text:
ပၢင်ၼမ့်ၼဵင်ႈ ပူႇၵႄႇဝၢၼ်ႈၸၢၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁိုင်ယဝ့်။ ထူပ်းၵၼ်တင်း လုၵ်ႈၶူၺ်လၢႆးၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈဢုပ်ႇသင်ၵၼ် လီလီ။ ယိၼ့်သွတ်ႇသႄႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈသွတ်ႇၵႄႈၸွမ်း ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၼၼ့်ၵေႃႈ လႆႈဢူမ်ပၢၵ်ႇဝႆ့ တွင့်သမ့်ပေႃးၶႂ်ႈတႅၵ်ႇယူႇယဝ့်။ ၵတ့်ၵႃႈ ယင်းမီးတီႈထွၵ်ႇလၢတ်ႈ ဢၼ်တူင်ႇတူင်ႇသီႇႁဝ်း ၶတ်းၸႂ် ၸတ်းႁႅၼ်းဢမ်ႇပၼ်ထၢတ်ႇၼၼ့်လႃႈ။ ပၢင် လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆ့ လႆႈႁၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃး ၼင်ႇႁၢင်ႊပေႃးလဵၼ်ႈယဝ့် ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆ့ၵေႃႈ မိူင်းၾႅတ်ႇတရႄႇၵွင်ၶေႃး ဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈၼၼ့် သမ့်ပေႃးတေလႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ့်ယိုင်။ ႁူဝ် ၶေႃႈလူင် ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပူၼ့်မႃးလၢႆဝၼ်းၼႆ့ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ 21 ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်” ၼႆဝႃႇ၊ ပဵၼ်ဢၼ်ၸပ်းသူပ်းၸပ်းပၢၵ်ႇ ၽႂ်မၼ်းဝႆ့ယူႇဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းၵူၼ်းလဝ်းဝႃႈၵေႃႈ “ပၢင်လူင်” ၵုၼ်ႇဢၼ်ၶၢႆၶၢတ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႆ ထၢင်ႇႁၢင်ႊမၼ်းၸၢႆးၵိူဝ့်လဵၼ်ႈ ဝႃႈတေႉယူႇ။
ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်လဵၼ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းယႅၵ်ႈယွႆႈသေ ၵိုင်ႇတၢင်းသႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၢင် လဵၼ်ႈ (ႁိုဝ်) တၢင်းလဵၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်လီသူၼ်ၸႂ်ဝႆႉတေႉယူႇ။ ၸုမ်း လဵၼ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း ယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီး (UNFC: United Nationalities Federal Council – ၶွင်ႇၸီႇ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ)၊ ၸုမ်း ၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ၸဵတ်းၸုမ်း ဢၼ်ၽွတ်ႈ ၵေႃႇမတီႇမႂ်ႇ မႂ်ႇသေ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး (FPNCC: Federal Political Negotiation Consultative Committee – ၵေႃႇမတီႇ ၵိူဝ်းၵုမ် ၽၢႆႇဢုပ်ႇၵုမ် ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်)၊ ၸုမ်း လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉ ဢႅၼ်ႇၸီး ဢေႇ (NCA: Nationawide Ceasefire Agree-ment – ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း) ပႅတ်ႇၸုမ်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ တပ်ႉ သိုၵ်း လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈဝႆႉ ၸုမ်းယူႇၽီႇတီႇၸေႇၸီး (UPDJC: Union Peace Dialogue Joint Committee) ၼႆသေ ၸုမ်းပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လၢႆလၢႆၸီး ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈ ၸိူင်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လီသူၼ်ၸႂ်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ယႃႇပေဝႃႈ ၸုမ်းလဵၼ်ႈၵွၺ်းလႃႈ ၵူၼ်းတူၺ်း ပွႆးၸိူင်ႉၼင်ႇ သွတ်ႇသႄႈၵေႃႈ ပေႃးၶႂ်ႈၶဝ်ႈၸိမ် ၸီးၸွမ်းၶဝ် ယူႇယဝ်ႉယိုင်။
ၵွပ်ႈလီသူၼ်ၸႂ်လႄႈ သွတ်ႇသႄႈၵေႃႈ ၸွမ်ႇ ၵႄႈသေ ငႄႈႁူပိုတ်ႇတႃ ထွမ်ႇၸွမ်းတူၺ်းၸွမ်း ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီးယူႇ။ ၸုမ်းၸီးဢၼ်ၼႆႉ မီးၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ၵဝ်ႈၶေႃႈ တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ သင်ဝႃႈလႆႈ ၵဝ်ႈၶေႃႈၼႆႉ တေ ဢၢၼ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ သေ ၶဝ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈဝႃႈၼႆ။ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ႈၶေႃႈၼႆႉ ဢဝ်ပိူင် မၼ်းဝႃႈသေ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉယူႇ၊ ႁပ်ႉမၵ်းမၼ်ႈတေႉ တေႉၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈ႞ၵွၺ်း။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ် တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈလူင်းလၢႆး မိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ဢွၼ်တၢင်းၼႆဝႃႈ။ ဢုပ်ႇၵၼ် ယင်းပႆႇႁူႉဝႃႈ မၼ်းၶၢဝ်ႁိုဝ် မၼ်းလမ် လုမ်းၼၢႆး ယွမ် ဢၼ်မၢၼ်ႊၶဝ် ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မႄႈမႄႈ ၼၼ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸုမ်းယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီးၶဝ် တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ၼႆဝႃႇ။ မၼ်း ၼၢႆးၵေႃႈ လၢႆးယဝ်ႉဝႃႈ။ ယွၼ်ႉၼႆႉသေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းၸီးဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈမီးလွင်ႈတွၵ်ႉတႅၵ်ႉ ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။ ဝၢႆးၼႆႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶိုၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ဢွၼ် တၢင်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလူင်းပၼ် တီႇဢူဝ်ႇၸီး (DoC: Deed of Commitment – ၶေႃႈမၼ်ႈ ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ယၼ်ႇၸႂ်ဝႃႈ တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီး ဢေႇ) ၼႆထႅင်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇ ၸီးဢေႇ ဢမ်ႇၼၼ် တီႇဢူဝ်ႇၸီးၸိုင် တေ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်၊ တေ ပဵၼ်ၶႅၵ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢင်ၵုမ်ၵွၺ်း ၼႆယူႇ။ ၼႂ်းၵႄႈၼႆႉ လုၵ်ႈၸုမ်းယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီး ၸုမ်းၶၢင် ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁူဝ်ပဝ်ႈဝႆႉ ယွၼ်း ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇသေ ဢဝ်တိၼ်ၶဝ်ယင်ႇၸူးဝႆႉတီႈ ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉဝႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵပ်းတၢမ်းၵၼ်ၵွၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸုမ်း ဝႃႉ တပလိဝ်ႇဢႅၼ်ႇဢူဝ်ႇ (WNO: Wa National Organization – မုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႃႉ ဢၼ် ပဵၼ် ၸုမ်းမႁႃႇသၢင်း မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ) ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ထႅင်ႈ၊ ၼႂ်းၵႃႊႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၸဵတ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းႁႃႈၸုမ်းၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၼႆသေတႃႉၼႂ်းႁႃႈၸုမ်း ဢၼ်ၵိုတ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတႆးႁဝ်း ဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈ ၽီးၽီး (SSPP: Shan State Progress Party – ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး) သမ်ႉ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ဢၼ်ဝႃႉဢွၼ် ႁူဝ် ဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး ဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ သင် ဝႃႈလၢတ်ႈ ၵိုတ်းသီႇၸုမ်းပၢႆၶိုင်ႈၼႆတႄႉ ၶေး တေသၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီးၵေႃႈ တေၵွႆလူဝ် လူဝ်သေ ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းတိုၵ်ႉဢဝ်ၸႂ်ယူႇ။ ၽၢႆႇ႞ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊတႅပ်းတတ်းလႆႈဝႃႈ တေၶဝ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ယူႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁိုဝ်ၼႆ ဝူၼ်ႉယၢပ်ႇ ယူႇ ႁင်းၶဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ ထၢင်ႇဝႆႉ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီး တေၶဝ်ႈ ၸီး ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ယူႇၼႆ။
ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵၼ် တင်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်လႃႇ? ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင်ဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၽၢတ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်? ၸဝ်ႈၶွင်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈၼႆႉ ႁိုဝ်တေၽွမ်ႉလႆႈ။
ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ၸဵတ်းၸုမ်း ဢၼ်ဝႃႉ ဢွၼ် ႁူဝ်သေ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး သမ်ႉ ၵႂႃႇထႅင်ႈလၢႆး႞။ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေ ဢမ်ႇၵႂႃႇၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ဢၼ်ၵဝ်ႇ၊ ၸုမ်းၶဝ်လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇဢၼ်မႂ်ႇၼႆယူႇ။ ၶဝ်ၽွတ်ႈဝႆႉ ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၵၢၼ်မိူင်းသေ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇ တေဢုပ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇတူဝ်ႈတၼ်း ႁူပ်ႉ ထူပ်းဢုပ်ႇၶဝ်ဝႃႈၼႆ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼႃႈပၢင်ၵုမ် သၢမ် သီႇဝၼ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇထိုင် သီႇၸုမ်းၵွၺ်း ဢမ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းလွႆ၊ ၵဝ်ႈ ၵၢင်ႉ၊ ဢေႇဢေႇ။ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶႅၵ်ႇ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသေ ပဵၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵွၺ်းၼႆ ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇလႆႈႁူႉဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶဝ်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၽိတ်ႈ မွၵ်ႇ ၵေႃႇမတီႇၸုမ်းၶဝ်ၸိုင် တိုၼ်းတေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ ႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်၊ ယူႇတီႈၸုမ်းၽႂ်မၼ်း ၼႂ်းလုၵ်ႈၸုမ်း 7 ၸုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈႁိုဝ်လႃႇ။ ၵူၼ်းတူၺ်းပွႆးၶဝ် ၵႃႊလႆႈ တႅပ်းတတ်းလူင်ႈၼႃႈဝႆႉဝႃႈ ၸုမ်းဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇ ၸီးၸီး ဢမ်ႇမီးလၢႆးတေၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်၊ ယူႇဢႅၼ်ႇ ဢႅပ်ႈၸီးၵူၺ်းယဝ်ႉ တေၸၢင်ႊၶဝ်ႈ သမ်ႉဝႃႈၼႆႉ။ ယေႃႈ … ဝၼ်းတီႈ 23.5.2017 ၼႃႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၼိုင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ဢႅပ်ႈၽီႇ ဢႅၼ်ႇၸီးၸီး ၸဵတ်းၸုမ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈ ၼေႇပျီႇ တေႃႇ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် ဝႃႈၼႆ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇ လၢႆးသမ်ႉ ၸုမ်းယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီး ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းၶဝ်တေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵွၺ်းသေ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႄႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဝႃႈၼႆ။ ၸုမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈသမ်ႉ မႃးၽႅဝ်၊ ၸုမ်းမိူၼ်ႁၢင်ႊ တေၶဝ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸွမ်း၊ ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ် မိူင်းဢၼ်ၼႆႉ ယုင်ႈယဝ်ႉယုင်ႈထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်း။ ယူဝ်ၶႄး ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်မၢၼ်ႊႁၢင်ႈဝႆႉၵွၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇႁိုဝ် သွတ်ႇသႄႈဝူၼ်ႉဢမ်ႇၶိုတ်းၸွမ်းလႆႈ။
ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇၸုမ်း ၵေႃႇမတီႇၶဝ်ၸိုင် တိုၼ်းတေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင် ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသင်လႄႈ သမ်ႉ မႃး ၽႅဝ်တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လႃႇ? ၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သွတ်ႇသႄႈၵေႃႉလဵဝ်ၵွၺ်း ၶႂ်ႈႁူႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ၶွၵ်းၶီႈႁူသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇဝႆႉယူႇ။ လႆႈႁၼ်ၸုမ်းၸီးဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ပွႆးပိုတ်ႇ၊ ပၢင်လဵင်ႉၶဝ်ႈၶမ်ႈ လႄႈ ႁူပ်ႉထူပ်း မႄႈမႄႈယွမ် လႄႈ ၸုမ်းဢႅၼ်ႇဢႃႇၽီႇၸီး ဢၼ်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ တိၼ်ႇမဵဝ်းဝုၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉ သွတ်ႇသႄႈၵေႃႈ ပႃးၸေႇတၼႃႇၸွပ်ႇႁူႉၸွပ်ႇႁၼ် သေလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း တွင်ႈထၢမ်တူၺ်း လူတူၺ်း ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပီႈ ၼွင်ႉၵိၼ်ၸမ်ၵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၶဝ် တိုၵ်း သူၼ်းပၼ်ၾႆး ႁႂ်ႈပေႃးၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁိုဝ်သေ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် ဝႃႈၼႆ။ တေပဵၼ်ယူႇၵႂႃႈ ၶွင်မႄႈမႄႈယွမ် ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းမႃး ဝၼ်းပႅဝ်းဝၼ်းလူတ်ႉ (One Belt One Road) ဢၼ်ၽၢႆႇၶႄႇဝႃႈ ယီတၢႆႉယီလူႉ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်လႃႇ မွၵ်ႈၼႆႉၵွၺ်းတႄႉ ၶႄႇ ၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈႁဵတ်းပၼ်ၵႂႃႈ။ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉလႄႈ မၼ်း ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် သွတ်ႇသႄႈလႆႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽွင်းၶိုၼ်း သိုပ်ႇၸွပ်ႇႁႃလူတူၺ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ မိူင်း ၶႄႇ ႁဵတ်းၶဵဝ်တုၵ်းယွၼ်း ႁပ်ႉပၢၵ်ႇပၼ် လွင်ႈ တၢင်း သီႇၶေႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်းၼၼ်ႉၼႆဝႃႇ။ သီႇၶေႃႈၼၼ်ႉတႄႉ (1) ႁႂ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇပၼ် ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ၊ (2) ႁႂ်ႈ မီးသုၼ်ႇတၢင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈ၊ (3) လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ (4) တေ ဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ႁိုဝ် တီႇဢူဝ်ႇ ၸီးသင် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇၸိူင်ႉၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈထိုင်တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၶဝ်သမ်ႉ လႆႈ ဢၼ်ၶဝ်တုၵ်းယွၼ်းယူႇႁိုဝ်? ဢၼ်ၶဝ်လႆႈ တေႉတေႉ ပဵၼ်ၶေႃႈတီႈ (3) လႄႈ (4) သေ ဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈ (1) လႄႈ (2) သမ်ႉ ႁၢႆၼမ်ႉႁၢႆသၢႆးၵႂႃႇ ၼႆယူႇ။ ၶႄး ၶႄႇ လႄႈ မၢၼ်ႊ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶျေႃး ႁႂ်ႈၸုမ်းဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီးၶဝ် မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၵွၺ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉ။ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼႆ လႄႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၶဝ် ၸၢဝ်ႉၵေႃႇဢၢင်း လၢတ်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၺႃးလႅၼ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ” ၼႆႁိုဝ်တေႃႈဝႃႈ။ ၸုမ်းဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး ယိူင်းဢၢၼ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸီး ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈမီးသုၼ်ႇၸီးသေ လႆႈၼင်ႈထွမ်ႇ ၵႂၢမ်းၸီး မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇယဝ်ႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း ၵႂႃႇၼႆယူႇ။ ၸၢဝ်ႉၵေႃႇဢၢင်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၶဝ် တႄႉ တွပ်ႇၼႂ်းၶၢဝ်ႇ ဢေႇရႃႇဝတီႇဝႃႈမႃး ပွၵ်ႈၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵေႃႈ မီး ၽွၼ်းလီယူႇ၊ မႃးၼႄဝႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈငမ်း ယဵၼ်တႄႉ၊ ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၵေႃႈ လႆႈထူပ်း သေ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းတေပိုတ်ႇမႃးယူႇ သမ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ တႃႉၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈ လွင်ႈၶႄႇႁပ်ႉပၢၵ်ႇပၼ်ၶဝ် မိူဝ်ႈတေမႃးၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေပွၵ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ ၶဝ်တေ ၶိုၼ်း သိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ သွတ်ႇသႄႈတႄႉ ၶႂ်ႈၸွပ်ႇႁူႉၸွပ်ႇႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ထႅင်ႈယူႇ။
ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ပၢင်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်း ဢဵတ်းၼႆႉ ဢၼ်လႆႈလဵၼ်ႈတေႉလဵၼ်ႈဝႃႈ လဵၼ်ႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႊၼႆၵေႃႈဝႃႈတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယူႇၽီႇ တီးၸေႇၸီး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ပႅတ်ႇၸုမ်း ၼႂ်းပႅတ်ႇၸုမ်းၼႆႉ ပႃး ၸုမ်းတႆးႁဝ်း ဢႃႇၸီးဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈ (RCSS: Restoration Council of Shan State – ၶွင်ႇ သီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး) ႁေၵွၼ်ႇ၊ ၸုမ်းပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်း (ပႃႇတီႇတႆး ဢႅတ်ႈဢႅၼ်ႇဢႅဝ်ႇတီႇ SNLD: Shan Nationalities League for Democracy ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၼႆႉ တူဝ်ၸီးတႄႉ ဢမ်ႇ လႆႈႁၼ် ပႃးၼႂ်းၸိုဝ်ႈၼႆႉ)၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႅၼ်း ၽွင်း လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ႁူဝ်ၶေႃႈလူင်ဢၼ်ဢုပ်ႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ် တင်းသဵင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈ ယူႇၽီႇတီး ၸေႇၸီးမႃးၼႆယူႇ။ ၼႂ်းၸုမ်းၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း ယူႇ ၽီႇတီးၸေႇၸီး 15 ၵေႃႉ ၼၼ်ႉ ပႃးတႆးသွင်ၵေႃႉ ၽူႈတၢင် ဢႃႇၸီးဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ လႄႈ ၽူႈတၢင်ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈဝႃႈ တူဝ်တႅၼ်း ဢႅတ်ႈဢႅၼ်ႇဢႅဝ်ႇတီးၵေႃႈဝႃႈ ပဵၼ် သိူဝ်ငၢၼ်ၸူဝ်ႇ ယုၼ်ႉ (ၵျေႃႇၺုၼ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈမီး တႆး သွင်ၵေႃႉၵွၺ်းလႄႈ မၼ်းႁိုဝ်ၵႂႃႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ တႃႇႁူမ်ႇငမ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ယူႇၽီႇတီး ၸေႇၸီးၶဝ် တႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈလႃႇ။ ဢိင် ၼိူဝ်ၶေႃႈလူင် ႁႃႈၶေႃႈ ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ယဝ်ႉ ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သွင် သၢမ်ၸုမ်းတၢင်ႇမႃးၼၼ်ႉသေလႄႈ မၵ်း မၼ်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ် ယူႇၼီႇယႅၼ်ႇဢၶွတ်ႉ (လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇ ပီႊ သၢဝ်းဢဵတ်းၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတေ ႁူမ်ႇငမ်းပၼ် သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိုဝ်လႃႇ။ လၢႆးၼူၵ်ႉယုင်း လႄႈ ၶူဝ်းၶဵဝ်မၢၼ်ႊ ဢွၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ လုၼ်ႈ ဝႃႈလုၼ်ႈယဝ်ႉႁေႉ။ ပီႈၼွင်ႉ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈ ၼႃႈ ဢၢင်ႈၶိုင်ႁႃတေႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး) ယူႇၼၼ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉပေႃး ႁႃႁူးႁႃလၢႆး ဢမ်ႇပၼ်ႁဵတ်း ယူႇ ယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႈၽႅဝ်လေႃႇ လွင်ႈၸုမ်းတႆး ၵူႊၸုမ်း မႃး ယူႇတႂ်ႈၸွင်ႈပဝ်း ၸီးဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈယူး (CSSU: Committee for Shan State Unity – ၵေႃပွင် ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး) သေ ႁူပ်ႉထူပ်းဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးပဵၼ်ဢၼ်ၵၢႆးတႃ ၶဝ်လႄႈ ယူင်းပၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၶဝ် ၵူဝ်တႆးၽွမ်ႉၵၼ် ယဝ်ႉယိုင်။ တႆးတႄႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၵူဝ်လႃးလႃး၊ ၶဝ်ႁူႉ ႁႄႈတႆးလီၼႃႇယဝ်ႉဝႃႈ၊ ဢၼ်ပိူၼ်ႈၵူဝ်ၼႆႉ ၵူဝ် တႆးၽွမ်ႉၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵွၺ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ၵတ်ႉၵႃႊၸုမ်းတႆး ဢႃႇၸီးဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈႁဝ်း ဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈလူင်ႈၼႃႈဝႆႉဝႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁဵတ်း ပၢင် ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တႆး) လႄႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ပၢင်လူင်ပွၵ်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇ တၢင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း၊ ဢမ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဢၼ်တေတႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼႆႉသင် ၼႆလႃႈ။
ဝၼ်းထိ 24.5.2017 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပွႆး ပၢင် လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶဝ်သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ် လူင်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ သၢဝ်းဢဵတ်း (ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်) ၼႆယဝ်ႉ။ပၢင်လဵၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ပေႃးပဵၼ်ပၢင် လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၵေႃႈ ဢၼ်လူင်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် တႄႉ လုၵ်ႈၸုမ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၼႂ်းယူႇၽီႇတီး ၸေႇၸီးၵွၺ်း။ ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ်ၸဵတ်းၸုမ်း ဢႅပ်ႈ ၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး သမ်ႉၶၢမ်ႇသလေႇလူႉသေ မႃး လဵပ်ႈတူၺ်းပၢင်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်၊ ၸုမ်းယူႇဢႅၼ်ႇ ဢႅပ်ႈၸီးတႄႉ ယူႇတီႈၵႆၵႆသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇတူၺ်းၶၢဝ်ႇ ၵွၺ်းဝႃႈၼႆ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းယူႇၽီႇတီးၸေႇၸီး ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်တူင်ႉ တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင် ၼႆလႄႈ ၸူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပၢင်ၵုမ်ၼႆႉၶဝ် ပေႃးငူပ်ႉငီႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်း လႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃး 41 ၶေႃႈ တႃႇတေမႃး ဢဝ်ၶေႃႈမၵ်း မၼ်ႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်သေ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဝႃႈ ၼႆ။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆၵူၺ်းတႄႉ ၶဝ်ၸၢင်ႊလူဝ်ႇမႃး ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်သင်ယဝ်ႉလႃႇ မၵ်းမၼ်ႈဢဝ် ႁင်းၵွၺ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉ ႁိုဝ်လႃႇ။ လၢတ်ႈဝႃႈ 41 ၶေႃႈၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈထႅမ် တေဢမ်ႇလႆႈ ယႃႉသင်လႃးလႃး ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၼႃႇသေ ပိူၼ်ႈသေ ၼႂ်း 41 ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉဝႃႈတိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ထႅင်ႈ ဢၼ်႞သမ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတေလႆႈ မီးဢၼ်လဵဝ်ၵွၺ်း ဝႃႈၼႆ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ သွင်ၶေႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈ ထဵင်ၵၼ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပၢင်ၵုမ် သီႇႁႃႈ ဝၼ်း ၼႆဝႃႇ။ ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ် သၢၼ်ၶတ်းၵၼ် တင်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်လႃႇ? ၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင်ဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၽၢတ်ႈဢွၵ်ႇ လႆႈၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်? ၸဝ်ႈၶွင်လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈ ၼႆႉ ႁိုဝ်တေၽွမ်ႉလႆႈ။ ႁူႉယူႇဝႃႈ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊၽွမ်ႉလႆႈ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းမိူဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းမၵ်းမၼ်ႈတီႈယူႇၽီႇတီးၸေႇၸီးလႃႇ? ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၵိုင်ႇလီထၢမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸုမ်း ၸီးတူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပႃးတႆးႁိုဝ်လႃႇ? ပႃးယူႇ၊ ၶဝ်ႈ ပႃးသွင်ၵေႃႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇ ၼိူဝ်ၼႆႉ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆးပိူၼ်ႈလဵၼ်ႈတႄႉ ပေႃးမီးသွင် ၵေႃႉၵေႃႈ မီးႁႅင်းတႃႇသွင်ၵေႃႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းႁူမ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈတေဢုပ်ႇ မၵ်း မၼ်ႈ 41 ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်သူင်ႇသိူဝ်ႁၢၼ် ၸူဝ်ႇ ယုၼ်ႉ ဢၼ်ၵႆႉထဵင်ၶဝ် မိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းတီႈ မိူင်း ယူႇဢႅတ်ႈဢေႇ (USA: United States of America – မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမႄႇရီႉၵႃႉ) ဝႃႈၼႆ။ ဢၼ်ၵိုတ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၽူႈတၢင် ဢႃႇၸီးဢႅတ်ႈ ဢႅတ်ႈ ၸၢႆးလႃႉ ထဵင်ၼႃႈမီႇတႃၵၢၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုဝ်တေ ပေႉလႆႈ ႁႅင်း 13 ၵေႃႉယဝ်ႉလႃႇ။ ဝူၼ်ႉတူၺ်း ၵွၺ်းၵေႃႈ တႃႉလီဢီးလူ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေလႄႈ 41 ၶေႃႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈ မႃးထိုင် တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ဝႃႈ ၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇ ဢွၵ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉသေ သွတ်ႇသႄႈလႆႈႁူႉ ဝႃႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ႁဝ်းၶဝ်မႃးၼင်ႈပၢင်ၵုမ် ၸီး ဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈယူး တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၵွၼ်ႇၼႃႈ ပၢင် ၵုမ်လူင်ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆယူႇ။ ယူႇတီႈပၢင်ၵုမ် ၸီး ဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈယူးၼႆႉသေ ၵူႊၸုမ်းလႆႈၸႂ်တႅပ်း တတ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်းၶေႃႈဢၼ်ၼႆႉ။ တိုၼ်းတေတုၵ်းယွၼ်း ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ၊ သင် ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇသေ သိုပ်ႇသႂ်ႇ ၵႂႃႇၸိုင် ယူႇတီႈၸုမ်းၽႂ်မၼ်းလႄႈသင် ယူႇတီႈၸီးဢႅတ်ႈ ဢႅတ်ႈယူးလႄႈသင် တေဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈသၢၼ် ၶတ်းၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်း ၼင်ႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတေႉယူႇယဝ်ႉဝႃႈ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ။ ဢႅတ်ႈဢႅၼ်ႇဢႅဝ်ႇတီး (ႁူဝ်သိူဝ်) လူၼႄလိၵ်ႈ ၵၢင်ၸႂ်မုၵ်ႉၸုမ်း ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၼၼ်ႉယူႇ။ ဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁၢင်ႊလီ ဢၼ်မီးလွင်ႈတၢင်းၼၼ်ႉသေ လႄႈ သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇ ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶေႃႈၼႆႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈထၢမ်ၵၢင်ၸႂ် ဢႃႇၸီး ဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈ တီႈၸဝ်ႈပွင်ၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈႁဵတ်း သၽႃႇပတိၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတွပ်ႇဝႃႈ ၸုမ်းႁဝ်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ တေဢမ်ႇဢုပ်ႇသင် တေဢမ်ႇ ၽွမ်ႉၸႂ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသင် ဝႃႈၼႆ။ သၽႃႇပတိ ၵေႃႉ႞ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ပၢင်ၵုမ်သမ်ႉပေႃး ၶႂ်ႈယၢႆႈၵႂႃႇ ၵူၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တႃႁၼ်တူဝ်ထူပ်း ၼၼ်ႉ မႃးၶႆႊၼႄ သွတ်ႇသႄႈ ၸိူင်ႉၼႆယူႇ။ ႁွႆးဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ၶဝ်ႈတိၼ်ၶဝ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တေႉလူင် ပွၵ်ႈ ၼႆႉ။
ဢၼ်ထဵင်ၵၼ်ႁႅင်းၶေႃႈ႞တႄႉ လွင်ႈဝႃႈ တေ ဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်လဵဝ်ၵွၺ်း ဝႃႈၼႆ။ မိူင်းၼိုင်ႈ မိုင်း တပ်ႉသိုၵ်းၼိုင်ႈဢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပဵၼ် တပ်ႉ သိုၵ်း ဢၼ်မၢၼ်ႊပႄႉပုၼ်ႈမႃး တႃႇသေႇတႄႉ ၽႂ်ႁိုဝ်ၽွမ်ႉလႆႈလႃႇၼေႃႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ် ၶႂ်ႈသႂ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း ၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢၼ်ၵူႊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးထၢၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႆယူႇ။ မၢၼ်ႊဢမ်ႇၽွမ်ႉလႆႈလႃးလႃး လႄႈ သွင်ၶေႃႈလူင်ၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ တေၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ဢုပ်ႇ ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၼႃႈမႃး ဝႃႈၼင်ႇၼႆထႅင်ႈ။ မီး သွင်ၶေႃႈၼႆႉၵွၺ်းႁႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ဢမ်ႇမၵ်း မၼ်ႈၼၼ်ႉ?၊ ပႆႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၶိင်းၸေႃႇထေး တွပ်ႇၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၶေႃႈသုၼ်ႇလႆႈၸတ်းသၢင်ႈ ႁၢင်ႈပွင်ႁင်းၶေႃ လႄႈ ၶေႃႈလႆႈၸႂ် တႃႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ လၵ်းမိူင်းၸေႊမိူင်း ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽႅၵ်ႉၵႅတ်ႉ ဢၼ်တုမ်ၵၼ်ဝႆႉတင်း ၶေႃႈဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼႆလႄႈ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇ ၽွမ်ႉၸွမ်း တႃႇတေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် သွင်ၶေႃႈၼၼ်ႉ ဢလူဝ်ႇလူဝ်ႇမၼ်းလူႉၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။ ပွင်ႇဝႃႈ ၶေႃႈသုၼ်ႇလႆႈၸတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ႁင်းၶေႃ လႄႈ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်းၸေႊမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႆႈလႅၵ်ႈၵၼ် တင်းၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ တေ ဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႆဝႃႇ။ တူၺ်းလူး လွၵ်းလၢႆး လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းႁၢင်ႈလီ၊ လၵ်းလိင်း၊ လွၵ်းလႅၵ်းလဵၼ်ႈ လၢႆႈတေႃႇၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းႁၢင်ႊလီမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈဝႆႉလူင်မေႃႉ။ ၼႂ်း 41 ၶေႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းယူႇၽီႇတီးၸေႇၸီး ႁၢင်ႈ ႁႅၼ်းမႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သီႇၶေႃႈ ဢၼ် လၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇၼိူဝ် ၼႆႉသေ ဢၼ်ၵိုတ်း 37 ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈမီးလွင်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ယူႇၼီႇယႅၼ်ႇဢၶွတ်ႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ဝၼ်းပၢင် ၵုမ်လူင် ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼႆဝႃႇ။ ဢၼ်ဢႃႇၸီး ဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈႁဝ်း ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်းၼႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၽူႈတၢင်တူဝ် ပႅတ်ႇၸုမ်း ဢၼ်လူင်း လၢႆးမိုဝ်း ဢႅၼ်ႇၸီးဢေႇ ပတူဝ်ႇၸေႃးၵွႆႇထူးဝိၼ်း လူင်း လၢႆးမိုဝ်းလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်တင်းၸုမ်း ဢႃႇၸီး ႁဝ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵူၺ်းယူဝ်ႉၼႆ သွတ်ႇ သႄႈၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၸွမ်းပေႃးဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈ။ ပေႃးမႃးလူ တူၺ်း ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႄႉ လႆႈႁၼ်ၼမ်ႉၸႂ် ႁၢင်ႊလီ ဢွၼ်ႇ တႆးႁဝ်းတေႉယူႇ။ ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း (3) ဢႃႇ ၸီးဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈႁဝ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼႂ်းသိုဝ်ႇ ၶၢဝ်ႇပၢင်လူင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၸုမ်းႁဝ်းသေ ၼင်ႇ ႁိုဝ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ငမ်းယဵၼ်တေဢမ်ႇၵိုတ်းသေ သိုပ်ႇၵႂႃႇလႆႈၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လီ ၸွမ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆလူဝ်လူဝ်။ ဢိူဝ်ႈၼေႃႈ ၽိူဝ်ႇတႃႉ တေပဵၼ် လွင်ႈၸႂ်လဵၵ်ႉ ၶေႃးဝၢၼ်တႃႇသေႇၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်လီ ၸွမ်းပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈ ပဵၼ်ၵမ်းပဵၼ်ၵမ်းၵွၺ်းၵေႃႈ ႁူႉၵႃႊ လူဝ်ႇဝႃႈ ၸူမ်း ၼမ်ၼမ် ၼင်ႇၸၢႆးလၢဝ်ပိူင်းႁွင်ႉ ဝႆႉၼၼ်ႉႁိုဝ်။
ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊသၢဝ်းဢဵတ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၵေႃႈ ယဝ်ႉ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ 41 ၶေႃႈၼၼ်ႉ မၢၼ်ႊၶဝ် တဵၵ်း ႁႂ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵႂႃႇ 37 ၶေႃႈယဝ်ႉ။ 37 ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႃးၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသေ ပိူၼ်ႈမၵ်း မၼ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ယူႇၼီႇယႅၼ်ႇဢၶွတ်ႉ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၸီးသၢမ်ၸီး (ယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီး၊ ဢႅပ်ႈၽီႇဢႅၼ်ႇၸီးၸီး၊ ယူႇ ၽီႇတီးၸေႇၸီး) တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈၼႃႈၵေႃႈ ယူႇ ၼႂ်းၸီးသၢမ်ၸီးသေ ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ယူႇ ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတႆးဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈၽီးၽီးတႄႉ ဢႃႈၶႃ ငိပ်ႈႁွင်ႈဝႆႉ ၼႂ်းယူႇဢႅၼ်ႇဢႅပ်ႈၸီးလႄႈ ဢႅပ်ႈၽီႇ ဢႅၼ်ႇၸီးၸီးသေ ၵႃႈလဵၼ်းၵႃႈလၢႆး ႁင်းမၼ်း ယူႇ။ တေၸူမ် ႁိုဝ် တေလူမ်ႉႁိုဝ်၊ တေလုၵ်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လွမ်ၶီၸႂ်တၢင်မၼ်းယူႇ။ ဢႃႇၸီး ဢႅတ်ႈဢႅတ်ႈ လႄႈ ဢႅတ်ႈဢႅၼ်ႇဢႅဝ်ႇတီး ႁဝ်း သမ်ႉ ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈဝႆႉၼႂ်း ယူႇၽီႇတီးၸေႇၸီး ဢၼ် ဢမ်ႇႁူမ်ႇငမ်းလႆႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊယူႇ။ ၶႂ်ႈယူႇၼႂ်းၸီး ဢၼ် လႂ်ၵေႃႈလီ လူင်းပိတ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်လႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တီႈၼႂ်းပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တႃႇမိူင်းတႆးႁဝ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပိတ်ႉၶဝ်ႈဢမ်ႇသႂၢင်းၵူဝ်း ပိူၼ်ႈလႆႈ ၵေႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တႆးႁဝ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၸီး သၢမ် ၸီးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပိတ်ႉၶဝ်ႈ ဢမ်ႇသႂၢင်းၵူဝ်း ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇၶိုၼ်းၵေႃႈ သွတ်ႇသႄႈ လႄႈ တၵၢႆႇၶိုၼ်းၸမ်ႈ ၼႃႈတင်းလၢႆ ၸူမ်းသိူဝ်းႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢင်လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ လွင်ႈၸီးသၢမ်ၸီး ၼၼ်ႉ သွတ်ႇသႄႈ ယွၼ်းၸွမ်ႇၵႄႈ မွၵ်ႈၵႃႊၼႆႉ ၵွၺ်းယဝ်ႉဝႃႈ။
သွတ်ႇသႄႈ


c: text/html

text:
ထႅင်ႈၵမ်း႞ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ပေႃးၼႆ ဝူၼ်ႉဝႃႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်း ၵွပ်ႈသင် ၼႆၵွႆးလႃႈ၊ ယႃႇပေဝူၼ်ႉဝႃႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်း ၵွပ်ႈသင်။ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် တူၺ်းႁၼ် လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၸင်ႇ ထႅင်ႈၵမ်း႞မႃး တေႁဵတ်းလႆႈ လီလိူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ တႆးၵေႃႉၵဝ် ပွပ်ႈပီႇ (Bobb Biehl) ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၶေႃႈထၢမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈသပ်းသေးထတ်းသၢင်လႆႈ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ-
- ၵဝ်လႆႈတွၼ်ႈသွၼ်သင်?
- ၸွင်ႇၵဝ် ပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ် တူဝ်ထူပ်းဢၼ်ၼႆႉ?
- လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၵဝ်သမ်ႉ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်လႆႈ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်?
- ပေႃးတေလၢတ်ႈတူၺ်းတေႉတေႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈၼႆႉ တေသိုပ်ႇၵႂႃႇလႆႈၵႃႈလႂ်?
- မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ယၢမ်ႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းမႃး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼႆ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်?
- ၵဝ်တူၵ်းသုမ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉတၢင်ႇၵေႃႉႁႃႉ၊ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵဝ်ႁႃႉ၊ ယွၼ်ႉၵဝ်ႁႃႉ?
- ၵဝ်တူၵ်းသုမ်းတေႉတေႉႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ယိူင်းသုင်သုင် ပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈ ဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈၵွႆးႁႃႉ?
- ၵဝ်ယၢမ်ႈဢွင်ႇမၢၼ်တီႈလႂ်၊ ယၢမ်ႈတူၵ်းသုမ်းတီႈလႂ်?
ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် မၢပ်ႇၼေးဝႃႈ လႆႈတူၵ်းသုမ်း ယွၼ်ႉပိူၼ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ၶဝ်တေဢမ်ႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တေၵိူတ်ႇပဵၼ် ဢၼ်႞ယဝ်ႉဢၼ်႞လႄႈ တေဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈၸိမ်းတူၺ်း လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်သေပွၵ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႊၼႄလႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တိူၵ်ႈတႅၵ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈသၢင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇယႂ်းယႂ်း ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇမေႃဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တေႃႇၵၢၼ်ဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမေႃဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ် တီႈတၢင်းၽိတ်းၽူၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တိုၼ်းတေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။
-Your Road Map for Success
မိူဝ်ႈလႂ် ၼႂ်းၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးလွင်ႈၽိတ်းၽူၼ်မႃးၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵမ်းလဵဝ်လႄႈ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ပၢင်ၵုမ် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် – ပၢင်လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊသၢဝ်းဢဵတ်း သုပ်ႈတီႈသွင်ၼၼ်ႉ တင်ႈတႄႇၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈမေႇ 24 ဝၼ်းသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈမေႇ 29 ဝၼ်း။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉဢၢၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈမေႇ 28 ဝၼ်းၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၼႆႉ ဢုပ်ႇၵုမ် ဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈလႄႈ ထိုင်တီႈ လႆႈတေႃႇထႅင်ႈဝၼ်း႞။
ပိူင်ပဵၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉတႄႉ (1) ၸုမ်း UNFC ၶဝ် ဢမ်ႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈသေ ၸုမ်း ၽၢၵ်ႈၼိူဝ်ၶဝ်သမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼင်ႇၶႅၵ်ႇၶိုၵ်ႉ တွၼ်း။ (2) ထၢၼ်ႈငၢၼ်း မိူင်းၶႄႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ငမ်းယဵၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊ တိူဝ်းၸႅင်ႈလႅင်းမႃးလိူဝ် ၵဝ်ႇ။ (3) လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ မိူင်းႁူမ်ႈ တုမ် သွႆႈမၢႆၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵူႊမူႇၵူႊၸုမ်း ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃးၸွမ်းၼၼ်ႉ။ (4) ၵၢၼ်ဢုပ်ႇၵုမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၶေႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် “တေဢမ်ႇလႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်” ။
ယူႇတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ မုၵ်ႉၸုမ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈ ၸိူဝ်းပႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ဢိၵ်ႇပႃး ၶွင်ႇၸီႇၾႅတ်ႇတရႄႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈ (UNFC) တႃႇတေမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ် ပၢင် လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ 21။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈမႃးၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈ ၼင်ႇၶႅၵ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်ၵွၺ်း၊ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တႅပ်းတတ်းသင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်း UNFC ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းယူႇ – ပႃႇတီႇ မိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ (NMSP)၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယၢင်းလႅင် (KNPP)၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႃႉ (WNO)၊ ၶွင်ႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ (ANC) ၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႇႁွင်ႉဝႆႉဝႃႈ တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း (NCA) ၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၸုတ်ႈယွမ်း ပၢင်လူင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ 21 ၵမ်းထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ UNFC သမ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ “ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတႅပ်းတတ်းၸွမ်း ၽဵင်ႇပဵင်း မိူၼ်ပိူၼ်ႈ၊ လႆႈပဵၼ်ဝႆႉ ၽူႈလႆႈထုၵ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶိုၵ်ႉ တွၼ်း ၼႆၵွၺ်းလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇပဵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွမ်း” ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၼႃႇ မူႇၸုမ်းပၢင်သၢင်း ဢၼ်ပႃး ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၸဵတ်းၸုမ်း မိူင်းမၢၼ်ႊ ၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇယွမ်း ႁပ်ႉလႆႈ NCA ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းၶဵဝ်ပၼ်လႄႈ တင်း ၸုမ်းၸဵတ်း ပႃးၸဵမ် ၸုမ်းလွႆ၊ ၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ၊ ၸုမ်းရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဝဵင်းၶုၼ်းမိင် မိူင်း ၶႄႇ ၼင်ႈလႅင်မိၼ် မႃးႁွတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ။ ၽၢႆႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ် ႁပ်ႉႁွင်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ် လႄႈ ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇမႃးႁွတ်ႈၽႅဝ် ၸိူင်ႉၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼင်ႇ ၶႅၵ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းၵူၺ်း။ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈသင်။
ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉတႄႉ တေႃႇဢွင်ႇ သၢၼ်းၸုၵျီႇ ႁပ်ႉႁူပ်ႉထူပ်း ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ် ၸဵတ်းၸုမ်း။ မိူဝ်ႈမေႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တေႃႇဢွင်ႇ သၢၼ်းၸုၵျီႇ ႁပ်ႉလဵင်ႉၶဝ်ႈဝၼ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ဢႅၼ်ႇပၼ်ႇလႃႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းသဝ်းၶေႃ ၶၢင် လႄႈ မေးၼၢင်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁပ်ႉႁူပ်ႉထူပ်း ႁူဝ်ၼႃႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ ပႃႇတီႇ ၶွတ်ႇ လိူတ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈမိူင်းဝႃႉ၊ မုၵ်ႉၸုမ်းသဝ်းၶေႃၶၢင် လႄႈ ၸုမ်းမိူင်းလႃး ႁူမ်ႈၵၼ်သီႇၸုမ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇ ၶိုၼ်းႁပ်ႉႁူပ်ႉထူပ်း ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈ ၵၢင်ႉ၊ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သၢမ်ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေလႆႈမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈဢုပ်ႇ သင်တေႉတေႉလႄႈ ၸုမ်းၽၢၵ်ႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၽၢႆႇလီသေလၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇ ၵၼ်တင်းႁူဝ်ၼႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၼွၵ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ၵွၺ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်း သဵၼ်ႈတၢင်းပိုတ်ႇ ပွင်ႇၸူးၵၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽိုၼ် လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယိုၼ်ႈမႅင်ႇပၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢိၵ်ႇ ပႃးၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ်။
ပၢင်ၵုမ်လူင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵိုတ်း တိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇသၢမ်ပွၵ်ႈ (မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ ပွၵ်ႈ႞၊ ပၢၼ်ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇသမ်ႉ သႂ်ႇသွႆႉမၼ်းဝႃႈ ပၢင်လူင်ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ 21 ၼႆသေ သွင်ပွၵ်ႈ) သေတႃႉ ပႆႇယၢမ်ႈမီး ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း သင်တေႉတေႉလႄႈ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၶေႃႈပိုၼ်ႉ ထၢၼ် တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႇတရႄႇ 41 ၶေႃႈ ဢၢင်ႈယိုၼ်ယၼ်သေတႃႉ မီးလွင်ႈလႆႈ ထဵင်ထွင်ၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ထိုင်တီႈ တူၵ်းလူင်း ၵၼ်လႆႈ 37 ၶေႃႈၵွၺ်း။
ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် တွၼ်ႈၵၢၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈ ႁႃႈၶေႃႈ – ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ၾိင်ႈၵူၼ်း၊ ၵၢၼ် တီႈလိၼ် လႄႈ မေႃႇႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း၊ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇ လူမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ (တီႈၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ လႆႈ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းႁပ်ႉႁွင်းဢီႈသင်)။
တီႈတွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ထဵင်ထွင် ၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉတႄႉ တႃႇတေသႂ်ႇပႃး ၶေႃႈ ဢၼ် “ပွတ်းတွၼ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၸိူဝ်း သၢၼ်ၶတ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၼၼ်ႉ သေ ထိုင်တီႈဢမ်ႇပဵၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်လႆႈ၊ ထိုင်တီႈ ပၢင်ၵုမ် ပေႃးၸၢင်ႊယၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ဝဵၼ်ႉဝႆႉ မိူဝ်းၼႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ထႅင်ႈ ၼႆ ယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင်ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊ 21 ၼႆႉ တေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်း တီႈဢေႇသုတ်း ႁူၵ်း လိူၼ်လႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် (PPST) ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA 8-ၸုမ်း လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း မႄးထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း PPST ၵႃႈၸူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လႄႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းထတ်းသၢင် လွင်ႈၵၢၼ်ၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ် NCA ဢိၵ်ႇတင်း ပၢင်ၵုမ်လူင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း Holiday Garden ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ မိူင်းထႆး တႄႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 28 June 2017 ထေႃႇထိုင် ဝၼ်းထီႉ 01 July 2017 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00-မူင်းထိုင် 17:00-မူင်းၵူႈဝၼ်း၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸေႃးမူႇတူးၸေးၽူဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ KNU လႄႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS ပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ ပၢင်ၵုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈၸုမ်း PPST တင်း 8-ၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ 8-ၸုမ်းၼၼ်ႉပဵၼ် ႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ (KNU)၊ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS)၊ ၸုမ်းပွတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNLO)၊ ၶွင်ႇသီႇငမ်းယဵၼ်ယၢင်းၽူိၵ်ႇ (KNU-PC)၊ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပွင်ၽွၼ်းပၢင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (DKBA)၊ ပႃႇတီႇပူတ်းပွႆႇမိူင်းရၶႅင်ႇ (ALP)၊ တႅဝ်းႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း (CNF) လႄႈ တႅဝ်းႁူမ်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ (ABSDF)။
8-ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၵိုတ်းယိုဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA) ၸွမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ပၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 15 October 2015 သေ ပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇ ၸွမ်းပၵ်းပိူင် မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း ယူႇယဝ်ႉ။


text:
ၶၢဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းႁူဝ်ပဝ်ႈ ၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႃႈၵ NSCN-K လႄႈ ပိုတ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း 17/1
- Details
- Created on 29 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 09 March 2019 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဢဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ လႄႈ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း လုၵ်ႈၸုမ်း ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႃႈၵ NSCN-K မိူဝ်ႈၽွင်းၵႂႃႇပၢင်ၵုမ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တီႈဝဵင်းၶမ်းတီး သေ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 26 March 2019 ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇဢဝ် တၢင်းၽိတ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႇၵ လူၺ်ႈ 17/1 ဝႃႈၼႆ။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸိုင်ႈမိူင်း Sweden
- Details
- Created on 18 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်း Humanitarian Dialogue (HD) လႄႈ ၸုမ်း The Folke Bernadotte Acedemy (FBA) ၵပ်ႉၸွႆႈၶပ်းၶိုင်ပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း (NCA – S EAO) ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸိုင်ႈမိူင်း Sweden ၶၢဝ်းတၢင်း 9 ဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈရူဝ်ႁိၼ်ၵျႃႇ ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ လုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး ယႃႇၸဝုတ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင် ICC တေဢဝ် တၢင်းၽိတ်းမၢၼ်ႈႁႂ်ႈလႆႈ
- Details
- Created on 14 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸုမ်းတၢင်ၼႃႈ ၼႂ်း ICC တေၶတ်းၸႂ်ၵူႈလၢႆးသေ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ၸုမ်းလွင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်း လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်း လုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးယႃႇၸဝုတ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ICC ၵေႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း (NCA) လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉ
- Details
- Created on 07 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈတိုၵ်းယိုဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉ (NCA) လႄႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် (Peace Commission) ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် တေႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ပေႃးဝႃႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇမီး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် တပ်ႉမတေႃႇ တေဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ
- Details
- Created on 25 February 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် တပ်ႉမတေႃႇ တေဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆ ၸွမ်ႁၢၼ် ၸူဝ်းၼၢႆႇဢူး လၢတ်ႈတီႈ ပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ၼင်ႇၼႆ။
More Articles...
- ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) လႄႈ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူင်းၶႄႇ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇ ဢူဝ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်
- ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် (PC) လႄႈ KIO တေႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် တီႈမိူင်းၶႄႇ
- ၸၢဝ်းၶၢင်ၶဝ် တေႁူမ်ႈၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းၶၢင် တေပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ
- ၸုမ်းေၵႃႇမသျိၼ်ႇငမ်းယဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ RCSS ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ် တီႈၵဵင်းမႆႇ မိူဝ်ႈၼႆႉ


text:
လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 8 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼီႊ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 07.08.2018 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တိၺွပ်းလႆႈယႃႈမဝ်းၵမ် မိၵ်ႈလူတ်ႉေၶႉ 999
Category: ၶၢဝ်ႇ
ၶုၼ်ထုၼ်းဢူးပၢၵ်ႇလၢတ်ႈ ထုၵ်ႇလီယႃႉပႅတ်ႈပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်လၵ်း မိူင်းမႂ်ႇ
ၶၢဝ်ႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 7 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼီႊ ၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶေရႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး(SNLD)ႄလႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈေၵႃႉပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(SSPP/SSA) လူင်းႁူပ်ႉထူပ်း ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းေၸႊဝဵင်းမိူင်းၸီးႄလႈ ေၸႊဝဵင်းမိူင်းထၢမ်
တင်ႈႄတႇဢဝ်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 4-6 ဝၼ်း လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ ပီႊ 2018 ၼီႊၼၼ်ႉ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ေၸႊ တွၼ်ႈမၢႆ(8)
ၸဝ်ႈသိုၵ်း ပၺႃးဝိၼ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းထၢင်ႇထိူမ်ၼိူဝ်(SSPP/SSA)ၵဵဝ်ႇၵၢၼ်ၵဵပ်းငိုၼ်း တီႈႁူင်းယႃဢွင်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 6 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼီႊ ဝၼ်းတီႈ 06.06.2018 ယၢမ်း 10:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ပၺႃးဝိၼ်း (G-1 ၽၢႆႇၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း) ႁွင်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈႁၢၼ်
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢင်တိုၵ်း RCSS လႄႈ TNLA ၼၼ်ႉ SSPPဢွၵ်ႇေၶႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တင်းႁၼ်ထိုင်
ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၽူႈၵူၼ်းလီ ၸွႆႈထႅမ်သိူဝ်ႈၶူဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း
ၸၢႆးၵွၼ်းလႅင်း ဝၼ်းထီႉ 23/12/2017 ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸ်ႂ လူႇတၢၼ်း ၸွႆႈထႅမ် ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ တႃႇၶၢဝ်းၵတ်း တီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ေၼႃႇတႅၼ်းၶူိဝ်း


text:
မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 6 ဝၼ်း ၸုမ်းၽႄၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵိင်ႇၽႄ ၸေႊတွၼ်ႈလွႆလႅမ် လႄႈ တိူင်းမၢၼ်းတလေး ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းတေလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 3 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၽႄၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တိူင်းမၢၼ်းတလေးဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၼၢင်းထူၺ်းမုင်ႇ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇ ၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD)၊ တွၵ်ႉတႃႇ ၸၢႆးၵျေႃႇဢုင်း ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (SNDP)၊ ၸၢႆးပၢၼ်းသႅင် ႁိုဝ် ၸၢႆးထုၼ်းၸိင်ႇ ႁိုဝ် ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈ (NLD)၊ ၸၢႆးဢွင်ႇၵျီႇ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ပျီႇထွင်ႇၸု ၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေး ၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽဵဝ်းယေးပႃႇတီႇ (USDP)၊ ဢူးဢွင်ႇထေး ၽူႈသုၼ်ႇလဵဝ် (တသီးပုဂ္ဂလ) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ တီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး တိူင်းမၢၼ်းတလေး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼၢင်းထူၺ်းမုင်ႇ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) လၢတ်ႈဝႃႈ “ၵွပ်ႈဝႃႈ တေလႆႈၵႂႃႇၶႄႉ ၼႂ်းတိူင်းမၢၼ်းတလေးတင်းမူတ်းလႄႈ တႃႇတေလူင်းသူၼ်းတုမ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင် လိူၼ်သႅပ်ႇတႅမ်ႇပႃႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈတေလူင်းၵႂႃႇ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ပၢင်ဢူး၊ မိူင်းၵုတ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉဢၼ်လူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလူင်းသူၼ်းတုမ်လႆႈၼႂ်းဝၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ” ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၸေႊဝဵင်းလၢႆးၶႃႈတႄႉပဵၼ် ၸၢႆးဢူၵ်ႉၵႃႇ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD)၊ ၸၢႆးသူၺ်ႇသႅင်း ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (SNDP) လႄႈ ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းလေး ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈ (NLD) တေလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လႆႈႁူႉမႃးဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းတႃႇၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၵူႊပႃႇတီႇၶဝ်လူင်းသူၼ်းတုမ်ၼႆႉ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွင်ပဵၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ် လိူၼ်သႅပ်ႇတႅမ်ႇပႃႇ 3 ဝၼ်းထိုင် လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။


text:
မိူဝ်ႈၵျူႇလၢႆႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ယိုတ်းလႆႈ တဝ်ႇ 95 တူဝ် တီႈလၢၼ်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၼႂ်းၵႃးလမ်း႞ ဢၼ်လုၵ်ႉ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၶပ်းၵႂႃႇ တၢင်းဝဵင်းမူႇၸေႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးၸူဝ်းတိၼ်ႉ ၶုၼ်ၵွၼ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပႃႇမႆႉ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ – မိူဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းၵႃးၽႃမၢၼ်ႇလူင် တေႃႉသူင်ႇၶႅၵ်ႇလမ်း႞ၼၼ်ႉ လႆႈသွၵ်ႈႁၼ် တဝ်ႇတူဝ်ၶီး ဢၼ်ဢၢင်ႈတေႃႉၶၢႆတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တွၵ်ႇတႃႇ တေႃႇၵလျႃႇ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၸုမ်းႁၵ်ႉသႃၼူၵ်ႉၼူ လႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢႆၶိူဝ်းတဝ်တေသိုပ်ႇမီးၵႂႃႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “တဝ်ႇ 95 တူဝ်ဢၼ်ယိုတ်းလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇတူဝ်႞ ပေႃးတၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇလီ မီးႁႅင်းမႃးယဝ်ႉ တေၵႂႃႇပွႆႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇ တီႈလွတ်ႈၽေး” ၼႆယဝ်ႉ။
တဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉတီႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်သေ သမ်းပၼ်ၶဵမ်၊ ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်ထၢတ်ႈၼမ်ႉ၊ သမ်းပၼ်ယႃၶႃႈမူင်ႈမႅင်း၊ သမ်းပၼ်ယႃႈႁႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၶပ်းၵႃး လႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းၵႃး ဢၼ်လၵ်ႉတေႃႉတဝ်ႇမႃးၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈၶဝ် တီႉၵမ် ဢဝ်လိူင်ႈဝႆႉတီႈ လုမ်းပလိၵ်ႈ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၼႂ်းဝၼ်းတီႈလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 28 ဝၼ်း ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2:20 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵူတ်ႇထတ်းယႃႈမဝ်းၵမ် မၢႆ (26) ဝဵင်းပၢင်လွင်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၼႂ်းထဵင်ႁႆႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈထီးၼႃးၵွင်း ၸုမ်းထီးၼႃးပွင်း ၸေႊဝဵင်းပၢင်လွင်းၼၼ်ႉသေ ႁုပ်ႈယိုတ်းလႆႈယႃႈမႃႉ ၼႂ်းထူင်ပႃး ၶုၼ်ထုၼ်းယဵၼ်ႇလေႃး မွၵ်ႈ (1,150) မဵတ်ႉဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 4:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းယႃႈမဝ်းၵမ်မၢႆ (26) ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းၼႂ်းႁိူၼ်း မၶမ်းလႃ ဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈထႃႇငူဝ်ႇ၊ ၸုမ်းထီးပွင်း၊ ၸေႊဝဵင်းပၢင်လွင်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၵူတ်ႇသွၵ်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈ ယႃႈမႃႉၼႂ်းၶဵၼ်းႁူဝ် မၶမ်းလႃ မွၵ်ႈ(80) မဵတ်ႉလႄႈ လႆႈသွၵ်ႈႁၼ်ယႃႈမႃႉ ၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်း မွၵ်ႈ (11,200) မဵတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉတိၺွပ်းလႆႈယႃႈမႃႉ မွၵ်ႈ (11,200) မဵတ်ႉထႅင်ႈလႄႈ ၸုမ်းပလိၵ်ႈၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် လႆႈဢဝ်လိူင်ႈၵၢၼ် ပၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း ၶုၼ်ထုၼ်းယဵၼ်ႇလေႃး ဢႃႇယု (26) ၶူပ်ႇလႄႈ မၶမ်းလႃ ဢႃႇယု (38) ၶူပ်ႇ လူၺ်ႈဢဝ်မၢႆမီႈယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ယႃႈယႃၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်ၵူၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇ – မွၵ်ႇၶမ်းၶူင်း


text:
တႃႇၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်း တေယူႇၵိုၵ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉလႆႈၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း၊ ပိုၼ်း၊ ပိူင်ၾၢင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈမီးတီႈဢၼ် သိုပ်ႇပုတ်ႈတၢမ်းပၼ်ၵၼ် ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ တႃႇလိၵ်ႈၼိုင်ႈၶိူဝ်း တေသိုပ်ႇၶီးမီးၵႂႃႇ ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵူၼ်းလႆႈၼၼ်ႉ လိၵ်ႈၼၼ်ႉတၵ်းတေလႆႈသၢင်ႈ ႁႂ်ႈမီးၵုမ်ႇထူၼ်ႈငဝ်းလၢႆးသၢမ်ပိူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈ- ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးတၢင်းႁူႉၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉၶိုတ်းၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်၊ သွင်- ယွၼ်ႉမေႃလိၵ်ႈမေႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းသင် တႃႇၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈယူႇၵိၼ်ပဵင်းပေႃး လႄႈ ၵႃႊၶၼ်တူဝ်ႇၵဝ်ႇ၊ သၢမ်- ၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇ ပႂ်ႉပႃးၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ႁၼ်ၵႃႊၶၼ်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႃႇလိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးတေတဵမ်လႆႈ တင်းသၢမ်ထၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇထႅင်ႈတင်းၼမ်။
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပႆႇႁူႉၸၵ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းလူၵ်ႈတင်းလၢႆ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလႄႈ တူင်ႇၵူၼ်းသေ သိုပ်ႇပုတ်ႈၸူး လုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ်မႃး ၼင်ႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၾိင်ႈထုင်း၊ ၵႃႊၶၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း၊ လွင်ႈမေႃယူႇပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၽုင်၊ လၢႆးႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉၸူဝ်ႈပၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈၼႃႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပႆႇၶဝ်ႈမိူင်းမႃးၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆး၊ ၾိင်ႈထုင်းတႆး လႄႈ ပိူင်ၾၢင်ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆး ၵူႊလွင်ႈၼၼ်ႉ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလႄႈတူင်ႇၵူၼ်းတႆး ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ။ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်၊ ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းတႆးၵူႊတီႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး၊ မီးၾိင်ႈထုင်း ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်ဝႆႉလႄႈ လုၵ်ႈလၢၼ်တႆး လႆႈႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈတႆးမႃး၊ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ယႂ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း။ ထိုင်ပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၶဝ်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ လႆႈယူႇႁူမ်ႈ ၸွမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တႄႇလႆႈႁူႉၸၵ်းႁူင်းႁဵၼ်းမႃးၽွင်ႈ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉမီးႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ပိုတ်ႇပၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈၵေႃႈမီး၊ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ ၵႂၢမ်းတႆးလေႃး ၵၼ်ၵေႃႈမီးမႃး ၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇမၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ လုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၵမ်ႈၼမ်မီးသုၼ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်တႆးပႆႇယၢမ်ႈႁူႉၼၼ်ႉမႃး။ ထိုင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၼၼ်ႉ တႆးလႆႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ၊ ၶျၢင်း၊ ၶၢင်။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈပူၵ်းတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ မိူင်းမႃး။ တေလႆႈဝႃႈၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႊၵမ်ႈၽွင်ႈ တႄႇၸႂ်ယႂ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈမႃး တႃႇၽိုၵ်း လႄႈ ပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ မိူင်းမႂ်ႇမႂ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႊ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူင်ႉ ၵၢၼ်မိူင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇမွၵ်ႈသိပ်းပီႊၼႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းပၢၼ်မိူင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ပီႊ 1950-1960 ၼၼ်ႉ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးသေတႃႉ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၼေႇဝိၼ်း သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ပီႊ 1962 ၼၼ်ႉလႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈသေ တႄႇ ဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ လႆႈသႂ်ႇၵႃႊၶၼ်ၶိူဝ်းမၢၼ်ႊမႃးမဵဝ်းလဵဝ် ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတီႈ ဢၼ်တေပူၵ်းပွင် ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း (ၵူႊၸၢဝ်းၶိူဝ်း) တိူဝ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း လႄႈ တူင်ႇၵူၼ်းၶဝ်မႃး။
ၼႂ်းမိူင်းတႆး တေတူၺ်းၶိုၼ်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလႄႈ တူင်ႇၵူၼ်းၼႆၵေႃႈ မီးငဝ်းလၢႆးသုမ်ႇသႂ်ႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁပ်ႉပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ၵၢၼ်ပၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸူး လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးလီလီ။ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ တိုဝ်ႉတၢင်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉသေ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႊ၊ ၸၢဝ်းၶႄႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိမ်ၶဝ်ႈယူႇၸွမ်းမႃးၼမ်။ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးလႄႈလွၵ်းလၢႆးၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး၊ တိူဝ်းလႆႈ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်မႃးလႄႈ လႆႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။ တူင်ႇၵူၼ်းၼႆၵေႃႈ ယွၼ်ႉၸၢဝ်းၵူၼ်းမီးလေႃးလႄးၵၼ် ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ တူင်ႇတႆးဢၼ်လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းတႆးလွၼ်ႉလွၼ်ႉၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းမႃးၵူႊမိုဝ်ႉၵူႊဝၼ်း။ ဢူႈမႄႈၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းၽိုၵ်း ၽွၼ်ႉ၊ သင်ႇသွၼ်၊ ပူၵ်းပွင်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ႁူင်းသဝ်း ဢၼ်ႁပ်ႉသွၼ် လိၵ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ယႂ်ႇမႃး။ ၸင်ႇဝႃႈ တႆးႁဝ်း ႁူမ်ႈပႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်မႅၼ်ႇမႃႇ လႆႈႁၢမ်းတိုဝ်ႉတၢင်း လႄႈ ငဝ်းလၢႆး တႃႇတေပူၵ်းပွင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃး တေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ တေလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉတႆး ဢၼ်မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ယွမ်းဢေႇလူင်းမႃး ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းသေ ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းလူင် လႄႈ ၸိူဝ်း ယူႇသၢပ်ႇဝဵင်းလူင်ၶဝ်ၼႆႉ တိူဝ်းဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလိၵ်ႈတႆးမႃး။
ယိုင်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသုင် ယိုင်ႈတိူဝ်းလႆႈႁဵၼ်းၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႊၼမ်လႄႈ တႆးၸိူဝ်းႁဵၼ်းသုင်ယဝ်ႉၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းဢူႈမႄႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ တႆးၸိူဝ်းပဵၼ်မေႃယႃသေ ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ မေႃပၢႆးၸၢင်ႊလူင်တႆးဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ မိူဝ်ႈတူဝ်ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵႃႊၶၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆးယွမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး လုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ်မႃးၵေႃႈ တႃႇတေသိုပ်ႇပဵၼ်တႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇတေႉတေႉ။ လွၵ်းပဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ထႅမ်။ ၸွင်ႇၵိုင်ႇလီထႅမ်။
တႆးႁဝ်းတေၸႂ်ယႂ်ႇတီႈလႂ် တႃႇတေၽိုၵ်းသွၼ်၊ ပူၵ်းပွင်ၵႃႊၶၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ယုၵ်ႉမုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၾိင်ႈၶိူဝ်းဢၼ်လူင်လိုမ်း၊ ဢၼ်ႁၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ႁူင်းသဝ်း (ဢသွင်ႇ) သေယဝ်ႉ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတင်ႈတႄႇ လဵၵ်ႉထိုင် ပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး လီလီ၊ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း ၽၵ်းဝၢၼ်တႆး၊ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾိင်ႈထုင်းတႆး လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈမေႃၵႂၢမ်းတႆးယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသူင်လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉ။
တႆးႁဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉထႅမ်တေႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢေႇမႃး၊ ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ်တီႈ ဢုၼ်ႇၸႂ်တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ၼႃႈသိုၵ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလႄႈ တူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ ယူင်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 60 ပီႊပၢႆ ဢၼ်လႆႈႁူမ်ႈဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း ၸွမ်းမၢၼ်ႊမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈပူၵ်းပွင်ႁုၼ်ႈ မုၼ်း ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်တေဢွၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃး။ ဢမ်ႇလႆႈပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး လႄႈ ၵႃႊၶၼ် ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆးမႃး။ တႆးဢၼ်မီး ၼမ်ႉၵတ်ႉႁူႉပွင်ႇႁၼ်လႆႈ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း တႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဢေႇတေႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ။ တႆးဢၼ်ႁူႉငဝ်းလၢႆး တႆးလီလီ၊ ၵွင်ႉၼွင်ႇၵၢႆႇ ႁၼ်လႆႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ဢိၵ်ႇပႃး ငဝ်းလၢႆးလုမ်ႈၾႃႉသေ တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇၵူၼ်းတႆး ဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမီးဢေႇ။ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႆးၼႆႉ သႂ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၼႂ်းၵၢၼ် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉ ၼမ်ပေႃးလူၼ်ႉ မႃႇလူၼ်ႉႁႅင်း။ လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉ မူတ်းတိုၼ်းႁႅင်းၼမ်၊ ဢဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းငမ်ႇသေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ တေဢွင်ႇပေႉ လႆႈ။ ပဵၼ်ႁႅင်းသဵတ်ႈထဵင် ပွတ်းတွၼ်ႈ႞ ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်းၵွႆး။ ဢၼ်တႆးႁဝ်းသႂ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၼမ်ထႅင်ႈ တီႈ႞ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်မႃးယူႇႁႃႉတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉၵူၼ်းၾိင်ႈလူႉသေ သၢင်ႈႁႂ်ႈတူင်ႇၵူၼ်းလူႉပႃး ၼင်ႇၶၢႆယႃႈမဝ်း ၵမ်၊ တူၺ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်တႄႉၼမ်မႃး ၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႊတီႈ။ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်႞ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဝ်းသႂ်ႇတိုၼ်းႁႅင်း ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၼႂ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၼမ်လိူဝ်သေ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်တေပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်တေႃႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်သၢင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈမႃး တႃႇထႅမ်လွၵ်းပဝ်ႇ ဢၼ်ၶၢတ်ႇဝႆႉယၢမ်းလဵဝ်သေ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်သိုပ်ႇပၼ်တႆး တႃႇပဵၼ်တႆးၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉပၺ်ႇၺႃႇ ၸင်ႈတေႃႇလႆႈ ငဝ်း လၢႆး တၢင်းလူဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပွင်ႇသင်?
ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈငၢႆႈဝႃႈၸိုင် တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်တႆး တေသိုပ်ႇပဵၼ်တႆးၵႂႃႇ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႂ်ယႂ်ႇ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း၊ တူင်ႇၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈလႄႈ ၵႃႊတေလႆႈ သၢင်ႈ တီႈဢၼ်တေပူၵ်းပွင်၊ ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမႃး။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ် ပူၵ်းပွင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တေႃႇပေႃးတူဝ်ႈတၼ်း ၶဝ်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇတူင်ႇၵူၼ်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ မီးပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသေ ၼမ်းဢဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁွတ်ႈထိုင်ၼင်ႇ ၶေႃႈမုင်ႈမွင်းၽူႈဝၢင်းၽႅၼ်လၵ်းၼမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ်တီႈႁုၼ်ႈမုၼ်း၊ ပူၵ်းပွင် ၼမ်ႉ ၵတ်ႉ ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉ၊ တူၼ်ႈတူဝ်တူၼ်ႈၸႂ်၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉၸူဝ်ႈပၢၼ်သေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈငမ်ႇတင်းတၢင်း လူဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
တႆး ဢၼ်မၢႆထိုင်တႄႉ တႆးဢၼ်မီးယူႇၼႂ်း ၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႊ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းတႆးၼႆႉဢဝ် ပိုၼ်းသၢႆမိူင်း ဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵိုၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႊ ၼႆႉ သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ၶိူဝ်းဢၼ်ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႊ တင်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႊ၊ ၶျၢင်း လႄႈ ၶၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶိူဝ်းဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉလႄႈ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ပိုၼ်းဝႃႈၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်တင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ။ ပိူင်ၾၢင်ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်း လၢတ်ႈ၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်၊ ၾိင်ႈထုင်း ၼင်ႇၾိင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ၾိင်ႈၵေႃႇၵၢႆႇ၊ ၾိင်ႈၽွင်းငမ်း၊ ၾိင်ႈၼုင်ႈမႆႊၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တင်းတၢင်ႇၶိူဝ်းသေ ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းလူင် ၼိုင်ႈၶိူဝ်း။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
ၼႆႉပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်လူင် ဢၼ်ပူၵ်းပွင်၊ ႁုၼ်ႈမုၼ်းလုၵ်ႈလၢၼ်တႆး ႁႂ်ႈလႆႈသိုပ်ႇပဵၼ်တႆး သေ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတႃႇ ပႂ်ႉပႃးပူၵ်းပွင် တူင်ႇၵူၼ်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႊၶၼ် ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၸႂ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သေယဝ်ႉ တၢင်းႁူႉတၢင်းဝူၼ်ႉဢၢၼ်ႇ ပၢႆးပၺ်ႇ ၺႃႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်တီႈႁုၼ်ႈမုၼ်းပူၵ်းပွင် လုၵ်ႈလၢၼ်တႆး တႃႇတူဝ်ႈတၼ်း ႁပ်ႉမိုဝ်းလႆႈ ငဝ်းလၢႆးၵူႊလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတႃၶွၼ်႞ ႁႂ်ႈႁၼ်ၸႅင်ႈ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၶိူဝ်းသေ ထႅင်ႈၶွၼ်႞ ႁႂ်ႈႁၼ်ႁိမ်းႁွမ်း ဢိၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ် တႃႇသၢင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
တေၸႂ်ယႂ်ႇ ၸုမ်းၾၢႆႇမဵဝ်းႁိုဝ်တႃႇပူၵ်းပွင်၊ ႁုၼ်ႈမုၼ်းလုၵ်ႈလၢၼ်တႆး ႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်တႆးၵႂႃႇ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ ၵူၼ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈပိူၼ်ႈသုင်ၼႂ်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ဝူၼ်ႉဝႃႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ မေႃလိၵ်ႈတႆး၊ ႁူႉပိုၼ်းတႆးၵေႃႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈယူႇ။ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ လူဝ်ႇလႆႈသၢင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းႁင်းၶေႃၼႆ တင်းၼမ်။ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉၸၼ်ႉသုင်သုင်ၼႆႉ ၸွင်ႇပဵၼ်လွင်ႈၵမ်ႉ ယၼ် တေႃႇၵၢၼ်ပဵၼ်တႆးလႆႈယူႇႁိုဝ်? ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆးတင်းလၢႆ၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်း၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းႁပ်ႉၶူး မိူင်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်တေႉ တေႉဝႃႈဝႃႈ။ တီႈတေႉတေႉမၼ်း ၼႂ်းတႆးၼႆႉ ၵူၼ်းႁပ်ႉၶူးမိူင်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉၼႆႉ ၼမ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇ။ ၼႂ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ ၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး၊ ၵၢၼ်မိူင်းၶိူဝ်းတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ် ၵူၼ်းထၢၼ်ႈၼႆႉတူင်ႉတိုၼ်ႇ၊ တေႃႇသူႈၸွမ်းမႃး တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၵႃႊႁိုဝ်သႄႈ။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ငဝ်းလၢႆးလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ၸင်ႇမႃးၽိုတ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းၼမ်။ တူၺ်းဢဝ် ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတင်းလၢႆလႃႈ။ မၢင်ၸိူဝ်း မိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်ႇၼၼ်ႉ မီးယူႇၸွၵ်ႉလႂ်ယင်းဢမ်ႇႁူႉ၊ ထိုင်ငဝ်းလၢႆးပိုတ်ႇပၢင်ႇမႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇတႄႉ ႁိမ်ၵၼ်ဢဝ် တီႈယူႇ ပိူဝ်ႈတႃႇတိုဝ်ႉတၢင်း။
တႆးဢၼ်မီးထၢၼ်ႈႁဵၼ်းႁူႉသုင် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး (ႁူင်းႁဵၼ်းမၢၼ်ႊ၊ ၶႄႇ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတႆးၼႆႉ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း။ လွင်ႈၸိူင်ႉၼႆ ၸွင်ႇႁဝ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းတေပဵၼ်လွင်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်တေႃႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းသိုပ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းႁိုဝ်။ သင်းႁဝ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ၵတ်ႉမႃးတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတႆး၊ ဢမ်ႇပွင်ႇတၢင်းလူဝ်ႇတႆး ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းတႆးၼႆၸိုင် ႁဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆၵၢၼ်သၢင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႃႈ ‘တႆး’ ၼႆသေ တူင်ႉၼိုင်မႃးတင်းသဵင်ႈ ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းတႆး၊ ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းတႆး၊ မုၵ်ႉၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းတႆး၊ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းတႆး လႄႈ ႁဝ်းၶဝ်ၵူၼ်းတႆးတင်းမူတ်း ဢၼ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်တႆးၼႆႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသင်လူဝ်ႇလႆႈတင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး
ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး လႆႈၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ယင်ႇၼိူဝ်ၶေႃႈထတ်းသၢင် ၸၵ်းယွႆႈ ငဝ်းလၢႆးတႆး ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ-
• ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးထူပ်းၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်
ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈၼႆႉ ထႅမ်ႁႅင်း လွင်ႈလိူင်ႇၵိုၼ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်းမႃးၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း။ မိူင်းတႆးၼႆႉပဵၼ် မိူင်းဢၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼမ် သေပိူၼ်ႈသေယဝ်ႉ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်သုၵ်ႉယုင်ႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းယွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၸူး တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်႞တႄႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၵိုၼ်းမႃး။ တူင်ႇၵူၼ်းတႆး မၢင်တီႈၶတ်းၸႂ် ၵႅတ်ႇၶေမၼ်းတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ယွၼ်ႉႁႅင်းတၢင်းလင်မၼ်းယႂ်ႇလႄႈ သုၵ်ႉယုင်ႈၼႃႇ။ တူင်ႇၵူၼ်းတႆး မၢင်တီႈသမ်ႉ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ်သေယဝ်ႉ တႄႇသူင်မိုတ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်မႃး။ ၼင်ႇၼႂ်းပွႆးလၢမ်းၸွမ်းၾိင်ႈ ၸွမ်းထုင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႇတမ်းပၢႆး လဵင်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၵၼ်မႃး။ ၵူၼ်းလူင်တႄႇ ႁတ်းၵိၼ်၊ သူႇယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းၼမ်မႃး၊ ႁတ်းၵိၼ်တေႃႇၼႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈ၊ ၵိၼ်ယႃႈ၊ လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆး သင်ၼႂ်းသၢႆတႃ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၼႆ ၸၼ်ႉၸွမ် တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ယုမ်ႇယမ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးတီႈဢၼ် ဢွၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၵၢင်းယၢၼ်ယႃႈမဝ်း ၵမ်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ တႄႇဢဝ် ပူႉ လႄႈ လႅၼ်း ယႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တေလႆႈ ပူၵ်းပွင်တၢင်းႁူႉ တၢင်းဝူၼ်ႉ ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉ ၵႃႊၶၼ်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈလႄႈ လၢႆးတၢင်းပၢႆးပၺ်ႇ ၺႃႇၼႆႉၵွႆး တေဢွၼ်ပူၼ်ႉလွတ်ႈ ယႃႈမဝ်း ၵမ်လႆႈ။
• ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၶၢတ်ႇ လွင်ႈဝႆႉၵႃႊၶၼ် ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆး
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇသူႈလႆႈႁပ်ႉႁူႉလွင်ႈတႆးတီႈလႂ်။ ဢူႈမႄႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတေႉတေႉ တႃႇတေဢွၼ် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁူႉလွင်ႈတႆး၊ ႁၵ်ႉတႆးလႆႈ။ ၼႃႇသေၼၼ်ႉတႄႉ ဢူႈမႄႈၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈတႆးလီလီ။ ပိုၼ်းတႆး၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ၵႂၢမ်းတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတီႈၽိုၵ်းသွၼ်တေႉတေႉ။ တူင်ႇတႆးဢၼ် လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး လွၼ်ႉလွၼ်ႉ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈတႆးၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ဢမ်ႇသူႈမီး။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးလႄႈ ပေႃးလူဝ်ႇတိုဝ်းၵႂၢမ်းတႆး ၼိူဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႄႈ ပၢႆးၵူႊလွင်ႈလွင်ႈမႃး ဢမ်ႇမီးထွႆႈၵႂၢမ်းလိူင်ႇၽႄႈလႄႈ ဢဝ်ၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးသေ လၢတ်ႈၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း။ မၢင်ၸိူဝ်း ပေႃးတေလၢတ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်လွင်ႈငၢၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်ၵူၼ်းမႃး တိုၼ်းဢမ်ႇမေႃၽၢႆႇတႆးလႆႈ။ တေလႆႈႁၼ် ပၢင်ၵုမ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႂ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶၢတ်ႇ လွင်ႈဝႆႉၵႃႊၶၼ် ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ် ဢမ်ႇပႃးၵၢၼ်ၶိူဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေတင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ႇသင်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လူဝ်ႇ မီးဢွင်ႇတီႈ ဢၼ်ပူၵ်းပွင် ၵႃႊၶၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ်တႆး တီႈသႅၼ်းၼုမ်ႇမႂ်ႇတႆးယဝ်ႉ။
• ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၶၢတ်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉ ၼင်ႇၶဝ်ၵိုင်ႇမီး
ပေႃးၼိူင်းတင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၶၢတ်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်ၶဝ်ၵိုင်ႇမီး ၸွမ်း ၼင်ႇဢႃႇယုၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၶၢတ်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ၽွၼ်းယွၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း သုၵ်ႉယုင်ႈၼႆယူႇသေတႃႉ ဢၼ်ၼႃႇသေၼၼ်ႉတႄႉ ၸုမ်းတႆးဢၼ်ပူၵ်းပွင်ထၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ၼပ်ႉမိုဝ်းသိပ်း ၼိဝ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈတဵမ်။ ၵူႊၸုမ်းၸုမ်း လူဝ်ႇၵူၼ်းၵတ်ႉသေတႃႉ ၸုမ်းဢၼ်တင်ႈၸႂ်ပူၵ်း ပွင် ထၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းမိူင်း သိုပ်ႇသိုပ်ႇ တၢမ်းတၢမ်း ဢမ်ႇသူႈမီး။ ၸိူဝ်းပိတ်းၵိၼ် ယွတ်ႈမၼ်း ၼမ်သေယဝ်ႉ ၵူၼ်းၽုၵ်ႇမၼ်း ဢေႇဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇၵႃႊပွင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉ လူဝ်ႇမီးတီႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉ ႁႂ်ႈငမ်ႇတၢင်းလူဝ်ႇ တူင်ႇတႆးၵွႆး ဢမ်ႇၵႃး ၵၢႆႇၶူဝ်ထိုင်ပႃးလႆႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
• ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၶၢတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်း
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵိူတ်ႇမႃး ပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈငႃႉ၊ ဢွၵ်းတိုၼ်ႈ၊ သွၼ်ယၢပ်ႇ၊ ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈၶိူဝ်းလႄႈ ၾိင်ႈလူႉသႄႈ။ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်း တၢင်းဝူၼ်ႉၶဝ်မႃးလီလီ၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ပူၵ်းပွင်မႃး ၼႂ်းလၢႆးတၢင်းဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ လီလီၵွႆး။ မိူဝ်ႈၶဝ်မီး တိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁဵၼ်း၊ လႆႈၽိုၵ်းဝူၼ်ႉ၊ ၽိုၵ်းၼပ်ႉထိုဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ၊ ၽိုၵ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃး ၶဝ်ၵေႃႈတေ ၵတ်ႉပဵင်းတင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ သေဢမ်ႇၵႃး ၵတ်ႉပဵင်းပႃး ၸၼ်ႉဢႃႇသီႇ ယႅၼ်ႇလႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵႂၢမ်းတႆး လိၵ်ႈတႆးသေယဝ်ႉ ၵတ်ႉလိၵ်ႈပိူၼ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ ၵၢႆႇၸူးၵူႊမိူင်းမိူင်းလႆႈယူႇ။ ယွၼ်ႉၼႆ လူဝ်ႇသၢင်ႈတီႈဢၼ်တေ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁႂ်ႈၶဝ်မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းတူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသုင်သုင် တႃႇပုၼ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
• တူင်ႇၵူၼ်းၶၢတ်ႇၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ပွင်ႇလွင်ႈတႆးလႄႈ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ
ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လၢႆးယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းႁိုင်မႃး 60 ပီႊၼႆႉ တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ၶၢတ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပွၵ်ႉ ၼႂ်းယွမ်ႇမႃး။ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယွၼ်ႉၽွၼ်းယွၼ်ႈသိုၵ်းသိူဝ်ၵေႃႈၼမ် ၶိုၼ်ႈမႃးၵူႊမိုဝ်ႉၵူႊဝၼ်း။ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယွၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁူႉ ၵေႃႈမီးတင်းၼမ်။ ၸၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၼမ်သေတႃႉ ၸၼ်ႉဝၢၼ်ႈၸၼ်ႉသူၼ်ၼၼ်ႉ ႁႃပူႇၵႄႇ ပေႃးယၢပ်ႇ။ ၵူၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႈ ဢေႇယွမ်းလူင်းမႃး ယွၼ်ႉႁႅင်း ႁိပ်ႇလၢႆမဵဝ်း ၼင်ႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း၊ လွင်ႈတူင်ႇၵူၼ်းမၵ်းမၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼႆ လူဝ်ႇတီႈၽိုၵ်းသွၼ် ႁႂ်ႈႁပ်ႉႁၼ် လႆႈဝႃႈ လွင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵေႃႉလဵဝ်ဢမ်ႇလႆႈ တူင်ႇၵူၼ်း တေလႆႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတၢင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇယၢမ်ႈမီးၸုမ်းလႂ်တီႇတၢင်းႁႂ်ႈႁွတ်ႈ ထိုင်ၸိၵ်းထိုင်ၸွမ်လႄႈ ႁူႉမၼ်းႁူၵ်ႉတၼ် ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ယွၼ်ႉပႆႇႁၼ် မွၵ်ႇမၢၵ်ႇမၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း ၼမ်ႉဝၢၼ်မၼ်းသေယဝ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ႁႂ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်းလႆႈသေဢမ်ႇၵႃး တႃႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶဵင်ႇပဵင်းပိူၼ်ႈလႆႈသေ ယူႇလွတ်ႈပဵင်း ပေႃးၵႂႃႇလႆႈ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆး၊ ၼႂ်းၵႄႈႁႅင်းသုမ်ႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶိူဝ်းပိူၼ်ႈသုင်၊ ၼႂ်း ၵႄႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းၼမ်ၼႆႉ ယူႇ ယဝ်ႉ။ ယၢပ်ႇတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸုမ်းသိုၵ်း၊ ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းတႆးတင်းလၢႆၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၶိူဝ်းတႆးတေသိုပ်ႇပဵၼ်တႆးၵူႊၸုမ်းလႄႈ လူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇႁႅင်း ၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးယဝ်ႉ။
ၼၢင်းႁဵဝ်းသႅင် – ၵေႃတႆး
(ၼၢင်းႁဵဝ်းသႅင် ၼႆႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉ တီႈၵိင်ႇၸေႊဝဵင်းၵႃလီႉ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။)


text:
ၼၢင်းၼုမ်ႇမွၼ်းသီဝၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈတွပ်ႇၸၼ်ႉသိပ်းဝႆႉ ၼႂ်းပီႊၵၢၼ်ႁဵၼ်း 2017-2018 ၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း တင်းလၢဝ်ႁွင်ႈသီႇႁူၺ်ႇ (ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးထၢတ်ႈ၊ ပၢႆးၾီးသိၵ်ႉ၊ ပၢႆးတူဝ်ၸႂ်(Bio)) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း မေႃၵႂၢမ်း ၼုမ်ႇၼုတ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉပိုၼ်ၽႄၶႅပ်းၵႂၢမ်း မၢႆသွင် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၶွၼ်ႈႁႅင်းဝႆႉတႃႇတႆး” မိူဝ်ႈမေႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ၊၊
ၼၢင်းၼုမ်ႇမွၼ်းသီဝၼ်း လၢတ်ႈၼႄသႅၼ်ပၢႆးဝႃႈ “ၵွၼ်ႇပႆႇတွပ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶတ်းၸႂ်မႃးတေႉတေႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပႃးလၢဝ်ၸွင်ႈ၊ လႆႈလၢဝ်ၸွင်ႈသီႇႁူၺ်ႇလႄႈ ယိၼ်းၸူမ်းတေႉတေႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႊ ဢမ်ႇလႆႈ လၢဝ်ၸွင်ႈႁူၵ်းႁူၺ်ႇ(All D) လႄႈ ယိၼ်းၸႂ်လဵၵ်ႉႁင်းၵွႆးသေတႃႉ မႄႈတႄႉ ဢမ်ႇဝႃႈသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လႄႈ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမုင်ႈမွင်း ၸဵမ်ပိုင်းယဝ်ႉၶႃႈ၊ ပေႃးဝၢၵ်ႈ (Mark) ၶိုတ်းတႄႉ ၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈ Architecture ဢေႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ၊၊
လိူဝ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယိင်း လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢႆးသႅင်ႁေႃၾႃႉ လုၵ်ႈၸၢႆး မေႃၵႂၢမ်း ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾႃႉ၊ ၸၢႆးသႅင်ဢိၼ်းမၢဝ်း လုၵ်ႈၸၢႆး မေႃၵႂၢမ်း ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်မၢဝ်း၊ ၼၢင်းဝူဝ်ၽူၺ်း လုၵ်ႈယိင်း မေႃၵႂၢမ်း ၼၢင်းၶမ်းၼွင်ႉလႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း ၼႂ်းပီႊၼႆႉမိူၼ်ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ၊၊
ၼၢင်းၼုမ်ႇမွၼ်းသီဝၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ် ၼေႇတူႇရဵင်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ၸၼ်ႉသိပ်းတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ထတ်းလိၵ်ႈမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ တင်းမၢႆၽိူၼ် မရတ ၇၇၃၊ ၸၢႆးသႅင်ႁေႃၾႃႉ ၶဝ်ႈတွပ်ႇ တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ၸၢႆးသႅင်ဢိၼ်းၾႃႉ ၶဝ်ႈတွပ်ႇတီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ၼၢင်းဝူဝ်ၽူၺ်း ၶဝ်ႈတွပ်ႇတီႈ တႃႈၵုင်ႈၼႆယဝ်ႉ၊၊


text:
ဢႄးလႅၵ်ႈၸၼ်းတႃႇ ၾလႅမ်းမိင်ႇ
Alexander Fleming (1881-1955)
ဢႄးလႅၵ်ႈၸၼ်းတႃႇ ၾလႅမ်းမိင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉတႄႇႁႃႁၼ် ယႃႈယႃ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ/Penicillin ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ လွတ်ႉၾီး/Loch Field မိူင်းသၵွတ်ႈလႅၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၈၈၁။ မၼ်းၸူပ်းလႆႈၸုမ်ႈၶူး တီႈႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးယႃ တီႈႁူင်းယႃ သဵင်ႉမေႇရီႇ/St. Mary’s Hospital ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇယဝ်ႉ ၾလႅမ်းမိင်ႇ ၶဝ်ႈ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ထၢမ်းငၢၼ်း ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း ႁေႉၵင်ႈလႆႈတၢင်းပဵၼ်/ immunological research ၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈထူၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇပဵၼ် ၶူးမေႃယႃၽၢႆႇသိုၵ်းသေ လႆႈတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၸဵပ်းလွင်ႈယဵၼ်း တီႈႁွႆးမၢတ်ႇႁွႆး ၸဵပ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၾၢင်ႉမႅၼ်ႈဝႃႈ ယႃႈယႃ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဵပ်းဢမ်ႇယဵၼ်း/antiseptic ၼႆႉ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ တွမ်ႇတွမ်ႊ/cell တင်း ၼမ်ၼမ်လိူဝ်သေ မူင်ႈမႅင်းဢွၼ်ႇ/microbes ဢၼ်မၼ်းလူဝ်ႇ ၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸင်ႇႁူႉ ႁၼ်မႃးဝႃႈ တေလႆႈႁႃထႅင်ႈယႃႈယႃ ဢၼ်တေၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈ လႆႈမူင်ႈမႅင်းဢွၼ်ႇၶဝ်သေ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ တွမ်ႇတွမ်ႊၵူၼ်း လူႉလႅဝ်ပႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင် ပၢင်သိုၵ်းလူင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၾလႅမ်းမိင်ႇ ၶိုၼ်းမိူဝ်းမႃး ႁူင်းယႃသဵင်ႉမေႇရီႇ။ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၂၂ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ၶႂႃႉယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းႁႃႁၼ် ထၢတ်ႈမဵဝ်း႞သေ မၼ်း တၢင်ႇၸိုဝ်ႈပၼ်ဝႃႈ လၢႆးၸူဝ်ႇၸၢႆး (မ်)/ lysozyme ၼႆယဝ်ႉ။ လၢႆးၸူဝ်ႇၸၢႆး(မ်) ၼႆႉ လႆႈမႃးတီႈတူဝ် ၶိင်းၵူၼ်းၵွႆး။ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ် ၶီႈၶၢၵ်ႇ တင်း ၼမ်ႉတႃၵူၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉသေ ဢမ်ႇပၼ်ၽေး တီႈတွမ်ႇတွမ်ႊၵူၼ်း။ ၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈလႆႈ မူင်ႈမႅင်းဢွၼ်ႇ ၶဝ်ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇၶႃႈႁႅမ်ပေႉလႆႈ မူင်ႈမႅင်းၸိူဝ်း ပၼ်ၽေးတီႈၵူၼ်းယူႇတေႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢၼ်ႁႃႁၼ်ၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ဢၼ်မီး ၵႃႊၶၼ်ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈယႂ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းသင်မႃး။
မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၂၈ ၼၼ်ႉတႄႉ ၾလႅမ်းမိင်ႇ ႁႃႁၼ် တၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်း။ ၼႂ်းႁွင်ႈလွင်းထၢတ်ႈ/laboratory မၼ်းၼႆႉ ၸၢမ်းလဵင်ႉတူၺ်းဝႆႉ မႅင်းသႃႇတႅပ်ႈၾႃႇလူဝ်ႇ ၶွၵ်ႈၶႅတ်ႈ/ staphylococcus၊ ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ်သေ လႆႈပွႆႇတၢၵ်ႇလူမ်းဝႆႉလႄႈ ၽိူဝ်ႇမႃးတူၺ်း လူႉလႅဝ်သေ ဢွၵ်ႇၶူၼ်သေသႃးဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၾလႅမ်းမိင်ႇ လႆႈမႃးႁၼ် မူင်ႈမႅင်း ပႅၵ်ႉတီး ရီႇယႃႇ တီႈႁိမ်းဢွၵ်ႇၶူၼ်သႃးဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူႉ လႅဝ်တၢႆ ပႅတ်ႈမူတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁူႉပွင်ႇလႅင်းတႃ ၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈ ၶူၼ်သႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ႁႅၼ်ႇ တႃႇတေယႃႉလႅဝ်ၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈ မူင်ႈမႅင်း သႃႇတႅပ်ႈၾႃႇလူဝ်ႇၶွၵ်ႈၶႅတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼႆႉ ၾလႅမ်းမိင်ႇ ၼႄလႆႈဝႃႈ ထၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁေႉႁၢမ်ႈလႆႈ ၼင်ႇႁိုဝ် မူင်ႈမႅင်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇသႅၼ်း တေဢမ်ႇၽႄႈတိူၼ်းမႃးၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ထၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ/penicillin ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၶူၼ်သႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပႄႇၼႄႇသီးလီႇယႅမ်ႇ ၼူဝ်းတႃးတမ်ႇ/penicillium notatum ၼႆယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈဢၼ် ၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်ၽေး တီႈၵူၼ်း လႄႈ သတ်း သေဢိတ်း။
မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၂၉ ၼၼ်ႉ ၾလႅမ်းမိင်ႇ တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈမၼ်းလႆႈႁႃႁၼ်မႃးၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် လွင်ႈၼႆႉ။ ၾလႅမ်းမိင်ႇတႄႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ႁဵတ်းယႃႈယႃ ပေႃးၼႆၸိုင် တေမီးၽွၼ်းလီတေႉတေႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁႃလႆႈ လၢႆးတၢင်းတႃႇ တေၶႃႈဢဝ် ထၢတ်ႈပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ထႅင်ႈၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီႊမိူင်းၵေႃႈ ၽႂ်ပႆႇၸႂ်ႉ တိုဝ်းလႆႈ ထၢတ်ႈဢၼ်တေပဵၼ်မႃး ယႃႈသႅၼ်ယႃလူင် ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼႆႉ။
ၼႂ်းၸူဝ်ႈသိပ်းပီႊ ၁၉၃၀ တွၼ်ႈၵမ်း လိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၢဝ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈသွင် ၵေႃႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁၢဝ်းဝၢတ်ႈ ဝေႃႉထႃႇ ၾလေႃးရီႇ/ Howard Walter Florey လႄႈ ဢၢၼ်ႉ ပေႃးရိတ်ႈ ၶျဵၼ်း/ Ernst Boris Chain ၼၼ်ႉ လႆႈလူလႆႈၽတ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၾလႅမ်းမိင်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ၶိုၼ်းၵဵပ်းဢဝ် လၢႆးၵၢၼ် ၾလႅမ်းမိင်ႇ ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉသေ ၸၢမ်းတူၺ်းလွင်းတူၺ်း ၸွင်ႇမၼ်း ၸႂ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼင်ႇမၼ်းဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉသမ်ႉ ႁႃလႆႈပႃး လၢႆးတၢင်း တႃႇတေၶႃႈပႅတ်ႈ ႁႂ်ႈထၢတ်ႈပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ သႅၼ်ႈသႂ်မႃးသေ ဢဝ်ၸႂ်ႉၸၢမ်းတူၺ်း တီႈသတ်းၶဝ် ၼႂ်းႁွင်ႈလွင်းထၢတ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၄၂ ၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢမ်းၸႂ်ႉယူတ်းယႃတူၺ်းတီႈ ၵူၼ်းပဵၼ်တေႉတေႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႆႈဝႃႈ ယႃႈယႃၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈသႅၼ်ယႃ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တင်း ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ ပၼ်ႁႅင်းလႄႈ ၶမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃးသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆး ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ၶၢတ်ႈၶွပ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေပၼ်ၸႂ်ႉ တႃႇၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၼႂ်းပၢင်သိုၵ်းၶဝ်ၵွႆး သေတႃႉ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၄၄ ၼၼ်ႉတႄႉ ပၼ်ၸႂ်ႉတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ လႄႈ ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် ပၢင်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၄၅ ၼၼ်ႉ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ ၸင်ႇၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇ ယူႇ ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင် ယႃႈယႃပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉၸင်ႇ ယႃႈၶႃႈမႅင်း/antibiotic ဢၼ်ငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးတင်းၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ယႃႈသႅၼ်ယႃ/miracle drug ၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းပဵၼ်ၼၼ်သေတႃႉ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈၶႃႈမႅင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။
လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လႆႈသိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပႄႇ ၼႄႇသီးလိၼ်ႇၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆႉ သမ်ႉမီးထႅင်ႈလွင်ႈ႞။ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼႆႉ ပေႉလႆႈ မူင်ႈမႅင်းၸိူဝ်ႉၸႆႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ပၼ်ၽေးလႆႈတီႈၵူၼ်း၊ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်း ပဵၼ်ၸဵပ်းပဵၼ်ယဵၼ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ယႃႈယႃၼႆႉ ယႃ ပေႉလႆႈၼႆႉၸမ်း-
- တၢင်းပဵၼ်ၵလၢင်ႇႁႅင်ႈ/syphilis/ဆစ်ဖလစ် ကာလသားရောဂါ၊
- ၵလၢင်ႇယမ်း (ၼွင်ၼႂ်း)/gonorrhea/ ဆီးပူညောင်းကျ ဂနို ကာလသား ရောဂါ၊
- တၢင်းၶႆႈၼၢဝ်သီလႅင် / scarlet fever/ကြက်သွေးရောင် အင်ပျဉ်ထသည့် ကူးစက် အဖျားရောဂါ၊
- တၢင်းပဵၼ်ၶေႃးတိပ်ႇ/diphtheria/ဆုံဆို့နာ၊
- တၢင်းပဵၼ်လုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇၵႂ်ႈ / arthritis / အဆစ်ရောင်နာ၊
- တၢင်းပဵၼ် လွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ်ၵႂ်ႈ /bronchitis/ အဆုတ်လေပြွန် ရောင် ရောဂါ၊
- တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈယႂ်းဢွၵ်းဢေႃၵႂ်ႈ / meningitis/ဦးနှောက် အမှေးရောင်၊
- တၢင်းပဵၼ်ၵွင်ႉၼႂ်းလိူတ်ႈ / blood poisoning/ သွေး ဆိပ်တက် ရောဂါ၊
- ၸဵပ်းဢူမ်ၼွင်/boils/အနာ စိမ်း၊ မွေးကျွတ်နာ၊
- တၢင်းပဵၼ်ၵွင်ႉတီႈလုပ်ႇ / bone infection/အရိုးဆိပ် ရောဂါ၊
- တၢင်းပဵတ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ/pneumonia/ အဆုတ်ရောင် ရောဂါ၊
- တၢင်းပဵၼ်ၼိူဝ်ႉၼင်မၢၼ်ႉၼဝ်ႈ / gangrene/ အသားပုပ်ဆွေးနာ
ဢိၵ်ႇတင်း တၢင်းၶႆႈတၢင်းၼၢဝ် ဢွၼ်ႇဢိတ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႉယႃႈယႃ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈတမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃးတေႉတေႉ။ ဢမ်ႇမီးၽေးသင်။ ၸႂ်ႉယႃႈယႃႈပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ ႁႅင်း ၅၀,၀၀၀ ၵွႆး ၵေႃႈ ယႃလႆႈတၢင်းပဵၼ်မၢင်ဢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်းပၼ် ယႃႈယႃပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ ႁႅင်းၼိုင်ႈပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽေးတၢင်းၼွၵ်ႈဢီႈသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ တေဢမ်ႇထုၵ်ႇ တင်းယႃႈယႃပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇ။ မီးၵေႃႈ မီးဢေႇတေႉဢေႇဝႃႈ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တႄႉ ထုၵ်ႇ တင်းယႃႈယႃၼႆႉသေ သင်သမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇၶႅၼ်းလီမႃးၶိုၼ်းတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ။
ယႃႈယႃ ပႄႇၼႄႇသီးလိၼ်ႇၼႆႉ ၵွပ်ႇၵူႈ ဢဝ်လႆႈ သၢႆၸႂ်ၵူၼ်း မိုၼ်ႇလၢၼ်ႉပၢၼ်ႉသႅၼ်ယဝ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃးၵေႃႈ တိုၼ်းတေသိုပ်ႇၵွပ်ႇၵူႈဢဝ်လႆႈသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈတႃႉ ၶႂ်ႈထဵင်ပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁႃႁၼ် ၾလႅမ်းမိင်ႇၼႆႉ တေမီးၵမ်ႈဢေႇၵွႆး။ တႃႇတေတမ်းဝၢင်းပၼ်ၸိုဝ်ႈ ၾလႅမ်းမိင်ႇ တီႈသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈသိူဝ်ငၢၼ်ပၢၵ်ႇ႞ၼႆႉတႄႉ တေလႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း ၵႃႊလႆႈဝူၼ်ႉပႃး တွၼ်ႈၵၢၼ်ထၢၼ်ႈငၢၼ်း ၾလေႃးရီႇ လႄႈ ၶျဵၼ်း သွင်ၶႃယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင်တႄႉ ၵိုင်ႇလီယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵေႃႉဢၼ်တႄႇႁႃႁၼ်ဢွၼ် တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉၵွႆး ၼႆယဝ်ႉ။ သင်မၼ်းဢမ်ႇမီးမႃး၊ မၼ်းဢမ်ႇႁၼ်မႃးၼႆ တႃႇတေႁႃႁၼ်ပႄႇၼႄႇ သီးလိၼ်ႇၼႆႉ တေ ႁိုင်ထႅင်ႈလၢႆပီႊမိူင်း ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ။ ဝၢႆးလင် မၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈမၼ်းႁႃႁၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း တိုၼ်းတေမီးၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်တေလမ်းတိုၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈလီမႃးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၼႃႈႁိူၼ်း ၾလႅမ်းမိင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း လီမူၼ်ႊလီသိူဝ်း။ မီးလုၵ်ႈၵေႃႉ႞။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ႁႃႁၼ်ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပိူၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် သူး ၼူဝ်ႇပႄႇၼၼ်ႉ လႆႈမႅင်ႇၵၼ်ႁပ်ႉဢဝ် တင်း ၾလေႃးရီႇ လႄႈ ၶျဵၼ်း ၶႃသွင်ၵေႃႉ။ ၾလႅမ်းမိင်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၉၅၅။


text:
ၸုမ်းပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တေၸွႆႈလုၵ်ႈမေးႁႅင်းၵၢၼ်တႆးဢၼ်ၺႃးယိုဝ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ
ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၸၢႆးသၢင်ႇယဵၼ်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်တႆးဢၼ်ၺႃးပေႃႈလဵင်ႉထႆးၶႃႈႁႅမ်ယဝ်ႉၾင်လိၼ်ပႅတ်ႈ တီႈမႄႈၸႅမ်ႇ ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး တေသိုပ်ႇၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇထႅင်ႈမိူဝ်းၼႃႈ။ ဝၼ်းတီႈ 29/08/2018 ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ် ၸၢႆးသၢင်ႇယဵၼ်ႇ...
Most Views
ထၢမ်တွပ်ႇ
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA (တွၼ်ႈ 3)
ထၢမ် - ငဝ်းလၢႆး ပၢင်တိုၵ်း တၢင်းမိူင်းၵိုင် သိုပ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ထႅင်ႈၶႃႈ။ တွပ်ႇ- ပၢင်တိုၵ်းတီႈၼႆႈၼႆႉ ၶဝ်တင်ႈၸႂ်မီးၽႅၼ်သေ မႃးယိုဝ်းႁဝ်း ဢၼ်ၼႆႉတပ်ႉမတေႃႇမီးၽႅၼ်သေ ၶိုၼ်ႈၸူးႁဝ်း မီး 8 တပ်ႉၵွင်လူး(တပ်ရင်း)...
လိၵ်ႈတႅမ်ႈၸူး
ထိုင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
သိုပ်ႇမွၵ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈ RCSS/SSA ၵပ်းသၢၼ် KIA သေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တၢင်းယၢပ်ႇၵူၼ်း မိူင်းသေၵမ်းၶႃႈ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ႁူဝ်လိူၼ် November 2017 ၼႆႉ တီႈဝၢၼ်ႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇသဝ်း...
ပွင်ႈၵႂၢမ်း
ဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈႁၢင်ႈၾၢင် ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21
တၢင်းမုင်ႈမွင်းလႄႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေၶတ်းၸႂ်ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းၵူႈလၢႆးၵူႈၾၢႆႇ လိူတ်ႈယၢင်ၵူဝ်ႈၵိူၵ်ႇ ၼုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸွတ်ႇၵူႈပိုၼ်ႉတီႈမဵၼ်တူႇမဵၼ်ၶႅဝ်း လိူတ်ႈႁၢၼ်ၼွင်းၶူင်းလူၼ်ႉထူမ်ႈၾင်ႇမႃး လၢႆသိုပ်ႇ လၢႆပၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈၶိုၼ်းသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ် သူၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ထိုင်မႃးၵၢပ်ႇပၢၼ်ႁၼ်ဝႃႈလီယွၼ်ႇယၢၼ်းၸူးၵၼ် ႁဵတ်းၼင်ႇႁူဝ်တွင်ၶႂၢင်ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းဝၢႆႇၼႃႈ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇႁဵၵ်ႈၶၢၼ်...


text:
ပလႃႇတူဝ်ႇ
Plato (427 B.C.-347 B.C.)
ပလႃႇတူဝ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးမေႃလူင် ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶပ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵရိၵ်ႈ မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ။ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်တႄႇပၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵဵဝ်ႇ ၵပ်း ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (political philoso- phy) တီႈလုမ်ႈၾႃႉ ၽၢႆႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼႆႉသမ်ႉ တႄႇတမ်းဝၢင်းပၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၾိင်ႈ တိုဝ်းၵမ် (ethical thought) ဢိၵ်ႇတင်း ပၢႆးဝူၼ်ႉ ပူၼ်ႉယူင်ႉတူၼ်တူဝ် (metaphyical thought) ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ပၢႆးၽၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ သေ လႆႈႁဵၼ်းလႆႈသွၼ်ၵၼ် ဢၼ်မၼ်းဝူၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ႁိုင် 2300 ပၢႆပီႊမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပလႃႇတူဝ်ႇ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ဢူႈထဝ်ႈလူင် တီႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ယူႇ ယဝ်ႉ။
ပလႃႇတူဝ်ႇ ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ် တၢင်းပီႊၶရိတ်ႈ 427 သေ ပဵၼ်ၶိူဝ်းယႂ်ႇၶိူဝ်းလူင် ၼႂ်းမိူင်းဢႃးတီးၼႃႇ (Athens)။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼုမ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း သေႃႉၶရတ်ႈတီႇ (Socrates) ၵေႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁဵၼ်းတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃမႃး တီႈမၼ်းၸဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီႊၶရိတ်ႈ 399 ၼၼ်ႉ တႄႉ သေႃႉၶရတ်ႈတီႇ (ဢႃႇယု 70 ပီႊ) ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇၼေးဝႃႈ ပဵၼ် ၵူၼ်းၵေႃႉဢမ်ႇၼပ်ႉ ယမ်ၽြႃးၾႃႉၽီ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢွၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶဝ် ၽိတ်းတၢင်းၼႆသေ လႆႈထုၵ်ႇပၼ်တၢမ်ႇၶႃႈ တၢႆပႅတ်ႈ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပလႃႇတူဝ်ႇ လၢတ်ႈ ဝႃႈ “ၼႂ်းၵႃႊၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵဝ်ယၢမ်ႈႁၼ်မႃးၼႆႉ သေႃႉၶရတ်ႈတီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီးတၢင်း ႁူႉယႂ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၸႂ်ၽဵင်ႇ ပဵင်းၸွမ်းထမ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လိူဝ်ပိူၼ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼႂ်းၸႂ်ပလႃႇတူဝ်ႇ ၸပ်းပႅၼ်းၵႂႃႇဝႃႈ လွင်ႈသေႃႉၶရတ်ႈတီႇ လႆႈတၢႆ ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းလူင် ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း တီႇ မူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင် သေႃႉၶရတ်ႈတီႇ တၢႆယဝ်ႉ ဢမ်ႇ ႁိုင်သင် ပလႃႇတူဝ်ႇ ၽၢတ်ႇယၢၼ်သေ မိူင်းဢႃး တီးၼႃႇယဝ်ႉ ထွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇလႄႇ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆ မိူင်း ႁိုင်သိပ်းပီႊပၢႆ သိပ်းသွင်ပီႊၸမ်ၸမ်။ မိူဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းပီႊၶရိတ်ႈ 387 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈဝၢႆႇ သၢႆႇမိူဝ်း မိူင်းဢႃးတီးၼႃႇသေ ၵေႃႇတင်ႈႁူင်း ႁဵၼ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢႃႇၵႄႇတီႇမီႇ (Acedamy)။ ႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼၼ်ႉ ယိုၼ်းယၢဝ်းႁိုင် ၵဝ်ႈပၢၵ်ႇ ပီႊမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် ၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ဢႃႇၵႄႇတီႇမီႇယဝ်ႉ ပလႃႇတူဝ်ႇ ပူင်သွၼ်ပၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉပိူင်လဵဝ် ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇသိပ်းပီႊ မိူင်း တီႈမိူင်းဢႃးတီးၼႃႇ တေႃႇမၼ်းပေႃးသဵင်ႈ တၢႆ။ ဢႃႇရိတ်ႈသတူဝ်ႇတႄႇ (Aristotle) ၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းၵေႃႉ႞။ မိူဝ်ႈႁွတ်ႈမႃးတမ်ႈတီႈ ပလႃႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ဢႃႇယု ဢႃႇရိတ်ႈသတူဝ်ႇတႄႇ တိုၵ်ႉႁႃလႆႈ 17 ပီႊ၊ ဢႃႇယု ပလႃႇတူဝ်ႇသမ်ႉ မီး 60 ပီႊယူႇယဝ်ႉ။ ပလႃႇတူဝ်ႇၼႆႉ သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်း မုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 80 ပီႊ (ဢွၼ်တၢင်းပီႊ ၶရိတ်ႈ 347)။
ပလႃႇတူဝ် ၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်။ လွင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉပူၼ်ႉယူင်ႉတူၼ်တူဝ် (metaphyisics) တင်း ပၢႆးယုမ်ႇယမ် (theology) ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇယူႇၽွင်ႈ။ ပပ်ႉဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈ ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 36 ပပ်ႉ။ တေၶိုၼ်း တႅမ်ႈၼႄ ၶေႃႈႁူဝ်ႁုပ်ႈဢိတ်းဢွၼ်ႇ တႃႇပပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈသႄႈ။ တီႈ ၼႆႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈႁုပ်ႈတႅမ်ႈၼႄ တွၼ်ႈ “တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်းဢၼ်လီတီႈသုတ်း” (an ideal socie-ty) ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ပပ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈပွင် (The Repu-blic)။ ပပ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉဢၼ်လိုဝ်းလင် လိူဝ် ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸင်ႇ တေထိုင်လႆႈ ၸၼ်ႉဢၼ် တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း ဢၼ်လီတီႈသုတ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈၵူၺ်း လႆႈႁုပ်ႈၼႄလႄႈ သင်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆ ယႃႇ ပေထၢင်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈဝႆႉမဝ်မၢင်သေ တႅမ်ႈၼႄၼႆၵွႆး ၶႃႈလႃႈ။
ပလႃႇတူဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵႃႊပၵ်းပိူင်ၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း မီးလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆသႅၼ်းၼၼ်ႉ ပၵ်းပိူင် ၵူၼ်းထၢၼ်ႈသုင်ၶဝ်ၵွႆး ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ (aristo-cracy) ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ပၵ်းပိူင်ဢၼ် ၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ် လၢၼ် သိုပ်ႇပုတ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၶုၼ်၊ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ပၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉႁေႃၶမ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်း ထၢၼ်ႈသုင် ဢၼ်မၼ်းမၢႆထိုင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း မီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေ မီးမႅတ်ႉတႃႇ ၼိူဝ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေလိူၵ်ႈ ဢဝ်ၵူၼ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇ လႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢဝ်။ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ငူပ်ႉငီႉၶဝ်ႈႁႃၵၼ်သေ လိူၵ်ႈ ထွင်ဢဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ တေလႆႈမီးၸၼ်ႉ ထၢၼ်ႈၵူၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း မီးတၢင်းႁူႉတၢင်း ႁၼ်ယႂ်ႇၼမ်။ သင်မီးမႃး ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတၢင်း ႁၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈလိူၵ်ႈထွင်ဢဝ်ၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းဢၼ်လူလွမ်ၵုမ်းၵမ် (guardian class) ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ပလႃႇတူဝ်ႇ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ ၸဵမ်ယိင်းၸဵမ်ၸၢႆး တၵ်းမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇၼႄ လႆႈၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈပႃးလႆႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉ ထၢၼ်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းလူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ။ (ပလႃႇ တူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ် ပၢၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸၢႆး တင်းၵူၼ်းယိင်း မီး သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ မီးၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉသေၵေႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸုၵ်းမၼ်ႈၼိူဝ် တၢင်းယုမ်ႇယမ် ၶေႃႈၼႆႉ ႁင်းၵွႆးမၼ်းၵေႃႉလဵဝ်။) ၼင်ႇႁိုဝ် တိုဝ်ႉ တၢင်းသုၼ်ႇလႆႈ တေၽဵင်ႇပဵင်းမိူၼ်ၵၼ်လႆႈၼႆႉ ယူႇတီႈၸိုင်ႈမိူင်း တေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လဵင်ႉ လူလုမ်းလႃး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉသေ သွၼ်ပၼ်ၽိုၵ်းပၼ် တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ။ တေလႆႈ ၽိုၵ်းပၼ် ႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းၶဝ် မူႈယႂ်ႇမီးမႃႇမီးႁႅင်းသေ မဝ်ႇၵႃး ၽၢႆႇတွႆႇတိုင်ႈ သဵင်မူၼ်ႊမၼ်းၸႂ်လႂ်၊ တၢင်းၵႃႈတၢင်းဝႅၼ်လႂ်၊ ပၢႆးၼပ်ႉလႂ်၊ ပၢႆးႁူႉႁၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈသွၼ် ပၼ်ၽိုၵ်းပၼ်ပႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တေလႆႈတတ်းမၵ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းသေ ၵူတ်ႇထတ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းၶႅၼ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ၵူႊပၢႆးပၢႆး။ သင်မီးမႃး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်း ဢမ်ႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵႃႊႁိုဝ်ၼႆတႄႉ တေလႆႈသူင်ႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ၵႃႉၶၢႆ၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵေႃႇၵၢႆႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၸိူဝ်းမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေ သိုပ်ႇ ၽိုၵ်းပၼ်သွၼ်ပၼ်ထႅင်ႈ။ ၼႂ်းပၢႆးၽၢႆႇၸိူဝ်း ဢၼ် တေသိုပ်ႇသွၼ်ပၼ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉ ပႃး ပၢႆး ဝူၼ်ႉၶပ်ႉ (philosophy) ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇ။ တီႈ ၼႆႈၼႆႉ ပလႃႇတူဝ်ႇ မုင်ႈမွင်းဝႆႉ တႃႇသွၼ်ပၼ်လႆႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉပူၼ်ႉ ယူင်ႉတူၼ်တူဝ် တၢမ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် မၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးထူၼ်ႈဢႃႇ ယု 35 ပီႊယဝ်ႉသေ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆး ၵဵဝ်ႇ ၵပ်းတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉ လူင်းၽိုၵ်းၵၢၼ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းထႅင်ႈ ၵၢၼ်တူဝ် ထူပ်းတႃႁၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 15 ပီႊ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ လိၵ်ႈလၢႆး တီႈၼႂ်းၵၢၼ်လူင်းမိုဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈထိုင်တီႈထိုင် တၢင်းၼၼ်ႉၸင်ႇ တေလႆႈပၼ်မၼ်းၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸုမ်းၸၢဝ်း လူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ၼႄလႆႈၼမ်ႉ ၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇမၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၼမ်ႉတွၼ်း ၽွၼ်းလီ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆၸိုင် တေလႆႈထုၵ်ႇ လိူၵ်ႈပဵၼ် ၵူၼ်းလူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း ၸၢဝ်းလူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၼမ်။ ၵူၼ်း လူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး။ မၢႆမီႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တေႃႉတႄႉပၼ် ၽူႈ လူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ၶဝ် မီးလႆႈၶူဝ်းၶွင်ဢိတ်းဢွၼ်ႇၵွႆး၊ ယင်းဢမ်ႇပၼ်မီး ႁိူၼ်းယေး လႄႈ တီႈလိၼ် သုၼ်ႇတူဝ်။ ငိုၼ်းလိူၼ် တႃႇၶဝ် ဢၼ်မၵ်းဝႆႉတၢႆ တၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၼမ်ၵႃႊႁိုဝ်၊ ပေႃးၸႂ်ႉပေႃးၸၢႆႇ ၵွႆး၊ ငိုၼ်းၶမ်းၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်မီးၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၸၢဝ်းလူလွမ်ၵုမ်းၵမ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈပၼ်မီးၼႃႈႁိူၼ်းၶေႃၶေႃ၊ ၶဝ် ၼင်ႇၵၼ် တေလႆႈၵိၼ်ၸွမ်းၵၼ်၊ ၵၢၼ်ႁွမ်းၵူႈ လဵၼ်ႈၽွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ်ၼႆႉ တိုၼ်း ပွႆႇၾႃႈပႅတ်ႈလႆႈ ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း ၸိူင်ႉၼႆသေ ၵျေႃႇမူၼ်ႊၸွမ်း ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ပိူင်လဵဝ်။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်တႄႉ ၸင်ႇတေပဵၼ်မႃးလႆႈ မိူင်း ပွင်ႁင်းၵူၼ်း ဢၼ်လီတီႈသုတ်း ၼင်ႇပလႃႇတူဝ်ႇ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပပ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈပွင် (The Republic) ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းသူင်လူၵၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆလၢႆပၢၵ်ႇပီႊ မိူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၶုၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီး ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၸၢမ်းတူၺ်းသေပွၵ်ႈ။ တႄႇဢဝ်ၸဵမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ပလႃႇတူဝ်ႇ တေႃႇပေႃးထိုင်ပၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၼႆႉ တီႈမိူင်းယူႇရူဝ်းပႃႇၵမ်ႈၼမ်ၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈ မီးၶုၼ် ၸိူဝ်းလုၵ်ႈပုတ်ႈဢူႈ ၼွင်ႉပုတ်ႈပီႈ။ မိူဝ်ႈ ၸမ်ထိုင်ပၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇမီးမႃး မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းပၵ်းပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ တိုၵ်ႉမီး ၸိူဝ်းၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၽွင်း ငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ သေႃႇသူၼ်းႁူၺ်းႁႃ ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်း ၼမ်သေ ဝၵ်ႉဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁိတ်ႈလႃႇ ၶဝ်၊ မူးသူဝ်ႉလီႇၼီႇ (Mussolini) ၶဝ်ၵေႃႈ မီးယူႇ ၽွင်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပလႃႇတူဝ်ႇ လႆႈၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ။ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇ ဢဝ်ၸႂ်ႉ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ၶွင်ပလႃႇတူဝ်ႇ။ ဢမ်ႇဢဝ်ၸႂ်ႉ မိူၼ် ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ၵႃးမၢၵ်ႈ (Karl Marx) တီႈၵၢၼ် တူင်ႉၼိုင်ပၢႆးမိူင်း။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၼပ်ႉယမ် ပပ်ႉလိၵ်ႈ ပလႃႇတူဝ်ႇယူႇၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်လူင်းမိုဝ်းၼႆ ယဝ်ႉႁႃႉ။ ၵဝ်ၶႃႈတႄႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇ။
ၼႂ်းလိုမ်လိၼ်ယူႇရူဝ်းပႃႇၼႆႉ မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ် ပလႃႇတူဝ်ႇ ဝႃႈဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပၵ်းပိူင်ၽွတ်ႈ တင်ႈ ၸုမ်းၵုမ်းၵမ် ၵိူင်းၵႅတ်ႈတူဝ်ႇလိၵ်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၵၢင် တီႈယူႇရူဝ်းပႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပလႃႇတူဝ်ႇ ဝႃႈဝႆႉၼၼ်ႉ။ လုၵ်ႈၸုမ်း ၵူႊၵေႃႉ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၼင်ႇၶဝ် တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်။ ၵူၼ်းၸၢႆးၵူႊၵေႃႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသင် မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ၸဝ်ႈမုၼ် (ၵူၼ်းယိင်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ)။ တီႈ ၸဝ်ႈမုၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈမီးၼႃႈႁိူၼ်း။ ၼႃႈၵၢၼ် မၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈ ၶတ်းၸႂ်ပွင်ၵၢၼ် ႁႂ်ႈၵိူင်းမၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼၼ်ႉၵွႆး။ ဢမ်ႇပႃးတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႉလဵဝ် ယိုင်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ပလႃႇတူဝ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႇ ငမ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းၽွတ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမႄႇ ရီႇၵၼ်ႇၼၼ်ႉ။ တူဝ်တႅၼ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပၢင် ၵုမ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ လၵ်းမိူင်း ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ (American Constitutional Convention) ၶဝ် ၵမ်ႈ ပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ႁူႉပွင်ႇ ၶေႃႈဝူၼ်ႉ ပလႃႇတူဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ယၼ်ဝႆႉၼိူဝ် ပိူင်ဢၼ်တုင်းထွမ်ႇ ၶေႃႈ သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်သေ ၶတ်းၸႂ်ပွင်ပဵၼ် ၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်။ လိူဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပႃးဝႆႉ လၢႆးတၢင်း တႃႇတေလိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ ၵူၼ်းၵေႃႉ ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသေ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈ တႃႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူဝ်ႈတႃႇ တေၼပ်ႉသၢင်ႈတူၺ်း လွင်ႈဝႃႈ ပလႃႇတူဝ်ႇ ၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈၵႃႊႁိုဝ်ၼႆၼႆႉ ႁၢမ်ႉ တေယၢပ်ႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၽုင်းငဝ်းမၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႇ ငမ်းမႃး ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်၊ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼူၼ်းငႄႈသေ တေ ဢဝ်ၸႂ်ႉၵမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈ။ ပေႃးၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၶေႃႈဝူၼ်ႉၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢိၵ်ႇတင်း ၾိင်ႈ တိုဝ်းၵမ်၊ ၶေႃႈဝူၼ်ႉပူၼ်ႉယူင်ႉတူၼ်တူဝ် ၸိူဝ်း ဢၼ်မၼ်းသင်ႇသွၼ်မႃးၼႆႉ ၶူးမေႃလူင် ၽၢႆႇ ၼွင်ႈၽၢႆႇလင်ၶဝ်ၵေႃႈ သိုပ်ႇႁပ်ႉဢဝ်မႃးၼၼ်ႉ မီး တင်းၼမ်။ တီႈၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်ပၢၵ်ႇ႞ ၼႆႉတႄႉ ၸိုဝ်ႈပလႃႇတူဝ်ႇ တႅမ်ႇလိူဝ် ဢရိတ်ႈ သတူဝ်ႇတႄႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢရိတ်ႈသတူဝ်ႇတႄႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးမေႃလူင် ၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉသေမဝ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃး ၶူးမေႃလူင် ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊ ၵေႃႉဢၼ်လမ်ႇ လွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၽၢႆႇ႞သမ်ႉ ပလႃႇတူဝ်ႇ ၼႆႉ ယိုင်ႈသုင်လိူဝ် တွမ်းမၢတ်ႈ ၵျႅပ်ႈၾႃႇသၢၼ်ႇ (Thomas Jefferson) လႄႈ ဝေႃႉတႄႇယႃႇ (Voltaire) ၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ လိၵ်ႈလၢႆး ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶႃသွင်ၵေႃႉတႅမ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉႁႃႁူမ်ႇငမ်းလႆႈလုမ်ႈၾႃႉ သွင်သၢမ်ပၢၵ်ႇပီႊ ၵွႆး။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပလႃႇတူဝ်ႇတႄႉ ႁူမ်ႇငမ်းမႃး သွင် ႁဵင်သၢမ်ပၢၵ်ႇပီႊ တေႃႇပေႃးထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယဝ်ႉ။


text:
မၢႆတွင်း။ ။မိူဝ်ႈၶႃႈၸွမ်းၸွႆႈထႅမ်ၶူးပူင်သွၼ်လူင်ၸၢႆးၾႃႈၼၼ်ႉလႆႈတႅမ်ႈပၼ်တႃႇၵႃႈၼႄတီႈၶမ်ႈမူၼ်ႊသိူဝ်းပွႆးလူင်းပၢင်ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉလၢႆးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးပၢင်သဝ်းၼွင်ၶဵဝ်ဢိူင်ႇမၢၼ်ႈၸၢင်ႉၸေႊဝဵင်းမိူင်းယႆမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇမိူဝ်ႈ 2009 လိူၼ်မေႇ 20 ဝၼ်း။ဝၢႆးၼၼ်ႉၼႂ်းပီႊၼၼ်ႉၵွႆးၶိုၼ်းဢဝ်ၵႃႈၼႄတီႈပၢင်လူင်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉလၢႆးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလွႆတႆးလီၵႃလီႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ။
[တေလႆႈမီး ၵူၼ်းထဝ်ႈသွင်ၽူဝ်မေး ၼင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇၼႂ်းၵၢင်ႁိူၼ်း]
မႄႈ။ ။ ၼေႈဢူႈသူ …
ပေႃႈ။ ။ ဢီႈသင်ဝႃႈ မႄႈသူ …
[ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၼ်ႉ ၸၼ်ၶႅၼ်သိူဝ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ် ႁႂ်ႈဝၢႆႇၵႂႃႇတၢင်းမၼ်းသေ လၢတ်ႈ]
မႄႈ။ ။ ၼေႈ သူၶႂ်ႈႁူႉ … လိူၼ်ၼႃႈမႃး တေမီးပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉလၢႆးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး တီႈၼွင်ၶဵဝ်ၼႆဝႃႈ
[ၵေႃႉပဵၼ်ၽူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁၢင်ႊတူၵ်းၸႂ်သေ]
ပေႃႈ။ ။ သူၶႂ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁႃႉတေႃႈ … ယႃႇပေႁဵတ်းၼၼ် … ႁဝ်းဢမ်ႇၽၢတ်ႇလႆႈတင်းသူဢိူဝ်ႈ …
မႄႈ။ ။ ႁၵ်ႉႁဝ်းတၢၼ်ႇၼႆႉႁႃႉဢူႈသူ …
ပေႃႈ။ ။ ႁႂ်း … ပေႃးဢမ်ႇမီးသူ ၽႂ်တေမႃးႁုင်လဵင်ႉႁဝ်းလႃႇ
[ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၼ်ႉ ၸႂ်လမ်ၶႆႈၸႃႉသေ ၽတ်ႉၶႅၼ်ၽူဝ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ]
မႄႈ။ ။ လုၵ်ႈယိင်းသူ လိူၼ် လေႃႇ …
ပေႃႈ။ ။ ဢႃ … လုၵ်ႈယိင်းသူၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃႁုင်ၶဝ်ႈၽၵ်းသင်လူင်၊ ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ် တၢင်းၽိတ်းသူယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈသူဢမ်ႇသွၼ်သင်ပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မႄႈ။ ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်၊ လုၵ်ႈယိင်းသူၼၼ်ႉ သွၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ၶၢၼ်ႉၼႃႇ၊ ဝၢႆးသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းတီႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ၊ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈမႃးတေႉတေႉ၊ တူၺ်းလေႃႇ တေႃႇပေႃး ပႅတ်ႇမူင်းယဝ်ႉ ယင်းပႆႇလုၵ်ႉ၊ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် မီးၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃၵႂႃႇၸွႆႈပိူၼ်ႈ၊ မၼ်းၵေႃႈ မီးလိၵ်ႈမီးတၢၼ်းမႃးယဝ်ႉ၊ ငိၼ်းၵေႃႇမတီႇႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပီႊၼႆႉတေလူဝ်ႇမေႃသွၼ်ၵေႃႉၼိူင်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႄႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈမၼ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉယဝ်ႉ ၸႂ်ႉမၼ်းႁဵတ်းမေႃသွၼ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇလီႁႃႉတေႃႈ။
ပေႃႈ။ ။ လီယူႇလူး၊ ႁွင်ႉဢုပ်ႇတူၺ်းလုၵ်ႈယိင်းသူၵွၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ်တႄႉ ဝႆႉပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းလႄႈ။
[ၽွင်းၼၼ်ႉ ယိင်းသၢဝ်ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိူင်ႈ တူၺ်းၸမ်ႈဝီႁူဝ်သေ ဢွၵ်ႇမႃး]
လိူၼ်။ ။ မႄႈ … မီးသင်တႃႇၵိၼ်ၶႃႈ၊ လိူၼ်တွင်ႉမႆႈၼႃႇယဝ်ႉဢေႃႈ၊
မႄႈ။ ။ လုၵ်ႈယိင်းလိူၼ် မႃးၼႆႉလူး၊ မႄႈၶဝ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉတီႈၼွင်ၶဵဝ်သေ ႁဵတ်းမေႃသွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶိုၼ်းဢိူဝ်ႈ။
လိူၼ်။ ။ ႁိုမ်ႊ … မႄႈၵေႃႈ … လိူၼ်ၶၢၼ်ႉၼႃႇ၊
ပေႃႈ။ ။ လုၵ်ႈယိင်း ယႃႇပေၶၢၼ်ႉ၊ တီႈႁႃးမႄႈသူၼႆႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉလဵဝ်ၵွၺ်း၊ ၵွပ်ႈလုၵ်ႈယိင်းႁဝ်းလႄႈ ၶႂ်ႈမီးၼႃႈမီးတႃၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်တေႉဢိူဝ်ႈ။
[လိူၼ်သမ်ႉဝူၼ်ႉၵမ်းၼိူင်ႈသေ]
လိူၼ်။ ။ ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆ ငိၼ်းသႂ်သႂ်ၶဝ် ငိုၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉဢေႇၼႃႇဝႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႆဝႃႈ။
ပေႃႈ။ ။ ပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉ၊ ပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉ၊ [ဝၢႆႇၵႂႃႇတၢင်းၵေႃႉပဵၼ်မေးသေ] ငိၼ်းၼႄႇ မႄႈသူ၊ ပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈယိင်းသူၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉ သူတေလႆႈၸၢင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။
မႄႈ။ ။ ဢိူဝ်ႈ မႄႈတေပၼ်ၵႃႊၸၢႆႇသႅၼ်ၼိူင်ႈ။ လုၵ်ႈယိင်းတေလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးမႃးလႃႈ။ ပေႃးလုၵ်ႈယိင်းႁဝ်း တေပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းသၢဝ်မီးလမ်ႉၵတ်ႉမႃးတႄႉ ယႃႇဝႃႈငိုၼ်းသႅၼ်ၼိူင်ႈလႃႈ ငိုၼ်းႁဵင်သႅၼ်ၵေႃႈၵိုင်ႇယဝ်ႉ။
[လိူၼ်သမ်ႉ ၸူမ်းၼႃႇလႄႈၵျႂၵ်းသေႁုၼ်ႉပၢဝ်ႇ]
လိူၼ်။ ။ ဢိူၺ်း …
[ပေႃႈၶဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ၶွၼ်ႉၸွမ်းမင်။ လိူၼ်သမ်ႉလႅၼ်ႈပၢႆႊ။ မႄႈၶဝ်သမ်ႉၸွမ်းၸၼ်ပေႃႈၶဝ်။]
တွၼ်ႊသွင်
[လိူၼ် လႄႈ မေႃသွၼ်ယိင်း၊ မေႃသွၼ်ၸၢႆးၶဝ် ယိပ်းၽေၶဝ်ႈၽႂ်မၼ်းသေ ၶဝ်ႈထႅဝ်တႃႇဢဝ်ၶဝ်ႈၽၵ်း။ ၼႃႈလိူၼ်တေလႆႈတူႇဝႆႉ။ ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉၵေႃႉတိုဝ်းၵုပ်းဝႆႉၼၼ်ႉသမ်ႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈၽၵ်းပၼ်မေႃသွၼ်ၶဝ်။]
[လၢႆးၶပ်ႉၵူၼ်း – ၸၢႆး – ယိင်း – ၸၢႆး – ၸၢႆး – လိူၼ် – ယိင်း ]
လိူၼ်။ ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မႄႈႁဝ်းပၼ်ငိုၼ်းသႅၼ်ၼိူင်ႈ မႃးၶိုၼ်ႈလႄႈ မႃးၵွၺ်းဢိူဝ်ႈ၊ တႃႇတေမႃးပႂ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈမဵဝ်းၼႆႉတႄႉ လႃးလႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်း။
[လိူၼ် တေလႆႈလွမ်တူၺ်း တၢင်းၸဝ်ႈမိုဝ်ႉသေ ၵူဝ်မၼ်းဢမ်ႇလႆႈဢီးၽွႆလီလီလႄႈ ၸင်ႇယုမ်ႉၼေမေႃသွၼ်ၸၢႆးတၢင်းၼႃႈမၼ်းယဝ်ႉ ႁဵတ်းၼႃႈဢူၼ်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ။]
လိူၼ်။ ။ ပီႈ … ယၢပ်ႇၸႂ် ႁႂ်ႈလိူၼ်ၵႂႃႇယူႇ တၢင်းၼႃႈပီႈၼေႃႈ၊ ပေႃးလႆႈၸုၵ်းပႂ်ႉႁိုင် ယိင်းမေႃႁိူဝ်ႈသေဢူၼ်ႈမႃးဢေႃႈ။
[မေႃသွၼ်ၸၢႆးၼၼ်ႉ ယုမ်ႉယုမ်ႉယႆႈယႆႈသေ ယၢင်ႇဢွင်ႈတီႈပၼ်ၵမ်းလဵဝ်။ မေႃသွၼ်ၸၢႆးၵေႃႉမီးတၢင်းၼႃႈၵေႃႈ ၸွၼ်ယၢင်ႇဢွင်ႈပၼ်ထႅင်ႈလႄႈ လိူၼ် ၽႅဝ်ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈပိူၼ်ႈ။ ပေႃးမေႃသွၼ်ၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈၽၵ်းၸေးယဝ်ႉၵေႃႈ ၵႂႃႇၸုၵ်းတေႃႇၼႃႈၵၼ်သေ ၵိၼ်ၶဝ်ႈ။]
ၸၢႆး(1)။ ။ ၸိုဝ်ႈမေႃသွၼ်ယိင်းႁဝ်း ဝႃႈႁိုဝ်ၼေႃႈ။
လိူၼ်။ ။ လိူၼ် ၼႆဢေႃႈ။
ၸၢႆး(2)။ ။ မေႃသွၼ်ယိင်းလိူၼ် ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈလႂ်ႇၼေႃႈ။
လိူၼ်။ ။ ဢေႃႈ ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇသုင်ဢေႃႈ။
ၸၢႆး(1)။ ။ ၸိုဝ်ႈႁဝ်း ပဵၼ် ၸၢႆးဝၼ်း ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈလႅင်ႊဝၼ်း။
ၸၢႆး(2)။ ။ ၸိုဝ်ႈႁဝ်း ပဵၼ် ၸၢႆးလၢဝ် ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈတၢင်းၸၢင်ႉ။
ဝၼ်း။ ။ ယိင်းလိူၼ် လူဝ်ႇသင်ၵေႃႈလၢတ်ႈႁဝ်းၼႃႈ၊ ႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်။
[ၸၢႆးလၢဝ် ၵိုဝ်တႃတူၺ်း ၸၢႆးဝၼ်း]
လၢဝ်။ ။ လိူၼ် … ၶႂ်ႈၸႂ်ႉသင်တီႈပီႈလၢဝ်ၵေႃႈလႆႈၼႃ၊ ယႃႇပေၵဵင်ၸႂ်သင်။
[ၸၢႆးဝၼ်း ပၵ်းတႃတူၺ်းၸၢႆးလၢဝ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ငိၼ်းသဵင်ႁိင်ႇလႄႈ ၼႅတ်ႈလၢင်ႉၽေ ၸၼ်ထူင်သေ ႁဵတ်းၼေႁၢင်ႊပႆတၢင်း။ ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉသမ်ႉပၢႆႊဢွၵ်ႇ။ ၶူးပူင်သွၼ်ၵေႃႉတိုဝ်းမၢၼ်ႇတႃၼၼ်ႉ ၶဝ်ႇႁိင်ႇသေၶဝ်ႈမႃး။ မေႃသွၼ်ၸၢႆးယိင်းၶဝ်ၵိုတ်း။ ၶူးပူင်သွၼ်ၵေႃႈ ၵိုတ်းပေႃးလွင်ႈၶဝ်ႇႁိင်ႇ။ မေႃသွၼ်ၶဝ် တူင်ႉတၵ်ႉၶူးပူင်သွၼ်။]
မေႃ။ ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ မေႃသွၼ်…
ၶူး။ ။ မႂ်ႇသုင်တင်းသဵင်ႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၼင်ႈလႄႈ …
[မေႃသွၼ်ၶဝ် တေဢမ်ႇလႆႈၼင်ႈ။ ၸုၵ်းဝႆႉ။]
ၶူး။ ။ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး မီးလၢႆတူဝ် မေႃသွၼ်ၶဝ် …
မေႃ။ ။ သိပ်းၵဝ်ႈတူဝ် …
[ၽွင်းမေႃသွၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်တွပ်ႇယူႇၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ လိူၼ် သမ်ႉၸူၵ်းဢွၵ်ႇတၢင်းၵိၼ်သေ လၵ်ႉတူၺ်း မေႃသွၼ်ၸၢႆး တၢင်ႇၵေႃႉ၊ ၵေႃႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸၢႆးဝၼ်း တင်း ၸၢႆးလၢဝ်။ ၶူးပူင်သွၼ်ၵေႃႈ ၾၢင်ႉမႅၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇတၵ်ႉလိူၼ်။]
ၶူး။ ။ မေႃသွၼ်ယိင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသင်လႄႈ မႃးၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း၊ သမ်ႉဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်လိၵ်ႈ၊ တူၺ်းသၢႆႉတူၺ်းၶႂႃဝႆႉ ႁဵတ်းသင်လႃႇ။
[လိူၼ် ၵေႃႈ ၸင်ႇၼႅတ်ႈသိမ်းတၢင်းၵိၼ်မၼ်းသေ တူၺ်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ။]
ၶူး။ ။ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈမီးလၢႆတူဝ် …
မေႃ။ ။ သိပ်းတူဝ် …
[ၽွင်းၼၼ်ႉ ငိၼ်းသဵင်ႁိင်ႇလႄႈ မေႃသွၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉတၵ်ႉၶူးပူင်သွၼ်သေ မိူဝ်းႁူင်းသဝ်း]
တွၼ်ႊသၢမ်
[ၶူးပူင်သွၼ်သမ်ႉ ႁဵတ်းၽိုၵ်းသၼ်းသွႆႉ(1)ၼေယူႇတၢင်းၼႃႈ။ မေႃသွၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်း။ ယူႇၵမ်းၼိူင်ႈ သမ်ႉပူတ်းထႅဝ်။ မေႃသွၼ်ၶဝ် ယိပ်းယူးသေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းမူတ်းသႂ် ႁိမ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း။ ၶူးပူင်သွၼ်လႄႈ မေႃသွၼ်တၢင်ႇၵေႃႉ ပၢႆႊဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။ လိူၼ်ၵေႃႈယိပ်းယူးသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈပတ်းယူႇႁင်းမၼ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉႁၼ်မေႃသွၼ်ၸၢႆးၵေႃႉမၼ်းလၵ်ႉတူၺ်းလႄႈ ယုမ်ႉၼေၵမ်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ တူင်ႉတၵ်ႉ။]
လိူၼ်။ ။ တူၺ်းႁၢင်ႊမေႃသွၼ်ၸၢႆးႁဝ်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်မႃး တီႈႁိူၼ်းယူဝ်း။
ၸၢႆး။ ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ မေႃသွၼ်ယိင်း။
လိူၼ်။ ။ မေႃသွၼ်ၸၢႆးတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ။ လိူၼ် တႄႉဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းသေဢိတ်း။
ၸၢႆး။ ။ ပေႃးမေႃသွၼ်ယိင်းႁဝ်း ႁိူဝ်ႉ ႁဝ်းတေၸွႆႈၽဵဝ်ႈပၼ်ယုပ်းယၢပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
လိူၼ်။ ။တေႉ?။ ၸိုဝ်ႈမေႃသွၼ်ၸၢႆးႁဝ်း ဝႃႈႁိုဝ်ၶႃႈလႃႇ။
ၸၢႆး။ ။ ၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆဢိူဝ်ႈ။ ယူႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၵူၼ်း။ မေႃသွၼ်ယိင်းႁဝ်းလႃႇ။
လိူၼ်။ ။ လိူၼ်ၼႆၵွၺ်းဢေႃႈ။ ယူႇဝၢၼ်ႈမႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။
[သဵင်ႁိင်ႇမေႃးမႃးလႄႈ မေႃသွၼ်ၶဝ်ၶဝ်ႈႁွင်ႈႁဵၼ်း။ ၶူးပူင်သွၼ်ၶဝ်ႈမႃးသေ သွၼ်လွင်ႈၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႊ]
ၶူး။ ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ တေသွၼ်လွင်ႈႁႅင်းပိၼ်ႇဝၢႆႇၸၼ်ၼွင်ႇၵၼ် ၼႂ်းပပ်ႉၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႊ။ ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႊတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁႅင်းၸၼ်လႄႈ ၸင်ႇမီးဝႆႉဢွင်ႈတီႈၽႂ်မၼ်းဝႆႉ။ မိူၼ် လုၵ်ႈလိူၼ်ၼႆၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉသမ်ႉၸၼ်ဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊပၢႆႊၵႂႃႇတၢင်းလႂ်သေ ပၼ်ႇလဵပ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉဢိူဝ်ႈ။
[လိူၼ်သမ်ႉတူပ်းမိုဝ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း။]
လိူၼ်။ ။ၸႂ်ႈဢေႃႈ … ၸႂ်ႈဢေႃႈ …
[ၶူးပူင်သွၼ်သမ်ႉၸႂ်လမ်သေ ပၵ်းတႃတူၺ်းတီႈလိူၼ်လႄႈ လိူၼ်ၸင်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇ။ ငိၼ်းသဵင်ႁိင်ႇသေလူင်း ႁဵၼ်း။ ၶူးပူင်သွၼ်လႄႈ မေႃသွၼ်ၶဝ်တၢင်ႇၵေႃႉပၢႆႊဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။ လိူၼ်၊ လၢဝ်၊ ဝၼ်း ၶဝ်ၵိုတ်းယူႇဝႆႉ။ ၸၢႆးလၢဝ် လႄႈၸၢႆးလႅတ်ႇ ၸူၵ်းဢဝ်တဝ်ႈၼမ်ႉ“ဝႃးႁႃးႁႃး”ၵေႃႉတဝ်ႈသေယိုၼ်ႈပၼ်တီႈလိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်။]
လႅတ်ႇ+လၢဝ်။ ။ ယေႃႈ လိူၼ် …
လိူၼ်။ ။ ဢိုမ်း … မိူဝ်ႈၼႆႉမႆႈပူၼ်ႉတီႈၼႃႇ ၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ်ဢွၼ်ႇၵွၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်၊ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ၼမ်ႉသူမ်ႈ …
[ၵႂၢမ်းလိူၼ်ယင်းပႆႇတၼ်းသုတ်း ၸၢႆးလႅတ်ႇ တင်း ၸၢႆးလၢဝ် ၸူၵ်းဢွၵ်ႇ ၵွၵ်းဢေးသီးယႂ်း ၵေႃႉၵွၵ်းသေ ယိုၼ်ႈပၼ် လိူၼ်ထႅင်ႈ။ လိူၼ်သမ်ႉတူၺ်း ၸၢႆးလႅတ်ႇ ၵမ်းၼိူင်ႈ။ တူၺ်း ၸၢႆးလၢဝ် ၵမ်းၼိူင်ႈ။ မိူဝ်ႈ ၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ လတ်းပႃႈၼႃႈၶဝ်ၵႂႃႇလႄႈ လိူၼ်ၸင်ႇၼႅတ်ႈႁွင်ႉသေၸွမ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။]
လိူၼ်။ ။ ပီႈလုမ်ႈၾႃႉ …
[ၸၢႆးဝၼ်း ၶႃ ၸၢႆးလၢဝ် ၵေႃႈယၢႆးႁူဝ်သေဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။]
တွၼ်ႊသီႇ
[မေႃသွၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈထႅဝ်ယူႇငၢႆႈဝႆႉ။ ၶူးပူင်သွၼ် သမ်ႉမႃးပၼ်ၶေႃႈပူင်သေ တၵ်ႉယမ်ၸွမ်ပိဝ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တင်း ၼမေႃးတသ်ႉသ သၢမ်ၵမ်း။ ပေႃးယဝ်ႉ မေႃသွၼ်ၶဝ်တူင်ႉတၵ်ႉ ၶူးပူင်သွၼ်သေ တႄႇသွၼ်လိၵ်ႈ။ လိူၼ်ၵေႃႈ ပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးသေထွမ်ႇ။]
ၶူး။ ။ မေႃသွၼ်ၶဝ် မႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ တီႈၼွင်ၶဵဝ်ၵေႃႈ မီးသိပ်းႁႃႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇမႃးတီႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉ မေႃသွၼ်ၶဝ် ၶႂ်ႈယူႇသဝ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်မႃးၵေႃႈလီ၊ မီးလမ်ႉၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ၊ တႄႇမိူဝ်ႈၼႆႉ လိုဝ်ႈပၢင်ယဝ်ႉ ပေႃးမိူဝ်းဝၢၼ်ႈၽႂ်ဝၢၼ်ႈမၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတူဝ်မႂ်ႇၸႂ်မႂ်ႇသေ ၶတ်းၸႂ်တႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၵႂႃႇလႄႈ။ မေႃသွၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ လူဝ်ႇတွင်းဝႆႉဝႃႈငႃးမဵတ်ႉၼိူင်ႈဢမ်ႇပဵၼ်မၼ်း ၾၼ်းမဵတ်ႉၼိူင်ႈဢမ်ႇပဵၼ်သူၼ်မႆႉလႅမ်ႈလဵဝ်ဢမ်ႇပဵၼ်လူင်ႊ ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ဢမ်ႇပဵၼ်မၢၼ်ႈၵူၼ်းသိုပ်ႇၵူၼ်းၸင်ႇပဵၼ်မၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈသိုပ်ႇမၢၼ်ႈၸင်ႇပဵၼ်မိူင်းယူႇမၢၼ်ႈႁႂ်ႈၵမ်ႉမၢၼ်ႈ ယူႇမိူင်းႁႂ်ႈၵမ်ႉမိူင်းၽူႈယိင်းမေႃပွင်ႊမိူင်း ဢူမုၼ်ႁိူင်းတဵမ်ၾႃႉ ၼႆဝႃႈ။ တွင်းဝႆႉၵူႊၵေႃႉၼႃႈ။
မေႃ။ ။ ဢေႃႈၶႃႈ မေႃသွၼ် …
[ၽွင်းၼၼ်ႉ ငိၼ်းသဵင်ႁိင်ႇလႄႈ မေႃသွၼ်ၶဝ် တူင်ႉတၵ်ႉၶူးပူင်သွၼ်။ ၶူးပူင်သွၼ် ဢွၵ်ႇမႃးတၢင်းၼွၵ်ႈ။ မေႃသွၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သိမ်းၶူဝ်းၽႂ်မၼ်း။ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ မႃးႁပ်ႉမေႃသွၼ်ၶဝ်။ ပေႃႈမႄႈလိူၼ်သွင်ၵေႃႉ၊ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိူင်ႈၸုင်ဝႆႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိူင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈမႃးၸုၵ်းႁိမ်း။]
ပေႃႈမႄႈ။ ။ လုၵ်ႈယိင်းလိူၼ် …လိူၼ်။ ။ ပေႃႈ … မႄႈ …
[လိူၼ်လႅၼ်ႈၵႂႃႇၸူးပေႃႈမႄႈမၼ်းသေ ၵွတ်ႇမႄႈမၼ်းဝႆႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ လႅၼ်ႈၵႂႃႇၸူး ၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉ]
ဢွၼ်ႇ။ ။ ပေႃႈ …
လုမ်ႈ။ ။ လုၵ်ႈ …
[ၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ တွၼ်းႁွပ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႆၵႂႃႇႁိမ်း ၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉၶႃပေႃႈလုၵ်ႈ။ လိူၼ် သမ်ႉဝၢႆႇတူၺ်းမႃးတၢင်းၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်သေ ၼႃႈတႃပႅၵ်ႇၵႂႃႇ။]
ၼၢင်း။ ။ ဢလိူၺ်း ပီႈ … ယွမ်ၵႂႃႇတၢၼ်ႇၼႆႉ။ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်လီလီယူဝ်း။ မႃး … ၽႅဝ်ႁိူၼ်းၸင်ႇၼွင်ႉတေႁုင်လဵင်ႉၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ။
[ၸၢႆးလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈလႄႈသင်၊ မေႃသွၼ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႊဢွၵ်ႇ။ ပေႃႈမႄႈ လိူၼ်တႄႉ ၵွပ်ႈလႆႈႁၼ်လုၵ်ႈယိင်းလႄႈ ၸူမ်းဝႆႉ။ လိူၼ်တႄႉ လၵ်ႉလွမ်ၶေႃးၶူမ်ဝႆႉ။ ပေႃႈမႄႈလိူၼ်သမ်ႉ လွမ်ႉဝႆႉလိူၼ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းလင်သေ တေလႆႈလၢတ်ႈပၼ်ၸိူင်ႉၼႆ –
ယိင်းလိူၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇမႃးတီႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၽွင်းယူႇၸွမ်းပေႃႈမႄႈတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမေႃႁူႉလွင်ႈသင်၊ ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈသင်မႃး၊ ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈဝဵင်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃၸွႆႈထႅမ်သင် တီႈၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ်၊ ၵွပ်ႈၶႂ်ႈလႆႈငိုၼ်းၸၢႆႇတီႈပေႃႈမႄႈ ဢၼ်လဵဝ်ၵွၺ်းသေ မႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ၊ ၽွင်းမီးယူႇတီႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉ ၵွပ်ႈၶူးပူင်သွၼ်ၶဝ် ၶႆႊၼေတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်တင်းၼမ်လႄႈ ၸႂ်မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊမႃး၊ မေႃႁူႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်သင်ၼႆမႃး၊ ၽွင်းမီးတီႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းမၢဝ်ႇၶဝ် မႃးလႄႇယွၼ်းႁၵ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ၵႂႃႇလၵ်ႉမၢႆမႅၼ်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉမီးၸဝ်ႈၶွင်ဝႆႉၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈႁူႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶွင်ဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလႆႈၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်ဝႆႉတေႉတေႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းၼၢင်းတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေမိူဝ်းႁဵတ်းမေႃသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး တီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇသုင်ၶဝ်သေ ယူတ်ႈယႃႁွႆးၸဵပ်းမၢတ်ႇတီႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်မၼ်းၼၢင်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ လိူၼ် သမ်ႉယူႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပေႃႈမႄႈမၼ်းၼၢင်းသေ လူင်းမႃး။]


text:
ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆႉ လႆႈတူၵ်းၼႂ်းတူင်ႇႁႅဝ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ် (relationship) ပိူဝ်ႈတႃႇ တေလႆႈတၢင်းၵမ်ႉယၼ်ၼၼ်ႉ။
ၼႆႉဢမ်ႇပေႃးလီ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇႁဝ်းၼႆႉ တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၵဵဝ်ႇၵၼ်သေ ၵမ်ဝႆႉမၼ်ႈမၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယႂ်ႇၵၢၼ်လူင် ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ႁဝ်းႁႃး ၵူႊပွတ်းၵူႊတွၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉႁဝ်း ႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵူၼ်းၼႆႉ တႅပ်းတတ်းလႆႈဝႃႈ ႁဝ်းတေဢွင်ႇပေႉလႆႈထိုင် မွၵ်ႈၵႃႊႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢွင်ႇပေႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁဝ်းတင်ႈတႄႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ ႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈႁဝ်းသေ ၸင်ႇၵေႃႇသၢင်ႈႁႂ်ႈ တၢင်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း ယိုင်ႈသုင်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇတိၵ်းတိၵ်း ၼႆၸိုင် တေလႆႈတၢင်းဢွင်ႇပေႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈ မီးလွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၼႆၵေႃႈ တၵ်းလႆႈၵဵပ်းဢဝ်ႁွႆးတိၼ် ၸွမ်းၶႆႈထိုင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မၢင်ပွၵ်ႈ ၽွၼ်းယွၼ်ႈမၼ်း တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းတေႉတေႉ- ၸိူင်ႉၼင်ႇ တူၼ်ႈႁိူၼ်း (ၽူဝ် ႁိုဝ် မေး) ဢၼ်ပေႉၵိၼ်ႁဝ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ် ၸိူဝ်းမီးၸႂ်ၵူတ်ႉ၊ ၵူၼ်ႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ် ၸိူဝ်းတူၺ်းပုၼ်ႈပၢင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်လၢႆလၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်း တုၵ်ႉၶလူႉသုမ်းၸွမ်းတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လွင်ႈတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ်လီလီ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ် ၵေႃႉ႞ မိူၼ်ႁၢင်ႊမၼ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉႁဝ်းသေ ဝႄႈႁဝ်း၊ ဢမ်ႇၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၵဵဝ်ႇၵၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် မၼ်ႈၸႄႇလႆႈ တင်းလုၵ်ႈၵႃႉ (ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်း၊ ၵူၼ်းၸႂ်ႉၵၢၼ်) ၵေႃႉလမ်ႇလွင်ႈၵေႃႉ႞၊ ဢမ်ႇၼၼ် လုတ်ႈႁၢမ်းတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇတေပၼ်ႁႅင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႉဢၼ် ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၵ်ႉတၢင်းတႂ်ႈသုတ်းတႄႉ- လွင်ႈဢွင်ႇပေႉ၊ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ တူၺ်းၸွမ်း မၼ်းႁဵတ်းႁိုဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
– Winning with People
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းၵူၼ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ဢွၼ်ဢဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထိုင်ၵႃႈလႂ်?။


text:
လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 8 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼီႊ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 07.08.2018 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တိၺွပ်းလႆႈယႃႈမဝ်းၵမ် မိၵ်ႈလူတ်ႉေၶႉ 999
Month: August 2018
ၶုၼ်ထုၼ်းဢူးပၢၵ်ႇလၢတ်ႈ ထုၵ်ႇလီယႃႉပႅတ်ႈပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်လၵ်း မိူင်းမႂ်ႇ
ၶၢဝ်ႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 7 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼီႊ ၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶေရႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး(SNLD)ႄလႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈေၵႃႉပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(SSPP/SSA) လူင်းႁူပ်ႉထူပ်း ေပႃႈႄမႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းေၸႊဝဵင်းမိူင်းၸီးႄလႈ ေၸႊဝဵင်းမိူင်းထၢမ်
တင်ႈႄတႇဢဝ်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 4-6 ဝၼ်း လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ ပီႊ 2018 ၼီႊၼၼ်ႉ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ေၸႊ တွၼ်ႈမၢႆ(8)
ၸဝ်ႈသိုၵ်း ပၺႃးဝိၼ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းထၢင်ႇထိူမ်ၼိူဝ်(SSPP/SSA)ၵဵဝ်ႇၵၢၼ်ၵဵပ်းငိုၼ်း တီႈႁူင်းယႃဢွင်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
လိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 6 ဝၼ်း ပီႊ 2018 ၼီႊ ဝၼ်းတီႈ 06.06.2018 ယၢမ်း 10:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ပၺႃးဝိၼ်း (G-1 ၽၢႆႇၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း) ႁွင်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈႁၢၼ်


text:
Welcome to Tai freedom
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ဢဝ်မၢၵ်ႇ 107 MM ယိုဝ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း
- Created on 19 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 19 March 2019 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:15 မူင်း ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ယူႇတီႈၼိူဝ်လွႆငိုၼ်း တၢင်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း ဢဝ်မၢၵ်ႇ 107 MM ပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈၵႅင်း ဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ သေ မၢၵ်ႇတူၵ်း တိူဝ်ႉၸပ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ လႄႈ ၾႆးမႆႈႁိူၼ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း လႆႈႁပ်ႉငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ် လႄႈ ၽၵ်းၵပ်းၶဝ်ႈ တီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း
- Created on 18 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼွင်သႅင် လႄႈ ၸုမ်းႁႅင်းၽွမ်ႉၸႂ် ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် တင်းၼမ် ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၊ ငိုၼ်းၶႄႇ လႄႈ ၽၵ်းၵပ်းၶဝ်ႈ သူင်ႇထိုင်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ တီၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် ယိုဝ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ
- Created on 18 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 March 2019 တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်တူၼ်ႈၵႅင်း ဢိူင်ႇၼႃးမၢၵ်ႇၶေႃ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ သေ မၢၵ်ႇၵႂႃႇတူၵ်း တိူဝ်ႉၸပ်းႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇ တႅၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးပႃးၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸိုင်ႈမိူင်း Sweden
- Created on 18 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်း Humanitarian Dialogue (HD) လႄႈ ၸုမ်း The Folke Bernadotte Acedemy (FBA) ၵပ်ႉၸွႆႈၶပ်းၶိုင်ပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း (NCA – S EAO) ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တီႈၸိုင်ႈမိူင်း Sweden ၶၢဝ်းတၢင်း 9 ဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ SSPP/SSA လႄႈ TNLA တီႉမတ်ႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ လႄႈ ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈထဝ်ႈၼႃး ဝၢၼ်ႈၼႃးၶူဝ်လႅင်
- Created on 18 March 2019
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လႄႈ သိုၵ်းပလွင်ႈ TNLA ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီ သိုၵ်းပွတ်းႁွင်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတီႉမတ်ႉ ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈထဝ်ႈၼႃး လႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ဝၢၼ်ႈၼႃးၶူဝ်လႅင် ဢိူင်ႇပၢင်လူင် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်း တင်းႁိူၼ်းယေး ပဵၼ်ဢၼ် လိူတ်ႇမႆႈ မႆႈၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
More Articles...
- ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပွၵ်ႈၵမ်း 15 တီႈဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး
- ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ပိုတ်ႇလိၵ်ႈယိုၼ်ႈထိုင် UNODC
- ၼင်ႇႁိုဝ်တေလွတ်ႈၽေး ၽွင်းၶၢဝ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁုပ်ႈသိမ်းပႅတ်ႈၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် တိူင်းသိုၵ်း သၢမ်ၸဵင်ႇ
- SYN ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူင်းပၢင်ၽိုၵ်း တႅမ်ႈ/လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 10 တီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းၼမ်ႉႁူးၼွႆႉ


text:
ယိူင်းဢၢၼ်း ၸုမ်း SIIT
႑ . တွၼ်ႈတႃႇတေဢဝ် ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ ၶွမ်ႇၽိဝ်းထိူဝ်ႇသေၸုင်ၸၼ် ပီႈၼွင့်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ႁႂ်ႈႁူပွင်ႇတႃလႅင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။
႒ . တွၼ်ႈတႃႇတေၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ် ၼမ့်ၵတ့်ၵူၼ်း (HR) ပုၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸိူဝ့်ၶိူဝ်း၊ သႃႇသၼႃႇလႄႈ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး။
႓ . တွၼ်ႈတႃႇတေဢဝ် ဢၢႆႇထီႇ (IT) ပဵၼ်ပိုၼ့်သေပူၵ်းပွင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ႁႂ်ႈၶိုတ်းၸၼ့် ၸွမ်းလူၵ်ႈၵမ်ႇၾႃႇ။
ၼႃႈၵၢၼ် (ၶၢဝ်းယၢဝ်း)
႑. တေၶတ်းၸႂ် ပိုၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈ (News Letters) ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးဢၢႆႇထီႇ။
႒. တေၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းပွင်ပၼ်လႆႈ ပၢင်ႁူပ့်ထူပ်း၊ ပၢင်သွၼ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈဢၢႆႇထီႇ၊ တွၼ်ႈတႃႇၽူႈၶဝ်ႈၸႂ် ပၢႆးၶွမ်ႇၽိဝ်းထိူဝ်ႇ။
႓. တေၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပူၵ်းပွင်လႆႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၽၢႆႇၽိုၵ်းသွၼ်ပၼ် ပၢႆးၶွမ်ႇၽိဝ်းထိူဝ်ႇ။
ၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းပီႊ 2014
႑. တႃႇၸၼ်ပိူင်ၽွတ်ႈၸုမ်း SIIT (Constitution)
႒. တႃႇၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် Browser တႆး ဢၼ်တေၸႂ်ႉလႆႈ ZawgyiTai လႄႈတင်း Unicode ႁူမ်ႈၵၼ်
႓. တႃႇသိုပ်ႇႁဵတ်း Wikipedia တႆး
႔. တႃၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ App တႃႇၽိုၵ်းသွၼ် လိၵ်ႈတႆး
႕. တႃႇပိုတ်ႇပၼ် ပၢၼ်သွၼ်ၶွမ်း (Basic & Advanced Course)
႖. တႃႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ပပ်ႉတိုဝ်းၵမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း IT
႗. တႃႇပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇႁဵတ်း Localization ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႂ့်တိုဝ်း ၼႂ်းၶွမ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၽၢႆႇတႆးမႃး။


text:
ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇမၢၵ်ႇၼင်လုမ်ႈၾႃႉတႄႇၼၼ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင်မိူင်းဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွၵ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ပၢင်ပရီးမီးယႃးလိၵ်ႉ ပီႊ 2018-19 ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ(ၵျုၼ်ႇ 14 ဝၼ်း)လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈလီသူၼ်ၸႂ်ဢၼ်႞ တႃႇၽူႈၸူမ်း ပၢင်ပရီးမီးယႃးလိၵ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်တေလႆႈလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပိုတ်ႇၼႄဝႆႉပဵၼ်ပိူင်ၾၢင် လႃတမ်းဝႆႉလူင်ႈၼႃႈၵွႆး ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႊမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇ၊ ဝၢႆးသေငူပ်ႉငီႉၵၼ်တင်း ၽၢႆႇထႆႇငဝ်းႁၢင်ႊသဵင်ၶဝ်ယဝ်ႉတႄႉ တေသိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇယူႇ၊ ပၢင်ပရီးမီးယႃးလိၵ်ႉၼႆႉ တေတႄႇၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 11 ဝၼ်း ပီႊ 2018 သေ တေသုတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈမေႇ 19 ဝၼ်း ပီႊ 2019 ၼႆယဝ်ႉ။
ပွႆးဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉၵွႆး ၸုမ်းဢႃႇသိၼ်ႇၼႄႇ တေလႆႈတႄႇလဵၼ်ႈၶႄႉၵၼ်တင်း ၸုမ်းမႅၼ်ႇသီးတီး ဢၼ်ပဵၼ်ထႅၼ်ႈဝႆႉပီႊၵၢႆၼၼ်ႉ တီႈပၢင်ႇဢႅမ်းမရဵတ်ႈ(Emirates Stadium)၊ ၶူးလၢႆး သပဵၼ်ႇ သွင်ၵေႃႉ တေလႆႈၶႄႉၵၼ်၊ ပေႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပွႆးထူၼ်ႈသွင်မႃး သမ်ႉတေလႆႈၺႃးၵၼ်တင်း ၸုမ်းၶႅဝ်းသီး တီႈသတႅမ်းၾူတ်ႉ ပရိတ်ႉ(Stamford Bridge) ယွၼ်ႉၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢူႇၼၢႆး ဢႅမ်ႇမရီႇ ၶူးလၢႆးမႂ်ႇ ၸုမ်းဢႃႇသိၼ်ႇၼႄႇတႄႉ မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉယူႇ ဢိတ်းဢွတ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းမႅၼ်ႇယူႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းသေ တေလႆႈၶႄႉၵၼ်တင်း ၸုမ်းလႅတ်ႇသတႃႇ၊ ၸုမ်းသပႃးတႄႉ တေလႆႈၵႂႃႇလဵၼ်ႈၶႄႉၵၼ်တင်း ၸုမ်းၼိဝ်းၵႃႇသႄႇ တီႈပၢင်ႇသဵင်ႉၵျိမ်းပၢၵ်ႉ(St James’ Park)၊ ၸုမ်းသပႃး တေတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢင်ႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်မႂ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉႁႃႉၼႆၼၼ်ႉ ပႆႇၼႄႉၼွၼ်း၊ တေသိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢင်ႇဝႅမ်ႇပႃႇလေႇ ၼၼ်ႉႁႃႉၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝူင်ႈၼႃႈမႃး ၸင်ႇတေလႆႈႁူႉ၊ ၸုမ်းလီႇဝႃႇပူး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈထိုင် ပွႆးသုတ်းထၢႆႉ ၶျႅမ်ႇပီႇယၼ်ႇလိၵ်ႉ ပီႊၵၢႆၼၼ်ႉ တေလႆႈႁပ်ႉၶႄႉၵၼ်တင်း ၸုမ်းဝႅတ်ႉၸႁမ်း၊ ၸုမ်းဝုပ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ထႅၼ်ႈတီႈ ၶျႅမ်ႇပီႇယၼ်ႇသျိပ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈတႄႇၶႄႉၵၼ်တင်း ၸုမ်းဢႄႇဝႃးတၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ပရီးမီးယႃးလိၵ်ႉ ပွႆးထူၼ်ႈၼိုင်ႈ (ဢေႃးၵၢတ်ႉ 11 ဝၼ်း)
ဢႃႇသိၼ်ႇၼႄႇ (Arsenal) – မႅၼ်ႇၶျႅတ်ႇသတႃႇ သီးတီး (ႁိုဝ်) မႅၼ်ႇသီးတီး (Manchester City)
ပူၼ်းမွၵ်ႉ (A.F.C. Bournemouth) – ၶႃးတိပ်ႉ သီးတီး (Cardiff City)
ၽူးႁမ်ႇ (Fulham) – ၶရိတ်ႈသထႄႇ ပႄးလဵတ်ႈ (Crystal Palace)
ႁတ်ႈသတႃႇၾီး တၢဝ်း (Huddersfield Town A.F.C.) – ၶႅဝ်းသီး (Chelsea)
လီႇဝႃႇပူး (Liverpool) – ဝႅတ်ႉၸ ႁမ်း ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ (West Ham United)
မႅၼ်ႇၶျႅတ်ႇသတႃႇ ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ (ႁိုဝ်) မႅၼ်ႇယူႇ (Manchester United) – လႅတ်ႇသတႃႇ သီးတီး (Leicester City)
ၼိဝ်းၵႃႇသႄႇ ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ (Newcastle United) – ထွတ်ႉထိမ်ႇႁမ်ႇ ႁွတ်ႉသပႃး (ႁိုဝ်) သပႃး (Tottenham Hotspur)
သွၵ်ႉထမ်ႇတၼ်ႇ (Southamton) – ပၢၼ်ႇလေႇ (Burnley)
ဝႅတ်ႉၽူတ်ႉ (Watford) – ပရၢႆႉထၢၼ်ႇ ႁူပ်ႉ ဢႅဝ်ႇပီႇယၼ်ႇ (Brighton & Hove Albion)
ဝူးဝႃႇႁမ်ႇထၼ်ႇ ဝၼ်းတႃႇရႃႇ (ႁိုဝ်) ဝုပ်ႈ (Wolverhampton Wanderers)- ဢႄႇဝႃးတၼ်ႇ (Everton)


text:
ဝၼ်းထီႉ - 08.4.2019 ပူၼ်ႉမႃးေတႃႇထိုင်ဝၼ်းၼႆႉ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမိူင်းၶိူဝ်း ၸဵတ်ႈယဵဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးၼႂ်းမိူင်းၶိူဝ်း ႁၢဝ်ႉႁႅင်း ယိူင်ႈဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇၸုတွမ်ႁႅင်း ပီတုၸိတ်ႉ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမိူင်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ယူႇဝႆႉတီႈမိူင်းၶိူဝ်း ၸႅတ်ႈယဵဝ်ႈ ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်ႂးမိူင်းၶိူဝ်းလႆႈမႃး(3) ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸႅတ်ႈယဵဝ်ႈႄလႈ ဢၼ်ငူၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၺွပ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈေသ ေပႃးဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈယဝ်ႉ ေတဢဝ်ႁဵတ်းသိုၵ်း((3) ပီ ၶွင်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉၶဝ်ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈေပႃႉယွၼ်ႈၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶၢႆၵၢတ်ႇဢွၼ်ႇ ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈေတႃႇတၢင်ႇၵႃႉၶၢႆေၵႃႈယင်းဢမ်ႇႁတ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉမိူင်းၶိူဝ်းၼႆႉ ႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼႃႈၵၢၼ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈေသ လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လႅၵ်ႈပဵၼ်ပီတုၸိတ်ႉ မူိဝ်ႈပီ 2010 ၼီႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်သိုၵ်း
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းၼမ့်တူႈ ၽႃႇၺႃးမၢၵ်ႇၶွင်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇRCSS ၶဝ် တၢႆထၢင်တီႈ(3)ေၵႃႉ
ၸုမ်းသိုၵ်း RCSS ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၶူဝ် ယႃႇတၢင်းၵႂႃႇပႆၵူၼ်းမိူင်း
ၶွင်ႇၸီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး(RCSS) တဵၵ်းတဵင်တိၺွပ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင် ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(SSPP/ SSA)
By သႅင်ၸိုင်ႈ December 31,2018 ၼႂ်းဝၼ်းတီႈလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 30 ဝၼ်း ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ 4:45 မူင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းၶွင်ႇၸီႇဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး(RCSS) ပႃႈတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈၵႂႃႇတဵၵ်းတဵင်တိၺွပ်းဢဝ်တူဝ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(SSPP/ SSA) ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ဢိူင်ႇ ပုင်ႇဝူဝ်း ေၸႈဝဵင်း ၵျွၵ်ႉႄမးဝႃႈၼႆ။ 1012
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း တေမူဝ်ႉႁႂ်ႈမၼ်းၶုၼ်ႇၶုၼ်သေ ၸင်ႇမႄးဢဝ်ၶိုၼ်း
ၸၢႆးၵုၼ်ႁႅၼ် DEC(26) ဝၼ်းထီႉ-26.12.2018 တပ်ႉသိုၵ်း RCSS ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း တိုၵ်း တေႃး တပ်ႉပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA တီႈဝၢၼ်ႈသူမ်ႈပျွင်ႈ ဢိူင်ႇမိူင်း ၼၢင်း ၸေႈဝဵင်းၵေးသီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ႁၢဝ်ႉႁႅင်း။ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS လႆႈပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း တေႃႇတပ်ႉသိုၵ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈ တႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉၽၢႆႇပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ထွႆႇဢွၵ်ႇၼႃႈတီႈ ၸိူဝ်းၼႃႈတီႈသွၼ်ႉၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ လိူတ်ႇမႆႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်း(2)ၸုမ်း။ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းထွႆသေဢမ်ႇၵႃး ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်း


text:
ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶွင်ႁူဝ်ၼႃႈၵေႃႉဢၼ် မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေလႆႈႁူႉပွင်ႇ လွင်ႈဝႃႈ ပိူၼ်ႈလႆႈၶုၺ်ႉႁၼ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ဝူၼ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆ တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉႁူႉႁၼ်ဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ႁိုဝ် ၵူၼ်းၸွမ်းလင်၊ ၶဝ်တိုၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉ ၼင်ႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
- ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ဝႆႉၶဝ်ပဵၼ်ၶိုၵ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ယွင်ႈယေႃးၶဝ် တင်းၸႂ်သိုဝ်ႈသႂ်လႄႈ။
- ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ တိူဝ်းလီမႃး၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၼႄၶဝ် မီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းယူႇ ၼႆလႄႈ။
- ၶဝ်ၶႂ်ႈႁၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၸီႉၼႄၶဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈ။
- ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းတူၺ်းသုၼ်ႇတူဝ်၊ ၵွပ်ႈၼႆ လၢတ်ႈလွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ။
- ၶဝ်ၶႂ်ႈဢွင်ႇပေႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၸွႆႈထႅမ်ၶဝ် ႁႂ်ႈဢွင်ႇပေႉလႄႈ။
ယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉပေႃးၼႆၸိုင် ႁူဝ်ၼႃႈၵေႃႉ႞ တေမီးမႃး ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်မေႃတူၺ်း လွင်ႈၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ၊ ပွင်ႇၸႂ်ပၼ် လွင်ႈမၼ်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇလဵၼ်ႈၵေႃႉမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉပိူင်လူင် တႃႇတေၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ လၢႆးတၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇလဵၼ်ႈၵေႃႉၵူၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈမိူၼ်ၵၼ် တႃႇၵူႊၵေႃႉ။ ရွတ်ႈၼီးၵူဝ်ႇ (Rod Nichols) ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးပၢင်ၵၢတ်ႇ (Marketing) မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈ တေႉတေႉ ၼႆယဝ်ႉ၊ မၼ်းလၢတ်ႈ “လၢႆးဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း လုၵ်ႈၵႃႉ (customer) ၶဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉ တႃႇၵူႊၵေႃႉ ပေႃးၼႆၸိုင် ၼႂ်းၶဝ် မွၵ်ႈ 25 % တေႃႇ 30 % ၼၼ်ႉၵွႆး တေမႃးသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်တင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၵႃႉၶၢႆတေႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈၸႂ် လၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇလၢႆး႞ၵွႆးလူး။ ၵူၺ်းၼႃႇ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးလၢႆးတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ သီႇမဵဝ်းၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈၵႃႉၶၢႆၵၼ်တင်း လုၵ်ႈၵႃႉ 100 % ၸမ်ၸမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းၽိတ်းဢမ်ႇလႆႈ ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈ Soft ၼႂ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈမေႃလႅၵ်ႈလၢႆႈ လၢႆးတၢင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၶူပ်းငမ်ႇၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
-The 21 Indispenable Qualities of a Leader
လႅၵ်ႈလၢႆႈ လၢႆးတၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ႁႂ်ႈပေႃးငမ်ႇၵၼ်တင်း ၾိင်ႈယၢမ်ႈ ၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ။


text:
ထွမ်ႇငိၼ်းပိူၼ်ႈဝႃႈ လဵတ်းတိင်ႇၼႄၵႂၢႆး ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးၼႄၵႃလမ် ၼႆၵွႆး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၺႃးတေႉသမ်ႉ ၵႂၢႆးထိုၵ်းလဵတ်းတိင်ႇၼႄၵူၼ်း ပူဝ်ႉတူၼ်းၼိုၵ်းဝႃႈ တင်းဝၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလၵ်းလီ ၼႆလူင်မေႃႉ။ တႅင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်၊ မင်တႄႉ ၵွႆးပဵၼ်တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁွင်ႉလႃႇၵူၼ်းလူင်လဵၼ်ႈၵေႃႈမီးမီး။ ပၢင်ၶေႉၼမ်ႉၵႂၢမ်းၵၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်မိူၼ်။ ယူႇယူႇ ပၢႆလိူမ်ႈၵိူမ်ႈလူလၢႆဝႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇမွၵ်ႇႁွင်ႉၶဝ်ႈ ပၢင်ၵုမ် ပေႃးလၢတ်ႈဝႆႉထႃႈယဝ်ႉ … တေလႆႈႁပ်ႉဢယေးတူင်းပႃး၊ ယႃႇမႃးလၢတ်ႈလွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ၊ လၢႆးၵၢၼ်ပိူင်လူင်ၼႆႉ တႃႇလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၵွႆးၼႆ။ … ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်းတပ်ႉမတေႃႇ ဢွၼ်သၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယူႇၼႆႉ ၵွပ်ႈမႃႇႁႅင်းၸွပ်ႈဢူၼ်ႈဝႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၾၢင်ႉႁူႉၵၼ်ဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးတင်းဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ႁိုဝ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃ၊ ပေႃးထိင်းလႆႈ ၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သဵင်ၵွင်ႈယေႈလဝ်း ဢမ်ႇတၢပ်ႈဢွၵ်ႇၵွၼ်ႇ … ၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ ဝႃႈဝီႈပႅတ်ႈၵႂႃႇ။ လၢႆးလၢတ်ႈမိူၼ်ၼႆတႄႉ လႅပ်ႈၸဵဝ်းလႆႈယူႇ ငဵင်းၶျၢၼ်းယေးလူင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ … ။
ပေႃႈလုင်းၸိူၼ်း – ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ ပေႃးတၢၼ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ဝႃႈႁင်းၵၼ် ဢၢႆႈတႃမႅၼ်း ၶႅၼ်းသေ ဢၢႆႈတႃလွၵ်း၊ ဢၢႆႈတႃလွၵ်း ဢမ်ႇယွၵ်းတၢၼ်ႇ ဢၢႆႈတႃမႅၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉယိုင်။ ႁႄဝႃႈ ဢၢႆႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈၽွင်းငမ်းလႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸင်ႇတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ဝႃႇ၊ ႁွႆးဝႃႈ ဢၢႆႈၼႃႈၵမ်ႇၵေႃႈ ၸုပ်ႇလိူတ်ႈတဵၵ်းငႅၼ်း လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆၸိုင် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၺႃး တႃႇတေလၢတ်ႈမႃႈ။
လၢၼ်သၢင်ႇလႃႉ – ဝႃႈလွႆးလွႆးၶႃႈလႄႈ၊ ၶဝ်ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႃႈဢိူဝ်ႈၼႃ။ ၵမ်ႉ … ငိၼ်းၵႂႃႇပႄႇ။
ၸိူၼ်း– ၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈ မၼ်းႁတ်းဝႃႈ၊ ဢီႈသင်ၵေႃ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်တၢင်တူဝ်လႆႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၅၂ လၢၼ်ႉ။ ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တၢင်တူဝ်လႆႈ တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉယၼ်ၶဝ်ၵွႆး။ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉၸင်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်တၢင်တူဝ်ၵူၼ်း မိူင်းတင်း ၅၂ လၢၼ်ႉၼႆႁႃႉ။ ဢႃႉလူဝ်လူဝ်း၊ သႃႇထုၶႃႈ ၸိုင်ၵဝ်ပေႉဢမ်ႇႁူႉမႃး ၸဵမ်တင်းၸဝ်ႉၼေႃ တႃႉလီဝႃႈၼႆလႃႈ။
လႃႉ – ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ယင်ႇပိုၼ်ႉ တီႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၾႅတ်ႇတရႄႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးၵၢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇၼၼ်ႉ မွတ်ႇႁၢႆပႅတ်ႈ။ ၼင်ႇၾိင်ႈမိူင်းပိူင်ၾႃႉမီး တၵ်းလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈတင်ႈမီး တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႈလဵဝ် … ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈပႃးၶႃႈလူး။ ၼႆႉၵေႃႈ ၸွင်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသူၶဝ် ဝၢင်းၶိူင်ႈမူတ်းမူတ်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တေလႆႈမီးၽမႃႉတပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်လဵဝ်ၵွႆး ၼႆယဝ်ႉၶႃႈႁိုဝ်။
ၸိူၼ်း – ၶွင်မိူင်းလႅင်းတေႃႇဝၼ်းၶမ်ႈ လႆႈႁိုတ်းႁၢတ်းထိူတ်းထၢတ်း လႃႇလင်ယူႇတင်းၶိင်ႇလႄႇမေႃႉ။ ႁၼ်ၽႂ်ထၢင်ႇၸႂ်ႈ လုၵ်ႈၼွင်ႈၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇမူတ်း။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢတ်ႈ ထၢင်ႇပိူၼ်ႈ တေဢဝ်မူတ်းၼၼ်ႉၼႃႇၼႆ။
လႃႉ– ယူႇၼႂ်းသိုၵ်း၊ ယႂ်ႇၼႂ်းသိုၵ်း၊ ယွင်ႇဝူၼ်ႉသိုၵ်း ႁေ တေသွၼ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းမိူင်း ပဵၼ် တပႄးၵဝ်သဵင်ႈသဵင်ႈ ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၶႃႈလႄႇ။
ၸိူၼ်း – ၵူၼ်းႁူႉၶဝ်ဝႃႈ ပေႃးဝူၼ်ႉပိူင်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၽိတ်းၼႆဝႃႇ။ ပေႃးထၢၼ်ႈဝႃႈ ယူႇယႂ်ႇၼႂ်း သိုၵ်းလႄႈ တေဢဝ်သိုၵ်းဝႃႈလုမ်းလုမ်းပႄႇ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် သိူဝ်ထႅၼ်ႈၶဝ်၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မူႇတူးသေးၽူဝ်းၶဝ် ၸၢင်ႊလူဝ်ႇမႃး ၼင်ႈထွမ်ႇ ဢၼ်မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈႁဵတ်းသင်ဢေႉ။ မိူဝ်ႈၶႃသွင်ၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းသိုၵ်း မၼ်းၸၢႆးတမ်ႉပႆႇၽၢတ်ႇၼူမ်းယူဝ်ႉ။ ယူဝ်ၸၢင်ႊလႆႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် ဝႆႉႁူဝ်မႃႇၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းလႄႈ ပိူၼ်ႈတႃႉယိူၼ်ႉ ယွၼ်ႇသေမႃး၊ ႁႃးၸၢႆးသမ်ႉထၢင်ႇဝႃႈ ထိူတ်း ၵိၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼႆတႄႉ လူႉႁေယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။
လႃႉ – လူႉ ဢမ်ႇလူႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁူႉတူဝ်ၶႃႈ သႄႈ၊ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း တၢင်တူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၽႂ်မၼ်းလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈ မၼ်းဢမ်ႇႁူႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်။ သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇမၼ်း တိုၼ်းမႃႇတၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်း သေၽိတ်ႇသေၶႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်တႄႉ မၼ်းလီႁူႉတူဝ်ယူႇ။ ပႆႇဝႃႈ ပႃးၵွင်ႈၶိုၼ်ႈႁိူၼ်း ၵွၼ်ႇ ငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်မႃးၸမ်ဝၢၼ်ႈၵွႆး မႃၵျွင်းတမ်ႉဢမ်ႇႁတ်းယူႇ ၼႂ်းဝၢင်းၼင်။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃပႂ်ႉ ႁူဝ်ႉပၼ် ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ၵွႆး၊ ၸွမ်ႁၢၼ် ၸွမ်သိုၵ်းၶဝ် ၵိၼ်ၼုင်ႈဢုၵ်းသုၵ်းဢူၺ်ႈသူၺ်ႈ ၵူၼ်းဢွၼ်ႇတၢပ်ႇလီႇၵူၺ်ႈၵႅင်ၵွႆးၼႃႇ။
ၸိူၼ်း – ႁူႉၵၼ်ႁၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇႁတ်းၶႆႊၵၼ်မူတ်း ၵွႆးသႄႈ။ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်လႂ်ပူၺ်ႇ ပဵၼ် ၶွင်ၶဝ်မူတ်း၊ မေႃႇသႅင်မေႃႇၶမ်း ဢၼ်လႂ်မၢၵ်ႈ ပဵၼ်ႁင်းၶဝ်မူတ်း၊ လိၼ်တီႈလႂ်ၵႃႊယႂ်ႇ ၸွင်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်သိမ်းလၢႆၵွႆးၵွႆးႁိုဝ်။ ၼင်ႇၼႆ တိုၵ်ႉၶႂ်ႈဝႃႈ ၶဝ်တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တင်း ၅၂ လၢၼ်ႉယူႇ။ ၸွင်ႇမီးသိုၵ်းၵေႃႉလႂ် တွၼ်ႉယွၼ်းၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းဝဵင်းႁေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်းႁႃႉ။
လႃႉ – လၢတ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇသုတ်း၊ လႃႇၵေႃႈ တေဢမ်ႇသဵင်ႈၵွၼ်ႇၶႃႈၼေႃႈ လွင်ႈလီၶဝ်ၼႆႉ။ ဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ယွၼ်ႉတပ်ႉမတေႃႇ။ ဢၼ်ဢွၼ်သမ်ႉထိုင်ဝႃႈ ဝၢႆးဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း သဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇၵိူတ်ႇပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ် ၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၸွင်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵႂၢမ်းပိၼ်ႈၽူၼ် ၵွႆးၶႃႈႁိုဝ်။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ ပေႃးပဵၼ်ဝႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈပႃးႁေၵွၼ်ႇ။
ၸိူၼ်း – မၼ်းတႄႉဝႃႈႁင်းပိူၼ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် လုၵ်ႈၶွၵ်ႈၶွင်ပိုၼ်းဝၼ်းလင် ၼႆဝႃႇ၊ တၢမ်တူဝ်မၼ်းဢိူဝ်ႈ ဢၼ်ၶမ်ၶွၵ်ႈပိုၼ်းလင်ယူႇၼႆႉ။ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈၽွင်းငမ်းလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ပဵၼ်သွင်ပွတ်းၵႂႃႇၼႆ ၸွင်ႇမီးမႃးႁႃႉ။ ဢမ်ႇမီးလူင်။ ယွၼ်ႉမိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢၼ်လဵဝ်၊ ၶိူဝ်းၶၢင်၊ ၶိူဝ်းၶျၢင်းၶဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၶဝ်လႄႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၸင်ႇၸႅၵ်ႇၽႄၽွင်းငမ်းလူး၊ တၢပ်ႈလူဝ်ႇၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈ ႁဵတ်းသင် သုတ်းတီႈတမ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈလဵဝ်ၵၼ်။
ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ ပေႃးပဵၼ်မႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉၼႆႁႃႉ မၼ်းဝႃႈ။ ယူဝ်ပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႃးလႃးယူဝ်ႉ။ ပူးၵမ်ႇဝႃႈ ပွင်ႇသင်၊ ပုၵႃႇရႃႇမ ၼႆဢမ်ႇႁိုဝ်၊ ၸိုဝ်ႈၵႃးလႃးလူင် မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇ။ တေႃႉတႄႉယၢမ်ႈလူ ရႃႇၸႃႉဝၢင်း ဢူးၵလႃးဢွၼ်ႇ၊ မၢၼ်ႇၼၢၼ်း ဢွၼ်ႇႁေ ထၢင်ႇၸႂ်ႈၼႃႇယဝ်ႉၵႂႃႈ။ ၼင်ႇပပ်ႉ ဢႃႈပုမ်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတႃႉဢဝ်ႁဵတ်းမွၼ် ဢိုၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸဵဝ်းလပ်းၵွႆး မၼ်းပႆႇႁူႉယူဝ်ႉ။
လႃႉ – ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇလႂ်၊ လွင်ႈတႅၵ်ႇလိူတ်ႈၵၼ်လႂ်၊ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈၵၼ်သေ ၽွင်းငမ်းၵွႆးၶႃႈဝႃႇ ပေႃႈလုင်းၸိူၼ်း။
ၸိူၼ်း – ဝၢႆးလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ယဝ်ႉ ၸွင်ႇသမ်ႉမီးၼႃႈၽိူၵ်ႇသေၵေႃႉယဝ်ႉႁိုဝ် ၼႂ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ။ ဢွင်ႇသၢၼ်းတၢႆယဝ်ႉ ၵူၼ်းသိုပ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇလၵ်းလီလႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈတႆးႁဝ်းၶဝ် တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမႄးႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵႂႃႇၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼႆ။ ၵူဝ်လႆႈပၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းၽူႈလၵ်ႉၼေးသႂ်ႇၸဝ်ႈႁိူၼ်းႁေ သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ပႅတ်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၽႂ်။ ဢူႈၶဝ် ၼေႇဝိၼ်း ဢမ်ႇႁိုဝ်။ လုၵ်ႉဢဝ် ၁၉၆၂ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁွပ်ႇၵွင်ႈၽွင်းငမ်းမႃး ပဵၼ်ၽႂ်၊ ဢူႈသိုပ်ႇၶဝ် လႄႈ တၢမ်တူဝ်မၼ်း ဢမ်ႇႁိုဝ်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းထိူၼ်ႇ ၵိူတ်ႇမီးၵေႃႈ ၽမႃႉတပ်ႉမႃႇတေႃႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ၽမႃႉတပ်ႉမႃႇတေႃႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မုၼ်းလႅင်းၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ် ၽမႃႉတပ်ႉမႃႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈ။
လႃႉ – ၵူၺ်းၵႃႈ တပ်ႉမႃႇတေႃႇၼႆႉၵေႃႈ မီးၵၢင်ၸႂ် ပုၼ်ႈတႃႇမူၼ်ႉမႄး ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈၶိုၼ်း ပၵ်းပိူင် လၵ်းမိူင်းယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁၢင်ႊၶႂ်ႈၸႂ်ႈၸႂ်ႈဝႆႉၶႃႈၼေႃ။
ၸိူၼ်း – ဢႃႈလႃႈၵတႃႈ လၢၼ်သၢင်ႇလႃႉ႟၊ ၸိုင်ဢမ်ႇထွမ်ႇ ႁႂ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းသုတ်းၼေႃ။ လူဝ်ႇလႆႈမူၼ်ႉမႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈမႄးၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈႁႅၼ်းတမ်း ၼႂ်းၵၼ် ၁၂၊ လၵ်းမိူင်း ၂၀၀၈ မီးဝႆႉၼၼ်ႉဝႃႈၼႆလူး။ ပွင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇပႃးၵၢင်ၸႂ်ၵဝ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း သူၶဝ်တိုၼ်းမႃႇမႄးလႆႈ သေတူဝ်သေတိၼ်ႇၼၼ်ႉၵွႆးၼႃႇ။ ဢႃႇၼႃႇ မီးၼႂ်းမိုဝ်းၵဝ်၊ သူၶႂ်ႈဝႃႈသင်ဝႃႈ ၵႃႊၸူဝ်ႈၵဝ်ဢမ်ႇၽွမ်ႉ မႃႇပဵၼ်သင်မႃး ၶႂ်ႈဝႃႈၸိူင်ႉၼႆၵွႆးဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉ။
လႃႉ – ဢႃႉလူဝ်လူဝ်! ပွင်ႇဝႃႈ မႃႇမီးယႃႈၵေႈမၼ်းယဝ်ႉၶႃႈလူင် ၵၢၼ်မႄးလၵ်းမိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ၼႆႉ … ၼေႃႈ။
ၸိူၼ်း – ဢမ်ႇဝႃႈၼႃး၊ လၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ပႆႇၸပ်း ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆၵွႆးသႄႈ။ ႁႃထႅင်ႈလၢႆးမႂ်ႇၵႂႃႈမေႃႉ။


text:
ၶွင်ႇသီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၾႅတ်ႇတရႄႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း(UNFC)ဢဝ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း(9)ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇ(5)ၸုမ်း ၼၼ်ႉသေၶိုၼ်းမေးၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းၵႂႃႇဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းထီႉ(26.6.2017)၊လိူၼ်ၵျုၼ်ႇဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းပၢင်ၵုမ်UNFCဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းတီႈၵဵင်းမႆႇ၊ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသေ ၼၢႆႇႁၢၼ်ႇတႃႇ(ပႃႇတီႇမိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ) ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ UNFC။
ပၢင်ၵုမ် UNFCၼႆႉတႄႇႁဵတ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ(20.6.2017)သေ ဝၼ်းထီႉသၢမ်ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ပၼ်ၶႂၢင်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈၵဝ်ႇ UNFC ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ဢိၼ်ႇပၢၼ်ႇလႃႉတင်းမုၵ်ႉၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင်(KIO)လႄႈ ႁူမ်ႈပႃးၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ(4)ၸုမ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်း UNFCသေလႄႈ ၵိုတ်းဝႆႉၸုမ်း ပႃႇတီႇမိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ(NMSP)၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းလႅင်(KNPP)၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး(SSPP)၊ ၸုမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉ လႃးႁူႇ(LDU)လႄႈၶွင်ႇသီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶျႅင်ႇ(ANC) ၵူၺ်းၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ UNFC ပဵၼ်တွၵ်ႇတႃႇၶိၼ်ႇမွင်ႇ(ANC)၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈပဵၼ် ၶူႇဢူးယေႇ(KNPP)၊ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း(1)ပဵၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်သိူဝ်ဢွၼ်ႇ(SSPP)၊ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း(2) ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်သေႃႇလမုၼ်ႇ(LDU) ၶဝ်။ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း (UNFC)ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ၸွမ်ႁၢၼ်ပီႇထူး၊ ၼႅင်ႇဢွင်ႇမငႄး၊ ဢူးထုၼ်းၸေႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်မိၼ်းထုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေႁူမ်ႈပႃးႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈၽူႈၼမ်းၼႂ်း တင်းမူတ်းႁူမ်ႈသဵင်ႈ(9)ၵေႃႉၼႆႉသေ ၶိုၼ်းမေးၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း (UNFC)။
ၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ(12)ၵေႃႉသေတႃႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃႇမတီႇလႆႈယွမ်းၵႂႃႇ။ ၽူႈၶဝ်ႈၶွင်ႇသီႇ(UNFC)မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၽွတ်ႈဝႆႉ (23)ၵေႃႉသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶိုၼ်းမေးၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ(15)ၵူၺ်း။
ၶွင်ႇသီႇၾႅတ်ႇတရႄႇၽွမ်ႇႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ တေႇမိူဝ်ႈပီႊ2011 ၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁူမ်ႈတုမ်ယၢင်းၽိူၵ်ႇ(KNU)၊ မုၵ်ႉၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင်(KIO)ႁူမ်ႈပႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း(12)ၸုမ်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ။မိူဝ်ႈပီႊ2014ၼၼ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁူမ်ႈတုမ်ယၢင်းၽိူၵ်ႇ(KNU) ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း UNFCၼၼ်ႉသေ ၵိုတ်းယိုတ်းပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵႂႃႇ။
ၸုမ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း(PNLO)လႄႈ ၸုမ်းတႅဝ်းႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း(CNF) ထုၵ်ႇၵိုတ်းယိုတ်းပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း UNFC ၵွပ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း(NCA) တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူဝ်ႈပီႊ2015၊လိူၼ်ဢွၵ်ႇတူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ။ ပီႊ2016၊ လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း/ၵၢၼ်မိူင်းၼႆသေ တႅဝ်းႁူမ်ႈပူတ်းပွႆႇမိူင်းပလွင်ႈ(TNLA)လႄႈ ပႃႇတီႇလွင်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႄႈၽဵင်ႇပဵင်းတြႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ(MNDAA) ၶဝ်ယွၼ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်း UNFC။ထႅင်ႈသေ ပီႊ2017၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇလႄႈလိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင်(KIO)လႄႈ ၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝ(WNO)ၶဝ် ယွၼ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ UNFCထႅင်ႈ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း UNFCၵူႈၸုမ်းၸုမ်း တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCAလႆႈၼၼ်ႉ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးသေ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႇလႅင်ႇၼႆႉ တေႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတြႃးဝၢင်ႇ တီႈတႃႈၵုင်ႈဝႃႈၼႆ။


text:
ဝၼ်းထီႉ13/06/2017ယၢမ်း15:00မူင်း ၼၢင်းယိင်းဝၢၼ်းသၢႆးၶၢဝ် ဝဵၵ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇ တႅၵ်ႇသႂ်ႇမၼ်းၼၢင်းတၢႆထင်တီႈၼႂ်းသူၼ်ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈ။ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း15:00မူင်း ပႃႈၼၢင်းမူၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ဢႃႇယု(36)ပီ ဝဵၵ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၶဝ်ႈႁႆႈ တဵၵ်ႇသႂ်ႇမၼ်းၼၢင်းတၢႆထင်တီႈၵမ်းလဵဝ် ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈပုင်ႇ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းယႆမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈသဵဝ်ႈသူမ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၶႃသွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေးၵႂႃႇၽုၵ်ႇၶဝ်ႈႁႆႈၶႃ ဢၼ်မီးဝၼ်း ဢွၵ်ႇပႃႇႁဵဝ်ႈၼမ်ႉယိုတ်ႈ၊ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်းမၼ်းၸင်ႇဢဝ်သဵမ်သေ ႁႃၸွၼ်ႉႁႃဝဵၵ်ႉၸွမ်းငဝ်ႈတေႃၼႂ်းႁႆႈၶဝ်ႈၶႃသေ ၸင်ႇၵႂႃႇၸွၼ်ႉဝဵၵ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇသေ တႅၵ်ႇသႂ်ႇမၼ်းၼၢင်းတၢႆထင်တီႈၼႂ်းႁႆႈၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။ သူၼ်ၼၢင်းမူၼ်ၶႃသွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေးၼႆႉ ယၢၼ်တၢင်းၵႃးၵႂႃ ပႃႈႁွင်ႇဝၢၼ်ႈသဵဝ်ႈ သူမ်ႈ ၼၼ်ႉသွင်တိုင်ႇၵူၺ်း ၶဝ်ႈႁႆႈၶႃၵေႃႈ ၽုၵ်ၸမ်ယဝ်ႉယဝ်ႉ။
ၼၢင်းမူၼ်းၼႆႉ မီးလုၵ်လၢင်းဝႆႉသၢမ်ၵေႃႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼၢင်းယိင်းသွင်ၵေႃႉ၊ ၼၢင်းမူၼ်းၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈလုင်းထုၼ်းလႄႈပႃႈၼုမ်ႇ ၸဝ်ႈၽူဝ်မၼ်းၼၢင်းၸိုဝ်ႈ ၸၢႆးၶမ်းဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသၢႆးၶၢဝ် ၵႂႃႇထတ်းတူၺ်းမၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သႅၼ်းထူဝ်းဢိၵ်ႉ မီးႁွႆးၸတ်ႉဝႆႉသေ ၽွင်းမၼ်းၼၢင်းဝဵၵ်ႉသူၼ် လႆႈဢဝ်သဵမ်ၵႂႃႇဝဵၵ်ႉၺႃးသႂ်ႇဝႃႈၼႆ။ မၢၵ်ႇၼႆႉတေပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းမီးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ပွႆႇသႂ်ႇၸူး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(SSPP/SSA) ဢမ်ႇတႅၵ်ႉသေၵိုတ်းဝႆႉ လႅင်ႇၶၢဝ်ႇပွင်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။