text:
မဢူႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မအူပင်မြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Ma-ubin) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၼႃႈလိၼ်မဢူႇပိၼ်ႇ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆ့ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ ၼမ်ႉတူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆ ယၢၼ်ၵႆ 46 လၵ်းၵူၺ်းလႄႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇဝၼ်းမႃးဝၼ်း သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆ့ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ ၵႂႃႇဝၼ်းမႃးဝၼ်းသေ မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇမူၼ်ႈၸႂ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆ့ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈ မီးလုမ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸႄႈတွၼ်ႈၶဝ်၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လႄႈ ၶွၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ႁင်း ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1888 ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ တီႈတႃႈႁိူဝ်းမဢူႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႉၼမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်း ဢၼ်ၵႂႃႇမႃး တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉ ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇတႃႈလိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၵိုတ်းလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်း ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇသေ ဢဝ် ၵူၺ်ႈ၊ မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃး ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ၵုင်ႈ၊ ပႃ ၸၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႇၶၢႆၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃၼဝ်ႈ၊ ပႃႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆ့ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းယုင်းလိူင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ ၸူး ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈမဢူႇပိၼ်ႇ ၸူး ဝၢၼ်ႈယေႇလႄးၵလေး ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ယၢၼ် 9 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးတၢင်းသိူဝ်ႇႁိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ သဵၼ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1962 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းသေ မီး 24241 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽူင်းမျိၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ထိုင်ပီၶရိတ်ႉ 1876 ၼၼ်ႉ မဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉယဝ်ႉ။ ပီ 1903 မႃး ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်း လႅၼ်လိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈသေ လႆႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်းၶႂႃႉ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼႆႉ လႆႈၵိုၼ်းမႃးၵိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈလႆႈၸိုဝ်ႈ ဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉႁွင်ႉၵိုၵ်း မႆႉၶရွင်း - တူၼ်ႈမဢူႇ သေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးၼႆႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးတီႈႁိမ်း ၶလၢပ်ႉၵျိၼ်ႇမၶႃႇၼႃႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မႆႉၺွင်ႇတူၼ်ႈၼိုင်ႈ လႆႈဢူမ်မၼ်းၵႂႃႇသေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် ပီ 1900 တဵမ်မႃး မေႇၵျႃႇ ဢေႇ၊ ဢႅတ်ႉ၊ ရေႃးပတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တူၼ်ႈမႆႉၶရွင်း တီႈႁိမ်းတူၼ်ႈၵဝ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတႂ်းတူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶဵဝ်ႇၽီပႂ်ႉဝဵင်းယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ(9)


c: text/html

text:
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း လႆႈႁပ်ႉ တင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်။
ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ သိူဝ်ႈဢုၼ်ႇ ဢၼ် သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီးၼမ်ႉၸႂ်သေ ဢဝ်ၸွႆႈထႅမ် ဢၢပ်ႈဝႆႉပၼ်တီႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸူဝ်းမိူင်း ၽူႈၼင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸူဝ်းမိူင်း လႆႈသိုပ်ႇဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်တင်းမူတ်း ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 28 December 2020 လႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 31 December 2020 ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် သိူဝ်ႈဢုၼ်ႇ 350 ၽိုၼ် ၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် 1 တိူၵ်ႈ ဢိၵ်ႇ 30 ၸွႆႉ ၊ ပႃႁႅင်ႈၶူဝ်ႈ 50 ၸွႆႉ ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈၶူဝ်ႈ 248 ၸွႆႉ ၊ ၼမ်ႉပႃၽွင် (ၽွင်ဝၢၼ်) 20 ထူင် ၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် 18 ပွတ်း ၊ ၶဝ်ႈသွႆး (MAMA) 21 တိူၵ်ႈ ၊ မၢၵ်ႇႁူဝ်လၢႆး 50 လုၵ်ႈ ၊ မႆႉသီၶဵဝ်ႈ 30 ဢၼ် ၊ ပႃဢႅပ်ႇ 6 တိူၵ်ႈ ၊ ၶႆႇၵႆႇ 3 ၵၢပ်ႈ ၊ ၽႃႈတဵၼ်ႉ 3 ဢၼ် ၊ ယႃႈယႃ (တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 225,000 ပျႃး) ၽွင်သၵ်ႉၶူဝ်း/ၽႃႈ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထႅင်ႈလၢႆလၢႆလွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸူဝ်းမိူင်း ၵေႃႈ လႆႈတၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA သေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင်တီႈ သင်ႇၶၸဝ်ႈ လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်းသူးပၼ်ပႃး ႁႂ်ႈယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် လႄႈ လွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႇးလွတ်ႈလႅဝ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
တွၼ်ႈတႃႇပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈ လိူၼ်ၸဵင်ပီမႂ်ႇတႆးႁဝ်းၶႃႈ တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇပီၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈမီး တၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်တေႉတေႉ၊ ၸွမ်းလူၺ်ႈၽေးၼမ်ႉလူင် သၽႃႇဝလႆႈၼွင်း
လႄႈဢမ်ႇဝႃႈၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ် လွင်ႈၵႂုႇလွင်ႈမႃးသေ ၶၢဝ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈꧦလိူၼ်ၸဵင်ပီမႂ်ႇတႆး တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇပီၼႆႉ တေမီးလွင်ႈလူႇလွင်ႈတၢၼ်းၵူၺ်း သေတေဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁႆႇတိုင်သင်ꧦၼႆၶႃႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၾိင်ႈထုင်း ၽႃႇ သႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈသေ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ၊ ၽႃႇသင်ၼႆၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇ
ၶိုပ်ႈၼႃႈသိုပ်ႇၵႂုႇၼႆၶႃႈလႄႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ(26.11.2011) ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉမူႇၸုမ်းလုၵ်ႈ ႁဵၼ်းသင်ၶတႆး ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈၸင်ႇလႆႈဢဝ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်သေ ၸွမ်း ၼင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းႁဝ်းၶႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၵႂုႇ တီႈ ဝတ်ႉမႂ်ႇသုထုပရုတိတ်ႇယူႇၶႃႈဢေႃႈ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်း ဢွင်ႈတီႈပၢင်ပွႆးႁိုဝ် ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၵႂုႇငၢႆႈမႃးလူမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးႁဝ်းၵႂုႇယူႇၶႃႈဢေႃႈ။ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈႁႆႇတိုင်လူင် မိူၼ်ၼင်ႇဢူၵ်းၼင်ႇၸႂ်ၼႆသေတၵေႃႈ လွင်ႈႁူမ် ၸူမ်းပၢင်ပွႆးလိူၼ်ၸဵင်ပီမႂ်ႇတႆးႁဝ်းၶႃႈတႄႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢၼ် လီမူၼ်ႈလီသိူဝ်းတေႉ တေႉၶႃႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃႈသူပ်းပေႃးဝၢၼ်၊ ထူပ်းတၢင်းၽၢၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႁဝ်း တေႃႈသိူဝ်းၶႃႈယဝ်ႉၼေႃႈ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈမူႇၸုမ်းႁဝ်းၶႃႈၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈမူၼ်ႈ မူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းသေ ႁပ်ႉႁွင်းပီမႂ်ႇတႆး ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈပတ်းပိုၼ်ႉၵေႃႈ တေမီးတၢင်း မူၼ်ႈသိူဝ်းသႃႇၸႂ်သေ ႁပ်ႉႁွင်းပီမႂ်ႇတႆးၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈယူႇၼႆ ယုမ်ႇယမ်ၼမ်ႉၸႂ် တဵမ်ပိုင်း သေ
ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈတၢင်းသဵင်ႈ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းတူဝ် မႂ်ႇၸႂ်မႂ်ႇတၢင်းၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမႂ်ႇမႂ်ႇမႃးတူၵ်း သႂ်ႇ ပၼ်ၼႂ်းၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈသေ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းတူဝ် ၸႂ်ၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈၽေးၶဵၼ် ၵူး ၸိူဝ်း ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်းသေၵမ်းၼႆ ĳၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းသူးပၼ်သေ
မႂ်ႇသုင်
ႁႂ်ႈယူႇလီမီးငုိၼ်းမီးၶမ်းသေၵမ်းၶႃႈ


text:
ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 27.11.2018 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 02:21PM လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ေၼႃႈတႅၼ်းၶိူဝ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶိုၼ်ႈဢဝ်ၵႂၢမ်းႁူႉမီး 340ေၵႃႉ ၶူးသွၼ် 9ေၵႃႉ တီႈၼ်ႂးႁူင်းၵိၼ်ၶဝ်ႈ ႁူင်းသဝ်း။ လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းႁူူႉၵႂႃႇေတမီးယူႇ (3)ႁူဝ်ေၶႃႈ -
- လွင်ႈပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း
- ၼမ်ႉၸ်ႂၶ်ႂႈဢွၼ်ႁူဝ်
- ၵၢၼ်ယုမ်ႇယၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
ေပႃးမႃးတူၺ်း ၼိူဝ်လူမ်ၾႃႉၼႆႉ မိူင်းလႆႈတူၵ်းတႅမ်ႇ မိူင်းလႆႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယ်ႂႇေၵႃႈပဵၼ် ယွၼ်ႉပိူၼ်ႈ ပိူင်ဢမ်လီႄလႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ပႅတ်ႈၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၸ်ႂႉတိုဝ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးပၵ်းမီးပိူင်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်း။
ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ
မိူင်းဢၼ်ပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းႄလႈ မိူင်းဢၼ်ယုၵ်းယၢၵ်းၼိူဝ်လိူဝ်ေသပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ေတပဵၼ်မိူင်း ဢိင်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ( Indonesia ) ဢၼ်ယူႇဝႆႉ မိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၸဝႃး ( West Java ) ႁွင်ႈၼမ်ႉ သီႇထလႃႇ ( Citarum River ) ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢိင်ႇတူဝ်ၼီးသျႃး ၼႆႉ ေတမီး ယူႇ 264 လၢၼ်ႉ ၵုၼ်ႇပွတ်းမိူင်းၶဝ်သမ်ႉ ေတမီးယူႇ 1367 ၵုၼ်ႇဝႆႉယူႇ ၊ တီးပွတ်း ၸဝႃး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉမီး 47 လၢၼ်ႉဝႆႉယူႇ ၊ ၵွပ်ႈၶဝ်ပႅတ်ႈ ယုၵ်းယၢၵ်း ဢမ်ႇမီးပၵ်းဢမ်ႇမီးပိူင် ႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် Cancer မီးယူႇ 20% ဝႆႉယူႇ ၊ ၵွပ်ႈၶဝ်ပႅတ်ႈ ယုၵ်ႉယၢၵ်း ၊ ယုၵ်းယၢၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းတူၵ်းၵႂႃႇၼ်ႂး ႁွင်ႈၼမ်ႉႄလႈ ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉၶိုၼ်းၵိၼ် ၶိုၼ်းဢၢပ်ႇ ႄလႈႁႃၺွပ်းဢဝ်ပႃ ၵိၼ်ေသ လိုၼ်းသုတ်းမႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် Cancer ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
မိူင်းဢိင်ႇတူဝ်ၼီးသျႃးၼႆႉ ထိုင်တီႈ ၸုမ်း WHO ၶဝ်ေပႃးလႆႈၸ်ႂႉၸႃႉႄလႈ ၸ်ႂသုၵ်ႉၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇ။ တီႈၼိူဝ်လွႆတႆးလႅင်း ၼႆႉေၵႃႈ ၵူၼ်းၼိူဝ်လွႆဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းၵူးေၵႃႉ ေၵႃႈထုၵ်ႇလီေမႃႁၵ်ႉ သႃႄလႈ မီးပၵ်းမီးပိူင် ပႅတ်ႈၶူဝ်းၶွင်ယူႇ ေပႃးဢမ်ႇၸ်ႂႈဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇတၢပ်ႇလူဝ်ႇ မီးတိုၵ်းေတႃးႁဝ်းသင် ပ်ႂႉထႅင်ႈၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီၵႂႃႇၼႆႉ သိုၵ်းတႆး ေတတၢႆမူတ်းမူတ်းယူႇဢမ်ႇႁၢၼ်ႉ ဢၼ်ယူႇၼိူဝ်လွႆၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶ်ႂႈတူၵ်းယွၼ်းထိုင်တီႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းႄလႈ တီႈေပႃႈႄမႈသူၶဝ် ယႃႇေပ ဢွၼ်ၵၼ် ပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈ ႁဝ်းပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းတီႈလ်ႂေၵႃႈၶ်ႂႈယဝ်ႉ ေပႃးထိုင်
လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
ၶၢဝ်းၾူၼ်မႃး ယုၵ်ႉယၢၵ်းဢၼ်ႁဝ်း ပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းေတလူင်းၵႂႃႇယူႇတီႈၼ်ႂးႁွင်ႈၼမ်ႉႄလႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉၵိၼ်ႁဝ်းမူတ်းႄလႈ လိုၼ်းသုတ်းမႃး ႁဝ်းၸင်ႇပဵၼ်ေယးၵႃႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈေသတၢႆပႅတ်ႈမူတ်း ယူႇ။
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၵိၼ်းတူၵ်းၽၢတ်ႇယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈယွၼ်ႉၵူၼ်းပိူၼ်ႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူၼ်ႈတႆးႁဝ်း ၶၢတ်ႇၽူးဢွၼ်ႁူဝ်လီႄလႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆႉ ေတႇဢဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵႂႃႇ ႁ်ႂႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း မီးၸ်ႂၶ်ႂႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်ၼမ် ပၢၼ်ၵူႈ ပွၵ်ႈ မိူဝ်းပၢၼ် 1958 ေတႃႇထိုင် 2000 ပီ ၼႆႉ ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း 42 ပီၼႆႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် Shan Ethnic Group ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပိုင်ႈဢိင်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလူင်ႁဝ်းေတႉေတႉ ၊ ဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆႉသမ်ႉ တႆးၶိူဝ်းလူင်ႁဝ်းေတလႆႈပိုင်ႈဢိင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉယဝ်ႉ သင်ႁဝ်းေတယူႇ လၢႆလၢႆ ပ်ႂႉဝၼ်းတၢႆၵူၺ်းေတႉ။
ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ
သင်ဝႃႈ ဝၼ်းၼိုင်ႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႃးၸိုင်ႈ ၶတ်းၸ်ႂ ႁ်ႂႈထွမ်ႇသဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ၼမ် ၊ ၶတ်းၸ်ႂပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလူလိၵ်းၼမ်ၼမ် ၊ ၶတ်းၸ်ႂ ႁ်ႂႈမီးၸ်ႂြတႃး ေတႃႇေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်း ၊ ၶတ်းၸ်ႂဢၼ်မီးသိၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၊ ၶတ်းၸ်ႂႁ်ႂႈမီးလွင်ႈၸ်ႂၽႅင်ပႅင်းႄလႈ ေမႃထတ်းသၢင်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၊ ၶတ်းၸ်ႂလႅၵ်ႈလၢႆပၢႆးဝူၼ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႄလႈ ၸ်ႂၵႂၢင်ႈပၼ်ၵူၼ်းတၢင်း ၼမ်။
လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- ၵၢၼ်ယုမ်ႇယၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈေၵႃႉၼႆႉ ေၵႃႇပဵၼ်ေပႃႈတၢင်းႄမႈႁဝ်းသွၼ်ပၼ်ႁဝ်း မီးတိၼ်မီးမိုဝ်း မီးၶႃယဝ်ႉ ႁ်ႂႈေမႃပႆမႃးလႆႈၼႆႉေၵႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယုမ်ႇယၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဝ်းႄလႈ ပဵၼ် ၼမ်ႉၵၢတ်ႉႁဝ်းၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်သင်ေၵႃႈလီ ဢၼ်သူၶဝ်ဝႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးေလႃႇ လိူဝ်ေသဢမ်ႇပႆႇႁဵတ်းတူၺ်းၵူၺ်း။
ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶဝ်ၸဝ်ႈ
တၢင်းၶတ်းၸ်ႂ မီးၵႃႇႁိုဝ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမီးၵႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽ်ႂၽ်ႂေၵႃႈ ယႃႇေပ လူင်လိုမ်းၵၼ်ေသေၵႃႉ။ ၵၢၼ်ယုမ်ႇယၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းေတလႆႈသၢင်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇ မီးၽ်ႂေတမႃးသၢင်ႇပၼ်ႁဝ်းေသေၵႃႉ ၵွပ်ႈၼႆ သင်ၶ်ႂႈမီးလွင်ႈယုမ်ႇယၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼမ်ၼမ် ၼၼ်ႉ ႁ်ႂႈဢွၼ်ၵၼ် လူလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼမ်ၼမ်ေသၵမ်း ဝၼ်းၼိုင်ႈ မ်ႂးေတပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်တွၼ်ႈ တႃႇ ၵူၼ်းၼ်ႂးမိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈယူႇ။
ၼ်ႂးၶၢဝ်းတၢင်း 45 Min ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇ ၽၢၵ်ႇၵႂၢမ်းၵႂႃႇေတ မီးယူႇ (3) ႁူဝ်ေၶႃႈၼႆႉေသ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ပၢင်ပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉၵႂႃႇယူႇၼ်ႂးဝၼ်းထီႉ 27.11.2018 ၼၼ်ႉ ယူႇ။
သႅင်သိုၵ်း
ShanStateDefenceArm


text:
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇ
ၸိုဝ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မၼ်းတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၿီမရႃႇဢူဝ်ႇရၢမ်ႇၵျိ ဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇ ၼႆသေ ပဵၼ်ၽူႈ ထတ်းသိၼ်၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပၢႆးမိူင်း၊ ၽူႈပၢႆးဝူၼ်ႉ ၻသ်သၼ၊ ၽူႈမီး ၸႂ်မေႃဝူၼ်ႉ၊ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႇမီး၊ ပဵၼ်ၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၽူႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶိုၼ်းမႄး ပူၵ်းတင်ႈ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်ႇတိယယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ လွင်ႈၽၢႆႇတႅမ်ႈ ဢုပတေႇ ပိူင်မိူင်းၼၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ တီႈၼႂ်း မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼႆႉ မီးဝႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မႁႃႇ ။ ဝၢႆးမႃး ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်း လီႁင်ႈ လီဢဵတ်ႇသဵတ်ႇၼႆသေ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈယိပ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈတိူဝ်ႉၶဝ်။
မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ လႆႈၵိူတ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈၶိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ် ၸႅၵ်ႇၽႄထၢၼ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း (ၶိူဝ်းၸဝ်ႈ၊ ၶိူဝ်းပုၼ်ႇၼႃး၊ ၶိူဝ်းသထေး၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၽၢၼ်)ၼၼ်ႉ တင်းပိုၵ်းယူႇ။ ပုၼ်ႈတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇလီထီႉတိူဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢွၼ်ဢဝ်ၸိူဝ်းၶဝ် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သႅၼ်မၼ်း ၶဝ်ႈပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိၼ်ႇတိယၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ ၼႆသေတႃႉ မၼ်းတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ။
1918 မၼ်းလႆႈဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်ႈ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃႇမွၵ်ႉၶႃႉ တမ်ႈတီႈ (Sydenham Collage) ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်တႄႉတႄႉ။ တင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်လီတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃႇမွၵ်ႇၶ ၶူးသွၼ်လူင် မၢင်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇပၼ်မၼ်း ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵွၵ်းၼမ်ႉၶဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵွၵ်းသုၼ်ႇတူဝ် ႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ (ႁိၼ်ႇတူႇ ၸိူဝ်းၶဝ်ထိုဝ်တူဝ်ၶဝ်ဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ် ၶိူဝ်းၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉၶဝ် ႁူဝ်ၶႅင်သေ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇႁူမ်ႈ ၵွၵ်းၼမ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၵူၼ်း ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ)။
ၶဝ်ႈပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈမီး ပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႃ တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ၵူႈပိူင်ယူႇ။ ၽႃႇသႃႇၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူႈပိူင်ပိူင်ၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ဝႃႇတမၢၵ်ႉၸ်ၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်း လႆႈမႃး လူႁၼ် တူၺ်းၺႃး ပိတၵၢတ်ႈ ထမ်းတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ မၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်ၵႂႃႇ တႄႉတႄႉယူႇ။ မိူဝ်ႈ 1935 လိူၼ် ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 13 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇ Dr. Ambedkar ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ႁတ်းꧦႁၢၼ်ꧦဝႃႈ " ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၵိူတ်ႇမႃးဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵဝ်ၶႃႈ တေဢမ်ႇတၢႆၸိူင်ႉၼင် ႁိၼ်ႇတူႇ။ ၵွပ်ႈသင် ပေႃးၼႆၸိုင် ပဵၼ်လူၺ်ႈ ၵွပ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ၼႂ်းၸႂ်ၶႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႇ" ၼႆသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈမၼ်း ၸုၼ်ႉပႅတ်ႈ ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽႃႇသႃႇ သိၵ်ႉၶ်၊ ၽႃႇသႃႇ ဢိတ်ႉသလၢမ်ႇ၊ ၽႃႇသႃႇၶရိယၢၼ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ မႃးႁွင်ႉမၼ်း ၵမ်းလဵဝ် ႁႂ်ႈမၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်း ၽႃႇသႃႇၶဝ်ၼႆယူႇ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်း ၶူဝ်းၶွင် တင်းၼမ်သေ တေၵုမ်ႉၸွႆႈမၼ်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းၸွမ်းလင်မၼ်း ၼႆသေ မႃးႁူၺ်း မၼ်းယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇလႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးမၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထဵင်ပႅတ်ႈ လွင်ႈပိူၼ်ႈႁူၺ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉသင် ပေႃးဝႃႈၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉ ၽြႃး၊ တြႃး၊ သင်ႇၶႃႇ ရတၼႃႇၵႅဝ်ႈမျၢတ်ႈသၢမ်ပိူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း တီႈတႂ်ႈၼႆႉ ၼႄပၼ် လွင်ႈတွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇ ယုမ်ႇယမ် ၶဝ်ႈၸႂ် ၼိူဝ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼၼ်ႉၼႆ ထၢင်ႇၸႅင်ႈယူႇ။ "ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးတႅၵ်ႈတူၺ်းတင်း ၽူႈဢွၼ်ႇႁူဝ် ၽႃႇသႃႇတၢင်ၸိူဝ်းၸိုင် ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ မီးဝႆႉလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယေႇသူႉတႄႉ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၽြႃးထႃႇဝရၼႆယဝ်ႉ။ မူဝ်ႇႁႃႇမႅတ်ႉတႄႉ လၢတ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢိတ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် တမၢၼ်ႇ (ၽူႈတၢင်တူဝ်ၽြႃး) ၵေႃႉၸႂ်ႉမၼ်းမႃး မိူင်းၵူၼ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶရိတ်ႉသျၼႃးတႄႉ သမ်ႉၶႅၼ်း လၢတ်ႈလိူဝ်တွၼ်းသေ ယေႇသူႉလႄႈ မူဝ်ႇႁႃႇမႅတ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ မၼ်းဝႃႈမၼ်းပဵၼ် ၽြႃးၼိူဝ်ၽြႃးတင်းသဵင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈၵူၺ်းဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈမျၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆၵူၺ်း။ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၽြႃး သူႇၼၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ် ၽြႃးသူႇၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈတေႃႈဢမ်ႇဝႃႈ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၽဝၵူၼ်း သေၵိူတ်ႇမႃး။ ယူႇသဝ်းသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၵူၼ်းသေ တြႃးဢၼ်ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ႁေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁေႃးၵႂႃႇၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းယေႇသူႉ၊ မူဝ်ႇႁႃႇမႅတ်ႉၶဝ်တႄႉ ၶဝ်ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၽူတ်ႇ (ကယ်တင်ရှင်) ၼႆယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈမႃး ပၼ်တၢင်းႁူႉ တမ်ႈတီႈပိူၼ်ႈ ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈသင် မၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွပ်ႈသင် မၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉ ပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် တေလႆႈဝႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးမၼုတ်ႉသၼၼ်ႉၼႆယူႇ။ ဢၼ်မၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃႁၼ် ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်ႈတႄႉ မီးဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ် ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း တဵၵ်းတဵင် ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉ (ၸိူင်ႉၼင်ႇမၼ်း)ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၶဝ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉမႃးသေ ပိူၼ်ႈတေ ဢထမ်ႇမ ၸႂ်ႉၶဝ်ၸုၼ်ႉပႅတ်ႈ ဝႃႇတပုတ်ႉထယူႇ။ ယွၼ်ႉၶဝ် ဢမ်ႇၸုၼ်ႉလႆႈလႄႈ ပိူၼ်ႈၸင်ႇဢမ်ႇဢဝ်ၶဝ် ၶဝ်ႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်လႄႈ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး လႆႈပဵၼ်မႃႈၽဝႃႉ ဢၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈတိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉၶဝ်သေ ပဵၼ်ၵႂႃႇ ၸၢတ်ႈထၢၼ်ႈတႅမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ပပ်ႉၼႄဝႃႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၶဝ် ၵူၼ်းၽၢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ် လႆႈပဵၼ်မႃး ၽူႈၶၢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၼႆယူႇ။ 1950 မၼ်းၸင်ႇ တႅပ်းတတ်းၸႂ်မၼ်းသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းတင်ႈ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ၼႆယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၶေႃႈပူင်သွၼ်မၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ပပ်ႉဢၼ်မၼ်း တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင် မၼ်းသင်ႇသွၼ် ပၼ်သတိဝႃႈ ႁႂ်ႈၸိူဝ်းတပႄးမၼ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းလီꧦယူႇ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ သင်ႇသွၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း တေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်လႆႈ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင် ၼႆယဝ်ႉ။ 1962 လိူၼ်မေႇ 12 ဝၼ်း တမ်ႈတီႈ ႁူင်းပွႆႇသဵင် ၿီႇၿီႇၸီႇ၊ ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းႁေႃးလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဝႃႈ "ၵွပ်ႈသင် မၼ်းလႆႈၸႂ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ"ၼႆယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ
- ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ လႆႈၸႂ် ၼိူဝ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လိူဝ်သေ ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ်ဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မၼ်းပၼ်လႆႈ ပၵ်းပိူင် (3) ဢၼ်၊ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇဢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ (1) ၽြႃးထႃႇဝရ (2) ဢၼၼ်ႇတဝိၼ်ႇၺၢၼ်ႇ (3) ၽဝႃႉဝၢႆးသေတၢႆ ၸိူဝ်းၶဝ် သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းပၼ်တၢင်းယႃႉၵဝ်း တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉယူႇ။ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၼႆႉတႄႉ မၼ်းသွၼ်ႁဵၼ်းပၼ် ပၺ်ႇၺႃႇ (ပၺ်ႇၺႃႇ လွင်ႈပွင်ႇၸႅင်ႈ လႅင်းၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇ ၽႃႇသႃႇၶဵင်ႈၽၢႆႇလဵဝ် ဢိၵ်ႇလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ဢၼ်ဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈသၽႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ သွၼ်ပၼ် လွင်ႈႁႂ်ႈမေႃဢီးလူ။ လွင်ႈၵူၼ်း တင်းသဵင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် (ပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်)ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵရုၼႃႇလႄႈ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ ၽႄႈတိူၼ်းယူႇ ပေႃးၼႆၸိုင် တေလႆႈထူပ်းၺႃး ၽဝႃႉ လွင်ႈလီမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ယူႇ။ ၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင် ႁဝ်းၶဝ်မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈတေႃႈပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁႃႉ။ ၶႃႈႁၢၼ်ႉၸႂ်လူၺ်ႈၸွမ်း ဢၼ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ယိုၼ်ႈပၼ်မႃး လွင်ႈသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သၢမ်ပိူင်ၼႆႉ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ပၼ်ႁႃ ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလူင်ၼႆႉယူႇယဝ်ႈ။ ထႃႇဝရၽြႃးသူႇလႂ်၊ ဢၼၼ်ႇတဝိၼ်ႇၺိၼ်ႇ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃး ဢူင်းၽႂႃႉသေၽူတ်ႇပၼ်(ၵႄႇၶျွတ်ႈ) ၵမ်ႇၽႃႇလေႃးၵလူင်ၼႆႉ။
ၽႃႇသႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽႃႇသႃႇတြႃး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဝ်း လႆႈယူႇသဝ်း သိုပ်ႇမီးၸႂ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇ ၽႃႇသႃႇတြႃး။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၽႃႇသႃႇ ၵေႃႉၽူႈဢၼ်ႁေႃးတြႃးသေ သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄထၢၼ်ႈၵူၼ်း၊ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင်၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်း၊ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ၊ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉ ၵူၺ်းမီးၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1956၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပႃႇမွၵ်ႉၶတွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇၼႆႉ ဢွၼ်ဢဝ် တပႄးမၼ်း ႁႃႈသႅၼ်ၵေႃႉသေ ၶဝ်ႈပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉ ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ်ၼႆႉမုၼ်းယႂ်ႇ လိုဝ်းႁူင်ၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်ႇတိယၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢဝ်ထမ်းတြႃး ပုတ်ႉထၸဝ်ႈသေ ႁူၺ်းဢဝ် ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ ၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းဢွၼ်ႁူဝ် ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇသေ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼႆႉ တြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇ ပိူၼ်ႈမၢင်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမီး ဢူမုၼ်သိၵ်ႈၶႃႇမႃးသေ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ပဵၼ်မႃးၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ပၢႆးမိူင်းလူင်ၸုမ်းၼိုင်ႈယူႇ။
သဵင်ႈၵၢမ်ႇ သုတ်းမုၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ဢႅမ်ႇပေႇတၵႃႇၼႆ့ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ ထမ်းၸဝ်ႈ ယဝ်ႉ သၢမ်ဝၼ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1965 လိူၼ်ၻီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ (6) ဝၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ သုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၼ်းသဵင်ႈၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ႁိူၼ်းမၼ်း တီႈဝဵင်းၼိဝ်းတေႇလီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မၼ်း သင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ
- ႁဵၼ်းဢဝ် ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃလႄႈ တုၵ်းယွၼ်ႈ ပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃး တူင်ႉတူင်ႉၼိုင်ၼိုင်တႃႉ။ ၽွမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်တႃႉ။ ယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ၊ သင်ဝႃႈ လွင်ႈတြႃးၽဵင်ႇပဵင်း မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁဝ်းယူႇၸိုင် ပွႆးတိုၵ်း တႃႇတေတူၵ်းသုမ်းၼၼ်ႉ ၵဝ်ဢမ်ႇႁၼ် ပေႃးဝႃႈ လွင်ႈတြႃးၽဵင်ႇပဵင်း တိုၵ်ႉမီးယူႇၸိုင် တႃႇတေၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈၵဝ် လီသိူဝ်းၸႂ်တႄႉယဝ်ႉ။ တီးၼႂ်းပွႆးတိုၵ်း(လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ) ၸႂ်ၵဝ် တူဝ်ၵဝ် ၽင်ဝႆႉ လိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ပွႆးတိုၵ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၸီႈၸိမ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇတေလႆႈ ဢႃႇၼႃႇၸၼ်ႉတႃၶုၼ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ (လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း) ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။
ပွႆးတိုၵ်း ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ လႆႈၶိုၼ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းၵူၺ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Sabha, Rajya. Alphabetical List of All Members of Rajya Sabha Since 1952. Archived from the original on 14 February 2019။ Retrieved on 25 February 2021။ “Serial Number 69 in the list”
- ↑ Attention BJP: When the Muslim League rescued Ambedkar from the 'dustbin of history' (15 April 2015).
- ↑ https://rajyasabhahindi.nic.in/rshindi/constituent_assembly/constituent_assembly_main.asp
- ↑ Keer, Dhananjay (13 August 1971). Dr. Ambedkar: Life and Mission. Popular Prakashan. ISBN 9788171542376.
- ↑ (2005) Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste. London: C. Hurst & Co. Publishers, 5. ISBN 1850654492.
- ↑ 6.0 6.1 Khairmode, Changdev Bhawanrao (1985). Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar (Vol. 7) (in mr). Mumbai: Maharashtra Rajya Sahilya Sanskruti Mandal, Matralaya, 245.
- ↑ 7.0 7.1 (2005) Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste. London: C. Hurst & Co. Publishers, 76–77. ISBN 978-1850654490.
- ↑ Khairmode, Changdev Bhawanrao (1985). Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar (Vol. 7) (in mr). Mumbai: Maharashtra Rajya Sahilya Sanskruti Mandal, Matralaya, 273.
- ↑ 13A. Dr. Ambedkar in the Bombay Legislature PART I.
- ↑ http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1920s.html Archived 17 December 2018 at the Wayback Machine.>
- ↑ https://thewire.in/culture/ambedkar-national-memorial-delhi-informal-guide
- ↑ http://daic.gov.in/
- ↑ Voice of Buddhism (A publication of Buddhist Missionary Society, Malaysai)
- ↑ Dr. Ambedkhar: Back to Buddhism, Unknow author
- ↑ သုၶမ်း (ၸဝ်ႈ) တၢင်ႉယၢၼ်း ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ(19) ပီ 2011၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 6-8 ။


text:
.
သြႃႇၸဝ်ႈဝႃႇယႃႇမၺႃႇၼ
ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈ
(တႄႇပီ 1974 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်)
ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ
သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1309 (1947)၊ ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးပေႃႈထဝ်ႈၵျွင်းမၢတ်ႈ မႄႈထဝ်ႈၵျွင်းယူႇ ဝၢၼ်ႈၸၢၼ်း ဢိူင်ႇသၼဵၼ်း၊ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးၶမ်းၶႅၼ်ႉ မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ်သီႇၵေႃႉ သြႃႇၸဝ်ႈပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလူင်ပိူၼ်ႈ ၵေႃႉတၢမ်း ၼၢင်းသႅင်ၸိင်ႇ ၵေႃႉထူၼ်ႈသၢမ် ၼၢင်းသႅင်မၼ်ႈ ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ၸၢႆးသၢင်ႇထုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်း
သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇၵျွင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈဝတ်ႉလူင်သၼဵၼ်း မိူဝ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 13 ၶူပ်ႇသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၵုမႃႇရသေ လႆႈၸိုဝ်ႈမႅတ်ႈမႂ်ႇသႂ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇဝႃႇယႃႇမၺႃႇၼ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇတီႈဝတ်ႉပိၵတ်ႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်၊ ဝတ်ႉတွင်ႇၵျီး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝတ်ႉသႃႇသၼမၼ်ႇတႅင်ႇ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ဝတ်ႉတွင်ႇပွၵ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ၸဵမ်ၽၢႆႇလေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တႄႇဢဝ်ပၢႆးၼပ်ႉ ဝိၼႄး သတ်ႉတႃႇ သၢင်းၵျႃဝ်ႇ ဢၽိထၢၼ်ႇ ဢလင်ႇၵႃႇ သၢၼ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလႄႈၵႂၢမ်းပဢူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽွင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈယူႇတီႈဝတ်ႉသႃႇသၼမၼ်ႇတႅင်ႇ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢႃႇယုၸဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ ယဵပ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းသၢဝ်းယဝ်ႉလႄႈ သြႃႇလႄႈတၵႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းလူင်းႁွင်ႉၸဝ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈၵျွင်းသၼဵၼ်းသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 1329 လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇၸဵတ်းၶမ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃႈၸၢင်းမၢတ်ႈ(ပေႃႈထဝ်ႈၵၼ် မႄႈၸၢင်းမူၼ်းၶဝ် ၶၢမ်ႇပဵၼ်ပၸ်ၸယႃႇၼုၵ်ႉၵႁသေယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဢုတ်ႉတမ ၵျွင်းႁူးမီ ပဵၼ်ဢုပၸ်ၸေႇသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇတ ၵျွင်းလူင်သၼဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ
ၽွင်းဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတိုၵ်ႉႁႃႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃယူႇၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးပီသၵ်ႉၵရၢတ်ႈ 1335 ၼီႈ လိူၼ်သီႇမ်ႂႇ 7 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသဝ်ၼၼ်ႉ တၵႃႇႁူဝ်ၵျွင်းပၢင်ႁူႈ မိူဝ်းၼွမ်းယွၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၵျွင်းသၼဵၼ်း ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတုင်းဢဝ်ၶေႃႈပူင်ဢေႃးဝၢတ်ႈတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင်သေ ႁပ်ႉဢဝ်ၽိူၼ်မွၵ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ၵႂၢၼ်းဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်တၵႃႇၶဝ်ပူၵ်းပွင်ၼႃႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမႃးယူႇတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇယႃႇမၺႃႇၼ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းၵႂၢၼ်းဝတ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်တႄႉတႄႉ။ ၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းလုၵ်ႉတီႈဝတ်ႉပၢင်ႁူႈသေ ၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈယဝ်ႉသေ ၵႂႃႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ဢမ်ႇၼၼ် သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဝတ်ႉပၢင်ႁူႈသေ ၵႂႃႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းတၢင်ႇတီႈယူႇၼႂ်းယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၸမ်ႉ 1) ဝတ်ႉၵိဝ်ႇယူမ်း ဝဵင်းပၢင်လူင် 2) ဝတ်ႉၵုင်းလူမ်း ဢိူင်ႇၽွင်းသႅင် 3) ဝတ်ႉၼႃးၶၢၼ် ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး 4) ဝတ်ႉၽႃလၢႆး ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇဢေ ၸေႈဝဵင်းပၢင်လူင် 5) ဝတ်ႉၼႃးၶီး ဢိူင်ႇသၼဵၼ်း 6) ဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်လမ် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် 7) ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈၼွင် ဢိူင်ႇၼွင်လႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼႆႉ ဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ ပဵၼ်တီႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵေႃၽႄ ထုင်ႉသၼ်လွႆၵၼ်ပွၼ်သေ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဝႃႇယႃႇမၺႃႇၼၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပၢင်ပွႆးၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈၵဵပ်းႁွမ်ပိုၼ်း
ၸဝ်ႈၶေႇမိၼ်ႇတ (ဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ)
(သႂ်ႇၼႂ်းဝႅပ်ႉ May 2020)
> သိုပ်ႇလူပိုၼ်းၵျွင်းပၢင်ႁူႈ လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်သြႃႇၸဝ်ႈဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ


text:
တၢင်းပဵၼ်ထီႇဝီႇၼႆႉ ၸၢင်ႈယူတ်းယႃႁႂ်ႈႁၢႆၶၢတ်ႇလႆႈယူႇ တႃႇယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ေတလႆႈၵိၼ်ယႃႈယႃ မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (6)လိူၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (ထီႇဝီႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းပၵ်ႉထရီးယႃးေသ ေတၸၢင်ႈၸပ်းတိတ်းၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇမႅင်း (ထီႇဝီႇ) ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ေတၵႆႉပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းဢၼ်ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ယူပ်ႈယွမ်း၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်တပ်းၶႅင်၊ ၵူၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ႄလႈ ၵူၼ်းၸပ်းလဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- တၢင်းပဵၼ်ထီႇဝီႇ ၸပ်းၵၼ်လႆႈၼင်ႇႁိုဝ်?
တၢင်းပဵၼ် ေတတိတ်းၸပ်းၵၼ်မိူဝ်ႈလႆႈသုတ်ႇလူမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်းပႅတ်ႇထရီးယႃး ၶဝ်ႈၼႂ်းပွတ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်ထီႇဝီႇၶဝ်ဢၢႆ ၶီႈၸၢမ်ႄလႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉ မႅင်းေတၽူင်ႉဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်း။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ လႆႈသုတ်ႇၺႃးလူမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် ေတၸပ်းတိတ်းတၢင်းပဵၼ်။
ၵွပ်ႈၼၼ်ႄလႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ထီႇဝီႇၼႆႉ သင်ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယူတ်းယႃႁႂ်ႈထုၵ်ႇၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးမၼ်းၸိုင် လိူဝ်ေသပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူႉယဝ်ႉ ယင်းပဵၼ်ၵူၼ်းႄၽႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
- ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ထီႇဝီႇ
- ပဵၼ်ဢႆႁိုင်လိူဝ် (2)ဝူင်ႈ။
- ၼႃႈဢူၵ်းၸဵပ်း
- မိူဝ်ႈဢႆၼၼ်ႉ မီးၶီႈတိူဝ်ႇေလႃးလိူတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး
- မိူဝ်ႈၽွင်းဝၢႆးဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢင်ၶမ်ႈ ေတမီးလူမ်းၼၢဝ်ဢိတ်းဢိတ်း
- ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ယွမ်းလူင်း
- ဢူၼ်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ
- ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်ၶႂ်ႈယႅမ်ႉ
- ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်း
- လွၵ်းလၢႆးလုမ်းလႃးယွတ်းယႃ
ေတလႆႈၵိၼ်ယႃႈယႃ ၶၢဝ်းတၢင်း (6 - 8) လိူၼ်။ မိူဝ်ႈၽွင်းၵိတ်ယႃႈယႃယူႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီမီးၵူၼ်း ၼႂ်းႁိူၼ်းေသေၵႃႉေၵႃႉ တူၺ်းၸွမ်းႄလႈ ၾၢင်ႉသတီႉပၼ်တႃႇေသႇ။ ေတလႆႈၵိၼ်ယႃႈယႃ ၶပ်ႉၶပ်ႉတၢမ်းတၢမ်းၵၼ်ၵူႈဝၼ်း။
ဝၢႆးေသ လႆႈၵိၼ်ယႃႈယႃယဝ်ႉ (2)ဝူင်ႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ေတႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈမိူၼ်ၵဝ်ႇေသ တႃႇၸိူဝ်ႉမႅင်းေတၵႂႃႇၸပ်းၵူၼ်းတၢင်ႇေၵႃႉၼၼ်ႉ ေၵႃႈလူတ်းယွမ်းလူင်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်ေသ ၵိၼ်ယႃႈယႃ ၸွမ်းၼင်ႇေမႃယႃသင်ႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းပဵၼ်ထုၵ်ႇလီၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ၊ ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းႄလႈ ၾၢင်ႉမိူဝ်ႈေတၵိၼ်ႁႂ်ႈမီးေၸႃႉၵၢင်ႄလႈ မိူဝ်ႈေတဢႆႁႂ်ႈၸႂ်ႉၽႃႈတူမ်းပၵ်ႇ ေတလီလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
- ေပႃးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ထီႇဝီႇ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁိုဝ်?
- သင်ဢၢၼ်းၶႂ်ႈ ယူတ်းယႃႁႂ်ႈလႆႈၽွၼ်းလီတီႈသုတ်းၸိုင် ႁႂ်ႈၵိၼ်ယႃႈယႃၸွမ်းၼင်ႇေမႃယႃၶဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၼ်ႄလႈ ၵိၼ်ႁႂ်ႈတဵမ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ။
- ေပႃးလႆႈၵိၼ်ယႃယဝ်ႉ ဝူင်ႈသွင်ဝူင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ေတသႃႇမႃး။ ဢႆႈေၵႃႈေတလူတ်းယွမ်းမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇေပၵိုတ်းၵိၼ်ယႃလႃးလႃး ေပႃးၵိၼ်ၵိၼ်ၵိုတ်းၵိုတ်း ေတႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်တိုဝ်ယႃႈယႃ ဝၢႆးလိုၼ်းယႃႈယႃေတဢမ်ႇေပႉတၢင်းပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
- လိူဝ်ေသ ၵိၼ်ယႃႈယႃၸွမ်းၼင်ႇေမႃယႃသင်ႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းပဵၼ်ထုၵ်ႇလီၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ဢဵၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လိူင်မၼ်း ၼိူဝ်ႉသတ်း၊ ၶႆႇၵႆႇ၊ ၼမ်ႉၼူမ်း၊ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႄလႈ တိုၵ်ႉယူတ်းယႃယူႇၼႆႉ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၵိတ်ယႃႈမဝ်းၵမ်တၢင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ လႅၼ်းယႃႈ၊ လဝ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- ၵွပ်ႈတၢင်းပဵၼ်ထီႇဝီႇၼႆႉ ၸပ်းတိတ်းၵၼ်လႆႈတၢင်းလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ႄလႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တၢင်းပဵၼ် ေတဢမ်ႇၵႂႃႇၸပ်းတိတ်းၵူၼ်းတၢင်ႇေၵႃႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈေတဢႆ၊ ေတၶီႈၸၢမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈတူမ်းသူပ်း၊ တူမ်းၶူလင်ေသ ၸင်ႇဢၢႆ ၸင်ႇၶီႈၸၢမ်ႈ။
- ထူမ်ႇၶီႈတိူဝ်ႇ (ဢၢင်ႈဢၢၵ်ႇ) လူင်းၼႂ်းၵွၵ်းဢၼ်မီးၽႃဢိုတ်းၼၼ်ႉ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။
လုမ်းလႃးႁိူၼ်းေယး ႁႂ်ႈမီးလူမ်းၶဝ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇလီလီ။ ၵႆႉၵႆႉ လၢႆႈၶူဝ်းလဵင်း၊ ႁႂ်ႈၵႆႉဢဝ်ၽႃႈႁူမ်ႈၶူဝ်းၼွၼ်းႄလႈ ၶူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢွၵ်ႇတၢၵ်ႇလႅတ်ႇၽွင်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ေတဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ထီႇဝီႇ ၼၼ်ႉႁႂ်ႈလုမ်းလႃးတူဝ်ၵဝ်ႇႁႂ်ႈၶႅင်ႁႅင်းတႃႇေသႇ၊ ထုၵ်ႇလီၸႅတ်ႈပၢႆးယူႇလီ (ဢဵၵ်ႉသေရး) ပွတ်ႇၼိုင်ႈပီ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈေသ ေပႃးႁၼ်ဝႃႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ထီႇဝီႇၼႆေၵႃႈ ေတလႆႈယူတ်းယႃ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇႁၢဝ်ႉႁႅင်း။ ၵူၼ်းပဵၼ်ထီႇပီႇ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တၢင်းပဵၼ်ေတဢမ်ႇၵႂႃႇၸပ်းၵူၼ်းတၢင်ႇေၵႃႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် မိူဝ်ႈေတၵိၼ်ၶဝ်ႈ ယႃေပလိုမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းေၸႃႉၵၢင် ( ဢမ်ဢဝ်ေၸႃဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵိၼ်ၼၼ်ႉ တၵ်းၽၵ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႇၽၵ်းဢၼ်ၵူၼ်းေၵႃႉၵိၼ်ၸွမ်းၵၼ်ယူႇ)။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com
- Credit: SHAN STATE DEVELOPMENT FOUNDATION


text:
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးမီးၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉသွင
်ၵေႃႉ လိူဝ်သေမေႃၶႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်ပ ိူၼ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမေႃသင်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ပေႃးမီးၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉသွ င်ၵေႃႉ ဝူၼ်ႉသၢင်ႈတႃႇ တေႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၢၼ်း လိူဝ်သေၵိၼ်လဝ်ႈ ဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းၵၢၼ်သင်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၢၼ်း လိူဝ်သေယိပ်းပပ်ႉလူဢၢၼ်ႇလိ
ၵ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးႁၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၶိုၼ်ႈယ
ႂ်ႇ ၵူဝ်ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်လႆႈၶိုၼ ်ႈယႂ်ႇမီးလိူဝ်သေႁဝ်းၵႆႉၵႆ ႉႁၼ်ယႃႉၵၼ်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉ ဝူၼ်ႉပၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပႃ းၸွမ်း။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ပေႃးပဵၼ်ပိူၼ်ႈတႄႉမေႃၵဵ
င်ၸႂ်ၼႃႇ ပေႃးႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ်ပႄႉပုၼ်ႈၵၼ်။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ပေႃးႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်တူၺ်းၵၼ် ၽွမ်ႉၵၼ် ႁၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ ်တုၵ်ႉၶမႃး မေႃၽွမ်ႉသေၸွႆႈၵၼ်။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈၶႂ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၼပ်ႉထိုင်ၵၼ်သင်
ၶႂ်ႈဢဝ်ၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ဝႃႈလၢ ႆလၢႆ။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈလီ ဢဝ် ၵႆႉမီးၵၢၼ်ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼ မ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၢၼ်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၼ်းမႅၼ်ႈတီ
ႈမၼ်း။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ဢဝ် HR ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇၼႃႈ။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၢၼ်ၶၢဝ်းယၢမ
်းလိူဝ်သေငိုၼ်း။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းပဵၼ်ယႂ်ႇသေႁႃ ငိုၼ်း။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ႁၼ်ပိူၼ်ႈလီလိူဝ်သေႁဝ်း။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ႁၼ်တူဝ်ႁဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်
း လီလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ၽႂ်မေႃလၢတ်ႈ ၽႂ်မေႃၶဝ်ႈႁႃၶုၼ် ၽႂ်ဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်း တိုၼ်းလႆႈပဵၼ်လီ။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ၽႂ်သိုဝ်ႈယူဝ်း ၽႂ်ၶတ်းၸႂ်ၵၢၼ် ၽႂ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလီ။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ၵျိႃၵ်ႈပွႆး ၊ ၵျိႃၵ်ႈသႃႇ ၊ ၵျိႃၵ်ႈၼူင်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈလီသ
ေ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇပိူၼ်ႈ။ ၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ၵၢၼ်တုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ် ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ဢဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွင်ႇမႅၼ်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၼူင်ႈၶူဝ်းၶိုၵ်ႉၶ ိုၵ်ႉသေႁဵတ်းပွႆး။
- ၼမ်ႉၸႂ်တႆး _ ၸႅၵ်ႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႇသုင် ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းပဵၼ်ယႂ်ႇသေ မီးမႃႇၼတေႃႇၵၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ _ ဝႆႉၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄ
ႈ ၶုၼ်ပႅင်းၵၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉၸႅၵ်ႇၵဝ်ၵဝ်မႂ်းမႂ ်း။
ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်တႆးထၢင်ႇလဵၵ်ႉတ
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
ဢေႇတီႇ
ဢေႇတီႇ (A.D) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ပီ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယူႇရူဝ်းပႃႇ သေ လူင်းပေႃႇပဵၼ်မႃး။ လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ (Latin: anno Domini) (ဢမ်ႇၼၼ်) "Anno Domine" သေ လုင်းပဵၼ်မႃး တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉပဵၼ်ဝႃႈ "ပီၼႂ်းၸဝ်ႈၶရိတ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။။[1] ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၸွမ်း ဝၢႆးၸဝ်ႈၶရိတ်ႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပီသႃႇသၼႃႇ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပီသႃႇသၼႃႇၼႆႉ တႄႇဢၢၼ်ႇ ဝၢႆးသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပုတ်ႉထ ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ "Anno Domini". Merriam Webster Online Dictionary. Merriam-Webster. 2003. Retrieved 2011-10-04.
Etymology: Medieval Latin, in the year of the Lord


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ ၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၼႆလႄႈ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တုင်းလူႇၶၢမ်ႇငိုၼ်းတွင်း ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၶဝ် လၢႆတီႈလၢႆတၢင်း ၸွမ်းၼင်ႇႁွတ်ႈထိုင်လႆႈ ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢဝ်ငိုၼ်း သိုဝ်ႉၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈ တႆး RCSS/SSA ဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းၶွၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA မိူၼ်ၵၼ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ ယိင်းၼွင်ႉလၢဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်း ဢၼ်တုင်းလူႇၶၢမ်ႇ တီႈၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ သိုဝ်ႉၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵျႃႇသၢၼ်ႇၵွၵ်း 1,000 ၵွၵ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းၶႄႇ 4,700 ယွၼ်ႇ ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ဢၢပ်ႈဝႆႉပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းၵပ်းသၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဝဵင်းမူႇၸေႊ ပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈသိုပ်ႇသူင်ႇ ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ဝႃႈၼႆ။ ယူႇတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းၵပ်းသၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး RCSS ဝဵင်းမူႇၸေႊၵေႃႈ သိုပ်ႇဢဝ် ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉမႃးတီႈ ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ သိုပ်ႇသူင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ် ထိုင်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်ၵႂႃႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇတႆး ဢိၵ်ႇႁူမ်ႈၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 1,000 ယွၼ်ႇ၊ ၸၢႆးၵၢၼ်ႈငိုၼ်းယီႈထုၼ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊ 500 ယွၼ်ႇ၊ ၸၢႆးသၢမ်ထုၼ်း ဝၢၼ်ႈတႃႈပေး မိူင်းမၢဝ်း 500 ယွၼ်ႇ၊ ယီႊမိူင်း မိူင်းလႅၼ်း 300 ယွၼ်ႇ၊ မိူင်ႊသျိၼ်ႊ မိူင်းလႃႊ 200 ယွၼ်ႇ၊ သိူင်ႁၢႆႊသူၺ်ႇ + ယိင်းၶမ်းၼူၼ်း ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း 150 ယွၼ်ႇ၊ ၸၢႆးထီးသႅင် ၼမ်ႉၶမ်း 150 ယွၼ်ႇ၊ ၸၢႆးဢၢႆႈၽိင်ႊ ထုင်ႉမၢဝ်း 100 ယွၼ်ႇ၊ ၸၢႆးၸိုၼ်ႈမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း 100 ယွၼ်ႇ၊ သျႅၼ်ႊဢၢႆႈၸၢႆး မိူင်းၶွၼ် 100 ယွၼ်ႇ၊ သူၺ်ႊသဝ်ႊ မိူင်းမႅၼ်း 100 ယွၼ်ႇ၊ ၼၢင်းဢေယီႊ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း 100 ယွၼ်ႇ၊ ၼၢင်းသႅင်ၼူၼ်း ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ႁွင်ႇ 100 ယွၼ်ႇ လႄႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇၶဝ် ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်တင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 39 ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 38 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၶႄႇ 2,000 ယွၼ်ႇ (သွင်ႁဵင်) လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႈတူမ်းသူပ်း 10,000 ဢၼ် (ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် မိူၼ်ၵၼ်။
သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇႁဝ်းၶဝ် ၵူႈတီႈတီႈ ၶႂ်ႈႁူမ်ႈငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ ယိင်းၼွင်ႉလၢဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းတႆးၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ Wechat ID – Nonglao758758 လႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 17 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် ၸိူဝ်းႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆသေ ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းၶွၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်သွၵ်းတိၼ် 200 ၵူႈ လႄႈ မုင်တိၼ် 200 ၵူႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵၼီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၼီႇ (မၢၼ်ႈ: ကနီမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kani ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kani]) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၼီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ထုင်ႉယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းတႂ်ႈ သေ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်း ၸႄႈဝဵင်ႈၵၼီႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းသေ တင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇၼႆႉ ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 104 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမၢင်းၵၢင်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပုတလိၼ်ႇ သေ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသၼ်လွႆပူင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးၼမ်ႉဢွၼ်ႇလႆလတ်းလူင်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ မီးမွၵ်ႇ 1736 လွၵ်းလၵ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈထၢၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵၼီႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းလွႆသူၺ်ႇမျိၼ်းၽျူႇ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 200 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵဝ်ႇလႄႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ဢွင်ႈတီးၶူးဝဵင်း၊ ႁူဝ်ႉဝဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇ မိူင်းပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ ဝႆႉမျူဝ်ႉၸႃးသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈၸုမ်ႈၶူး ဢၼီႇၼေႃႇယထႃႇသေ ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၽွင်းငမ်းယဝ်ႉ။ မီးတႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵၼီႇၼေႃႇယထႃႇၼႆႉ လႆႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ၵူၼ်းသိုၵ်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း လႆႈလမ်းတိုၵ်းလႄႈ ၵၼီႇၼေႃႇယထႃႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵွင်းလွႆသုင်သေ ၶီႇမႃႉၽိူၵ်ႇယဝ်ႉ လူင်းၼႂ်းၼမ်ႉသေ ဢဝ်တူဝ်တၢႆတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽီ 37 ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽီမျိၼ်းၽျူႇသျိၼ်ႇၼႆႉ ဝႃႈပဵၼ် ၽီၵၼီႇၼေႃႇယထႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်သီႇပေႃႉၼၼ်ႉ မျူဝ်ႉၸႃးဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ ပဵၼ် တၢႆးဝုၼ်ႇမိၼ်းပိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ပေႃႈ တၢႆးၶိၼ်ႇၶိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢႃႇဝၼၼ်ႉ ဝႆႉ မျူဝ်ႉၸႃး၊ ပူႇႁဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁႂ်ႈၽွင်းငမ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ႁႂ်ႈၽွင်းငမ်းယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမူဝ်း၊ ၼေႇမျူဝ်းယႄးၶွင်ႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ၊ ဢူးဝႅၵ်ႉ၊ ဢူးၽူဝ်းဢူဝ်ႇ၊ မႁႃႇမိၼ်းလႃႉမိၼ်းထိၼ်ႇရႃႇၸႃႇ၊ ဢူးသူၺ်ႇဢွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းလိုၼ်းသုတ်း ဢူးသူၺ်ႇဢွင်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉလႆႈသေႃႉႁူမ်ႈတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈလႄႈ ထုၵ်ႇ ၽူႈၸိူဝ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ၶႃႈႁႅမ်မၼ်းတၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ [1]
မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵၼီႇဢူးၺုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼီႇဢူးၺုၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းၵၼီႇသေ ပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း၊ မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1951 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ မီး 2600 ၼႆႉၵူၺ်း။ တီႈဝဵင်းၵၼီႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဢမ်ႇႁွတ်ႈထိုင်သေတႃႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၸိူဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉတႄႉ ၵိုတ်းဝႄႉယူႇ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈၼ်ႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးၵၢၼ်သူၼ်သေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ၊ ထူဝ်ႇ၊ ငႃး လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆလွႆပူင်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မႆႉသၵ်း၊ မႆႉပဝ်း၊ မႆႉပတွၵ်ႉ သေ မႆႉမွင်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉလႄႈ မီးပႃး တူင်ႇၸိူၵ်ႈပႃႇမႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈ ပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်မႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။[2]


text:
ဝၢႆးသေ မိူင်းဢင်းၵိတ်း သူင်ႇႁိူဝ်းတေႃႉတၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ မိူင်းၵျုႇမၼီႇၵေႃႈ တေဢဝ်ႁိူဝ်းတိုၵ်းၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 4 August 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁိူဝ်းတိုၵ်း၊ ႁိူဝ်းတေႃႉတၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းတင်းၼမ် 4 လမ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း ၸုမ်း QUAD ဢၼ်မီးတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၵျုႇပၢၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢေႃးသတြေးလီးယႃး တေၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သႅၼ်းႁိူဝ်းတိုၵ်းဢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီး တေႁေႃႈၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ပွၵ်ႈၼႆႉ တေမီးႁိူဝ်းတိုၵ်း Frigate ႁိူဝ်းတိုၵ်း Corvette ဢၼ်ယႃႉၽျႅၵ်ႈလႆႈႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ လႄႈ ႁိူဝ်းတိုၵ်း Corvette တႃႇၼမ်းၼႃႈပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 August 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းၵျုႇမၼီႇ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်း တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁိူဝ်းတိုၵ်း တေၶဝ်ႈၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီႊ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇႁူမ်ႈႁႅင်းသိုၵ်းၵၼ် တင်းလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇ-ပႄႈသိၾိၵ်ႇ Indo-Pacific ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းဢၼ် ၶႄႇ ၶတ်းၸႂ်ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ဢၢၼ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူင်းၵျုႇမၼီႇ လၢတ်ႈဝႃႈ တေဢဝ်ႁိူဝ်းၵႂႃႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ဝူၼ်ႉဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၵႄႈၵၢင် ၶႄႇ လႄႈ ထႆႇဝၼ်ႇၶႅၼ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇႁိူဝ်းတိုၵ်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ လွင်ႈၼႆႉတိုၼ်းၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ လွင်ႈဢၼ်ၶႄႇဢၢင်ႈဝႃႈ ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း တိုၼ်းပဵၼ်ၶွင်မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 July 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ မိူင်းဢင်းၵိတ်း လႆႈဢဝ်ႁိူဝ်းတေႃႉတၢင်ႇ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း Queen Elizabeth ႁိူဝ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်သုင် 3 ႁဵင်လၢၼ်ႉပွၼ်းတ် (ငိုၼ်းဢင်းၵိတ်း)ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းတွၼ်ႈတႂ်ႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးႁိူဝ်းတိုၵ်းတင်းမူတ်း 8 လမ်း တႃႇ 3 လမ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ႁိူဝ်းတိုၵ်းမိူင်းသိင်ႇၵပူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Global Times ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၾၢင်ႉထိုင် မိူင်းဢင်းၵိတ်းဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်း တင်ႈၸႂ်မႃးယွၵ်ႈၶၢတ်ႈယွၵ်ႈမွၼ်ႇ တေႃႇတပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇယူႇၵေႃႈ ၶႄႇ တေႁႃလွၵ်းလၢႆးတုမ်ႉတွပ်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်းၶိုၼ်းၼင်ႇႁၢႆႉႁႅင်း လူၺ်ႈတေဢမ်ႇႁႂ်ႈမီး သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇတေ ပၢႆႈလွတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ (မၢၼ်ႈ: မြိတ်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Myeik Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 54.


text:
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympics လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympics ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 23 July 2021 ၼႆႉ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၽႄႈလၢမ်းၼႂ်းဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ တေဢမ်ႇႁပ်ႉ ၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၶဝ်ႈတူၺ်းၸွမ်းတီႈၼႂ်း ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈတေမီးၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၶဝ်ႈတူၺ်းၸွမ်းတီႈၼႂ်း ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ Thomas Bach ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း International Olympic Committee လႆႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးတီႈ ဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ မိူင်းၵျႃႇပၼ်ႇသေ ၼင်ႈပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၶွမ်ႇမတီႇ ပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympic လႄႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇသေ လႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 July 2021 ၼႆႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇသေ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ Yoshihide Suga လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ ႁႂ်ႈယူႇဝႆႉၼႂ်း ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉသေ ပၢင်ပွႆးလဵၼ်ႈႁႅင်း Olympic ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းထီႉ 23 July 2021 ထိုင် 8 August 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ တႃႇပၢင်လဵၼ်ႈႁႅင်း Olympic ၵႂႃႇႁင်းၶေႃၶေႃ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 12 July 2021 တေႃႇထိုင် 22 August 2021 ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၶဝ်ႈတူၺ်းၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်ပွႆးလဵၼ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽၢႆႇၽူႈၶပ်ႉၶိုင်ပၢင်ပွႆး ယင်းတိုၵ်ႉယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ တိုၼ်းတေႁပ်ႉၽူႈပၼ်ႁႅင်း ၶဝ်ႈတူၺ်းၸွမ်း 1 ႁဵင် ဢမ်ႇၼၼ် မွၵ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉၼႆသေ ၽူႈပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းတႄႉ တိုၼ်းႁၢမ်ႈႁပ်ႉၶဝ်ႈပၼ်ႁႅင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ လိူၼ်ထူၼ်ႈသီႇ (April 2021) ၼၼ်ႉမႃး ဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ ႁူမ်ႈပႃးထႅင်ႈ တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉသေ ၸင်ႇႁႃလူတ်းယွၼ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃး (June 2021) ၼႆႉၵူၺ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ် ဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ယူႇၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 9 July 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉ ႁၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇ 2,198 ၵေႃႉသေ ႁူမ်ႈၵူၼ်းပဵၼ် မီး 811,712 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ 13 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉတၢႆမီးၵႂႃႇယဝ်ႉ 14,897 ၵေႃႉသေ ဢၼ်ယူတ်းယႃၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 780,011 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈဝႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ ၸိူင်ႉထိူင်းႁိုင်သေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း မွၵ်ႈ 4 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပီႊ 2020 ၼႆႉ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ လွင်ႈယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယူႇသေတႃႉ ၶၼ်တႅင်ၸမ်ႇပူႇ တႃႇသူင်ႇၵႂႃႇၶၢႆ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ လႆႈၵႃႈၶၼ်လီလိူဝ်ၵူႈပီႊပီႊ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 30 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၵႃႈၶၼ်တႅင်တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသုင်ႁႅင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (17) ပီႊ လႆႈၵႃႈၶၼ်လီလိူဝ်သုတ်း တႅင်ၸမ်ႇပူႇ ၼိုင်ႈတၢၼ်ႇလႂ် လႆႈငိုၼ်းၶႄႇ မွၵ်ႈ (7,000) ယွၼ်ႇ တူၵ်းမႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ (1,350,000) ပျႃး ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ ၵႃႈၶၼ်တႅၼ်ၸမ်ႇပူႇ ၵႃး (12) မၢၵ်ႇၼိုင်ႈလမ်း မွၵ်ႈၼမ်ႉၼၵ်း (15) တၢၼ်ႇၼႆႉ လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ 150 ထိုင် 170 သႅၼ်ၼႆလႄႈ ၽွင်းၶၢဝ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇယၢမ်ႈမီး ၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆဢၼ်လႂ် လႆႈၵႃႈၶၼ်လီတၢၼ်ႇၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵႃႉၶၢႆမၢၵ်ႇမႆႉ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊလၢတ်ႈဝႃႈ − ယွၼ်ႉဝႃႈပီႊၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၾိင်ႈၾႃႉဢမ်ႇပေႃးလီ၊ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉၶဝ် လူႉသုမ်းလႄႈ လႆႈသင်ႇသိုဝ်ႉမိူင်းႁဝ်း ၵမ်ႈပႃႈၼမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပီႊၼႆႉသမ်ႉ ၶၼ်တႅင်လီယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵူၼ်းၽုၵ်ႇၼမ်၊ ၶၼ်တႅင်လီၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးသူႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊၵၢႆ 2019 ၼၼ်ႉတႄႉ ၵႃႈၶၼ်တႅင် ၵႃး (12) မၢၵ်ႇၼိုင်ႈလမ်းလႂ် လႆႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ 50 ထိုင် 60 သႅၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵႃႈၶၼ်မၢၵ်ႇမႆႉတီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ ဝဵင်းမူႇၸေႊၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ဢဝ် ၶႄႇၶဝ်သင်ႇသိုဝ်ႉၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၵႃႈၶၼ်မၢၵ်ႇမႆႉၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ၽၢႆႇၵေႃႉမၵ်းမၼ်ႈဢဝ်ၵူၺ်းလႄႈ ၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇၼိမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။
တႅင်ၸမ်ႇပူႇၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေၽုၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမွၼ်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး လႄႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ တၢင်ႇၵႂႃႇၶၢႆတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ၼိုင်ႈပီႊၼႆႉ တၢင်ႇၵႂႃႇၶၢႆမွၵ်ႈ (10) သႅၼ်တၢၼ်ႇပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ မူႇၸေႊၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်တႅၼ်ၸမ်ႇပူႇ ၶိုၼ်ႈသုင်ယူႇသေတႃႉ တူဝ်သတ်းဢၼ်တေဢၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇတႄႉ ပေႃႈလဵင်ႉၶႄႇၶဝ် ဢမ်ႇသင်ႇသိုဝ်ႉယဝ်ႉ လႄႈ ဝူဝ်းၵႂၢႆးမွၵ်ႈ (10,000) တူဝ် ၶမ်ၵိုတ်းဝႆႉယူႇ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇၶၢႆၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းၵႃႈယိူဝ်ႈၵႃႈၽိူင်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် မွၵ်ႈ (5,000) ပျႃးထႅင်ႈလႄႈ လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူဝ်ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇၶဝ်တဵၵ်းၵႃႈၶၼ်သေသိုဝ်ႉထႅင်ႈ ၊ ဢၼ်ၵၢမ်ႇလီတႄႉ တူဝ်သတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃၸၢင်ႈၼဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇတေၵႃႉၶၢႆ တူဝ်သတ်းတေႃႇၵၼ်ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်−မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်းၵၼ် မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတူဝ်သတ်း တေႃႇၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်−မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇတၢင်း မိူင်းတႆးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လႆႈၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မိူဝ်ႈပီႊ 2019 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇၶၢႆၸူးမိူင်းၶႄႇ မွၵ်ႈ 360 သႅၼ်တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁွတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း/ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ သူင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၶူဝ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆ ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ထႅင်ႈ။
ဝၼ်းတီႈ 11-12/10/2021 ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ဝၼ်းမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းတႆး တၢင်းပွတ်းဝဵင်းၶူဝ်လမ်၊ မိူင်းၵိုင်လႄႈ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၸွႆႈၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းထႅင်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 5 ။
ၼၢင်းထူၺ်းဢိင်ႇ လွႆဢုင်း(ႁွင်ႉ) ၼၢင်းမႂ်ႇ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ 2 မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပွၵ်ႈၵမ်း 5 ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်မိူဝ်းတႄႉ တင်းမူတ်းတေမႅၼ်ႈငိုၼ်း မွၵ်ႈ 150 သႅၼ်ပျႃး တေပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးႁဝ်းၶႃႈ တၢင်းၶူဝ်လမ်၊ မိူင်းၵိုင်လႄႈ ၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈ။ ထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 6 ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵၼ်ထႅင်ႈယူႇၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းတႆး လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈၵႂႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း 5 ၼႆႉပဵၼ် ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်း၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၶွင်ၵိၼ်ႁႅင်ႈ၊ ၶိူင်ႈၶူဝ်းႁိူၼ်း ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉ၊ လဵၵ်းလိူဝ်ႈ၊ သဵမ်၊ ၽႃႉမိတ်ႈ၊ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၊ ယႃႈၼၢဝ်၊ ယႃႈယႃ ႁႅင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ မူင်မိုဝ်း၊ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း၊ ၼမ်ႉယႃလၢင်ႉမိုဝ်း၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
တီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမိူင်းၵိုင်သမ်ႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇတီႈ ဝတ်ႉၼႃးၼိူဝ်၊ ပၢင်ႇၵေႇတု ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၼွႆႉ၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼမ်ႉမလႄႈ ဝတ်ႉလွႆလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆမူႇၸုမ်းႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သင်ႇၶႃႇၼုမ်ႇ၊ ၸုမ်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ပွင် သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် PMC ၊ ၸုမ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆး TYO ၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး TNC-T လႄႈ ႁူမ်ႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼထႅင်ႈတင်းၼမ် လႆႈႁူႉ ၼင်ႇၼႆ။
သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈၶႆႈႁူမ်ႈပၢးၸွႆႈထႅမ်ၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ် လႆႈတီႈ မၢႆၽူၼ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းၸုမ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် +66946170834, +95 257257015, +95 9788984810, +66 853776769 ၸိူဝ်းၼႆႉ – လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။


text:
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:Revert a page
ပေႃးဝႃႈမႄးထတ်းယဝ်ႉ ၼႃးလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ တွၼ်ႈတႃႇၶိုၼ်းတူၺ်းလႆႈ ပိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ပိူင်ၵဝ်ႇ လွင်ႈမႄးထတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းသိမ်းဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ပိူင်ဢဝ်သေဢၼ်ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈယူႇ။ လွၵ်းလၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉ တီႈ လွင်ႈမွတ်ႇၺႃးၼႃႈလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈဢဝ် လွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ထႅမ်သႂ်ႇ၊ ထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶိုၼ်းႁူၼ်ၸူး ပိူင်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇႁူၼ်လင်ၶိုၼ်းၸူး ပိူင်မႄးထတ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉၼႆ :
- ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ "တူၺ်းပိုၼ်း" ၼၼ်ႉလႄႈ။
- တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼိူင်းၵၼ်တူၺ်း ၶေႃႈၶူၼ်ႉၶႆႈ ၸိူဝ်းလိူၵ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း) - (12:13, 11 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2019 Saimawnkham) တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
- ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းပၼ်တီႈၼိူဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ယၢမ်းမူင်း တီႈၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁူၼ်ၸူးၶိုၼ်း ပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၼဵၵ်းၺႃး "ယၢမ်းလဵဝ်" ဢမ်ႇၼၼ် "ဢွၼ်တၢင်း" ၼႆ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူးပွင်ႇဢွၼ်ႇသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် ယၢမ်းလဵဝ်၊ ဢွၼ်တၢင်း ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၢင်ႈၼဵၵ်းသႂ်ႇတီႈၼိူဝ် ၼဵၼ်သွမ်ႇသွမ်ႇဢွၼ်ႇၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။
- ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႄႉၼွၼ်း လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတႄႉတႄႉၼၼ်ႉလႄႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈၼဵၼ် "ၼိူင်းၵၼ်တူၺ်း ၶေႃႈၶူၼ်ႉၶႆႈ ၸိူဝ်းလိူၵ်ႈဝႆႉ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႄႈ။
- ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းတေၼႄပၼ် ၶေႃႈၼိူင်းၵၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မႄးမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပေႃးၼဵၵ်းတီႈ ၼဵၼ်မႅၼ်းၼူး ဢၼ်ပဵၼ် "မူၼ်ႉမႄး" ၼၼ်ႉၼႆ တေၼႄၶေႃႈၽၢင်ႉပၼ် မႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
"Warning: You are editing an out-of-date revision of this page. If you save it, any changes made since this revision will be lost."
- ဢဝ်ၶေႃႈၽၢင်ႉပၼ်ၼၼ်ႉဝႆႉသေၵေႃႈ သိုပ်ႇၼဵၵ်းတီႈၼဵၼ် "သိမ်းပၼ်ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆ ၼႆသေၵေႃႈ သိမ်းပၼ်ၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လွင်ႈႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇမူၼ်ႉမႄးၶိုၼ်း တီႈဢၼ် သေၵေႃႉၵေႃႉ တိၼ်လူၼ်းမိုဝ်းၶၼ်းသေ ယႃႉၵဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝူၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးသေ တႅပ်းတတ်းတေၶိုၼ်းႁူၼ်လင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သေၵေႃႉၵေႃႉ ၼႆႉ တေပဵၼ် ၽွင်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် တႅၼ်းတၢင်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၽၢႆႇၼႆႉ ၸႂ်ႉၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇသေၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်သေဢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပိူင်ၵၢၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႄႈ လွင်ႈမႄးႁူၼ်လင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈႁူင်လင်ၶိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၸႂ်ပိူင်ႈပႅၵ်ႇၼိူဝ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ တင်းၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်း မႄးထတ်းၺႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁူႉသေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၶိုၼ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈမႄးထတ်းယူႇလႄႈ လွင်ႈႁူၼ်လင်ၶိုၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈၽၢင်ႉသေၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄးၵႂႃႇယူႇ။
'Undo'[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်ဝႃးသျိၼ်းၵမ်းလိုၼ်းၶွင် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇၼႆႉ မၼ်းၶႂၢင်းပၼ် တွၼ်ႈတႃႇႁူၼ်လင်ၶိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်တေပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈတႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉမၼ်းတႄႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ ဢွၼ်တၢင်း ၼၼ်ႉလႄႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ၶိုၼ်ၶိုၼ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ပိူင်ဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢဝ် လွင်ႈမူၼ်ႉမႄးၸိူဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေ မၼ်းတေၶတ်းၸႂ် တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈမႄးထတ်း ၵမ်းလိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းဝႆႉ ႁူဝ်ႁုပ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈထႅင်ႈလႆႈ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။


text:
ဝႃးၶႄႇမ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ (မၢၼ်ႈ: ဝါးခယ်မမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Wakema) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄဝႃးၶႄႇမ၊ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄဝႃးၶႄႇမၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼႆ့ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ ၼမ်ႉဝႃးၶႄႇမ ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 23 လၵ်း ဢၼ်ၵၢႆဢဝ် ၼမ်ႉသူၺ်ႇလွင်း လႄႈ ၼမ်ႉပျၢၼ်ႇမလေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉၵိင်ႇၽႄ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ပၢၵ်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ဢွင်ႈတီႈမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ ဢၼ်ပဵင်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်း ၼႂ်းၵႃႈ 6 ၸႄႈတွၼ်ႈ (မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ၼႃႇၵိတ်ႉၼၼ်ႉ 5 ၸႄႈတွၼ်ႈ) ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုၼ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 06 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႆ 18 တီႇၵရီႇ 50 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၸႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 95 တီႇၵရီႇ 01 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 95 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလတ်ႉ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းလပ်ႉပုတ်ႉတႃႆ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 1089 ဢေႇၵ (420 လွၵ်းလၵ်း) သေ ၼႃႈယၢဝ်း မီး သွင်လၵ်း၊ ၼႃႈပွတ်းၼႆႉ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီးၼိုင်ႈလၵ်းသေ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီး ႁူၵ်းၽႃႇလူင်ႇယဝ်ႉ ဢိူင်ႇတင်းသဵင်ႈမီႈ 135 ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် တၢင်းႁွင်ႇသုတ်းသုတ်း တေႃႇ တၢင်းၸၢၼ်းသုတ်းသုတ်း မီးမွၵ်ႈ 44 လၵ်းၼႆႉသေ တႄႇဢဝ်တၢင်းဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း တေႃႇ တၢင်းတူၵ်းသုတ်းသုတ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 19 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1984 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 243048 ၵေႃႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်း တင်းမူတ်း မီး 394,925 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ မီႈၾိင်ႈၾႃႉမုၼ်ႇသုၼ်းပွတ်းမႆႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းဝဵင်းၼႆႉ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၵေႃႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင် ၼင်ႇလုမ်းၽူႈၵွၼ်းၼႃႈလိၼ်၊ လုမ်းၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း၊ ဢွင်ႇတပ်ႉပလိၵ်ႈ၊ တိူၵ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်သၢႆလူမ်း၊ လုမ်းၸတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၵူၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပႃႇမႆႉ၊ ႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉသုင် ၼိုင်ႈႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢင် သွင်ႁူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး ၸဵတ်းႁူင်းယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းၵႃႉၶၢႆ ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်းလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1971 ၼၼ်ႉ မီး 216,000 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်း ၼႂ်းၵႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ယူႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈသေ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢိၼ်ႇတိယ ၼမ်ထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းၵႃႈယူင်ႉသၢင်ႈၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈတႃဝဵင်းၼၼ်ႉ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးလူင် သၵျမႁႃႇသီႇရိၼႆ့ ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ တီႈႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးၼၼ်ႉ ပေႃးပီမႂ်ႇမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ပေႃးဢွၵ်ႇဝႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဢူၽုင်းယဝ်ႉ။ တီႈ ၵွင်းမူးတေႃႇၵ ဢၼ်မီး ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးလိူၼ်သီႇၵူႈပီၵူႈပီၼႆ့ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းၼႆႉ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ မီး 30 ပၢႆသေ မီးပႃးဢွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃး သႃႇသၼယဵၵ်ႉတႃႇ လႄႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇယဵၵ်ႉတႃႇ သွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၼုမ်ႇၼိူဝ်ၵုၼ်သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈပႃးၼမ်ႉၽူၼ်လီလႄႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼႆ့ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ထူဝ်ႇလိၼ် လႄႈ ပေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ်လိၼ်ပတေႇသႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1965-66 ၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ပေႃ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၽၵ်းမီႇ လႄႈ တင်း မၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတႅင်တႅင် ၸွမ်းၼႃးၼႆသေ လႆႈဢၢၼ်းဝႆႉ ဢေႇၵၼႃႈလိၼ် 184,800 ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ဢေႇၵ 163,000၊ တွၼ်ႈတႃႇထူဝ်ႇလိၼ် 4,901 ဢေႇၵ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ပေႃ 11,250 ဢေႇၵၼႆႉ ဝႆႉပၼ်ႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းၼႆႉ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ မီးမွၵ်ႈ 10 လင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၼႆသေ မီးဝႆႉ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းသွင်လင် လႄႈ ၸၢၵ်ႈမႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (12)


text:
ၸုမ်းႁူမ်ႈႁွမ်းတႃႇၼ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းမိူင်းၵိုင် သူင်ႇႁႅင်းၸႂ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ်သေ ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တင်းၼမ်။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်းႁူမ်ႈႁွမ်းတႃႇၼ ထုင်ႉမၢဝ်း ၸွႆႈထႅမ်ငိုၼ်းတွင်းတီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,000,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၼၢင်းဝႃႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လုၵ်ႈၸၢႆးဝုတ်ႉထီႉသႆးလဝ်ႇပၼ်းယႃး လႄႈ လုၵ်ႈယိင်းၼၢင်းၽတ်သႃလႃးၽႃး လဝ်ႇပၼ်ယႃး ၶဝ်ႈတင်းႁိူၼ်း ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢဝ်တူဝ်ငိုၼ်း 417,000 ပျႃး (သီႇသႅၼ်ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇၸဵတ်းႁဵင်ပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA တီႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ပုၼ်ႈတႃႇသိုဝ်ႉၶိူင်ႈဢွမ်လူမ်း Oxygen ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ တၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈ လႄႈ လႆႈတႅမ်ႈတၢင်ႇ ၽိုၼ်ဝႂ်ယွင်ႈယေႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး (မၢၼ်ႈ: မင်းဘူးခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Minbu District) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼႆႉ မီးဝႆႉႁိမ်းၸမ် ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပေႃးဢဝ်လႅၼ်လိၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်ႈတတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းပူးယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးယူႇ 3,594 လွၵ်းလၵ်းသေ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ မီး 346 တီႈ လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 686,999 ၵေႃႉ[1]ယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ထုင်ႉမိၼ်းပူး၊ ထုင်ႉၸလိၼ်း သွင်ထုင်ႉသေ တီႈထုင်ႉမိၼ်းပူးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸၵု၊ ၸႄႈဝဵင်းပႂိၼ်ႉၽျူႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈ ထုင်ႉၸလိၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၸေႇတူၵ်ႉတရႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးႁုပ်ႈသေတူၺ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးတင်းဢၼ်ၼႆႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ၸွမ်းသၢပ်ႇၶူင်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ မီးပၢင်ႇပဵင်းသေ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ မီးၼႃႈလိၼ် ဢၼ်သုင်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇလွႆးလွႆး တေႃႇပေႃးထိုင် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ လႄႈ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ သၼ်လွႆ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ တေႃႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶပ်ႉယႆၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွႆၼႂႃးမ(သၼ်လွႆဝူဝ်းမႄႈ) ၼႆႉယဝ်ႉ။
မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉမူင်း၊ ႁွင်ႈမၢၼ်း လႄႈ ႁွင်ႈသလိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးၸမ်တီႈႁိမ်း ဝဵင်းမိၼ်းပူးၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး မွၵ်ႈ 3 လၵ်းၼႆႉသေ တီႈၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးသေ လႆလူင်းဝႆႉယူႇ ၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၼွင်လွင်သွင်လုၵ်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ် ၼွင်ၽွင်းလိၼ်း လႄႈ ၼွင်ဝႅတ်ႉထီး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼွင်ၽွင်းလိၼ်းသေ ပႃ ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ ဢၼ်ၼမ်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၽၢႆ ႁဵတ်းႁွင်ႈသေၵေႃႈ သႂၢင်းၼမ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼမ်ႉၶုတ်းဢဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဝႆႉ သၢမ်ႇမူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းၸလိၼ်း၊ တီႈၼႂ်းၵၢင်ႇၸမ်ႉ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းမူင်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းမၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းမူႇႁွင်ႈၶုတ်း သၢမ်မူႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1940-41 ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၼမ်ႉ တႃႇၼႃး ဢေႇၵ 145,762 ယဝ်ႉ။
ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈတႅင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း လႄႈ မႆယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းႁေႈၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းမိၼ်းပူးလႄႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈသႃႇယႃႇၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်မိၼ်းပူးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇယႂ်ႇထၢၼ်ႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ ၼၼ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပီႇဢူဝ်ႇၸီႇ (1954) သေ ၸၢမ်းၶုတ်းတူၺ်း ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်သေ မိူဝ်ႈပီ 1961 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တီႈ ၽလၢၼ်ႇယူင်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိၼ်းပူး ယၢၼ် 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ တီႈလိၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ၽလၢၼ်ႇယူင်ႇ ၼၼ်ႉ ထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢၼ်ပီႇဢူဝ်ႇၸီႇၶဝ်ပိူင်ႇဝႆႉၼႆႉ မီးယူႇ 30 ထၢၼ်သေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ထၢင်တိုၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ၵူၺ်းဢွၵ်ႇမွၵ်ႈ ပီႇပႃႇ ပၢၵ်ႇပၢႆၵူၺ်း။ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇႁုင်လႄႈ ၵူၺ်းလႆႈဢဝ်ၶၢႆၼင်ႇ ၼမ်ႉမဵၼ်တႃးႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တီႈၽလၢၼ်ႇယူင်ႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၶုတ်းတူၺ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယူႇယဝ်ႉ။
ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈ ၸေႇတူၵ်ႉတရႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးယဝ်ႉ။ ပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႈၵုမ်းၵမ်ဝႆႉသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ တူင်ႇပႃႇထိူၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မႆႉၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၼင်ႇ မႆႉသၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၽူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၵိၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မႆႈႁွၼ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃးၼႆႉ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ မီးထိုင် 100 တီႇၵရီႇ ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉလိူဝ်သေ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်း မွၵ်ႈ လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼႆႉ လူင်းထိုင် 49 တီႇၵရီႇယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉပဵင်း ဢၼ်ၸမ်ႈ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၽူၼ်မႃးဢေႇသေ တီႈပွတ်းတူၵ်း ဢၼ်မီးလွႆၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၽူၼ်မႃးၼမ်ယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼိုင်ႈ လႄႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တၢင်းယၢင်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း မိၼ်းပူး-ငၽႄးၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝၢၼ်ႈပတၢၼ်း ထုင်ႉငၽႄးၼၼ်ႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သေ လုၵ်ႉဢဝ် ပတၢၼ်း တေႃႇ ငၽႄးၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းလိၼ် ဢၼ်မႄးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမိၼ်းပူး တေႃႇပေႃးထိုင် ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး လႄႈ တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မိၼ်းပူး-ဢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမိၼ်းပူး တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽြႃးၵွင်းမူး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးၵွင်းမူးတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၼႂ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ၽြႃးသူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸၵု၊ ၵွင်းမူးၵျွင်းတေႃႇယႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉဝူင်း တီႈဝဵင်းလႄႇၵႅင်း၊ ၵွင်းမူးၽွင်ႇတေႃႇဢူး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးသူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇၼႆႉ ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇသေ ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃး [ၽြႃးၸၼ်ႇတၵူးၵျွင်းတေႃႇယႃႇ|လႄႇၵႅင်းၵျွင်းတေႃႇယႃႇ]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်သီႇ ၵူႈပီၵူႈပီယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. ၁၈, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 10, 2015
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (9)


text:
ႁူင်းႁဵၼ်း ပိုတ်ႇမႃးၸမ်တဵမ်လိူၼ် ပေႃႈမႄႈပႆႇႁတ်းသူင်ႇလုၵ်ႈၵႂႃႇႁဵၼ်း
ၽွင်းၵၢၼ်မိူင်းတိုၵ်ႉသုၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 သမ်ႉၽႄႈလၢမ်းမႃးထႅင်ႈလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပိုတ်ႇလႆႈ လိူၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃႈမႄႈယိင်ႈၶႅၼ်းဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇသူင်ႇႁူင်းႁဵၼ်း။ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2021 မႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူၵ်ႈမႂ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉ ၶူးပူင်သွၼ် Computer ၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း တီႉၺွပ်းတူဝ်ၵႂႃႇပႃး
ၶူးပူင်သွၼ်ၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ (Computer) ၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူၵ်ႈမႂ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉႁၢဝ်ႈ ႁႅင်းသေ တီႉၺွပ်းၵုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇပွႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း။ ဝၼ်းတီႈ 20/6/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်...
ၶူးသွၼ် ၸွမ်းၸႂ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 – 2 ၵေႃႉ
ၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင်ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တိတ်းၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ-19 - 2 ၵေႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈႁူင်းႁဵၼ်းယင်းတိုၵ်ႉပိုတ်ႇသွၼ်ယူႇထႅင်ႈ။ ဝၼ်းတီႈ 11/6/2021 ၵူၼ်းႁိူၼ်းမေႃသွၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်း CDM ၵေႃႉၼိုင်ႈဢမ်ႇယူႇလီသေၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းတီႈႁူင်းယႃ ႁူဝ်ပူင်း၊...
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းဝၼ်းႁႅၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးလၢႆလၢႆဝဵင်းဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်း
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတႄႉပေႃႈမႄႈပႆႇပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်း မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 1/6/2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ပဵၼ်ဝၼ်းႁႅၵ်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း။ ၶူးသွၼ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်း...
ၾႆးမႆႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ် လွႆလႅမ် လင်ၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းတင်းၼမ်လၢႆ
ၾႆးမႆႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ် လင်ၵဝ်ႇ (မူလတန်းကျောင်း) မၢႆ 2 လင်ၼိုင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းလိုၵ်း မီး လွင်ႈလူႉသုမ်းတင်းၼမ်လၢႆ။ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 31/5/2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း မွၵ်ႈ...
မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ဝဵင်းပၢင်လူင် 2 လုၵ်ႈ
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 28/5/2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 3 မူင်းၶိုင်ႈ မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင် မၢႆ 2 ဝဵင်းပၢင်လူင် ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆး...
ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် လၢင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇၾၢၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ
ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင် ဢမ်ႇယွမ်းဢဝ် လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၾၢၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇဝၢင်းၸႂ်ၼိူဝ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ မိူၵ်ႈမႂ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ၊ ဢမ်ႇဝၢင်းၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 24-28/5/2021 ၼႆႉ...
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇ ၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ လၵ်းသုတ်ႇၵၢၼ် သွၼ်/ႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉ။ ဝၼ်းတီႈ 20-24/5/2021 ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ဝၼ်း...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈၾၢၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႆသေပေႃႈမႄႈ ဢမ်ႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇၾၢၵ်ႇ
ဝၼ်းတီႈ 24/5/2021 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမႃးၾၢၵ်ႇ/ဢၢပ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆသေတႃႉ တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းမႃးဢၢပ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၼႆသေတႃႉ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉ ၵူဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးၸွမ်းၼင်ႇပိူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းဝၢင်းၼၼ်ႉၼႆသေ ဢမ်ႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၾၢၵ်ႇႁဵၼ်း။...
ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် ဝဵင်းၶူဝ်လမ် တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ယွင်ႈယေႃး သင်ၶတႆး ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉထမ်မၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
မၢႆတွင်း ဝတ်ႉႁူမ်ႈယဵၼ် လွႆၸၢၵ်ႈ တေႃႇ ၼွင်ၽႃ ဝဵင်းၶူဝ်လမ် ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေယွင်ႈယေႃး သင်ၶတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ...
ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၽူႈႁၵ်းလင် ဝၢၼ်ႈမိူင်း 10 ၵေႃႉ
ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းပတ်းပိုၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸႄႈမိူင်း တႆး 10 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽူႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လူႉလႄႈ ႁၵ်ႉလင်ၼိူဝ် ၶူးသွၼ်/မေႃသွၼ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ...
ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
သင်ၶၸဝ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 25 မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း တင်း မူတ်း 4,000 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ...
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီတႆး TMF ပၼ်တၢင်းႁူႉလွင်ႈပၢႆးယူႇလီ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈ
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီတႆး Tai Medical Family လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉလွင်ႈပၢႆးယူႇလီ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ/ လုၵ်ႈႁဵၼ်း လွၵ်း လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ လုမ်းလႃး တူဝ်ၵဝ် ၽွင်းၶၢဝ်းၾူၼ် ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ...
ဝၢၼ်ႈတႆး ပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ႁဵတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ
ဝၢၼ်ႈတႆး သုၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၵုင်းၵျေႃႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း 600 ပၢႆ လႅၼ်လိၼ်တႆး - ထႆး ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9/5/2021...
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ် ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈမေႃသွၼ်
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူင်ၶေႃႈသင်ႇ ႁႂ်ႈပိုတ်ႇၸၼ်ႉၸွမ်/ ၶေႃႊလဵၵ်ႊ ၵူႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူၺ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း သွၼ်ဢဝ် မီးၵမ်ႉဢေႇ ဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 5/5/2021 ၼႆႉၵႂႃႇ...


text:
ၵုၼ်ႁဵင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် (IPA: [kǔn héŋ]), (မၢၼ်ႈ: ကွန်ဟိန်းမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kunhing), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kunhaeng]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်ၶႃႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
ဢူဝ်းသႅၼ်းၼီးယႃး
ပၢႆးၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉ ၸႂ်ႉဝႃႈ ဢꧣ်ꧣဝႃႇၿေႇၻ ၼႆသေ ပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄ Earth Science ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ပဵၼ်တၢင်းမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼမ်ႉသမ်ႇမုတ်ႉတရႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈ ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇလႂ်၊ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ပိူင်ၽၢင်ၶဝ်လႂ်၊ လွင်ႈသၢႆၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ လႆၼၼ်ႉလႂ်၊ လွင်ႈႁွၼ်ၼမ်ႉ ၶိုၼ်ႈလူင်းလႂ်၊ လွင်ႈပိုၼ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ တိုၼ်ႈလိုၵ်ႉလႂ်၊ လွင်ႈၶူဝ်းႁႄႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတႂ်ႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇလႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တႃႇတေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ မၼ်းတေလႆႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပႃး ပၢႆးၸီႇဝသၢႆၸႂ်၊ ပၢႆးထၢတ်ႈ၊ ပၢႆးလိၼ်၊ ပၢႆးႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၸွမ်းယူႇ။


text:
ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၶၢင်၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း၊ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢဝ်ၽၵ်းၵပ်းၶဝ်ႈ လႄႈ ယႃႈယႃ တင်း ငိုၼ်းတွင်း ၸွမ်းၼင်ႇ ပွင်ပဵၼ်လႆႈသေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း သိုဝ်ႉ/ႁဵတ်း ပႃႁႅင်ႈၶူဝ်ႈ (ပႃလၶျွင်ႇ) 100 ၸွႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈ သၢင်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,400,000 ပျႃး လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၶၢင် သိုဝ်ႉသွၵ်းတိၼ်ၶဵဝ်တင်းၼမ် တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 960,000 ပျႃး သေ ဢဝ်ၸွႆႈထႅမ် ဢၢပ်ႈဝႆႉပၼ်တီႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS လႄႈ ယူႇတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လုမ်းၵပ်းသၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး RCSS လႆႈသိုပ်ႇဢဝ်သူင်ႇႁွတ်ႈထိုင် တီႈၼႂ်းမိုဝ်းၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 22 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 February 2021 ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး လႆႈႁပ်ႉတင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ထုင်ႉမၢဝ်း တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းၶႄႇ 3,000 ယွၼ်ႇ။ျၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 20 February 2021 ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,110,000 ပျႃး ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉပၼ်တီႈ လုမ်းၵပ်းသၢၼ် RCSS ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး တႃႇသိုပ်ႇသူင်ႇပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ဝႃႈၼႆ ၊ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ် ၵၼ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၸူႉတုမ်ငိုၼ်းတွင်းၵၼ်သေ ဢဝ်ၸွႆႈထႅမ် မေႃယႃ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး မိူၼ်ၵၼ်။
ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 6-7 February 2021 ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇမူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်ႁႅင်း ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် လႄႈ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ လဵင်ႉလူၶဝ်ႈၽၵ်း ၵေႃႉသိုၵ်း တႃႇ 2 ဝၼ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်း ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 74 ပီႊ ၼႆသေ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် လႆႈသိုဝ်ႉသိူဝ်ႈၶႅၼ်ပွတ်း 600 ၽိုၼ်၊ ဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈ (မဵဝ်းသိုၵ်းၸႂ်ႉ) 500 ဝၢၼ်ႇ၊ ၸေႃႉ 500 လူင်ႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်း 10,000,000 ပျႃး လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ ၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ် ပပ်ႉပဝ်ႇ 300 ပပ်ႉ၊ ၵမ်တႅမ်ႈ 300 လႅမ်ႈ လႄႈ မူင်တိၼ် 500 ၵူႈ၊ ထႅင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၸွႆႈထႅမ် ဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈ 150 ဝၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် ယိၼ်းလီႁူမ်ၸူမ်း ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၵူႈၵေႃႉ/ၵူႈၸဝ်ႈ တီႈဢၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ငိုၼ်းတွင်း၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆလွင်ႈသေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈမၢႆထိုင် ၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈ ၵုမ်းၵၢၼ် ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း တင်းသဵင်းတင်းမူတ်း လႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်လႆႈၵုမ်းၵမ် ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝႃႈ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တွၼ်ႈတႃႇ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈငမ်ႇမႅၼ်ႈ လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းပႃးၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- တေလႆႈမီး ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၽွင်းငမ်း
- တေလႆႈမီး လွင်ႈၵပ်းသၢၼ် ၽွင်းၶဵဝ်
- ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် လိူၵ်ႈတၢင်ႇ လႄႈ
- မီးဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ပၼ်လႆႈၶေႃႈပူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သွင်မဵဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈမၵ်းမၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၽွင်းငမ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႈ ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ၾိင်ႈမိူင်းၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ မီးယူႇသွင်မဵဝ်း၊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိပ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇ (တီႇၵျူႇရီႇ / de jure) လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဢႃႇၼႃႇ (တီႇၾႅၵ်ႇတူဝ်ႇ / de facto) ၼႆယဝ်ႉ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိပ်းၵမ် ဢႃႇၼႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မဵဝ်း ယိပ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉလိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉ (ဢမ်ႇၼၼ်) သိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇသေ ယိပ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ ဢဝ်ဝႆႉဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၶေႃႈသီႇၶေႃႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢင်ႇလွင်ႈ ပဵၼ်ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉယူႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈ မၵ်းမၼ်ႈႁပ်ႉပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။
လွင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢႃႇၼႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႉလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇ ဢၢပ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမဵဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉမၼ်းငမ်ႇမႅၼ်ႇၵၼ်တင်း ၶေႃႈသီႇၶေႃႈ ဢၼ်လီမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ မၵ်းမၼ်ႈႁပ်ႉယိုၼ်ႉပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈၽွင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်မႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယဝ်ႉၼႆ လႆႈၵမ်ဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယင်ႉ ထိင်းသိမ်း လၵ်းမိူင်း (ပေႃးမီးလၵ်းမိူင်း) သေ ႁပ်ႉၽွၼ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း၊ တေလႆႈၵုမ်းထိင်း ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း၊ တေလႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုင်ပွင်တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ မီးပုၼ်ႈၽွင်း တႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸဝ်ႈၵူၼ်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းလႄႈသင် တိုဝ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽွင်းငမ်းၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ၵပ်ႉပိၼႅတ်ႉ) သေၵေႃႈ တီႈထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈၵဵပ်း ၽွင်းလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ သၽႃး(လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း)ၼႆၸိုင် လုၵ်ႉတီႈ သၽႃးသေ တေလူဝ်ႇလႆႈ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းလူင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇထၢၼ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်းယဝ်ႉ။ တီႈပိူင် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ၊ တီႈပိူင် ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸမ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင် တီႈထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင် တီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ပေႃးဝႃႈလူဝ်ႇမႃးၼႆ ၵႆႉပၼ်တီႈယူႇယဝ်ႉ။ တီးမိူင်း ဢၼ်တိုဝ်းၵမ် ပိူင် ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၸတ်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း တီႈၼႂ်း ၸုမ်းၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉၼႆသေ ၵႆႉပၼ်တီႈ ၽွင်းလူင်ၼိုင်ႈၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် တႃၶုၼ် ဢတႂိၼ်းဝုၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးတၢၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တီႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် ပႃႇလီမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မၼ်းလႆႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢတႂိၼ်းဝုၼ်ႇ တီႈၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးၼုမႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ဝေႃးႁၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈပၢႆးသၢႆႊလွင်ႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶေႃႈၸႂ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းမၢႆထိုင် ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇပျူႇရူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈဢၼ် သေ လုၵ်ႉတီႈ မူႇၽုင်ၸုမ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၸုမ်းၽၢႆႇၽွင်းငမ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉ ႁႅင်းသၢင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ဢၼ်ပုတ်ႇတႅၼ်းတၢင်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ တႅပ်းတတ်းၵၢၼ်မိူင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၵူၼ်မိူင်းၶဝ် ၸႅၵ်ႇၽႄတႃၶုၼ်၊ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမူႇၸုမ်းသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၶေႃၶေႃယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁႂ်ႈဢႃႇၼႃႇမၼ်ႈၼိူဝ် ၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးဝႆႉ၊ တႃႇပူင်ဢွၵ်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်မႂ်ႇ လႄႈ ၼိူဝ်လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈၵုမ်းၵမ်ၵေႃႉလဵဝ်သေ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵႄႈပၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၸုမ်းတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း ၼႆႉ ၸုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸုၵ်းမၼ်ႈႁင်းၶေႃ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ် သိုပ်ႇပူၺ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸုမ်းတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈ မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမီး တွၼ်ႈၵၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်တႃၶုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်းၵမ်းၵႆႉလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းၵႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း ၽွင်းတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇ)ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇတၢင်တူဝ် လွင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇႁၢပ်ႇၶၢမ်ႇ (ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ပိူင်ၶေႃၶေႃ ႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ)။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းၵႄႈ ပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉ တႅၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းလႅင်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်မီးပိူင်ၸိူင်ႉၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ႁူမ်ႇၵၼ် ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတႃႇတူဝ်လဵဝ်ၼႆသေ တိုၼ်းမီးတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇဝႆႉ ပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ Ibn Khaldun[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႉဢႃႇရၢပ်ႈ Ibn Khaldun မိူဝ်ႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 ၼၼ်ႉ မၼ်းပိုတ်ႇတီးပွင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝႃႈ "ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵႃႈတီႈ လွင်ႈၵူဝ်ႇႁဵတ်းမႅၼ်ႈၺႃး မဵဝ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈပိူင်တြႃး သေ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈၵူၼ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ Ernest Gellner လႆႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတီႇဢူဝ်ႇရီႇ ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇႁင်း Ibn Khaldun ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ Ibn Khaldun တႄႉ လူင်ပွ်ၸိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵုမ်းၵမ်သေ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်း မဵဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်လွင်ႈ ၵူၼ်းတေႃၵူၼ်း တဵၵ်းတဵင်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ


text:
ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ
ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၶဝ် ႁဵတ်းဝႆႉဢၼ်ပွမ်ႇသေ ပဵၼ် ဢၼ်ႁႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႆ ၸၢင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းဝႃႈလႄႈသင်၊ ပေႃးဢဝ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးလႄႈသင် မၼ်းမီးတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈႁင်းမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢၵ်ႈမဵဝ်းလႂ် တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းထဵင်မေႃးၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီငမ်ႇမႅၼ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီငမ်ႇမႅၼ်ႈတင်း ၶေႃႈၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
- ၸၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးလႆႈ
- မီးမိုဝ်း ဢၼ်ဢဝ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈသေ ႁဵတ်းဝႆႉ
- ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈဢႃႇယူင်ႇ ဝဵတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ်
- ၸၢင်ႈမေႃယိူင် လွၵ်းလၢႆးယူႇသဝ်း ၵူၼ်းလႄႈ တူဝ်သတ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈသေ ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတႃႇသေႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လဵဝ် ဢမ်ႇမီးသေတႃႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶေႃႈၽၢႆႇတႂ်ႈ တင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ ငမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။
- ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸွမ်းၽိင်ႈတိုၼ်းသေ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၵေႃႉၶူင်သၢင်ႈဝႆႉ
- ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈ ဢႃႇယူင်ႇ လႄႈ ၸၢင်ႈယိပ်းတိူဝ်ႉလႆႈ ၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼၼ်ႉ
- ယွၼ်ႉၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်သႂ်ႇလူင်ႈၼႃႈဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈၵုမ်းၵမ်ႁင်းမၼ်းလႄႈသင် တီႈသိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လိူၵ်ႈသၢင်ႈလႆႈ
- ၸၢင်ႈဢဝ် ၶပ်ႉမၢႆ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ (ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ) သေ သႂ်ႇပၼ်လႆႈ
- ၸၢင်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇမႃးလႆႈ ၼိူဝ် ၵၢၼ်းသိုဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်းဢၼ်ပၼ်ႇၼၼ်ႉ
- ၸၢင်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇမႃး ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်း ၵႃႈတီႈၼႂ်း Coordinate System
- ယွၼ်ႉမီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလႄႈ လႆႈဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃး တႃႇတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်
ပေႃးဝႃႈ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼႆ ၵႆႉလႄႇမီးတၢင်းဝူၼ်ႉဝႃႈ တေငၢႆးမိူၼ် ၵူၼ်း၊ မႃ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းပဵၼ် တူဝ်မီးၸႂ် ၼႆ ၼၼ်ႉဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ရူဝ်ႇပွတ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိုဝ်းပွမ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵုမ်းသိမ်းၼႃႈၵၢၼ်ႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵုၼ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼႆလႄႈ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈၵူတ်ႇၸၢမ်း ပၢႆးႁၢင်ႈ၊ ပၢႆးထၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ် ၼိဝ်ႇၵလီးယႃး ဢၼ်မီးၽေးၶဵၼ်ၼမ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸႂ်ႉ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်မုင်ႈမွင်းမႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူင်သၢင်ႈ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း (ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၵူၼ်း၊ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၸၢင်ႉ၊ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈမႃႉမိၼ်) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၢၼ်းႁႂ်ႈမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈၽၢင် မိူၼ်ၵၼ်တင်းၵူၼ်းတႄႉတႄႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတိူင်းၶေႃးမ၊ တီႈတိူင်းရေႃးမ (မႁႃႇပူႇတ) ၼၼ်ႉ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်လႅၼ်ႇမေႃ လွင်ႈၽၢႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မေႃတူင်ႉၼိုင် ႁင်းၵူၺ်း ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လပ်ႉတူဝ်သေ ယူႇဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ရူဝ်ႇပွတ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် Robot ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ Karel Capek, R.U.R ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶျႅၵ်ႇၵူဝ်ႇသလူဝ်ႇဝႅၵ်ႉၶီးယႃး မၼ်းတႄႇၸႂ်ႉတီႈၼႂ်း ၸၢတ်ႈၸိူင်း Rossum’s Universal Robots မၼ်း ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1920 တဵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇၶျႅၵ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ Robota ပဵၼ် ၽူႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပေႃးၶႂ်ႈလီၶၢၼ်ႉ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၵၢၼ် ၶႃႈလိၼ်လႆႈႁဵတ်း ၼႆသေ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း သလူဝ်ႇဝႅၵ်ႉဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ ၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢတ်ႈၸိူင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸၢတ်ႈၸိူင်းဝူၼ်ႉႁၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ႁူဝ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ရူဝ်ႇပွတ်ႉၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉဝႃႈ ပဵၼ် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ ႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ တီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး ၼႆႉ မီးၶိုင်ႈပုၼ်ႈ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇသေ၊ တီႈၵုၼ်ရူးရူပ်ႉၼႆႉ မီး ၃၂%၊ တီႈ ၵုၼ်ဢမေႇရိၵႁွင်ႇ ၼႆႉ မီး ၁၆%၊ တီႈ ဢေႃးသတြေးယႃး ၁% လႄႈ တီႈ ဢႃႇၽရိၵ မီး ၁% ယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ တီႈ မိူင်းၵျပၼ်ႇ ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႈ မီး ၃၀% ယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ပိူင်ႇႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼမ်သေပိူၼ်ႈ တင်းမိူင်းတၢင်ႇမိူင်း တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈၵေႃႈ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈမႃး ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းၵျပၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း ၼႆႉ ဝၢႆးမႃး ၶဝ်ဢၢၼ်းၶႂ်ႈယုၵ်ႉသုင် ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၸၼ်ႉသုင်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပေႃးၸႃႇၵဝ် ဢမေႇရိၵ၊ ၵုၼ်ရူးရူပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် တိုၵ်ႉပဵၼ်ဢၼ်တူၵ်းလိုၼ်းသေတႃႉ လွင်ႈႁၼ်ထိုင် ဢၼ် မိူင်းၵျပၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်းၶဝ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဝႆႉယူႇၼႆ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်ဢေးသျႃးပွတ်းဢွၵ်ႇ (ၵျပၢၼ်ႇ၊ ၵူဝ်းရီးယႃးၸၢၼ်း၊ ၶႄႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ တေဢၢၼ်းႁဵတ်းလႆႈမႃး ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်တေၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ႈလႆႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်လႄႈသင် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်တေၸၢင်ႈ သွၼ်ပၼ် ထိင်းပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပေႃးတေမေႃလဵၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်တႄႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ်တႄႉ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေၶဝ်ႈတႅၼ်းတၢင် ဢဝ်တီႈယူႇၵူၼ်းမႃးၼႆ ဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉသေ ပိုတ်ႇဢွၵ်ႇၼႄၵႃႈတီႈ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ပပ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၸိူဝ်းပႂ်ႉလူလွမ်တူၺ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈၵေႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၼႆ့ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိင်ႈပိူင်ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ သၢမ်ယိူင်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဂျာနယ်၊ အမှတ်(၁၉)၂၀၀၆-ခု၊ မတ်လ
- Robot [1]
- Simple English [2][permanent dead link]
- Wikimyanmar [3]


text:
တွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး (မၢၼ်ႈ: တောင်တွင်းကြီးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Taungdwingyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်း ယၢၼ် (႕႑) လၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ပေႇလေးပိၼ်ႇ သျိၼ်ႇလေးပႃး ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လိုဝ်းလင် ၼႂ်းၵႃႈတူင်ႇဝဵင်းလိၵ်ႈလၢႆးမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ၼင်ႇမီးဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ်ၶၢင်တွင်း (ၶျိၼ်းတႂိၼ်း)ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်ႈ တွင်ႇတႂိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈဝဵင်းသွင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႇၵၼ်ၼႆ တွင်ႇတႂိၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉပဵၼ် တွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး ၼႆသေ တွင်ႇတႂိၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၼိူဝ်ၶၢင်တွင်း (ဢထႅတ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း) ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းတူၵ်းၸွၵ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တွင်ႇတႂိၼ်းၶျွင်ႇ (မၢၼ်ႈ: တောင်တွင်းချောင်) (ချောင် ၼႆႉ ၵႂၢမ်းတႆးပွင်ႇဝႃႈ ၸွၵ်ႉ) ၼႆ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇၵၼ်မႃးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။[2]
ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးႁၢင်ႈသၢမ်ၸဵင်ႇသေ ပဵၼ်ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း ဢၼ်ၶွၼ်ႇၼမ်ႉၶွၼ်ႇလိၼ် ၶႅမ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ် ဢွၵ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးၼႆႉ လႆႈၶုတ်းႁွင်ႈသေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၽၢႆၵဝ်ႇၵဝ်ႇမိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် တေႃႇထိုင် ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸပႄႇ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးမိူဝ်ႈပီ 1887 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်တင်ႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉလူင် ႑႐ ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢူင်းတေႃး-ပွၵ်ႉ ႑၊ ဢူင်းတေႃး-ပွၵ်ႉ ႒၊ တွင်ႇပျိၼ်ႇ-ပွၵ်ႉ ႑၊ တွင်ႇပျိၼ်ႇ-ပွၵ်ႉ ႒၊ သူၺ်ႇဢူဝ်း-ပွၵ်ႉ ႑၊ သူၺ်ႇဢူဝ်း-ပွၵ်ႉ ႒၊ မွင်းတႅင်ႇ-ပွၵ်ႉ ႑၊ မွင်းတႅင်ႇ-ပွၵ်ႉ ႒၊ သူၺ်ႇၵျႃႇဢိၼ်း-ပွၵ်ႉ ႑၊ သူၺ်ႇၵျႃႇဢိၼ်း-ပွၵ်ႉ ႒ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ မီး ၵၢတ်ႇလူင် လႄႈ သူင်ႇမွၵ်ႇလုတ်ႉလၢတ်ႉယေးယဝ်ႉ။ ပွတ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼွင်လူင် ယတၼႃႇပႂိၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼွင်လူင်ၼၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼွင်ၽၢႆႇလဵဝ် ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉမႃး တႃႇသႂၢင်းၼမ်ႉတွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸမ်ႉမီး ၵွင်းမူး ၸေႇယမင်ႇၵလႃႇ သူၺ်ႇဢိၼ်းတွင်ႇ ယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမျိၼ်ႇၸေယရၶႅင်ႇ ဢၼ်သူႇယႂ်ႇယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးႁၢမ်းဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်လိၼ်သေ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2003 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် 2013 မႃး လႆႈတၢင်ႇထီးယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၼႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းမၵူၺ်း တၢင်းယၢဝ်း ႘႒ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႕႑) လၵ်းလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းပျီႇ တၢင်းယၢဝ်း ႑႖႒ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႐႑) လၵ်းလႄႈသင်၊ ပွၵ်းဢွၵ်ႇ တႃႇၵႂႃႇၸူး ၼေႇပျီႇတေႃႇ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ တၢင်းယၢဝ်းမီး ႖႘ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႔႒) လၵ်းလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ယၢၼ်ၵႆႇ ႒႙ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႘) လၵ်းလႄႈသင် ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ၼေႇပျီႇတေႃႇသေၵေႃႈ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ႇ ႔႗႕ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႒႙႐) လၵ်းၼႆႉ လႆႈႁေႃႈတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ႗ ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈလိူဝ်ႇ-ၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ပေႃးတေၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆ ယၢၼ်ၵႆ ႒႗႗ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႗႒ လၵ်း) သေ လႆႈႁေႃ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ႔ မူင်းၵိုင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ-ၵျွၵ်ႉပတွင်းၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၸူး ဝဵင်းမၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးထုင်ႉပဵင်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ႁဵတ်းၽၢႆႇၵႅတ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇသေ လႆမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၸႂ်ႉတႃႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ႁၢတ်ႇသၢႆးၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၽၵ်းမီႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၸိူဝ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး၊ ဢွႆႈ လႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ၵၢၼ်မႆႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မႆႉၵေႃႈဢမ်ႇလိူင်ႇယဝ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းမႆႉၵေႃႈ ယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ်မႆႈသေပိူၼ်ႈသေ ၽွင်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆႉ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်မႆႉသုတ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ ၵႆႉမီးတေႃႇထိုင် ႔႐ တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇထီႇၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းဢၼ်ၵတ်းသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇသေ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီးတေႃႇထိုင် ႑႔ တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇထီႇၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵၢင်ၶမ်ႈၼႆႉ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ၵႆႉတူၵ်းႁႅင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉၼႆႉ ၽူၼ်ၵႆႉၼမ်လိူင်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved January 10, 2015
- ↑ ဦးဌေးဝင်းမောင်(ရှေး-သု) ရေး၊ ကုခန်း သို့မဟုတ် ပုခန်း၊ ၂၀၁၂၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၆၃
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ သွႆႉ (႕)


text:
Thursday, October 27, 2016
ပၢင်ၵၼ်ႇတေႃး သြႃႇၸဝ်ႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး သႃထုပတဵတ်ႇ မိူင်းၵွၵ်ႇ
ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈထုင်းတႆးႁဝ်းမီးဝႆႉပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇဢွၵ်ႇသႃလႄႈသင် ထိုင်ၶၢဝ်းပီမႂ်ႇလႄႈ သင် လိူၼ်ႁႃႈလႄႈသင် တႆးႁဝ်းတေႁႃဢွၼ်ၵၼ်တေႃးၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ လႄႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လူႇၶဝ်ႈမႂ်ႇ ၼမ်ႉမႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ
တၢင်းၽၢႆႇ သင်ႇၶႃႇမုၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၵေႃႈတေႃႈၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24.10.2016 လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူလႃး မိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉႁဵၼ်းၸၼ်ႉ Ph.D/ M.A/ B.A ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ယွၼ်းၵၼ်ႇတေႃး သြႃႇၸဝ်ႈမႁႃၺႃႇၼိင်ႇတ ၽူႈၵွၼ်း ဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး သႃထုရႃႇတိတ်ႇ မိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး၊ ဢိင်ႇတင်းဢုပ်ႇၵၼ်လၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်းၼႆ ယဝ်ႉ။။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဝ်းၶႃႈမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တင်းသဵင်ႈ ၸင်ႇဢွၼ် ၵၼ်မႃး ၵၼ်ႇတေႃးသြႃႇၸဝ်ႈသေ ဢွၼ်ထွမ်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်သြႃႇၸဝ်ႈ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈမူင်း ဝၢႆးဝၼ်း တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး သႃႇထုပရႃတိတ်ႇၼႆယဝ်ႉ၊ သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်း ဢဝ်လွင်ႈၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ် လႄႈ ၵၢၼ်သုၼ်ႇႁူမ်ႈၼၼ်ႉသေ သင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် သင်ႇၶၸဝ်ႈၵႂႃႇဝႃႈၼႆ ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေပၢင်ၵၼ်တေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ သင်ႇၶၸဝ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇ ႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇ ႁူဝ်ၶေႃႈလႂ်ႁူဝ်ၶေႃႈၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇ။
ၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်လႆႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉပဵၼ်လွင်ႈပပ်ႉသႅင်သယမ် မၢႆ (6) မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႅၵ်ႇ ၽႄပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပပ်ႉ၊ တူၵ်းလူင်းဢဝ် ၸၼ်ႉၸွမ်သီၼၶရိၼ်း ထရဝိရူတ်း (မေႃးသေႃဝေႃး) သႂ်ႇပဵၼ်ႁၢင်ႈၼႃႈသိူဝ်ႈလႄႈ ပဵၼ်လွၼ်ႉၵႅၼ်မူႇလိၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉဝႃႈၼႆ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈ ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈတႃႇတေတင်ႈၵွင်ငိုၼ်းထုၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ (ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ႈၵႃႈႁဵၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ) ဢၼ် ၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႉတိူဝ်ႉ ၶမ်းမၢႆထမ်ႇမသႃမိ သူင်ႇလိၵ်ႈမႃးႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
သမ်ႉထႅင်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၽွတ်ႈၸုမ်းႁေႃးတြႃး တႃႇပိုတ်ႇပၢင်ြတႃးပၼ်တၵႃႇ ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ပေႃးမီးသုၼ်ႇလႆႈထွမ်ႇတြႃးတႆးၼႆယူႇ၊ လၢႆးၸတ်းပၢင်ြတႃးၼၼ်ႉ ၽူႈမၢႆၸုမ်းသင်ၶ တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တိတ်းတေႃႇတီႈႁူင်းၵၢၼ်ၽီးထီးပုတ်ႉ လႄႈ ၶၢႆႉဝၢႆးသၢႆ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃ ၸုလႃးသေ ဢဝ်ၸွမ်းပိူင်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇႁေႃးပၼ်တၵႃႇၶဝ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈလွၵ်းလၢႆးႁူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉလႄႈ တေဢမ်ႇၽိတ်ႈပိူင်မၢႆႈမီႈၸိုင်ႈထႆး။
ၵွပ်ႈၼၼ်ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇ တွၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတွၼ်ႈၼိုင် ယဝ်ႉ တူဝ်ႈၵႂႃႇေသ ဢွၼ်ထႆႇႁၢင်ႈတီႈမၢႆတွင်း ၸွမ်းၵၼ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း သီႇမူင်းပၢႆဝၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶမ်းလႅင်း ၶေႇမိၼ်ႇတ
ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး
Posted by တႆးၼုမ်ႇ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ပပ်ႉသပ်း
ပပ်ႉသပ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်ဢဝ် ဝေႃးႁၢၼ်ၽႃႇသႃႇသေဢၼ် ၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်မႄႈလၢႆးလေႃးလိၵ်ႈသေ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈသင် တႅမ်ႈၼႄ သပ်းလႅင်းၼႄ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇမၼ်းၼႄၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ မီႈဝႆႉ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ပပ်ႉသပ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵျၢမ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း၊ ဢိၵ်ႇပႃး တီႈပွင်ႇ၊ ဢိင်ဢၢင်ႈ၊ ၽိုၼ်ဢိင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၼ်းၶပ်ႉၸႅၼ်ႇဝႆႉၼင်ႇတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ လၢႆးလေႃးလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉသပ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၶူင်သၢင်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇသေပွၵ်ႈ။ တီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပပ်ႉသပ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ပႃးဝႆႉၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၸႂ်ႉပပ်ႉသပ်းယဝ်ႉ။
- ၶႂ်ႈႁူႉ လၢႆးလေႃးတူဝ်လိၵ်ႈ။
- ၶႂ်းႁူႉ သဵင်ဢွၵ်ႇ။
- ၶႂ်ႈႁူႉ တီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း။
- ၶႂ်ႈႁူႉ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတူဝ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တေလႆႈႁူႉဝႆဝႃႈ ပပ်ႉသပ်းၵူႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈပႃးလႆႈ လွင်ႈတၢင်းၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵူႈဢၼ်ဢၼ်။ ဢၼ်ၼင်ႇပပ်ႉသပ်းဢွၵ်ႇသ်ၾူတ်ႉ လိုဝ်းလင်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဢင်ႇၵႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ၼႄပႃးဝႆႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၼ်တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉသေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Webster's New World College Dictionary, Fourth Edition, 2002


text:
ဝႂ်ငိုၼ်း ၼိုင်ႈႁဵင် ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၼၼ်ႉ တေတႄႇပိုၼ်ၽႄႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 4 January 2020 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ) ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (လုတ်ႉလၢတ်ႉယေးၼေႉ) ၼႆယဝ်ႉ။
ဝႂ်ငိုၼ်း ၼိုင်ႈႁဵင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈယူႇၼႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈဢၼ်တေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇဝႂ်ငိုၼ်း ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းသၽႃး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီႊ 2017 သေ လွင်ႈၼႆႉမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉသဵင်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၼမ်လႄႈ ႁိုင်မႃးထႅင်ႈ 2 ပီႊပၢႆ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႂ်ငိုၼ်း ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႂ်ငိုၼ်း ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸၶိၼ်ႇၽူဝ်းလႃႉၵျီးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 1985 လႄႈ 1987 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႂ်ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢိတ်ႇဢွၵ်ႇဝႂ်ငိုၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈ သၢင်ႇသီႈလႄႈ ၸၢင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵမ်ႇၽႃႇ
လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် လုမ်ႈၾႃႉ(ၵမ်ႇၾႃႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵျူဝ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ Earth ၼႆႉ ပဵၼ်ၵျူဝ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းလႄႈသတ်း ယူႇသဝ်း ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉမၢၵ်ႈမွၵ်ႇၶဝ် ဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႈတီႈ လႅတ်ႇ ဢၢၼ်ႇမႃးၸိုင် ၶဝ်ႈပဵၼ် ၵျူဝ်ႇမၢႆသၢမ် လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်ႇၽႃႇ (လုမ်ႈၾႃႉ)ၼႆႉ မီးဝႆႉၵျူဝ်ႇၵႅမ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 365.2564 ဝၼ်းသေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈလႅတ်ႇ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဝၼ်း ရေႇတီႇယူဝ်ႇမႅတ်ႉထရိတ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ဢႃႇယုမၼ်း မီးမႃး ပီပွင်း 4.54 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇပီယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။
လႅတ်ႇၼႆႉ ပိူင်းပၼ်သၢႆလႅင်း လႄႈ ပၼ်ပၼ် ထၢတ်ႈဢုၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထၢတ်ႈၼမ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 71% သေ ၼင်လိၼ် ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 29% မွၵ်ႈၶၼၢၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ပဵၼ်တီႈယူႇ ဢၼ်တူဝ်သတ်းယူႇသဝ်းလႆႈ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇ မီးယူႇမွၵ်ႈ 10 – 14 မီႇလီႇယၢမ်ႇ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၵူၼ်းတႄႉ မီးယူႇ 7.6 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်မီးႁိမ်းၸမ် ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵျူဝ်ႇၽတ်း (ၵျူဝ်ႇၵျႃႇသပတေး) ၼႆႉ ႁႅင်းၸၼ်မၼ်း ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်မိၼ် တေမႃးတူၵ်းသႂ်ႇ ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁႄႉၵင်ႈပၼ်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ တႄႇတင်ႈပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၿီႇလီႇယၢမ်ႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် တေလႅပ်ႈတႄႇမီးမႃး ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼမ်ႉသမုတ်ႉတရႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ ၼင်လိၼ်မႃးၵုမ်ႉၸွႆႈၵၼ်သေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီပွင်း 4.1 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇၼၼ်ႉ သတ်းတူဝ်မီးၸႂ် လႅပ်ႈတေ ပဵၼ်မႃး မီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႈၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈထူပ်းမႃး လွင်ႈမူၺ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်ၸႂ်လႄႈ ၸၢဝ်းတူဝ်မီးၸႂ် 99% ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ လူႉႁၢႆမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉ ယူႇ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁႅင်ႉၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇလႄႈ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၵၼ်လႆႈ ၸေးၸွတ်ႇၵွၼ်ႇ။
လွင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ် လႅတ်ႇၼႆႉ ဢႃႇယုဢၼ်ၵႄႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးမႃး ပီပွင်း 4.5672 ± 0.0006 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ႀီႇဢူဝ်ႇရီႇဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႈလႅတ်ႇ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပုၼ်ႈတႃႇ ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ် တင်းလႅတ်ႇဝႆႉယူႇ။ ပေႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 1.1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်း လႅတ်ႇၼႆႉ တေႁႅင်းလိူဝ်သေၼႆႉ 10%၊ ပေႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 3.5 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် တေလိူတ်ႇႁိူဝ်ႈလႅင်းလိူဝ်ၼႆႉ 40% ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇ မိူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ တေမႆႈလိူဝ်မႃး ႁႅင်းၶွၼ်ႈ ထၢတ်ႈၶႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တေယွမ်းမႃးယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃးၸိုင် ၼႂ်းပီပွင်း 500 တေႃ 900 မီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လၢႆးၾူဝ်ႇတူဝ်ႇသိၼ်ႇတိတ်ႉသိတ်ႉသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇမုၼ်းယႂ်ႇမႂ်ႇၵီႈမႃးလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉ တေလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်ၵႂႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လူမ်းဢွၵ်ႉသီႇၵျိၼ်ႇၵေႃႈ တေဢေႇၵႂႃႇ။ ပေႃးႁိုင်မႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် ၼမ်ႉဢၼ်မီးၼိူဝ်လိၼ်တင်းသဵင်ႈ တေႁႅင်ႈႁႅတ်းၵႂႃႇ၊ ႁႅင်းမႆႈ ၵမ်ႇၽႃႇၵေႃႈ တေထိုင်ၵႂႃႇ 70°C (158°F) ယူႇ၊ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇ ထႅင်ႈပီပွင်းမွၵ်ႈ 500 မီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ် လႅပ်ႈတေသိုပ်ႇယူႇသဝ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလူမ်း ၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇၸိုင် ထႅင်ႈပီပွင်း 2.3 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ် တေလႅပ်ႈယူႇလႆႈယူႇ။ သင်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လႅတ်ႈၼႆႉ တေသိုပ်ႇ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၸိုင် ၼႂ်းပီပွင်း 1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉသမုတ်ႇတရႃႇ မွၵ်ႈ 27% ၼၼ်ႉ တေႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉလိၼ်ၵမ်ႇၽႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးထႅင်ႈပီပွင်း 5 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် လႅတ်ႇၼႆႉ တေယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ လၢဝ်လႅင်လူင်သေ တေယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉ 250 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်း တေမီး 1 AU (လၵ်းပွင်း 93 မီႇလီႇယၢၼ်ႇ)ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီး ႁႅင်း Tidal effect ယဝ်ႉလႄႈ လႅတ်ႇၼႆႉ တေသုတ်ႉၶၢႆႉ ယၢၼ်ၵႆ သၢႆတၢင်းပၼ်ႇၵမ်ႇၽႃႇၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 1.7 AU ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁိူဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်မႃး 500 ပုၼ်ႈလႄႈ တူဝ်မီးၸႂ် ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇတင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းၼမ် တေလူႉလႅဝ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး Tidal effect လႄႈ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ တေၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးၸမ် လႅတ်ႇသေ တေမႆႈလႅဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႊ လူၵ်ႈလူင်ၵဝ်ႈဢၼ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းပၵ်းပိူင်လႅင်ႊဝၼ်းၼႆႉ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈသုတ်းထူၼ်ႈထီႈႁႃႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈ ဢၼ်တီႈၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ
လႆႈဝႃႈႁမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 7,920 လၵ်း(12,743 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ တႃႇမွၵ်ႈ 29 ဝၢၵ်ႈလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉပတ်းပိုၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇ 197 လၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း(510 လၢၼ်ႉလွၵ်းၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းထႅင်ႈလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ တင်းပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ်ႁူမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၼ်ႉထၢပ်ႈ ပိူင်လူင်မၼ်းသၢမ်ၸၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢပ်ႈတၢင်းၼႂ်းၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၸႂ်ႊမၼ်း။ မၼ်းမီးလတ်းၵၢင်ႊမွၵ်ႈ 43,00 လၵ်း (6,919 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်းပႃးႁႄႊၼိၵ်းၵလ်ႊ တင်းလဵၵ်းၶၢင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉမီးဝႆႉပဵၼ်ဝႆႉတၢင်ႉမႆႈသုင်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၸႂ်ႊၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉႁူၺ်ႇမၢၵ်ႇလဵၵ်း ဢၼ်လွမ်ႊလူင်ဝႆႉၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁူမ်ႇႁေႃႇဝႆႉၸွမ်းၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႇႁိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 18,000လၵ်း( 2,896 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႈလိၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႁိၼ်ၵႅၼ်ႇၶဝ်သေပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းသမ်ႉမီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 20 လၵ်း (32 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈလိုမ်လိၼ်သေ သမ်ႉၼႃမွၵ်ႈ သၢမ်လၵ်း(4.8 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈၼမ်ႉသမုတ်ႉလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
- ၼႆႉၸမ်း ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်သေတူၺ်းၼႆ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်မိူၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၾၢႆႈၶူင်းၵၢင်ႁၢဝ်ၵေႃႉၼိူင်ႈဢွၵ်ႈလၢတ်ႈၼေဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူၼ် "ႁူၺ်ႇၵႅဝ်ႈသီသွမ်ႇလူင်" ဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆယဝ်ႉ။


text:
ႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ (မၢၼ်ႈ: ဟင်္သတမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hinthada Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၶႃႈ။
- ၸိုဝ်ႈ – ၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်း။
- ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ – ၸၢႆးထုၼ်းလႃႉ။
- ၸိုဝ်ႈဢူႈ – လုင်းၶုၼ်သၢင်ႇပၺ်ႇၺႃႇ(လုင်းႁဵင်ပၺ်ႇၺႃႇ)။
- ၸိုဝ်ႈမႄႈ – ပႃႈၼၢင်းၶမ်းသႃႇ။
- ပီႊၵိူတ်ႇ – ပီႊတႆး-1951 ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ-1857)၊ လိူၼ်(11)မႂ်ႇ(7)ၶမ်ႈ၊ဝၼ်းသဝ်။
- တီႈၵိူတ်ႇ – ပွၵ်ႉတၢၼ်းလွႆ၊ ဢိူင်ႇမိူင်းၼိမ်၊ၸေႈဝဵင်းၵေးသီး(ဝၢၼ်ႈၸၢမ်)။
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (7) ၶူပ်ႇ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉမိူင်းၼိမ်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ သေယဝ်ႉၸင်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇ ၵၢၼ်း၊လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတီးယ။ သိုပ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင်၊ ထိုင်ဢယုၸဝ်ႈ ယႂ်ႇမႃး တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၵေႃႈယႂ်ႇတိူဝ်းမႃးႁဵၼ်းဢဝ်သတ်ႉတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇ လႄႈလွင်ႈလၢႆးလင်ႇ ၵႃႇလၢႆးၸၢပ်ႈၼမ်ႉၵႂၢမ်း လိၵ်ႈယွႆႈ လိၵ်ႈလူင် ၽိုၵ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈသေႃး ၽိင်ႇၼ မိူင်းၼွင်ၵေႃႈၶၢႆႉမႃးယူႇႁူမ်ႈလႄႈ ၶုိၼ်ႈလိၵ်ႈၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇ သူႇရသတီႇၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈသူႇရသတီႇ ၵိၼ်ဢၢင်းလႄႈဝႆႉၵတိသၸ်ႉၸႃႇၼၼ်ႉ ၵၼ်သၢမ်သဵၼ်ႈ ပႅတ်ႈသွင် သဵၼ်ႈ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတိယတႄႉၵမ်တင်းႁႃႈသဵၼ်ႈ ဢမ်ႇဝႆႉဢမ်ႇၽႃႈသေသဵၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၵျႃႉတိူဝ်း လိူဝ်တွၼ်း၊ ၶုၼ်ႁၵ်ႉ ၼၢင်းႁၵ်ႉ ၸုၵ်ႈလၢပ်ႈႁႅင်း၊ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလီ သဵင်လီ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇႁူင်လိုဝ်း တေႃႇယၢမ်း လဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသေႃးၽိၼ်ႇၼ မိူင်းၼွင် ဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းဢွၼ်တၢင်း၊ ဝၢႆးလိုၼ်း ၸဝ်ႈၼၼ်ႇ တိယ ၸင်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းသေၵႂႃႇၶၢႆလိၵ်ႈ တီႈပွႆးလိူၼ်သီႇမိူင်းၵိုင်၊ လုင်းၵျီးလူၼ်း ပုၵ်ႉၸေႃႇဢဝ်လိၵ်ႈၸဝ်ႈမူႇၼိုင်ႈ သေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈလင်ထိုင်ႁူၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵိုင်လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်သၢင်ႇၵွၼ်း ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းၸရေးဢွၼ်ႇၼႂ်းႁေႃ၊ တင်းၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ဢဝ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းပဵၼ်ၵႂႃႇဢူၺ်းၵေႃႉလီၵၼ်ယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမင်းတုင်း ႁွင်ႉဢဝ်ၵႅမ်မိူင်းၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ မိူင်းယူႇၼႂ်းႁေႃၶမ်း တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၢၼ်းတလေး) ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈၸွမ်းၵႂႃႇႁဵတ်းဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ် သၢင်ႇၵွၼ်းၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇပႅတ်ႈလႄႈ၊ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမင်းတုင်းၶိုၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းမႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉထႅင်ႈ။ တင်းသွင်ၶိုၼ်းမႃးယူႇၸွမ်းၵၼ်ၼင်ႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ၸဝ်ႈသမ်ႉလႆႈပဵၼ်ပီႈၶိူၺ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်မုင်ႇလႄႈ ၸင်ႇတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ-ၸဝ်ႈၼေႃႇ ၶမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပူႇဢွၵ်ႇတင်းသွင်မီးလုၵ်ႈၸၢႆးႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ-ၸဝ်ႈၶုၼ်လူႇၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(39)ပီႊတႆး-1990ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ1915)၊လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ(7)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ် သေင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ တီႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းမူိင်းၵိုင်ၼၼ်ႉဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉ
- လေႃးၵၼီႇတိ။
- သီႇလဝိၼိယ်သျ။
- ရႃႇၸႃႇႁီႇတတီႇပၼီႇ။
- ရႃႇၸေႃးဝႃႇတ။
- ၸိၼတ်ႉထပၵႃႇသၼီႇ။(ၽၵ်ႉၵႃႇၼႄးမွၵ်ႇမႆလူႇ)။
- ၸိၼတ်ႉထ ပၵႃႇသၼီႇ သူၺ်ႇပေႇဝၢင်ႇ(ၸဝ်ႈၾႃႉဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၵေးသီးလူႇ)။
- ဝူၺ်ႇသၼ်ႇတြႃႇ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းပွတ်း။
- ဝူၺ်ႇသၼ်ႇတြႃႇ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းယၢဝ်း။
- မႁႃႇၸၼၵ်ႉၵ။
- ၶၼ်ႇထတီႇပေႇတ သရူႇပၵျၢမ်း။
- ၶၼ်ႇထတီႇပၼီႇ မႄႇတေႃႇၶျွတ်ႈၶၢၼ်း။
- ရႃႇႁူႉမႄႇတေႃႇ ယသေႃႇၶျွတ်ႈၶၢၼ်း။
- တေ၊ ၸ၊ သု၊ ၼေ၊ မ ႁႃႈၽိုၼ်ၸပ်းၵၼ်။
ၼႂ်းလိၵ်ႈလူင်ၼႆႉဢၼ်ပႆႇႁႃႁၼ်မီးထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။ လိူဝ်ၼႆႉလိၵ်ႈယွႆႈမီးထႅင်ႈ လိၵ်ႈယၢတ်ႇၼမ်ႉ၊ လိၵ်ႈမၢၵ်ႇသၢင်ႇလွင်း၊လိၵ်ႈမၢၵ်ႇမိူင်း၊ (ႁွင်ႉရႃႇၸႃႇဝၢင်ႇမိူင်းၼၢႆး)၊ လိၵ်ႈၶဵဝ်ၼၢင်းထီးလႃးတင်း-ၸဝ်ႈ ၾႃႉၵဵင်းၶမ်းလဵၼ်ႈၵၼ်၊ လိၵ်ႈၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈၼၢင်းမေး မိူဝ်ႈယူႇၵေးသီးသေ ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈၸူးမိူင်းၵိုင် ၸိူဝ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယွႆႈဢွၵ်ႇၼမ်လိူဝ်လိၵ်ႈလူင်ယဝ်ႉ။
ထမ်ႇမၽၼ်ႇတႃႇ သၢင်းၶႅင်းၸဝ်ႈ မီးဝႆႉႁူမ်ႈၵၼ်တင်းပႃႇႁဵဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇၶူဝ် ၼမ်ႉၵု၊ ဝၼ်းဢွၵ်ႇတၢင်းလူင်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၵွင်းမူးမိူင်းၵုိင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင် ¶ ပပ်ႉၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး # “လုင်းၶုၼ်မႃႇႁႃႇတႅမ်ႈ”
(ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉမိူဝ်ႈ)12/October/2014


text:
ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈလိၵ်ႈလူင် (Lik Loung Conference) တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 27-28-29 December 2013 ၼႆၶႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈမၼ်းတႄႉပႆႇလႆႈႁူႉၶႃႈ။
Friday, June 7, 2013
ပၢင်ၵုမ် လွင်ႈလိၵ်ႈလူင် တေၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝဵင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ် December
ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၶႃႈလႆႈႁပ်ႉႁၼ်ၶၢဝ်ႇႁူင်ၶၢဝ်ႇႁၢင်းၼႂ်းၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်မႃးဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ၊ ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ်ၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ႁဝ်းတေဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ
ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈလိၵ်ႈလူင် (Lik Loung Conference) တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 27-28-29 December 2013 ၼႆၶႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈမၼ်းတႄႉပႆႇလႆႈႁူႉၶႃႈ။
ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်လွင်ႈလိၵ်ႈလူင် (Lik Loung Conference) တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 27-28-29 December 2013 ၼႆၶႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈမၼ်းတႄႉပႆႇလႆႈႁူႉၶႃႈ။
ပၢင်ၵုမ်လူင်ဢၼ်ၼႆႉတေၸတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၶိုတ်းၸၼ်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ တေၽိတ်ႈမွၵ်ႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လႄႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလိၵ်ႈလူင်တႆးၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမႃးႁွတ်ႈပႃးႁွတ်ႈတင်းယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵုမ်လူင်ဢၼ်ၼႆႉမၼ်းတေမီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉတႆးတေႉတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉပၢင်ၵုမ်လိၵ်ႈလူင်ၼႆႉသေတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းပီႈၼွင်ႉတႆးမႃးလႄႈ သမ်ႉတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးၶိုၼ်းႁူႉၸၵ်းတႆးလိူဝ်တိူဝ်းမႃးထႅင်ႈယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
Posted by Sai Noom Khur (ၸၢႆးၼုမ်ႇၶိူဝ်း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇသႃ (မၢၼ်ႈ: ကသာမြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Katha ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kaatsaa]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီး ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢတ်ႇသႃယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 53.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)


text:
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈသေ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃး တီႈလၢၼ်ႇဝဵင်းပၢင်ႇဢူး ၼႅၼ်ႈၼႃ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ တေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမီးတၢင်းၽိတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈထုၵ်ႇၺႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းတီႈလၢၼ်ႇ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ၸႂ်ႉႁဝ်းၶႃႈလူင်းလူတ်ႉၵႃးတင်းသဵင်ႈသေ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆလႄႈ ဢဝ်ၶိူင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် တမ်သႂ်ႇၼႂ်းၶူႈၼင်ႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ၊ ဢမ်ႇမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 သေတႃႉ တေလႆႈၵႂႃႇႁူင်းပလိၵ်ႈၼႆသေ ဢဝ်လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ တေႃႉသူင်ႇႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
လႆႈႁပ်ႉႁူႉဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃး တီႈလၢၼ်ႇၵျွၵ်ႉတွင်ႇ တၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူးၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶဝ် ဢဝ်ဢွၵ်ႇၼႄ ၶႅပ်းဝႂ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်၊ ပေႃးဢမ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇၼႄလႆႈၼႆ ဢဝ်ၶိူင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၼမ်ႉမုၵ်ႈသႂ် တမ်သႂ်ႇၼႂ်းၶူႈၼင်၊ ပေႃးမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆၵေႃႈ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၵဵပ်းတူဝ် တႃႇ 14 ဝၼ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 သမ်ႉ ဢဝ်လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ တေႃႉတၢင်ႇႁွင်ႉၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းပၢင်ႇဢူး ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇမႃးၼႆႉ ၶႂ်ႈမီးမွၵ်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉၶႃႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶဝ်ၵူတ်ႇထတ်းတီႈလဵဝ် ၵမ်ႉၼမ်တႄႉၵေႃႈ ၶဝ်ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းတီႈလၢၼ်ႇၵျွၵ်ႉတွင်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ တေၶဝ်မႃးတၢင်း ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈသေ ဢဝ်လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ တေႃႉတၢင်ႇႁွင်ႉၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း သူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ထၢႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈထၢမ် ႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမီးတၢင်းၽိတ်းၸိူင်ႉၼႆႉၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်ၵုင်ႇသိၵ်ႉၶႃႇၵူၼ်း လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း