text:
မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သႃသၼႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈ 50 ပီပၢႆပုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႃး ၸွႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆး တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် မႃးယူႇလၢႆလၢႆပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈမၢႆလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶၸိုင်ႈတႆး မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
Monday, January 21, 2013
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵေႃဝိၻ (တူၼ်ႈတီး) ႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵေႃဝိၻ (ထမ်မႃၸရိယ) ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 82၊ ဝႃႇၸဝ်ႈ 62 ဝႃႇ။ ဝတ်ႉၵမ်မထၢၼ်းတႆး ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ မိူဝ်ႈယၢမ်း 23:30 pm ဝၼ်းထိ 19. 01. 2013 တီႈဝတ်ႉၵမ်မထၢၼ်းတႆး ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝဵင်းဢူၵ်ႉၵၢၼ်ႇ (မီးႁိမ်းဝဵင်းတွင်ႇငူႇ) တိူင်းပႃႇၵိူဝ်သေ
မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သႃသၼႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈ 50 ပီပၢႆပုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႃး ၸွႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆး တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် မႃးယူႇလၢႆလၢႆပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈမၢႆလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶၸိုင်ႈတႆး မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သႃသၼႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈ 50 ပီပၢႆပုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႃး ၸွႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆး တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် မႃးယူႇလၢႆလၢႆပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈမၢႆလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၶၸိုင်ႈတႆး မႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈယၢမ်ႈၶဝ်ႈမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်သႃသၼႃ ၼႂ်းမိူင်းထႆး ယူႇလၢႆလၢႆပီၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ၊ တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈဝတ်ႉမႂ်ႇတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၼႆႉၵေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈပႃးၽူႈႁႃငိုၼ်းတွင်းသေ လႆႈၸွႆႈၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်မႃးဝတ်ႉမႂ်ႇတႆးႁဝ်းတီႈမိူင်းၵွၵ်ႇၼႆႉပႃးၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇၼၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈပွၵ်ႇမိူဝ်းတီႈ ဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးသေလႆႈၵေႃႇတင်ႈဝတ်ႉၵမ်ႇမထၢၼ်းမူႇလမိၼ်းၵုၼ်းတီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီးမႃး ထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉတေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ၽူႈႁၢၼ်သႃသၼႃႇတေႉတေႉဝႃႈ လႄႈ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇပီႈၼွင်ႉတႆးမႃးတင်းၼမ် တင်းလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈမႃရၼလွင်ႈလုတၢႆၼၼ်ႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႈလွမ် ငိၼ်းဝႃႈမၼ်းပေႉၸဵမ်းၼႆယူႇ။
လွင်ႈပၢင်ပွႆးၽဝ်ရုပ်လၢပ်ႈၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉတေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆ ဢၢပ်ႈတေယူႇတီႈသင်ၶၸဝ်ႈၸိုင်ႈ တႆးသေၶပ်းၶိုင်ၵွႃႇယူႇ။
Posted by Sai Noom Khur (ၸၢႆးၼုမ်ႇၶိူဝ်း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၸႂ်ၶႂ်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁိုၼ်ႇႁၢဝ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇသေယဝ်ႉ လႆႈႁၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇယိႉပႂ်ႉလႆႈ လွင်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၼၢၼ်းတူဝ်ႈတၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇၶဝ်ႈၸွမ်း ၼႂ်း NUG ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ႁူႉပွင်ႇၸႅင်ႈလႅင်းၸွမ်းယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ မီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပီ ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း ၸိူဝ်းၶတ်း ၶၼ်ႉလူၺ်ႈ တၢင်းၵၢၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 30 ပီမိူင်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶဝ်ၼႆႉ လၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻ ရႄႊမႃးၸဵမ်ပိုင်း၊ ၶဝ်ၼႆႉ ၶတ်းၸႂ်တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊမႃးၸဵမ်ပိုင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇလီလူင်လိုမ်း။
ၵမ်းၼႆႉ ယူႇလၢႆလၢႆ တေလၢမ်းဝႃႈ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းသင်၊ ၶတ်းၶၢၼ်ႉတိုၵ်းတေႃးမႃး 50-60 ပီမိူင်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လွင်ႈၶွတ်ႇလိူတ်ႈၵၼ်လႆႈမႃး ဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉသင်မႃး ဢဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတေဝႃႈ ၵၼ် ၼႄးၵၼ်ၼႆတႄႉၵေႃႈ ၵေႃႉၼႄးဢမ်ႇႁၢႆ ၵေႃႉထွမ်ႇတႄႉ တေႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသေ လႆႈၼႅတ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ NUG လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆး ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈမိူၵ်ႈလိူင်းႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝႆးသေ ယူႇတီႈ CRPH ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶွမ်ႊမတီႊတႅၼ်းတၢင်သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းပၢႆးမိူင်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် သေယဝ်ႉ တေႃႇသူႈၽူႈၶဵၼ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၶဝ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ပွင်ႇၸႂ်ယွမ်းႁပ်ႉလႆႈယူႇ။
ဢိင်ၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆးသေ လႆႈၸဵဝ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၵႂႃႇ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးလႄႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၸဝ်ႉၸဝ်ႉၸဵဝ်းၸဵဝ်း ၼႆႉဢမ်ႇ မီးပၼ်ႁႃသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေတိူဝ်းလႆႈ လွင်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းယိုၼ်ယၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ UNGA ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေယွမ်းႁပ်ႉၵမ်ႉယၼ်ဝႃႇ ၼင်ႇႁိုဝ် တေမႅၼ်ႈႁွႆႈၸွမ်း လၢႆးၵၢၼ်ၻီႊမူဝ်ႊၶရႅတ်ႉ တိတ်ႊ ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်း UNGA ဝႃႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်တေယွမ်းႁပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ တေလႆႈပူၵ်းတင်ႈ NUG ႁႂ်ႈၶႅင်ႁႅင်းတိူဝ်းလိူဝ်ၼႆႉၵွၼ်ႇၼႆ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။
မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးၵႅၼ်ႇၶႅင်ႁႅင်းၵိုၼ်းမႃး လိူဝ် ၼၼ်ႉ NUG ၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ၸုမ်း တူဝ်တႅၼ်းတင်းလၢႆ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ တႅပ်းတတ်းလႆႈ ၸွမ်းၼင်ႇ လၢႆးတင်းၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊ သီႊ။
ပွင်ႇဝႃႈ ၼႂ်း NUG ဢၼ်ပႃးယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် လၢႆးတၢင်းၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊဝႃႈ လွင်ႈတေတႅၼ်းတၢင်လႆႈၼၼ်ႉ လွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းပႆႇပေႃးၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၶႂ်ႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈ။
ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်မႃး ယူႇတီႈပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းလႄႈ တင်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၼႆႉ ၸင်ႇၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ Assembly ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈတႅၼ်းတၢင်ၶဝ်ႈပႃးလႆႈ ၵူႈၸုမ်းၵူႈၸၢဝ်း တိူဝ်းသၢၼ် ၶတ်း တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း CRPH လႄႈ NUG ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းလႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ပႃးတင်းၸိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၼၼ်ႉ မီးၵၢင်ၸႂ် ၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆ- ၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇပႃးၼႂ်း CRPH လႄႈ NUG ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈသိုပ်ႇပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်း NUCC ၶွမ်ႊမတီႊတီႈၵိူဝ်း ၵုမ်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇယႂ်းယႂ်း။ NUCC ၼႆႉ တေလႆႈမေးမၵ်းၶၢၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၵႅပ်ႈလႅပ်ႈတႅတ်ႈတေႃးသေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၸုမ်းတႅၼ်းတၢင်ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ NUCC ၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်မႃးတီႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတိူဝ်းလိူဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၼႃႈၵၢၼ်ငူပ်ႉငီႉ ဢုပ်ႇၵုမ်တမ်း ဝၢင်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပိူင်ၵၢၼ် – ဢဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃးၼႆ ပိုၼ်ႉထၢၼ်လႄႈ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ NUG သမ်ႉၶိုၼ်း NUCC သွင်ဢၼ်ၼႆႉ ဢုပ်ႇၵုမ်ငူပ်ႉငီႉၵၼ် ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းမၵ်းမၼ်ႈတီႈဢႃႊသမ်ႊပႃႊလီႊ။ NUG ၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ ဢႃႊသမ်ႊပႃႊလီႊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်ၵိင်ႇၽႄၶွင် NUCC ၵူၺ်း ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။
ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ NUCC ၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ NUCC ၼႆႉသမ်ႉ တေလႆႈဢဝ် ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ တီႈ Assembly ။ ပေႃးၼႆ ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင် Assembly ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်လႃႇ မၼ်းတေလႆႈ ၶဵၼ်ႇ တႅမ်ႈပိူင်ပိုၼ်းမိူင်းၵၢင်ၸူဝ်ႈ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇမီးပိူင်ပိုၼ်းမိူင်းၵၢင်ၸူဝ်ႈၼႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ NUG ဢၼ်တေပဵၼ် မႃးၵိင်ႇၽႄၶွင် NUCC ၼၼ်ႉ မၼ်းတေႁဵတ်းသင်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးထုၵ်ႇၸႂ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေ ဢမ်ႇ ငၢႆႈ။
ၵွပ်ႈၼႆ တေလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွမ်ႊမတီႊၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလၵ်းမိူင်း ဢၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇ တႅၼ်းတၢင်ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃး ၸေး ၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႈၸုမ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ပိူင်ပိုၼ်းမိူင်း ၵၢင်ၸူဝ်ႈ ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ သမ်ႉတေလႆႈ သိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၸုမ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈယဝ်ႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ။ NUCC ၼႆႉၵေႃႈ သမ်ႉတေလႆႈ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပႂ်ႉပႃး လူၺ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ပိုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵၢင်ၸူဝ်ႈ ၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇ။
ပိူင်ပိုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵၢင်ၸူဝ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃး ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လူၺ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈၸႄႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း မၼ်းတေလႆႈပဵၼ် NUCC တေလႆႈပႂ်ႉတူၺ်း။ NUCC ၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ် ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈပႃး ၸွမ်း။ NUCC ၼႆႉသမ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇဢဝ်ၶေႃႈ တႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈတီႈ Assembly လၢႆးၵၢၼ်မၼ်းတေမီးၸိူင်ႉ ၼၼ်။
ပေႃးၼႆ Assembly ၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမွပ်ႈပၼ်ဢမ်းၼၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆ တေပဵၼ်မႃး ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၽႂ်သမ်ႉတေမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၽႂ်လႃႇ ဝႃႈငၢႆႈမၼ်းၵေႃႈ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ တေလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵၼ်သေယဝ်ႉ တႅပ်းတတ်းလူၺ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼမ် လၢႆးၼၼ်ႉၵူၺ်းၸင်ႇတေထုၵ်ႇ။ ၸုမ်းလႂ်ၵူၺ်း တေလႆႈႁဵတ်း ၽႂ်ၵူၺ်း တေလႆႈပႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းၼမ်သေလႄႈဢုပ်ႇ။
ၵမ်းၼႆႉ မီးမႃးၵႂၢမ်းထၢမ်ထႅင်ႈၶေႃႈၼိုင်ႈတႄႉ ၼႂ်း Assembly ၼၼ်ႉ တေပႃးၽႂ်ၵူၺ်းၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႆႉတႄႉ – 1) ၸိူဝ်းၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ်၊ 2) ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်း တူဝ်တႅၼ်း CDM ၊ 3) တူဝ်တႅၼ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈသဵင် ၵမ်ႉယၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႆႉ ဢမ်ႇ ယွမ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 50 ဝၢၵ်ႈ 25% ၼၼ်ႉ၊ 4) ၸိူဝ်းတူဝ်တႅၼ်းႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇၶွမ်ႈၶတ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်၊ 5) တေမီး ၸုမ်းၸိူဝ်းပွင် ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း CSO ၶဝ်လႄႈ 6) ၸုမ်းၼၢင်းယိင်း၊ 7 ) ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈၶဝ်ႈပႃး ႁႂ်ႈမၼ်း ပေႃးၸုမ်ႇၵူႈၵႂႃႇမူတ်းမူတ်း။
ပေႃးၼႆႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ မၼ်းတေႁဵတ်းဢီႈသင် ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း လွင်ႈၸႅၵ်ႇ မႅင်ႇဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလွၵ်းပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊမိူဝ်းၼႃႈ တေမီးမႃးၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ တေလႆႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ပိုၼ်းၸႄႈ မိူင်းလႄႈ ပိူင်ပိုၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊ တၢမ်ၼင်ႇ ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၸိူဝ်းၸႄႈမိူင်းလႄႈ တင်းမုၵ်ႉၸုမ်း ဢၼ်တၢင်တူဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ။
ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းမၼ်း မၼ်းတေလႆႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ပိုင်း ၸႄႈမိူင်းဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ပႃးတင်း ပိူင် ပိုင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းတႄႉ တေႁႂ်ႈမၼ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်၊ ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ဢိၵ်ႇ လူၺ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းဢၼ်ယူႇတီႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸူဝ်ႈ ၶၢဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၶဝ် တေလႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးတႅမ်ႈယဝ်ႉၼႆ မၼ်းတေလႆႈသိုပ်ႇၽေႃႇၼမ်ႉ ၼႄတူဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ သုၼ်ႇၸတ်းပွင်ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇ တႅမ်ႈပိူင်ပိုင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊတမ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ပဵၼ်လၢႆးၵၢၼ်ဢၼ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၶႂ်ႈ လႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၶဝ် ဝူၼ်ႉၽႅၼ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ။
လၢႆးၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးၼႆ ယူႇတီႈ CRPH ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် တေႁပ်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇႁပ်ႉ။ ယူႇတီႈ NUG လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ တေယွမ်းမေးႁိုဝ် ဢမ်ႇမေး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ၵႅပ်ႈႁိုဝ်ၵႂၢင်ႈႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်း ၸၢမ်းႁႂ်ႈဝႃႈ ယူႇတီႈ CRPH လႄႈသင်၊ NUG လႄႈသင် ယၼ်ႇၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ တေသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ဢၼ် ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁင်းၶေႃထၢင်ႇႁၢင်ႈၽႂ်မၼ်းယူႇ ဝႃႈၼႆတႄႉ တေလႆႈၼပ်ႉယမ် သုတ်ႉၸူး ဢုပ်ႇၵုမ်ၸွမ်းလၢႆးၵၢၼ်ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ။
ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တိုၵ်ႉတႄႇမႃးႁၢင်ႈႁႅၼ်းယွၼ်းမိုဝ်ႉၼႆႉ ဝၼ်းၼႆႉ ၊ၸဵမ်မိူဝ်ႈ CRPH ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊ မူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၶျႃႊတႃႊၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပေႃးလႆႈယိုၼ်ႈတၢင်ႇသပ်းလႅင်းၼႄၵၼ်မႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ သွင် ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ၸင်ႇဝႃႈ ယူႇတီႈ CRPH ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း တီႈမၼ်းသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၾႅတ်ႊတရႄႊ ၶျႃႊတႃႊ မၼ်းတင်းၸဝ်ႉ တင်းၸဵဝ်း ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းၼမ်လႆႈၸႂ်လႄႈ ၶႂ်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈဢဝ်ဝႆႉၼၵ်း သႂ်ႇၸႂ်မႃးသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးတေသိုပ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ႁႂ်ႈၵူႈမိူင်း မိူင်းၵမ်ႉယၼ်လႄႈသင် ႁႂ်ႈပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းပေႃးၸၢင်ႈပၢတ်ႈပေႇလေႇသႃႇႁူမ်ႈၵၼ်သေ တေႃႇသူႈလႆႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းယိုတ်း သိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵႃႈတၵ်းတေလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႆႉ ၽႅၼ်ဝႆႉ တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်သေ ယွၼ်းပၢႆးၼႄၵၼ် မွၵ်ႈၼႆႉသေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆ ၵႂၢမ်းဝႆႉတီႈၼႆႈၶႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း
30/4/2021

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wednesday, August 1, 2012
ပၢင်ၵုမ်တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ရႃမၺရတ်ထပုတ်ႉထ သင်ၶမွၼ်း
တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ရႃမၺရတ်ထပုတ်ထမွၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၵၼ်တီးဝတ်ႉမွၼ်း သႃႇသၼႃႇ 2500 ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျူလၢႆႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၸၢဝ်းမွၼ်း၊ ၸဝ်ႈသင်ႇၶၸုမ်းရႃမၺၼိၵႃယ ပရိယတ်တိမွၼ်း လႄႈ တၵ်ၵႃၸဝ်ႈတႃႇၼ ပီႈၼွင်ႉမွၼ်းတၢင်းလၢႆ လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈသေယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသီလၸႃႇရ ၸဝ်ႈဢၼ်ၵေႃႉဢွၼ်ၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လႆႈသပ်းလႅင်းၼေ လွင်ႈတၢင်းလႆႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တေႁဵတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈတၢင်ႇလဝ်ႈထိုင်ဝႃႈ- ၸၼ်ႉၸွမ်ပေႃးတေယဝ်ႉၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈသႂ်ႇပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်း ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶဝ်ၵႂႃႇ ၼႆသေ ၵူၺ်းၼႃႇ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶဝ် ဝႃႈၵၢၼ်သွၼ် ၵၢၼ်တႅမ်ႈ ၼမ်ၼႃႇ လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁပ်ႉႁဵတ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ
တေလႆႈဝႃႈ ယဝ်ႉၵႂႃႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇ45 ယဝ်ႉ။ ဢၼ်တၵ်ၵႃႇသထႃးၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႇမိူင်းလႆႈလူႇတၢၼ်းမႃးၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇငိုၼ်းသႅၼ်မၼ်း(3100)ၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႃႇပေႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေလူဝ်ႇငိုၼ်းမွၵ်ႈသႅၼ်မၼ်း(40000) ၼႆၸဝ်ႈသြႃႇ ထႃတုမႃႇလႃႇ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈတေႇၵေႃႇ
သၢင်ႈမႃးတႄႉ 2012 လိူၼ်ၸၼ်ၼဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်းသေ ဝၼ်းတေယဝ်ႉမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်မွၼ်းၼႆႉ တင်ႈယူႇတီႈ ပွၵ်ႉမႅင်ႇသႃႇယႃႇ၊
သဵၼ်ႈတၢင်းသိၼ်ႇၸေႃးပု၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး (10)ဢေႇၶ သေ ၵေႃႇသၢင်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ မိူၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် ၵူႈမိူင်းယူႇၼႆ လႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇငၢဝ်းမီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸၢႆးလူင်ၶမ်း
ဢၢင်ႈဢိင်- မိၼ်းတေႃႇလဝီႇ၊
Posted by (တုိꨓ္းလꨰင္း)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၶုတ်းတၢင်း မႄးသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢဝ်ၵွင်ႈဝၢႆႈလင်ယဝ်ႉ ၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၶုတ်းတၢင်း မႄးသဵင်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တႃႇၵႂႃႇမႃးငၢႆႈလူမ်ၸႂ် ဝၢၼ်ႈတေႃႇဝၢၼ်ႈ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းတုင် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ဝၢၼ်ႈတေႃႇဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလိၼ် ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၾူၼ်သေ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းမႃးၵေႃႈ ၼမ်ႉထွင်းလူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ပေႃးပဵၼ်လုၵ်းပဵၼ်ထၢင် မၢင်တီႈသမ်ႉၵႅပ်ႈ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇၵႂႃႇမႃးလႄႈ လွင်ႈၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႃးၸွႆႈႁဝ်းၶႃႈ ၶုတ်းတၢင်း မႄးသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈၵႂႃႇၸွႆႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸၢဝ်းလႃးႁူႇ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်းသူၼ်ႁႆႈတီႈၼိုင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Sunday, December 16, 2012
ၶၢဝ်းတၢင်းၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ1 December 2012 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈမႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်သုဝၼ်ၼၽူမိ မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးယဝ်ႉသေ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ2 ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇၼတြေႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈထမ်မၸၵ်ႉၵပဝတ်ႉတၼသုတ်ႈ
တီႈသၽႃးၼၢင်းယိင်းၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းဢၼ်လီတႃႇတၵႃႇပီႈၼွင်ႉ
ၸၢဝ်းထႆးၽူႈၵိူဝ်းလီဢိင်ပိုင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃမုၼ်ၶမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 3 ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈယေႃး ၵႂႃႇၼေတြႃးတီႈႁူင်းလိုဝ်ႈသဝ်း (Royal Gems Golf Hotel) ဢၼ်မီးတီႈပုတ်ႉထမူၼ်းထူၼ်း ဝဵင်းၼၶွၼ်းပထူမ် မီးၵူၼ်းၶဝ်ႈၽိုၵ်းသွၼ်မွၵ်ႈ 80 ၵေႃႉ ၼႂ်းပၢင်တြႃးၼႆႉၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းလႆႈပူင်သွၼ်ပၼ်တႃႇသွင်ဝၼ်း (ဝၼ်းထိ3-4) ႁူဝ်ၶေႃႈတြႃးဢၼ်လႆႈႁေႃးၼေၼၼ်ႉမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ̒မွၼ်းထမ်းတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈဝၼ်း ̓ ။
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 9 ၸင်ႇၶိုၼ်းမိူဝ်းလိုဝ်ႈယင်ႉတီးၽလၢမ်း9ၼၼ်ႉသေ မီးလုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆမႃးဝႆႈသႃတုင်းထွမ်ႇ ထွမ်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်မွၼ်းထမ်းတီႈၸဝ်ႈၶူးႁဝ်း သိုပ်ႇမႃးထႅင်ႈဝၼ်းထိ 6-12 ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇယေႃးၵႂႃႇၼေတြႃး ပၼ်ယေႃးၵီႇ ဢၼ်ပဵၼ်မူႇၸုမ်းယုဝပုတ်ႉထ ဢၼ်မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၽဵတ်ႉၵသဵမ် ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ မီးယေႃးၵီႇၶဝ်ႈ မႃးႁူမ်ႈမွၵ်ႈ60ၵေႃႉ သိုပ်ႇၼၼ်ႉဝၢႆးဝၼ်းမႃးၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇၼေ လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈAcademic Writing ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း Ph.D.ထႅင်ႈတီႈၸၼ်ႉၸွမ်လူင်ဢေႇၽႅၵ်ႉ(ABAC, Assumption University of Thailand) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 13 ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၸင်ႇသိုပ်ႇၼင်ႈႁိူဝ်းမိၼ်မိူဝ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် လွင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ2ပၢင် လိူဝ်သေၼၼ်ႉတေ သိုပ်ႇယေႃးၵႂႃႇၼေတြႃး ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်ႉမၢႆၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၽိတ်ႈပၢင်းတေႃႇပေႃးပွၵ်ႈဝၢႆႇ ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်ဝတ်ႉဢွၵ်ႉသၾိူတ်ႉပုတ်ႉထဝိႁႃရ ဝဵင်းဢွၵ်ႇသၾိူတ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈမၢႆ -
ၸဝ်ႈမႁႃႇသႅင်
Posted by ꨅဝ္ꨳေꨀဳးလိင္ꨲ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Nouns (ၼၢဝ်ႊၼ်) ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ပုၼ်ႈတႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်
Nouns = (ၼၢဝ်ႊသ်) ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢမ်း/ၸိုဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႅၼ်းတၢင်ဝႆႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယူႇ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ်မဵဝ်းမီးသၢႆၸႂ် ဢမ်ႇမီးသၢႆၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်း ၊ သတ်း ၊ ၶူဝ်းၶွင် ၊ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼႆႉႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢမ်း/ၸိုဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
Noun + person + animal + place + thing - ၼၢမ်း/ၸိုဝ်ႈ + ၵူၼ်း + သတ်း + ဢွင်ႈတီႈ + ၶူဝ်းၶွင်
human \t\ ႁိဝ်ႊမႅၼ်း \t\ ၵူၼ်း
doctor \t\ ၻွၵ်ႉတိူဝ်ႇရ် \t\ မေႃယႃလူင်
teacher \t\ ထီႊသျိူဝ်ႇ \t\ ၶူးသွၼ်
monkey \t\ မင်းၵျီႇ \t\ လိင်း
bird \t\ ပိူတ်ႉတ် \t\ ၼူၵ်ႉ
fish \t\ ၾိတ်ႉသ် \t\ ပႃ
school \t\ သၶျူးလ် \t\ ႁူင်းႁဵၼ်း
market \t\ မႃႊရ်ၵႅတ်ႉထ် \t\ ၵၢတ်ႇ
shop \t\ သျွပ်ႉၽ် \t\ သႅင်ႇၶၢႆ
table \t\ ထႄးပိူဝ်ႇလ် \t\ ၽိူၼ်/ၶူင်ႇ
book \t\ ပုၵ်ႉၶ် \t\ ပပ်ႉ
pen \t\ ၽႅၼ်း \t\ ၵမ်ၸိုမ်း
Common nouns and Proper nouns - ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈယူဝ်းယူဝ်း လႄႈ ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈတၢင်မၢင်မဵဝ်း Common noun (ၶွမ်ႊမွၼ်ႊၼၢဝ်ႊ) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ယူဝ်းယူဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းၵႆႉၸႂ်ႉယူႇတႃႇသေႇ မိူၼ်ၼင်ႇ computer, telephone, temple ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် common noun ၼႆၶႃႈ။
Proper noun (ၽရွပ်ႉၽိူဝ်ႇရ်ၼၢဝ်ႊ) ၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈၵူၼ်း ၸိုဝ်ႈမိူင်း သေၸိုဝ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းတၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးႁင်းၵူၺ်းဢၼ်ဢမ်ႇတိုၼ်းမီးမႃးလူၺ်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ
မိူၼ်ၼင်ႇ
- Shan State, ၸိုင်ႈတႆး
-
- Haipa Waterfall, ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ
-
- Keng Tung, ၵဵင်းတုင်
တႃႇတွင်းဝႆႉၼၼ်ႉပေႃးပဵၼ် Proper noun ၼႆႉတေတႅမ်ႈတူဝ်လိၵ်ႈလူင်ဢွၼ်တၢင်းတႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ ။ Countable nouns and uncountable nouns - ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈဢၢၼ်ႇလႆႈ လႄႈ ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈဢၢၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈ
Countable noun (ၶၢဝ်ႉထ်ဢႄးပိူဝ်ႇလ်ၼၢဝ်ႊ) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းမဵဝ်းဢၼ်ႁဝ်းၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဢၢၼ်ႇလႆႈ 1 2 3 ဢၼ်မဵဝ်းမၼ်းလီလီၼၼ်ႉ
မိူၼ်ၼင်ႇ
1 apple, မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇၼိုင်ႈလုၵ်ႈ
2 banana, ၵူၺ်ႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈ
3 papaya, မၢၵ်ႇသင်းၽေႃးၼိုင်ႈလုၵ်ႈ
4 mango မၢၵ်ႇမူင်ႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈ
Uncountable noun (ဢၼ်ႇၶၢဝ်ႉထ်ဢႄးပိူဝ်ႇလ်ၼၢဝ်ႊ)
ဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မဵဝ်းၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းမီးၼမ်လိူဝ် တႃႇတေၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးသေမဵဝ်းမဵဝ်းမႃးတႅၵ်ႈ မႃးၼိူင်းၸင်ႇတေၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈၼႆၶႃႈ ။
မိူၼ်ၼင်ႇ
- water, ၼမ်ႉ
- oil, ၼမ်ႉမၼ်း
- rice, ၶဝ်ႈ
- money, ငိုၼ်း
- milk, ၼမ်ႉၼူမ်း
Singular nouns and Plural nouns - ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈဢၢၼ်ႇဢေႇ လႄႈ ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼမ်
Singular noun (သိင်းၵူႊလႃႊရ်ၼၢဝ်ႊ) ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈဢၼ်ဢေႇ ပွင်ႇဝႃႈပေႃးႁဝ်းမီးမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇၼိုင်ႈလုၵ်ႈ ပဵၼ် singular - ဢၼ်ဢေႇ
ပေႃးႁဝ်းမီးမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇသွင်လုၵ်ႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ပဵၼ် Plural - ဢၼ်ၼမ် ၼႆၶႃႈ ။
တႃႇတွင်းလႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ပေႃးမီးၼမ်လိူဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ ပဵၼ် plural မူတ်းယဝ်ႉၼႆၶႃႈ ။
မိူၼ်ၼင်ႇပေႃးပဵၼ် Singular
a book, ပပ်ႉၼိုင်ႈပပ်ႉ
a pen, ၵမ်ၸိုမ်းၼိုင်ႈဢၼ်
a boy, လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႉ
a girl, လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၼိုင်ႈၵေႃႉ
Plural noun (ၽလူႊရေႃႊလ်ၼၢဝ်ႊ) ၼၢမ်းၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼမ် ပေႃးႁဝ်းတေလၢတ်ႈဝႃႈမၼ်းမီးၼမ်လိူဝ်သေၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸိုင် ႁဝ်းတေလႆႈၸႂ်ႉၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ပဵၼ် Plural noun ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၊ ၵူၺ်းၵႃႈသင်ၸိူဝ်းဝႃႈမၼ်းပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်ဢေႇသေ ႁဝ်းသမ်ႉတေလၢတ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ဢၼ်ၼမ်ၼႆၸိုင် ႁဝ်းတေလႆႈထႅင်ႈပၼ် တူဝ် s ဢမ်ႇၼၼ် es တီႈတူဝ်လိုၼ်းလင်ၼၼ်ႉၼႆၶႃႈ ။
ပေႃးပဵၼ် Plural
two books, ပပ်ႉသွင်ပပ်ႉ
three pens, ၵမ်ၸိုမ်းသၢမ်ဢၼ်
two boys, လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ
five girls, လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းႁႃႈၵေႃႉ ။
ၸိူဝ်းဢၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးတၢင်းသဵင်ႈၼႆႉ မၢင်တီႈၵေႃႈၶေႃႈသပ်းလႅင်းလႄႈၶေႃႈမုၼ်းတေဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈလႄႈသင်ဝႃႈ ပႆႇပေႃးပွင်ႇၸႂ်လီလွင်ႈ Nouns ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆၵေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈယူႇၶႃႈ ။


text:
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021 ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃး ဝၢႆးသေ တပ်ႉမတေႃႇ သိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2] လုၵ်ႉတီႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ၊ တုၺ်ႉတႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်၊ တွႆႇပုင်းလဵၵ်းၵူႈဝၼ်း၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ ဢဝ်မိုဝ်းသၢမ်ၼိဝ်ႉပူၵ်းသေ ၶပ်ႉယႆပႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉသီလႅင် ဢၼ်ပဵၼ်သီ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[3]
ပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဝႃႈ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မီးလွင်ႈဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼႆသေ လႆႈတိၶင် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်း၊ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇ လႄႈ ၽူႈၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိၺွပ်းပႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႉဢဝ် ပွတ်းၼႂ်ၸဝ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် လၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ ၾူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေ ထိုင် ၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်ႉသၢၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃသေ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ၼႂ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မျႃႉဝတီႇ ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ လႆႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်းႁိုင် ၼိုင်ႈပီ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် တၢမ်းၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသေၵေႃႈ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၵူၼ်းမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇသၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်း ပွတ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၵွင်ႉသၢၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵႅမ်မေႃယႃ ၵႃႈတီႈႁူင်းယႃ ၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းတႃႇဢမ်ႇလူင်းၵၢၼ်သေ သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွၼ်ႇၵၼ်လူင်းၵၢၼ်သေ ယူႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၼ်းဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူတ်းယႃ ၵႃႇတီႈႁူင်းယႃတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မေႃယႃၶဝ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႂ်းၵႃႈ 13 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 6 ၵေႃႉ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ဝဵင်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ ဢူးယႄးမုၼ်ႇ လႆႈလုၵ်ႉတီႈ ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး သမ်ႉပေႃးထိုင်တီႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈ လုမ်းၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇမိူင် တီႈၼႄႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႆႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇယဝ်ႉ။[4] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်းသဵင်း တီႈ ရူတ်ႉလဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းရူတ်ႉလဵၼ်းလႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈလိုၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူင်ႇ ၵျေးမူင်ႇ လႄႈ မျၢၼ်မႃႉဢလိၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႆသေ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ [5] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ [6] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်လိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်း သႂ်ႇတီႈၼႂ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇၸိုင်ႈမိူင်း တီႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမျၢၼ်မႃႉဢလိၼ်းသေ မွၵ်ႇထိုင်ၸူး တႃႇႁႂ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ် တႃႇႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸူးၼႃႈၵၢၼ်ၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။[7] ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆလိုၼ်းသုတ်း တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဢွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 858 ဢၼ် ၵႃႈတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် 22 ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ။[8]
လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတပ်ႉမတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းမႃး ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းတိုၵ်းသူၼ်း ယႃႇႁႂ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[9]ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ မၢႆႇတႄးလ်၊ ပီႇယႃႇ မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ တၵူင်ႇ လႄႈ မၢၼ်းတလေႈ ၊ ၵေႃႇၾီႇ၊ ဢႃႇရူင်ႇထူၼ်ႈၸဵတ်း (7th Sense Creation) လုၵ်ႈယိင်း ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၶိၼ်ႇသီႇရိတႅတ်ႉမုၼ်ႇ ၵေႃႉပိူင်ႇ[10]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးတွႆႇပုင်းလဵၵ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႄႇဢဝ်ၶမ်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူၼ်း၊ ဢွင်ႈတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တွႆႇပုင်းလဵၵ်း တႄႇဢဝ် ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းတေႃႇ 8 မူင်း 15 တႃယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၽိင်ႈထုင်ႈ တွႆႇပုင်းလဵၵ်း လိုပ်ႈၽိူဝ်ႉလိုပ်ႈၽီၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတီႈ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈတၢင်ႇဝၼ်းမႃး ၵွၼ်ၵၼ်တွႆႇပုင်းလဵၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ။ တင်းတွႆႇပုင်းလဵၵ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ကမ္ဘာမကြေဘူး လႄႈ အရေးကြီးပြီ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းၽၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတွႆႇပုၵ်းလဵၵ်း မွၵ်ႈ 30 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။
ပွႆးၼႄၵၢင်ၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 15 တႃၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈပွႆႇပၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။[11] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းတႃႈလိူဝ်ႇ တႃႇ 6 ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။[12] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းမွၵ်ႇ 30 ၼႆႉ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းယဝ်ႉ။[13][14] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႆႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉဝၼ်းၼိုင် ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လႆႈပူင်ဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈ 144 ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈၸုတုမ်ၵူၼ်း တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလိူဝ် ၵူၼ်း 5 ၵေႃႉၼႆသေတႃႉ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်တႄႉ ႁႅင်းဢမ်ႇဢူၼ်ႈၵႂႃႇ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းၼုမ်ၶဝ် ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ယဝ်ႉ။ ပလိၵ်ႈတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃ တႃႇ 40 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ပလိၵ်ႈ 9 ၵေႃႉ ဢပွႆႇ တႃႇၵႂႃႇတိၺွပ်းပလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း ၵူၼ်းမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၽွၼ်း ပၢင်လိၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2020[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႇတၢင်ႇ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2021 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉယိုၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လွင်ႈၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇတြႃးႁင်း လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ။ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ သေ လိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃး မွၵ်ႈ 70 ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းမၼ်ႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢမ်ႇၵျၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွၼ်းသၽႃး တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။[15] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ မွၵ်ႈ 300 ၵေႃႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၽွတ်းႁႅၼ်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ် တၢင်တူဝ် သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႁင်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈလုၵ်ႉတီႈဢွၼ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။[16][17] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ SNLD ၊ DPNS၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်း လႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်းဢသျူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်လႆႈထဵင်ၸူး လွင်ႈၵၢႆႇၵႂၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၽွင်းငမ်းၸႄႈမိူင်း ႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[18] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ my:ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ(KNPP) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈဝႃႈသႄႉသွမ်းၼိူဝ် လွင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈထိုင် ပၢင်ပွႆးဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ [19]
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်တူင်ႉၼိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[20] သီသၢႆၽေးၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း သီပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃး တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼီႇၼီႇၶိၼ်ႇၸေႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် သေ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူးပၢႆးမေႃယႃၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ၵမ်ႉထႅမ်ႁၼ်ထိုင်ၸွမ်းဝႃႈ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း တီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်သၢႆၽေးလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၸိူင်ႉၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼႄဝႃႈ သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ၊ ဢမ်လႆႈၸႂ် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ်တွင်း တီႈၵျေးၸိၼ်ႇတွင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးသေ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယဵပ်ႉၶူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတႃႇၵေႇတၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်း ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉပလိၵ်ႈၸႄႈဝဵင်း လႆႈတိၺွပ်း တွၵ်ႇတႃႇၶျူဝ်ႇယုမုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၼ်ႉသုင် ပၢႆးထႅၵ်ႉၽႃဢၢင်ႇ တီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်လႄႈ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈဝဵင်း ဢူးၸေႇထႅတ်ႉဢွင်ႇ လႆႈမၢပ်ႇမႂ်တြႃးတင်း ၾိင်ႈမိူင်း တွၼ်ႈ 505 ၶ သေ ဢမ်ႇပၼ် လွင်ႈမၼ်ႈၸႂ် (ဢႃႇမၶၢမ်ႇ) သေ ႁွင်ႉ ၶူးသွၼ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတီႈ ၶွၵ်ႈၽႃဢၢင်ႇၼႆယဝ်ႉ။[21] ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယေးငိုၼ်း လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈၼႂ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သၢႆၽေးလႅင်ယူႇယဝ်ႉ။[22]
ၵွင်ႉသၢႆတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ် သႄႇလီႇပရိတ်ႇတီႇမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼင်ႇ ပၢႆႇတၶုၼ်ႇ လႄႈ တွင်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်တၢင်ႇ ၽူတ်ႉ လွင်ႈဝႃႈၶဝ်ႈၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်းၼႆယဝ်ႉ။[23][24] ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈ #SayNototheCoup၊ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar၊ လႄႈ #CivilDisobedience ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[23] ဝၢႆးသေသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ႁိုင် 1 ဝၼ်း ၵူၺ်း ၵူၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈ "#SaveMyanmar" တီႈၼိူဝ်ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၼႆႉ မီးမႃး 325,000 ပၢႆယဝ်ႉ။[25] ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း သူဝ်ႇသျႄႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်တၢင်း သီလမ် လႄႈ သီလႅင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ပရူဝ်ႇၾၢႆႇၶဝ်ယဝ်ႉ။[25] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းမၼ်း ၼေႇၸူဝ်းမွင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၶူၺ် ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈတၢင်ႇၽူတ်ႉတီႈၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဝႃႈ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[26] လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉ တၢင်းသုင် မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လွင်ႈဝႃႈ မီး 4 ထတ်း 8 ၼိဝ်ႉၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[27]
ၶပ်ႉမၢႆ လူင်ပွင်သိုၵ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ "ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်း"ၼႆသေ လႆႈသင်ၶေႃႈပူင် ၽူႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ႁႂ်ႈဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။[28] ဢၼ်ပဵၼ် MTP ၼႆႉ လႆႈဢိုတ်းမႃး Facebook messenger၊ Instragram လႄႈ WhatsApp ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇလီၼေႃး တႄႉ ဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။[29][28] ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ႉ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[28] ဝၢႆးသေ ထုၵ်ႇဢိုတ်းၾဵတ်ႉပုၵ်ႉယဝ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၸူးၽၢႆႇ တုၺ်ႉတႃႇ သေ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[30] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢိုတ်းပႃး တုၺ်ႉတႃႇ ထႅင်ႈယဝ်ႉ။[31][32] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢိုတ်း ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ လွင်ႈပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယဝ်ႉ။[33] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ လႆႈတုၵ်းွယၼ်း တႃႇပိုၼ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၼႆလႄႈ ဝၢႆးဝၼ်းမႃး လႆႈၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွၼ်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ဢိုတ်းဝႆႉယူႇ။[34]
ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႈလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇ (Cyber Security Law)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်တေ ဢိုတ်းႁႄႉ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်လႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ မၵ်းၶၢၼ်းၵူၼ်းပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ လတ်းၶဝ် ၶေႃႈမုၼ်းလႄႈသင် ၶဝ်လႆႈတၢင်ႇ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇ ဢၼ်တၢင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ ဢၼ်မီး ၼႃႈလိၵ်ႈ 36 ၼႃႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၸူး ဢေႃႇပရေႇတႃႇၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်းမူဝ်ႇပၢႆးတင်းသဵင်ႈ လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၸိူဝ်းလႆႈဝႆႉဝႂ်တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွင်ႉၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇရၢႆႇတႃႇဝႃႈတႄႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈဝႆႉ ၽိုၼ်မိူၼ်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉပၢႆးမေႃဢီႇလႅတ်ႇထရေႃႈၼိတ်ႉသေ ၵဝ်းယုင်ႈလွင်ႈၼိမ်သဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တေလႆႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လိၵ်ႈ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ မဵဝ်းလိူင်းမဵဝ်းဢမ်ႇငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ၾိင်ႈငႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂၢမ်းၵၢင်လၢႆ လႄႈ ၶၢဝ်ႇၽၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းၽွမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႈယၢႆႈသေ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းၸင်းၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်လၢတ်ႈမိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈတႄႉ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေပဵၼ် လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်း ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇၼႆႉ မ်းပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ၽၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် ႁူၺ်းၵူၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[35] ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်းပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႇပႃႇၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းမူၼ်ႉမႄးႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းလႄႈသင်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇၸႂ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇ မၵ်းမၼ်ႈၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼႆႉၼႆလႄႈသင်၊ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶၢမ်ႈၸၼ်ႉၼႂ်းၵႄႈမၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉသေ သင်ၸဵဝ်းၼႅတ်ႈမၵ်းမၼ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းၶွမ်ႇပျူႇတႃႇမိူင်းမျၢၼ်ႇ လႄႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇပျူႇတႃႇၶဝ် တေသၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းၼႆလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းလီဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ ပေႃးတေမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ လူ်ဝႇလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းမူၼ်ႉမႄးၼႆလႄႈသင်၊ လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းဢၼ်တေလႆႈ ၵမ်ႉထႅမ်၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈႁဵတ်းဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇပျူႇတႃႇ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ဢွၼ်ၵၼ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶေႃႈၸုၵ်းယၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[36]
လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆၶၢဝ်ႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် သုၼ်ႇတူဝ် သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မိတ်ႉၸိမ၊ သဵင်တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ (DVB) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ဢိၵ်ႇပႃး သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ တႄႇဢဝ် ပီ 202႑ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႆႈတတ်းႁႄႉဝႆႉသေ ၵူၺ်းပိုတ်ႇဝႆႉပၼ် သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ၸိုင်ႈမိူင်းပိူင်ႇ၊ သၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇ လႄႈ ၶွင်ႉသၢႆလွင်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶွင်ႉသၢႆငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ၸိူဝ်းပိုတ်ႇဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၺ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈပိုၼ်ၽႄႈဝႃႇတ လႄႈ လွင်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶၢဝ်ႇဢၼ်တႄႉမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇ။[37] မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ႁိမ်ဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ လႆႈဢိုတ်း ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွင် ၼိဝ်းယွၵ်ႉၶ်ထၢႆးမ်၊ ဝေႃးသထရိ၊ တီႇဢီႇၵူဝ်ၼေႃးမိတ်ႉ၊ ရၢႆႇတႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇဢေႇပီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[38]
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်ႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈလႆႈၵိုတ်း လွင်ႈသုၼ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် မျၢၼ်ႇမႃႇၼၢဝ်း၊ တီႇဝီႇပီႇ၊ မိတ်ႉၸိမ၊ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶိတ်ႉတိတ်ႉ လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 7 Day News ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[39]ဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶဝ်လႆႈၶဝ်ႈတဝ်ႈ ယႃႉလႅဝ် ဢွင်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိတ်ႉၸိမ လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇၼၢဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတိၺွပ်းသေမၢပ်ႇမႂ်တြႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လႆႈတိၺွပ်း ၵၼ်း 152 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼႆႉ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈသေ လႆႈတႄႇမၢပ်ႇမႂ်တြႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိၺွပ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈ တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆသေ ဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 19 ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၸုတုမ်ၵူၼ်းၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈၶပ်ႉထႅဝ်ပၼ်ႇလဵပ်ႈသေ လႆႈမၢပ်ႇမႂ် ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်သၢမ်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸူးၸူးၸၢၼ်ႇ၊ ဢွင်ႇမျူဝ်းၵူဝ်ႇ လႄႈ ထူးၶွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 505(ၶ) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ လႆႈတိၺွပ်း ဢူးမွင်ႇၵျီး ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၵရႅတ်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းသေ လႆႈမၢပ်ႇမႂ်တြႃး၊ လႆႈပၼ် တၢမ်ႇၶွၵ်ႈသွင်ပီၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁူၼ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးမေႃၽႃဢၢၼ် ၶူးသွၼ် တွၵ်ႇတႃႇတေႃႇၶျူဝ်ႇယုမုၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် "သၢႆၽေးလႅင်" ၼႆသေ ဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 505 (ၶ) သေၵေႃႈ လႆႈတိၺွပ်းမၢပ်ႇမႂ်တြႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢူးဝိၼ်းထဵင်ႇၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 124 (ၵ) တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းၼႆသေ လႆႈမၢပ်ႇမႂ်တြႃးယဝ်ႉ။[40] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းမႃး လႆႈတိၺွပ်း Sean Turnell ဢၼ်ပဵၼ် ၶူးသွၼ်လူင် ၸၼ်ႉၸွမ် Macquarie ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢေႃးသထရေးလီးယႃး ႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[41] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ မၼ်းလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းမႃး ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းတိၺွပ်း ၼၢင်းၶိၼ်ႇထူၺ်းမိၼ်ႉ လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း တွၵ်ႇတႃႇမျိၼ်ႉၼႅင်ႇယဝ်ႉ။ [42] ၼၢင်းၶိၼ်ႇမျိၼ်ႉထူၺ်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးဝႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆသေ မၼ်းလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဢဝ် ၶွၼ်ႇ လႄႈ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢၼ်ၸႄႈမိူင်းသေ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတႃႇမျိၼ်ႉၼႅင်ႇၵေႃႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်း ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း ဢူးယႄးလႂိၼ်ႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 100 ၵေႃႉ။[43] မိူဝ်ႈ ပႅ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ဝၼ်း တီႈ ဝဵင်းတွင်ႇၵူၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉ ဢူးၵျေႃႇၵျေႃႇလိၼ်း တီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈယိပ်းဝီႇၼၢႆး "ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃး ပိူင်ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်း" ၼႆသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢူးၵျေႃႇၵျေႃႇလိၼ်း လႄႈ ၵူဝ်ႇတႃးၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် တိၺွပ်းတီႈႁိမ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼင်မျူဝ်ႉမၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [44]
လွင်ႈၶဝ်ႈပႃး ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ဝၢႆးသေသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈ ၵၢႆႇၵႂၢမ်းၸူး ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇသေလႆႈၽွၼ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽတူဝ်ႇၺဵင်းမွင်ႇ (ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ KNU)၊ ဢူးတဵင်းၺုၼ်ႉ လႄႈ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ (ၽူႈႁူမ်ႈၵၼ်တႄႇတင်ႈ ပႃႇတီႇ NDF ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ NLD)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[45] ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်း မႃး ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ်ႈပႃးမႃးထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးမႃး တေႃႇဢေးၼုၸဵင်ႇ (ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[46] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းမႃး ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈမွၼ်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵၢႆႇၵႂၢမ်းတပ်ႉမတေႃႇ တႃႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၼႆယဝ်ႉ။[47]
လွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၽႄႈၸွတ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶမ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်း ၽွင်းထုၵ်ႇဢိုတ်း ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း [[ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း SMS|SMS}} သေ ၶၢဝ်ႇပွမ်ၽႄႈၸွတ်ႇမႃးဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇလွတ်ႈယဝ်ႉ၊ လွင်ႈၸိူဝ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် NLD တၢႆ၊ လွင်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇထုၵ်ႇတိၺွပ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။[48][49] ဢၼ်ပဵၼ် ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ လွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မျႃႉဝတီႇဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးသေ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၼိူဝ်တၢင်းသေ ပွႆႇမွၵ်ႇၽႆးၶိုၼ်ႈၾႃႉသေ ၸူမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[50] ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢိုတ်းဝႆႉ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇလႆႈၶၢဝ်ႇဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ၵေႃႈ လႆႈတိူဝ်းၽႄႈၸွတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၶေႃႈပူင်လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တိူဝ်းႁုတ်ႉမႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈ 144 ဢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႃႈ ၵူၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၸုတုမ်ၵၼ် လိူဝ် 5 ၵေႃႉ၊ တေဢမ်ႇလႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇ ၶိုၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၶဵင်ႇၵၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉထဵမ်တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵမ်ႉထႅမ်ယဝ်ႉ။[51] ဝေႇဝေႇၼု တီႈ Women's Peace Network ဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်တေၸၢင်ႈၶဝ်ႈၵဝ်းတီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။[52] မိူဝ်ႈတီႇသႅမ်ႇပႃႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈၸွမ်းဝၼ်း မွၵ်ႈ 400 ၵေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈၽၢႆႇၼႃႈ ႁူင်းႁေႃဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။။[53] မိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈ ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်း မွၵ်ႈ 1000 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ။[54]
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇသိုင်းသႂ်ႇ လူတ်ႉၵႃးပလိၵ်ႈလမ်းၼိုင်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇတိၺွပ်းသေၵေႃႉ။[51] ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ မွၵ်ႈ 500 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တီႈႁိမ်း ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[55] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ ယဝ်ႉ။[56] မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆး ၵမ်ႉထႅမ် တီႈႁိမ်း ၽြႃးသူးလေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[57]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်းလူတ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶႅပ်းမၢႆလူတ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉမႃးယဝ်ႉ။[58]ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ သိူင်ႇပႃးမႃးၶွၼ်ႉမႆႉသေ ၶဝ်ႈလေႃးၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇယဝ်ႉ။[58]
ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း ပူၼ်ႉလိူဝ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈသေ ၸႅၵ်ႇယၢႆႈၵူၼ်း တီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈတူင်ႇမူၼ်းတပျေႇၵူင်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းႁႃႈၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ဢွၼ်ႇယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇႁႅင်းသေ လႆႈႁိမ်သၢႆၸႂ်ဝႆႉယူႇ တီႈ ႁူင်းယႃ ၵူႇၶဝ်ႈ 1000 ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝေႇ ဢႃႇယု 23 ၶူပ်ႇသေ ဢွၼ်ႇယိင်းတႄႉ ပဵၼ် မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇ ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝေႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၵွင်ႈသေ ၼႃႈဢူၵ်းမၼ်း ပွင်ႇပိဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇၸမ်ႉ ယွၼ်ႉထုၵ်ႇဢဝ် ၵွင်ႈယိုဝ်းၺႃးသႂ်ႇ ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸမ်တေတၢႆ (brain death) သေ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် တၢင်းယူတ်းယႃႇယူႇတီႈ ႁွင်ႈယႃၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[59]
မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်း (ဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) ၼၼ်ႉ တီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းယၢႆႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈလႄႈ သိုၵ်းၶဝ် ၶဝ်ႈတဝ်တီႈၼႂ်း ႁူင်းပၼ်ၾႆးၾႃႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ဝႃႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ထုၵ်ႇဢဝ်တင်းၵွင်ႈ၊ မၢၵ်ႇၵွၼ်းၾႆးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယိုဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ 5 ၵေႃႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။[60] ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 20 ဝၼ်း တီႈလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႈႁိူဝ်းတီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ လႄႈ တပ်ႉ ပိုတ်ႇယိုဝ်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆ သွင်ၵေႃႉသေ ၵူၼ်း 25 ၵေႃႉလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူဝ်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈလုမ်း)ၼၼ်ႉသေ လႆႈတႄႇပဵၼ် ယွၼ်ႉပလိၵ်ႈၶဝ်ႈ တဵၵ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ပေႃႉႁႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ပလိၵ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ဢၼ်ၵွင်ႈ၊ ၵၢင်ႇ၊ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽၢတ်ႇယိုဝ်းသေ ဢဝ်ႁႅင်းၼ်ႉသေ မီးလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[61][62] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼၼ်ႉသေ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈမီးလွင်ႈသႄႉသွမ်းၸွမ်းသေတႃႉ တီႈ လွင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈတႄႉ လွင်ႈပဵၼ် ဢၼ်ပေႃးလႆႈထိုင်တီႈတၢႆၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်း ၼမ်ႉၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈသေႃႇသူၼ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၢႆႇတပ်ႉၸုမ်းႁူမ်ႈလူမ်ႈ ၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းဢၼ်ဢေႇသုတ်း၊ ဢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသုတ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ[63]ၼႆသေ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၼ်ႈၽူၼ် ၼင်ႇပိူင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[64][65][66]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်း၊ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႂၼ်းတႃသႅပ်ႇပွႆႇသႂ်ႇ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ၵွင်ႇၸီႇသိုၵ်းၶဝ် တၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။[67] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 27 ဝၼ်း တီးဝဵင်းလူင် ၶွင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႈၵုင်ႈ၊ တႃႈလိူဝ်ႇ လႄႈ မူင်ႇယႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၶဝ်ႈၸႅၵ်ႇၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵွင်ႈသေယိုဝ်း၊ ဢဝ်မၢၵ်ႇၵႂၼ်းတႃသႅပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸႂ်ႉလႄႈ တီႈၼႂ်းလွင်ႈၸႅၵ်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢဝ်ၶၢဝ်ႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇပႃးၵူၼ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း ထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉ လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၼုင်ႈၶူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းသေ မီးလွင်ႈ တိၺွပ်း၊ ပေႃႉႁႅမ်တိၼ်ပိတ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉဢဝ်ၵွင်ႈဢဝ်ၵၢင်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢဝ် ၾူင်းသေ ထႆႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉ၊ လူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸိူဝ်းတွႆႇႁွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိုတ်းယိုဝ်းသေ တိၺွပ်းမႃး (100) ပၢႆယဝ်ႉ။[68]
မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 3 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၸွမ်းလူၺ်ႈၸေႇတၼႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်လူတ်ႉ "မွန်မြတ်စိတ်ထား လူမှုကူညီရေးအသင်း" ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် တိၺွပ်းထုပ်ႉႁႅမ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၵွင်ႈ၊ ဢဝ်ၶွၼ်ႉသေ ႁႅမ် ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉသေၵေႃႈ တိၺွပ်းၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်လူတ်ႉၸွႆႈထႅမ်လွင်ႈၵူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။[69]
ပၵ်းတီႈယူႇ တီႈ ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ပိူင်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵွင်ႇၸီႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းသေ လႆႈၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇတီႈ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ပိူင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ႁူင်းယႃ၊ ၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်လႆႈလူႉတၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈလူႉတၢႆ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ AAPP - ဝၢႆးသေ တႄႇလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်[70]
ယွၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊ လွင်ႈၼင်ႈသေၼႄၵၢင်ၸႂ်သေတႃႉ ၽၢႆႇဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼမ်သေၵေႃႈ ၶဝ်ႈယႃႉၸႅၵ်ႇၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼၼ်ႉသေ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇ ၼႆႉ လႆႈပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်လူႉတၢႆ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵႂႃႇၵူၼ်းမႃးၸွမ်းတၢင်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင် ဢၼ်တႄႉမၼ်းသေ ယိုဝ်းလႄႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉလိူတ်ႈၵူဝ်ႈ ၼႆသေ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိၵ်ႇပႃးၵူၼ်းၵႂႃႇၵူၼ်းမႃး တင်းသဵင်ႈ လႆႈလူႉတၢႆ (18) ၵေႃႉယဝ်ႉ။ [71] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ဝၼ်း မွၵ်ႈ ၵၢင်ၼႂ် 8 မူ်ငးၼႆႉ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇတႂ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸုတုမ်ႈတီႈ ၼႃႈ လုမ်းၽူႈၵွၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇၸႄႈတိူင်းသေ တႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်းၶဝ် ဢဝ် မၢၵ်ႇၵႂၼ်းသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်းလႄႈ မေႃသွၼ်ၸၼ်ႉၵၢင် တေႃႇတိၼ်ႇၼွႆႉယီႇ ဢၼ်ဢႃႇယုလႆႈ 59 ၼၼ်ႉ လႆႈလူႉတၢႆမႃးယဝ်ႉ။ မေႃသွၼ်ၸိူဝ်းၸုတုမ် မီးမွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပၼ်ၽၢင်ႉသင်ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉၸႅၵ်ႇၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။[72] မိူဝ်ႈဝၼ်း လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပလိၵ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ပိုတ်ႇယိုဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈလူႉတၢႆ မီးမႃး မွၵ်ႈ (38) ၵေႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။[73] မိူဝ်ႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူဝ်မိၼ်းၼႅင်ႇ ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈတိၺွပ်းတီႈ ၽွင်းၸႅၵ်ႇၵူၼ်း ထႅဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်မျႃႉတွင်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် တူဝ်တၢႆမၼ်းသေၵေႃႈ ၵူၼ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်း လႆႈႁႅၼ်းသွမ်းပၼ်မႃးယဝ်ႉ။[74]လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇ မီးယူႇ 423 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ရႁၢၼ်းၽူပ်ႉ ၾရၢၼ်ႇၸိတ်ႉၼႆႉ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ႁႂ်ႈသၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တိူဝ်းၶႅမ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။[76] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 0ၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇလႆႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ "တင်းၵမ်ႇၽႃႇ ပႂ်ႉတူၺ်းဝႆႉယူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။[77]
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢႅၼ်ႇထူဝ်းၼီႇယူဝ်ႇ ၵူႇထႃႇရႅတ်ႉ (António Guterres) ၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈသၢႆငၢႆဢၼ်ပဵၼ်ယူႇတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ လႆႈမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းသေ မၼ်းလႆႈတိူဝ်းလၢတ်ႈ လွင်ႈဢဝ်ရူတ်ႉၵႃးတႅင်ႉ တိူဝ်းတမ်းဝႆႉ လႄႈ လွင်ႈတိူဝ်းၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[78] ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈတိုၵ်းသူၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်သေ ယႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် လႆႈပဵၼ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတွပ်ႇတႅၼ်းၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။[78] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႂ်ႉယၢမ်းတႃႇႁူမ်ႈလူမ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်းႁဵတ်းႁၢႆႉ၊ လွၵ်ႇငိူတ်ႈ လႄႈ ၵဝ်းဢူၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇလႆႈ ၼႆၵေႃႈ မၼ်းလႆႈသိုပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။[78] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ဝိတ်ႇဝီႇယႅၼ်ႇ ပႃႇရႃႇၶရိတ်ႉသျၢၼ်ႇ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈတီႈ သၽႃးသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇဝႃႈ မၼ်းလႆႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈယုၵ်ႈယၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တီႈပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈတိၺွပ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းလႄႈသင်၊ လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈဢဝ် ရူတ်ႉၵႃးတႅင်ႉ တမ်းဝၢင်းဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼႂ်းဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈတိုၵ်းသူမ်း ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈၶဝ် ပဵၼ်လႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈယွၼ်ႇယၢၼ်း လွင်ႈမၢၵ်းၶၢၼ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။[79] ၸွမ်ၽွင်းလူင် ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း ပေႃးရိတ်ႉ ၵျွၼ်ႇသိၼ်ႇ ၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈသႄႉသွမ်းၸွမ်းသေ မၼ်းတႅမ်ႈတၢင်ႇတီႈ တုၺ်ႉတႃႇမၼ်းဝႃႈ "လႆႈၸုၵ်းယၼ်ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယူႇ" ၼႆသေ မၼ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။[80]
မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း သေ လႆႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်ဢိုတ်းၽၵ်းတူ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၶွင် ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပဵၼ် တွၵ်ႇတႃႇသႃႇသႃႇ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ပႃးဝႆႉ ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းသီႇၶေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်လိူင်ႈပၼ်ၽႂ်းၽႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶေႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႃႈ တႃႇႁွင်ႉ "လွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ" (Responsibility to Protect - R2P) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[81]
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Anti-Coup Protest on Streets of Myanmar's Second City (၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁).
- ↑ Myanmar adopts nonviolent approach to resist army coup (in en) (2021-02-03).
- ↑ CNN, Carly Walsh and Akanksha Sharma. Protests break out in Myanmar in defiance of military coup.
- ↑ စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ (in my). Radio Free Asia.
- ↑ Media group worries over press freedom in Myanmar under military rule (2021-02-08).
- ↑ Central Bank of Myanmar Staff Join Anti-Coup Protests (in en-US) (2021-02-10).
- ↑ Request To Health Workers (in en-US) (2021-02-09).
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2021-04-14။ Retrieved on 2021-02-19။
- ↑ Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services (2021-02-03).
- ↑ Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants.
- ↑ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း (in my).
- ↑ Mandalay vice mayor, MCDC members resign (2021-02-03).
- ↑ Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule (2021-02-04).
- ↑ Four arrested in Mandalay after street protest against military coup (in en).
- ↑ NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office | Frontier Myanmar
- ↑ Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament
- ↑ https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c
- ↑ SNLD, DPNS reject offer to participate in new government | Eleven Media Group Co., Ltd
- ↑ Karenni National Progressive Party urges NLD and Tatmadaw to negotiate | The Myanmar Times
- ↑ https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/02/03/237569.html
- ↑ https://www.rfa.org/burmese/news/university-headmistress-aressted-for-participating-anti-military-activities-02052021192149.html
- ↑ https://www.bbc.com/burmese/burma-55953458
- ↑ 23.0 23.1 Here's who is standing up against Myanmar's coup | Coconuts Yangon. Coconuts (2021-02-03).
- ↑ Myanmar celebs and artists stand against the military coup (2021-02-03).
- ↑ 25.0 25.1 Coup sparks outcry on Myanmar social media as West ponders next step (2021-02-02).
- ↑ Anti-coup mass protests take place in cities across Myanmar (in en).
- ↑ Myanmar army chief mocked online for short stature in doctored photo (in en) (2021-02-05).
- ↑ 28.0 28.1 28.2 Staff၊ Reuters။ "Myanmar internet providers block Facebook services after government order" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-03။
- ↑ Directive to block social media service (in en) (2021-02-03).
- ↑ Potkin၊ Fanny။ "After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-05။
- ↑ Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram (in en-US).
- ↑ Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar (in en) (2021-02-05).
- ↑ Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand (2021-02-06).
- ↑ Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup (in en).
- ↑ http://www.mizzimaburmese.com/article/78151
- ↑ https://burmese.voanews.com/a/cyber-security-law-computer-associtations/5775863.html
- ↑ https://cpj.org/2021/02/myanmars-military-should-lift-facebook-whatsapp-censorship-enable-news-broadcasts-following-coup/
- ↑ https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-ambassador-calls-myanmar-military-restore-power-elected-government.html
- ↑ MAC revoked licenses of 5 media
- ↑ https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup-news-updated-on-5-feb-2021/
- ↑ https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558
- ↑ https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-military-re-arrests-two-chief-ministers.html
- ↑ https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html
- ↑ တောင်ကုတ် ALD ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၁ ဦးနှင့် မြို့ခံ ၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ (in my) (2021-02-28).
- ↑ မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး (in my). Radio Free Asia.
- ↑ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၄ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက် (in my). Tatmadaw Information Team. Archived from the original on 7 March 2021။ Retrieved on 16 February 2021။
- ↑ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ (in en).
- ↑ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်ပြီဆိုသည့်သတင်းမှား ပျံ့နှံ့နေ (in en).
- ↑ "After a decade of change in Myanmar, fear of the past drives anti-coup protests" (in en)၊ Reuters၊ 2021-02-07။
- ↑ Myanmar coup: Tens of thousands protest and call for Aung San Suu Kyi's release despite internet being cut off (in en).
- ↑ 51.0 51.1 Pro-military protesters hurl bricks at police car while rallying against the Union Election Commission (in en).
- ↑ Kirby, Jen (2021-02-08). Tens of thousands rise up against the coup in Myanmar (in en).
- ↑ Hundreds attend pro-military protest in defiance of Covid-19 restrictions (in en).
- ↑ Over a thousand protesters defy ban on large gatherings, army-related slogans at Mandalay rally (in en).
- ↑ Pro-Tatmadaw protesters spark riot in Yangon (2021-01-31).
- ↑ "Myanmar Army Rallies Supporters, Bans Flights Through April" (in en)၊ Bloomberg.com၊ 2021-02-02။
- ↑ MYANMAR PROTESTS LIVE: Tens of thousands gathering in Yangon, demonstrations in other major cities (in en-US) (2021-02-08).
- ↑ 58.0 58.1 Pro-military groups tried to disrupt anti-coup protests (in en).
- ↑ နေပြည်တော်ဆန္ဒပြပွဲ ရဲကပစ်ခတ်လို့ လူငယ်နှစ်ယောက် အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရ — မြန်မာဌာန
- ↑ မြစ်ကြီးနားမြို့ မန်ခိန်ရပ်ကွက်ရှိ ဘူးဂါးမလိလျှပ်စစ်ဓာတ်အားခွဲရုံတွင် တပ်မတော်သားများ ဝင်ရောက် နေရာယူမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြရာမှ လူစုလူဝေးဖြစ်ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖြိုခွင်းခဲ့ (in my).
- ↑ Two Civilians Killed by Myanmar Security Forces in Mandalay (in en-US) (2021-02-20).
- ↑ "2 Myanmar protesters killed by police fire, reports say"၊ Associated Press၊ 20 February 2021။
- ↑ "သတင်းထုတ်ပြန်ချက်"၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ- ၁-၃။
- ↑ "ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုတွေရှိ"၊ ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း)၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။ ""ဒါပေမဲ့ လက်ရှိလူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ တွေမှာသာမက ... လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ပြည်သူတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်မှုမြင့်တက်နေပါတယ်။""
- ↑ "မန္တလေးဘူတာကြီးတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုမှုကူညီရေးအသင်းကိုပစ်ခတ်မှု မေးခွန်းထုတ်စရာ"၊ Myanmar Times၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ Myanmar junta warns of lethal force as crowds gather for 'five twos revolution' (in en) (22 February 2021).
- ↑ "တာမွေမှာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအသစ် ဆန္ဒပြသူတွေကို ဖမ်းဆီးထား"၊ RFA၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ "ရန်ကုန်နဲ့မန္တလေး အပါအဝင် တစ်ပြည်လုံးမှာ ဆန္ဒပြသူတွေ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခံရ"၊ RFA၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁။
- ↑ ကျန်းမာရေး စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ အကြမ်းဖက် ရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးခံရ
- ↑ Crackdown Injury & Death List. ၸုမ်းလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း (29 March 2021).
- ↑ In pictures: A bloody day in Myanmar's protests, BBC News
- ↑ မတတ်မြောက်သည့် ပညာရေးစနစ်မှ လွတ်မြောက်လိုသူ ဆရာမ၏ နောက်ဆုံးခရီး (in my) (2021-02-28).
- ↑ Myanmar sees deadliest day as 38 protesters killed
- ↑ ရုပ်အလောင်းထုတ်မပေး၍ သင်္ဂြိုလ်ခွင့်မရဘဲ ရက်လည်ဆွမ်းသွပ်ခဲ့ရ (in my) (2021-03-11).
- ↑ 75.0 75.1 Deathlist as on 4th March 6 p.m. MMT - DVB
- ↑ Pope appeals to Myanmar leaders to serve the common good - Vatican News (in en) (2021-02-07).
- ↑ Remarks by President Biden on the Administration's Response to the Coup in Burma (in en-US) (2021-02-10).
- ↑ 78.0 78.1 78.2 Violence, Intimidation, Harassment by Myanmar Security Personnel Unacceptable, Secretary General Says, Also Expressing Concern over Restrictions on Internet | Meetings Coverage and Press Releases.
- ↑ Staff၊ Reuters။ "Singapore says Myanmar situation 'alarming', but no need for broad sanctions" (in en)၊ Reuters၊ 16 February 2021။
- ↑ Boris Johnson says charges against Aung San Suu Kyi are ‘fabricated’ (in en) (16 February 2021).
- ↑ Dr. SaSa letter to UNSC
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ Civil Disobedience Movement


text:
သၢႆမၢႆၵူၼ်းတင်းၼမ် တင်းမူတ်း
ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႄဝႆႉပၼ် သဵင်ႈမၢႆ ႁင်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈ လိူၵ်ႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆတွင်း၊ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း(ၼင်ႇတူဝ်လိၵ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ)၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ (ၼင်ႇတူဝ်လိၵ်ႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ) သေၵေႃႈ တူၺ်းလႆႈယူႇ။
- 13:37, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ယိူင်းမၢႆ (ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "'''ယိူင်းမၢႆ''' ({{lang-en|goal}}) ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းယိူင်းဢၢၼ...")
- 01:54, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "*")
- 01:38, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢေးသျိူဝ်း တေႃႇ ဢေးသျႃး (Not a common spelling.)
- 01:04, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "'''ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ''' ({{lang-my|အရှေ့တေ...")
- 00:35, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း (Redirected page to မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း) Tag: New redirect
- 00:25, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ် တေႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (typo)
- 00:23, 28 ၵျူႇလၢႆႇ 2020 Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ် (ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ် ပ...")
- 01:23, 19 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 2018 ဢၶွင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Alifshinobi တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႆႉ ထုၵ်ႇ ၵေႃႇသၢင်ႈၵႂႃႇ ႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။


text:
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်?
ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၼႆႉ မၼ်း ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ လႆႈလၢႆဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတႅမ်ႈ၊ မႄးထတ်းယဝ်ႉ။ လႆႈၶိုင်ပွင်ဝႆႉ ပိူင်ဝႅပ်ႉသၢႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝီႇၶီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတႅမ်ႈၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းလွင်ႈမႄးထတ်းလူၺ်ႈ ၸွမ်းယၢမ်းမူင်းၵူၼ်ႈထၢၼ်ႈသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုင်ပွင် ႁႂ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး တိူဝ်းၶႅမ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇမၢႆသႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်း ပိုၼ်းၼႃႈလိၵ်ႈ လႄႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇလူတူၺ်း လွင်ႈႁူဝ်ယွႆႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ၼၼ်ႉၼႆ တူၺ်းတီႈ လွင်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်
ယႃႇပေၵူဝ်ႁႄ တႃႇမႄးထတ်း – ၼႃႈလိၵ်ႈၸမ်တၢင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ မႄးထတ်းလႆႈသေ ႁဝ်းၶႃႈပၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈႁတ်းႁၢၼ်!။ တွၼ်ႈတႃႇတေတိူဝ်းၶႅမ်ႉမႃး တူဝ်ႇယၢင်မၼ်း- လၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ တီႈဝႆႉပွင်ႈလိၵ်ႈ၊ မႄးတမ်းတူၼ်ႈထႅဝ်လိၵ်ႈ ႁႂ်းလူငၢႆႈ၊ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်း ထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ပႅတ်ႈ လွင်ႈမႄးထတ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉၽၢႆႇလီၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈတၢင်းဢၼ်မႂ်ႇ ထႅမ်သႂ်ႇထႅင်ႈၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်သႂ်ႇပၼ် ၽိုၼ်ဢိင် သေၵေႃႈ ၼႄပၼ် ဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈၼႄႉၼွၼ်းလႆႈယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ဢမ်ၼၼ် ၶဝ်ႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ တႃႇဢုပ်ႇ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။ တွၼ်ႈတႃမႄးထတ်း ႁူဝ်ၶေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်လႅပ်းမီးလွင်ႈထဵင်မေႃးၵၼ်လႄႈ ပေႃးတေမႄးထတ်း ၼႃႈလိၵ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆ ဢုပ်ႇၵုမ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵွၼ်ႇၶႃႈ။ လွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉ တေသၢင်းလၢင်းၼႄပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ လွင်ႈထတ်းသၢင် လႄႈ လွင်ႈၶဝ်ႈတႅမ်ႈ တီႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉၶႃႈ။
မၢႆထိုင်ဝႆႉလႄႈ – ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ တေဢမ်ႇထုၵ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈလႆႈ။ လွင်ႈမႄးထတ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်း လွင်ႈႁူၼ်ၶိုၼ်းလႆႈ၊ လွင်ႈမႄးထတ်းလႆႈ လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈတိူဝ်းၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလိူဝ်။ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၶႂၢင်းပၼ်ဝႆႉ လွင်ႈမီးႁုတ်းမီးႁွႆးယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ မႄးထတ်းပွင်ႈလိၵ်ႈ ၼိုင်ႈဢၼ်သေ ၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်း၊ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈ တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။
လူႇတၢၼ်းလႄႈ - ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ လၢႆလၢႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် ႁႅင်းလူႇတၢၼ်းလႄႈ ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅၼ်းတေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ႁဵင်းၵွင်ႉ လူႇတၢၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇသၢႆႉၼၼ်ႉသေၵေႃႈ လူႇတၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၶႂၢၵ်ႈၵၢၼ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၸရိၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈမူတ်းသဵင်ႈ တႃႇၵၢၼ်ပရေႃၵျႅတ်ႉၼႆၶႃႈလႄႈ။
ဢွၼ်ၵၼ် မႄးထတ်းတူၺ်း ယၢမ်းလဵဝ်ၶႃႈ
- တွၼ်ႈတႃႇမူၼ်ႉမႄး sandbox ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းၸၢမ်းတူၺ်းၵၢၼ်မႄးထတ်းၼၼ်ႉ ၼဵၵ်းတီႈၼႆႈလႄႈ။ (သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တူဝ်လိၵ်ႈယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်သႂ်ႇပၼ်ၽၢႆႇတႂ်ႈသုတ်း တီႈတူဝ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။)
- ပေႃႉသႂ်ႇလိၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈလႄႈ။
- တွၼ်ႈတႃႇထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼဵပ်းပၼ်တီႈ ၼႄတူဝ်ယၢင်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။ ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၼဵၵ်းပၼ်တီႈၵဵပ်းသိမ်း ၼႃႈလိၵ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ။


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ် ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း CDM သေ ဢမ်ႇယွမ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ မီး 125000 ပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 23 May 2021 ၼၼ်ႉ ၸူဝ်ႈၵႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လူဝ်ႇထႅင်ႈၶၢဝ်းတၢင်း လၢႆဝူင်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်း ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် CDM ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်ႇဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၸႃႉၵႂႃႇ လၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉၼိုင် CDM ဢမ်ႇယွမ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 22 May 2021 ဝၼ်းသဝ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင်) ထုၵ်ႇသင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ 125,000 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆဝႆႉၼႂ်းပီႊ 2019 ၼၼ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးယူႇ 430,000 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ပႃးၸဵမ်ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၸၼ်ႉၸွမ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇသင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ 19,500 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႉၼိုင် ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် CDM သေ ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဝႃႈ− ၽွင်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝႆႉၵူၺ်း၊ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶူးသွၼ်ၶဝ် လူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၸင်ႇလွၵ်ႇငိူတ်ႈၸိူင်ႉၼႆ၊ သင်ဝႃႈၶဝ် လိုပ်ႈၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ဢွၵ်ႇၵၢၼ်ပႅတ်ႈမူတ်းၼႆၵေႃႈ တႃႇသွၼ်လိၵ်ႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇယဝ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ယင်းပၢႆထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းတီႈလုမ်းတြႃးဝႆႉပႃး လူၺ်ႈမၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 505 (က) ဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃး ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ် ပႃႇမွၵ်ႉၶၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းၵႂႃႇ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းဢၢၼ်းၶတ်းၸႂ် ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 1 June 2021 ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်းလူင်ၼႆႉသေ တိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း လႄႈ ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ်ၶဝ် ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
တႃႇၵႂႃႇဢၢပ်ႈၵျွင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ဝၼ်းထီႉ 24−31 May 2021 ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁပ်ႉႁူႉသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၼၼ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ထုၵ်ႇသင်ႇလိုဝ်ႈၵၢၼ် 673 ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ 428 ၵေႃႉ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ 104 ၵေႃႉ၊ ၼမ်ႉတူႈ 166 ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း 208 ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် 229 ၵေႃႉ၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း 276 ၵေႃႉ၊ မၢၵ်ႇမၢင် 39 ၵေႃႉ၊ မိူင်းၶၢၵ်ႇ 23 ၵေႃႉ၊ မိူင်းသၢတ်ႇ 55 ၵေႃႉ၊ မိူင်းတူၼ် 32 ၵေႃႉ၊ မိူင်းပဵင်း 78 ၵေႃႉ၊ မိူင်းယၢင်း 17 ၵေႃႉ၊ မိူင်းယွင်း 72 ၵေႃႉ၊ မိူင်းလႃး 22 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်ႈ: မန္တလေးမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mandalay) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မၢႆသွင် ၼႂ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉသေ ပဵၼ်ၸႄႈလူင်တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၼပ်ႉႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးၵႂႃႇ 1,225,553 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵႆႇယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝဵင်ႈတႃႈၵုင်ႈ 445 လၵ်းသေ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၢပ်ႇလႅၼ် ၸႄႈလူင်တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း 6 ၸႄႈဝဵင်းသေ ၵႅမ်ၸႄႈဝဵင်း မီးဝႆႉယူႇ 1 ဝဵင်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းႁေႃၶမ်း ပၢၼ်ၶုၼ်ၵူင်းပွင်ႇ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ပွတ်းၼိူဝ်မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇထီႉသွင်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးတီႈပွတ်းၵႅၼ်ၵၢင် မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၾိင်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ မီးၸုတုမ်ၵၼ်ဝႆႉၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈမႃး ပၢၼ်သၢမ်ပၢၼ်ယဝ်ႉသေတႃႉ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်း 100 ပီၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးၽေးၾႆး၊ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးသေ တႃႉ ၶိုၼ်းမႄႈတင်ႈၶိုၼ်းမႂ်ႇမႃးယူႇ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 21 တီႇၵရီႇ 98 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 08 မိတ်ႉၼိတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်ဝဵင်းႁေႃႇၶမ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းလႄႈ ၶူဝ်းပူၺ်ႈမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆႉ ၵိုတ်းဝႆႉတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈပီ 1857 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ရႁၢၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းသေတႃႉ ၶုၼ်မင်းတုင်း တႄႇတင်ႈမႃး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၢၼ်းတလေး) ၼႆႉ တေႃႇထိုင် ပီ (1860-1885) မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢင်းၵိတ်ႉပွၵ်ႈထိသၢမ် မိူဝ်ႈပီ 1885 ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်လွတ်ႈလႅတ်း မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇသၢႆႉ ၼိူဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉမႄႈၵဵဝ်သေ မီးၼႂ်းၵႄႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ သၼ်လွႆတႆး တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး 8 လၵ်းသေ ပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ်ပဵင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ 25 လၵ်းပၼ်မူၼ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1963 ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႃႈ မီး 215,426 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ မီး 38 ပွၵ်ႉ၊ လင်ႁိူၼ်းမီး 35000 ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵူႈမဵဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းၼင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၾိင်ႈၾႃႉယႃႇသီႇတႄႉ မႆႉသေ ႁႅင်ႈႁွင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ရတၼႃႇပူင်ႇ" ၼႆသေတႃႉ ဝၢႆးလင်မႃး ဢိင်ၸွမ်းၸိုဝ်ႈ "မၢၼ်းတလေးတွင်ႇ" သေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "မၢၼ်းတလေး" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
တႃႈလိူဝ်ႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ (၁၈၈၅ တေႃႇ ၁၉၄၈)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ - မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1885 ၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈသုမ်း လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃသေ တူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၶၢႆႉဢဝ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၵႂႃႇပဵၼ်တႃႈၵုင်ႈသေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဝဵင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ယူပ်ႈယွမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶဝ်တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈပၼ် ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇလူတ်ႉလႅၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1889 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1925 ၼၼ်ႉၸမ်ႉ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ် ၶေႃးလဵၵ်ႉတႃႈလိူဝ်ႇ မႃးယူဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဝဵင်းၵႅၼ်ၵၢင် တွၼ်ႈတႃႇပူင်သွၼ် လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ လႄႈ ပၢႆးမွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1942၊ လိူၼ်ဢေႇပႄႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်သေ ၶဝ်ႈတိုၵ်းလႄႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ႁႃႈပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈသေ ၵူၼ်း 2000 လႆႈတၢႆယွၼ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။
တႃႈလိူဝ်ႇ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် (1948 တေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝၢႆးသေ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၵႃႈတီႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် မိူဝ်ႈပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉယဝ်ႈၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ သိုပ်ႇပဵၼ်ဝဵင်း ၵႅၼ်ၵၢင်တွၼ်ႈတႃႇ ၾိင်ႈငႄႈ၊ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1991 ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ တီႈပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈ (မျႅၼ်ႇမႃႇ) ၼႆႉ မီး ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃတႃႈလိူဝ်ႇ လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ တီႇၵရီႇၶေႃးလဵၵ်ႉ တီႈဝဵင်းဢွၼ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်း မႃးၵွင်ႉၵၼ်တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉသေသွၼ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1959 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆး တႃႈလိူဝ်ႇတဵမ်ပၢၵ်ႇပီ ၵႃႈတီႈ တိၼ်လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေးတွင်ႇ) ၼၼ်ႉသေ ယင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တသဵၵ်ႉၶွင်းမႃးၵွၼ်ႇ။
လၢၵ်ႈထၢၵ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႃႇတီႇလဵဝ် (1962-1988) ၼႆႉ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉလၢႆးၵၢၼ်ႁပ်ႉၽၵ်းတူ မႃးလႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈတူၵ်းယွမ်းလူင်းမႃး။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ 1980 ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းတႅမ်ႇ ဢၼ်မႂ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးလႅင်တၢင်းၼမ်သေ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းလႅင် (စက်ဘီးမြို့တော်) ဝႃးၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၾႆးမႆႈမိူဝ်ႈ 1981 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်း လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 6000 လင်ၼႆႉသေ ၵူၼ်း 36000 ပၢႆ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ႁိူၼ်းၽၢၼ်ယေးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 1984 လိူၼ်မၢၶျ်ႉ 24 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾႆးမႆႈထႅင်ႈလႅင်ႈ လင်ႁိူၼ်း 2700 လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇသေ ၵူၼ်း 23000 လႆႈၽၢၼ်ႁိူၼ်းၽၢၼ်ယေးၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၾႆးမႆႈၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ထိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2008 လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝႃႇရီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾႆးလႆႈမႆႈ ၵၢတ်ႈလူင် ယတၼႃႇပူင်ႇ ဢၼ်ယႂ်ႇထီႉသွင် တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾႆးဢၼ်မႆႈထႅင်ႈ ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ၼႆႉ မႆႈမိူဝ်ႈ ပီ 2009 လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႆႈၵႂႃႇ လင်ႁိူၼ်း 320 လင်သေ ၵူၼ်း 1600 လႆႈၽၢၼ်ႁိူၼ်းၽၢၼ်ယေးၵႂႃႇ။
ဢွင်ႇတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၽြႃးလူင် မႁႃႇမုၼိ၊
- လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေးတွင်ႇ) လႄႈ ၽြႃးၵျွၵ်ႉတေႃႇၵျီး၊
- ၵုတူဝ်ႇတေႃႇ၊
- ၸၼ်ႇတႃႇမုၼိ၊
- ယၢၼ်ႇၵိၼ်းတွင်ႇ၊
- ယေႇတၶုၼ်ႇတွင်ႇ၊
- တွင်ႇပျူင်း၊
- ယတၼႃႉၵူႇ၊
- ၽြႃးသူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇ၊
- တွင်ႇတမၢၼ်ႇဢိၼ်း လႄႈ ၶူဝ်ဢူးပဵင်ႇ၊
- ႁေႃၶမ်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မႁႃႇမုၼိ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူၼ်ႁၢင်ႈ ၽြႃးလူင် မႁႃႇမုၼိ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃးတမ ဢဝ်ဢၢႆဢူၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈ ပၼ် 7 ပွၵ်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မီးၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး ၶုၼ်ပတူင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1784 ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ဢူးပေႃႇၼႆႉ ၵႂႃႇပၢင်းမႃးတီႈ ရၶႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လွႆတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေႈတွင်ႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွႆမၢၼ်းတလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်ႉသုင် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 230 မီႇတႃႇယဝ်ႉ။ တႄႇဝႆႉၵွင်းမူးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လွႆမၢၼ်းတလေးၼႆႉ မိူၼ်မႂ်းသုမ်ႇမုင်းဝႆႉတီႈၼိူဝ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇဝႆႉလႄႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်လွႆမၢၼ်းတလေးၼၼ်ႉတူၺ်းၼႆ တေလႆႈႁၼ် ႁူဝ်ဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ ၶူးဝဵင်းလႄႈ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈယဵမ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမုင်ႈတူၺ်း ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆ တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွႆတႆးသေ ပေႃးမုင်ႈတူၺ်း ၽၢႆႇတူၵ်းသမ်ႉတေလႆႈႁၼ် ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ မၢၼ်းတလေး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ 'မဏ္ဍလ' ဢၼ်ဝႃႈ 'မဏ္ဍလေး' ၼႆသေ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး 'မန္တလေး' ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းၼႄႉ ပဵၼ်တီႈလိၼ် မူၼ်ႈသိူဝ်းသႃႇယႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ 'မန္ဓရေး' သေ လၢႆႈပဵၼ်မႃးၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဢၼ်မီးၽုင်းဢူ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ ၵမ်ႈၽွင်းၵေႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူးၵမ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်လွႆ ဢၼ် ၶုၼ်သျိၼ်ႇၸေႃး မိၼ်းၵလေး မႃးထင်သဝ်းၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းၵလေးတွင်ႇ ၼႆသေ ဝၢႆးၼႆႉပဵၼ်မႃး မၢၼ်းတလေးတွင်ႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ ယွၼ်ႉၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းလွႆၼၼ်ႉ မႃးတင်ႇဝဵင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး ၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈယဝ်ႉ။ [4]
ႁၢင်ႈႁေႃ တႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး ၼၢၼ်းတေႃႇ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁေႃၶမ်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေးၼၢၼ်းတေႃႇ) ဢၼ်ဢဝ်ၶူးဝႄးလႄႈ ႁူဝ်ဢုတ်ႇလူင် ၵင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႈတီႈ ဢၼ် ၶုၼ်ၵူင်းပွင်ႇ ၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ၼၼ်ႉ ၵမ်းၵမ်းထုၵ်ႇၺႃး မၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇလႄႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေတႃႉ ဝၢႆးလင်မႃး ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႈတင်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃ မျႃႉၼၢၼ်းၸၢမ်ႇၵျေႃႇ မႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းႁေႃမၢၼ်းတလေးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၵၢင်ၶဝ် ဢဝ်ပၵ်းႁဵတ်းတီႈယူႇၶဝ်ဝႆႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် တေၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇလေႇၼႂ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးငၢႆႈ။
ၽၢႆႇတေႃႉသူင်ႇလႄႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈ ၵႅၼ်ၵၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ (မျႅၼ်ႇမႃႇ) လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ သူင်ႇၶူဝ်းတေႃႉၶူဝ်းၵႂႃႇမႃးၸူး မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈဝႆႉပဵၼ်ၵႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းတႄႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမီး လူတ်ႉၵႃးပၢတ်ႉၸ် ပၼ်ဝဵင်းယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ လႅင် လႄႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈ ၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ယင်းႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းလႅင် ၼႆသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ သမ်ႉပေႃးတေလႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းလူတ်ႉၶိူင်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၶျၢၼ်းမႃႉတႃႇၸီႇ မႃးသေ ၽိူဝ်ႇထိုင် ပီ 2000 မႃး ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်း တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 150 လၢၼ်ႉသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတတႃးဢူး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ 28 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈလူင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းတႄႉ ၵွင်ႉသိုပ်ႇမိၼ်ၸူး မိူင်းၶႄႇ၊ ဝဵင်းၶူၺ်းမိၼ်ႈ၊ မိူင်းထႆး ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူႇ ဝဵင်းသိင်ႇၵႃႇပူႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆၼမ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁူမ်ႈဝႃႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း လႄႈ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်တီႈမိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉတႄႉ သိုပ်ႇပဵၼ်တီႈဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၵိူဝ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မႆႉပွင်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼႆႉ မၼ်းမီႈတီႈ တၢင်းၽႄဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ (မျႅၼ်ႇမႃႇ)ယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇသေ ဢဝ်တင်းသၢႆလူတ်ႉလဵၼ်း ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ဝဵင်းၵလေး၊ ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၵေႃလၢင်း (ၵေႃးလိၼ်း)၊ ဝဵင်းၼပႃး၊ ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း (မူဝ်းၺိၼ်း)၊ ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ (ႁူဝ်ႇပိၼ်ႇ)၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်း (မူဝ်းၵွင်း)၊ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း မီး လူတ်ႉလဵၼ်းထၢတ်ႈ ပၼ်ႇႁွပ်ႇဝဵင်းသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပိူင်လူတ်ႉလဵၼ်းထၢတ်ႈပၼ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။
တၢင်းလူတ်ႉၵႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈတီႈလီ တွၼ်ႈတႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၸူး မိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်းဢေးသျႃးၼႆႉၵေႃႈ လတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
- သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မျႅၼ်ႇမႃႇ - ၶႄႇ : သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈလိူဝ်ႇ - တၵွင်း - မၢၼ်ႈမေႃႇ - ၸႄႈၼႃး၊ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ - မိူင်းၵုတ်ႈ - မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈလိူဝ်ႇ - လႃႈသဵဝ်ႈ - မူႇၸေႊ
- သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မျႅၼ်ႇမႃႇ - ဢိၼ်းတီးယႃး : တႃႈလိူဝ်ႇ - ၸႄႈၵႅင်း - မူင်ႇယႂႃႇ - ၵလေးဝ - တူပ်းမိုဝ်း (တမူး)
- သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ - ၼေႇပျီႇတေႃႇ - တႃႈလိူဝ်ႇ
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈလၢမ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2007 ၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈ မီးမွၵ်ႈ 1 လၢၼ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈတိူဝ်းတွၼ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလႄႈ ပေႃးထိုင် ပီ 2025 မႃးၼႆ ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းဝဵဝ်းၼႆႉ တေမီးမႃးမွၵ်ႈ 1.5 လၢၼ်ႉၼႆႉၼႆ လႆႈလၢမ်းဝႆႉမီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းၾိင်ႈငႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ (မျႅၼ်ႇမႃႇ) ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 20 ပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ် လႆႈၸိုမ်းၶဝ်ႈမႃးသေ ၾိင်ႈငႄႈၶႄႇၵေႃႈ လႆႈၸိုမ်းၶဝ်ပႃးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈ ၶႅပ်းမႂ်တူဝ် ဢဝ်ၶဝ်ႈၸွမ်းတြႃးမၼ်း။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လူႇထုတေႃႇဢမႃႇ ဝႃႈမႃး "ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇၼၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆ့ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းသေ ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမႃး" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းယူႇၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇ မီးဝႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 30 တေႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 40 ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃးၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်း တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၶႄႇတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၸွမ်း တႅဝ်းၵၢတ်ႇၶႄႇ လႄႈ ၸွမ်းၵၢတ်ႇၸေးၶျူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇ ဢင်းၵိတ်ႉတႄႉၵေႃႈ ဝႆႉပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ထီႉသၢမ်သေ လၢတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဝဵင်းပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ သၢႆတၢင်းလွင်ႈၵႃႉၶူဝ်းၸူး ၼွၵ်ႈမိူင်း ၼင်ႇ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ ဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉပဵၼ် လွင်ႈၽႅၼ်ႇပူဝ်း၊ တတ်းၽႃႇ သူၺ်း တၢင်ႇသီ သႅင်ၶဵဝ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၶူဝ်းမႆႉ၊ ၵၢၼ်ဢဝ်သႅင်ႁၢင်ႈၶိူင်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်း ၽြႃးႁိၼ်ၶၢဝ် လႄႈ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃႈမႆႉ၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်း ၶႅပ်းငိုၼ်း၊ ၶႅပ်းၶမ်း၊ ၶမ်းသိူင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတႂ်ႈၽွင်းငၢမ်းဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၵေႃႇမတီႇႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶႅပ်ႇလိၼ် တီႈၼႂ်း ၵေႃႇမတီႇႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်းယႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ ၸေႈဝဵင်း (႗) ဝဵင်းယဝ်ႉ။
- ၸႄႈဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ
- ၸႄႈဝဵင်းမႁႃႇဢွင်ႇမျေႇ
- ၸႄႈဝဵင်းပျီႇၵျီးတၶုၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်းဢမရပူႇရ
- ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ၸၼ်ႉၸွမ် ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ယတၼႃႇပူင်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ၽႃႇသႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ၶွမ်ႇၽိဝ်းတိူဝ်ႇ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးယႃႈယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးဢႃႇယႃး ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးမေႃယႃ ၽၢႆႇၶဵဝ်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် သွၼ်တီႈၵႆ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ၸၼ်ႉၸွမ် ပၢႆးမေႃၽၢႆႇယႃႈယႃ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ပၢႆးမွၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်သီႇၼႆႉ ပွႆးပေႃးသိုပ်ႇပေႃးတၢမ်းၵၼ်လူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃး၊ ပွႆးၵထိၼ်ႇ၊ ပွႆးလူႇ၊ ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉၵျွင်း၊ ပွႆးမုၼ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇ၊ ပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇ၊ ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ၊ ပွႆးယွင်ႈၵုင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ် ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် သႂ်ႇပႃး ၸၢတ်ႈသႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။
တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဝဵင်းပီႈၼွင်ႉၵၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- သီႇရီႇပုၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း
- ၶူၺ်းမိင်ႈ၊ မိူင်းၶႄႇ
- ၽၼွၼ်းပိၼ်ႇ၊ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယိူဝ်း
ၾိင်ႈၾႃႉ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁွင်ႈၼႄ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ႁၢင်ႈၽၢႆႇၼႃႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလူင်
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ United Nations World Urbanization Prospects, 2007 revision. The United Nations Population Division. Archived from the original on 18 December 2008။ Retrieved on 24 January 2009။
- ↑ Zon Pann Pwint, Minh Zaw and Khin Su Wai (18–24 May 2009). Mandalay marks 150th birthday. The Myanmar Times. Archived from the original on 2 June 2009။ Retrieved on 20 March 2018။
- ↑ Myanmar Area Codes. Archived from the original on 2009-12-01။ Retrieved on 2018-03-20။
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)
- ↑ Myanmar Climate Report 26-36. Norwegian Meteorological Institute. Archived from the original on 8 October 2018။ Retrieved on 8 October 2018။
- ↑ World Weather Information Service – Mandalay. World Meteorological Organization. Archived from the original on 6 May 2012။ Retrieved on 23 February 2013။
- ↑ Station Mandalay (in French). Meteo Climat. Retrieved on 11 June 2016။
- ↑ Myanmar – Mandalay (in Danish). Climate Data for Selected Stations (1931–1960). Danish Meteorological Institute. Archived from the original on 27 April 2013။ Retrieved on 23 February 2013။


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 29 March 2021 (လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႄဝႃႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉ ၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶုတ်းဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁႃႈသိပ်းႁႃႈ (55%) သေ ၼမ်လိူဝ် 5 ပီႊ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈ (9%) ယူႇ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶႄႇၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းလႄႈ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈတေႁႄႉၵင်ႈၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁူမ်ႈပႃး ႁႃလၢႆးတၢင်းတၢင်ႇမဵဝ်း တႃႇလႆႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၵေႃႈ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းထၢတ်ႈလႄႈၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလူင်လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ ပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶႄႇလႆႈၽိူမ်ႉၸႂ်ႉ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢၼ်လႆႈမႃး တၢင်းလူမ်းၼၼ်ႉ တႃႇ 71.7 gigawatts (GW) လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၶႅပ်းသႅင်လႅတ်ႇ တႃႇ 48.2 GW ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၶႄႇၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၽိူမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းၸုမ်း 20 မိူင်း (G20) ၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ပီႊ 2060 ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢၼ်ႇႁိၼ်သေဢိတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ပႃးမိူင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေလူတ်းယွမ်းလွင်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းထၢၼ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႄႈ လုၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉ ဢုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးသေ ပွတ်းတွၼ်ႈ မွင်ႇၵူဝ်းလီးယႃး ဢၼ်မီးပွတ်းတူၵ်း မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ႁႅင်းတင်းမႆႈ မႆႈလိူဝ်သေ ၵူႈပွၵ်ႈလႄႈ ၼမ်ႉၾူၼ်ၵေႃႈဢေႇယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးလူမ်းလႅင်ႉသၢႆး ၽတ်ႉပဝ်ႇသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 March 2021 ၼႆႉ ၽုၼ်ႇသၢႆး ဢၼ်မီးၽေးၼၼ်ႉ လႆႈသုမ်ႇငမ်းဝႆႉ ဝဵင်းလူင် ပေႇၵျိၼ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2021) ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းလူင် ပေႇၵျိၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ မွၵ်ႈၼိုင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တိုၼ်းလႆႈႁပ်ႉသုတ်ႇဢဝ် လူမ်းဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉသေ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ်ၼႆႉတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သွင်ပွၵ်ႈ ပွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ ဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်သီႇလိူင်တင်းမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်သေ ၵႂႃႇမႃးပႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇၽႅၼ်ႇၽႃႈ တူမ်းၼႃႈ တူမ်းသူပ်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ ၵႂႃႇမႃးႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၽႂ်မၼ်း ၼႂ်းၵႄႈၽေးလူမ်းဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ႇ ယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မီးၵႂႃႇၸမ် (50) ၵေႃႉယဝ်ႉလႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီတိူဝ်းၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 14 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ (45) ၵေႃႉ၊ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ (4) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း (49) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင်လႃႈသဵဝ်ႈသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ႁႅင်း သူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈ ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) ပႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း COVID-19 တီႈဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ (4) ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃလူင်သီႇပေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉဝႃႈၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (1) ဝူင်ႈၵူၺ်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈႁႅင်း ၼႃႇလႄႈ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 12 June 2021 ၼႆႉမႃး ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တင်ႈလၢၼ်ႇၵူတ်ႇထတ်း ၸွမ်းတၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ သီႇပေႃႉသေ ၵူတ်ႇထတ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19၊ ၸႅတ်ႈထၢမ် ၸွင်ႇပႃႈလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ႁႃႉ၊ ၸွင်ႇမီးလိၵ်ႈဝႂ်ၵမ်ႉထႅမ် တႃႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႉ၊ လုၵ်ႉတီႈလႂ်တေၵႂႃႇတၢင်းလႂ် ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် တိုၵ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢွင်ႈတီႈၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉတီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမူဝ်းၵူၵ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈဝႆႉယူႇ၊ တီႈသီႇပေႃႉၵေႃႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈဝဵင်းၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢွင်ႈတီႈၵဵပ်းတူဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ မူႇၸေႊ၊ ၼမ်ႉၶမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႅၵ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်း၊ တႅၵ်ႈလူမ်းၼၢဝ် ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉထႃႈဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်ႁူဝ်လိူၼ် June 2021 ၼႆႉမႃး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ ၽွင်းၼႂ်းဝူင်ႈထူၼ်ႈသွင် လိူၼ် June ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ၼႆယူႇ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ မိူင်းၶျၢင်း မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 14 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 20:00 မူင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး 223 ၵေႃႉ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UNSC မုင်ႈမွင်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း ၶေႃႈတွပ်ႇတီႈပၢင်ၵုမ် ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်တေဢုပ်ႇဢူဝ်းႁႃတၢင်းၵႄႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယူႇသေ ၽၢႆႇၶႄႇၵေႃႈဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တႃႇၶဝ်ႈၵႅဝ်ပၼ်ႁႃငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 19 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ လိၼ်ႇတႃႇ ထေႃးမတ်ႉသ် ၵရိၼ်းၾီးလ် Linda Thomas-Greenfield ၽွင်းတၢင်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼႂ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇဝႃႈ − တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွင်းၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈယူႇယဝ်ႉ၊ လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ တူင်ႉတိုၼ်ႇမုင်ႈမွင်းပႂ်ႉတူၺ်း ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်တေလႆႈမႃးတီႈ ပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းလူၺ်ႈ Online Video Conference တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ၸုမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းပႃးလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၽွင်ႈသေ ၽၢႆႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ ဝင်ယိ Wang Yi ၵေႃႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွင်ႇသီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ လၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇဝႃႈ − ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈဢႃႇသီႇယၼ်ႇ တႃႇမႃးၶဝ်ႈၵႅဝ်ပၼ်သေ တိုၵ်းသူၼ်းပႃး ႁႂ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈဢႃႇသီႇယၼ်ႇၶဝ်ႈၵႅဝ်ပၼ်လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ၶႄႇဢမ်ႇတွၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးသေပွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၽႂ်မၼ်းယူႇၼႆႉ တီႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၸႄႈတွၼ်လွႆလႅမ် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးၽူႈလၵ်ႉၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။
ၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ် October 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလၢႆးၶႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၸိူဝ်းၽုၵ်ႇ တူၼ်ႈၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းလဵင်ႉၵႆႇဝႆႉၸွမ်းထဵင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇၺႃးၽူႈလၵ်ႉ ၵႂႃႇလၵ်ႉဢဝ်ဢဝ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ၺႃးလၵ်ႉလူတ်ႉၶိူင်ႈ ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်းလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးၸၢႆး လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 5 October 2021 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၵုင်းတီး ဢိူင်ႇၼမ်ႉတူၵ်း ၼႃႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ၺႃးၽူႈလၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇလၵ်ႉဢဝ် လူတ်ႉၶိူင်ႈ (ၶဝ်ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ လူတ်ႉငႃးယူဝ်းသီလမ်) တီႈၼႂ်းသိုင်ႇတၢင်းလင်ႁိူၼ်းၶဝ် ၽွင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ လုၵ်ႈသၢဝ်ၶဝ်သမ်ႉ မီးၵၢၼ်သေ ၵႂႃႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈဝႆႉ ၽိူဝ်ႇမႃးထိုင်ႁိူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ လူတ်ႉႁၢႆယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “ၶႃႈၵႂႃႇတူၺ်းၼႃးၶႃႈႁဝ်း ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈယဝ်ႉသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တင်းၼမ်ဢၼ်မီးဢႃႇယု ၼႂ်းၵႄႈ 10-16 ၶူပ်ႇ ပႃးတၢင်းထူင်ၽိူၵ်ႇလူင်သေ ၵႂႃႇလၵ်ႉၵၢၼ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသမ်ႉ ၼိုင်ႈၸွႆႉ 500 ပျႃး ပိူၼ်ႈႁပ်ႉသိုဝ်ႉၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ”ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄတီႈ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်းဝႃႈ “ၽွင်းၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸမ်ဢဝ်လႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႂ်ႉသူၼ်ဢမ်ႇမႃးတူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ တေႃႈၼင်ႇ ၶႃႈမႃးၼွၼ်းပႂ်ႉထဵင်လႄႈ ၽၢတ်ႇထဵင်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈယၢမ်း 18:47 မူင်းသေ ၶိုၼ်းမႃးမိူဝ်ႈယၢမ်း 19:04 မူင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တၼ်းမႃးလၵ်ႉၵႆႇၶႃႈၵႂႃႇ 2 တူဝ်ယဝ်ႉ ၽူႈလၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈမိူၼ်ႁၢင်ႈပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်းႁဝ်းတႃႇသေႇတေႉလူင်မေႃႉ သူၼ်ၶႃႈ မီးဢမ်ႇပေႃးၵႆ ၼွင်မိူင်းၶႃႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၽၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ၶိုၼ်ႈႁႅင်းမႃးတႄႉလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိၼ်းၸႂ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းတိူဝ်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇၶဝ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ယွၼ်ႉၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇလီၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵိၼ်းၸႂ်ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ လႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းႁႃလွၵ်းလၢႆးလၵ်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸဝ်ႈၼႃး ပွတ်းၵဵင်းတုင် ၵမ်ႈၼမ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉလႆႈပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ် လိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းၶၢဝ်းၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၵေႃႈ ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်း၊ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈ၊ ၵႃႈႁႅင်းတႃႇၸၢင်ႈ ၵူၼ်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ၼႂ်းၼႃး ၵေႃႈၶိုၼ်ႈ။ ၸဝ်ႈၼႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်း ဢွၵ်ႇၶူင်း ၵမ်ႈၼမ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။
ၸဝ်ႈၼႃး ၵဵင်းတုင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “တၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းမႃး ႁပ်ႉၵိၼ်ၸၢင်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႃႈၸၢင်ႈၵေႃႈ သုင်ၶိုၼ်ႈ။ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉၶိုၼ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵႃႈႁႅင်း ၵေႃႈၶိုၼ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉၶႃႈ။ ပေႃးဝၢႆးဢွၵ်ႇဝႃႇမႃးတႄႉ ၶႅၼ်းတေႁိမ်ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈလႄႈ ၵႃႈႁႅင်းၶႅၼ်းတေပုင်ႈ ၶိုၼ်ႈႁႅင်းထႅင်ႈၵွၼ်ႇၶႃႈယူဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၵႃႈႁႅင်းဢၼ်လႆႈၸၢင်ႈၵၼ်ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ပေႃးပဵၼ်ၸၢၵ်ႈပၢတ်ႇၼႆၸိုင် ၼိုင်ႈ ၸူဝ်ႈမူင်းတေ လႆႈပၼ် 12,000 ပျႃး။ မိူဝ်ႈ ပီပူၼ်ႉ 10,000 ပျႃး။ ပုမ်ႇၶဝ်ႈသမ်ႉ ၼိုင်ႈၵူႈလႂ် 21,000 ပျႃး ၵူၼ်းပုမ်ၶဝ်ႈ 11,000 ပျႃး၊ ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၶဝ်ႈ 10,000 ပျႃး။ မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉၼိုင်ႈ ၵူႈလႂ် 18,000 ပျႃး ၵူၼ်းပုမ်ႇၶဝ်ႈ 10,000 ပျႃး၊ ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၶဝ်ႈသမ်ႉ 8,000 ပျႃး။ ၵႃႈပေႃႉၶဝ်ႈသမ်ႉ ပေႃးၸၢၵ်ႈပေႃႉၸိုင် ပီၼႆႉ ၼိုင်ႈထူင် တေတူၵ်း 1,200 ပျႃး။ မိူဝ်ႈပီပူၼ်ႉ 1,000 ပျႃး။ ၼိုင်ႈထူင် တေမီး 40 ၵီႊလူဝ်ႊ ၼႆယဝ်ႉ။
“ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်းၼႆ ပီၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးမူတ်းယဝ်ႉ ၸဵမ်ၵႃႈပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ၵမ်ႈၼမ် တၢင်းၵဵင်းတုင်တႄႉ ဢဝ်ၸၢၵ်ႈပၢတ်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵွင်ၶဝ်ႈ၊ ပေႃႉၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵႃႈႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၸွမ်း ၵႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉပႃးလႄႈ ၵွပ်ႈၼႆ ၵႃႈႁႅင်းၸင်ႇၶိုၼ်ႈၶႃႈ ယဝ်ႉ”- ၸဝ်ႈ ၼႃး ၵဵင်းတုင် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၸွမ်းသၢႆဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉ မႅင်း တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်း မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 11/10/2021 ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်း တုင် ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်ၵူၼ်းၸပ်း 35 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်းသၢႆ ဝၢၼ်ႈ ၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ၽႄႈလၢမ်းႁႅင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်တုင် တေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 11 ၼႆႉ တင်းမူတ်း မီး 4,514 ၵေႃႉ၊ လူႉတၢႆ 82 ၵေႃႉ၊ ယႃၶႅၼ်း 3,915 ၵေႃႉလႄႈ တိုၵ်ႉယူတ်းယႃ 517 ၵေႃႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းၵဵင်းတုင် ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၸူဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 8-9 လိူၼ်ၼႆႉ ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵေႃႈၶိုၼ်ႈ၊ ၶၼ်ၶမ်းၵေႃႈၶိုၼ်ႈ၊ ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သိုဝ်ႉငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈၶိုၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈပႆႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သိုဝ်ႉငိုၼ်းထႆး ၼိုင်ႈသႅၼ် လႆငိုၼ်းထႆး မွၵ်ႈ 2300 ဝၢတ်ႇ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၼိုင်ႈသႅၼ် လႆႈငိုၼ်းထႆး မွၵ်ႈ 1700 ဝၢတ်ႇ။


text:
လပုတ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ (မၢၼ်ႈ: လပွတ္တာမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Labutta) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉယူၺ်း ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ပဵၼ်သၢင်ႉပဵၼ်သၢင်ႉ၊ မီးတီႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႇႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 8 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 59 မိတ်ႉၼိတ်ႉ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း တၢင်းဢွၵ်ႇတၢင်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယူၺ်းၼႆႉ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ ယၢဝ်းမွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼၼ်ႉသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးၵၢၼ်ႇပႄႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၼမ်ႉပျိၼ်ႇၸလူႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၼမ်ႉတႅတ်ႉၵႄႇတွင်ႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈလႄႈ မီးဝႆႉ လုမ်းၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်း၊ မီးဝႆႉ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ ပွတ်းႁွင်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတပ်ႉပလိၵ်ႈ၊ ဢွင်ႈတပ်ႉၽႄ မၢႆတပ်ႉ (93)၊ လုမ်းလိၵ်ႈသၢႆလူမ်း၊ တိူၵ်ႈလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးဝႆႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈတင်ႈတႄႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးလုၵ်း ပွတ်းၼိူဝ် (ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ) သေ ဢၢၼ်ႉၶပ်ႉလူင်း တေႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်း)ၼႆၸိုင် မီးဝႆႉ ၵျွင်းၽေႃးထိ၊ ၵျွင်းမႆႉမွင် (ဝႃးၵျွင်း)၊ ၵျႅင်းသီႇၸၼ်ႉ (လေးထတ်ႉၵျွင်း) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵျွင်းတေႃးယ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း ၽြႃးသၢမ်သူ (ၽယႃးတူင်းသူႇ) ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်တၢင်းၵႂႃႇ လပုတ်ႉတလူၵ်ႉ ဢၼမီႈ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵျွင်း ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈမွၵ်ႇ 40 ပီပၢႆပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇပွတ်းၼိူၵ် တီႈၵျွင်းၽေႃးထိၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽြႃး လႄႈ တေးပႆသႃႇဝတဵင်ႇသႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ပေႃးၶဝ်ႈဝႃႇ မီး ပွႆးၶိုၼ်ႈတႃႇဝတဵင်ႇသႃႇ၊ ပေႃးဢွၵ်ႇဝႃႇ မီးပွႆးလူင်းသႃႇဝတဵင်ႇသႃႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁၢမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပွႆးၽြႃးဢွင်ႇတေႃႇမူႇ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ် လႄႈ ပွႆးၽြႃး သၵျမႃႇရၸဵင်ႇ တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉႁဵတ်းယူႇၵူႈပီၵူႈပီယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပိူင်လူင် တီႈ ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈ 35 ပီၼၼ်ႉ တီႈပွတ်းတႂ်ႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ တီႈၽၢႆႇပုၼ်ႉၽင်ႇၼမ်ႉ သႃးၶျိၼ်း (သႃးၵျိၼ်း-မေႃႇၵိူဝ်) ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈမႃး လင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈပွတ်းၼိူဝ် ပွတ်းတႂ်ႈ ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ 6 လင်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ပီႇတုတ်ႉ၊ ၵၢၼ်ႇပႄႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ မီးဝႆႉတင်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵႃးၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃၼဝ်၊ ပႃႁႅင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လမ်းထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ်ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇပႃၼဝ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပႃၼဝ်ႈလႄႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၵူၺ်း ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇပႃၼဝ်ႈမီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵိူဝ်တႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပူႇၵႄႇၽူဝ်ႇၵိူဝ် ၵေႃႉၵုမ်းၵမ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈ သႃးၶျိၼ်း (သႃးၵျိၼ်း-မေႃႇၵိူဝ်)၊ ၵုၼ်ႇသၢင်ႇၵၢၼ်း (တိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း)၊ ပျိၼ်ႇၸလူႇ၊ ၸလူႇသဵၵ်ႉ၊ သႃးၶျႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁုင်ၵိူဝ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
တီႈ ၼမ်ႉယူၺ်း၊ ၼမ်ႉပျၢၼ်ႇမလေႃး၊ ၼမ်ႉပျိၼ်ႇၸလူႇ၊ ၼမ်ႉၵၵယၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈသူပ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပႃႇထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽိုၼ်းၵေႃႈ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်းၵၼၸူဝ်ႇ၊ ၽိုၼ်းမျိၼ်းၵ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶမ်ႇပၼီႇလိမိတႅတ်ႇႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးၾႆး ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းၽၢႆႇၵၢၼ်တေႃ့သူင်ႇသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၶဝ်ႈ ၸႂ်ႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၶၢႆၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် တီႈႁုင်ႁိူဝ်ၶဝ် ၸႂ်ႉထၢၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တေးမၼ်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁုင်ၵိုဝ် ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ တင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁုင်ၵိူဝ်သေ ႁဵတ်းပႃးၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈၵိုၵ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ႁွင်ႈသႃးၶျိၼ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်ၵိူဝ်ၸမ်တႄႉတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ၶဝ်ႈတေႃႇထိုင် ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇယ ဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ဢိင်းလူၺ်ႈ ႁွင်ႈသႃးၶျိၼ်းသေ ဢဝ်တင်းမေႃႈၵိူဝ်မၢၼ်ႈလူင်သေ ႁုင်ၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ဢဝ်ၼမ်ႉၵိူဝ် သႂ်ႇၼႂ်းလွၵ်းၼႃးသေ ႁဵတ်းၽီးၵိူဝ်သေ ႁုင်ၵိူဝ်ယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉယူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၽွင်းၼမ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ႁွင်ႈသႃးၶျိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလီသေႃႉၽူၼ်လူမ်းယဝ်ႉ။ ၵူင်းတၢၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် တီႈဢၼ်လႆႈ ၼမ်ႉဝၢၼ် ၼမ်ႉလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ဢိင်လူၺ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်တိၺွပ်းပႃပၢင်ႇလၢႆႇ၊ ၵုင်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵိူဝ်သေ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းပႃၼဝ်လပုတ်ႉတႃႇၼႆႉၵေႃႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵၢၼ်ပႃၼဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းတီႈၼိူဝ်ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၽိူဝ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃၼဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး တႃႈပႃၼဝ်ႈ ၽၢႆႇပုၼ်ႉၽင်ႇႁွင်ႈသႃးၶျိၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸိူဝ်းတိၺွပ်းပႃးၵုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ သူပ်းၼမ်ႉယူၺ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1869 ၽိူဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း ႁွင်ႈၶုတ်းသူးဢႅတ်ႉ ပိုတ်ႇမႃး ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉလပုတ်ႉတႃႇ ဢၼ်ဢဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းပႃၼဝ်ႈဝႆႉပိူင်လူင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ၶႂၢင်ႈႁဵတ်း လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1914-18 ပီၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်ဢုင်လိၼ်မႂ်ႇသေ ၽၢႆႇႁႄႉၼမ်ႉၵေႃႈ တၼ်လီလႄႈ ၽုၼ်လီတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႉဢဝ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ၽဵဝ်ႈၼႃႈလိၼ်မႂ်ႇသေ ႁဵတ်းၼႃးမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၶႂၢၵ်ႈလိၼ်ၼႃးမႂ်ႇၸိူင်ႉၼၼ်သေ လပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၼ်ဢင်းၵိတ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1876-77 ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ထုၵ်ႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီး 1211 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ တိုၵ်ႉႁႃမီး 1715 ၵေႃႉၵူၺ်း။ ထိုင် 1912 မႃး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးမႃး 1525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်းသေၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လွင်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း သိပ်းပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တၢႆတူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ပီ 1921 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီး 1907၊ ပီ 1931 ၼၼ်ႉ မီး 2684 ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 12843 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢၼ်တႄႇ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ လႅပ်ႈတေတႄႇတီႈႁိမ်း ၽၢႆႇၽြႃးသၢမ်ႇသူႇ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်း ၵျွင်းတေႃးယၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 40 ပီပၢႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶုတ်းမေႃႇၶဝ် ၸူင်ၶုတ်းၽြႃးသၢမ်သူႇသေ လႆႈႁၼ် ၶႅပ်းလိၵ်ႈႁိၼ်မွၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႅပ်းလိၵ်ႈႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိမ်းပႅင်းသင်လႄႈ လႆႈလူႉႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမွၼ်းယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလပုတ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းမွၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်လပတ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တီႈၼမ်ႉၶၢမ်ႈ ဢၼ်ၵၢႆႇဝႆႉပၼ် ၼမ်ႉသွင်မႄႈၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ ထၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်း ၽိုၼ်မၢႆဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈသႃးၶျွင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယင်းမၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ႁွင်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ ၵၢႆဢဝ် ၼမ်ႉတႅတ်ႉၵႄႇတွင်ႇ ဢၼ်မီႈၽၢႆႇတူၵ်း တင်း ၼမ်ႉယူၺ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပျူႇပပတ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ ထၢၼ်းပိၼ်ႇၵျေႃႇ (လပုတ်ႉတႃႇ) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လႆႈယူႇ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းလပုတ်ႉတႃႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 4 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈ လပုတ်ႉတလူၵ်ႉ (မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ လပုတ်ႉတရူၵ်ႉ)ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လပုတ်ႉတႃႇ လႄႈ လပုတ်ႉတလူၵ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးလပုတ်ႉတလူၵ်ႉ ဢၼ် သျိၼ်ႇၸေႃးပု တႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးတူၺ်းၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆပႃးၼႂ်း ၵျၢမ်းၸမ်ႇပူႇတီႇပဢုသွင်း (မၢၼ်ႈ: ဇမ္ဗူဒီပ ဥဆောင်းကျမ်) ၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉ၊ ပွတ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်ပတဵင်ႇၼႆ ၶုၼ်မၢၼ်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တႅၵ်ႉၵႄႇတွင်ႇ ဢၼ်ၵၢႆႇသိုပ်ႇဝႆႉတင်း ပၢၼ်းမဝတီႇလႄႈ တိုၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1856 ၽိူဝ်ႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼႆ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ သႅင်ႇယႃႇပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉလႄႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1881 တီႈဢွင်ႈတႃႈႁိူဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၶုၼ်ၽွင်းဝႄး ၸိူဝ်းလဵပ်ႈပၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ ၼင်ႈလုမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1892 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽူၼ်လူင်လူမ်းလူင်သေ လုမ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ပူဝ်ႇတႄး ဢၼ်ႁွင်ႉ မိၼ်းတႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဢဝ်ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇသေ ၽိူဝ်ႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ပိူင်ႇ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1892-93 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇမၵ်းမၼ်ႈ လိၼ်ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိူၵ်ႈၶေႃႈပူင် မၢႆ 315 ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 1917 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 23 ၼၼ်ႉသေ လႆႈဢဝ် လပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇတီး ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ မၢႆလိၵ်ႈပူင် 127 ႁင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ ပပီ 1918 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 27 ဝၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ၽွင်းမျွင်းမျႃႉ မိတ်ႉသတႃႇၵျေႇဢႅတ်ႉၾႃႇၼီႇဝႄႇ (ဝၢႆးမႃး လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သတူဝ်းသီႇရိသုထမ်ႇမၾႃႇၼီႇဝႄႇ)ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸတႄႇတင်ႈ ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး 0.9 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1921 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းဢႅၵ်ႉ လွင်ႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈႁင်းၶေႃသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢတ်ႇလပုတ်ႉတႃႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွင်ႇၸီႇၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ လႄႈ ၸုမ်းၼၢမ်းႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ် ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1925 ၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ လုမ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီးယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1927 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႄႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် 1931 မႃး ၶိုၼ်းယႃႉသိမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႇပႄႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1948 မႃး ၽိူဝ်ႇၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈ လိၼ်ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၸိုင် တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႆႉ မီးမႃး 0.73 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ "Myanmar: largest cities and towns and statistics of their population:calculation 2010". Archived from the original on 2012-09-19။ World Gazetteer
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (11)


text:
ဝၢႆးသေၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 2 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇလီ မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ မီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸွမ်းလၢၼ်ႇ
လႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး တင်း မိူင်းၶႄႇ လႄႈ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈတေၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇလီ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 2 ၵေႃႉ ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇလီ မိူင်းၶႄႇ ဝႃႈၼႆ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 September 2020 ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝိၼ်းဢွင်ႇၶၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၽၢႆႇတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ မိူင်းတႆး လၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၶႄႇလူင်သေ ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇလီ လႄႈသင် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၸူးဝဵင်းသူၺ်ႇလီၵေႃႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ၼႂ်းၵၢၼ်လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး တင်း မိူင်းၶႄႇ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၸၢင်ႈတေၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် လူတ်ႉၵႃးဢၼ်တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူင်းတႆးသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၽၢႆႇတၢင်း ဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပၼ်ၶႂၢင်ႉယူႇ၊ လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇလီ မႃးတီႈဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ လႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈ မိူင်းတႆး တင်း မိူင်းၶႄႇတႄႉ ပေႃးၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေပၼ်ၶႂၢင်ႉၶဝ်ႈ ဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လူတ်ႉၵႃးဢၼ်လႆႈ တေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆဝႆႉသေ လုၵ်ႉတီႈ လႅၼ်လိၼ်ဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူင်းတႆး တေၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်း ဝဵင်းၸေႊၵဝ်ႇ မိူင်းၶႄႇတႄႉ ၽၢႆႇတင်းမိူင်းၶႄႇ တိုၵ်ႉပၼ်ၶႂၢင်ႉၵႂႃႇမႃးယူႇသေတႃႉ ၽၵ်းတူၵျိၼ်းသၢၼ်းၵျေႃႉ ဢၼ်လႅၵ်ႈၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉၵႃးသေ ပၼ်ၶႂၢင်ႉတေႃႉသူင်ႇၵႃႉၶၢႆ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ လႄႈ ၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆထႅင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ မီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၽွင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပႆႇတိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇ ၵႃႉၶၢႆ မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ၼိုင်ႈပီႊၼႆႉ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမွၵ်ႈ 15 လၢၼ်ႉသေ ဝၢႆးသေၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းၵေႃႈ ၸွမ်းလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ မီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈမႃးလႄႈ ၼိုင်ႈပီႊၼႆ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆႇ သွင်မိူင်း မီးၼႂ်းၵႄႈ 2 လၢၼ်ႉထိုင် 8 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈ မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶႄႇ ပေႃးတေလီမႃးမိူၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းယူႇတီႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇလီ ၸွင်ႇတေမီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ထႅင်ႈ ဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇလီတႄႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်းဝၼ်းထီႉ 17 September 2020 လႆႈၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼိုင်ႈသႅၼ်ပၢႆသေ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇထူပ်းႁၼ်ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း