text:
ပူၼ့်မႃး 23 ပီၼၼ့် မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵိူတ်ႇမႂ်ႇ ၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတႂ်ႈ ၸိူင့်ၼင်ႇ မိူင်းတီႊမေႃႊ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်တူၵ်းပဵၼ် မိူင်းယူႇတႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်းပူဝ်ႊတူႊၵီႊ (Portugal) ၽွင်းငမ်းမႃးလၢႆပၢၵ်ႇပီသေ ဝၢႆးၼၼ့်သမ့် ထုၵ်ႇၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ ႁုပ်ႈယိုတ်းၶိၼ်ဢဝ်ၽွင်းငမ်းမႃးထႅင်ႈ 25 ပီ လိုၼ်းသုတ်း မိူင်းတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ။
ႁႂ်ႈပေႃးထိုင်မႃးၸၼ့်ၼၼ့် ၵူၼ်းမိူင်းတီႊမေႃႊ လႆႈၶတ်းၸႂ်တူင့်တိုၼ်ႇတေႃႇသူႈ ၾၼ်းၽႃႇၶႂၢၵ်ႇၼၢမ်သႅၼ်ၶဵၼ် ႁူမ်ႈသၢႆၸႂ်ၼိူဝ့်လိူတ်ႈ ႁိူဝ်ႇၶႆး ၶႂၼ်ငဝ်း ၼမ့်တႃလႄႈတၢင်းလူ့လႅဝ်သေႁၢႆ ဢၼ်ၼပ့်ဢမ်ႇလႆႈၼၼ့်လႅၵ်ႈဢဝ်တႄ့တႄ့။
ဝၢႆးသေၼၼ့် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22 လိူၼ်ဢွၵ့်တူဝ်ႊၿိူဝ်ႊရ် 1999 ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈႁၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၶိူဝ်းၵူၼ်းတီႊမေႃႊ ၶဝ် မွၵ်ႈ 5000 ပၢႆ မီးတၢင်းၸူမ်းသိူဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶွၼ်ႈတုမ်သုမ်ႁူဝ်ၵၼ် တီႈႁၢတ်ႇသၢႆး ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇႁိမ်းဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်း “တီႊလီႊ” တွၼ်ႈတႃႈ ႁပ့်တွၼ်ႈ “ႁူဝ်ႊသေႊ ဢဵၵ့်သၢၼ်းတိူဝ်ႊ သႃးသႃၼႃး ၵုတ့်သမဝ်ႊ” ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ တီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢဝ်လၢႆးသိုၵ်းမုတ်းၶဝ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈလၢႆးၽွင်းၶဵဝ် သူင်ႇၽူႈတႅၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃၼွၵ်ႈမိူင်း ၵ ၵွပ်ႇၵူႈဢဝ်ၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇပိူၼ်ႈတိၺွပ်းၶင်ၶွၵ်ႈ မႃး 7-8 ပီ ငႃတေဢဝ်သၢႆၸႂ် ဢမ်ႇပူၼ့်လွတ်ႈလႆႈယဝ့် သမ့်လႆႈထုၵ်ႇ ပွႆႇဢွၵ်ႇၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး မိူင်းပေႃႈမိူင်းမႄႈၼၼ့်ယဝ့်။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေဢမ်ႇပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်း လွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းတီႊမေႃႊ ဢွၼ်ႇတၢင်းတေႃႉတႄ့လႆႈဢဝ် ၶိူင်ႈမႄႇ ၶႂၢၵ်ႈသဵင်ၸပ်းရူတ့်ၸပ်းၵႃးသေႁွင့်ပၢဝ်ႇၸွမ်းၵိဝ်ႇၸွမ်းပွၵ့် ၸွမ်းတၢင်း ၸွတ်ႇဝဵင်း “တီႊလီႊ” ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁုႉၶၢဝ်ႇလွင်ႈ ၵုတ့်သမဝ်ႊ တေမႃးၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈပူင်ၵႂၢမ်းၼၼ့်ၵွႆး။
ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလၢႆလၢႆၵေႃႉ ထိုင်တီႈပေႃးႁွင့်ႁႆႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈၵႂႃႇယိၼ်းၵႂႃႇထွမ်ႇ ။ ၸိူဝ်းလႆႈၵႂႃႇထွမ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်ၼမ့် တႃတူၵ်းမူၵ်းတႃယွႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၸူမ်းသိူဝ်းထိုင်ၸႂ်ပူၼ့်တီႈ ၼင်ႇဢၼ်ဢမ်ႇတွၼ့်ယၢမ်ႈမီးမႃးၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶဝ်ၼၼ့်ယဝ့်။ “မိူဝ်ႈၼႆ့ ပဵၼ်ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇႁဝ်းယဝ့်” ၵုတ့်သမၢဝ်ႊ ၽူႈဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢမ်းမၢင်ႇဝႃႈ တေပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉႁႅၵ်ႈ မိူင်းတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇ ပူင်လၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း “တေႊတုမ်ႊ” ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ထုင့်ၵုၼ်တီႊမေႃႊ။
“ႁဝ်းၶႃႈထိုမ်ႈပႅတ်ႈတၢင်းၸဵပ်းသႅပ်ႇတင်းလၢႆဝႆ့ပႃႈလင်သေ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ႁဝ်းၶႃႈမုင်ႈႁၼ်မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆၶွင်ႁဝ်းယဝ့် ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ၶွင်ႁဝ်း လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃႁဝ်း တၵ်းတေလႆႈမၼ်ႈၵိုမ်းယိုၼ်းယၢဝ်း တႃႇသေႇတႃႇပၢၼ်” ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းဢၼ်ၵုတ့်သမဝ်ႊ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႆ့ ဝၢႆးသေႁူင်းသၽႃးပႃႊလီႊမၼ်ႊဢိၼ်းၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊလႆႈႁုပ်ႈယိုတ်းပႅတ်ႈၵူတ်းမၢႆဢၼ်ဢဝ် ၼႃႈလိၼ်တီႊမေႃႊ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ 27 ၶွင်ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ ၸွမ်းၼင်ႇႁပ့်ႁွင်းလႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တွတ်ႈၶႅပ်းၵမ့်ယၼ်ၵၢင်ၸႂ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ်ဢႃႊၵသ့်ပီ 1999 ဢၼ်ၵူၼ်းတီႊမေႃႊ ၵမ်ႈၼမ် 80 % လိူဝ် လိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ လႆႈသွင်ဝၼ်းၼၼ့်ယဝ့်။
ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းယိူင်းၸူးႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ မိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းၶွပ်ႇဝူင်းလူၵ်ႈ(လုမ်ႈၾႃႉ) တႃႇၸၢဝ်းတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ၼႆ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈငႅမ်ႈၸိူင့်ၼင်ႇ ပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်ႇၵိပ်ႇမွၵ်ႇသိပ်းသွင်။ ပၼ်ႁႃလွင်ႈယၢပ်ႇၾိုတ်ႇလၢႆသမ်ႇလၢႆပိူင်ၵိတ်ႇၶွင်ႈမႃးယႂ်ႇၼမ် ၸၢဝ်းတီႊမေႃႊ တူၵ်းပဵၼ်ၶီႈၶႃႈဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊတင်းပိုၵ်း လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊၶဝ် ၽၢမ်းလႅၼ်ႁူၺ်းသူၼ်း လၢင့်ဢွၵ်းဢေႃႁႂ်ႈၸုၵ်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းသေႁႄႉတပ့်ၶတ်းၶႂၢင် လွင်ႈဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃမႃး။ ယူႇတီႈတွၼ်ႈလိၼ်တီႊမေႃႊ ပွတ်းတူၵ်း ပႃႈတႂ်ႈဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊၵုမ်းၵမ် ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းလႅၼ်လိၼ်တီႊမေႃႊပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ့် လၵ့်လွမ်ႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်းၶဝ်ယူႇ။ တႃႇႁႂ်ႈလွင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈ ဢၼ်ၼႆ့ပေႃးယဵၼ်ဝၢႆးၵႂႃႇၼၼ့် မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈတၢင်းၾၢႆႇဝဵင်းလူင် ၵျႃႊၵႃႊတႃႊ ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈတၢင်းႁဵတ်း လိၵ်းႁူလိၵ်းတႃ ဝိတ်းသူပ်းၼႄၼၼ့်ပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်း။
တီႊမေႃႊပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆ့ ၵုသူလ် ၶဝ်ႁမ့်လီမႃး သၢႆငၢႆပႃႈၼႃႈၶဝ်ပိုတ်ႇပၢင်ႇမႃးလွႆးလွႆးယဝ့် တူၺ်းတႄ့ထႅင်ႈမွၵ်ႈ 2-3 ပီ ၵူႈၸိူဝ့်ၵူႈပိူင် လႅပ်ႈတေတူၵ်းၶွင့်တူၵ်းဢႅပ်ႇမႃးယူႇ။ ဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆ့ ပေႃႈလဵင့်လူင်လုမ်းလူၵ်ႈ(လုမ်ႈၾႃႉ) UN ၵေႃႈၽွင်းတိုၵ့်ၸတ်းတင်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပုတ်ႈလၢႆႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ တႃႇမိူင်းတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇ (U.N. Transitional Administration in East Timor – UNTAET ဢၼ်ႊထႅတ့်) ယူႇ။ ၶဝ်တေႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိုင်မွၵ်ႈ 14 လိူၼ် တေႃႇထိုင်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2000 ။
ၼႃႈၵၢၼ်လၵ်းလူင် UNTAET ဢၼ်ႊထႅတ့်ၼႆ့ လုၵ့်တီႈၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃ INTER FET (ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းၼႂ်းတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇ) ဢၼ်ဢဢွတ့်သတြေႊလီႊယိူဝ်ႊ ၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ့် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၸုမ်းပႂ်ႉပႃးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၶွင် UN ဢၼ်မီးႁႅင်းသိုၵ်း 8,950 ၽူႈလဵပ်ႈႁဵတ်းလူလွမ် 200 ၵေႃႉ ပလိၵ်ႈတမ်ႇရူတ်ႇ 1,640 ၵေႃႉ လႄႈၵူၼ်းႁိူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈ။
ဢၼ်ႊထႅၵ့် တေၸွႆႈမိူင်းၼွင့်မႂ်ႇ မႄးပူသိူဝ်ႇပိုၼ့် လွၵ်းပိူင်ၵၢၼ်လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၾၢႆႇပွင်ၵူတ်းမၢႆ(မၢႆမီႈ) မူၼ့်မႄး ယူင့်သၢင်ႈ ငဝ်ႈပိုၼ့်လႄႈလွင်ႈၶိုၵ့်လိုၵ့်ၸမ်ပဵၼ်တႃႇၵၢၼ်လဵင့်တွင့်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆ့။
ပေႃးယူႇၸဵင်ႇၼိုင်ႈတူၺ်းၸိုင် တေႁၼ်ဝႃႈ မိူင်းတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆ့ မိူၼ်ငၢႆးၵူၼ်းတိုၵ့်တႄႇတင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းမႂ်ႇ။ ဝၢႆးသေ လႆႈထုၵ်ႇ ၽီတၢႆႁႃႈတၢႆႁူင်သွင်တူဝ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ် ၶဝ်ႈယဵပ်ႇယမ်ႈၼူတ်ႈၽၼ့်ထိုင်တီႈၼိူဝ့်ၼင်တူဝ်ၶိင်းပေႃးယွႆႈယွၵ်းယွႆၵႂႃႇၼၼ့်ယဝ့်။
ၽိူဝ်ႇၸူဝ်ႈတေတင်ႈလႆႈၶိုၼ်းၼႆ့ ယၢပ်ႇယဵၼ်းတုၶ့်ယၢၵ်ႈသုတ်းသၢၼ်။ ယွၼ့်ၵွပ်ႈတၵ်းလႆႈတႄႇမႂ်ႇၵူႈပိူင် တေယိပ်းတိုဝ်းငိုၼ်းၸေႈ ၸွမ်းၾၢႆႇလႂ်လီ ပေႃႊတူႊၵီႊ ႁိုဝ် ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ ႁိုဝ် ဢေႃႊသတြေႊရီႊယိူဝ်ႊ ႁိုဝ် ဢမေႇရိၵၼ်ႊ ႁိုဝ်ၼႆၼၼ့် ယင်းပႆႇ ၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းၵမ်းလဵဝ်ယၢမ်းၼၼ့်။
ဢမ်ႇလိူဝ်သေၽႃးသႃလိၵ်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းလုမ်းၼႂ်းၸၢႆး တေယိပ်းတိုဝ်းၸွမ်း ပေႃႊတူႊၵီႊၼႄႇ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ “တေႊတုမ်ႊ” ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၽႃးသႃၵိုၵ်းမိူင်းၶဝ်ပဵၼ်လၵ်းငဝ်ႈၼႄႇ ၼႆၼၼ့် ယင်းပႆႇႁူ့ဝႃႈ တေယိပ်းတုဝ်းဢၼ်လႂ်။
ဢွၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈပႆႇလႆႈၵွၼ်းၶေႃၼၼ့် တီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈလႆႈၶဝ်ႈပႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း Unrepresented Nations and Peoples Organization: UNPO မိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးႁဝ်းယူႇ။ ဝႃႈ-ပေႃးတီႊမေႃႊ-ပွတ်းဢွၵ်ႇ လႆႈၵွၼ်းၶေႃယဝ့်တေၸွႆႈတႆး ႁႂ်ႈလႆႈၵွၼ်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယူႇ။
တွၼ်ႈတႃႇတႆးလူး ႁၼ်တၢင်းဝႆ့ၸိူင့်ႁိုဝ် မီးတိုဝ့်တၢင်းၸိူင့်ႁိုဝ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပေႃးလႆႈလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈပူၵ်းပွင်ႁင်းၶေႃ မီးလွင်ႈ သူၼ်ႇလႆႈၵူႈလွင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈၿုၼ်းယဝ့်။ တေႃႈၼင်ႇတႃႇႁႂ်ႈမီးသူၼ်ႇပွင်သၢင်ႈၵမ်ႊၸႃႊတႃႁဝ်းၵွႆးၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ယၢပ်ႇယဵၼ်း ၶိၼ်ၸႂ်တႄ့တႄ့ယူႇယဝ့်။ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ် မိူဝ်ႈႁဝ်းတိုၵ်းပိူၼ်ႈသမ့်ၵိုတ်း ၽွင်းၼင်ႇၼႆမိူဝ်ႈပိူၼ်ႈတိုၵ်းႁဝ်းသမ့်ၵိုတ်း ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ တေၵိူတ်ႈလွင်ႈၸိူင့်ႁိုဝ်မႃး။
ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပိူၼ်ႈၽိတ်းႁိုဝ်ႁဝ်းထုၵ်ႇ ပိူၼ်ႈထုၵ်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းၽိတ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးတွၼ်ႈတီႈၽႂ်တွၼ်ႈတီႈမၼ်း သေၶပ်းၶိုင်ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၵေႃႈလီယူႇ။ လိူဝ်သေဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇမီးသင်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၵႃႈယႂ်ႇလိူဝ်ၼၼ့်ထႅင်ႈ ၵွပ်ႈၼႆ ပၢႆးဝူၼ့်လႄႈတၢင်းႁဵတ်းႁဝ်းၼၼ့်ႁႂ်ႈမၼ်းၵဵဝ်ႈႁွမ်းၼႅၼ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈတင်းပဝ်ႈမၢႆဢဵၼ်းဢၢၼ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼၼ့်ၵေႃႈလီယဝ့်။ ၵူႈဝၼ်း ၼႆ့ လိူဝ်သေတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုင်ႈၽႂ် တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈပေႃးတိၼ်ၵႂႃႇတၢင်းၼိုင်ႈမိုဝ်းၵႂႃႇတၢင်းၼိုင်ႈၸႂ်သမ့်ၵႂင်ယူႇၼႆတႄ့ ဢမ်ႇမီးတၢင်း တေပေ့ၶဵၼ်လႆႈ။


c: text/html

text:
ၽယႃးတူင်းသူႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽယႃးတူင်းသူႇ (မၢၼ်ႈ: ဘုရားသုံးဆူမြို့) ; (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Payathonzu Town) ; (ထႆး: พะย่าโต้นซู) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢိူမ်ႇၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတီး ၸႄႈတွၼ်ႈသင်ႇၶပူႇရီႇ၊ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းာ, သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆႉ-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 51.
- ↑ ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး... (မေႇ 2017). Retrieved on 2018 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 31။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၽယႃးတူင်းသူႇ ပီႇပီႇၸီႇ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းႁႃးၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မူိင်းၵွၵ်ႇ လႆႈပႆယၢင်ႈၸွမ်း
သဵၼ်ႈတၢင်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉၼႆသေလႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈသင်ႇၶတႆး မၢႆ(2) ၸဝ်ႈထုၼ်းလႅင်း ဝပ်ႉပ (မူႇၸႄႈ) လႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
ၸဝ်ႈလၢဝ်ႁဵင် ဝိၸိတ်ႉတ (ၵုၼ်ႁဵင်) လူၺ်ႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းတင်းသဵင်ႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ
တၢင်းႁူႉ လူၺ်ႈပၢႆးမွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး လႄႈ ဢင်းဢိတ်း တေႇဢဝ်မူိဝ်ႈဝၼ်းထိ 8 လူိၼ် January ပီ 2015 မႃးတေႃႇထုိင် ဝၼ်းထိ 9
လိူၼ် March 2015 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မူိင်းၵွၵ်ႇ
ၸူိဝ်း ဢၼ် ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A. ၵူႈပၢႆးꧦ
လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉလူၺ်ႈ ပၢႆးမွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်း တႆးလႄႈ ဢင်းၵိတ်း ၵူႈ
ဝၼ်းၸၼ် လႄႈ ဝၼ်းၽတ်း၊ ပေႃးဝၼ်းၸၼ် ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းတႆး၊ ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းလွၼ်ႉꧦ၊
ပေႃးဝၼ်း ၽတ်း သမ်ႉ ၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ်ၵၼ်ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်
လႆႈပၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉလူၺ်ႈ
ပၢႆးမွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽၢႆႇတႆးၼၼ်ႉ တေမီး(5)ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢင်းၵိတ်းမီး(9)ႁူဝ်ၶေႃႈ
ၼင်ႇတိႈတႂ်ႈၼႆႉ-
ၽူႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈၽၢႆႇတႆး-
1. ၸဝ်ႈလၢဝ်ႁဵင် ဝိၸိတ်ႉတ (ၵုၼ်ႁဵင်) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A. (Philosophy) ပီလုိၼ်းသုတ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ်
ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ-
ꧦယၢင်ႈၸူးပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ တႃႇၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶုိၼ်ႈယႂ်ႇꧦ၊
2. ၸဝ်ႈၼႃႇၵိင်ႇတ (တၢင်ႉယၢၼ်း) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ - ꧦလွင်ႈၵူၼ်း လႄႈ
ပၢႆးၵပ်းသုိပ်ႇꧦ၊
3. ၸဝ်ႈၼုမ်ႇတႆး ၼၼ်ႉတသႃႇမိ (တၢင်ႉယၢၼ်း) B.A.(Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ- ꧦပုိၼ်းတႆး လႄႈ ၵၢၼ်မူိင်း ၼႂ်းမူိင်းတႆး
တီႈၵႅပ်ႈ၊
4. ၸဝ်ႈဢုတ်ႉတရၶမ်း(မူိင်းပွၼ်) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ- ꧦပၢႆးပၼ်ႇၺႃႇꧦ၊
5. ၸဝ်ႈလၢဝ်သႅင် ဝႃႇလိင်ႇတ (မူိင်းၵုိင်) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.
(Humanity) ပီသွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ်
ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ- ꧦပၢႆးမၢၵ်ႈမီးꧦ၊
ၽူႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈၽၢႆႇဢင်းၵိတ်း
1. ၸဝ်ႈလၢဝ်ႁဵင် ဝိၸိတ်ႉတ (ၵုၼ်ႁဵင်) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A. (Philosophy) ပီလုိၼ်းသုတ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ
"The
Ways of Active Life in Learning".
2. ၸဝ်ႈၶမ်းလႅင်း ၶေႇမိၼ်ႇတ (ၵႃလိ) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism) ပီသွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "What is
English?".
3. ၸဝ်ႈၸၼ်တိမႃႇ (သီႇပေႃႉ) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "Simple
Learning English Style".
4. ၸဝ်ႈလၢဝ်ၸုိၼ်ႈ ဝိမလ (ပၢင်လွင်း) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "Democracy in
Love".
5. ၸဝ်ႈပၺ်ႇၺႃႇသီႇရိ (သီႇပေႃႉ) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A. (Philosophy) ပီသၢမ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "To Change
the Mind to Change the World".
6. ၸဝ်ႈသေႃးၽိတ (လႃႈသဵဝ်ႈ) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A. (Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "Three
Purposes of Education".
7. ၸဝ်ႈၺႃႇၼိင်ႇတ (လႃႈသဵဝ်ႈ) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism) ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "The
Significance of Communication Techniques".
8. ၸဝ်ႈထုၼ်းလႅင်း ဝပ်ႉပ (မူႇၸႄႈ) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A. (Philosophy) ပီလုိၼ်းသုတ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉပၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ
"The
Way to Gain Happiness for Living".
9. ၸဝ်ႈၼုမ်ႇတႆး ၼၼ်ႇတသႃႇမီ (တၢင်ႉယၢၼ်း) ႁဵၼ်းၸၼ်ႉ B.A.(Buddhism)
ပီၼုိင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ တင်း ႁူႉပၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ "Current
(Tai) Political Problems and Its Solution".
ၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈပၼ်ႇတိတ (မိူင်းယၢင်း) လႆႈၸွႆႈသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈထႆး
တႃႇၸဝ်ႈၸူိဝ်းဢၼ် ၶႂ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈထႆးသေ ၸဝ်ႈ ၺႃႇၼေႃးၽႃႇသ (သီႇပေႃႉ) ၵေႃႈ ၸွႆႈသွၼ်ပၼ်
ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း တႃႇၸဝ်ႈၸူိဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉမေႃဢင်းၵိတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼုိင် မူိဝ်ႈၽွင်းႁဝ်းတုိၵ်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၼ် ယူႇၼၼ်ႉ ၽူႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ
လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉ ၶဝ်သေယဝ်ႉ မီးၶေႃႈထၢမ် ၶေႃႈတွပ်ႇ လႄႈ ပၼ်တင်းႁၼ်ထုိင်ၵၼ်ၵႂႃႇ
ၸွမ်းၼင်ႇတင်းႁူႉၽႂ်မၼ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်တၢင်း ၽုိၵ်းပၢႆးမွၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပႃး သေၼႆ
ပဵၼ် ဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်၊သူိဝ်းၸႂ်ဝႆႉယူႇဢၼ်ၼုိင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊
ယွၼ်ႉဝႃႈၵၢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းပၢင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵၢၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်း ပၼ်တင်း ႁူႉၵူၼ်းႁဝ်းလႄႈမုိတ်ႈၵုိဝ်းၸမ်ၸႂ်သေ
ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈလီငၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တီႈၼႆႈ ထုိင်တီႈဝႃႈ
ပဵၼ်ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉ လဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေတႃႉၵေႃႈ- ၼင်ႇၵႂၢမ်းမီးဝႆႉဝႃႈ ꧦဢမ်ႇထၢၼ်ႇမီႈၵေႃႈ ၶီႈၶင်ႈ
-ၽွင်းပႆႇမင်ႈသင်ႈၼႆႉ -တေၶတ်းႁႅင်းယူႇ လႄႈ လၵ်းပွင်းႁဵင်ၼုိင်ႈၼၼ်ႉ တေႇမႃးတီႈယၢင်ႈၼုိင်ႈၵူၺ်းꧦ ၼႆ ၼၼ်ႉသေ
ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ၶေႃႈ ၽၢႆႇတႆး(5) ႁူဝ်ၶေႃႈ လႄႈ
ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်း (9)ႁူဝ်ၶေႃႈ
ၸူိဝ်းၼၼ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈဢေႇ တေပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ
လွင်ႈယူႇသဝ်း ၸူဝ်ႈပၢၼ် သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃး ၶုိၼ်ႈသၢင်ႉ ၶုိၼ်ႈသုင်မႃးထႅင်ႈယူႇ၊ ယွၼ်ႉၼၼ်
ၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တီႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃး လူင်းၵွၼ်း၊ ဢႃႇယုꩪယႃး၊
ၸုိင်ႈထႆး လႆႈၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈၸတ်း ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉ
လူၺ်ႈပၢႆးမွၼ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်း တႆး+ ဢင်းၵိတ်းၼင်ႇဢၼ် လၢတ်ႈၼေမႃး ပႃႈၼူိဝ်ၸူိဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်သေ မူိဝ်ႈဝၼ်းထိ 9 လိူၼ် March 2015 -ၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ꧦလွင်ႈႁုပ်ႈ သိမ်း
ၵၢၼ်တူင်ႉၼုိင် ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းႁူႉ လူၺ်ႈ ပၢႆးမွၼ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး+ဢင်းၵိတ်းꧦ ယဝ်ႉၵႂႃႇလီငၢမ်း။ ပီၼႃႈပီ လုိၼ်းမႃးၵေႃႈ
မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၶဝ် လႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇၶဝ်ၸဝ်ႈ
ၼႂ်းၸုမ်း သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉ
လူၺ်ႈပၢႆးမွၼ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး+ဢင်းၵိတ်းၼင်ႇၼႆ ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉတိူဝ်းတွၼ်းမႃးထႅင်ႇ ယူႇၼႆသေ
ၸဝ်ႈလၢဝ်ႁဵင် ဝိၸိတ်ႉ (ၵုၼ်ႁဵင်)
18. March. 2015


text:
ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၊ ယိပ်းၶွၼ်ႉ/ မိတ်ႈ ႁွၼ်ႈထဝ်ႇတဝ်သွၵ်ႈ ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႆႈၸႂ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ၶၢဝ်းတၢင်းပီပၢႆမႃးၼႆႉ တီႈပွၵ်ႉ 7 ဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈ မဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ်ႁႅင်း ၼွၼ်းမူၵ်းၸွမ်းၼႃႈႁိူၼ်းယေး၊ ၸွမ်းၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆယိပ်းၶွၼ်ႉ/မိတ်ႈသေ ႁွၼ်ႈထဝ်ႇဢႅဝ်ႇၵႂႃႇမႃး ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ/ ယွမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႆႈၸႂ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ။
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸွႆႈထႅမ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 15 တီႈၼႃႈႁိူၼ်းၶႃႈ မီးၵူၼ်းတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၶဝ်ၼႆႉမီးၸုမ်းဢေႃႈ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ၶဝ်ၵႂႃႇမႃးတူင်ႉၼိုင် တင်းဝၼ်း/ ၶိုၼ်းၶႃႈ ။ တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးသေဢိတ်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈ ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢမ်ႇၵႄႈ လိတ်ႈပၼ်သင် ၼႆယဝ်ႉ။
“ တေမီးမွၵ်ႈ 2 ပီပၢႆယဝ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလိူင်ႇမႃးၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၽူႈၵွၼ်း ပွၵ်ႉ/ ဝၢၼ်ႈ၊ ပလိၵ်ႈလႄႈ ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇၶဝ် ဢုပ်ႇ ၵၼ်ယူႇ။ သင်ဝႃႈ လူင်းတီႉၺွပ်းၶဝ် သမ်ႉ တေယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉတႃႇၶဝ်။ သင်ဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉၵူၺ်းၼႆတႄႉ တေၶိုၼ်း ဢဝ် ဢၢပ်ႈပၼ် ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉၶဝ်။ သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိုင် တေပၼ်ၵႃႈၶဝ်ႈသေ သူင်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်း လွင်ႈၼႆႉ ဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇ။ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၽႂ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းသင်ၶႃႈ”- ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၽဝ်ၵူၼ်းတၢႆ၊ တိူၵ်ႈ လူႇၶၢမ်ႇငိုၼ်း၊ သၢႆၾႆး၊ မေႃႈၾႆး လႄႈ လဵၵ်း ဢၼ်ၵင်ႈဝႆႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ၼႃးႁိူၼ်း၊ လဵၵ်းႁူဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၊ မေႃႈၾႆး ၾႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် လၵ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇမူတ်း ၊ လွင်ႈလၵ်ႉၼႆႉမီးၵူႈဝၼ်း။
“ၵူၼ်းသူႇသမ်းၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးယူႇၼွၼ်းၸွမ်းၼႃႈႁိူၼ်းယေး၊ ၼႃႈႁၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႆႈၸႂ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ႁူမ်ႇလူမ်ႈ။ သင်ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၼႆ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁတ်းၵႂႃႇၶႃႈ။ ယွၼ်ႉၶဝ် ယူႇဝႆႉၼႃးႁိူၼ်းလႄႈ လႆႈၵူဝ်ဢေႃႈ” – ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ် မီးၸုမ်းလႄႈ တႃႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တေ ၵႂႃႇတီႉၺွပ်းၶဝ် တေဢမ်ႇငၢႆႈဝႃႈၼႆ။
“တႃႇတေၵႂႃႇတီႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇဢေႃႈ။ ၶဝ်သမ်ႉ ယူႇဝႆႉပဵၼ်ၸုမ်း။ ၶဝ်မီးဝႆႉၶွၼ်ႉ/ မိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ။ ဢၼ်ၶဝ်ယူႇ ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈတီႈလႂ် 5 ၵေႃႉထိုင် 10 ၵေႃႉ ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ၵၼ်ၵႂႃႇတီႉၸိုင် တေယၢပ်ႇဝႆႉ။ သင်တီႉၺွပ်းယဝ်ႉ ဢၢပ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းပလိၵ်ႈသေ ၶင်ၶဝ်ဝႆႉၸိုင် ပလိၵ်ႈသမ်ႉတေလႆႈလဵင်ႉၶဝ်ႈၶဝ်။ ၼိုင်ႈၵေႃႉတေတူၵ်းမွၵ်ႈ 1 တႃႇ 1 ႁဵင်ပျႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေလဵင်ႉလူၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ”- ၽူႈၸွႆႈထႅမ် ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၵူၼ်းသူႇသမ်း ၵိၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်ၵူဝ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ။ ယူႇတီႈပလိၵ်ႈ/ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႉၺွပ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်သင် တင်ႈၸႂ် ပွႆႇႁႂ်ႈမၼ်းလိူင်ႇၼမ် ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။


text:
မႃ
မႃၼႆႉ ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၵူၼ်းႁဝ်းသေ ၵူၼ်းႁဝ်း လဵင်ႉလူမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃၼႆႉ ဢမ်ႇယႃႉသတ်ႉၸႃႇသေ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၸုၼ်ႉပၢႆႈၸဝ်ႈမၼ်း။ ပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းယင်းၸုၼ်ႉသၢႆၸႂ်လူးၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မႃမီးလၢႆမဵဝ်းလၢႆသႅၼ်းသေတႃႉ ၶဝ်ႈတၢင်း တိုဝ်း သိုဝ်ႈၽႂ်တၼ်းမၼ်း တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်းတိရိတ်ႉသၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းလဵင်ႉလူဝႆႉၼၼ်ႉ မႃၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း ဢူၺ်းလီ ဢၼ်လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ၶႃႈၸႂ်ႉ ဢၼ်မီးသတ်ႉၸႃႇ လိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈၼႂ်းထမ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၶုတ်းႁၼ်ၺႃး လုပ်ႇၵူၼ်းတင်း လုပ်ႇမႃ မီးၸွမ်းၵၼ်လႄႈ ပေႃးလူတူၺ်းၼင်ႇၼၼ်ၸိုင် ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပႆႇတင်ႈ ပႆႇမီးပိုၼ်းသင်ၼၼ်ႉ မႃၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သတ်းယဵၼ်ႇငႄႈ မိုတ်ႈၵူၼ်းၼႆ ဝႃႈလႆႈယူႇ။ မႃႁိူၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မႃၼႆးလႄႈ မႃလိၼ်သေ ပဵၼ်မႃးဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ မႃၼႆး ယဵၼ်းပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တႃႇတေ လိုပ်ႈလမ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်မႃႁႅဝ် ဢၼ်မီးတမ်ႈတီႈ ႁိမ်းႁွမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ လဵင်ႉသေ ၸႂ်ႉၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵူၼ်းႁဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃး လွႆးလွႆးသေ လွင်ႈလဵင်ႉမႃၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇတေလိုပ်ႈတူဝ်ထိူၼ်ႇ ပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ ဢဝ်မႃ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႃႈၵၢၼ် ၵူႈပိူင်ပိူင် ႁဵတ်းၼၼ်သေ မႃႁိူၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး လၢႆလၢႆၸိူဝ်ႉ လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼႆယဝ်ႉ။
မႃႁိူၼ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ယူႇလူၺ်ႈၵူၼ်းသေ ငႄႈမႃးယဝ်ႉသေတႃႉ ၸႃႇတိတၢင်းယၢမ်ႈ ၶိူဝ်းမႃၶဝ် ဢၼ်မႃးၸွမ်း ၸူဝ်ႈပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇႁၢႆ။ မႃဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇၵိူတ်ႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတူဝ်လဵၵ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ပေႃးမီးဝႃႇသၼႃႇ လိုပ်ႈလမ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇယဝ်ႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁၼ် တႄႇဢဝ် ၼူၵ်ႉ ၼူ မႅဝ်း တေႃႇထိုင် ပၢင်တၢႆး၊ ပႄႉ၊ မူ၊ တိုင်၊ ၵႂၢင်၊ ၺီး၊ ၽၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် ၶဝ်ပေႃးမေႃၵႂႃႇႁႃလူၺ်း ႁႃလမ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၸမ်တေၼွၼ်းၼၼ်ႉ မႃၼႆႉ ဢဝ်တူဝ်ၶဝ် ပၼ်ႇလဵပ်ႈသွင်သၢမ်ႁွပ်ႈသေ ၸင်ႇတေၼွၼ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇလၢတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် ငိူၼ်ႈၶိူဝ်း ၸႃႇတိၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶဝ် ပႆႇငႄႈၼၼ်ႉ မႃလိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်တေၼွၼ်းၼႂ်းယုမ်းၼႂ်းၶိူဝ်း တီႈဢၼ်လွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်ပၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်သၢမ်သီႇႁွပ်ႈ ဢဝ်တိၼ်ၶဝ် ယဵပ်ႇယိူဝ်ႈယႃႈ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈၵႂႃႇသေ ၸင်ႇတေၶိုင်ၼွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ဢၼ်မႃၵႆႉလေႇႁွၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ တၢင်းယၢမ်ႈ မႃၼႆး ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငိူၼ်ႈၶိူဝ်းၶဝ်သေ ၸပ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽုင်မႃၼႆးၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဝ်တေ ၵႂႃႇႁႃလမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉလေႇႁွၼ်သေ ႁွင်ႉႁႃၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃႁိူၼ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၶဵၼ်သင်သေတႃႉၵေႃႉ ၶဝ်ၵႆႉလေႇဢဝ် လုပ်ႇတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၶဝ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ လၵ်ႉသိူင်ႇဝႆႉယူႇ။ တၢင်းယၢမ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မႃလိူင်းသေမႃးၵူၺ်း၊ မႃလိူင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူဝ်ပိူၼ်ႈ မႃးႁိမ်ဢဝ် တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇဢဝ်လၵ်ႉသိူၵ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈသွပ်ႇဢၢႆၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၶူႈၼင်လႅတ်းလႂ်၊ လွင်ႈတႃလႅတ်း၊ လွင်ႈႁူလႅတ်း၊ လွင်ႈမီးၶဵဝ်ႈလႅမ်ၽၢႆ၊ လွင်ႈမီးတိၼ်ၶႅင်လႅၼ်ႈၽၢႆ၊ လွင်ႈမီးၶူၼ်ၸႃး ဢွၵ်ႇတီႈတူဝ်၊ လွင်ႈမီး တူဝ်ၶိင်းလဵၵ်ႉၼွႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လူၺ်ႈသၽႃႇဝသၢင်ႇထုၵ်ႇ တႃႇၶဝ် တေလႆႈလိုပ်ႈလမ်း တူဝ်ထိူၼ်ႇ ၸွမ်းမူးသိူဝ်းၶဝ်သေ ၸိူဝ်းၼႆႉ ငိူၼ်ႈမၼ်းမႃးၸွမ်း မႃလိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈၶိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႃလိူင်း မႃမူးသိူဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵလႄႈ မႃႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၶဝ် မီးဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ၼၼ်ႉတႄႉ မႃႁိူၼ်းၼႆႉ မေႃႁဝ်ႇ၊ မႃလိူင်းၼႆႉသမ်ႉ ၵူၺ်းမေႃႁွၼ်ၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃဢမေႇရိၵ ဢၼ်မိူၼ်မႃၼႆးၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ၶဝ်ႁဝ်ႇ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵူၺ်း။ မႃ'ႁၢတ်ႉသၵီႇ' ဢၼ်ဢႅတ်ႉသ်ၵီးမူဝ်းၶဝ် လဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမေႃႁဝ်ႇ။
ၼႂ်းသတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၵူၺ်းမီးမႃမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ယူႇၸွမ်းၵူၼ်းလႆႈ တင်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ရႃႇသီႇဢုတု ၵတ်းမႆႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈလၢႆး မႃၼႆႉယူႇလႆႈၸွမ်းၵူၼ်း ၵူႈတီႈသေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ မႃမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁတ်းႁၢၼ်တႄႉတႄႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ယဵၼ်ႇငႄႈႁူႉၶေႃႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ လၵ်းလႅမ်၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၼိုၵ်းၼႃ၊ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉ ႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းသတ်းတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ မႃၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မေႃႁူႉႁၼ် မေႃၸွမ်းပၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်း လိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
တေလႆႈ ယုမ်ႇဝႃႈ မႃႁိူၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မႃၼႆးမႃးၼႆယူႇ။ ဢႅတ်ႉသ်ၵီးမူဝ်းၶဝ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢမေႇရိၵပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ မႃၶဝ် ငၢႆးမိူၼ် မႃၼႆး တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မိူၼ်မႃၼႆးၼႃႇလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၶဝ် ၵႆႉထၢင်ႇၽိတ်းဝႃႈ မႃၼႆးပဵၼ်မႃႁိူၼ်းယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းဝဵင်းၾလေႃႇရီႇတႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃမၢင်ၸိူဝ်း မိူၼ်မႃၼႆးလီလီယဝ်ႉ။ မႃႁိူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီး တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး၊ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵ လႄႈ ၵုၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႃၼႆယူႇ။ မႃဢႅတ်ႉသ်ၵီးမူဝ်း တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ဢမေႇရိၵလႄႈ ၵုၼ်ယူးရူပ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉလၢၵ်ႈလေႃႉလိူၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်မူၺ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ပႅၼ်ပႄႈလုမ်ႈၾႃႉ (ၸိၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ)ၼၼ်ႉ တႃႇသေ ၸွပ်ႇႁႃသင်သိင်ၸိုင် ၶဝ်လႆႈဢဝ် တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တမ်ႈတီႈ မႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢမ်ႇၵတ်းလူင်ၵေႃႈ ၶဝ်ၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ၶဝ်ယူႇသဝ်းၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်မူၺ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလီ ပေႃးၼႆၸိုင် မႃၼိုင်ႈၽုင် (ဢၼ်လၢၵ်ႈၸၼ်လေႃႉ)ၼၼ်ႉ ၶဝ်လၢၵ်ႈၸၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၼၵ်း 360 ပွၼ်းသေ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵႂႃႇလႆႈ 40 လၵ်းလူးၵွၼ်ႇ။
တမ်ႈတီႈ မိူင်းပႄႇလၵျီႇယမ်ႇလႄႈ မိူင်းႁေႃႇလႅၼ်ႇတႄႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉမႃၸိူဝ်းႁႅင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉသေ တိုတ်ႉလၢၵ်ႈလေႃႉ၊ လေႃႉတၢင်ႇၽၵ်းလႄႈ လေႃႉတၢင်ႇၼမ်ႉၼူမ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
တမ်ႈတီႈ မိူင်းၸၵွတ်ႉတလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်မီးဝႆႉမႃလဵင်ႉၸဵၼ် ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ်ယဝ်ႉ။ မႃၶဝ်ၼၼ်ႉ သူပ်းလႅမ်၊ ၶူၼ်တီႈတူဝ်ၼႃ၊ ၶူၼ်တီႈၶေႃးလႄႈ တီႈႁၢင် သမ်ႉပူင်းပူင်းဝႆႉသေ ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ ၸဵၼ်ဢၼ်ၽၢတ်ႇၽုင်သေ ၵႂၢင်တၢင်းၼၼ်ႉ မႃၸၵွတ်ႉတလၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မေႃၵႅတ်ႇမႃးၸူးၶိုၼ်း တမ်ႈတီႈ ၽုင်ၸဵၼ်လႂ်၊ ပေႃးၶၢဝ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ မေႃလိုပ်ႈၸဵၼ် မႃးၶဝ်ႈၶွၵ်ႈလႂ် မေႃပႂ်ႉပႃးၸဵၼ် (မေႃလဵင်ႉၸဵၼ်) ပေႃးတၢၼ်ႇၵူၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်သွပ်ႇဢၢႆသႅဝ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႃႇလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမူၺ်ႁႃ တူၵ်းၼၵ်းတၵ်းၼႃယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈ မေႃႁႃႁႂ်ႈႁၼ် ၸဵၼ်ဢၼ်ႁၢႆၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။
မႃမူးသိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ မေႃသွပ်ႇဢၢႆသႅဝ်သေ လိုပ်ႈလမ်း တူဝ်သတ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်မေႃသွပ်ႇ ဢၢႆသႅဝ်လိူတ်ႈ တမ်ႈတီႈ တူဝ်ထိူၼ်ႇဢၼ်တိူဝ်ႉမၢတ်ႇသေ ႁႃႁႂ်ႈပေႃးႁၼ်ယဝ်ႉ။ မႃဢၼ်မေႃသွပ်ႇ ႁွႆးတိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မေႃလမ်းသွပ်ႇႁႃႁၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းသေ ပၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်သၼ်လွႆမူၺ်သုင်လူင် ဢႄးလပ ၵုၼ်ယူးရူပ်ႉတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၵူၼ်းၵႂႃႇတႃႈ ၵႂႃႇတၢင်းၶဝ် ၵႂင်တၢင်းသေ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇလႄႈသင်၊ ၺႃးမိူဝ်ႈ မူၺ်ႁႃတူၵ်းၼၵ်းတူၵ်းၼႃလႄႈသင်၊ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈႁႅင်းၶၢတ်ႇလႄႈသင် ၸၢင်ႈထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉၶၵိၼ်းၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မုၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းယူႇတီႈတိၼ်လွႆ လဵင်ႉမႃ 'ၸဵင်ႉဝႃးၼၢတ်ႉ'သေ ၽိုၵ်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်မေႃ ၸွႆႈပိူၼ်ႈယူႇ။ ဝၼ်းဢၼ် ရႃႇသီႇဢုတု ႁုၵ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ႁိင်ႇ ႁွႆႈပၼ်တီႈ ၶေႃးမႃသေ ၸႂ်ႉၵႂႃႇသွၵ်ႈႁႃ ၵူၼ်းထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉၶယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵႆႉပွႆႇၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် သွင်တူဝ်။ ပေႃးဝႃႈ ၵႂႃႇႁၼ် ၵူၼ်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈယဝ်ႉၼႆၸိုင် တူဝ်ၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းလႅၼ်ႈမႃး မွၵ်ႇလၢတ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈ၊ တူဝ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ယၢႆးပႅတ်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ မူၺ်ၼႃ ဢၼ်သုမ်ႇၵူမ်ဝႆႉ ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းထူပ်းၽေး တေဢုၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်လိၼ်ႉၶဝ် လေးပၼ်ၸွမ်းၼႃႈ ၸွမ်းတိၼ်သေ ပႂ်ႉဝႆႉပၼ်ယူႇ။
ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း လႆႈၸႂ်ႉမႃ သဵင်ႉဝႃးၼၢတ်ႉလႄႈ မႃတၢင်ႇၸိူဝ်း မွၵ်ႈ(10000) တူဝ်လိူဝ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။ မႃဢွၼ်ႇ ထႄႇရီႇယႃႇတႄႉ ၸႂ်ႉတႃႇတေ ၽဵဝ်ႈၺွပ်းၼူ ၼႂ်းလုၵ်းထႅင်ႉ။ မႃတူဝ်လူင် ၸိူဝ်းႁႅင်းယႂ်ႇၸမ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်လိူတ်ႇလိူတ်ႇမႆႈမႆႈ သူင်ႇပၼ် တမ်ႈတီႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ်သေဢမ်ႇၵႃး ဢွင်ႈတီႈ ၽေးၶဵၼ်ၼမ် တီႈဢၼ် ၵူၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈမႃလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂႃႇသူင်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းယဝ်ႉ။ မႃဢၼ်ၸွမ်း မေႃယႃၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၸွႆႈႁႃ ၸွႆႈၼႄတၢင်းပၼ် မေႃယႃၶဝ် ႁႂ်ႈၵႂႃႇႁႃႁၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸွမ်းၼင်ႇ ဝႃႈမႃး တီႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၽိုၵ်းပၼ် မႃတင်းၼမ်သေ ဢဝ်မႃၸႂ်ႉပႂ်ႉယၢမ်း၊ ၸႂ်ႉပႂ်ႉၶူဝ်းသိုၵ်းၼႂ်းတပ်ႉ၊ ၸႂ်ႉႁႃမၢၵ်ႇမႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ လူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်လၢၵ်ႇမၼ်း မႃဢၼ်ပႂ်ႉယၢမ်းၼၼ်ႉ သွပ်ႇၼူမ်ႁူႉႁၼ်လႆႈ ဢၢႆသႅဝ်ၽူႈၶဵၼ် ၽႂ်းၽၢႆလိူဝ်သေ ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ပႂ်ႉယၢမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႃဢႅတ်ႉသၵီးမူဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁၢတ်ႉသၵီးၼၼ်ႉ မႃ'ၵရဵၵ်ႉတဵင်း' ဢၼ်ပဵၼ် 'မႃၽီလူး'လူင်ၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ မိူဝ်ႈပႂ်ႉႁိူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မႃၽီလူးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸၢဝ်း မႃမႅတ်ႉၸတိၵ်ႉသေ ပိၵ်ႉသမ်ႉႁၢင်ႈၸႃႉသေတႃႉ မီးမၢႆမီႈ မီးၵတိသတ်ႉၸႃႇတႄႉယဝ်ႉ။ သမ်ႉၵွႆႁတ်းၵၢၼ်သေ ပေႃးၶူပ်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းၵၢပ်ႈတိုတ်ႉဝႆႉ ဢမ်ႇပွႆႇၽႃႈလႃးလႃး၊ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလူၺ်ႈ ဢဝ်လမ်းမူထိူၼ်ႇလႂ်၊ တမ်ႈတီႈ ပွႆးမႃလႄႈဝူဝ်း ဝတ်ႉၵၼ်လႂ်ယဝ်ႉ။
မႃဢၼ် သွပ်ႇလႆႈဢၢႆသႅဝ် လီသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မႃမူးသိူဝ်းယဝ်ႉ။ မႃမူးသိူဝ်းၼႆႉ လႅၼ်ႈၵေႃႈ လႅၼ်ႈၽၢႆတႄႉတႄႉ။ ဢၼ်လႅၼ်ႈၽၢႆသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်မႃဢႅဝ်ယၢဝ်း ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉလိုပ်ႈလမ်း ၵႂၢင်ၽၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃသႅၼ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇလိုပ်ႈလမ်း မႃၼႆးၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉသေ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၶဝ်တႄႉ လဵင်ႉဝႆႉပဵၼ်ၽုင်သေ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မႃဢၼ်ငႄႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉယူႇ 225 မဵဝ်းသေ မွၵ်ႈ 25 မဵဝ်းတႄႉ ပဵၼ်မႃသႅၼ်းတူဝ်ယႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမႃ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇဝႆႉ 6 မဵဝ်းယူႇ။
- ၸုမ်းမၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်ငၢႆးမိူၼ် မႃၼႆးလႄႈ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ၸၢဝ်းမႃၼႆးသေ ပဵၼ်ၸိူဝ်းမႃ ဢႅတ်ႉသၵီးမူဝ်းၶဝ်၊ မႃၼႆး ၵုၼ်ဢမေႇရိၵၶဝ်၊ မႃလဵင်ႉၸဵၼ်ၶဝ်၊ မႃၶႄႇ'ၶျၢဝ်ၶျၢဝ်'ၶဝ် လႄႈ မႃမိူင်းဝႄႇလၵျီႇယမ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ 'သၶိၵ်ႉပႃႇၵီႇ' ဢၼ်မေႃပႂ်ႉထိင်းႁိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၸုမ်းမၢႆသွင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းမႃဢႅဝ်ယၢဝ်းသေ ပဵၼ်ၸိူဝ်းမႃဢႅဝ်ယၢဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်၊ မႃၼႆးဢႅဝ်ယၢဝ်းမိူင်းရသျႃး၊ ၵုၼ်ဢမေႇရိၵ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူင်းမႅၵ်ႉသီႇၵူဝ်ႇၶဝ်လႄႈ မႃဢႅဝ်ယၢဝ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၸုမ်းမၢႆသၢမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းမႃသၢင်းၽေႃးၶူၼ်ယၢဝ်း ဢၼ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸပၢၼ်ႇၼီႇယႄႇသေ မႃၸုမ်းၼႆႉ ၶူၼ်ယၢဝ်း၊ ၵွၵ်းႁူဝ်ယႂ်ႇ၊ မႂ်ႁူယႂ်ႇဝႆႉလႄႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် တင်းမႃတၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇ။ 'မႃၼိဝ်းၽွင်းလၢၼ်း'၊ မႃပီႇၵိၼ်းၵိ မိူင်းၶႄႇလႄႈ မႃဢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်း ၵူၼ်းယိုဝ်းၼူၵ်ႉ မႃလိုပ်ႈထိူၼ်ႇ ၵူႈသႅၼ်းꧦ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၸုမ်းမၢႆသီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း မႃမူးသိူဝ်းယဝ်ႉ။ မႃဢၼ်လိုပ်ႈလမ်းမႃၼႆး၊ မႃလိုပ်ႈလမ်းမူၼ်ႈ၊ မႃလိုပ်ႈလမ်းၵႂၢင်လႄႈ မႃဢၼ်မေႃလမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇတင်းသဵင်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၸုမ်းမၢႆႁႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းမႃပႂ်ႉႁိူၼ်း ဢၼ်ႁိၵ်ႈဝႃႈ မႅတ်ႉၸတိၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃၵရဵၵ်ႉတဵင်း၊ မႃၸဵင်ႉဝႃးၼၢတ်ႉလႄႈ မႃၽီလူး ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်မႃဢၼ်မီးၵတိသတ်ႉၸႃႇ ပဵၼ်မႃဢၼ်ႁတ်းႁၢၼ် ပဵၼ်မႃ ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ထႄႇရီႇယႃႇ မႃၶုတ်းႁူးလိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်မေႃၶုတ်းႁႃဢဝ် ၼူလႄႈ တူဝ်ယူႇၼႂ်းလိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃမဵဝ်းၼႆႉ ၺၢၼ်ႇလီ၊ ဝႃႈငၢႆႈလၵ်းလႅမ်၊ ႁၢင်ႈၵေႃႈႁၢင်ႈလီသေ ၵူၼ်းတင်းၼမ် သူင်ႁၵ်ႉလဵင်ႉလူ ဢဝ်ပဵၼ်တၢင်းႁၢင်ႈလီယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸုမ်းၼႆႉ 'မႃၸၵေႃႉထႄႇရီႇယႃႇ'၊ 'မႃဢၢႆးရိတ်ႉထႄႇရီႇယႃႇ'၊ 'မႃဢႄးယႃးထႄႇရီႇယႃႇ'၊ မႃယေႃႉရၢႆႇယႃႇထႄႇရီႇယႃႇ'၊ 'မႃၸၵၢႆးထႄႇရီႇယႃႇ' တႄႇၵႂႃႇ ၵႃႈပဵၼ်မႃထႄႇရီႇယႃႇတင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ 'မႃပူႇတႄး' ဢၼ်လၵ်းလႅမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေ မႃဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတီႈၼိူဝ်ၼႆႉ မႃဢၼ်ဢဝ်ၸၢဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ၸၢပ်ႈဢဝ်ၵေႃႈ ယင်းမီးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မႃပၢၼ်ႇၸၢပ်ႈ (ႁွင်ႉ) မႃပၼ်ႇထၢတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇယႂ်ႇတၢၼ်ႇ မႃဢၼ်ဢမ်ႇၸၢပ်ႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မႃပၢၼ်ႇၸၢပ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဝႃႈငၢႆႈလၵ်းလႅမ်သေ ဢမ်ႇၵႃး ၺၢၼ်ႇၵေႃႈလီလႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵေႃႉပဵၼ်သႄႈယူႇတႄႉယဝ်ႉ။
မႃဝၢင်ႇၸႃး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵမ်းလိုၼ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်မႃဝၢင်ႇၸႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် မႃဝၢင်ႇၸႃးၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႆႈႁၼ် မီးဝႆႉတမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ယူးရူပ်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ၵုၼ်ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇၸွမ်းၵၢတ်ႇၸွမ်းသႃး ၸွမ်ႈၵႄႈႁိူၼ်းၵႄႈယေးသေ ႁႃၵိၼ်ၸွတ်ႇၵိၼ်ၸေးယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မႃဝၢင်ႇၸႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ် တၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ၽႄႈၸွတ်ႇလႄႈ မိူင်းလူင်မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တမ်းဝၢင်းမၢႆမီးဝႆႉ ပေႃးၶႂ်ႈလဵင်ႉမႃ တေလႆႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်သေ လဵင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈၽႄႈၸွမ်းမႃသေ လီၵူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် မႃမႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႃဢၼ်မီးၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းတႆး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တမ်ႈတီႈမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ မႃဢၼ်လႆႈႁၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃဝၢင်ႇၸႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ မႃဝၢင်ႇၸႃးၼၼ်ႉ မႃၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႁၼ်ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လဵင်ႉဝႆႉယူႇ။ မႃၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ မႃၼႂ်းမိူင်း ၸၢပ်ႈၵၼ်သေပဵၼ်မႃး မႃပၢၼ်ႇၸၢပ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလႆႈႁၼ်ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မႃဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းတႆးလဵင်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မႃသၢင်းၽေႃး၊ အင်းခွေး၊ မႃၵမႃႇပီႇ၊ မႃဢႅဝ်ယၢဝ်း၊ မႃၽီလူးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မႃတႅင်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်တူဝ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ပဵၼ် တၢင်းႁၢင်ႈလီသေ လဵင်ႉလူၵၼ်ယူႇ။
တႆးႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမႃ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႃၼႂ်းမိူင်းတႆးတႄႉ ပဵၼ်တူဝ်ႁၢတ်ႈသေ မီးလၢႆလၢႆသႅၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တူၺ်းသီၶူၼ်မၼ်းသေ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမႃ ၸႅၵ်ႇသႅၼ်းမႃယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈပဵၼ်မႃလမ်ၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ မႃမီ၊ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်မႃ မီးၶူၼ်သီလမ်လႄႈ သီၽိူၵ်ႇလေႃးၵၼ်ၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ မႃလၢင်ႇ၊ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်မႃ ႁၢင်ပိတ်းၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ မႃပိတ်း၊ ဢၢႆႈပိတ်း၊ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်မႃ လၢႆးလဵၼ်း မိူၼ်လၢႆးသိူဝ်ၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ မႃလဵၼ်း၊ သင်ဝႃႈ ၶူၼ်မၼ်း ယုၺ်းၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ မႃယုၺ်း၊ မႃဢၼ်တူဝ် ဢမ်ႇပေႃးယႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉ မႃသႅဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်း လၢတ်ႈတေႃႇမႃ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ပေႃးႁွင်ႉမႃၸိုင်ဝႃႈ ဢူဝ်ႈဢူဝ်ႈ၊ ၵလုၺ်းၵလုၺ်း၊ မႃးမႃး၊ ၶတ်းတၢၵ်ႇလွႆးလွႆးသေ ၵေႃႈႁွင်ႉ၊ ၸုပ်ႇပၢၵ်ႇၸုပ်ႇလိၼ်ႉ ၸျုတ်ႉၸျုတ်ႉ ၵေႃႈႁွင်ႉ။ ၽိဝ်လူမ်း 'ဝုၺ်းဝုၺ်း
- ပေႃးလိုပ်ႈမႃၸိုင်ဝႃႈ သျုတ်ႉ၊ ၶူၺ်ႉ၊ ႁိူၺ်ႉ၊ သျိတ်ႉ ၶတ်းတၢၵ်ႇႁႅင်းႁႅင်းသေၵေႃႈ လိုပ်ႈ။
- ပေႃးၸႂ်ႉမႃလမ်းလိုပ်ႈသင်သိင်ၸိုင် သူႈသူႈ၊ ၸူႈၸူႈ၊ တူပ်းမိုဝ်းၽႂ်းၽႂ်းပၼ်။
- ပေႃႈၸႂ်ႉမႃ ၶဝ်ႈၶွၵ်ႈၸိုင်ဝႃႈ ၸွၵ်ႉ
မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉ ဢိၵ်ႇ မိူင်းမၢင်မိူင်းၼႆႉ လူႁၼ်လုမ်းလႃး လဵင်ႉလူမႃ ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွတ်ႈပဵၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းသေ ပၼ်ႁႅင်း ဢဝ်မႃၶႄႉၶဵင်ႉၵၼ် ၵူႈပိူင်ပိူင်ၵွၼ်ႇ။ မၢင်မိူင်းမၢင်မိူင်း လွင်ႈဢဝ်မႃဢႅဝ်ယၢဝ်း လႅၼ်ႈၶႄႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ဝႆႉၶိုၵ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပွႆးဢဝ်မႃႉ လႅၼ်ႈၶႄႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႃၼႆႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇယူႇတႄႉယဝ်ႉ။ လၵ်းလႅမ်ႁူႉၶေႃႈၼႃႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးလဵင်ႉၶဝ်ႈ ဢွႆႇၶဝ်ႈ လၢႆလၢႆလႄႈ ဢမ်ႇလၵ်းလႅမ်လႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵေႃႉဢၼ်ၶႂ်ႈလဵင်ႉမႃၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈလိူၵ်ႈႁႃ မႃၶိူဝ်းၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉသေ တေလႆႈဢဝ်လဵင်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉလႆႈႁူဝ်လိူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းသေ သွၼ်ပၼ် ၽိုၵ်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ် မေႃထွမ်ႇၵႂၢမ်း၊ ၸႂ်ႉသင် ႁႂ်ႈမေႃႁဵတ်း၊ ႁႂ်ႈမေႃၸွမ်း မၢႆမီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [1]
မႃၼႆႉမီးလၢႆမဵဝ်း‘မႃႁိူၼ်း’၊ မႃထိူၼ်ႇ၊ မႃလိၼ်၊ မႃဝွတ်းဝေႃႉ၊ မႃႁႅဝ်၊ မႃၼႆး’ၼႆ မီးလၢႆသႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မႃသႅၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ဢၼ်ယူႇၸွမ်းမူႇ၊ ၸွမ်း ၽုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၺႃးၶဵၼ်ၵေႃႈ ၸွႆႈၵၼ်လိုပ်ႈလူၺ်းၶူပ်း ယဝ်ႉ။ ပေႃးမိူဝ်ႈၵိၼ်တႄႉ ဢမ်ႇသူႈႁူမ်ႈၵၼ်ၵိၼ်၊ ၵႆႉၶင်းတေႃႇၵၼ်၊ ၽႂ်ႁႅင်းယႂ်ႇၽႂ်လႅတ်းၵေႃႈ မၼ်းလႆႈ ၵိၼ်ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈၽုၵ်ႉႁိတ်ႉ၊ မၵ်ႉၶႅဝ်း မၵ်ႉၼိူဝ်ႉ၊ မၵ်ႉဢၼ်တူႇ ဢၼ်ၼဝ်ႈၵမ်ႈၼမ်၊ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းဝႃႈ“လီႁင်ႈလီမိူဝ်ႇ”ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်လီတၢင်းၵိၼ်ဝၢၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ တူၺ်းဢဝ်မႃထိူၼ်ႇၶဝ် ပေႃးတႃႇႁႃၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် လိုပ်ႈတူဝ်သတ်းတႄႉ လိုပ်ႈၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ၽုင်ယူႇယဝ်ႉ။ မႃႁိူၼ်းၼႆႉ ၽႂ်လဵင်ႉၶဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၸဝ်ႈမၼ်းႁၵ်ႉမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းမေႃ ႁၵ်ႉ ၶိုၼ်းၸဝ်ႈမၼ်းသေ မီးသတ်ႉၸႃႇၼိူဝ်ၸဝ်ႈ မၼ်း တႄႉ ꧦ။ မၢင်မိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ- မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်လဵင်ႉမႃ၊ သွၼ်ပၼ်မႃသေ ႁႂ်ႈလုမ်းလႃးၵူၼ်း ၶိုၼ်း၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလၢင်းၶဝ်၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်း ဢၼ်လုၵ်ႈလၢင်းပွႆႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်မႃလၵ်းလႅမ် မႃး ႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၶူပ်ႇပီ မႃဢၼ်လႆႈလိုဝ်ႈ ၵၢၼ်(ပိၼ်ႇၸိၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ မီးယူႇသီႇမိုၼ်ႇတူဝ်ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မႃၼႆႉ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်လီႁၵ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ဢၼ်လီ ၸင်းၵေႃႈပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶဝ်မေႃၶူပ်းၵူၼ်းလႄႈ လီၸင်း၊ ယွၼ်ႉၶဝ်မေႃၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈၽေးၶဵၼ်လႄႈ လီႁၵ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်သတ်းလႄႈ ၼႂ်းၵၢၼ် မူၼ်ႈလူၺ်ႈ ၵႃႇမၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႆႉပေႃႈဝႆႉမႄႈ၊ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်ပီႈပဵၼ် ၼွင်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း ပေႃးၺႃးၵူၼ်းယွၵ်း ၵေႃႉ ဢၵျၢင်ႉဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ၵႆႉလႄႇပွင်ႉထႃႉလႃႇၵၼ်ဝႃႈ “ဢၢႆႈမႃ၊ ဢေးမႃ” ၼႆလူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ် ၸွမ်းၵႃႇမၼႆႉ မီးၶၢဝ်းမၼ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈလိူၼ်မၼ်း ၶဝ်ဢမ်ႇၸွမ်း။ ၼႆႉတေလႆႈဝႃႈ ပိူင်မႃ၊ ၵူတ်းမၢႆမႃၶဝ် ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈႁို0်ဝႃႈ ‘မႃ’ၼႆႉ ပဵၼ်သတ်း လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅၵ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ်မိူၼ်ၵူၼ်း၊ ဢၼ် လီယွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၶုၼ်မႃႁၵ်ႉၶိူဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႃၼႆႉ ပဵၼ်သတ်းဢၼ်မေႃႁၵ်ႉၶိူဝ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃး တူၺ်းၶိုၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်းၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ် မႃသေ ၸွႆႈထႅမ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်းၸဝ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼေႃႇ ၶမ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢၵုသူဝ်ႇၵၢမ်ႇလႄႈ လႆႈတႄႇ သၼ်ႇထႄႇ ၼႂ်းတွင်ႉမႃယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ‘ပရမ်ႇမတတ်ႈ’ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်း မိူင်း ပႃႇရၼသီႇယဝ်ႉ။ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၶီႇလေႃႉမ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈသေ ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇလႄႇ သူၼ်သိူဝ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်း မိူဝ်ႈပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းသေ ဢဝ်ၶိူင်ႈလေႃႉမ ဝႆႉၼႂ်းဝၢင်းႁေႃ ယဝ်ႉ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၽူၼ်လူင် သမ်ႉတူၵ်းမႃးလႄႈ ယမ်း ပႃးၸိူၵ်ႈၼင်မတ်ႉၶၢတ်ႈၶိူင်ႈလေႃႉမယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မႃၼႂ်းႁေႃၶဝ် လႆႈဢၢႆတူႇ ၼႆႈၼင်ၶၢတ်ႈလေႃႉမၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် လူင်းမႃးၶူပ်းၵဵဝ်ႉၵိၼ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးမိူင်းလႅင်းမႃး ၵူၼ်း ၼႂ်းႁေႃၶဝ် လူင်းမႃးႁၼ်လေႃႉမၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ မႃၶဝ်ၶူပ်းၵိၼ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇမိူဝ်းလဝ်ႈဝႃႈ
- “ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတီႈၶႃႈ၊ ၸိူၵ်ႈၼင် ၶၢတ်ႈလေႃႉမၸဝ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ မႃႁၢႆႉၶဝ် ၶူပ်းၵိၼ်ပႅတ်ႈ မူတ်းယဝ်ႉၶႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၸႂ်လမ်သေ ပူင်ဝႃႈ
- “ႁၼ်မႃတီႈလႂ် ႁႅမ်တၢႆတီႈၼၼ်ႈတႃႉ” ၼႆယဝ်ႉ။ တေႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၽုင်မႃၶဝ် လႆႈလုယႂ်ႇတၢႆၼမ်တႄႉ တႄႉယဝ်ႉ။ မႃၸိူဝ်း ဢၼ်ပၢႆႈတၢႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူး ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်မႃ တီႈႁိမ်းပႃႇႁဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼႆ လွင်ႈလႅၼ်ႈႁႃ တီႈပိုင်ႈဢိင် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်မႃ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႃၶဝ်ၵေႃႈ ပၢႆႈၽေးသေဢွၼ်ၵၼ်မႃးတုမ်ၵၼ် တီႈပႃႇႁဵဝ်ႈ လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းမၼ်းတီႈၸဝ်ႈၶုၼ်မႃဝႃႈ
- “ယၢမ်းလဵဝ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းပႃရႃႇၼသီ ၸႂ်လမ် ယွၼ်ႉမႃၶဝ် ၶူပ်းၵိၼ်ပႅတ်ႈၸိူၵ်ႈၼင်ၶၢတ်ႈလေႃႉမ မၼ်းလႄႈ ၸႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်မႃတၢႆပႅတ်ႈမူတ်း” ၼႆဢေႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်မႃႁဝ်းၼႆႉ လုယႂ်ႇတၢႆၼမ်၊ ပဵၼ်ၶဵၼ်လူင် တႄႉတႄႉဝႃႈဢေႃႈ”ၼႆယဝ်ႉ။ ၼေႃႇၸဝ်ႈၶုၼ်မႃ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ
- “ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းပႂ်ႉမၼ်း မီးၵူႈၶၢဝ်း ယၢမ်း တႃႇမႃတၢင်းၼွၵ်ႈ တေၶဝ်ႈမိူဝ်း ၼႂ်းဝၢင်းႁေႃၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ဝႃႈဢမ်ႇဝႃႈၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ် မႃ ၼႂ်းႁေႃၶဝ် ၵိၼ်ၶိုၼ်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မႃၸၢင်ႈလၵ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇထူပ်းၽေး၊ မႃးမၢပ်ႇၼေးမႃလီ လႄႈ ဢၼ် ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈတၢႆ၊ ဢၼ်မီးတၢင်းၽိတ်း သမ်ႉလႆႈယူႇလီၵိၼ်ၵျေႃႇယဝ်ႉ၊ သင်ဝႃႈ ၵဝ်တိ ၺွပ်းၽူႈလၵ်ႉသေ ၼႄလႆႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လူႇပၼ်သၢႆ ၸႂ်ၽုင်မႃႁဝ်းတင်းၼမ်ၸိုင် တေလီတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼေႃး” ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈ
- “သူယႃႇပေၵူဝ်သင်၊ ၵဝ်တေၶိုင် ယႃႇႁႂ်ႈထူပ်းၽေး ၼၼ်ႉယူႇ၊ ၸူဝ်ႈၵဝ် ပႆႇထူပ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼႆႉ ပႂ်ႉဝႆႉတီႈ ၼႆႈၵွၼ်ႇ” ၼႆသေ ဝူၼ်ႉၶိုၼ်းပႃႇရမီႇ ဢၼ်လႆႈသၢင်ႈ မႃး၊ ဢဝ်မဵတ်ႉတႃႇတြႃးၼၢမ်းၼႃႈ၊ တိတ်ႉထၢၼ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းၸႂ်
“ယႃႇႁႂ်ႈၽႂ်ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ၶွၼ်ႉပေႃႉၼၢၵ်ႈၵဝ်လႆႈ သေၵမ်း” ၼႆသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းဝဵင်းတူဝ်လဵဝ်ႁင်းၵူၺ်း ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁၼ်မၼ်းသေ ၸႂ်လမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး သေၵေႃႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၼင်ႈၼိူဝ်တင်ႇၽူႈထတ်း သိၼ်သေ ပူင်ၶေႃႈၸိသင်ႇ ႁႂ်ႈၶႃႈႁႅမ်မႃယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်မႃ ၵေႃႈ လၵ်ႉလွတ်ႉသွတ်ႉသႅတ်ႉလႅၼ်ႈ ၶဝ်ႈတႂ်ႈပလၢင်ႇ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ၵူၼ်းၶဝ် ၶတ်းၸႂ် ဢၢင်ႈတိၺွပ်းမၼ်းလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸင်ႇႁၢမ်ႉတၢပ်ႈ ၶဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၶုၼ်မႃႁတ်းႁၢၼ် ပၼ်ႁႃၵႄႈလိတ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼေႃႇၸဝ်ႈၶုၼ်မႃၵေႃႈ လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ ၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး တႂ်ႈပလၢင်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ဝႆႈသႃၼပ်ႉ ယမ်ထၢမ်ဝႃႈ
- “ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ၊ ၸဝ်ႈႁဝ်းၸႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်တၢႆ မႃတင်းမူတ်းမူတ်းၼႆၶႃႈႁႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ။
- “ၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ၸႂ်ႉဢဝ်တၢႆသဵင်ႈသဵင်ႈဢိူဝ်ႈ”
- “ယွၼ်ႉတၢင်းၽိတ်းသင်လႄႈ ၸႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်တၢႆၶႃႈ လႃႇ?”
- “ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶဝ် ၶူပ်းၵိၼ်ၼင်ၶၢတ်ႈ လေႃႉမၸိူၵ်ႈ မႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ”
- “ပဵၼ်မႃတူဝ်လႂ်ၶူပ်းၼႆ ၸွင်ႇၸဝ်ႈႁဝ်းႁူႉ တူဝ် မၼ်းၶႃႈႁႃႉ?”
- “ၵဝ်ဢမ်ႇႁူႉၼင်ႇၵဝ်ႇ”
- “ပေႃးဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်တူဝ်လႂ်ၼႆတႄႉ ꧦ ၵႃႈပဵၼ်မႃ သမ်ႉၸႂ်ႉဢဝ်တၢႆမူတ်း ꧦၼၼ်ႉဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇၶႃႈယူဝ်ႉ”
- “ၼင်ၸိူၵ်ႈလေႃႉမၵဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်မႃၶူပ်း လႄႈ ၵႃႈပဵၼ်မႃၼႆႉ တေလႆႈ ၸႂ်ႉဢဝ်တၢႆမူတ်းယဝ်ႉ။
- “ပေႃးၼၼ် ၵႃႈပဵၼ်မႃႁိူၼ်းတင်းသဵင်ႈ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်တၢႆမူတ်း ꧦၶႃႈႁႃႉ? ဢမ်ႇၼၼ် ၸိူဝ်း ဢၼ်လွတ်ႈတၢင်းၶႃႈတၢႆၵေႃႈမီးယူႇၶႃႈႁႃႉ?”
- “မီးဢိူဝ်ႈ၊ မႃၼႂ်းႁေႃ၊ ၼႂ်းႁိူၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇဢဝ်တၢႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ”
- “ပေႃးၼၼ် ၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလိူၵ်ႈၼႃႈ၊ တူၺ်းၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႈယႂ်ႇ ၸွမ်းဢၵတိသေ တႅပ်းတတ်း ၶႃႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႃႈပွင်ႇၸႂ်တႄႉ ပေႃးၸွမ်း ဢၵတိလိူၵ်ႈ ၼႃႈသေႁဵတ်းၼႆႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶုၼ် ၸွမ်းတြႃး၊ မဵဝ်းၸဝ်ႈၶုၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေလႆႈႁႃ လွင်ႈ တၢင်းဢၼ်ၽိတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမၼ်းတႄႉ ꧦသေ တႅပ်း တတ်းသိုဝ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇယႃႇၸူႇ ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉ သမ်ႉဝႆႉ၊ ၵေႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းၸင်း သမ်ႉႁႅမ်၊ ပဵၼ်လၢႆးလၵ်းလိင်းၵူတ်ႉ ငေႃးၵူၺ်း။ မႃႁိူၼ်းသမ်ႉဢမ်ႇဢဝ်တၢႆ၊ မႃၶေႃႉ မႃၵၢင် လၢႆ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႈဢိင်ၵူၺ်းလႆႈတၢႆလၢႆ ꧦပေႃးၼႆ တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်မႃတင်းမူတ်း၊ လႆႈဝႃႈ လိူၵ်ႈ ႁႅမ်မႃၵၢင်လၢႆၵူၺ်း” ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၼင်ႇၼႆသေ လဝ်ႈဝႃႈ
- “ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတီႈၶႃႈ၊ ၵၢၼ်ဢၼ် ၸဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးသေ ဢိတ်း”ၼႆသေ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းဝႃႈ
- “မႃႁေႃမႃႁိူၼ်းၼႆႉ လဵင်ႉဝႆႉလီငၢမ်း၊ ၽၢင်ငၢမ်း ႁႅင်း ၶိူင်ႇ၊ ၽူႈဢုပ်ႇပိူင်ႇၶဝ် ဢမ်ႇဢဝ်တၢႆလႃးလႃး။ ၸိူဝ်းႁႃး ဢမ်ႇမီးၵေႃႉလူ၊ ၼွၼ်းထူၸွမ်းတၢင်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇ တဵမ် ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉမႃးၶႃႈႁႅမ်တၢႆ”ၼႆယဝ်ႉ။
- “မဵဝ်းၶုၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လူဝ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၽူႈလၵ်ႉ ၵူၼ်းႁၢႆႉၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းလီ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႆႉ ၽူႈလၵ်ႉလႆႈၵိၼ်လီ၊ ၽူႈလီလႆႈၺႃးတၢႆ၊ ဢေႃး... လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလီပဵၼ်သေဢိတ်း၊ ၼႂ်းလေႃးၼႆႉ ဢ ထမ်ႇမ ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးၼၼ်ႉ ပေႃႇမႃးယဝ်ႉ ၼေႃး” ၼႆယဝ်ႉ။
ၶုၼ်မႃႁေႃးတြႃးၼင်ႇၼႆလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လႆႈ ငိၼ်းသေ ၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ-
- “ၸဝ်ႈၶုၼ်မႃ၊ ပဵၼ်ၽႂ်လၵ်ႉၶူပ်းၼင်လေႃႉမ(ရ ထႃး)ၼႆ ၸွင်ႇၸဝ်ႈႁူႉႁိုဝ်?
- “ႁူႉဢေႃႈ”
- “ပဵၼ်ၽႂ်လႃႇ၊ ပဵၼ်မႃတူဝ်လႂ်?”
- “ပဵၼ်မႃ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းႁေႃၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်း ဢေႃႈ”
- “ၸဝ်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉဝႃႈပဵၼ်မႃၼႂ်းႁေႃ?”
- “ပေႃးၸဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇ၊ ဢဝ်ၼမ်ႉ ၼူမ်းသူမ်ႈ လႄႈ ယိူဝ်ႈယႃႈၼွၵ်းလေႃးၵၼ်သေ တိုၵ်းၶဝ် ၵိၼ် တူၺ်းၶႃႈလႄႈ”
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉၵူၼ်းမၼ်း ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶုၼ်မႃ သင်ႇၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ယႃႈယႃတွင်ႉလူဝ်ႈ တိုၵ်း ပၼ်လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်မႃၼႂ်းႁေႃ ၸိူဝ်းလၵ်ႉၶူပ်းၼင် လေႃႉမၼၼ်ႉ ႁၢၵ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ၼင်မူတ်းယဝ်ႉ။
ၶုၼ်မႃႁေႃးတြႃးပၼ် ၶုၼ်ၵူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လႆႈငိၼ်း ၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃသုၵ်ႉ ယုင်ႈ လွင်ႈမႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ် ၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ်ၶုၼ်မႃတႄႉတႄႉသေ ၸႂ်ႉၵူၼ်းမၼ်း ဢဝ် ၸွင်ႈၽိူၵ်ႇ မႃးၵင်ႈမုင်းပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်မႃၵေႃႈ သိုပ်ႇ သင်ႇသွၼ်ပၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဝႃႈ “ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢိူၺ်ႉ! ၵျၢင်ႉၸွမ်း ထမ်းတြႃးသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈတႃႉ။ ႁၵ်ႉသႃပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မိူင်းၸဵမ် ၵူၼ်းၼႂ်းႁေႃ၊ သိုၵ်းႁၢၼ်ၶဝ်တႃႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႅၼ်ႈ ၸွမ်း ထမ်းတြႃးၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇသိပ်းပိူင်သေ ယႃႇယူႇမဝ် ၵိၼ် မၢင် ႁႂ်ႈမီးသတိတြႃးၵိုၵ်းတူဝ်၊ ႁႂ်ႈမီးသိၼ်မီးထမ်းတႃႉ” ႁေႃးတြႃးၵႂႃႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ထွမ်ႇၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ၶုၼ်မႃသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵႃႈပဵၼ်မႃတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ လွတ်ႈၽေးၶဵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၶၢမ်ႇ လဵင်ႉလူၶဝ်မူတ်း တေႃႇသုတ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈ သင်ႇသွၼ် ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်မႃၼႆႉမၼ်ႈၵိုမ်း တႃႇ မိုၼ်ႇသွင်ႁဵင်ပီၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ပဵၼ်ပုတ်ႉထမႃးသေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ လူႇၼိူဝ်ႉ လိူတ်ႈ တၢႆတၢင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႆႉ(ၺႃတတ်ထၸရိယႃ) ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း၊ ပဵၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉသၢင်ႈ ပႃႇရမီႇၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း လူင်ႁဝ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈဢိူဝ်ႈ” ၼႆ ယဝ်ႉ။
ၶိုၼ်းမႃးႁူမ်ႈၸၢတ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းပႃႇရၼသီႇၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇယဝ်ႉ၊ ပရိသၢတ်ႈၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ပရိ သၢတ်ႈၽြႃးယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်မႃ မီႈပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ ၸမ်ႉ မႃးပဵၼ် ၵဝ်ၽြႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸိူင်း ဢၼ်ၼႆႉ မႃးၼႂ်း“ၵုၵ်ၵုရၸႃတၵ”ၸၢတ်ႈၸဝ်ႈမၢႆ (22) ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပိုၼ်းၼႆႉ တွၼ်ႈလီယိူင်ႈမၼ်းၸိုင် ၶုၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ -
- တေလႆႈႁူႉလွင်ႈၽိတ်းလွင်ႈထုၵ်ႇ၊
- တေဢမ်ႇလႆႈတူၺ်း ၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႈယႂ်ႇၸွမ်း ဢၵတိ၊
- တၢင်းၽိတ်းၼႆႉ ပေႃးႁူႉဝႃႈၽိတ်းယဝ်ႉၼႆသေ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇပႅင် လႅၵ်ႈလႆႈပဵၼ်ဢၼ်လီမႃးလႆႈယူႇ၊
- ယႃႇဝႃႈၵူၼ်း တေႃႈမႃပဵၼ်သတ်းယင်းမီးတြႃး၊
- သမ်ႉဝႃႈပဵၼ်မႃသေတ မီးၼမ်ႉၸႂ်မေႃႁၵ်ႉၶိူဝ်း၊
- မႃၼႆႉတၢင်းႁူႉဢမ်ႇပဵင်းၵူၼ်းၵေႃႈ မေႃၽွမ်ႉ ၵၼ်၊
- တေႃႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇ ယင်း ထွမ်ႇၵႂၢမ်း ၶုၼ်မႃသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈလီလႆႈ၊ ၸိူဝ်းႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽူႈမီးပၺ်ႇ ၺႃႇ၊ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် သင်ႇသွၼ်လွင်ႈလီၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈ သင်လႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းလႆႈ-ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈ သွၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ဢၼ်လီယိူင်ႈ တီႈမႃ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- မႃမေႃႁၵ်ႉၸဝ်ႈ၊ မႃတွင်းၸဝ်ႈ၊ မေႃၸွႆႈၸဝ်ႈ မၼ်းၶိုၼ်း၊
- ၸဝ်ႈမၼ်းသွၼ်ပၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မေႃႁဵတ်းၸိူင်ႉ ၼၼ်၊
- မႃၼႆႉ မီးသတ်ႉၸႃႇ ၼိူဝ်ၸဝ်ႈမၼ်း၊ ၵူၼ်းႁၵ်း လင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပဵင်းမႃ၊ ၺၢမ်ႉ ၶုၺ်ႈလိူဝ်မႃၼႆယဝ်ႉ။
မႃဢၼ်ၵႃႈယႂ်ႇလိူဝ်ၶမ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မီးမႃတူဝ်ၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းမတရပ်ႉ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸွႆႈထႅမ်ၵႅတ်ႇၶႄ သၢႆၸႂ်ၵူၼ်း မွၵ်ႈသၢဝ်းၵေႃႉပၢႆ၊ ၶၢဝ်း တၢင်းသိပ်း သွင်ပီ၊ ထိုင်တီႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇ ၶုၼ်ႁၢၼ် ပလိၵ်ႈၶဝ် ပေႃးလႆႈတၵ်ႉယမ်။ တီႈမိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ မီးယႃႈၼၢႆးထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ တၢႆၵႂႃႇ လႆႈသၢမ်သီႇဝၼ်း မႃမၼ်းၵႂႃႇမွၵ်ႇပိူၼ်ႈမႃးဢဝ်၊ လႆႈဝႃႈ မီးသတ်ႉၸႃႇ တေႉ ꧦ။ တီႈမိူင်းၵျပၢၼ်ႇ မႃတူဝ်ၼိုင်ႈ ပေႃးဝႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းတၢမ်းၶမ်ႈ ၸဝ်ႈမၼ်းတေပွၵ်ႈမႃး မိူဝ်းႁိူၼ်းၼႆ မၼ်းၵႆႉမႃးပႂ်ႉႁပ်ႉတီႈ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းတႃႇသေႇ၊ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈမၼ်းၽႅဝ်မႃးၼႆ မၼ်းၸူမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသိူဝ်း ႁပ်ႉ ၸဝ်ႈမၼ်း ၸွမ်းၸဝ်ႈမၼ်း မိူဝ်းၵႂႃႇတေႃႇပေႃးထိုင်ႁိူၼ်း ႁဵတ်းၼၼ်ၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်ၼင်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ မႃတူဝ် ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇပႂ်ႉၸဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈမၼ်းဢမ်ႇၽႅဝ်မႃး၊ မၼ်းၵေႃႈ သိုပ်ႇပႂ်ႉၵႂႃႇတေႃႇမိူင်းလႅင်း၊ သိုပ်ႇပႂ်ႉထႅင်ႈဝၼ်း ၼိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇၵႂႃႇတၢင်းလႂ်သေ သိုပ်ႇပႂ်ႉၸဝ်ႈမၼ်းယူႇ တိၵ်း ꧦ။ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းတၢင်းၵိၼ် ဢွႆႇ မၼ်းၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၵိၼ်၊ သိုပ်ႇပႂ်ႉၸဝ်ႈမၼ်းယူႇ။ ၸဝ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တၢႆၵႂႃႇသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈမႃးၸိူင်ႉ ၼင်ႇၵူႈပွၵ်ႈလႄႈ မႃတူဝ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇပႂ်ႉၸဝ်ႈမၼ်းႁဵတ်း ၼၼ်တေႃႇပေႃးတၢႆၵႂႃႇ တီႈတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ “တႃႈရူတ်ႉ ရဵၼ်းမႃ” တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်း ၼႄပၼ် မႃၼႆႉ မီးၵတိသတ်ႉၸႃႇ တီႈၼိူဝ်ၸဝ်ႈမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈလူၶၢဝ်ႇ ႁွပၺေၢမေ ငြၢၼႄ မၢႆ(2)၊ တွၼ်ႈ (433) ၼၼ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၼၢႆးၶႄႇသထေး လူင်ၵေႃႉ ၼိုင်ႈ သိုဝ်ႉဢဝ်မႃတိပႅတ်ႉတူဝ်ၼိုင်ႈ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း ၵိုင်ႇငိုၼ်းတေႃႇလႃႇႁူၵ်းသႅၼ်၊ မႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ မွၵ်ႈႁူၵ်း သိပ်းလၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ၊ ၵႃးမႃးႁပ်ႉမႃ တီးဝၢင်းႁိူဝ်း မိၼ်ၼႆႉ မီးသၢမ်သိပ်းလမ်းပၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢႆးၶႄႇသထေး ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ“ၶမ်းၼႆႉ မီးၵႃႈၶၼ်ဢိူဝ်ႈ၊ မႃၼႆႉဢမ်ႇ မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇသိုဝ်ႉၵႃႈယႂ်ႇ ꧦ”ၼႆယဝ်ႉ။
မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ မႃၼႆႉ မၢင်တူဝ်မီးၽုင်းၵၢမ်ႇလိူဝ်သေ ၵူၼ်းထမ်ႇမတႃႇ၊ ၵူၼ်းယွၼ်းၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ယွၼ်းၵိၼ် ၸင်ႇလႆႈ၊ မႃသထေးဢမ်ႇလႆႈယွၼ်းၵိၼ်၊ မီးတီႈၼွၼ်း ၶႅမ်ႉ ꧦ၊ မေႃပႂ်ႉႁိူၼ်း၊ ၵႅတ်ႇၶႄၽူႈလၵ်ႉလႆႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မႃၼႆႉ ပေႃးလိုပ်ႈၶဝ် ၶဝ်လႅၼ်ႈပၢႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းပေႃးတၢင်း တိူၵ်ႈမႃး ပေႉဢမ်ႇပေႉၵေႃႈ မေႃၶူပ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈ တႄႉမၼ်း ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉလိူဝ်မႃ၊ ၽုင်းယႂ်ႇ လိူဝ်သတ်း၊ ႁဝ်းၶႅၼ်းလီႁတ်းႁၢၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်၊ မီးသတ်ႉ ၸႃႇ ၼိူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိူင်ႈမႃၼႆႉ ယင်းမီး ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇဝႃႈ-
- မႃတႃမွတ်ႇ ဢမ်ႇဢိုပ်းၶီႈ၊
- ၸဝ်ႈၼီႈဢမ်ႇဢိုပ်းၶဝ်ႈ။
- မႃဢမ်ႇႁဝ်ႇၸၢင်ႈၶူပ်း ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇသူပ်းၸၢင်ႈႁၢႆႉ။
- ယိုင်ႈႁူႉလွင်ႈၵူၼ်း ၊ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလီႁၵ်ႉမႃ။
- မႃၵိၼ်ၶီႈၸိုင်ဢမ်ႇမၵ်ႉလဝ်ႈ ၊ ၵူၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈသမ်ႉ မၵ်ႉလဝ်ႈ ၸိုင်တႃႉဢမ်ႇဢၢႆမႃ-ၼႆၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၶုၻ်ၻၵၼိၵႃႇယ ဢတ်ႉထၵထႃႇ၊ ၵုၵ်ၵုရၸႃတၵ
- ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (17)
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)


text:
ဢမႄးရီးၶိူဝ်းတႂ်ႈ
ဢမႄးရီးၵႃ့ၸၢၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢမႄးရီးၵႃႉၸၢၼ်း ပဵၼ်လိုမ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသီႇ။ မၼ်းမီးတၢင်းယၢဝ်းမွၵ်ႈ 4,600 လၵ်း(7,401 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ။ ပေႃးဢဝ်တီႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် မၼ်းၼႆႉမီး 3,000 လၵ်း(4,827 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)လိူဝ်၊ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇတႅၵ်ႈၸူးတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးလႅၼ်ႊမိူင်း ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႃႇၼၼ်ႉလၢႆၸိူဝ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးလွႆလူင်၊ လႅၼ်ႊၼႃႈလိၼ်သုင်၊ ႁူၺ်ႈႁိုၵ်း၊ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ထိူၼ်ႇမႆႉလႅၼ်ႊမိူင်းမႆႈတၼ်ၼႃ၊ ပၢင်ႇပႃႇယိူဝ်ႈ၊ လႅၼ်ႊပဵင်းလူင်၊ တင်းၼမ်ႉၵႄးယႂ်ႇလူင် မိူင်ၼင်ႇ ၼမ်ႉလူင်ဢမေႇသူၼ်ႊတင်း ဢူဝ်ရိၼ်းၼူဝ်းၵူဝ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ဢႅၼ်းတိသ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢဝ်းလွႆလူင် ဢၼ်ၼၢင်ယၢဝ်းၵႆသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉသမ်ႉ တတ်းၽၢတ်ႈလူင်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၸွမ်းပွတ်းတွၼ်ႊ ၽၢႆတူၵ်းလိုမ်လိၼ်လူင်ယဝ်ႉ။ လွႆလူင်မွင်ႉတ်ႉ ဢၵွၼ်းၵႃးၵူးဢႃး တီႈဢႃႇၸႅၼ်ႇတီးၼႂ်း တင်း ၶျိလ်းလီးၶဝ်ၼႆႉ မီးတၢင်းသုင်ထိုင် 22,834 ထတ်း၊ (6,960 မီးတႂ်း)။ မၼ်းၼႆႉပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆဢၼ်သုင်သုတ်း တီႈၽၢႆႇၵၢႆလုမ်ႈၾႃႉတၢင်းတူၵ်း။ ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ တၢင်းသႆၵၢင်ႊလႄႈ ၾိင်ႈၶၢဝ်းမၼ်းၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈပိၼ်ႈၽူၼ်ႈၵၼ်တင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း 13 ဢၼ်သေၵေႃႇပဵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းလၢၼ်ႉ 230 ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ။ ဢိၼ်းတီးယၼ်းဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးယူႇသဝ်းဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼႃႈ ပီႊ 1500 ပီႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းသပႅၼ်းၼိသ်ႉတင်း ပွတ်ႉတူးၵိသ်ႉၶဝ်တႄႇမႃးပၵ်းသဝ်း။ ၶဝ်တေႃႉဢဝ် ၵူၼ်းလမ် လုၵ်ႉဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ၵႂႃႇၸူးဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းတႃႇဢဝ်ႁဵတ်းၶႃႈ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တႃႇၵူၼ်းဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်း မွၵ်ႈၶိုင်ႈလိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလေႃးလႄႈး ၶိူဝ်းၽိူၵ်ႇ၊ လမ်ႇတင် ဢိၼ်းတီးယၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉသေမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်း မီးလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႂ်ႇလူင်တင်းၼမ်လၢႆ ဢိၵ်ႇမေႃႇႁႄႊ ၶဝ်ၵေႃႈမီးၼမ်။ ၶူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈပိူင်လူင်ပဵၼ် ၵႃႇၽီႇ၊ ၵူၺ်ႈ၊ မဵတ်ႉသၢၼ်၊ ယႃႈမႂ်ႊလူင်၊ တင်းဢွႆႈ။ ဝူဝ်းၵႂၢႆးတႄႉ လဵင်ႉတႃႇဢဝ်ၼိူဝ်ႉ။ တွင်းသမ်ႉလႆႈတီႈမေႃႇမိူင်းၶျိလ်းလီး။ ႁဵၵ်ႇသမ်ႉလႆႈတီႈမေႃႇၼႂ်းပူဝ်ႇလီးဝီးယႂ်း။ ဝႅၼ်ႇၼီႇသွႆးလႂ်း တင်းဢႃႇၸႅၼ်ႇတီးၼႂ်းသမ်ႉ မီးမေႃႇယေးၼမ်ႉမၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၶဝ်။
ႁူဝ်ၵူၼ်းဢမႄရီးၵႂ်းၸၢၼ်း မွၵ်ႈၶႂ်ႈၶိုင်ႈၼိူင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ပရႃႇသိလ်း၊ သမ်ႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပွတ်ႉတူးၵိသ်ႉ။ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈတႄႉ ၵႂၢမ်းသပႅၼ်း ၼိသ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ဝႆႉတႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢိၼ်းတီးယၼ်း ဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ၵွၺ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၵိုၵ်းမိူင်းၶဝ် ဢၼ်လဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။


text:
သႅၼ်ဝီ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ (IPA: [sʰɛ᷆n wǐ]); (မၢၼ်ႈ: သိန္နီမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Hsenwi Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Senwi]) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။[1] ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ႑,႒႒႔.႘ ပၼ်ႇမူၼ်း ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႔႗႒.႘႙ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း) ၶႃႈဢေႃႈ။ ၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉ ႔ ပွၵ်ႉ သေ ဢိူင်ႇ မီး ႓႒ ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သႅၼ်ဝီပဵၼ်မိူင်းၵဝ်ႇၵႄႇမိူင်းၼိုင်ႈသေ ပိုၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီမိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းပိုၼ်းမိူင်းမၢဝ်းဝႆႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ၸဝ်ႉသုတ်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈၶုၼ်ဢူတိင်ႇ ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၸွမ်းသၢပ်ႇထုင်ႉမၢဝ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်။ တေလႆႈဝႃႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီမိူဝ်ႈၸဝ်ႉပႆႇမီးၶိူဝ်းၶုၼ်ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ယူႇတႂ်ႈဢၼႃႇၸၵ်ႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆယူႇ။ [2]
ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း သႅၼ်ဝီ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း). မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ် (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆). Archived from the original on 2017-03-17။ Retrieved on ၁၇ မတ် ၂၀၁၇။
- ↑ Scott, J. G. S., & Hardiman, J. P., 1900. Gazetteer of Upper Burma and the Shan States, Pt 2, vol. 1, p. 183. Rangoon: Superintendent, Government Printing.


text:
ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်း၊ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း မႅင်းမီႈယိုဝ်းပွႆႇမၢၵ်ႇလူင်းၸွမ်းပိုၼ်ႉ တီႈ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇ သဝ်းသေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 1,000 ပၢႆလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းသေပၢႆႈၽေးသိုၵ်း။ ၵမ်ႈၼမ်ၵႂႃႇသေႃႉႁူမ်ႈၼႂ်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉ လႄႈလႃႈသဵဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ဝႆၢးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေး ယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ် ယႃႉဢဝ်ၶူဝ်း ၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈယႃႉလုၵွႆၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေးၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတေႃ၊တိုင်းႁႆးလႄႈၶူဝ်ၼၢင်းၾႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း ဢမ်ႇပၢႆႈၸွမ်းပိူၼ်ႈၵေႃႈလႆႈထုၵ်ႇႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ဢမ်ႇပၼ် ၵႂႃႇႁဵတ်းႁႆႈ ႁဵတ်းသူၼ်တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ဝူင်ႈ။ၵွပ်ႈပဵၼ်ၽွင်းၶၢဝ်း လွင်း/ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇလႄႈလွင်ႈၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတေႉတေႉ။
ၼမ်ႉမၼႆႉပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ဢွၵ်ႇထၢၼ်ႇယႂ်ႇၼမ်တီႈၼိုင်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။မိူဝ်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉ တႄႉ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၶဝ်ၶုတ်းၵမ်းသိုဝ်ႈၵူၺ်းၵႃႈတင်ႈတႄႇပီ 2004 မႃးမီးၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄးဢၼ်တင်ႈ ဝႆႉတီႈ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်း တလေး) လႆႈႁူမ်ႈပုၼ်ႈၵၼ်တင်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၾၢႆႇၶုတ်းမိူင်ႁႄႈမၢၼ်ႈမၢႆ 3 သေ ပဵၼ်တူဝ်ပဵၼ်တိၼ်ႇတႃႇ ၶုတ်း ထၢၼ်ႇ ယႂ်ႇလူင်မႃးဢၼ်ၼိုင်ႈ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉဢွၼ်လၢမ်းဝႃႈမီးရူတ်ႊၵႃး ယႂ်ႇလူင်ၼပ်ႉပၢၵ်ႇလမ်းမၼ်းတေႃႉဢဝ် ထၢၼ်ႇ လိၵ်ႊၼၢႆႊလုၵ်ႉဢဝ်တီႈလုၵ်းထၢင်ထၢၼ်ႇသေသူင်ႇၸူးၶွမ်ႊ ပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄးႁူင်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလိၼ်ယၢင်/ ပုၼ် (ၽိလတ်ႉမြေႇ) လႄႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈတိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇၵူႈဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈတီႈလိၼ်တီႈသူၼ်ဝၢၼ်ႈႁႆႈၼႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလုၵွႆထူပ်းၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၶီႈ လိၼ်ၶူၺ်လိၼ်ထူမ်သိူဝ်ႇဢိုတ်းတၼ်၊ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်၊လူမ်းဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉပိူင်လူင်မၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးလႄႈဝၢၼ်ႈလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ပဵၵ်ႉသမ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်း၊သၢၼ် ၶတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇယူႇၵေႃႈၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄးၼႆႉတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇမၼ်းယူႇ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 01/04/2016 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်တီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼမ်ႉမသေတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵိုတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၾႃၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 17/05/2016 ၼၼ်ႉပိူဝ်ႈတႃႇတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းလွင်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶၢင်းပွင်ႉတုၵ်းယွၼ်းၼႆၼၼ်ႉသေၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၵမ်ႈၽွင်ႈလုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး (ႁၢင်ႇယၢၼ် 100 ၵီႊလူဝ်ႊ မဵတ်ႊၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်း)သေၶီႇရူတ်ႊၵႃးပိူဝ်ႈတႃႇမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းထတ်းသၢင်ပိုၼ်ႉတီႈၶုတ်းထၢၼ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉမ၊ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းငဝ်ႈငုၼ်းဝႆၢးဝၼ်း။ဝႆၢးၼၼ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း ထိုင်ဝၼ်းထိ 18/05/2016 မႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၶဝ်ယိူင်း ၸူးတပ်ႉပၢင်သဝ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးသၢမ်ပၢင်သဝ်းဢၼ်မီးယူႇတၢင်းၸၢၼ်းၼမ်ႉမပဵၵ်ႉသမ်ႉ SSPP/SSA ပဵၼ်ၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းသေမီး ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵိုတ်းယိုဝ်းၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈဝႆႉမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈလဵဝ်တပ်ႉပၢင် သဝ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈ တႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေတဵၵ်းလိုပ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉမဢၼ်တိုၼ်းပဵၼ် ၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်မႃးၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီ/လၢႆပီလၢႆပၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ်ၵၢၼ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးၼႆႉယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင်မၼ်းတိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈပဵၼ်ပိူဝ်ႈ တႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇ လူမ်ႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈလဵဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈပျီႇတုၸိတ်ႉၶဝ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁူမ်ႈပႃးတင်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းဢၼ်တေႃႉသူင်ႇထၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇ ၼၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇလႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉမွၵ်ႈၼိုင်ႈဝူင်ႈ/ပၢတ်ႈၵူၺ်းၵႃႈၶိုၼ်းတႄႇၶုတ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 27/05/2016 ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်း ဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇႁႆႈၵႂႃႇသူၼ်ၵႂႃႇၼႃးၶဝ် ၼၼ်ႉယူႇၵေႃႈယဝ်ႉ။ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ယင်းလႆႈ ႁၼ်ရူတ်ႊၵႃး ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ၸွႆႈတေႃႉသူင်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတေႃႉၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶဝ်သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶွင်လၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယူႇ။
ၵွပ်ႈၼၼ်ၵၢၼ်ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးၼႆႉယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင်မၼ်းတိုၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈပဵၼ်ပိူဝ်ႈ တႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇ လူမ်ႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈလဵဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈပျီႇတုၸိတ်ႉၶဝ်ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵုမ်းၵမ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁူမ်ႈပႃးတင်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းဢၼ်တေႃႉသူင်ႇထၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇ ၼၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းထၢၼ်ႇလႆႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉမွၵ်ႈၼိုင်ႈဝူင်ႈ/ပၢတ်ႈၵူၺ်းၵႃႈၶိုၼ်းတႄႇၶုတ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 27/05/2016 ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်း ဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵႂႃႇႁႆႈၵႂႃႇသူၼ်ၵႂႃႇၼႃးၶဝ် ၼၼ်ႉယူႇၵေႃႈယဝ်ႉ။ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ယင်းလႆႈ ႁၼ်ရူတ်ႊၵႃး ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်ၸွႆႈတေႃႉသူင်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတေႃႉၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶဝ်သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶွင်လၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယူႇ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၼႂ်းၼမ်ႉမၼႆႉတိုၼ်းပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်/သၢၵ်ႈသေႇဝႃႈၶူင်းၵၢၼ်ယႃႉ ၶူဝ်းတိုၼ်းသ ၽႃဝၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉတိုၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်သူၼ်းၾႆးႁႂ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သေၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်း မိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇသဝ်းၶဝ်ယွၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈတိုၼ်းသၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းလႄႈလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းယူႇ။ႁဝ်းၶႃႈသိုပ်ႇတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း၊လွင်ႈ သိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်း လႄႈ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း/ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ပွႆႇ ၽႃႈပႅတ်ႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်း ၽိတ်းဢမ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉသုတ်းဝႆၢးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈတုၵ်းယွၼ်းတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈထႅင်ႈပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈၶူင်းၵၢၼ် ယႃႉၶူဝ်း တိုၼ်း သၽႃဝၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။ၶူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသင်ဝႃႈမီးၾႅတ်ႊၻိူဝ်ႊရိူဝ်ႊ ငမ်း ယဵၼ်ၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းထုၵ်ႇတီႈ မႅၼ်ႈတၢင်းယဝ်ႉသေၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီး သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်း တတ်းၸွမ်း ၼႂ်းလွင်ႈ တေယႃႉၶူဝ်းတိုၼ်းသၽႃဝၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ယူႇသဝ်းယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇထုၵ်ႇ လႆႈၶႆႈၸႂ်ၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း
မၢႆတွင်း– မၢင်တီႈမၢင်တွၼ်ႈလႆႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈပွမ်လႄႈၶိူင်ႈမၢႆ “ “ ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူလိုင်ႇလႄႈဢႃႉၺႃးယိုဝ်းတၢႆတီႈသူၼ်ႁႆႈမၼ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 9:00 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်းဢႃယု 34 ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းတၢႆၼႂ်းသူၼ်ႁႆႈ မၼ်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆး။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈၸၢႆးမူၺ်း ဢၼ်ယူႇ ႁိမ်းၸမ်သူၼ်ၵၼ်ႁၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈႁွင်ႉသႂ်ႇၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်းသေၽွင်းမၼ်းဢမ်ႇတွပ်ႇ သင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇမၼ်းတၢႆ။ ၸၢႆးမူၺ်းလႆႈႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်းလူမ်ႉ ၼွၼ်း ၼိူဝ်လိၼ်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁိမ်းသူၼ်မၼ်းသေ မၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ၵူဝ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈလႄႈလႅၼ်ႈပၢႆႈမႅပ်း သိုၵ်း မၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႆၢးမၼ်းပၢႆႈမႅပ်းသေႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉၶိုၼ်းႁတ်းဢွၵ်ႇ မႃးၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆး ဢၢင်ႈၵႂႃႇ တူၺ်းၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇႁၼ်ယဝ်ႉ။ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ယင်းပႆႇမီး ၽႂ်လႂ်ထူပ်းႁၼ်ၶၢပ်ႈ တူဝ်တၢႆမၼ်းၸႆၢးဝႃႈၵႂႃႇမီးတီႈလႂ်။
ၵူၼ်းၶီႇရူတ်ႊၶိူင်ႈၺႃးယိုဝ်းသေပေႃႉထုပ်ႉထိုင်တႆၢ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 11:00 မူင်းပွတ်းၼႂ်ၼၼ်ႉၸၢႆးသေႃးလိင်ႇဢႃယု 25 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်တိုဝ်ႉၶီႇရူတ်ႊ ၶိူင်ႈ ၽၢတ်ႈဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆးသေၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းသႂ်ႇမၼ်းၸႆၢးၼႂ်းဝၢၼ်ႈ။မၼ်းၸၢႆးလူမ်ႉတူၵ်းရူတ်ႊ မၼ်းပႃႈၼႃႈႁိူၼ်း ၸၢႆးသိုဝ်ႉ ၼၢင်းလီ ဢၼ်မီးႁၢင်ဝၢၼ်ႈသေ ႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ပေႃႉထုပ်ႉႁူဝ် မၼ်းၸၢႆးလႆၢလႆၢၵမ်းယဝ်ႉ ႁႅမ် မၼ်းတၢႆ။ ယင်းႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၵ်ႉဢဝ်ငိုၼ်းတီႈတူဝ်မၼ်းၸၢႆးယူႇ။ ပီႈၼွင်ႉၸၢႆးသေႃးလိင်ႇ တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးပႃးငိုၼ်းၸပ်းတူဝ် 600,000 ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ႁၼ်တၢမ် တႃလိူင်ႈၼႆႉထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼႂ်း ဝၢၼ်ႈ “လုင်းၵေႃး“ ဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆး။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ “လုင်းၵေႃး“ တႄႉပႆႇပၢႆႈၽွင်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 50 တေၽႅဝ်မႃးၼႂ်းဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆး ၼႂ်းဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၼၼ်ႉ။ မၼ်းၵေႃႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်း ပေႃႉထုပ်ႉ လႄႈမတ်ႉဝႆႉတႂ်ႈလၢင်ႈႁိူၼ်း လုင်းသူၺ်ႇၶမ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈႁၼ်ၸၢႆးသေႃးလိင်ႇ ၺႃးယိုဝ်းၽွင်း တိုၵ်ႉၶီႇရူတ်ႊ ၶိူင်ႈလႄႈလွင်ႈလႆႈ ၺႃးပေႃႉထုပ်ႉထိုင်တၢႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း။ ဝႆၢးၼၼ်ႉယဝ်ႉ “လုင်းၵေႃး” ၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇၶိုၼ်းသေ မၼ်း ပႆၢႈပႆတိၼ်ၵႂႃႇသေႃႉႁူမ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၶေႃၵျွင်းၶမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆၸၢႆးသေႃးလိင်ႇတႄႉၵိုတ်းဝႆႉ ၼိူဝ် သဵၼ်ႈ တၢင်းလၢႆလၢႆဝၼ်းယူႇ ၵွပ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵေႃႉလႂ် ႁတ်း ၵႂႃႇလုမ်း လႃး။ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 21/05/2016 ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းသီႇ ပေႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁူမ်ႈတင်း ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ်ႁေႃႈ ရူတ်ႊၽၢတ်ႈတၢင်းဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆးမႃးပိူဝ်ႈတႃႇမိူဝ်း တေႃႉၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼမ်ႉမ ၼၼ်ႉထူပ်း ႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ မၼ်း ၸၢႆးမီးၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း သေသမ်ႉပေႃးၼဝ်ႈယဝ်ႉ။
လိုၼ်းသုတ်းထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 22/05/2016 ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆးလုင်းဢေးၸင်ႇႁႃၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူးမီမႃးၸွႆႈယူၵ်ႉ ဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆမၼ်းၵႂႃႇၾင်ၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပူႇၵႄႇဢၼ်ႁၢႆလၢႆၼၼ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၼၼ်ႉလုင်းဢေႃးဢွင်ႇဢႃယု 51 ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈလူင်ၼမ်ႉမလုၵ်ႉတီႈႁႆႈသူၼ်မၼ်း သေပွၵ်ႈႁိူၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း 7:00 ၵၢင်ၼႂ်၊မၼ်းမိူဝ်းႁူပ်ႉသႂ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈတီႈႁူဝ်လွႆပဵင်းသၢႆး။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶူၼ်ႉသွၵ်ႈႁႃၸွမ်းတူဝ် မၼ်း သေထူပ်းႁၼ်ၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈတီႈတူဝ်မၼ်းလႄႈၼႄးမၼ်းဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢဝ်ၶၢဝ်ႇပၼ်သိုၵ်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။ဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉၵေႃႈၺႃးတိၺွပ်းမိူၼ်ၵၼ်သေႁၼ်မၼ်းၺႃးၵုမ်းၶင်ယူႇ ဝႆႉၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်လႄႈလႆႈႁၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈၶဝ်ဢဝ်မၼ်းၵႂႃႇၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတၢင်းၼႃးတေႃ။မၼ်းယင်း တိုၵ်ႉႁၢႆလၢႆဝႆႉထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်းဝူင်ႈ၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉဢဝ်ႁဵတ်းႁူဝ်ႉၶႄတူဝ်ၶဝ်ပႃး
ၸၢႆးလူႇဢႃယု 25 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃးဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးယူႇတီႈၼႂ်းသူၼ် ႁႆႈ မၼ်းသေမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၶၢဝ်းယၢမ်း 3:00 ဝႆၢးဝၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈထူပ်းႁၼ်မၼ်းတီႈၼၼ်ႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၼႄးဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်သိုၵ်းတႆးၼႆသေဢဝ်တူဝ်မၼ်းၸၢႆးသူင်ႇၵႂႃႇၸူးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 291 ဢၼ်ဢဝ်မၼ်းၵႂႃႇ ၸွမ်း ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း၊ မၢင်ပွၵ်ႈၸႂ်ႉမၼ်းၸၢႆးၼမ်းတၢင်း ၶဝ် ၵႂႃႇမိူၼ် ၼင်ႇ ဢဝ်ႁဵတ်းႁူဝ်ႉၶႄတူဝ်ပၼ်ၶဝ်။ ဝၼ်းထိ 22/05/2016 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းဢဝ်မၼ်းသူင်ႇၵႂႃႇတီႈတပ်ႉမၢၼ်ႈၼမ်ႉပွင်ႈ (တၢင်းႁွင်ႇၼမ်ႉမ)သေၸင်ႇႁႃပွႆႇ ၶိုၼ်းမိူဝ်ႈဝၼ်း ထိ 07/07/2016 ဝၢႆးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈၽွင်းတႅၼ်း/ တႅၼ်းၽွင်း ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ်သီႇပေႃႉဢွၼ် ၵၼ်တၢင်ႇယိုၼ်ႈလိူင်ႈ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃးၺႃးပေႃႉထုပ်ႉလိူဝ်ႁႅင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသၢႆတႃၶၢဝ်းယၢဝ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၼၼ်ႉ “ၸၢႆးၵေႃး“ဢႃယု 30 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းဢဝ်တီႈ သူၼ်ႁႆႈမၼ်း။မၼ်းၸၢႆး ၺႃးမတ်ႉဝႆႉ၊ဢဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်သေလႆႈၼွၼ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇၸွမ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းၼိုင်ႈ။မၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇလႆႈ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉသင်။ထိုင်ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃးၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆၢးဝၼ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸင်ႇပွႆႇမၼ်းသေမၼ်းၵေႃႈ လႆႈမႃးၼွၼ်း ၼႂ်းထဵင်မၼ်း၊ဝႆၢးၼၼ်ႉၶိုၼ်းႁႃတၢင်းပွၵ်ႈႁိူၼ်း။ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းလႆႈထူပ်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ပဵင်း သၢႆး။သိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 4-5 ၵေႃႉတဵၵ်း ၸႂ်ႉမၼ်းၶုပ်ႉၼွၼ်းလူင်းတႂ်ႈလိၼ်သေဢဝ်ၶွၼ်ႉႁူဝ်ႉပေႃႉမၼ်း။ၶဝ်ပေႃႉထုပ်ႉ မၼ်း တင်ႈတႄႇၶႃထိုင်ႁူဝ်ႁူဝ်ထိုင်ၶႃႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈတူၵ်းယၢင်ဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းႁူလႄႈတႃၾၢႆႇၶႂႃမၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထၢမ်မၼ်း ဝႃႈလုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃးၼႆၸိူဝ်းၼႆႉသေၽိူဝ်ႇမၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၼႆ ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇပွႆႇမၼ်း၊သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈႁဝ်းပေႃႉၵူၼ်းၽိတ်းယဝ်ႉၼႆ။ၵမ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းဢဝ်မၼ်း ပွႆႇမႃးၸွမ်းၵႃး ဢၼ် ၽၢတ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းသေၸဝ်ႈၵႃးၼၼ်ႉၶိုၼ်းဢဝ်မၼ်းမိူဝ်းသူင်ႇထိုင်ႁိူၼ်း။မၼ်းလႆႈယူတ်းယႃတူဝ် လႄႈႁွႆးၸဵပ်းသေသၢႆတႃမၼ်းတႄႉဢမ်ႇၶိုၼ်းလီမိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းမတ်ႉဝႆႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈဝၼ်း
ဝၼ်းထိ 19/05/2016 “ၸၢႆးပုၼ်း“ ဢႃယု 42 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးၼၼ်းၵႂႃႇတူၵ်းလိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇတၢမ်ႁိတ်ႈႁွႆးၾိင်ႈထုင်းတီႈ ဝၢၼ်ႈပၢင်ငႃး။မၼ်းၸၢႆးၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေထိုင်ၵၢင်ၼႂ်ၽွင်း 6:00 မႃးမၼ်း ၸၢႆးပႆလဵၼ်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းမွၵ်ႈပၢၵ်ႇပၢႆသမ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈထူပ်း ႁၼ်မၼ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉထၢမ် မၼ်းဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇလႂ်မူတ်း။မၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ မူတ်းယဝ်ႉ၊သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်း ထၢမ်မၼ်းထႅင်ႈဝႃႈၵွပ်ႈသင်မႂ်းဢမ်ႇပၢႆႈ။မၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈၶႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထမ်းမတႃး(ယူဝ်းယူဝ်း)ၵူၺ်းၼႆ၊ဝႆၢးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉမၼ်းၼွၼ်း ၼိူဝ်လိၼ်သေမတ်ႉမိုဝ်းမၼ်းပေလင်။သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်မၼ်းၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၸွမ်းၶဝ် သေ လႆႈၼွၼ်း ယူႇၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 4 ၶိုၼ်း 5 ဝၼ်း၊ လႆႈၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆးၶၢဝ်၊ပၢင်ငႃး၊ၵွင်းမၢၵ်ႇမူင်ႈလႄႈၼႃးၼိဝ်ႉလၵ်းတႅင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉၵိုတ်းၶၢင်ႉ ၶမ်ယူႇ ၸွမ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉၶဝ်မတ်ႉမၼ်းၸၢႆးဝႆႉတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ။ ၽွင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးယူႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသမ်ႉၶဝ်မတ်ႉမၼ်းဝႆႉတႂ်ႈ လၢင်ႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ။ဝၼ်းထိ 25/05/2016 ၽွင်းၶဝ်ၽႅဝ်ႁွတ်ႈၵႂႃႇတီႈ ဝတ်ႉ/ ၵျွင်း မၢၵ်ႇၶေႃၵျွင်းၶမ်းၼၼ်ႉသမ်ႉမႅၼ်ႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇဝတ်ႉ/ၵျွင်းၼွင်ငိုၼ်းမႃးတီႈဝတ်ႉဝၼ်းၼၼ်ႉသေမၼ်း ၸဝ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်ၶဝ်တိၺွပ်းဝႆႉ၊ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်ၸၢႆးပုၼ်းၵေႃႉ လဵဝ်ၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/05/2016 ၼၼ်ႉ “ၸၢႆးလၢဝ်“ ဢႃယု 40 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလွႆငိုၼ်း (မိူင်းယႆ) မီးယူႇဝႆႉတီႈသူၼ်ႁႆႈမႄႈမၼ်း တီႈ ဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆးၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈၶဝ်ႈမႃးတိၺွပ်းမၼ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢဝ်မၼ်းၸၢႆး ၵႂႃႇတၢင်း ဝၢၼ်ႈပၢင်ငႃး၊ မတ်ႉ မိုဝ်းမၼ်းသေဢဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ်ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်း ၼၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းထိ 25/05/2016 ၸွမ်း “ၸႆၢးပုၼ်း” (ဢၼ်လၢတ်ႈၼႄပႃႈၼိူဝ်)။ “ၸၢႆးလၢဝ်“ ၼႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပွႆႇၸွမ်း “ၸႆၢးပုၼ်း”တီႈမၢၵ်ႇၶေႃၵျွင်းၶမ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႆၢးၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇၼႃးတေႃသေ မၼ်းၸၢႆးလၵ်ႉပၢႆႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈတီႈၼၼ်ႈ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိမတ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသီႇၵေႃႉယဝ်ႉတဵၵ်းၸႂ်ႉႁၢပ်ႇၶျေႃး
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃးသီႇၵေႃႉသၢမ်ဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉမၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉတေႃႉၶဝ်ႈပၼ်ၶဝ်ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၸွမ်းသိုၵ်းတႆး။ၸိူဝ်းၶဝ်ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၶင်ဝႆႉၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝူင်ႈ/ပၢတ်ႈ။ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတၢမ် ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ-
- ဝၼ်းထိ 18/05/2016 “ၸၢႆးၸၢႆး“ ဢႃယု 21 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၶီႇရူတ်ႊၶိူင်ႈသေၵႂႃႇသူင်ႇလုၵ်ႈလဵင်ႉ/ ၵူၼ်း ႁဵတ်း ၵၢၼ်မၼ်းတီႈသူၼ်ႁႆႈမၼ်းသေၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း 7:00 ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈမွၵ်ႈ 70 ဢၼ်ယူႇၸမ် ဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးၸႂ်ႉမၼ်းၵိုတ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸႅတ်ႈထၢမ်မၼ်းလွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယူႇတီႈလႂ်မီးတီႈလႂ်လႄႈၸွင်ႇသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းသိုၵ်းလွႆ/တဢၢင်းၸိူဝ်း ၼႆႉ။ၽွင်းၶဝ်တိုၵ်ႉၸႅတ်ႈထၢမ်မၼ်း ယူႇၼၼ်ႉမီးရူတ်ႊၵႃးတေႃႉတၢင်ႇသွင်လမ်းႁေႃႈယူႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈ တၢင်း ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆၶဝ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တႄႇဢဝ် ၵွင်ႈယိုဝ်းလႄႈဢဝ်မၢၵ်ႇဝိုတ်ႉသႂ်ႇရူတ်ႊ ၵႃး ၼၼ်ႉယူႇ။ရူတ်ႊၵႃးၼၼ်ႉလမ်းၼိုင်ႈတိူဝ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇၼႃႈ လႄႈ ၽၵ်းတူတၢင်းၼႃႈမၼ်း။ၽွင်းၼၼ်ႉ မီး ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၶီႇရူတ်ႊၶိူင်ႈၸွမ်းတၢင်းထႅင်ႈ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈယိုဝ်းသႂ်ႇၶဝ် ထႅင်ႈၵူၺ်းၵႃႈၵၢမ်ႇလီ လႄႈဢမ်ႇတိူဝ်ႉၺႃးၶဝ်။
ဝႆၢးၶဝ်ၸႅတ်ႈထၢမ်ၸၢႆးၸၢႆးယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမတ်ႉမိုဝ်းမၼ်းၸၢႆးသေတဵၵ်းၸႂ်ႉမၼ်းၸၢႆးတေႃႉထူင်ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇ ၸွမ်း ၶဝ် ၼႂ်းထိူၼ်ႇတေႃႇထိုင်ၼႃးတေႃ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇမၼ်းၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉဝၢႆးဝၼ်း။ၽွင်း ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ် တၢင်းၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်းမႅင်းမီႈၶဝ်သေပွႆႇမၢၵ်ႇၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယူႇ။
- ၽွင်းၵၢင်ၼႂ်ဝၼ်းထိ 18/05/2016 ၼၼ်ႉ “ၸၢႆးလႃႉ” ဢႃယု 30 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလူင်ၶီႇရူတ်ႊၶိူင်ႈသေဢၢင်ႈၵႂႃႇထူပ်း မေးၼၢင်းမၼ်းၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉၼၢဝ်ဝႆႉသေလႆႈႁူပ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈၸႂ်ႉမၼ်းၵိုတ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မတ်ႉမိုဝ်းမၼ်း၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉတေႃႉတဵင်ႇပၼ်ထူင်ၶဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းၸၢႆးၸၢႆး (တၢင်းၼိူဝ်)။ဝႆၢး ၼၼ်ႉၶဝ်ၶိုၼ်းပွႆႇမၼ်းၸၢႆး။
- ဝၼ်းထိ 19/05/2016 “ၸၢႆးမူးလိင်ႇ“ ဢႃယု 20 လုၵ်ႉတီႈသူၼ်ႁႆႈမၼ်းသေပွၵ်ႈႁိူၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈၼႃး ၵုၼ်ၶၢဝ်း ယၢမ်း 4:00 မူင်းဝႆၢးဝၼ်းမၼ်းၸၢႆးလႆႈႁူပ်ႉၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈမွၵ်ႈ 50။သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၼႄး မၼ်းၸၢႆးဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းတႆးၼႆသေၸႅတ်ႈထၢမ်လွင်ႈသိုၵ်းတႆး။သိုၵ်းမၢၼ်ႈမတ်ႉမၼ်းသေဢဝ် ၵႂႃႇၸွမ်းၶဝ် တီႈၼႃးတေႃတႃႇ ၶၢဝ်း တၢင်း 7 ဝၼ်း 7 ၶိုၼ်း။ဝႆၢးၼၼ်ႉၶဝ်ၶိုၼ်းဢဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇၼႂ်း ထိူၼ်ႇႁိမ်းႁွမ်းပၢင်ငႃးတီႈဢၼ်မၼ်းလႆႈၺႃး မတ်ႉ ဝႆႉ တႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉၶိုၼ်းၼိုင်ႈ။ဝႆၢးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တဵၵ်းၸႂ်ႉမၼ်းတေႃႉတဵင်ႇၶဝ်ႈ ၶဝ်ၵႂႃႇတီႈမၢၵ်ႇၶေႃၵျွင်းၶမ်းသေၺႃးမတ်ႉဝႆႉတႂ်ႈလၢင်ႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ 6 ၶိုၼ်း 6 ဝၼ်း။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇမၼ်းၸၢႆးဝၼ်းထိ 02/06/2016။
- ဝၼ်းထိ 19/05/2016 “ၸၢႆးတိ“ ဢႃယု 40 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၼူၺ်းၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈတီႈၼႃး ၵုၼ် တိၺွပ်း၊ပၢပ်းၵႅမ်ႈ၊မတ်ႉဝႆႉသေဢဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇတီႈပၢင်ငႃး။သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉမၼ်းတေႃႉတဵင်ႇ ထူင်ၶဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇၸွမ်း ႁိမ်း ႁွမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတေႃ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇမၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းဝၼ်းထိ 02/06/2016။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၼႃး ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵုမ်းၶင်ယွၼ်ႉႁွႆးဢၢတ်းမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ၊ ၺႃးပိတ်ႉလႄႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁၢပ်ႇၶျေႃး
”ၸၢႆးသု” ဢႃယု 40 ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတေႃၸၢဝ်းၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးႁွႆးဢၢတ်းတီႈၶႅၼ်မၼ်း ယွၼ်ႉဝႃႈမိူဝ်ႈ လဵၵ်ႉၽွင်း ဢႃယု လႆႈၸဵတ်း ပီၼၼ်ႉၶႅၼ်မၼ်းၸၢႆးၺႃးၶိူင်ႈဢိတ်ႇဢွႆႈၶိုတ်ႈသႂ်ႇ။ မၼ်းၸၢႆးပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၵႂႃႇသေႃႉႁူမ်ႈပိုင်ႈ ၽူၺ်းၸွမ်း ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈ တီႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းပူဝ်းတေႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18/05/2016ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22/05/2016 ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉမၼ်းၸၢႆးၶိုၼ်းၸွမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉပွၵ်ႈမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်းသေထူပ်း ၺႃးသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈတီႈပၢင်ငႃး။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈၸႅတ်ႈထၢမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉၼႆႉသေၵုမ်းၶင်ၶဝ်ဝႆႉတီႈပၢင်ငႃး ၶိုၼ်းၼိုင်ႈၸွမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပႅတ်ႇၵေႃႉၸိူဝ်းၺႃးၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉၼၼ်ႉ။ဝႆၢးၼၼ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇ ပၼ်ၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်းလိူဝ်သေၸၢႆးသုၵွပ်ႈဝႃႈၶဝ်ႁၼ်မႅၼ်ႈႁွႆးဢၢတ်းမၼ်းတီႈၶႅၼ်မၼ်းသေတဵၵ်းၼႄး မၼ်းဝႃႈမၼ်းပဵၼ်သိုၵ်းတႆးယွၼ်ႉမီးႁွႆးဢၢတ်းၼႆယဝ်ႉ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈထၢမ်မၼ်းလၢႆလၢႆၵမ်းတင်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈသေထၢမ်ထိုင်ဝႃႈသူဢဝ်ၵွင်ႈသူသိမ်းဝႆႉတီႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေလွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႃႈတေဢဝ်မိတ်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼႆၢယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းၸၢႆးသမ်ႉဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်/ဢမ်ႇပွင်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလီလီ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈတဵၵ်းၸႂ်ႉမၼ်းၶုပ်ႉၶဝ်ႇ လူင်းၼိူဝ် လိၼ်၊မတ်းမိုဝ်းမၼ်းပေလင်သေပိတ်ႉပၼ်ႁူဝ်မၼ်းၸၢႆးတေႃႇမၼ်းၸၢႆး ပေႃႉလူမ်ႉ ထူလိၼ်လူင်ၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၶင်မၼ်းၸၢႆးဝႆႉၶိုၼ်းၼိုင်ႈသေၶိုၼ်းတဵၵ်းၸႂ်ႉမၼ်းၸၢႆးတေႃႉတဵင်ႇပၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ်ၵႂႃႇတေႃႇထိုင် ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၶေႃ။ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၶေႃယဝ်ႉၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းဢဝ်မၼ်းၸၢႆးမတ်ႉဝႆႉတႂ်ႈလၢင်ႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈတေႃႇထိုင်ဝၼ်းထိ 02/06/2016သေၸင်ႇၶိုၼ်း ပွႆႇ မၼ်းၸၢႆးဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ႇၸၢႆးဢႃယု 16 လႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈဢႃယု 55 ၽူႈယႂ်ႇဝၢၼ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႃႉထုပ်ႉတိၺွပ်းဝႆၢးႁၼ်မႅၼ်ႈၽိုၼ် မႅၵ်ႊၵၸိၼ်ႊ SSPP
ဝၼ်းထိ 27/05/2016 သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉဢွၵ်ႇၵူတ်ႇထတ်းပိုၼ်ႉတီႈႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးသေၶဝ်ႈမိူဝ်း ၼႂ်း ႁိူၼ်းၼၢႆးဢိင်ႇဢွၼ်ႇယဝ်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈလၢၼ်ၸၢႆးမၼ်းဢႃယု 16 ၸၢႆးပႃႉတီႈၼၼ်ႈ။ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၼ်မႅၼ်ႈပပ်ႉမႅၵ်ႊၵ ၸိၼ်ႊဢၼ် SSPP/SSA ၶဝ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇမီးယူႇဝႆႉၸွမ်းမၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉၶဝ်ၸႅတ်ႈထၢမ် ၸၢႆးပႃႉၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈမၼ်းဢဝ် ပပ်ႉၼၼ်ႉတီႈလႂ်မႃးသေ ပေႃႉႁႅမ်၊မတ်ႉမၼ်းယဝ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇၸူးတၢင်ႇႁိူၼ်း၊ႁွင်ႉဢဝ်ႁူဝ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈပူႇမိူင်းႁႂ်ႈ ထၢမ် မၼ်းၸၢႆး ၵဵဝ်ႇၵပ်းပပ်ႉမႅၵ်ႊၵၸိၼ်ႊ။သိုၵ်းၶဝ်ပၢပ်းၵႅမ်ႈပူႇမိူင်းလႄႈဢဝ်တိၼ်ထိုပ်ႈဢူၵ်းမၼ်း။မၼ်းလႄႈၸၢႆးပႃႉၺႃးမတ်ႉ ဝႆႉတႂ်ႈလၢင်ႈႁိူၼ်း ၶိုၼ်းၼိုင်ႈ။ထိုင်ၵၢင်ၼႂ်မိူင်း လႅင်းမႃးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈလႄႈသင်ၶၸဝ်ႈတူၼ်ၼိုင်ႈမႃးတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈပွႆႇ ပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သပ်းၸႅင်ႈၼႄဝႃႈပပ်ႉမႅၵ်ႊၵၸိၼ်ႊ ၼၼ်ႉပဵၼ်ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၶဝ် ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၸႅၵ်ႇ ပၼ် ၽွင်းၶဝ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆလၢႆပီၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ဝႆၢးၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသွင် ၵေႃႉၼၼ်ႉသေလၢတ်ႈဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလူဢၢၼ်ႇပပ်ႉမႅၵ်ႊၵၸိၼ်ႊၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ယိုဝ်းၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်း
ဝၼ်းထိ 20/05/2016 ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း 11 ပွတ်းၼႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်မၢၵ်ႇ 60 mm ယိုဝ်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးသွင် တၢင်း။ၶဝ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သၢမ်လုၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းႁႆႈသူၼ်ၼႃးတီႈဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉမီး ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႇလီ လႄႈဢမ်ႇမီး ၽႂ်လႂ်မၢတ်ႇၸဵပ်းသင်။လိူဝ်ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ယိုဝ်းၵႂႃႇတၢင်းဝတ်ႉ/ၵျွင်း ၼမ်ႉမ ထႅင်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈသေမၢၵ်ႇ လူင်တူၵ်းယၢၼ်ဝတ်ႉမွၵ်ႈ 300 ထတ်းၵူၺ်း၊တီႈဝတ်ႉၼမ်ႉမၼႆႉမီးၸဝ်ႈသၢင်ႇ လႄႈၸဝ်ႈၸၢင်းၶဝ် 140 တူၼ်ပႆၢယူႇသဝ်း။သြႃႇၸဝ်ႈ ၼင်ႈဝတ်ႉ/ၵျွင်းလႄႈၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ် ၵၼ်ပၢႆႈၽေးၵႂႃႇသေႃႉႁူမ်ႈၼႂ်းသီႇပေႃႉမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈယႃႉၵွႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆ–ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းထၢၼ်ႇၶဝ်သမ်ႉၸွႆႈ
ဝႆၢးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတေႃ၊တိုင်းႁႆးလႄႈၶူဝ်ၼၢင်းၾႃႉဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ယႃႉလႅဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈၵူႈႁိူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၵိၼ်လႆႈလႄႈမီးၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ဢဝ်သေ ထူင်ၶဝ်ႈလႄႈထူင် တၢင်ႇၸိူဝ်ႉ တၢင်ႇပိူင်ၵေႃႈယႃႉလႅဝ်ယဝ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဝႆႉမၢၵ်ႇမၢၵ်ႇမိူဝ်မိူဝ်။ရူတ်ႊၶိူင်ႈ ၵေႃႈယႃႉလႅဝ်ဢမ်ႇၼၼ်ၽဝ်ပႅတ်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 21/05/2016 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၼ်ရူတ်ႊတေႃႉသူင်ႇၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄးၶဝ်တေႃႉတၢင်ႇၶူဝ်းၶွင်ဢၼ် သွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတေႃ (ႁူမ်ႈပႃးၶႅပ်းႁႅင်းထၢတ်ႈသၢႆလႅတ်ႇ) ၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈၼႃးၼၼ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉမ။ၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉတေႃႉၵႂႃႇဝႆႉတီႈၼၼ်ႈသေဝႆၢးၼၼ်ႉၸုမ်းပျီႇတုၸိတ်ႉမၢၼ်ႈပၢင်ႇၶဝ် သမ်ႉသိုပ်ႇတေႃႉဢဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ။
ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈပၢင်သဝ်းၶဝ်ၼႂ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၼမ်ႉမ။ၶဝ်ၶႂ်ႈဢဝ်သင် ၵိၼ်ၵေႃႈဢဝ် ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းသၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၶႆႈၼႄဝႃႈ“မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉယူႇ ဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်း။သိုၵ်း မၢၼ်ႈၼွၼ်းတီႈႁိူၼ်းၶႃႈ 22 ၵေႃႉတႃႇသၢမ်ၶိုၼ်း။ၶဝ်ဢဝ်ၶဝ်ႈ၊ၵိူဝ်၊ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉတူမ်ႈႁုင်တႃႇၶဝ်ၵိၼ်။ၵၢမ်ႇလီ လႄႈ ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းသၢဝ်ယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ။ၵွပ်ႈဝႃႈၶဝ်ဢွၼ် ၵၼ်ပၢႆႈၽွင်းသဵင်ၵွင်ႈတႄႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉ”ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်လႄႈၸိူဝ်းယႃႉလုၵွႆၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတေႃ
ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်လႄႈၸိူဝ်းယႃႉလုၵွႆၼႂ်းဝၢၼ်ႈတိုင်းႁႆး
တွင်ႈထၢမ်
ၸၢႆးႁေႃသႅင် +66: (0) 62- 941-9600 (ဢင်းၵိတ်း၊တႆး)
ၸၢႆးၶိုၼ်းမႂ်ႇ +66: (0) 94-638-6759 (ဢင်းၵိတ်း၊မၢၼ်ႈ)
PDF files:


text:
မႆႉႁုင်းလူင်ႁိမ်းဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ
တီႈႁိမ်းဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈ တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်ၼၼ်ႉ မီးမႆႉႁုင်းလူင်တူၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ မီးတီႈတၢင်းၽႄသီႇသဵၼ်ႈ၊ ၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇ ပွင်ႇထိုင်ဝၢၼ်ႈသၢမ်သၼ် လွႆၶူး မၢၵ်ႇၶီႈၼူ၊ ၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ပွင်ႇႁွတ်းဝၢၼ်းၼ်ႂးလိုင်း ထိုင်ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး တၢင်းၵႂႃႇပၢင်လူင်ၵေႃႈၸ်ႂႈ၊ ၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ထိုင်ဝၢၼ်ႈသၼဵၼ်း လႄႈပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁမ်ႉလီဢိတ်းၼိုင်ႈ တႃႇၵႂႃႇပၢင်လူင်၊ ၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်း ထိုင်ၵျွင်းၼႃးၸိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးတဵတ်ႇ သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ ထိုင်ၽွင်းသႅင် လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ (မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇတႄႉ ယင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလုၵ်ႉလၢႆးၶႃႈၵႂႃႇမၼ်းတလေး) – – –


text:
သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း (မၢၼ်ႈ: ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့) ၼႆ့ မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်းတႃႈၼမ်ႉ ဢၼ် ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၸလိၼ်း ႁူပ်ႉၵၼ် ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၸလိၼ်း ယၢၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ (ပီမၢၼ်ႈ 1181-1199) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈ ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ လႄႈ ၸူးၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း (ၵုၼ်ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႉ) ၼႆသေ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီး ၼမ်ႉၸလိၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း ယၢၼ် (2) လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းၽူဝ်ႇယၢမ်း (ယၢၼ်းၽူဝ်ႇၵူင်း) ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ပေႃးလတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆဢၼ်းၼႆ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ထတ်း
တီႈဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈလႆႈဝႆႈသႃ ၽြႃးၵိုၵ်းပိုၼ်း မႁႃႇၸေႇတီႇလႃႉ၊ ၽြႃးၵျွၵ်ႉသိၼ်ႇ၊ ၽြႃးသူးတွင်းပျေႉ လႄႈ ၽြႃးမႁႃႇရမ်ႇသီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလင် ဢၼ်ပဵၼ် တိူၵ်ႈပိတုၵႃႇရႃႇမ လႄႈ တိူၵ်ႈမႁႃႇဝိၸယႃႇရႃႇမ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈတေလႆႈႁၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ တီႈ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်သွၼ်ပၼ် ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ သွင်ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ၊ ၶူၵ်ႉၶဝ်ႈ၊ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃးယဝ်ႉ။ သဝ်ႁိၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ပၵ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1952 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်ႁၢင်ႈမူဝ်ၶၢမ်ႇတႂ်ႈမၼ်းသေ ႁဵတ်းမႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၸၢတ်ႈသႅင်း၊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထတ်း
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် လိၼ်ၼႃးၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်ယိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၽၵ်းမီႇ တီႈသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတႅင် ၸိူဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း လႄႈ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းသေ တၢင်ႇၶၢႆပၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းထတ်း
တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ႁိူၼ်းသေ ၵႂႃႇၸွမ်းလႆႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ တီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၸလိၼ်း၊ လုၵ်ႉဢဝ် တီႈ ၸလိၼ်း၊ တၺွင်ႇ၊ သဵၵ်ႉၽျူႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ် တင်းလူတ်ႉၵႃးသေၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၶႅမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်ထတ်း
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
ၵူၼ်းထူပ်းၽေး သၽႃႇဝၼမ်ႉလူၵ်ႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 9 July 2022 တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် တီႈၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၶဝ်ထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 9 August 2022 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2116 ၼီႈ) ယူႇတီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢႆးမွင်ႇဢေး၊ ၼၢင်းၵိင်ႇ ဢၼ်ယူႇ မိူင်းၵွၵ်ႇ လႄႈ မိူင်းပၢႆး ၸိုင်ႈထႆး လႆႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး သၽႃႇဝ ၼမ်ႉလူၵ်ႈ တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း လဵၵ်းမုင်းႁိူၼ်း 7 ပေႇ တႃႇ 33 ၽႅၼ်ႇ တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်းထႆး 4,700 ဝၢတ်ႇ (သီႇႁဵင်ၸဵတ်းပၢၵ်ႇဝၢတ်ႇ)၊ လႄႈ ၶူဝ်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ မိုဝ်းသွင် 7 တိူၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ် ၸွႆႈထႅမ် ပွၵ်းပူင်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၼမ်လူၵ်ႈၶဝ်လႄႈ ၽူႈထူပ်းၽေးၶဝ်ၵေႃႈ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၶဝ် တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
SHAN FM Radio (21.9.2022)
– SSPP လႄႈ RCSS ယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းၼွင် – လၢႆးၶႃႈ
– ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ၸႄႈဝဵင်း လွႆလႅမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇႁႃႁဵပ်းႁႃၼေႃႇ ၾၢႆႁွင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင်
– ၵူၼ်းမိူင်းထုင့်မိူင်းယေႃ လႃႈသဵဝ်ႈ ၵႂႃႇၼွၼ်းၼႃးသေႁၢႆၵႂႃႇလႆႈလိူၼ်ပၢႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵင် ဢမ်ႇပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း ၵူၼ်းႁိူၼ်းမႆႈၸႂ်
– တပ့်သိုၵ်း KNU ယိုတ်းလႆႈ ပၢင်သဝ်းတပ့်မၢၼ်ႈ တီႈဝဵင်းၵျဵတ့်(ကြိတ်) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေႃ့ၵရဵတ့် မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ
– လူမ်းလႅင့်တၢႆႇၽုၼ်း Nanmadol ပတ့်ထွင်း တီႈမိူင်းၵျပၢၼ်ႇ လူ့တၢႆ 4 ၵေႃ့ မၢတ်ႇၸဵပ်း 100 ပၢႆ


text:
Shan iPanglong ပဵၼ်လွၵ်းမိုဝ်းပၢင်လူင်ပုၼ်ႈတႃႇ macOS။ ပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ် macOS ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းလႄႈ ၸႂ်ႉလႆႈတင်း Mac ဢၼ် CPU ပဵၼ် Intel x86 လႄႈ Apple M1 ၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးလူင်းပူဝ်ႊၵႅမ်ႊၼႂ်း macOS
- ပိုတ်ႇပူဝ်ႊၵႅမ်ႊ Shan_iPanglong.dmg
2. ပိုတ်ႇ Folder ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ Keyboard Layouts
3. လၢၵ်ႈ(ၸၼ်)ၾၢႆႇဢၼ်ၸိုဝ်ႈ Shan_iPanglong ၶဝ်ႈၵႂႃႇသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း Keyboard Layouts
4. ၵႂႃတီႈ Apple > System Preferences…
5. တဵၵ်းတီႈ Keyboard
6. ၵႂႃႇတီႈ Input Sources ယဝ်ႉတဵၵ်းတီႈၶိူင်ႈမၢႆလေႃး (+) ၵမ်းၼိုင်ႈ
7. ၼႂ်းလွၵ်းၶူၼ်ႉႁႃ (သွၵ်ႈႁႃ) ၼၼ်ႉတႅမ်ႈသႂ်ႇဝႃႈ Shan ၼႆ တေလႆႈႁၼ်လွၵ်းမိုဝ်းဢၼ်ပဵၼ်တုင်းတႆး Shan ပေႃႇမႃးတၢင်းၽၢႆႇၶႂႃမိုဝ်း၊ ၵမ်းၼႆႉႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈတဵၵ်းလိူၵ်ႈလွၵ်းမိုဝ်း Shan ၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉတဵၵ်းတီႈ Add
8. လိုၼ်းသုတ်း ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈႁၼ်လွၵ်းမိုဝ်းတႆးပေႃႇမႃးၼႂ်း menu keyboard ဢၼ်ယူႇၸဵင်ႇၼိူဝ်ၶႂႃမိုဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူႈၶူင်သၢင်ႈ NoerNova
ဢၢင်ႈဢိင် – https://github.com/NoerNova/Panglong_Shan_Keyboard_macOS


text:
ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း
မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းတိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈထွမ်ႇလွင်ႈဢပုမ်ႇပိုၼ်ႉမိူင်းသွင်ႁူဝ် လွင်ႈၼၢင်းၵိၼ်ပူလႄႈၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼူၵ်ႉၽႃၶမ်း ယွၼ်ႉဝႃႈဢပုမ်ႇတင်းသွင်ႁူဝ်ၼႆႉ မီးလွင်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႉၵၼ်တင်းပိုၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉသၢပ်ႇလိၼ်ထုင်ႉၵုၼ်ပွၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးမၢၵ်ႇႁိၼ်တၢင်ႇ
ၵွင်းမူးမၢၵ်ႇႁိၼ်တၢင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သၼ်လွႆသုင်တီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းထုင်ႉသၼ်လွႆၵုၼ်ပွၼ် တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ၸေႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် မိူင်းတႆး(ပွတ်းၸၢၼ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [ၼဵၵ်းတီႈႁူဝ်ၶေႃႈ သိုပ်ႇလူ]
မႆႉႁုင်းလူင်ႁိမ်းဝတ်ႉပၢင်ႁူႈ
တီႈႁိမ်းဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈ တူင်ႇဝဵင်းပၢင်လူင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်ၼၼ်ႉ မီးမႆႉႁုင်းလူင်တူၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ မီးတီႈတၢင်းၽႄသီႇသဵၼ်ႈ၊ ၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇ ပွင်ႇထိုင်ဝၢၼ်ႈသၢမ်သၼ် လွႆၶူး မၢၵ်ႇၶီႈၼူ၊ ၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ပွင်ႇႁွတ်းဝၢၼ်းၼ်ႂးလိုင်း ထိုင်ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး တၢင်းၵႂႃႇပၢင်လူင်ၵေႃႈၸ်ႂႈ၊ ၵႂႃႇတၢင်းၸၢၼ်း ထိုင်ဝၢၼ်ႈသၼဵၼ်း လႄႈပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁမ်ႉလီဢိတ်းၼိုင်ႈ တႃႇၵႂႃႇပၢင်လူင်၊ ၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်း ထိုင်ၵျွင်းၼႃးၸိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးတဵတ်ႇ သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ ထိုင်ၽွင်းသႅင် လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ (မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇတႄႉ ယင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလုၵ်ႉလၢႆးၶႃႈၵႂႃႇမၼ်းတလေး) – – –
ဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈ
ဝတ်ႉသီႇရိမင်ႇၵလႃႇပၢင်ႁူႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝတ်ႉၵဝ်ႇၵႄႇမီးပိုၼ်းယိုၼ်းႁိုင်လင်ၼိုင်ႈၼႂ်းထုင်ႉၵုၼ်ပွၼ်၊ မီးဝႆႉၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းပၢင်လူင်၊ ႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းဝဵင်းမွၵ်ႈသိပ်းႁႃႈလၵ်း


text:
မႄႈၸႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ (မၢၼ်ႈ: မယ်စဲ့မြို့နယ် ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mese Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ပႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမႄႈၸႄႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1962 ပၢၼ် တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝဵင်းမႄႈသႄၼမ်သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဢိူင်ႇမႄႈသႄႇၼမ်၊ ဢိူင်ႈမႄႈၸႄႉ၊ ဢိူင်ႇႁူဝ်ၵျိတ်ႉ၊ ဢိူင်ႇၼၢင်းမၢၼ်း၊ ဢိူင်ႇတေႃးၵတုၺ်း၊ ဢိူင်ႇသႃႇယႃႇ လႄႈ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလွႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီ 1970 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႃႈလိၼ် ၵရိၼ်ႇၼီႇဢမျူဝ်းတႃးတူဝ်းတႅတ်ႉယေးပႃႇတီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၶဝ်ႈတိုၵ်း ႁူင်းႁၢၼ်ႇယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈမႃးၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉယဝ်ႉ။ ထိုင် 1981 လႄႈ 1982 မႃး တပ်ႉမတေႃႇၶိုၼ်းတိုၵ်းဢဝ်သေ လႆႈဢဝ်ထုင်ႉမႄႈၸႄႉၼႆႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်းယဝ်ႉ။[1]
ၽွင်းပဵၼ် လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ 1988 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉပႆတိၼ် မၢႆ 250 လႄႈ တပ်ႉႁၢၼ်ပလိၵ်ႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ လႆႈႁုပ်ႈသိမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1989 မႃး တပ်ႉပႆလိၼ်မၢႆ 102 လႆႈၶိုၼ်းသိမ်းဢဝ်ၼႃႈလိၼ်သေ ထိုင် ပီ 1990 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 24 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2010 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ဝဵင်း 1 ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ 2 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ 4 ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ 12 ဝၢၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။[1]
ပထဝီႇၼႃႈလိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 18 တီႇၵရီႇ 29 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 0 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 19 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 46 မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆႉ မီး ႑,႐႑႒.႔႔ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း (႒,႖႒႒.႒ ပၼ်ႇမူၼ်း ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ယဝ်ႉ။[2]
လႅၼ်လိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းထႆး။ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးယဝ်ႉ။[2]
ၼႃႈလိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းဢေႇလႄႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုင် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 1204 ထတ်းယဝ်ႉ။ ဢေႇရိယႃႇၸႄႈဝဵင်း သၢမ်ပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် လွႆတွင်ႇလႃႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုင် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 1450 ထတ်းယဝ်ႉ။[2]
ၵေးၼမ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ၵေးၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်သေ ႁွင်ႈဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈမႄႈပၢႆ၊ ႁွင်ႈမႄႈၽ၊ ႁွင်ႈမႄႈၸႄႉ၊ ႁွင်ႈမႄႈတၼွႆ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈမႄႈပၢႆၼႆႉ ၵႆယၢၼ်တင်းဝဵင်းမႄႈၸႄႉသေ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉမၼ်းသေ ႁွင်ႈဢၼ်ၵိုတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး ယွၼ်ႉၼမ်ႉၼႂ်းႁွင်ႈ ယွမ်းၵႂႃႇလႄႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈ။[2]
ၾိင်ႈၾႃႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁွၼ်ႈမိုၵ်းယမ်းသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 39 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 7 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ မီး 43.04 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။[2]
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2017 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမႃး 6,835 ၵေႃႉ သေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် တႆး၊ ယၢင်းလႅင် လႄႈ မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်တႄႉ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ လႄႈ ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။[1]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႅင်းဢေႇဝႆႉသေ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းသေ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းယူႇဢိတ်းဢွတ်း။ ၵုၼ်ႇသိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈ၊ ငႃး၊ ၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ လႄႈ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ဢဝ်တင်းသၢႆတၢင်းရူတ်ႉၵႃးသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတင်း ၽႃသွင်း၊ ဝေႃးလၶႄႉ လႄႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ မီးပၢင်ႇၶိူင်ႈမိၼ်မႅင်းမီႈ ပၢင်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[1]
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁူင်းႁဵၼ်သွၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇတႄႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 2 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်ၽႄ 1 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ 2 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 8 ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈ 2 ႁူင်းယဝ်ႉ။[1]
ပၢႆးယူႇလီ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ မီးႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း 1 ႁူင်း၊ ႁူင်းယႃထုင်ႉ 1 ႁူင်း၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 2 တီႈ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၽႄ 8 တီႈယဝ်ႉ။[1]
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးရတၼႃႇယၢၼ်ႇဢွင်ႇ၊ ၵွင်းမူးတႃႇတုၸယတၢတ်ႉပွင်း လႄႈ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉထီးယူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 (ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2017) ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ. ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ. Retrieved on 2018 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 7.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 ၶေႃႈမုၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ. ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်. Retrieved on 2018 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 7။


text:
ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ယူႇလႆႈမႃးယၢဝ်းၼၢၼ်းၼပ့်ႁဵင်ပီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵုမ်ႇၵွၼ်ႈၵူၼ်းၼမ် မီးပိုၼ့်တီႈယူႇမၼ်ႈ ၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၵိုမ်း ယူႇမႃးယိုၼ်း ယၢဝ်းၼိူဝ်ဢွင်ႈတီႈ ပိုၼ့်တီႈၼၼ့် ပွင်ႇဝႃႈ မီးၽႅၼ်ႇလိၼ် တူဝ်ၵဝ်ႇ မီးၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး မီးၽႃးသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ မီးလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆၵမ် မေႃၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃး မီးပၺ်းၺႃးႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတူဝ်ၸႂ် လႄႈမီးၵၢၼ် မေႃပူၵ်းပွင်ၵၼ် ၼိူဝ်ပိုၼ့်တီႈယူႇထိၼ်ႇထၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈ ၶိူဝ်းမီးပိုၼ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်မီး ၼမ့်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ႁတ်းႁၢၼ် ၶႅင်ၵႅၼ်ႇ။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ပဵၼ်ၵုမ်ႇပဵၼ်ၵွၼ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼမ်ယႂ်ႇ မီးၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း ယူႇထိုင် ဢႃႇသမ်ႇ (ၼႂ်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ) တႆးလၢၼ့်ၼႃး (ၼႂ်းမိူင်းထႆး) တႆးၶၢဝ် (ၼႂ်းဝႅတ့်ၼၢမ်း) တႆးလမ် (ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း) လႄႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းတႆးဢၼ်မီးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလၢႆပွတ်းတွၼ်ႈ တင်းၼမ်။ လၢႆပိုၼ့်တီႈၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ပိုၼ့်တီႈ ဢၼ်ယူႇပဵၼ်ၵုမ်ႇပဵၼ်ၵွၼ်ႈ မီးထိၼ်ႇထၢၼ်ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း လူၺ်ႈၼမ့်လိၼ်ႁိၼ်ၽႃပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် လူၺ်ႈပိုၼ့်တီႈႁၢင်ႇၵႆၵၼ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽႃးသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈထွႆႈၵႂၢမ်း ယင်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ တင်းၼမ်။ မၢင်တီႈ မၢင်တွၼ်ႈ ယွၼ့်ၵၢၼ်ၽၢတ်ႇၽႄယၢၼ်ၵႆၵၼ်ၵႂႃႇ မၢင်ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီယဝ့်လႄႈ ထွႆႈၵႂၢမ်းမၢင်ၶေႃႈမၢင်ၵမ်း ႁၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းပိုၼ့်တီႈႁဝ်းယူႇၼၼ့် လႆႈဢဝ်ထွႆႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းဢၼ်ယူႇၸမ်မိုတ်ႈႁူႁဝ်းၼၼ့်မႃးတႅၼ်းလၢတ်ႈလေႃး ၵႂႃႇၵေႃႈမီး တင်းၼမ်။
ၵွမ့်ၵႃႈၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းမီးလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆၵမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ့်တီႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း လိူဝ်သေလိၵ်ႈတႆးလူင်ယဝ့် ၸိူင့်ၼင်ႇ တႆးၼိူဝ် တႆးမၢဝ်း (ပွတ်းႁွင်ႇ) တႆးၶိုၼ် (ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း) ၸိူဝ်းၼႆ့ မီးလိၵ်ႈလၢႆးၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးပီယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်ၼပ့်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ။
ၸိူင့်ၼင်ႇလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ် (လိၵ်ႈပိုၼ့်မိူင်း) ၵႂၢမ်းတႆးၶိုၼ် (ၵႂၢမ်းပိုၼ့်မိူင်း) ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ့် ယင်းလၢတ်ႈတႅမ်ႈဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇ မိူၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈၵၼ် ပွင်ႇၵၼ် တင်း တႆးလၢၼ့်ၼႃး ၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵဵင်းႁုင်ႈယူႇ။
ယွၼ့်ၼၼ် ၼႂ်းၵဵင်းတုင် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼွင်ယေးၼၼ့် ယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈတႆး တႆးၶိုၼ် မႃးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆ့ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1943 ယွၼ့်ၵွပ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၼွင်ယေးၼႆ့ ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်တင်ႈဝႆ့ပၼ် တႃႇပုၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁမ့်လႆႈႁဵၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁူႉလိၵ်ႈမေႃလၢႆးလၵ်းလႅမ်ၸိူင့်ပိူၼ်ႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼေႇဝိၼ်းႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ မိူဝ်ႈ 1962 သေၶိုၼ်ႈမႃးၽွင်းငမ်းၵေႃႈ တိုၵ့်သွၼ်ႁဵၼ်းၵၼ်တေႃႇပေႃးထိုင် 1967 လူးၵွၼ်ႇ။ ဝၢႆးၼႆ့ သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်းၶၢၼ်ႁပ့်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈပိုၼ့်မိူင်း ပဵၼ်လိၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းၸုမ်းၵၢၼ်လုၵ့်ၾိုၼ့်ၼႆသေထုၵ်ႇႁႅတ့်ႁၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်း လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈၶိုၼ် (လိၵ်ႈပိုၼ့်မိူင်း) ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽွင်းၼၼ့်ယင်းတိုၵ့်ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးပၢၼ်ၵဝ်ႇ။
ထိုင်မႃး 1977 ၽူႈၼမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၼႂ်းၵဵင်းတုင်ၸင်ႇၽွမ့်လႆႈၸႂ်ၵၼ်သေပူၵ်းတင်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃၼႂ်းၵဵင်းတုင် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈဢဝ် လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈၶိုၼ် လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်မီး လုင်းၸၢႆးၶမ်း (ပဵၼ် ၼႃယၵလူင် ၵဵင်းတုင် ယူႇယၢမ်းလဵဝ်) တိုၵ့်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႊသီႊၵဵင်းတုင် (မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇဝိၼ်း) လႄႈလႆႈၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်။
တေႃႇထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 6 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 1977 ၽွင်းယၢမ်း 10.00 မူင်း တၢင်းၾၢႆႇၶွင်ႊသီႊၵဵင်းတုင် လႆႈႁွင့်ပၢင်ၵုမ် ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ တေဢဝ်လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈၶိုၼ် ၶဝ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း။ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ့် ၸိူင့်ၼင်ႇ ပႃႇတီႇ ၶွင်ႊသီႊ ၵႄႇၵဝ့်ငဝ်ႈမိူင်း ၵဵင်းတုင် ႁူမ်ႈတင်းၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽူႈတူင့်ၼိုင်ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး တင်းမူတ်း 36 ၵေႃႉ လႆႈဢုပ်ႇထဵင်ၵၼ်ၵႂႃႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ ၶႂၢင်ၶႂၢင် ။
ဢွၼ်ၼႃႈ ၽွင်းၾၢႆႇပႃႇတီႇ ၶွင်ႊသီႊ ယင်းပႆႇတႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈပၼ်တိုၵ့်ၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်ယူႇၼၼ့် တၢင်းၾၢႆႇၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ လိၵ်ႈၶိုၼ် လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ်တီႈဝတ့်လူင်ႁူဝ်ၶူင်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းတုင်းႁပ့်ၼႃႈၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈငိုၼ်းတွပ်ႇတႅၼ်းၶူးၼၼ့် ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႆယဝ့်။
ဝၢႆးသေပႃႇတီႇၵွင်ႊသီႊၵဵင်းတုင် တွပ်ႇဢၼုယၢတ်ႈ ပၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးလိၵ်ႈၶိုၼ် ၶဝ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ- ၵူၺ်းၵႃႈ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈၶူးတႄ့ဢမ်ႇမီး။ လွင်ႈၼႆ့တၢင်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆ့ယဝ့်လႄႈ ထိုင်မႃးလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 18 ဝၼ်း လႆႈလူင်းၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းၶူင်ႇသေသူၼ်းတုမ်ၸီ့ၸႅင်ႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်ပီႈၼွင့်ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတင်းလွင်ႈတေၵဵပ်းႁွမ်းငိုၼ်း ၵမ့်ၸွႆႈ တွပ်ႇတႅၼ်းၶူးသွၼ်။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ငိုၼ်းတွပ်ႇတႅၼ်းၵမ့်ၸွႆႈၶူးသွၼ်ၼၼ့် လိူဝ်သေယွၼ်းၵဵပ်းတီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းမႃးၸွႆႈထႅမ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တၢင်းၸုမ်းတႆးၼုမ်ႇၵေႃႈ ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇလူင်မႃးၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်လူင်းၵဵပ်းႁပ့်ငိုၼ်းႁွမ်းၸွႆႈၶူးသွၼ် လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈၶိုၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇပၢႆးပၺ်ၺႃလုၵ်ႈဢွၼ်ၼႂ်းၵဵင်းတုင်။
ႁူမ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈ 1976-77 ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ လႆႈသွၼ်ၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယူႇ လၢႆႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူင့်ၼင်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၶူးယႂ်ႇ ၽူႈၵွၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ဝႆ့ၼၵ်းမၵ်းၵႃႈမီးၶၼ်တေႃႇၸိူဝ့်ၶိူဝ်းလႄႈပိုၼ့်တီႈၼၼ့် ၵမ့်ထႅမ်ႁၼ်လီပၼ်ႁႅင်းပၼ်ဢဝ်ၶဝ်ႈမႃးသွၼ်ၼႂ်း ႁူင်းႁဵၼ်း လူၺ်ႈၵႂၢမ်းၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ်မႃးယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တႃႇၵမ့်ၸွႆႈၶူးသွၼ်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈ တႆးၼုမ်ႇ ၵဵင်းတုင်ၸွႆႈ ပဵၼ်ငိုၼ်းၵမ့်ထႅမ်တွပ်ႇတႅၼ်းၵုၼ်းမုၼ်ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး တႆးၶိုၼ် 6 ၵေႃႉ ၼႂ်း 4 ႁူင်းႁဵၼ်း ႁူမ်ႈတင်း ႁူင်းႁဵၼ်းၶရိသ့် 2 ႁူင်းႁဵၼ်း။ လိူဝ်သေၼၼ့် ပေႃးထိုင်မႃးၶၢဝ်းမႆႈၽွင်းဢိုတ်းႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈပိုတ်ႇပဵၼ်ပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆးလိၵ်ႈၶိုၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈႁိုဝ် ၸွမ်းဝတ့်ဝႃးၽႃသိူဝ်ႇႁိုဝ် ၸွမ်းဢွင်ႈတီႈႁိူၼ်းယေးသႃလႃးၼႂ်းမူႇဝၢၼ်ႈပဵၼ်ပွၵ့်ပဵၼ်ယွမ်ႇယူႇ။
ဝၢႆးလႆႈႁပ့်ဢၼုယၢတ်ႈၸတ်းၵၢၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈၶိုၼ် ၶဝ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းၸတ်းၽွတ်ႈ ထႅမ်ထွၼ် ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ တႅပ်းတတ်းတေဢဝ်ၶဝ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင် 9 ၸႄႈဝဵင်း လႄႈတႄႇၼႂ်းပီ 1977-1978 ၼႆ့ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ် တႃႇၵႃႈတွပ်ႇတႅၼ်းၶူးၼၼ့် ၵေႃႈၵမ်ၵၢၼ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁႃငိုၼ်ၵွင်ၵၢင်ပၼ်။
ၵဵင်းတုင်ၼႆ့ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ် တင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ မိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင်လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵူၺ်း။ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း လၢႆဝၼ်းလႄႈၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈဢမ်ႇပေႃးၶဝ်ႈမႃး လိူဝ်သေၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၵေႃႈ ပႆႇပေႃးမီးၼမ်။ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈဢမ်ႇသူင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းပွႆး ၼႂ်းၵၢတ်ႇ တီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ် ပီႈၼွင့်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းၵဵင်းတုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးတေႃႇၵၼ်လွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ၶူးသွၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၶိုၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ၸႂ်ႉလၢႆးသွၼ်ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ သွၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ ၶိူဝ်း (မိူၼ်ၼင်ႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်း ၶေႃႈသပ်းၸႅင်ႈတီႈပွင်လႄႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ် ဢုပ်ႇၸႃၵၼ် ၽႃးသႃၵႂၢမ်းတႆး)။ ၶူးသွၼ်မၢၼ်ႈမီးဢေႇ ယွၼ့်ၼၼ် ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးၵႂၢမ်းထုင်းပီႈၼွင့်တၢင်ႇဝဵင်းၶဝ်ဝႃႈ“ ၵႂႃႇၵဵင်းတုင် ပေႃးဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ၸၢင်ႈဢိုပ်းၶဝ်ႈ” လူးၵွၼ်ႇၼႆၼၼ့်ယဝ့်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ့် ပီႈၼွင့်ၵဵင်းတုင်ၶဝ်ၵေႃႈ ယင်းမီးၵႂၢမ်းထုင်း ဢၼ်ၵႆ့ဢႅဝ်ႇသႄ့ၵၼ်ဝႃႈ “ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၶၢမ်ႈၶူင်း ႁႃတီႈလူင်းမၼ်းယၢပ်ႇ” ။
ၵွပ်ႈၼႆဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ တင်း 40 ပီမိူဝ်ႈပူၼ့် ပေႃးဝူၼ့်ၶိုၼ်း တင်းဢၼ်ပိုၼ်းပဵၼ်မႃးပိူင်ႈၵၼ်ၾႃႉလႄႈလိၼ် “လႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႈၽူၼ် မိူဝ်ႈဝၢႆႇ ႁူၼ်ၶိုၼ်း ပိုၼ်းပိုၼ့်လင်”


text:
လွႆၶေႃ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ (မၢၼ်ႈ: လွိုင်ကော်မြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Loikaw Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Lauikhau]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလွႆၶေႃ (လွႆၵေႃႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 1838 (ပီမိူင်းမၢၼ်ႈ 1200 ပီတဵမ်) ၼၼ်ႉ ဢူးသီႇရိ ၼႆႉ တႄႇတင်ႈ ဝၢၼ်ႈသိႇရိတေႃး တီႈႁိမ်းလွႆၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈလွႆၶေႃသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး လွႆၵေႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပီ 1972 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃမႃးသေ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ ႑႓ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ႑႒ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ႑႒႗ ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ပွၵ်ႉမီးၵႂႃႇ ႑႙ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇမီး ႑႒ ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈ မီး ႑႒႓ ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။[2]
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႇႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 14 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 20 တီႇၵရီႇ 59 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 07 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 22 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸမ်ႉ မီးၵႂႃႇ ႕႙႘.႐႖ လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း (႑,႕႔႙.႐ ပၼ်ႇမူၼ်း ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) ယဝ်ႉ။[3]
ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ၽၢႆႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပေႃႇလၶႄး၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီးဝႆႉ ၸႄႈမိူင်းတႆး ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇၶုၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ တင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိူဝ်ႉၸပ်းဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[3]
ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ တၢင်းသုင်ၽတ်ႉၽဵင် မီးၽၢႆႇၼိူဝ် 2950 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ၵုင်းလွႆလႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇၼမ်သေ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်း ႁၢမ်ႉဢေႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ် လွႆသီႇရိမင်ႇၵလႃႇ (လွႆၶေႃ)၊ လွႆၶမ်း (သူၺ်ႇတွင်ႇ)၊ လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ (တွင်ႇတူင်းလူင်း)၊ လွႆမျႃႉၵလၢပ်ႉ လႄႈ လွႆသူၺ်ႇလႅတ်ႉဝႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
သၢႆၵေးၼမ်ႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်လႆလူင်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈၽီလူး(ၽီလူးၶျွင်း)၊ ႁွင်ႈပွၼ် (ပုၼ်ၶျွင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၽီလူးၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း လႆႈၸူး ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇသေ ပဵၼ် ၼမ်ႉဝၢၼ်လႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈတွၼ်ႈတႃႇၵိၼ် တႃႇၸႂ်ႉလႄႈ တႃႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။[2]
ၾိင်ႈၾႃႉ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ ၵတ်းယဵၼ်ႁႅရ်ႈႁွင်သေ ယႃႇသီႇၽဵင်ႇၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 37.2 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 5 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီး တေႃႇထိုၼ် လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇသဵင်ႈ ပီ 2017 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 118,683 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ယၢင်းလႅင်၊ တႆး လႄႈ မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[2]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်း ၸိူဝ်းလဵၵ်ႉၼွႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်တၢင်းယႅၵ်ႉ သၢႆတၢင်းလိၼ် တၢင်းတၢင်းၼမ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉသေ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅပ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶူင်ႇၶိူင်ႈမိၼ်လွႆၶေႃ လႄႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလွႆၶေႃယူႇယဝ်ႉ။[2]
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်လွႆၶေႃ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (လွႆၶေႃ)၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (လွႆၶေႃ) လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးၶူးသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင်မီႈ 11 ဢၼ်၊ ၽႄၸၼ်ႉသုင် မီး 7 ဢၼ်၊ ၸၼ်ႉၵၢင် မီး 6 ဢၼ်၊ ၽႄၸၼ်ႉၵၢင် မီး 6 ဢၼ်၊ ပုၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး 15 ဢၼ်၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီႈ 77 ဢၼ်လႄႈ လူင်ႈၼႃႈႁူင်းႁဵၼ်း (မူႇၵျူဝ်ႇ) မီး 35 ဢၼ်ယဝ်ႉ။[2]
ပၢႆးယူႇလီ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ (တႅၵ်ႉၼႄႇ) 2 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဢိူင်ႇ (တႅၵ်ႉၼႄႇ) 2 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 5 ဢၼ် လႄႈ ႁွင်ႈၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 29 ဢၼ်ယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 (အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇) လွိုင်ကော်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ. လွိုင်ကော်မြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. Retrieved on ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ. ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့. Retrieved on ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈။


text:
ၵၢတ်ႇလေႃႉ (ၵလေႃး)၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ (IPA: [wén kɑ̀t lɔ᷇]), (မၢၼ်ႈ: ကလောမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kalaw), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Kaatlau]) ၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်း မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆ မွၵ်ႈ 1430 ထတ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈလၢတ်းဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉၵႂႃႇယူႇ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉၼႆႉ မီး ဝဵင်းဢုမ်ႇပဝ်း (ဢွင်ႇပၢၼ်း)သေ ၽၢႆႇတူၵ်းမၼ်းတႄႉ ၵပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈ တေလုၵ်ႉဢဝ် မိူင်းတႆးလူင်းၵႂႃႇၸူး မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်ႈၵၢင်ၼႆ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၽၵ်းတူဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မၼ်းႁွင်ႈၵၢတ်ႈလေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉႁုၺ်ႈၼမ့်လွႆတူၵ်းမႃးၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆၶဝ်ႈၸူး ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ (ဢိၼ်းလေး) ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ် မႃးမိူင်းတႆး ၵၢတ်ႇလေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်တီႈယင်ႉလိုဝ်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ် ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇမႃး ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃသေလႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၽွတ်ႈႁႅၼ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးဢွၵ်ႇ ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းသေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။


text:
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်? ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈယိပ်းတိုဝ်းငိုၼ်း(သူဝ်)? ၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ သိုဝ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ဢီႈသင်သမ်ႉတႅပ်းတတ်း? ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ် ၵၢတ်ႇႁဝ်း။ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်သိုဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဝႃႈ ပၵ်းပိူင် ၵၢၼ်ၵၢတ်ႇႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်ဢၼ် ၵမ်ႉၸွႆႈသပ်းလႅင်းၼေလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၽဵင်ႈၽဵင်ႈလႄႈ တင်းၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ၽဵင်ႈၽဵင်ႈသေပိူၼ်ႈ ၵႃႊၼင်ႇပဵၼ် လႆႈ။ ဝၢႆးသေ ဢၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉယဝ်ႉၸိုင် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သူၸဝ်ႈတေႁူႉမႃး။
ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉတႄႉဝႃႈ "ဢီႊၶေႃးၼေႃႊမီႊ" ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ "ဢူဝ်ႊဢီႊၵူဝ်းၼေႃးမူသ်ႉ" ၼၼ်ႉမႃး။ "ဢူဝ်ႊဢီႊၵူဝ်းၼေႃးမူသ်ႉ" ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ "ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ၸတ်းပွင်ၼႃႈႁိူၼ်း"။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း တီႈပွင်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တီႈတေႉတေႉမၼ်း ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းဢၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၵမ်ႈၼမ်။ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁူပ်ႉၺႃးငဝ်းလၢႆးတႃႇတေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်တင်းၼမ်လၢႆ။ တေလႆႈတႅပ်းတတ်းၸတ်းပွင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵေႃႉလႂ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်လႂ် ၵေႃႉလႂ်တေႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်လႂ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၽႂ်တေႁုင်မိုဝ်ႉ၊ ၽႂ်တေသၵ်ႉၶူဝ်းလွႆးၽႃႈ၊ ၽႂ်ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼမ် ၽႂ်ၵိၼ်ဢေႇ၊ တေတူၺ်းထီးဝီးၶျွင်ႉလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ် ၽႂ်ပဵၼ် ၵူၼ်းလိူၵ်ႈ။ တေတေလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် ၼႃႈႁိူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၸတ်းၵၢၼ် ငဝ်းတိုၼ်းဢၼ်သႅပ်ႈဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းတင်းလၢႆသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းလၢႆ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း လမ်ႉၵတ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇၵိုင်ႇငၢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ မိူၼ်ႇၼင်ႇၼႃႈႁိူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉၺႃးၶေႃႈတႅပ်းတတ်းတင်းၼမ်လၢႆ။ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈႁႃဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် လႂ်။ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵူၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉတေလႆႈတေႃးၽႃႈႁဵတ်းၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်မႆႊသေ မၢင်ႊၵေႃႉသမ်ႉတေလႆႈသၢင်ႇႁၢင်ႊၶူင်ႊသွပ်ႉဝႄးၶွမ်း။ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၵၢၼ်(ၸိူင်ႉၼင်ႇ တီႈလိၼ်၊ ၵေႃႇၵၢႆႇ၊ လႄႈ ၶိူင်ႊၸၢၵ်ႈ)ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းတူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉၸိုင်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းယင်းတေလႆႈၸတ်းပွင် တမ်းဝၢင်း ၶူဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶွင်ၵုၼ်ႇသိၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး(SERVICES)ဢၼ်ၶဝ်ပၼ်။
ၵၢၼ်ၸတ်းပွင်ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၶွင်တူင်ႇဝူင်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတေႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းသႅပ်ႈ(SCARCITY)။ "သႅပ်ႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမီးၶူဝ်းငဝ်ႈ တိုၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈၵုၼ်ႇသိၼ်လႄႈ လွင်ႈၸွင်းၸေးၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းႁဝ်းၼိူင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊ ပၼ်မၼ်းလႆႈၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းၶႂ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်ႇၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆႈႁပ်ႉလႆႈ ၸၼ်ႉတၢၼ်းၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ဢၼ်သုင်သုတ်းၸွမ်း ၼင်ႇမၼ်းမုင်ႈမွင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
"ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး" ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တေၸတ်းပွင်ၶပ်ႉၶိုင် ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း(RESOURCES)ဢၼ်သႅပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း တီႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၵုမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႅင်းပွင်ႊၶဝ်ၸတ်းပွင်ၶပ်ႉၶိုင်ယူႇၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵႃႊတေလႆႈပႃးတၢင်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၶွင်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်း ဢၢၼ်ႇမိုၼ်ႇဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈၸင်ႇဝႃႈ "ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး"ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလၢႆးၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်း၊ လွင်ႈလၢႆးၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းသိုဝ်ႉဢီႈသင်၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းႁွမ်ပႅင်းငိုၼ်းၵႃႊႁိုဝ်၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းလူင်းတိုၼ်းလၢင်းၵႃႊႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ "ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး" ယင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၶၢႆတင်းလၢႆႁဵတ်းႁိုဝ်တႅပ်းတတ်းၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၼိူင်ႈဢၼ်သေ သိုဝ်ႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်။ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်းၸိုင် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ထတ်းသၢင်ၸၵ်းယွႆႈ ႁႅင်းဢီးလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်တုမ်ႉယွၼ်ႈတေႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်းလုမ်ႈ၊ ႁူမ်ႈဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶွင် တၢင်းၽတ်ႉၽဵင်ႇငိုၼ်းၶဝ်ႈ၊ သုတ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁႃၵၢၼ်းငၢၼ်းလႆႈ၊ လႄႈ လွင်ႈၵႃႊၶၼ်ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်းမိူဝ်ႈယၢမ်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးသၢႆႊပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈသႅပ်ႈ(ဢမ်ႇလႃႈလီႈမီးၵုမ်ႇ)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၶွင်တင်းၼမ်တင်းလၢႆတေႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႊႁဝ်းမီးၼမ် ၼိုင်ႊႁဝ်းတိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးတၢင်း ၽႂ်ႇၶႂ်ႁဝ်းဢၼ် ၼိူင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉၸိုင် သမ်ႉမီးတၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈတၢင်ႇဢၼ်မႃးထႅင်ႈ။ ၵၢင်ၸႂ်လွင်ႈတၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းဢိမ်ႇတိူၵ်ႈသုတ်းသဵင်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း တႃႇတေၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း၊ တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉမီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်း။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈပဵင်းပေႃး တႃႇတေပၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊ ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်းတၢင်းဢၼ်ဝႃႈ "သႅပ်ႈ" ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈဢၼ်ႈၼိူင်ႈ ၼႂ်းပၢႆးၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းတႃႇတေၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁဝ်းၸိုင် ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းဢၼ် ႁဝ်းမီးၼၼ်ႉသမ်ႉမီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉတေလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းတတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၸိူင်ႉၼႆၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းၵွၺ်းပဵၼ်လွင်ႈၵူၼ်းၸုမ်းၼိူင်ႈ တိတ်းတေႃႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ်ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ "တၢင်းတူင်ႇၼိုင်(ၾၢင်ႁၢင်ႊ)ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး"ၵေႃႈ မၼ်းပိူင်းၼႄပၼ် "တၢင်းတူင်ႉၼိုင်(ၾၢင်ႁၢင်ႊ)ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ် ဢၼ်ႁူမ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်တႄႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း "ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး" လူၺ်ႈ "ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉသီႇဢၼ်" ၼႂ်းၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၵွၼ်ႇ။
ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၢႆ(1)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃး "လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ"
တေယၢမ်ႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "ဢမ်ႇမီးသင်ႈလၢႆလၢႆႊလၢႆႊ" ၼႆယူႇၵႂႃႈ။ တီႈၶေႃႈလၢတ်ႈၼႆႉၼႆႉ မီးလွင်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈဝႆႉယူႇတင်းၼမ်။ တႃႇတေလႆႈၼိူင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵႃႊတေလႆႈပူတ်းပွၺ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်တင်းဝႃႈ ပေႃးၶႂ်ႈလႆႈဢၼ်ၼိူင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈပွၺ်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိူင်ႈၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸတ်းပွင်ႇၶပ်ႉၶိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၼႆလႄႈ။ မၼ်းၸၢင်ႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းတင်းသဵင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈလႆႈ၊ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးၸႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ပွတ်းသွင်ယၢမ်းၵေႃႈလႆႈ။ တႃႇၵူႊယေႈၸူဝ်ႊမူင်း ဢၼ်မီးဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးၼိူင်ႈပၢႆးၼၼ်ႉ၊ မၼ်းၵေႃႈလႆႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈယေႈၸူဝ်ႊမူင်း တႃႇတေၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တၢင်ႇပၢႆးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႊယၢမ်းဢၼ်မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵႃႊလႆႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေ ၼွၼ်းလိုဝ်ႈ၊ တႃႇတေဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း၊ တႃႇတေတူၺ်းထီးဝီး ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶၢဝ်းပွတ်း တႃႇလႆႈငိုၼ်းၸူၵ်းငိုၼ်းၸၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈဢူႈမႄႈတႅပ်းတတ်းတႃႇတေၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းၶဝ်ႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်တူၺ်းလူး။ ၶဝ်တေၸၢင်ႊဢဝ်သိုဝ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶူဝ်းလဵင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၵႂႃႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်း။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊတေၵဵပ်းႁွမ်းဝႆႉငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇမိူဝ်ႈလိုဝ်ႈတၼ်းႁဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇၵႃႊႁူင်းမူၺ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈ။ မိူဝ်ႈလႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလိူၵ်ႈတႃႇတေၸၢႆႇတီႈၵုၼ်ႇသိၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇၼိူင်ႈထႅပ်ႇယဝ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈတေယွမ်းၵႂႃႇၼိူင်ႈထႅပ်ႇ တႃႇတေၸႂ်ႉၸၢႆႇတီႈၵုၼ်ႇသိၼ် တၢင်ႇဢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိုင် ၸၢင်ႊတေၺႃးလွင်ႈလႆႈလွင်ႈပွၺ်ႇၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းတူၺ်း တူဝ်ယၢင်ႇလွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈပွၺ်ႇ တီႈလွင်ႈ "ၵွင်ႈလႄႈ ၶဝ်ႈမုၼ်း" ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈဝႃ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆ့ သိုဝ်ႉၵွင်ႈ တႃႇတေႁေ့ၵင်ႈတူင်ႇဝူင်းမၼ်းၵႃႊတီႈလွင်ႈၶဝ်ႈၸိင်းတၢင်းၼွၵ်ႈမႃးၸိုင်၊ တႃႇတေသိုဝ်ႉ"ၶဝ်ႈမုၼ်း" ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ၵူၼ်းမၼ်းၵေႃႈ တေယွမ်းလူင်း။ "ၵၢၼ်ႇသိုဝ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ပွၺ်ႇ" ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆၸမ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်သႅၼ်ႈသႂ်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈဢၼ်သုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆမီႈႁႂ်ႈၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ယွမ်းလွင်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈလူၺ်ႈ ယုၵ်ႉၵႃႊၶၼ်ၶွင်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ၵႃးၶၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသုင်လႄႈ ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်တေဢမ်ႇပေႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၼမ်ႉ၊ တေလႆႈပၼ်ၵႃႊၸၢင်ႊတႅမ်ႇ၊ တေလႆႈၶၢႆၶၼ်သုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းတင်းသၢမ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၶႂ်ႈမီးသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼမ်မႃး၊ လႄႈ ၶႂ်ႈလႆႈပႃးပၢႆးယူႇၸွမ်းထႅင်ႈၼႆၸိုင် ငိုၼ်းၶဝ် ၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းၵေႃႈတေယွမ်းလူင်း။
လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈလႆႈပွၺ်ႇၽႃႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵႆႉၺႃးၼၼ်ႉတႄ ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ "လွင်ႈထိုင်တီႈ"လႄႈ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း"။ "လွင်ႈထိုင်တီႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းဢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းသုင်ႇသုတ်းၵႃႊတီႈၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းဢၼ်သႅပ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸမ်း ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်း ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းၵၼ်ၵူႊၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် "လွင်ႈထိုင်တီႈ" ဢၼ်ဝႃႈၼႆ ယိူင်းၸူးထိုင် တၢင်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇၶွင် "ၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်း"သေ၊ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း" သမ်ႉ ယိူင်းၸူး လွင်ႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄ ၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶဝ်တမ်းဝၢင်းပေႃႇလသီႇမႃးၸိုင် ယိူင်းဢၢၼ်းသွင်ႇဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် "လွင်ႈထိုင်တီႈ" လႄႈ "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း" ၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ်လွင်ႈမႃးၶမ်ၶတ်းၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ပေႃႇလသီႇတမ်းဝၢင်းမႃး တႃႇႁႂ်ႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်း။ ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်းၼႆႉမၢင်ႊၽွင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပေႃႇလသီႇၵၢၼ်ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၾၢႆႇႁပ်ႉႁွင်းလွင်ႈႁၢမ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆၸသမ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇယူႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ပေႃႇလသီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈၶွၼ်ႇသုၼ်ႇလဵဝ်ၼႆႉၸမ်း ယွၼ်ႉႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁႃငိုၼ်းလႆႈၼမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပၼ်လူင်ပွင်ႊၸိုင် ၼမ်လိူဝ်သေၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ မီးလွင်ႈဢွင်ႇမၢင်ႇတီႈလွင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် "လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း"ၼၼ်ႉ၊ ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလူတ်းယွမ်း "လွင်ႈထိုင်တီႈ"။ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ႊၸိုင် ၶိုၼ်းဢဝ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႇဢၼ်လုၵ်ႉတီႈသထေးၶဝ်မႃးၼၼ်ႉ ပၼ်ၵႂႃႇတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၽၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင်၊ မိူၼ်တင်းလူတ်းယွမ်းလွင်ႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၶဝ်တေဢမ်ႇပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တေဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်လႄႈ တေဢမ်ႇပၼ်ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ပေႃးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶတ်းၸႂ် တတ်းၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်သိၵ်ႈယွႆႈၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းၵၼ်ၵႂႃႇၸိုင်၊ ၶႅပ်းၶဝ်မုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလဵၵ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။
ၸွင်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈႁိုဝ်လွင်ႈဝႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃးငဝ်းလၢႆး "လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႈၽႃႈ"ၵွၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေတႅပ်းတတ်းၼင်ႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီတႅပ်းတတ်းၼင်ႇႁိုဝ်။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈတႃႇတေၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉသေတႄႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိူင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွၺ်ႇၽႃႈပႅတ်ႈ တႃႇတေႁဵၼ်း ပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႉ ၵွမ်ႉဝႃႈ ပေႃးႁေႉၵင်ႈသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼႃႇဢႃးလႃးၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႊပဵၼ်လွင်ႈလူတ်းယွမ်း ၸၼ်ႉတၢၼ်းၵၢၼ်ယူႇသဝ်းႁဝ်းၼႆသေ တေၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ပႂ်ႉပႃးသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉတႄႉၵေႃႈ ယႃႇပေႇႁဵတ်း။ ၵွမ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸုင်ၸႂ်တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွၺ်ႇမၢင်ပႅတ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ်ႇၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁူႉပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းမီးတၢင်းလိူၵ်ႈဢီႈသင်ဝႆႉလၢႆလၢႆၼႆၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႊႁဵတ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်လီလီ။ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈတႄႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇတီႈလွင်ႈတၢင်းႁူႉဢၼ်ဝႃႈ "ၸူဝ်ႊပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ" ၼႆယဝ်ႉ။
ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၢႆ(2)[မႄးထတ်း | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(cost)သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်သူပွၺ်ႇၽႃႇတႃႈတေလႆႈမၼ်းမႃး
ယွၼ်ႉဝႃႈၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃး "လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ"လႄႈ၊ ၵၢၼ်တေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢၼ်တႅၵ်ႈၼိူင်း ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(cost)လႄႈ ၼမ်ႉတွၼ်း ၶွင်လွင်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တီႈလွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼၼၼ်ႉ ၵႃႊၶၼ်ၶွင် တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ(ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း)သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃထၢင်ႇၸႅင်ႇႁူႉလီၵႃႊႁိုဝ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတႄႇတႄႇၼၼ်ႉ။
ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈ တႃႇတေတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းမူၺ်းၸၼ်ႉၸွမ်(college)ၼႆတူၺ်းလူး။ ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈတေလႆတၢင်းႁူႉပႆႇၺႃႇလႄႈ တိုဝ်ႉတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းဢၼ်လီလီတႃႇၸူဝ်ႊပၢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵႃႊၶၼ်(ဢမ်ႇၼၼ်)ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းမူၺ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်လႃႇ? တႃႇတေတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ သူတေဝူၼ်ႉတႃႇတေ ႁူမ်ႈတေလႃး ငိုၼ်းသူဝ်ဢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇၵႃႊႁဵၼ်း၊ ၵႃႊပပ်ႉ၊ ၵႃႊႁွင်ႈ၊ လႄႈ ၵႃႊၶိူင်ႈတိုဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႊ တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇတႅၼ်းတၢင် ဢၼ်သူပွၺ်ႇၽႃႈသေ မႃးႁဵၼ်းတႃႇၼိူင်ႈပီႊၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
တီႈၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇတီႈၼႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ယူႇသွင်ဢၼ်။ ၼိူင်ႈတႄႉ တေမီးသေလွင်ႈသေဢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈသင်တေႉတေႉၵႃႊႁိုဝ် တီႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သူဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ သူတိုၵ်ႉတေလႆႈၸၢႆႇၵႃႊႁွင်ႈတႃႇၼွၼ်းလႄႈ ၵႃႊတၢင်းၵိၼ်တႃႇၵိၼ်ယူႇ။ ၶေႃႈသွင်တႄႉၸိုင် ၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်သူၼၼ်ႉ ႁဝ်းလိုမ်းပႅတ်ႈ ၵႃႊၶၼ်ယႂ်ႇလူင်တီႈသုတ်း တွတ်ႈတႃႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉဝႆႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်"ၶၢဝ်းယၢမ်း" ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼိူင်ႈပီႊသေ ထွမ်ႇလိၵ်ႈပူင်သွၼ်တီႈမေႃသွၼ်၊ ဢၢၼ်လိၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးယူႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းလႆႈ။ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်လႄႈ ၵၢၼ်လႆႈပွၺ်ႇၽႃႈပႅတ်ႈ ငိုၼ်းၶဝ်ႈသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် "ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ" ဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်းဢၼ်လဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ သုၼ်ႇႁၢမ်းၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(opportunity cost)