺ်းလူ လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်။ ၼႂ်း NCA ၼႆႉ ဢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းလမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် လႆႈၵေႃႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တေၶွင်ႉၶမ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ JMC ၾၢႆႇလူလွမ်တူၺ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပိူင်တိုဝ်းၵမ်သိုၵ်း Code of conduct တင်းသွင်ၾၢႆႇ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈမႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈထႅင်ႈ ၾၢႆႇလူလွမ်တူၺ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း ။
ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇ၊ တီႈဢေႇသုတ်း 2 လိူၼ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ 3 လိူၼ်ဢမ်ႇထိုင်ၵေႃႈ မီးၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တႃႇသေႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိူင်မၼ်းမီးဝႆႉသေတႃႉၵေႃႈ ၵၢၼ်မၢင်လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉဢွၵ်ႇတူဝ်လႆႈ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉမီးပၼ်ႁႃယူႇ ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ Director လႄႈသင်၊ ၼႂ်းၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် NCA ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၢင်ၶေႃႈၼႆႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈဢဝ်တီႈပွင်ႇမၼ်းတႅၵ်ႇလႅင်းလႆႈ ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်။ ၼႃႈလိၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈလႂ်၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈလႆႈ။ လွင်ႈတႅပ်းတတ်းၼႃႈလိၼ်ၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇတႅတ်ႈတေႃး။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ၵႅတ်ႇၶႄၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈတႄႉတႄႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၺ်း ။
ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း မၢင်ၸိူဝ်ႉမၢင်တွၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ မၼ်းၶတ်းၵၼ်ၶိုၼ်းတင်း ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသမ်ႉၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈတိၵ်းတိၵ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁႃၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေၵႄႈလိတ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးၼႆႉ။ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေမႃးၵႄႈလိတ်ႈတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ။
ထၢမ်-မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်သမ်ႉ ပွင်ႇလၢတ်ႈမႃးဝႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈႁႅၼ်းသိုၵ်း လေႃႇတိုၵ်းၼႆႉ ?။
တွပ်ႇ-တီႈငဝ်ႈငုၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ၸီႉသင်ႇတီႈလုမ်းၾၢႆႇၵပ်းသၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်သေယဝ်ႉ ၵႂႃႇၵပ်းသၢၼ်တူၺ်း တၢင်းၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်၊ တီႈတိူင်းသိုၵ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈလွင်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပႂ်ႉပႃး(ထိင်းသိမ်း)သေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ၊ ႁဝ်းၶိုၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေႁဵတ်းလႆႈယူႇ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေၵႂႃႇလွမ်ႉႁဝ်းၶႃႈ၊ ၶဝ်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉႁဝ်း ၶဝ်ႈတိုၵ်းႁဝ်းၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵႂၢမ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ဢဝ်လၢႆးလီ လၢႆးၵတ်းယဵၼ်သေၵႄႈလိတ်ႈၵၼ်၊ ယႃႇပေႁဵတ်းပဵၼ်လိူင်ႈယႂ်ႇ ။
ပေႃးထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းသမ်ႉ ၸီႉသင်ႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း၊ ဢဝ်သၢႆသိုၵ်းသေၶဝ်ႈတိုၵ်း ႁဝ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၸမ်ပဵၼ် တၵ်းလႆႈၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃးၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ယူႇႁၢင်ႇႁီႈႁၢင်ႇႁၢႆးယူႇ ။
ထၢမ်-ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈလႂ်ၶႃႈ ?။
တွပ်ႇ-ပဵၼ်ၼႂ်းတွၼ်ႈလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼမ်ႉလၼ်ႈလႄႈမိူင်းၵိုင်၊ ၸွမ်းၸိူဝ်းပၢင်ဝႃႈ ပၢင်သၵ်း ၼႃးပွႆး ၼမ်ႉၵႃႈ၊ တၢင်းတွၼ်ႈတူင်ႇလၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈမီးႁိမ်းၸမ်ႁဵင်ယဝ်ႉ ။
ထၢမ်-ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ ယူႇတီႈ RCSS သေ ၶႂ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ ?။
တွပ်ႇ-တီႈတႄႉမၼ်းႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်လွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈ ထိုင်တီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးလႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ၊ ပေႃးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၵေႃႈ တေလႆႈၺႃးၽေးၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၽေးသိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၢင်ပွၵ်မႃး မိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းဝႃႈ “ၵႂၢႆးထိုၵ်းတေႃးၵၼ် မႃးသၢင်ႈတေးၼႃး” ။ ပွင်ႇဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၵေႃႈ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း၊ ႁဝ်းၶႃႈၶတ်းၸႂ်ငိူင်ႉဝႄႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈမႃး ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေမိပ်ႇငႅၼ်းႁဝ်း၊ ၶဝ်ႈတိုၵ်းႁဝ်းလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈလႆႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းၼႆ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်း ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ထွမ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၼမ်ၼမ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈငဝ်းလၢႆးၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်ယူႇမီးယူႇ၊ ၸမ်ဢွင်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈ ထွမ်ႇတူၺ်းဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ၊ ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပၢင်တိုၵ်းတီႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈၸၢင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသေယဝ်ႉ ငိူင်ႉဝႄႈလႆႈၶိုတ်းတၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်း။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၵူဝ်မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇပွတ်းႁွင်ႇ တၢင်းၵျွၵ်ႉမႄး တေႃႉသၢင်ႇ၊ တၢင်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ လႆႈဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၵၼ် ပေႃးသဵင်ႈၵႂႃႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူဝ်လႆႈၺႃးၽေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈဝႆႉသတိသေ ဢွၼ်ၵၼ်ထွမ်ႇတူၺ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်း၊ ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်တင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈယူႇ၊ တီႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈမီးယူႇ၊ ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ပၢင်တိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတေႃႇသိုၵ်းတႆး ပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း မီးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးယဝ်ႉႁိမ်းသွင်ႁဵင်
ဢိင်ၼိူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉမတေႃႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉပႃးႁိူဝ်းဝိၼ်ပၼ်ႇလဵပ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ် ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမီးၸမ်ႁိမ်းသွင်ႁဵင် ။
ဝၼ်းတီႈ 1-2/10/2016 ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) တင်းသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တပ်ႉမတေႃႇ သိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉမတေႃႇ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈဢၼ်မီးႁူင်းတိုတ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ မူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၸႂ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း RCSS/SSA - ၼႆယဝ်ႉ ။
ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၼႂ်းသိုဝ်ႇတႆးလွတ်ႈလႅဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉပႃးႁိူဝ်းဝိၼ်တိုၵ်းသိုၵ်း ႁိူဝ်းဝိၼ်မႅင်းမီႈ 2 လမ်း မႃးပၼ်ႇလဵပ်ႈၸွမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈတူင်ႇလၢဝ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ။
ဝၼ်းတီႈ 03/10/2016 မိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ သွင်ၾၢႆႇသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းၵႂႃႇသီႇႁူးႁႃႈတၢင်း ၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွႆ ၸွမ်းၵုင်းၸွမ်းၵွင်း ၸွမ်းထိူၼ်ႇၸွမ်းၶိူဝ်း တီႈဢၼ်လၢမ်းထၢင်ႇဝႃႈ မီးသိုၵ်းတႆးယူႇၼၼ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း တင်းမူတ်းႁိမ်းသွင်ႁဵင် (2,000) ယဝ်ႉ- ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၼင်ႇၼႆ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸၢႆးလႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈတၢင်း တူင်ႇလၢဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ပိုတ်ႇဝႆႉႁူင်းတိုတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ် တႃႇၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၸႂ်ပၼ်ၶဝ်၊ ႁူင်းတိုတ်းယႃႈၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉႁိုင်ယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈ ၵူၼ်းမႃးမူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၸႂ်တေမီးမွၵ်ႈ 50 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2 ဝၼ်းၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်ႈမႃးတီႈပၢင်သဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈႁူင်းမူၼ်ႉမႄးတၢင်းယၢမ်ႈၸရိတ်ႉတ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၶႃႈသေယဝ်ႉ မႃးၶဝ်ႈယဵပ်ႇယမ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်လႄႈ မႃးယိုဝ်းႁဝ်းၶႃႈ၊ သွင်ၾၢႆႇၸင်ႇလႆႈတႄႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃး”- လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼင်ႇၼႆ ။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- ၶေႃႈလႆႈၸႂ် NCA ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၢင်ၶေႃႈၼႆႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈဢဝ်တီႈပွင်ႇမၼ်းတႅၵ်ႇလႅင်းလႆႈ ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈလႂ်၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈ။ လွင်ႈတႅပ်းတတ်းၼႃႈလိၼ်ၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇတႅတ်ႈတေႃး။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ၵႅတ်ႇၶႄၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ႁဝ်းၶႃႈတႄႉတႄႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၺ်း ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း မၢင်ၸိူဝ်ႉမၢင်တွၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ မၼ်းၶတ်းၵၼ်ၶိုၼ်း တင်း ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသမ်ႉၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈတိၵ်းတိၵ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉလၢႆးငမ်းယဵၼ် သေၵႄႈလိတ်ႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵွပ်ႈဝႃႈပေႃးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁဝ်းၶႃႈၶတ်းၸႂ်ငိူင်ႉဝႄႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေမႃးၵႄႈလိတ်ႈ တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈၸမ်ပဵၼ်တၵ်းလႆႈၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ- ဝႃႈၼႆ ။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢိၵ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်း တူဝ်ႈမိူင်း (NCA) မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ။ ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပၢင်လူင် ဢၼ်ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈၸတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၽွင်းႁူဝ်လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊပူၼ်ႉမႃး ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ပၢင်သွၼ်ပၼ်ပိုၼ်းႁူႉ တႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်လႄႈ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း ပၢႆးယူႇလီ
ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းႁႅင်းၵၢၼ် ၵဵင်းမႆႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်၊ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း တႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မီးၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်း 60 ပၢႆ ။
ဝၼ်းတီႈ 02/10/2016 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00-04:00 မူင်း ဝၢႆးဝၼ်း ယူႇတီႈၶူင်းၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၼ်တၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း(မူလၼိထိမႅပ်ႇ) တင်း ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင် ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်၊ လွင်ႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆး ယူႇလီ(ပၵၼ်သင်ၶူမ်း) လႄႈ လွင်ႈၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း ၼႂ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ႁူင်းသဝ်း ထႃးရိၼ်း ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး ဝႃႈၼႆ ။
ၸၢႆးသိူဝ်ၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ပေႃး တေလႆႈႁပ်ႉႁူႉ ၶေႃႈမုလ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၸႂ်ႉၵၼ်ယူႇတေႃႈလဵဝ်၊ တေလႆႈဝႃႈ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် တီႈဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းထႆးသေ မိူၼ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ လၢဝ်း၊ ၵမ်ႇပူးၶျႃး ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် လၢႆသႅၼ်းလႄႈသႅၼ်းမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ပေႃးတေလႆႈႁူႉ တေမေႃၸႅၵ်ႇၽႄ လႆႈဝႃႈ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ႁဝ်း ၸႂ်ႉၵၼ်ယူႇ ၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉသုၼ်ႇလႆႈၵႃႈႁိုဝ် တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ လႆႈ မွၵ်ႇထိုင်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မႃးမွၵ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ” ဝႃႈၼႆ ။
ၶုၼ်ဝိၼႆး ထွင်းဢူႇၿူလ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၸတ်းႁႃ ငၢၼ်း(ၸတ်းႁႃၵၢၼ်) ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈ ဝႂ်ၵပ်းတူဝ် မိူၼ် ဝႂ်ပိုၼ်ႉတီႈသုင်၊ ဝႂ်ၶဵဝ်ၶွပ်ႇလႅင်လႄႈ ဝႂ်သိပ်းပီ၊ လွင်ႈဝႂ် MOU (International Passport) လႄႈ ဝႂ်သီၶွင်ႇတင်း Passport ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ် ဝႂ်ပိုၼ်ႉတီႈသုင် (ၶဵဝ်ၶွပ်ႇလႅင်) လႄႈ ဝႂ် 10 ပီ မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ တင်းမူတ်း 27 ဢၼ်၊ ဝႂ်သီၶွင်ႇတင်း Passport ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသမ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် 2 ဢၼ်၊ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ် MOU( International Passport သမ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး 39 ဢၼ် ဝႃႈၼႆ ။
ၸိူဝ်းယိပ်းဝႆႉ ဝႂ်ပိုၼ်ႉတီႈသုင်(ၶဵဝ်ၶွပ်ႇလႅင်)လႄႈ ဝႂ် 10 ပီသမ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် 27 ၶေႃႈ မိူၼ်
1) ၵၢၼ်မႄးလူတ်ႉထိပ်ႇ၊ 2) ၵၢၼ်မႄးတီႈၼင်ႈလူတ်ႉ၊ 3) ၵၢၼ်မႄးတူဝ်ထၢင်လူတ်ႉ၊ 4) ၵၢၼ်မႄးတေႃႈလွတ်ႇၵႂၼ်းလူတ်ႉ၊ 5) ၵၢၼ်ၸိူမ်ႈလဵၵ်း လူၺ်ႈၸႂ်ႉမိုဝ်းႁဵတ်း၊ 6) ၵၢၼ်ၸၢင်ႈ မႆႉၶိူင်ႈႁိူၼ်း ၊ 7) ၵၢၼ်ၸၢင်ႈမႆႉၵေႃႇသၢင်ႈ၊ 8) ၵၢၼ်လိူဝ်ႈမႆႉ ၼႂ်းႁူင်းငၢၼ်းႁဵတ်းမႆႉ၊ 9) ၵၢၼ်ပုၼ်၊ 10) ၵၢၼ်တႃးသီ၊ 11) ၵၢၼ်မႄးၽၵ်းတူႁူးလႅင်း၊ 12) ၵၢၼ်ၶႅင်းလဵၵ်းႁႄႉၽၵ်း တူ/ႁႄႉႁူးလႅင်း၊ 13) ၵၢၼ်ယွမ်ႉသိူဝ်ႈၽႃႈ၊ 14) ၵၢၼ်ယဵပ်ႉသိူဝ်ႈၶူဝ်း၊ 15) ၵၢၼ်သၵ်ႉ သိူဝ်ႈၽႃႈ၊တၢတ်ႈသိူဝ်ႈၽႃႈ၊ 16) ၵၢၼ်ႁဵတ်းသူၼ်ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်/သူၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ၊ 17) ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၢမ်ႈလဵင်ႉတူဝ်မူင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႆႇ၊ 18) ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉယွႆႈ ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင် ၵူၺ်းၵႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သၢၼ်ႊၶေႊမီႊ၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢွမ်လူမ်း၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈပွႆႇႁၢင်ႈသဵင် TV၊ ၵွင်ႈထၢႆႇႁုပ်ႈ၊ ၵွင်ႈထၢႆႇငဝ်းတူင်ႉလူင်၊ ႁဵတ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇႁိုဝ် မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇလႄႈၵဵဝ်ႇ ၵပ်းၶိူင်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်၊ 19) ၵၢၼ်ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈလိုမ်ႇ(ၼမ်ႉ)၊ 20) ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင် ၵိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈလိုမ်ႇ၊ 21) ၵၢၼ်မႄးၶႅပ်းတိၼ်၊သွၵ်းတိၼ်၊ 22) ၵၢၼ်မႄးၼႃႇလီႇ၊ ၵမ်ၸိုမ်း/တႅမ်ႈ၊ မၢၼ်ႇတႃ၊ 23) ၵၢၼ်လပ်ႉမိတ်ႈလႄႈၶွင်မီးၶူမ်း၊ 24) ၵၢၼ်ႁဵတ်းၶွပ်ႇၶႅပ်း ႁၢင်ႈ၊ 25) ၵၢၼ်ၸၢင်ႈၶမ်း၊ ၸၢင်ႈငိုၼ်း၊ 26) ၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႇ ပၼ်ႇၵုၺ် လူၺ်ႈၸႂ်ႉမိုဝ်းႁဵတ်း၊ 27) ၵၢၼ်ႁပ်ႉၸၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ် သီၶွင်ႇတင်း PassPort ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသမ်ႉ လႆႈၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် 2 ဢၼ် မိူၼ် မႄႈဝၢၼ်ႈ(ၵူၼ်းႁပ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်း)၊ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၸၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ထိုင်မႃးတွၼ်ႈဝၢႆးဝၼ်းသမ်ႉ ယူႇတီႈၶုၼ်သုၶျၢတ်ႉ တၵုလ်းႁူထိပ်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈလူင် ၾၢႆႇႁဵတ်းၵၢၼ် သုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်တင်းမူတ်း သပ်းလႅင်း လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈဝႂ်ပၢႆးယူႇလီ (ပၵၼ်သင်ၶူမ်း) လႄႈ ၵွင်တိုၼ်းငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း ၼႂ်းတီႈႁဵတ်း ၵၢၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။
ပၢင်ပၼ်ပိုၼ်းႁူႉ လွင်ႈဝႂ်ၵပ်းတူဝ်လႄႈ လွင်ႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆးယူႇလီ(ပၵၼ်သင်ၶူမ်း)လႄႈ ၵွင်တိုၼ်း ငိုၼ်းၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ မီးပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ လမ်းပုၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တင်းၼမ်လၢႆ ၼႆယဝ်ႉ ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ2ၵေႃႉ ၺႃးၾႃႉၽႃႇ ၽွင်းဢုပ်ႇၾူၼ်းတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈၺႃးၾႃႉၽႃႇ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၾူၼ်းတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၽွင်းယၢမ်းၽူၼ်တေတူၵ်း ။
ဝၼ်းတီႈ 01/10/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 12:00 ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ မိူင်းရႃႊယွင်ႊလႆႈ ႁပ်ႉၸႅင်ႈဝႃႈမီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်းၺႃးၾႃႉၽႃႇ တီႈတၢင်းလင်ၶွမ်ႊပၼီႊပၢင်ႊၵွၵ်ႊမၢတ်ႉသ် တိူဝ်ႊဝုတ်ႊဢၼ်မီးယူႇတီႈဢိူင်ႇမၶၢမ်ၶူႊၸႄႈဝဵင်းၼိၶူမ်ႊၽတ်ႊထၼႃးၸႄႈတွၼ်ႈရႃႉယွင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး ။
ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၺႃးၾႃႉၽႃႇပဵၼ်ၸၢႆးၼႃႉၸၢၼ်းဢႃယု 28 ပီလႄႈ ၸၢႆးသဵၼ်ႊသႃႊရႃႊ ဢႃယု 28 ပီ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁႅင်းသေသူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃၼိၶူမ်းၽတ်းထၼႃး ၼႆယဝ်ႉ ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ၾႃႉၽႃႇၼႆႉပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းႁႅင်းၵၢၼ်ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ၶဝ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉၾႃႉငိုပ်းၾႃႉၽႃႇသေၸၢႆးသဵၼ်ႊသႃႊလႃႊသမ်ႉဢုပ်ႇၾူၼ်းလႄႈၾႃႉၸင်ႇၽႃႇလူင်းမႃးတီႈတူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ၶဝ်ၼင်ႈၵိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉသေၽႃႇၺႃးႁႅင်းၵၢၼ်2ၵေႃႉထိုင်တီႈပေႃးလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း- ဝႃႈၼႆ ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႉသ် 2015 ၼၼ်ႉၵေႃႈယွၼ်ႉၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း တီႈၸႄႈတွၼ်ႈ ပထုမ်ႊထႃႊၼီႊသေသွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉလႄႈ လၢၼ်ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၺႃးၾႃႉၽႃႇၽွင်းၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ မိူဝ်းၸွမ်းတူင်ႈၼႃး ဝႃႈၼႆ ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵေႃႈပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇၾၢင်ႉဝႃႈ ပေႃးၽူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇ ႁႂ်ႈၾၢင်ႉ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉၾူၼ်း၊ ၶွမ်းၽိဝ်း ၻိူဝ်ႊ၊ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈပိၵ်ႉၶိူင်ႈၾူၼ်း ဝႃႈၼႆ ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ
ဝၼ်းတီႈ 03/10/2016 ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 36.44 ပျႃး၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1262.00 ပျႃး၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ = 189.24 ပျႃး (ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း လုမ်ႈၾႃႉ) ။
ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႉဢလိၼ်း ဝၼ်းတီႈ 03/10/2016 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝႃး 02/10/2016 ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 38.18 ပျႃး၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1255.00 ပျႃး၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ = 188.23 ပျႃး ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
သိုၵ်းဝႃ့သူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်းယိုတ်း တပ်ႉမိူင်းလႃးတိၵူၼ်းသိုၵ်း 150 ပၢႆ
သိုၵ်းဝႃႉ သူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း ၼပ်ႉပၢၵ်ႇ ပႃးတင်းၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် တပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းလႃးသေ ၶဝ်ႈယိုတ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်း ဢၼ်မီးဝူင်ႈၵၢင် ၵဵင်းတုင်မိူင်းလႃး၊ တိပႃး ၵူၼ်းသိုၵ်းမိူင်းလႃး ဝႆႉ 150 ပၢႆ၊ မိူဝ်ႈၽွင်းၸုမ်းမိူင်းလႃး ဢမ်ႇတၼ်းတင်ႈတူဝ် ။
လွင်ႈၼႆႉၾၢႆႇၸုမ်းမိူင်းလႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉယုမ်ႇယမ်ဝႃႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီသေ ပွႆႇၸုမ်းဝႃႉၶဝ်ႈမႃး သမ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ်ၸုမ်းဢူၺ်းလီၸိူင်ႉၼႆၼႆႉဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ် တိုၵ်ႉႁႃတၢင်းၵႄႈၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃး ပဵၼ်လွင်ႈ လီယူႇဝႃႈၼႆ။ ၾၢႆႇဝႃႉတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈၸိသင်တၢင်းၼိူဝ်သေ မႃးလႄႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈၸိသင်ႇတၢင်းၼိူဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈထွၼ်ပွၵ်ႈဝႃႈၼႆ ။
ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ပျီႇထွင်ႇၸုဢိၼ်သတီႇၵျုတ်ႉ ၾၢႆႇၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းဝႃႉ တင်း ၸုမ်းမိူင်းလႃး တွၵ်ႉတႅၵ်ႉၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵွပ်ႈ ၽူႈၼမ်း ၸုမ်းမိူင်းလႃး ၵႆႉၵႂႃႇၼႄႇပျီႇတေႃႇ၊ ၸုမ်းမိူင်းလႃး တုၵ်းယွၼ်းၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၵႂႃႇၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၶွမ်ႊမတီႊ ပွင်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပၢင်လူင် ၼၼ်ႉလႄႈ ဝႃႉလႅပ်ႈမႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၸုမ်းမိူင်းလႃးၵႂႃႇၸမ်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢူးဢွင်ႇမျိၼ်ႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တႄႉတွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇၶိုတ်းတၼ်းဝႃႈၼႆ ။
ဢိင်ၼိူဝ်သွင်ၾၢႆႇၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၽိုတ်ႉဢိူမ်ႈ ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီ 2009 ၽွင်း ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈသိုၵ်း ၸွမ်သိုၵ်းယေးမိၼ်ႉ ၸႂ်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၸိူဝ်းယူႇ လႅၼ်လိၼ် ထႆး လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ ပဵၼ်ႇလႅၵ်ႈပဵၼ် တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းဝႃႉ တင်း ၸုမ်းမိူင်းလႃးဢမ်ႇယွမ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်မႃး ၸဵမ်တႄႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ သွင်ၸုမ်း ၽွမ်ႉၵၼ်ထႅမ်ႁႅင်း ၸွမ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႇ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ
ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ
ဝၼ်းတီႈ 01/10/2016 ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 36.38 ပျႃး၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1254.59ပျႃး၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ = 189.24 ပျႃး (ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်း လုမ်ႈၾႃႉ) ။
ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႉဢလိၼ်း ဝၼ်းတီႈ 01/10/2016 ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶၼ်ငိုၼ်းမိူဝ်ႈဝႃး 30/09/2016 ငိုၼ်းထႆး 1 ဝၢတ်ႇ = 38.18 ပျႃး၊ ငိုၼ်းတေႃႊလိူဝ်ႊ(US) 1 တေႃႊလိူဝ်ႊ = 1255.7 ပျႃး၊ ငိုၼ်းၶႄႇ 1 ယႅၼ်ႉ = 188.23 ပျႃး ။
သိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ


text:
လၵ်းပိူင်ၽႃႇသႃႇ
လၵ်းပိူင်ၽႃႇသႃႇ
မိူဝ်းဝၼ်းထိ 16 လိူၼ် 12 ပီ 2012 ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈႁႃဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉတ် www.shanyoma.org လႄႈ လႆႈႁၼ်မီးပပ်ႉလိၵ်ႈသၢႆပႅၼ်းလၢႆလၢႆပပ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၢႆ 25 မီးဝႆႉပႃႈၼိူဝ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၽုၺ်ႇဢၢၼ်ႇပပ်ႉၼႆႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လိၵ်ႈ ၺၢၼ်ႇၸွမ်လႅင်း (ၼမ်ႉၶမ်း) တႅမ်ႈထိုင်သၢႆပႅၼ်း လၢတ်ႈလွင်ႈမူႇလိၵ်ႈ “တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသႅင်” ၼႂ်းပပ်ႉသၢႆပႅၼ်း မၢႆ 24 ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႉႁူႉဝႃႈ မူႇလိၵ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇ လႆႈလူင်းၼႂ်းပပ်ႉ သၢႆပႅၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉ မူႇလိၵ်ႈၼႆႉ လႆႈတႅမ်ႈသူင်ႇပၼ်သၢႆပႅၼ်းတၢင်းဢီးမေးလ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ် 2 ပီ 2010 ပုၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈယိၼ်းၶၢဝ်ႇသင်ၶိုၼ်းတၢင်းသၢႆပႅၼ်းလႄႈ မူႇလိၵ်ႈၼႆႉ ႁွတ်ႈဢမ်ႇႁွတ်ႈ၊ လူင်းဢမ်ႇလူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ။ တူဝ်ၽူႈတႅမ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယူႇၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ႁႃပပ်ႉသၢႆပႅၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။
ဝၢႆးႁူႉယဝ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈတူၺ်းမူႇလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဢိတ်းၼိုင်ႈသေ သိုပ်ႇၽုၺ်ႇတူၺ်းတၢင်ႇပပ်ႉထႅင်ႈ။ ၼႂ်းသၢႆပႅၼ်း မၢႆ 26 လႆႈႁၼ်လိၵ်ႈ ဢေတႆး - ထုင်ႉမၢဝ်း တႅမ်ႈထိုင်သၢႆပႅၼ်းလႄႈ ထတ်းသၢင်မူႇလိၵ်ႈ ၽူႈတႅမ်ႈဝႆႉယူႇ။ ပေႃးတေႁုပ်ႈဢဝ် ၶေႃႈထတ်းသၢင်ၼၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ “လိၵ်ႈတႆးဢၼ်ၸႂ်ႉယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်သဵင်တႆးလူင် 90% ပၢႆယဝ်ႉ ၵွႆးပႃးသဵင်တႆးတၢင်ႇၸိူဝ်း ၼင်ႇတူၼ်းသဵင် ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼႆႉၵွႆး ႁဵတ်းသင်တႆးလူင် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ဢမ်ႇမေႃပွင်ႇၸွမ်း၊ … တႆးလူင်ဢမ်ႇမေႃဢွၵ်ႇ တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၵူၺ်းပေႃးၽိုၵ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလႆႈလီလီသမ်ႉမီးတင်းၼမ်။ …ပေႃးတေဝူၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် လိၵ်ႈတႆးလူင်ယူႇၼႆ တႆးၸိူဝ်းဢၼ်မီးလိၵ်ႈယူႇၼၼ်ႉလူး ၶိုၼ်းတေဝူၼ်ႉထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်းၼႆႉ တႆးလူင်ၵွၺ်းတေတိုဝ်း ဢွၵ်ႇသဵင် တႆးတႂ်ႈႁႃႉ ၸင်ႇတေမႅၼ်ႈ၊ ပဵၼ်တႆးလူင် ၸင်ႇပဵၼ်တႆးၼႄႇ၊ ၵဝ်တႆးၵေႃႈ မႂ်းတႆးယဝ်ႉ…” ၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယိၼ်းလီ ၸူမ်းႁပ်ႉၶေႃႈတူင်ႉတၵ်ႉ ဢေတႆး-ထုင်ႉမၢဝ်းသေ ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တေမီးၶေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈႁူ ၽူႈလူဢၢၼ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ၼႆႉဝႆႉပဵၼ်တၢင်းယုပ်ႈယွမ်းၽူႈတႅမ်ႈၵေႃႉလဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီသေလၢႆ ဢိတ်းၼိုင်ႈ တီႈဢမ်ႇႁၼ် ဢေတႆး-ထုင်ႉမၢဝ်း ထတ်းသၢင်ထိုင် ၼိူဝ်ႉႁႃၸႂ်ၵႂၢမ်း ဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၵႂႃႇ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႄႇၵိူတ်ပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မၼ်းတႅၵ်ႇၽႄႈၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တူၼ်းသဵင် တႄႉတႄႉ ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉလၢတ်ႈၵၼ်ယူႇၼႆႉမီးၵႃႈႁိုဝ် လႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၽိတ်းမၼ်းပိူင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်။ သမ်ႉဢဝ်ၸႂ်ပႅင်းထုင်ႉဢွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (Localism) မႃးသႂ်ႇၸွမ်းထႅင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်။ လွၵ်ႈၼႆႉပူၼ်ႉမႃးႁိုင်ယဝ်ႉသေတႃႉ ႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈတႅမ်ႈ ထုၵ်ႇလီသၢင်းလၢင်းယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈတႅမ်ႈထိုင်လွင်ႈထႅမ်တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ မၼ်းၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လၵ်းပိူင်လိၵ်ႈတႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ။
ၵဵဝ်ႈလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးၼႆႉ မၼ်းထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈႁဝ်းဢဝ်လၵ်းပိူင် (Principle) မႃးဢုပ်ႇၵၼ် ၸွမ်းလွၵ်းလၢႆး ဝိၶျႃးၵၢၼ် (Academic) ယဝ်ႉ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇၶၢမ်ႈပႅတ်ႈ ၸႂ်ၵျိူၵ်ႈဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈ (Emotional) ၼၼ်ႉသေ လၢတ်ႈၸွမ်းႁဵတ်ႇၽူၼ် (Rational) မၼ်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆး ဢၼ်တႅမ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ ၶေႃယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ တႅမ်ႈၸွမ်းလၵ်းပိူင် ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇ (Linguistics) ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉသွၼ်ႁဵၼ်းၵၼ် ၼႂ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းမူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈလူတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ႁၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈ ႁဵၼ်းၵႂၢမ်းတႆးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပၢႆးသၢႆး (Science)။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶႂ်ႈထႅမ်ၶႂ်ႈထွၼ်ၸွမ်းၼင်ႇၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း တႅမ်ႈၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ပဵၼ် ဢၼ်မီးတႄႉမၼ်း။ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵၢင်ႁဝ်း လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈတႅမ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ၼႆႉလၢတ်ႈၸွမ်း လၵ်းပိူင်ၽႃႇသႃႇမၼ်း (Principle of the Language)။ ဢမ်ႇလႆႈမီးၸႂ် ၶႂ်ႈၼႄးဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆး ၸုမ်းၼၼ်ႉ လီလိူဝ်ၸုမ်းၼႆႉ ၸုမ်းၼႆႉၵျႃႉသေၸုမ်းၼၼ်ႉသင်။
တႃႇၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ (Linguist) ၼႆႉ ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၶဝ်ဝႆႉၸၼ်ႉမၼ်း ပဵင်းၵၼ် မီးၵႃႈၶၼ်မိူင်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇလႂ် ၽိတ်း/ထုၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇလႂ်ၸႅတ်ႈ/ၵႅၵ်းသင်၊ သွၼ်ႇဝႃႈ ၵူႈၽႃႇသႃႇ မီးၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ (Evolution) ႁင်းၽႂ်မၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇႁိမ်းႁွမ်းတီႈယူႇၶဝ် ၼၼ်ႉၵွႆး။
ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၼႂ်ႈၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းပိူင်ႈၵၼ်လႄႈသင်၊ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ၵူၺ်းမီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် တႃႇႁႂ်ႈၶဝ်ပေႃးၸၢင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးၽႃႇသႃႇၵၢင် (Lingua franca) ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၸုမ်းၶိူဝ်းၵႂၢမ်း (Language family) လႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းမီးၽႃႇသႃႇယွႆႈ (Regional dialects) ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် ၽႃႇသႃႇယွႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၵၢင် ၸႂ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ် (Standard) တႃႇၸႂ်ႉတႅမ်ႈ ၸႂ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ၼင်ႇၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်း ဢၼ်ႁဝ်းၵႆႉလႆႈယိၼ်းၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵင်ဢင်းၵိတ်း ပွတ်းၸၢၼ်း။ ၶဝ်လိူၵ်ႈဢဝ် သဵင်ဢင်းၵိတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵၢင် (Lingua franca) လႄႈပဵၼ်သဵင်ၼႂ်းပပ်ႉၵူမ်းၵႂၢမ်း Oxford Dictionary ယဝ်ႉ။ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း တူဝ်ပွင်း (Spelling) မၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ၵၢင်ၼႆႉ။ ၵႂၢမ်းၵၢင်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ RP (Received Pronunciation)။ ၵွပ်ႈၸႂ်ႉဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈ BBC English, ဢမ်ႇၼၼ် Queen English, Standard English ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ1။
တီႈတႄႉမၼ်း ပေႃးဢဝ် ႁူဝ်ၵူၼ်းဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်လၢတ်ႈသဵင်ၵၢင်ၼႆႉ မီးၵမ်ႈဢေႇၵွႆး။ ဝၢင်ၵေႃႉဝႃႈ မီးမွၵ်ႇ 3% ၵွႆး2ၼႆယဝ်ႉ ။ ၼႂ်းမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်မီးၽႃႇသႃႇယွႆႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လၢႆၸုမ်း မိူၼ်တႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်း ဢၼ်လၢတ်ႈၼႂ်းလၼ်ႇတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Cockney ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဝဵင်းလၼ်ႇတၢၼ်ႇတီႈလဵဝ်ၵွႆး ပွတ်းတူၵ်းလႄႈပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ သဵင်ၶဝ် ပေႃးပိူင်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈမီးသဵင် Scouse, Brummie, Geordie ၸွမ်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ပေႃးၵႂႃႇၼႂ်း Wales လႄႈ Scotland ၼိုင်ႈၶႅၼ်းပိူင်ႈၵၼ် ႁႅင်းယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလၢတ်ႈထိုင်တူဝ်လိၵ်ႈမၼ်းတႄႉ ၼင်ႇႁူႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶဝ်တႅမ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ၵူႈတီႈ မီးပိူင်လဵဝ်ၵွႆး။ ၶဝ်ဢမ်ႇတႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ဢင်းၵိတ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၼႆႉသင်။ သင်ၶဝ်ၵုမ်ႇ ႁဵတ်းၼၼ်ၵေႃႈ ပိူင်တူဝ်ပွင်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း တေဢမ်ႇၽဵၼ်ႈၵွႆးဢမ်ႇၵႃး တေသုၵ်ႉသၢၵ်ႉလႄႈ ယၢပ်ႇလိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၶႂ်ႈၼႄတူဝ်ယၢင်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်မီးၽႃႇသႃႇယွႆႈပိူင်ႈၵၼ်လၢႆၸုမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈရၶႅင်ႇ၊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဢင်းသႃး၊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈထႃႈဝွႆႇ3၊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈယေႃး၊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈပလေႃႇ4၊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဢၺႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ၶဝ်လႆႈလိူၵ်ႈ သဵင်လၢတ်ႈယၼ်ႇၵုင်ႇ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵၢင်ၶဝ်ယဝ်ႉလႄႈ ၵွပ်ႈၼၼ် လၢႆးတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၸွမ်းသဵင်ယၼ်ႇၵုင်ႇၼႆႉဝႃႈ။ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈသဵင်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈတၢင်ႇၸုမ်း ႁႂ်ႈပီႇၽဵၼ်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းပိူင်ၽႃႇသႃႇယဝ်ႉ။ ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ထႆးၵေႃႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵမ်းၼႆႉ မႃးလၢတ်ႈထိုင်ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းမီးၽႃႇသႃႇယွႆႈပိူင်ႈၵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းၼင်ႇ ၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ်၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉလႄႈ တႆးလူင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။ ၶေႃယိုၼ်ယၼ် ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈဝႃႈ ၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၸၼ်ႉပဵင်းၵၼ်တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေၸႂ်ႉတႅမ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းတေၸႂ်ႉသဵင်ၸုမ်းလႂ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၵၢင်။ ပေႃးတႆးလိုဝ်ႉလႄႈတႆးလူင် ထူပ်းၵၼ်လႂ်၊ တႆးၼိူဝ်လႄႈတႆးတႂ်ႈထူပ်းၵၼ်လႂ်၊ တႆးၶိုၼ်လႄႈတႆးမၢဝ်းထူပ်းၵၼ်လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေၸႂ်ႉသဵင်ၸုမ်းလႂ်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လႆႈ။ ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလိူၵ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်လိူၵ်ႈၸႂ်ႉ သဵင်ဢၼ်ငၢႆႈလႄႈလၢတ်ႈယဝ်ႉ မီးၽူႈပွင်ႇၸႂ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈဝႃႈ “ပေႃးၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်း တႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်တႄႉ မီး 5 တူၼ်းၵွႆး” ၼႆၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၸွမ်းလၵ်းပိူင်မၼ်း။ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဝၢင်ၵေႃႉ ယင်းၵႂင်လႄႈ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅမ်ႈၸွမ်းၵႂၢမ်းၸုမ်းလႂ်တႄႉတႄႉ။ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉသုၼ်သၢၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ပေႃးႁဝ်း လိူၵ်ႈဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးမၢဝ်း ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵၢင်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ်ၸွမ်းတူၼ်းသဵင်တႆးမၢဝ်း ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ။ ယႃႇပေဢဝ်တူၼ်းသဵင်တႆးလူင် တႆးလိုဝ်ႉၵႂႃႇသႂ်ႇၸွမ်း။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၼႆ ပိူင်ၵႂၢမ်းတႆးမၢဝ်း တေလူႉ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သင်ႁဝ်းမၵ်းမၼ်ႈၵႂၢမ်းတႆးၶိုၼ် ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵၢင် ၼႂ်းၸုမ်းတႆးႁဝ်းၼႆၵေႃႈ ယႃႇပေဢဝ်တူၼ်းသဵင်တႆးမၢဝ်း တႆးလူင်ၵႂႃႇသႂ်ႇ ၼႂ်းပိူင်တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်။ ပေႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၼင်ႇၼၼ်ၼႆ ပိူင်မၼ်းလႅဝ်ထႅင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဝၢင်ၵေႃႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးထႅမ်တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈသႂ်ႇ ၼႂ်းလိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်းၼႆ တေတႅမ်ႈ သဵင်တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၽဵၼ်ႈလႆႈၼႆလႄႈ တႆးၼိူဝ်တႆးမၢဝ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ (Intention) ပဵၼ်ဢၼ်လီတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ထဵင်လႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢဝ်လၵ်းပိူင် (Principle) ဝႃႈၸိုင် မၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ လႄႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ဢဝ်လိၵ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ၵႂႃႇတႅမ်ႈၵႂၢမ်းၵူႈၸုမ်းၸုမ်းႁႂ်ႈပီႇၽဵၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ သဵင် “ၸ” ၼႆႉ တႆးႁဝ်းတီႈၼိုင်ႈတင်းတီႈၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇသဵင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လီ တီႈဢေႇသုတ်းမီး 3 သဵင်။ ပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႇၵေႃႈ လူဝ်ႇမီးတူဝ်တႅမ်ႈ “ၸ” တႃႇ 3 တူဝ်။ ၼႆႉယင်းပႆႇလၢတ်ႈထိုင် သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတၢင်ႇတူဝ်လႄႈ သဵင်သရၵွၼ်ႇ။
ယူင်ႉသၢင်ႈ (Structure) လိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇပႆႇမီးတၢင်းႁူႉ တူဝ်ႈၸွတ်ႇလႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်လီတီႈသုတ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီထႅမ်လီထွၼ်သင်။ ၵၢၼ်ထႅမ်တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼႂ်းတႆးလူင်ၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူင်မၼ်းလူႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်တႅမ်ႈလင်ႇၵႃႇ လိၵ်ႈလူင်ၸိုင် တေႁၼ်ၸႅင်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႂၢမ်းၸိူဝ်းမီးတူၼ်းသဵင်ၼင်ႇတႆး ထႆး လၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပၵ်းပိူင် ၵၢၼ်တႅမ်းလင်ႇၵႃႇ လိၵ်ႈလူင်ၼႆႉ တူၼ်းသဵင် ပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပၵ်းပိူင်တႅမ်ႈလင်ႇၵႃႇတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတိယ ဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ တႅမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉ “ၶူးလၢႆးတႅမ်ႈ/လူ လင်ႇၵႃႇလူင်တႆး” မီးၼင်ႇၼႆ5။
တူၼ်းသဵင်တႆး 5 သဵင်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈသဵင် 1 သဵင် 2 ႁဵတ်းၼႆတေႃႇထိုင်သဵင် 5။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိူင်တႅမ်ႈ လင်ႇၵႃႇသၢမ်ၵိဝ်ၼူၺ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ တေလႆႈၸႂ်ႉ သဵင် 1-4 ၵွႆး။
- တီႈၵိဝ်ႇတင်ႈၵမ်ႉၼမ်ၸႂ်ႉ သဵင် 1 လႄႈ 2 (သဵင်ပဝ်ႇ၊ သဵင်ယၵ်း)
- တီႈၵိဝ်ႇႁူပ်ႈ ၵမ်ႉၼမ်ၸႂ်ႉ သဵင် 3 (သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈ)
- တီႈၵိဝ်ႇလူပ်း ၵမ်ႉၼမ်လႆႈႁၼ် သဵင် 2 (သဵင်ယၵ်း)
- တီႈၶွတ်ႈယွတ်ႈသုတ်းၶၢၼ်း ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်သဵင် 4 (သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၶေႃႈသုတ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတိယတႅမ်ႈဝႃႈ လင်ႇၵႃႇသၢမ်ၵိဝ်ၼူၺ်းၼႆႉ မီးသွင်သဵင်၊ သၢမ်ၵိဝ်၊ သီႇလၼ်ႇ လႄႈ တူၼ်းသဵင်သုတ်းမၼ်း တေလႆႈပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ
- လၼ်ႇမၢႆၼိုင်ႈ သုတ်းသဵင် 1 (မုၼ်)
- လၼ်ႇမၢႆသွင် သုတ်းသဵင် 3 (ၸဝ်ႈ)
- လၼ်ႇမၢႆသၢမ် သုတ်းသဵင် 2 (ယူႇ)
- လၼ်ႇမႆသီႇ သုတ်းသဵင် 4 (ၵျွင်း) ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ 26 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၸႅၵ်ၽႄ တူၼ်းသဵင်တႆး 5 သဵင်ၼႆႉ ပဵၼ်သွင်ၸုမ်း။ တူၼ်းသဵင် 1 လႄႈ 4 ပဵၼ်သဵင်ၶႅင်၊ တူၼ်းသဵင် 2, 3 လႄႈ 5 ပဵၼ်သဵင်ဢူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈၾၢင်ႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈတင်ႈသဵင်ဢူၼ်ႈယဝ်ႉ ဢဝ်သဵင်ၶႅင်ၸၢပ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်သဵင်ၶႅင် တင်ႈယဝ်ႉ သဵင်ဢူၼ်ႈၸၢပ်ႈ။ ပေႃးၶေႃႈတင်ႈပဵၼ်တူၼ်းသဵင်ဢူၼ်ႈ ၶေႃႈၸၢပ်ႈၶေႃႈႁူပ်းၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်သဵင်ဢူၼ်ႈ။ ပေႃးသဵင်ၶႅင်တင်ႈၵေႃႈ ၶေႃႈၸၢပ်ႈၶေႃႈႁူပ်း လူဝ်ႇပဵၼ်သဵင်ၶႅင် ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးႁဝ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉ ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးလူင်ၼၼ်ႉ ဝၢင်တီႈၸႂ်ႉတၢင်တူၼ်းသဵင် 1 (ပီ>ပီႊ) ပဵၼ်သဵင်ၶႅင်၊ ဝၢင်တီႈသမ်ႉၸႂ်ႉတၢင်တူၼ်းသဵင် 3 (ၸၢင်ႈ>ၸၢင်ႊ) ပဵၼ်သဵင်ဢူၼ်ႈ။ တေႁၼ်ဝႃႈ သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တင်းၸုမ်းသဵင်ၶႅင် လႄႈသဵင်ဢူၼ်ႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ပၼ်ႁႃမၼ်းၵေႃႈ ႁဝ်းတေဢဝ်တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႂ်းပၵ်းပိူင်တႅမ်ႈလင်ႇၵႃႇတႆး။ ၼႆႉပဵၼ်သူၼ်ႇဢိတ်းဢွၼ်ႇ ၼႂ်းပိူင်ၵႂၢမ်းတႆး ၵႃႈၼင်ႇႁူႉလႆႈၼၼ်ႉၵွႆး။ ဢၼ်ႁဝ်းပႆႇႁူႉထႅင်ႈတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ တေမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်။
ၵွပ်ႈၼၼ် လွၵ်းလၢႆးလီတီႈသုတ်းလႄႈႁၢမ်းတၢင်းၽိတ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ (Safest way) ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆး ၼင်ႇပိူင်ပၢႆးသၢႆး (Science)။ တူဝ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမီးသတ်ႉၸႃႇၼိူဝ်ဝိၶျႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵၼ်းၼၼ်ႉ။ ႁၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁူႉၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈၵႃႈၼၢၼ်ႉ။ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ဢဝ်ၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ထႅမ်ထွၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈသင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ6။
တႅမ်ႈ ၵဝ်တႆး
18/12/2012
- 1. http://www.uiclondon.com/blog/different-uk-accents/
- 2. http://en.wikipedia.org/wiki/Received_Pronunciation
- 3. Okell, J. 1995, "Three Burmese Dialects", in Papers in Southeast Asian Linguistics No.13, Studies in Burmese Languages, ed. D. Bradley, vol. 13, pp. 1-138. Pacific Linguistics, the Australian National University.
- 4. ‘Burmese Language’ from: http://my.wikipedia.org/wiki
- 5. ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတိယ (ပၢင်လူင်) “ၶူးလၢႆးတႅမ်ႈ/လူ လင်ႇၵႃႇလူင်တႆး” ဢိတ်ႇတီႈ ဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်လူင်၊ 2003။
- 6. ၶေႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီထႅမ်ထွၼ်သင်ၼႆႉ မၢႆထိုင် တူၼ်းသဵင်၊ သဵင်သရလႄႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ။ သူၼ်ႇၶေႃႈယိုမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇလႂ် ႁၢမ်းၵႂၢမ်းယိုမ်။