text:
လၢးႆတင်ႈၵႃႈ google chrome ႁႂ်ႈမၼ်းႁၼ်လိၵ်ႈတႆးယူႇၼိၶူတ်ႉ
ၵႂႃႇတီႈ သၢမ်ၶိတ်ႇတၢင်းသုင်ေၸႃးေမႃးၼိတိူဝ်ႈတၢင်းၶၢင်ႈႁၢင်ႈလၢဝ်ဢၼ်ႁဝ်းသႂ်ႇယူႊဢႃႊဢႅလ်းၼၼ်ႉ
1. ၶလိၵ်ႈလိူၵ်ႈ การตั้งค่า ယဝ်ႉေၵႃႈလိူၼ်ႈလူင်းၵႂႃႇတႂ်ႈသုတ်းလိူၵ်ႈ แสดงการตั้งค่าขั้นสูง
2. သွၵ်ႈႁႃႁူဝ်ေၶႃႈဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ เนื้อหาเวป ယဝ်ႉေၵႃႈၶလိၵ်ႉၼႂ်းလွၵ်း กำหนหดค่าแบบอักษร
3. ေတႁၼ်လွၵ်းပုၼ်ႈတႃႇလူိၵ်ႈဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈသၢင်းသႂႂ်ႇၼႂ်းၶွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းေတႃႈၶလိၵ်ႉလူိၵ်ႈဢဝ်ၾွၼ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ႁဝ်းေတတူၺ်းၼၼ်ႉမႃးသႂ်ႇၵူႈလွၵ်း ၼႂ်းၵူးၵူိလ်ႈၶြူမ်းဝိူဝ်းၶျၼ်ႈ 25 ေတမီးတီႈသႂ်ႇမၼ်းယူႇသီႇလွၵ်း ေပႃးယဝ်ႉယဝ်ႉေၵႃႈၶလိၵ်း เสร็จสิ้น တင်ႈၶႃႈမၼ်းမွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်းၶႃႈ ၵူးၵိူလ်ႈေၵႃႈၸၢင်ႈႁၼ်တူဝ်လိၵ်ႈတႆးဢွၵ်ႈမႃးၼႂ်းၶွမ်းႁဝ်းၶႃႈယဝ်ႉ။


c: text/html

text:
လွင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း
SWAN ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ…
ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ် ၼႂ်း မိူင်းထႆး၊ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆးလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 28 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 1999 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယိူင်းဢၢၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇတူင်ႉၼိုင် ၶူၼ်ႉႁႃၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းလႄႈ သူၼ်းတုမ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေမီးလွင်ႈတြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းၵၢၼ်တေႃႇသူႈတူင်ႉၼိုင် တႃႇပူၵ်းပွင်တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ။
ၸုမ်း SWAN ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပူၵ်းတင်ႈမႃး ငဝ်ႈၵေႃၸုမ်းၼၢင်းယိင်း (မိူင်းမၢၼ်ႈ) Women’s League of Burma (WLB) ဢၼ်ၸုမ်းၼၢင်းယိင်း 13 ၸုမ်းႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယိူင်းဢၢၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်း
- သူၼ်းတုမ် သိုဝ်ႇလႅင်း လွင်ႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉႁၢဝ်ႉႁႅင်း၊ လူလၢႆပေႉၵိၼ်တူဝ်ၸႂ်တေႃႇၼၢင်းယိင်း လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
- ႁူမ်ႈမိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း
- ၵမ်ႉႁႅင်းၼၢင်းယိင်း တႃႇမီးမႃးၽဝဢၼ်လီလိူဝ်
- ႁၵ်ႉႁွမ်သိမ်းပႅင်း သၽႃႇဝဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁိမ်းႁွမ်း

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
တႄႉꧦယူႇဢေႃႈ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၵႆႉထၢမ်မႃးယူႇ ဢမ်ႇႁၼ်တၢင်ႇသင်လူင်းၼႆဝႃႇ၊ ၸူးၸႂ်တႄႉၶႂ်ႈတၢင်ႇပၼ်ယူႇတႃႇသေႇဢေႃႈ ၵူၺ်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇ ၵွပ်ႈလႅင်းၼႅတ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶႃႈႁဝ်း ဢဝ် ၽိင်းၵႂၢမ်း ဝၢၼ်ႁူ ဝၢၼ်ၸႂ် လီထွမ်ႇ ၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်း ၸိုဝ်ႈၽဵင်းတႄႉဝႃႈ ( ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸဵပ်းပွၵ်ႈသွင် )ၼႆဢေႃႈ လီထွမ်ႇတႄႉၶႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈသဵင်ဝၢၼ်လီ တႄႉဢေႃႈတိုၵ်ႉဢွၵ်ႇပႆႇႁိုင်သင်ေသ ၽၢၵ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉ ဢူၺ်းၵေႃႉ ၸိူဝ်းယူႇတီႈၵႆ တီႈဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ႁႅင်းၶႅပ်းမၼ်းၼႃၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးႈလႆႈထွမ်ႇလႄႈ ႁူႉၸၵ်းၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းႁဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇလႆႈတၢင်ႇပၼ်ၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ ယိၼ်းထွမ်ႇၵၼ်တူၺ်းၶႃႈၼေႃႈ ၸၼ်ဢဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ထွမ်ႇတူၺ်းၼႆၵေႃႈလႆႈယူႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈယူႇလီမၢၵ်ႈမီးၵူႈၵေႃႉသေၵမ်းၶႃႈ
Sunday, January 10, 2016
ၾိင်းၵႂၢမ်းမႂ်ႇ ၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်း (ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸဵပ်းပွၵ်ႈ2)
တႄႉꧦယူႇဢေႃႈ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၵႆႉထၢမ်မႃးယူႇ ဢမ်ႇႁၼ်တၢင်ႇသင်လူင်းၼႆဝႃႇ၊ ၸူးၸႂ်တႄႉၶႂ်ႈတၢင်ႇပၼ်ယူႇတႃႇသေႇဢေႃႈ ၵူၺ်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇ ၵွပ်ႈလႅင်းၼႅတ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶႃႈႁဝ်း ဢဝ် ၽိင်းၵႂၢမ်း ဝၢၼ်ႁူ ဝၢၼ်ၸႂ် လီထွမ်ႇ ၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်း ၸိုဝ်ႈၽဵင်းတႄႉဝႃႈ ( ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸဵပ်းပွၵ်ႈသွင် )ၼႆဢေႃႈ လီထွမ်ႇတႄႉၶႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈသဵင်ဝၢၼ်လီ တႄႉဢေႃႈတိုၵ်ႉဢွၵ်ႇပႆႇႁိုင်သင်ေသ ၽၢၵ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉ ဢူၺ်းၵေႃႉ ၸိူဝ်းယူႇတီႈၵႆ တီႈဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ႁႅင်းၶႅပ်းမၼ်းၼႃၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးႈလႆႈထွမ်ႇလႄႈ ႁူႉၸၵ်းၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းႁဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇလႆႈတၢင်ႇပၼ်ၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ ယိၼ်းထွမ်ႇၵၼ်တူၺ်းၶႃႈၼေႃႈ ၸၼ်ဢဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ထွမ်ႇတူၺ်းၼႆၵေႃႈလႆႈယူႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ ယွၼ်းႁႂ်ႈယူႇလီမၢၵ်ႈမီးၵူႈၵေႃႉသေၵမ်းၶႃႈ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
တီႈပွင်ႇမုၼ်းၼိထိ ဢမ်ႇၼၼ်ၵဝ့်ငဝ်ႈ
"မုၼ်းၼိထိ" ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထႆး ပဵၼ်ေၶႃႈၵႂၢမ်းလုၵ့်တိႈ"ပႃႇလိ"မႃး ဢၼ်ပဵၼ် မူႇလ ႄလႈၼိထိ ၼၼ့်ယဝ့်၊ "မူႇလ" ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ် "ၵဝ့်ငဝ်ႈ" foundation၊ "ၼိထိ" ပွင်ႇဝႃႈ "ၵၢၼ်ၵူႉသူဝ်ႇလ်" charity ေတပွင်ႇပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ "ၵဝ့်ငဝ်ႈၵၢၼ်ၵူႉသူဝ်ႇလ်" ၼႆယဝ့်၊
တိးပွင်ႇလႆၢးႁဵတ်းၵၢၼ်
မုၼ်းၼိထိ ဢမ်ႇၼၼ် "ၵဝ့်ငဝ်ႈၵၢၼ်ၵူႉသူဝ်ႇလ်" ပွင်ႇဝႃႈ "ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း" ဢၼ်ၽူႈ မီးၸႂ်ၽူိၵ်ႇၸုိၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ေသ ၸႃႇၵၵမ့်ၸွႆႈလူႇတၢၼ်း၊ ၽူႈေၵႃႇတင်ႈၶဝ်ၸင်ႇဢဝ်ငိုၼ်း တွင်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၽူႈမူႈၸႂ်မုၼ်ၶဝ်ၸႃႇၵမႃးၸူိဝ်းၼၼ့်မႃး "တင်ႈဝႆ့ပဵၼ် တိုၼ်း" လူၺ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈပၵ်းပူိင်ယဝ့်၊လုၵ့်တီႈၶီႉၻွၵ်ႇ(မွၵ်ႇငိုၼ်း)ဢၼ်တင်ႈ ဝႆ့ပဵၼ်တိုၼ်းၼၼ့်ေသ မႃးၸတ်းႁႃၼမ့်တွၼ်းၽွၼ်းလီ မႃးလုမ်းလႃးႁႂ်ႈႄၽႈ တူိၼ်းယဝ့် ၵမ့်ၸွႆႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၵူႉသူဝ်ႇလ်ပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းလႆၢ လူၺ်ႈ "ႁၵ့်သႃတိုၼ်းငဝ်ႈ" ဝႆ့ ဢမ်ႇ ၸႂ်ႉၸႆၢႇေလႈ"ႁႃလွၵ်းလႆၢးႄၽႈတူိၼ်း" ႁႂ်ႈတိုၼ်းငဝ်ႈမိႈၼမ်တုိဝ်းတွၼ်းထႅင်ႈႁႂ်ႈလႆႈ ၸတ်း ႁႃၼမ့်တွၼ်းႁႂ်ႈတုိဝ်းတွၼ်းၸွမ်းၼၼ့်ယဝ့်။
လႆၢးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵဝ့်ငဝ်ႈ
ေတလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇေၶႃႈယူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇဝႆ့ပႃႈတႂ်ႈပူိင်ေၶႃႈဝၢင်းၶပ်ႉ မုၼ်းၼိထိၼႂ်းၸုိင်ႈမူိင်းထႆး၊ေတဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းပူၼ့်ပႅၼ်လူိဝ်ေၶႃႈယူင်ဢၢၼ်း၊လွင်ႈ တူင့် ၼုိင်လႆၢးလႆႈငိုၼ်းတင်းမူတ်း၊ လွင်ႈႁႃငိုၼ်းၶဝ်ႈၵွင်တိုၼ်း၊ လွင်ႈႁပ့်ငိုၼ်းၸႃႇၵမႃး တီႈၽူႈမီႈၸႂ်မုၼ်ၶဝ် ၸူိဝ်းၼႆ့ ေတလႆႈႁဵတ်းပဵၼ်သဵၼ်ႈ သႆၢမႆၢလႆၢးႁပ့်လႆၢးၸႆၢႇတႅပ်ႈေတႃး လီလီေသ သူင်ႇယိုၼ်ႈထိုင်ၾႆၢႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ(Revenue Department)ၸွမ်းၵူႊၸုပ်ႇၶၢဝ်း သႆၢမႆၢၵူႊပီႆႊ။
လွင်ႈၸႆၢႇၶွၼ်ႇ
လႆၢးလႆႈၵဝ့်ငဝ်ႈၵၢၼ်ၵူ။သုဝ်ႇလ်ၼၼ့် ပိၵ့်သမ့်ဝႃႈဢမ်ႇမီးေၶႃႈယူင်းဢၢၼ်ႈတႃႇၵႃႉၶႆၢဢဝ် ၼမ့်တွၼ်းေသတႃႉေၵႃႈ လႆၢးႁပ့်တင်းသဵင်ႈၼၼ့်တၵ်းေတလႆႈၸႆၢႇ ၶွၼ်ႇဢမ်ႇဝႃႈႁပ့်မႃး လူၺ်းလႆၢးလႂ်ေၵႃႈယဝ့်၊ ၸူိင့်ၼင်ႇလႆၢးလႆႈၵၢၼ်ၶႆၢၵုၼ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ေလႈ လွင်ႈႁပ့်ၸႂ်ႉ(service fee )၊ မွၵ်ႇငိုၼ်းဢၼ်လႆႈႁပ့်မႃးတီႈေယးငိုၼ်း၊ ၵႃႊၶၢတ်ႈ(ေပႃးမီးဢွင်ႈပၼ်ပူိၼ်ႈၶၢတ်ႈ)၊ ငိုၼ်းပၼ်ၽွၼ်းၼမ့်တွၼ်း(bonus)၊ႄတႇၵႂႃႇၸူိဝ်းၼႆ့၊ မူိၼ်ၸူိင့်ၼင်ႇေပႃႈဝႃႈဢဝ်မွၵ်ႇ ငိုၼ်း ဢၼ်ေၽႈတူိၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၸူိဝ်းၼၼ့် ၵႂႃႇလူင်းတုိၼ်းလၢင်းေသလႆႈၼမ့်တွၼ်းမႃး ၼႆေတလႆႈၸႆၢႇ "ၵႃႊၶွၼ်ႇငိုၼ်းလႆႈ" (income tax) ပၼ်၊ေပႃးဝႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈၸႃႇၵၶဝ် ဢဝ်မႂ် တိုတ့်ငိုၼ်းပုၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၵႂႃႇ"ယွမ်းယွၼ်ႇၶွၼ်ႇ" ၼႆ တၢင်းၵဝ့်ငဝ်ႈေတလႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇယွၼ်း"ႁႂ်ႈလႆႈ"မႂ်ယုိၼ်ယွမ်းပၼ်ၶႂၢင့်" မႃႈၵွၼ်ႇၸင်ႇၸၢင်ႈ ႁဵတ်းလႆႈယဝ့်၊ၵဝ့်ငဝ်ႈဢၼ်ေတမီးသုၼ်ႇတႃႇေတလဝ်ႈတၢင်ႇလႆႈ ၼၼ့်တီႈေဢသုတ်း ေတလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃႈယဝ့်ဢမ်ႇတႅမ်ႇလူိဝ် 3 ပီႊ၊ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီႊၼၼ့်ပူိၼ်ႈေတ ထတ်ႈတူၺ်းဝႃႈၵဝ့်ငဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈသင်မႃးလႆၢလႆၢ? ၸွင်ႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈ တႃႇ ၵၢၼ် ၵူႉသူဝ်ႇလ် တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်ႄတ့? ေတထတ်းတူၺ်းသဵၼ်ႈသႆၢမႆၢငိုၼ်း လႆၢႈႁပ့်လႆၢးၸႆၢႇ ဢၼ်ပူၼ့်မႃးၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီႊ တင်းသဵင်ႈ၊ေပႃးပူိၼ်ႈႁူႉႁၼ်ဝႃႈၵဝ့်ငဝ်ႈၼၼ့် ႁဵတ်ႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတင်းလႆၢေတ့၊ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႉသူဝ်ႇလ်ေတ့ၼႆၵွၼ်ႇႇပူိၼ်ႈၸင်ႇေတ ပၼ်မႂ်ယိုၼ်ယွမ်းပၼ်ၶႂၢင့် ေတႃႇေတဢွၵ်ႇမႂ်တုိတ့်ငိုၼ်းဢၼ်မီးသုၼ်ႇယွမ်းယွၼ်ႇၶွၼ်ႇ ပၼ် ၽုႈၸႃႇၵၶဝ်လႆႈယဝ့်ႉ။
လႆၢႈလႆႈဢၼ်ၵဝ့်ငဝ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႆၢႇၶွၼ်ႇ
- ၵႃႊလဝ်ႈတၢင်ႇပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်ႈ(ေပႃးမီး)
- ငိုၼ်းဢမ်ႇၼၼ်ၶူဝ်ႈၶွင်ဢၼ်ႁပ့်မႃႈတီႈၽူႈၸႃႇၵ
- ငိုၼ်းဢမ်ႇၼၼ်ၶူဝ်ႈၶွင်ဢၼ်လႆႈမႃႈလူၺ်ႈတၢင်ႈသူင်ၵျၱိၵ်ႈ
ဢၼ်လၢတ်ႈႄၼမႃးပႃႈၼူိဝ်ၼႆ့ပဵၼ်လၵ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပူိင်မုၼ်းၼိထိ ၼႂ်းၸုိင်ႈမူိင်းထႆးၶႃႈယဝ့်။
ပုၼ်ႈတႃႇ "ၵဝ့်ငဝ်ႈသႆၢလႅင်းထမ်း" ေတၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈမူိဝ်းၼႃႈၼၼ့် ဢွၼ်တၢင်း သုတ်း ၽုႈမီႈၸႂ်မုၼ်သတ်ႇထႃႇတင်းလႆၢ တၵ်းလူဝ်ႇလႆႈမႃးၵမ့် ၸွႆႈၸႃႇၵၶဝ်ႈၵွင်တိုၼ်း ၵဝ့်ငဝ်ႈၵွၼ်ႇ၊ ၵဝ့်ငဝ်ႈၸင်ႇေတၸၢင်ႈၵႂႃႇၵမ့်ၸွႆႈၶိုၼ်း ၽူႈယၢၵ်ႈၽၢၼ်တူၵ်းၵိၼ်းလႆႈယဝ့်၊ ၵဝ့်ငဝ်ႈ သႆၢလႅင်းထမ်းေတယူႇၵၢင်ေသ ၶုိင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၼင်ႇႁိုဝ်ေပႃးေတမီႈၽူႈ ၸႂ်မုၼ် မႃး ၸႃႇၵေသဢွၼ်တႉင်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇေတ ၸၢင်ႈဢဝ်ၼမ့်တွၼ်းမွၵ်ႇငိုၼ်းတင်းလႆၢၼၼ့် မႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈႄၽႈတူိၼ်းၼမ်တူိဝ်းမႃးၸင်ႇေတၸၢင်ႈၵႂႃႇၵမ့်ထႅမ်ပၼ်ၽူႈတီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီး တုိဝ့်တၢင်းဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈယၢၵ်ႈၽၢၼ်တူၵ်းၵိၼ်းတင်းလႆၢၶႃႈယဝ့်၊ေပႃးၽူႈမီးၸႂ်မုၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇၸႃႇၵပၼ်ၵဝ့်ငဝ်ႈေၵႃႈ ၵဝ့်ငဝ်ႈေတဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇၵမ့်ၸွႆႈၽႂ်လႆႈၼႆၼၼ့်ၶႅၼ်းေတႃႈ ပွင်ႇၸႂ်ပၼ်ေသ ၵမ်းၶႃႈ။
ယုမ်ႇယမ်ၼပ့်ထုိဝ်ယႂ်ႇၼမ်ေသ
ေၵႃပွင်ၵၢၼ်


text:
Comments
Comments
ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းတႄႉတႄႉၶႃႈ
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၼမ်ႉၶူင်း။ ၶႃႈၶႂ်ႈတူင်ႉတၵ်ႉမႂ်ႇသုင်ပီမႂ်ႇလႄႈ တင်းယိၼ်းၸူမ်းၸွမ်း ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉတႄႉၶႃႈ။ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈၼမ်ႉၶူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်သေၵမ်းၶႃႈ။
ၶႃႈၶ်ႂႈႁူႉ
ၶႃႈၶ်ႂႈႁူႉ လၢႆးၸ်ႂႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၸေႃႇၵျီႇဢေႃႈ၊ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းလူင်းၼ်ႂးၶွမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ ပေႃးဢမ်ႇႁၼ်ႁၢင်ႈၶီးပုတ်ႉမၼ်း လႄႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးဢမ်ႇလႆႈၼႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၶႃႈ လၢႆႈၽွၼ်ႉၼ်ႂးဝိၼ်းတူဝ်း ၸဵတ်းသေ ဝိၼ်းတူဝ်းပႅတ်ႇဢေႃႈ။ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ။
ၶ်ႂႈႁူႉ လၢႆးၸ်ႂႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း မိူၼ်ၸေႃႇၵျီႇၶႃႈဢေႃႈ
ၶႃႈၵေႃႈ ယၢမ်းၸ်ႂႉယူႇၼီႇၶူတ်ႉတူၺ်း လၢႆꧦပွၵ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ မင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလႆႈ မင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ပေႃးႁဝ်းလူင်းၼ်ႂးၶွမ်းႁဝ်းယဝ်ႉၼႆ တႃႇတေလၢႆႈၽွၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ပေႃးတေတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးတီႈၽၢႆႇလ်သေဢၼ်ꧦလႄႈသင် သင်ဝႃႈၵီးပုတ်ႉဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼႆ တေလႆႈလၢႆႈတီႈလ်ႂၶႃႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလၢႆႈမိူၼ်ၸေႃႇၵျီႇၶႃႈႁၼေႃ။ ပေႃးသႂၢင်းမၢၼ်ႈယူႇၼီႇၶူတ်ႉသေ သမ်ႉသႂၢင်းၸေႃႇၵျီႇတႆးတေႉ ၽွၼ်ႉသေ တူဝ်လိၵ်ႈသေ ႁၼ်ၼင်ႇၵၼ် ပေႃးသႂၢင်းၸေႃႇၵျီႇမၢၼ်ႈတင်းတႆးၼႆ ၸေႃႇၵျီႇတႆးၵႆႉဢမ်ႇႁၼ်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသင်ၽွင်ႈၶႃႈ တွပ်ႇပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။
ၶႃႈႁဝ်းၶ်ႂႈထၢမ်လွင်ႈ တႃႇတေသႂ်လိၵ်ႈတႆးၼႂ်း iphone 5c
ပီႈၸၢႆးလူင်ၶႃႈ iphone 5c version 7.0.4 ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းတူဝ်း update မၼ်းပဵၼ် version 7.1.1 ယဝ်ႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်း jailbreak မၼ်းၶႃႈ ယဝ်ႉၵေႃႈတေႁဵတ်းႁိုဝ် သ်ႂႇလိၵ်ႈတႆးမၼ်းၶႃႈ ၶ်ႂႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႁႂ်ႈပီႈၸၢႆးလူင်ႁဝ်း တွပ်ႇပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈဢေႃႈ
လွင်ႈၼႂ်းၼႃႈဝႅပ်ႉ
ဢေႃႈပေႃးဝႃႈတေတႅမ်ႈၼႂ်းဝႅပ်လႂ်ၼႂ်းၼႃႈပပ်ႉလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉတေလႆႈလၢႆႈတီႈလႂ်ၶႃႈ ပေႃးၶႃႈဢူၼ်းယဝ့်သေမႃးတႅမ်ႈၼႆ ၵဝ်ၶီႇမႂ်းမႂ်းၶီႇၵဝ်လူင်ၵႂႃႇမူတ်းၼၼ်ႉ
ႁဵတ်းသင်ၶဝ်ပေႉႁၵ်ႉ ၵၼ်ပေႃးတၼ်ႇၼၼ်ႉလႃႇ ၸွႆႈလၢတ်ႈပၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ
လွင်ႈတၢင်းတႄႉၶ်ႂႈႁ်ႂႈပီႈၽူႈၶူ
လွင်ႈတၢင်းတႄႉၶ်ႂႈႁ်ႂႈပီႈၽူႈၶူင်သၢင်ႈၼမ်ႉၶူင်းႁဝ်းပိုၼ်ၽႄပၼ်ၾွၼ်ႉၼမ်ႉၶူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးပိူင်ထတ်းၶႃႈဢေႃႈယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းသူၼ်ၸ်ႂၼမ်တႄႉ"ၶႃႈဢေႃႈ မ်ႂႇသုင်ၶႃႈ
converter မီးၽွၼ်းလီၼမ်တႄႉတႄႉ။
converter တႃႇတူၺ်းလိၵ်ႈၸေႃႇၵျီႇၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီၼမ်တႄႉယဝ်ႉ။


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်တေလူတ်းလႆႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈဢမ်ႇမီးဝႂ်ၶွၼ်ႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လူင်းႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၶွၼ်ႇလူတ်ႉ License ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶၢင်း လွင်ႈၵႃႈ ႁဵတ်းဝႂ် License ၵႃႈယႂ်ႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တေလႆႈႁဵတ်းဝႂ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ License ငၢႆႈ ၵႃႈႁဵတ်းဝႂ်ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ၼႂ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်းတႆးသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမၢတ်ႈမၢႆၵႂႃႇ။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးမိူင်းတႆး ဝၼ်းထူၼ်ႈ 3 (ဝၼ်းတီႈ 07/12/2017) ၼၼ်ႉ ၼၢင်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းဢေး ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈမၢႆ 1 ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၼမ်းဢဝ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃး ၸႄႈမိူင်း ဝႃႈ- “ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး လူင်းႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၶွၼ်ႇလူတ်ႉၶိူင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈပၼ်ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇၼမ်လိူဝ်ႁႅင်း၊ ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်းယွၼ်းမႃးသေ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈမႃး တၢင်ႇလၢတ်ႈထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး၊ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလူတ်းယွၼ်ႇပၼ်ၵႃႈၶၼ် တႃႇႁဵတ်းဝႂ်ၶွၼ်ႇ လႆႊသႅၼ်ႊ (License) ဢိတ်းၼိုင်ႈ”-ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်ၵုမ်သၽႃးမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်းၶေႃႈတၢင်ႇထိုင် ၼၢင်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းဢေး မီးၵႂႃႇၶိုင်ႈပၢႆ၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၾၢႆႇတၢင်းႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၵေႃႈလႆႈ မၢတ်ႈမၢႆၵႂႃႇဝႃႈမၵ်းမၼ်ႈၶေႃႈတၢင်ႇထိုင်ဢၼ်ၼႆႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၼၢင်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းဢေး လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- “ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ တႃႇႁႂ်ႈလူတ်ႉၶိူင်ႈၵူႈလမ်းမီးဝႂ်ၶွၼ်ႇ License ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁၼ်ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸွမ်း Socail media, ၼိူဝ် Facebook, ဝႅပ်ႊသၢႆႊၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈၽႃႇၵၼ်၊ ၵိူတ်ႇၽေးဢုပၢတ်ႈ၊ ၵူၼ်းတၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ မီးယူႇၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ် လွင်ႈလူတ်ႉၶိူင်ႈၽႃႇၵၼ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ၵႂႃႇဢဝ်မႃးသေ တႃႇတေမႃးႁဵတ်းဢမူႉ (ၶၻီး)တႄႉတႄႉၼႆ ၽိူဝ်ႇမႃးတူၺ်းၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမီးပၢႆႉမၢႆတူဝ်ၼပ်ႉ၊ ဢမ်ႇမီးဝႂ်ၶွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢဝ်လိူင်ႈလၢဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇယဵၼ်းတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇလီလႆႈမီးဝႂ်မၢႆၾၢင် ဝႂ်ၶွၼ်ႇလူတ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ”-ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ႈပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈလူတ်းယွၼ်ႇလူတ်ႉၶိူင်ႈဢမ်ႇမီးၶွၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶေႃႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁဵတ်းဝႂ်ၶွၼ်ႇလူတ်ႉ လူၺ်ႈငၢႆႈငၢႆႈလီလီ- ၼၢင်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းဢေး လၢတ်ႈ။
ၶေႃႈတၢင်ႇထိုင် ၼၢင်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းဢေး ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶုၼ်ႇယႄးထူၺ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းပၼ် လွင်ႈဝႂ်ၶွၼ်ႇလူတ်ႉၶိူင်ႈ မီးမၢႆမီႈမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မီးလၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇထိုင်တီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ လူတ်းယွၼ်ႇပၼ်ၵႃႈၶၼ်ႁဵတ်းဝႂ်ၶွၼ်ႇ License ၼႆၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ၶေႃႈႁၼ်ထိုင်သင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဵတ်းၶေႃႈမၢတ်ႈမၢႆၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵၢၼ်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵႂႃႇ-ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်သၽႃးမိူင်းတႆး ၵမ်းထူၼ်ႈ 8 ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းတင်ႈတႄႇ ဝၼ်းတီႈ 4-8/12/2017 ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ဝၼ်း။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ႁႃႈဝၼ်းၼႆႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၶေႃႈတၢင်ႇထိုင်ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးၶဝ် ဢၼ်မႃးတၢင်ႇထိုင်ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ မီး 60 ပၢႆ-ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶူင်းၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁဵတ်းပၼ်ဝႂ်ၶွၼ်ႇလူတ်ႉၶိူင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵႃးပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးလၢႆလၢႆတီႈၵေႃႈ ႁဵတ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဵပ်းၵႃႈၶၼ်မၼ်းၼမ်လိူဝ်ႁႅင်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းဝႂ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ မၢင်ၵေႃႉသိုဝ်ႉလူတ်ႉၶိူင်ႈမွၵ်ႈငိုၼ်း 7-8 မိုၼ်ႇ ဢမ်ႇထိုင်သႅၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၵႂႃႇႁဵတ်းဝႂ်ၶွၼ်ႇ License တူၵ်းမႅၼ်ႈငိုၼ်း 3-4 သႅၼ်၊ 4-5 သႅၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၵေႃႉဢမ်ႇပေႉၵႃႈမၼ်းလႆႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လူတ်ႉၶိူင်ႈဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵေႃႈ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလူင်းႁဵတ်းပၼ်ယဝ်ႉလၢႆလၢႆတီႈ၊ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် ငဝ်ႈဝဵင်းဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉမႄး ၼႂ်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၼႂ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵဵပ်းၵႃႈမၼ်းၼမ်လိူဝ်ႁႅင်း။
ၶေႃႈမုၼ်း / ၶၢဝ်ႇပၢင်လူင်


text:
ငိုၼ်းတိုၼ်းပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းပီၵၢၼ်ႁဵၼ်း 2018Posted on: October 24, 2017
ၶၢဝ်ႇလီပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း မေႃး 4 လႄႈ ပေႃးဝေႃးသျေႃး ပီ 1 လႄႈ
ႁဝ်းၶႃႈပိုတ်ႇႁပ်ႉတႃႇတႅမ်ႈဝႂ်တၢင်ႇယွၼ်းငိုၼ်းတိုၼ်းပုၼ်ႈတႃႇပီၵၢၼ်ႁဵၼ်း 2018
လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်တေတၢင်ႇယွၼ်းလႆႈၼၼ်ႉ
– ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း
– တေသိုပ်ႇႁဵၼ်းၸၼ်ႉမေႃး 4 ႁူင်းႁဵၼ်း ၼဝမိၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းသၼ်ၵမ်းၽႅင်း ႁူင်းႁဵၼ်း မႄႈလိမ်းဝိတ်ႉထယႃးၶူမ်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဝတ်ႉထၼူဝ်း
– တေသိုပ်ႇႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ပေႃးဝေႃးသျေႃးပီ 1 တီႈဝိတ်ႉထယႃးလႆး ဢႃးသျီးဝ ၵဵင်းမႆႇ လႄႈ ဝိတ်ႉထယႃးလႆး ထဵၵ်ႉၼိၵ်ႇ ၵဵင်းမႆႇ
ဝႂ်တၢင်ႇယွၼ်းတေပိုတ်ႇတေႃႇထိုင် 31 လိူၼ် 12 ပီ 2017
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
Most Views
ထၢမ်တွပ်ႇ
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ RCSS/SSA (တွၼ်ႈ 3)
ထၢမ် - ငဝ်းလၢႆး ပၢင်တိုၵ်း တၢင်းမိူင်းၵိုင် သိုပ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ထႅင်ႈၶႃႈ။ တွပ်ႇ- ပၢင်တိုၵ်းတီႈၼႆႈၼႆႉ ၶဝ်တင်ႈၸႂ်မီးၽႅၼ်သေ မႃးယိုဝ်းႁဝ်း ဢၼ်ၼႆႉတပ်ႉမတေႃႇမီးၽႅၼ်သေ ၶိုၼ်ႈၸူးႁဝ်း မီး 8 တပ်ႉၵွင်လူး(တပ်ရင်း)...
လိၵ်ႈတႅမ်ႈၸူး
ထိုင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
သိုပ်ႇမွၵ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈ RCSS/SSA ၵပ်းသၢၼ် KIA သေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တၢင်းယၢပ်ႇၵူၼ်း မိူင်းသေၵမ်းၶႃႈ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ႁူဝ်လိူၼ် November 2017 ၼႆႉ တီႈဝၢၼ်ႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇသဝ်း...
ပွင်ႈၵႂၢမ်း
ဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈႁၢင်ႈၾၢင် ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21
တၢင်းမုင်ႈမွင်းလႄႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေၶတ်းၸႂ်ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းၵူႈလၢႆးၵူႈၾၢႆႇ လိူတ်ႈယၢင်ၵူဝ်ႈၵိူၵ်ႇ ၼုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸွတ်ႇၵူႈပိုၼ်ႉတီႈမဵၼ်တူႇမဵၼ်ၶႅဝ်း လိူတ်ႈႁၢၼ်ၼွင်းၶူင်းလူၼ်ႉထူမ်ႈၾင်ႇမႃး လၢႆသိုပ်ႇ လၢႆပၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈၶိုၼ်းသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ် သူၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ထိုင်မႃးၵၢပ်ႇပၢၼ်ႁၼ်ဝႃႈလီယွၼ်ႇယၢၼ်းၸူးၵၼ် ႁဵတ်းၼင်ႇႁူဝ်တွင်ၶႂၢင်ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းဝၢႆႇၼႃႈ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇႁဵၵ်ႈၶၢၼ်...


text:
ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၵိုင် – လၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ တီႉလႆႈ ၵွင်ႈပွတ်းၼိုင်ႈလဝ်းလႄႈ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ တီႈၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇ/မႃး လမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 07/08/2018 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉ ယၢၼ်ၵႆ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ 14 လၵ်း ႁႄႉရူတ်ႉၵႃး ၵူၼ်းမိူင်း လမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၵိုင် မႃးတၢင်း လၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းႁေႃႈမၼ်း ႁွင်ႉ ၸၢႆးလူႇ (ႁွင်ႉ) လၢဝ်လႅင်း ဢႃယု 30 ပီ ထူပ်းႁၼ်ၼႂ်းၵႃး မၼ်းၸၢႆး ၵွင်ႈပွတ်း ၼိုင်ႈလဝ်း၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ 42 လုၵ်ႈ၊ မႅၵ်ႉသႂ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈ 1 ဢၼ်။ ၵူတ်ႇထတ်းတီႉလႆႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈမႄႈသဵမ် ဢိူင်ႇပုင်ႇၼိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးလူႇ(ႁွင်ႉ) လၢဝ်လႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃတိ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ ၺႃး ၵုမ်းၶင်တူဝ်ဝႆႉၼႂ်းၶွၵ်ႈၵုမ်းၶင် လၢႆးၶႃႈ ဝႃႈၼႆ။


text:
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈ ႁႂ်ႈမေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉတႆးႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုတ်းတၼ်း ငဝ်းလၢႆး၊ ယႃႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၵဝ်ၶႃႈႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၢၼ်ႈႁႆးလႄႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ထၢမ်-ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းတေၶဝ်ႈၸူးပီမႂ်ႇ၊ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ 2018 ၼႆႉ ယူႇတီႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈလီ၊ ယူႇတီႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU ၵေႃႈလီ၊ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ ထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ။
တွပ်ႇ- ပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမီးယူႇ 3 ပိူင်- 1.ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉပီၼိုင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆး၊ ႁႂ်ႈမၼ်းၶိုတ်းတၼ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးတႃႇသေႇ။ ၵူၼ်းႁဝ်းတေလီတေလူႉၼႆႉ မၼ်းယူႇတီႈၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶိုတ်းတၼ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ႁဝ်းႁဵတ်းၸွမ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ငဝ်းလၢႆးမၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉတေလီ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉတေလီ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း ၵေႃႈလီ၊ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇၵေႃႈလီ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈလီ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉၸွမ်းငဝ်းလၢႆး၊ ပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ၼႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။
2.ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၵေႃႉလဵဝ်၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မၢင်ၵေႃႉၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးတီႈဢုပ်ႇဢူဝ်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸုမ်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈမီးသုၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဝူၼ်ႉၽိတ်း။ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလႆႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈလီ၊ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပၼ်ႁႅင်း၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃး၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ၊ ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈ IT ၊ တၢင်ႇၼႂ်း Facebook ၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ်၊ ဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ Idea ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ မင်လူင်ၵႂႃႇၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ်၊ မၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈၼႂ်းတူင်ႇပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ မၼ်းပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈယႃႉလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆ တႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ လူဝ်ႇပၼ်ႁႅင်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ သမ်ႉလူဝ်ႇသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်၊ ပေႃးမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇမီးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။
ဢၼ်ဝႃႈတႆးႁဝ်း ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႃႇ၊ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈဝၢၼ်ႈႁႆး လႄႈလွႆတႆးလႅင်း လူဝ်ႇလႆႈၽွမ်ႉၵၼ်ဢိူဝ်ႈ၊ လၢတ်ႈငၢႆႈ ၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉမၼ်းႁဵတ်းယၢပ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၢၼ်ႈႁႆးလႄႈလွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင် ႁဝ်းဢမ်ႇတိုၵ်းၵၼ်ယဝ်ႉလူး၊ ႁဝ်းမီးပၼ်ႁႃဢီႈသင်မႃး ႁဝ်းဢုပ်ႇၵၼ်လႆႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ CSSU ၼႆႉၵေႃႈပႃးၶဝ်ယူႇ၊ ပွင်ႇဝႃႈႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶႂ်ႈႁၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းမႃးၵွင်ၵၼ်သေယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိူဝ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉၼႆႉ ၶႂ်ႈႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉ။ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းဝႃႈမၼ်း လႆႈယဝ်ႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ၊ မၼ်းပႆႇလႆႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁႃတၢင်းႁႂ်ႈမၼ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်လႆႈ။ ပေႃးၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ မႃးၵိၼ်ယူႇတီႈလဵဝ်ၵူၺ်းၼႆ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ၽွမ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁႃတၢင်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်လႆႈ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် CSSU ႁဝ်းႁဵတ်းယူႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈတႆးၽွမ်ႉၵၼ်၊ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈပႃးမူတ်းယဝ်ႉ။ ၽႂ်တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇ CSSU ၵေႃႈ မၼ်းတေယႃႉလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ ပႃႇတီႇလႂ်ဢွၵ်ႇၵေႃႈ ပႃႇတီႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ ဝၢၼ်ႈႁႆးႁဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း FPNCC ယဝ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈယဝ်ႉ CSSU ၼႆႉ ဢၼ်ၼႆႉၶဝ်လၢတ်ႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးၵေႃႈ မၼ်းလူဝ်ႇယူႇၼႂ်း CSSU ၵူၺ်း။ ပွင်ႇဝႃႈတႆးႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ဢၼ်ဝၢၼ်ႈႁႆးၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း FPNCC ၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းဝႃႈတႄႉလီဢိူဝ်ႈ၊ ဝႃႉၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်း၊ ၶႃႈႁဝ်းပၼ်ႁႅင်းဢိူဝ်ႈ။
3.ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းမုင်ႈမွင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵတ်းယဵၼ် မၢၵ်ႈမီး။ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း မုင်ႈမွင်း။ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမုင်ႈမွင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵတ်းယဵၼ် မၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမၼ်းမႃး တီႈတၢင်းႁူႉ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း။ တၢင်းႁူႉ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉပဵၼ်သွင်ဢၼ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်တိတ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼမ်ၼႃႇ၊ ဢၼ်တိတ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ တေဝႃႈဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈလႆႈၸုမ်ႈၶူး (လႆႈပွႆႉ)ၵွၼ်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းၺွပ်းတိုတ်းယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ၵေႃႉ ၸၼ်ႉၵဝ်ႈၸၼ်ႉသိပ်း လႆႈၸုမ်ႈၶူးၵွၼ်ႇ။ ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ မေႃလိၵ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ။
ၵွပ်ႈၼႆ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ၊ ပေႃးၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ။ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မီးငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ငိုၼ်းၶမ်းၼႆႉယိုင်ႈမီးၼမ် ပေႃးဢမ်ႇမေႃပွင်ၵၢၼ် ယိုင်ႈၶႅၼ်းမႆႈၸႂ်၊ ၸင်ႇဝႃႈမီးငိုၼ်းၶမ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမီးတၢင်းႁူႉပႃး။ တႆးႁဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ မီးငိုၼ်းၶမ်း ၵူၺ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ၊ မီးငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ သမ်ႉမီးမႃႇၼၼႆ ၶႅၼ်းပဵၼ်လွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈ။
ၸင်ႇဝႃႈငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈၶၢဝ်ႇၼႆႉ ဢွၼ်တုမ်ၵၼ်သေၵိၼ်ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ၊ တုမ်ၵၼ်သေၵိၼ်သွမ်ႈၼႃး၊ ဢွၼ်တုမ်ၵၼ်သေၵိၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းႁႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၾၢင်ႁၢင်ႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဢၼ်ၼႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။


text:
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(8)ၶူပ်ႇယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း)ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ၊ ဢယု(9)ၶူပ်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ၸိုဝ်ႈယူႇၵျွင်းႁွင်ႉၸဝ်ႈထမ်ႇမတိင်ႇၼႃႉ မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(20)ၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸၢင်း၊ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈထမ်ႇမတိင်ႇၼၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်းၼႆႉယွၼ်ႉၺၢၼ်ႇၽၢႆ လႅတ်းဝႆးၸဵမ်လဵၵ်ႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသႅၼ်ပိူင်၊ မိူၼ်ၼင်ႇၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်-ဝတ်ႉ(ၵျွင်း)ဝၢၼ်ႈၶၢင်ၸႄႈႁၵ်ႉ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ြသႃႇဢုပၸ်ႉသေႇတူၼ်ငဝ်ႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
ၸဝ်ႈၶူးမေႃ
WordPress is a favorite blogging tool of mine and I share tips and tricks for using WordPress here.
မိူဝ်ႈဢယုလႆႈ (14) ၶိုၼ်ႈယူႇ(ဝတ်ႉ)ၵျွင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶၢင်၊ ႁဵတ်းၵပ်ႉပီႇလႆႈသွင်ဝႃႇ သေၸင်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇ ၵ၊ၼ်း ၸိုဝ်ႈယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း)လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ-ၸဝ်ႈပိင်ႇၺႃႇၽေႃးၵ၊ ယူႇၸွမ်းဢုပၸ်ႉသေႇ သြႃႇၸဝ်ႈဝႃႇၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(17)ၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇၵျွင်းဝၢၼ်ႈယူၵ်ႇ ဝဵင်းၵေႇသီႇ(ဝၢၼ်ႈၸၢမ်)တမ်တီႈသြႃႇၸဝ်ႈ လူင်ဢူးဝူၼ်ႇၼ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃ လိၵ်ႈလၢႆး လင်ႇၵႃႇၽသႃႇတၢင်းမေႃတႆး ၵူႊသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ယူႇႁိုဝ်ထိုင်ထူၼ်ႈ(3) ဝႃႇဢယုတဵမ်(20) ၼႂ်းပီႊတႆး-2006ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ-1912)လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (7) ၶမ်ႈ၊ ၽြႃးတၵ်ႉၵႃႇပူႇလွႆမၢၼ်ႇသႅင်+ၼၢႆးလွႆမၢၼ်ႇသႅင်၊ ၼၢင်းသူၺ်ႇၶဝ် ယွၼ်းၶၢမ်ႇပဵၼ်ရႁၢၼ်းတၵ်ႉ ၵႃႇလႄႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၼမ်ႉပႃတႅပ်းႁဵတ်းသြႃႇဢုပၸ်သေႇသြႃႇသေ လႆႈယုၵ်ႉပဵၼ်ရႁၢၼ်းၼႂ်းသိမ်ႇ ဝၢၼ်ႈယူၵ်ႇ၊ ဝဵင်းၵေႇသီႇလႆႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈပိင်ႇၺႃႇၽေႃးၵၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
တႄႇၸႃႉယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း) မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (8)ၶူပ်ႇ၊ ၼုင်ႈသၢင်ႇၼႂ်း(9) ၶူပ်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈသုမၼယဝ်ႉ၊ ၶၢမ်ႇၸၢင်းမိူဝ်ႈဢယုထူၼ်ႈ(20) ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသုမၼ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
ဢယုလႆႈ (7) ၶူပ်ႇ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း) သူၺ်ႇပုတ်ႉထေႃး ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇ ဝႃႇၼိုင်ႈ၊ ၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ လႆႈၸိုဝ်ႈ သေႃးၽိင်ႉၼ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇ ဝတ်ႉ(ၵျွင်း) ႁူဝ်ဢုင်၊ ဢိူင်ႇႁႃႈဝၢၼ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၵေႇသီႇ(ဝၢၼ်ႈၸၢမ်)၊ မိူဝ်ႈဢယုသိပ်းဢဵတ်းၶူပ်ႇ၊ ယူႇတီႈ ၼႆႈပီႊၼိုင်ႈသေ ၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇထႅင်ႈတီႈဝတ်ႉ(ၵျွင်း)မိူင်းၼိမ် လႆႈႁူၵ်းပီႊ ၸင်ႇထႂၢၵ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်း ႁိူၼ်းမိူဝ်ႈဢယုလႆႈ (18)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (8)ၶူပ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း)ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ ၼွင်ၶဝ်ႈလၢမ်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ ၼုင်ႈသၢင်ႇသေ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵေႃးလိယ ၼႆယဝ်ႉ၊ မူိဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈတဵမ်သၢဝ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ႈသိမ်ႇ ပဵၼ်ၸၢင်း၊ ႁဵၼ်ဢဝ်တၢင်းမေႃတီႈၸဝ်ႈၶူးလူင်သေ ပေႃးယဝ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလိၵ်ႈထႅင်ႈတီႈ ၸဝ်ႈတူၼ် ၶူးလူင်ဝတ်ႉၼႃးဢိင်ႇ။ ၵႃႈပဵၼ်ထမ်းတႆး၊ ထမ်းယူၼ်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈလႆႈမူတ်းယဝ်ႉ၊ တႃႇၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ သတ်ႉတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇ ထမ်းပိတၵတ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇဝတ်ႉၽွင်ႇတေႃႇဢူး ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ပေႃး သုတ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸင်ႇၶၢႆႉလူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉ (မိၼ်းဝၼ်ႇတိူၵ်ႈ) တီႈတူိင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၢၼ်း တလေး) လႆႈဝႃႇၼိုင်ႈ၊ ဢွၵ်ႇႁႅင်ႈမႃး ၽွင်းလိူၼ်သၢမ် ပိူၼ်ႈႁဵတ်းပွႆး ထၢမ်-တွပ်ႇ လိၵ်ႈလႄႈၸဝ်ႈ တွပ်ႇလႆႈထိၼိုင်ႈ၊ ၶႅမ်ႉလီတွၼ်းပိူၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မင်းတုင်း ပေႃးတွၼ်ႈသူး သေယွၼ်း ႁဵတ်းပေႃႈဢွၵ်ႇၸဝ်ႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(7) ၶူပ်ႇ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉသူၺ်ႇၵူႇ၊ တမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၵွၼ်းတၺ်ၺ၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ ၸင်ႇၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈဝႃႇရိင်ႇတၼႆယဝ်ႉ။ ၺၢၼ်ႇၸဝ်ႈၵေႃႈ ၽၢႆႁၢႆႉႁၢႆႉလူၼ်းꧦလႄႈၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉၸဝ်ႈဝႃႈ သၢင်ႇလူၼ်းၼႆၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃးဢယုၸဝ်ႈ ၵေႃႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပေႃးႁဵၼ်းသတ်ႇတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ၊ သိုပ်ႇႁဵၼ်ထႅင်ႈလင်ႇၵႃႇ တႃႇပဵၼ်ၶူး မေႃ…သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (7) ၶူပ်ႇ၊ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉမိူင်းၼိမ်၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ သေယဝ်ႉၸင်ႇၼုင်ႈသၢင်ႇ ၵၢၼ်း၊လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတီးယ။ သိုပ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင်၊ ထိုင်ဢယုၸဝ်ႈ ယႂ်ႇမႃး တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၵေႃႈယႂ်ႇတိူဝ်းမႃးႁဵၼ်းဢဝ်သတ်ႉတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇ လႄႈလွင်ႈလၢႆးလင်ႇ ၵႃႇလၢႆးၸၢပ်ႈၼမ်ႉၵႂၢမ်း လိၵ်ႈယွႆႈ လိၵ်ႈလူင် ၽိုၵ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈသေႃး ၽိင်ႇၼ မိူင်းၼွင်ၵေႃႈၶၢႆႉမႃးယူႇႁူမ်ႈလႄႈ ၶုိၼ်ႈလိၵ်ႈၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇ သူႇရသတီႇၸွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ
မိူဝ်ႈဢယုလႆႈ(6)ၶူပ်ႇ၊လႆႈတေႇၽိုၵ်းႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ဢူႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃလူင် ႁဝ်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်၊ ယူႇႁိုင်ၼၢၼ်းမႃး ၼၢင်းၵေႃႈဢယုယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵူႊဝၼ်းလႄႈ တင်းႁူႉတၢင်း မေႃၼၢင်းၵေႃႈတူိဝ်းယႂ်ႇသုင်ၶိုၼ်ႈၸွမ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ဢူႈၵူၼ်းထဝ်ႈသွၼ်ပၼ်တၢင်းမေႃ ၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊပိူင် သေၼၢင်းၵေႃႈႁဵၼ်းဢဝ်ၸွမ်း သမ်ႉပေႃးပဵၼ်မေႃသွၼ်လႆႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။သိုပ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ


text:
သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းယဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈၵူဝ်ႁႄ
ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းယဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ သိုၵ်း RCSS လႄႈၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၼ်ၶိုၼ်း၊ သဵင်ၵွင်ႈၵေႃႈတႅၵ်ႇလၢႆၵမ်းလႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း မႆႈၸႂ် တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၵၼ်ၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ...
Most Views
ထၢမ်တွပ်ႇ
တွင်ႈထၢမ် ၼၢင်းမူဝ်ႁွမ် ၼမ်ႉၶမ်း ဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA တီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉ 2 လိူၼ်သေ ပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း
ၼၢင်းမူဝ်ႁွမ် ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်း ၺႃးသိုၵ်းတဢၢင်းၼႄးဝႃႈ ယႃႉၵဝ်းၵၢၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇၼႆသေ တီႉၺွပ်း မၼ်းၼၢင်းၵႂႃႇၶင်ဝႆႉ ႁိုင်ႁိမ်း 2 လိူၼ်။ သိုၵ်းတဢၢင်းတႅပ်းတတ်းပၼ်တူတ်ႈၶွၵ်ႈမၼ်းၼၢင်း 3 ပီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ...
လိၵ်ႈတႅမ်ႈၸူး
ထိုင် ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
သိုပ်ႇမွၵ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈ RCSS/SSA ၵပ်းသၢၼ် KIA သေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် တၢင်းယၢပ်ႇၵူၼ်း မိူင်းသေၵမ်းၶႃႈ။ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ႁူဝ်လိူၼ် November 2017 ၼႆႉ တီႈဝၢၼ်ႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇသဝ်း...
ပွင်ႈၵႂၢမ်း
ဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈႁၢင်ႈၾၢင် ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21
တၢင်းမုင်ႈမွင်းလႄႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေၶတ်းၸႂ်ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းၵူႈလၢႆးၵူႈၾၢႆႇ လိူတ်ႈယၢင်ၵူဝ်ႈၵိူၵ်ႇ ၼုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸွတ်ႇၵူႈပိုၼ်ႉတီႈမဵၼ်တူႇမဵၼ်ၶႅဝ်း လိူတ်ႈႁၢၼ်ၼွင်းၶူင်းလူၼ်ႉထူမ်ႈၾင်ႇမႃး လၢႆသိုပ်ႇ လၢႆပၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈၶိုၼ်းသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ် သူၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ထိုင်မႃးၵၢပ်ႇပၢၼ်ႁၼ်ဝႃႈလီယွၼ်ႇယၢၼ်းၸူးၵၼ် ႁဵတ်းၼင်ႇႁူဝ်တွင်ၶႂၢင်ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းဝၢႆႇၼႃႈ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇႁဵၵ်ႈၶၢၼ်...


text:
Written by Admin
Posted on 2016-04-16 19:06:10
တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း Photoshop ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွၵ်းလၢႆးငၢႆႈငႅမ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ် လိူၵ်ႈဢဝ်သီ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၼႄၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် black and white သီၽိူၵ်ႇလမ် လိူဝ်သေ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၵိုတ်းလိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် main subject တွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈၼႄ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
တႃႇတေႁဵတ်း effect ဢၾႅၵ်ႉ လွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ တီႈၼႂ်း Photoshop ၼႆႉ ႁဵတ်းလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉဝႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၸမ်ႉ ၵႆႉဢဝ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တမ်းပႅတ်ႈၵႆၵႆ ၶဝ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇပေႃး လႆႈလူမ်ၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း Selection tools တင်းၼမ်းတင်းလၢႆ ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်း Photoshop ၼၼ်ႉၼႆ ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ တႃႇတေၸႂ်ႉ Selection tool ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼၼ် တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ၵၼ်တူၺ်းဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ Selection tools သေ ႁဝ်းၶႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်း ဢၾႅၵ်ႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၸႂ်ႉတႄႉတႄႉဢေႃႈ၊ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈတေၸႂ်ႉ Black & While adjustment layer ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ layer mask ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ တင်း brush။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မေႃၸၼ် ပႅၵ်ႈထူ sliders လႄႈ ဢဝ်တင်း brush သေၵေႃႈ ပေႃးမေႃၸၼ်ယွမ်ႉသီ ၼႆ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃႁဵတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်းတႄႉတေၸႂ်ႉ Photoshop CC ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွၵ်းလၢႆး ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈတီႈ Photoshp CS6 လႆႈယူႇ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈ ထူၼ်ႈ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆႉတႄႉ ၵႂႃႇဢဝ်တီႈ Shutterstock မႃးယဝ်ႉ။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ငဝ်ႈတိုၼ်း
တူၺ်းတီႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉလႄႈ… selective colour ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉ black & white သေ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းၼၢင်းယိင်း သီလႅင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း မီးသီဝႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇ တၢပ်ႈလူဝ်ႇၸႂ်ႉ selecton tools သေ ႁဵတ်းတူၺ်း ဢၾႅၵ်ႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ။
ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းဢၾႅၵ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇၸွမ်းလႆႈယူႇ။ ပေႃးတေလိူၵ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈၼႆ လိူၵ်ႈပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်း ပႃး သီသေဢၼ်ဢၼ် ၼင်ႇ ၶူဝ်းၼုင်ႈလႄႈသင်၊ မွၵ်ႇသေဢၼ်ဢၼ်လႄႈသင်၊ လူတ်ႉၵႃး လႄႈသင် မၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈလႆႈယူႇ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လိူၵ်ႈၶႅပ်းႁၢင်ႈယဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႄႇႁဵတ်း ၵႂႃႇၶႃႈၼေႃႈ။
ၸၼ်ႉ ႑ : ဢဝ်သႂ်ႇပၼ် Layer Adjustment ဢၼ်ပဵၼ် Black & While
ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပိုတ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ တီႈၼႂ်း Photoshop ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇတူၺ်းတီႈ Layers panel ၼၼ်ႉလူး… ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁၼ်မၼ်းမီးဝႆႉ Layer ဢၼ်လဵဝ်၊ တေပဵၼ် Background layer ဢၼ်တေ ႁွပ်ႇႁွင်ႈဝႆႉပၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ။
တီႈ Layers panel ၼၼ်ႉမၼ်းတေၼႄဝႆႉ Background layer ဢၼ်မီးဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ။
ႁဝ်းၶႃႈတေဢမ်ႇၵႂႃႇတိူဝ်ႉ Layer ၶႅပ်းႁၢင်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဝ်းတေႁဵတ်း ဢၾႅၵ်ႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၵႂႃႇ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ ႁဝ်းတေတိုမ်းဢမ်ႇၵႂႃႇ ယိပ်းတိူဝ်ႉတီႈ ၶႅပ်ႈႁၢင်ႈ ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းသေ ႁဝ်းၵူၺ်းတေဢဝ် adjustment layer ထႅမ်သႂ်ႇၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပေႃး ၸႅၵ်ႇသီမၼ်းၵႂႃႇ ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ ၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉပၼ်တီႈ New fill ဢမ်ႇၼၼ် ႁၢင်ႈႁိင်ႈ djustment layer ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆတႂ်ႈ Layers panel ၼၼ်ႉလႄႈ။
ၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉ New Fill ဢမ်ႇၼၼ် ႁၢင်ႈႁိင်ႈ Adjustment Layer.
လိူၵ်ႈပၼ် Black & White adjustment layer ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ။
လိူၵ်ႈပၼ် Black & White adjustment layer.
ၸွမ်းၼင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် adjustment Black & White တီႈ Photoshop ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ တိုၼ်းႁဵတ်းဝႆႉ တႃႇတေ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈပႃးသီ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Black & White ၵႂႃႇ။ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်း တူၺ်း Layers panel ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ် adjustment layer (ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “Black & White 1”) ၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းတေၵႂႃႇမီး ပႃႈၼိူဝ် Background layer ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တေလႆႈႁၼ် Photoshop ထႅမ် adjustment layer တီႈၼိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းႁၼ်ယူႇယဝ်ႉ Photoshop ၼႆႉ မၼ်းတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း ဢၼ်ပႃး ဝႆႉသီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Black & White ၵႂႃႇ။ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်တင်ႈပိူင်ၵဵဝ်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်း ပႃးမႃးၸွမ်းမၼ်း ၵေႃႉႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈႁဝ်းၶႂ်ႈမႄး ၵမ်ႉၸႂ်ႁဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵေႃႈ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢိတ်းဢွတ်းသေ မႄးပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းမႅၼ်ႈၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လွင်ႈထုၵ်ႇၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ၵေႃႈ ႁူႉတေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈ။
ၽၢင်ႁၢင်ႈ Black & White ဢၼ် Photoshop လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ။
ၸၼ်ႉ ႒ : မႄးပၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသီ Black & White ႁႂ်ႈမၼ်းတိူဝ်းၶႅမ်ႉ
တီႈဢၼ်တေၵုမ်းၵမ်ပၼ် တႃႇ Black & White ၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ်မၼ်းမီးဝႆႉယူႇ တီႈ Properties panel ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ်း မၼ်းတေမီးဝႆႉ ပႅၵ်ႈထူၸၼ် Slider ႁူၵ်း ဢၼ်။ တႃႇသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ primary colours (Reds, Greens လႄႈ Blues) သေ ထႅင်ႈတႃႇ သၢမ်ဢၼ်ၸမ်ႉ မၼ်းတေပဵၼ်တႃႇ secondary colours (Yellows, Cyans လႄႈ Magentas) ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၸၼ် ပႅၵ်ႈထူၸၼ် slider ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇသၢႆႉၸူႈ ၽၢႆႇၶႂႃ ဢမ်ႇၼၼ် ၽၢႆႇၶႂႃႇၸူး ၽၢႆႇသၢႆႉၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ်တီႈ သီဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၼင်ႇသီၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေႁိူဝ်ႈလႅင်းမႃး ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းတေသဝ်ႈ လမ်ၵႂႃႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၼ် Reds slider ၵႂႃႇၸူးၽၢႆႇၶႂႃၼႆ ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ တီႈဢၼ်ပႃး ဢၼ်မီးသီလႅင်ၼၼ်ႉ မၼ်းတေႁိူဝ်ႈလႅင်းမႃး။ ပေႃးႁဝ်းၸၼ် Blues slider ၵႂႃႇ ၸူးၽၢႆႇသၢႆႉၼႆ တေလႆႁၼ် တီႈဢၼ်မီး သီသွမ်ႇၼၼ်ႉ လမ်ၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇတၢပ်ႈမႆႈၸႂ် တႃႇတွင်းဝႃႈ ႁိမ်းလႂ်ပႃးသီသင်၊ ႁိမ်းလႂ်မီးသီသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ႁဝ်းၵူၺ်းလူဝ်ႇ တူၺ်း ၽွၼ်းလႆႈ result တီႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Black & White ႁဝ်းၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၸၼ်ပၼ် Slider ႁဝ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃႈ ထုၵ်ႇၸႂ်ၵႂႃႇၵူၺ်း။ တွၼ်ႈတႃႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Black & White ႁဝ်းႁႂ်ႈမၼ်းပေႃး ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈပဵင်းၸႂ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၸၼ်မႄးပၼ် Slider ၼႂ်းၵႃႈ ႁူၵ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
ၸၼ်ပၼ် Sliders တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈ သီငဝ်ႈတိုၼ်း original colour မၼ်းပေႃးတေႁိူဝ်ႈ တေလမ်ၵႂႃႇ။
တီႈၽၢႆႇၼိူဝ် sliders ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေမီးဝႆႉ Auto button ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉ ပၼ်တီႈၼဵၼ် Auto button သေမွၵ်ႇပၼ် Photoshop ႁႂ်ႈမၼ်းမႄးပၼ်ႁင်းမၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း ပေႃႈတေလီတူၺ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ မၼ်းမႄးပၼ် ၶႅမ်ႉတေႉတေႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးထုၵ်ႇၸႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၼဵၵ်းပၼ် ၼဵၼ် Auto ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းမႄး ၸၼ်ပၼ် sliders ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မႄးလိုမ်ႉပၼ် ႁႂ်ႈပေႃးထုၵ်ႇၸႂ်ၵေႃႈ လႆႈယူႇလူး။
ၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉပၼ် ၼဵၼ် Auto.
ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈၼိူင်းဢၼ်တူၺ်း ၶႅပ်းႁင်ႈ Black & White လႄႈ တင်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉတီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈ visibilty တီႈ adjustment layer (ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈ မၢၵ်ႇတႃ) ၼၼ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် မၼ်းတေဢိုတ်း တေပိုတ်ႇပၼ် Black & White လႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ပႃးသီ ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးၶိုၼ်းၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇ တႃၼၼ်ႉ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈႁၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း ၶိုၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ Black & White ယူႇယဝ်ႉ။
ၼဵၵ်းပၼ်တီႈ ႁၢင်ႈႁိင်ႈမၢၵ်ႇတႃႇ တႃႇတေ ပိုတ်ႇ/ဢိုတ်း adjustment layer ၶွင် Black & White.
ၼႆႉတႄႉပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈၶႃႈ ဢၼ်လၢႆႈဝႆႉသီ Black & White ယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းဝႆႉထၢၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈလႆႈယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ တီႈၽၢႆလင် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆႉ တေၼႄပၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇၸၢင်ႈလၢႆႈၶိုၼ်း သီ Black & White လႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။
ၶႅပ်းႁၢင်ႈၶႃႈႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ Black & White adjustment.
ၸၼ်ႉ ႓ : လိူၵ်ႈပၼ် Bursh Tool
လွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃးမႃးၸွမ်း adjustment layer ၶွင် Photoshop ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် layer mask ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈတႄႉ ၶႃႈႁဝ်းတေဢမ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈ Layer mask ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် ႁူဝ်တီးႁူဝ် ယွႆႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈ layer mask ႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼႆတႄႉ သွၵ်ႈႁႃတူၺ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ Understanding Layer Masks ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်းပႃး Layer mask မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ တီႈၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁဝ်းၵႂႃႇတူၺ်းသေ တေလႆႈႁၼ် layer mask တီႈၼႂ်း layers panel သေ ၸင်ႇႁူႉဝႃႈ မၼ်းပႃးဝႆႉ layer mask ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႉဝႆႉပၼ် လွင်ႈဝႃႈ layer mask ဢၼ်ၵိုၵ်းပႃးမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းယွမ်ႉဝႆႉ သီၶၢဝ်ႇ/ သီၽိူၵ်ႇ။ သီၶၢဝ်/သီၽိူၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ adjustment Black & White ႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇၸီႉၸမ်ႈၺႃးၼိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈ mask thumbnail ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် adjustment layer.
ႁဝ်းၶႃႈၸၢင်ႈဢဝ် သီငဝ်ႈတိုၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၼႄလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈဢဝ်သီဢၼ်လႂ်ဢွၵ်ႇၼႄၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈဢဝ် ၼမ်ႉယႃႈလမ် ၶိုၼ်းၵႂႃႇယွမ်ႉပၼ်တီႈ Layer mask ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၼႄ တီႈႁိမ်းလႂ်ၵေႃႈ ၵႂႃႇယွမ်ႉႁိမ်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လိူၵ်ႈ ပၼ် Brush Tool ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း Tools panel ၼၼ်ႉ။
လိူၵ်ႈပၼ် Brush Tool.
ၸၼ်ႉ ႔ : လိူၵ်ႈပၼ် Soft Round Brush
ၼဵပ်းပၼ် Right-click (Win) / Control-click (Mac) တီႈၼႂ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းပိုတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ သေ ပိုတ်ႇပၼ် Bursh Preset Picker လႄႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လိူၵ်ႈပၼ် soft round brush တီႈၸဵင်ႇ ၼိူဝ် ၽၢႆသၢႆႉ ၼႂ်းလွၵ်းဢၼ်ၼႄဝႆႉ တူဝ်ႇယၢင်ႇ ႁၢင်ႈ Brush ႁဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ။ ပေႃးဝႃႈ လိူၵ်ႈယဝ်ႉ ယဝ်ႈၼႆ ၼဵၵ်းပၼ် Enter (Win) / Return (Mac) တီႈၼိူဝ် ၽၢင်ၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈ Bursh Preset Picker လႆႈယူႇ။
လိူၵ်ႈပၼ် soft round brush.
ၸၼ်ႉ ႕ : လၢႆႈပၼ် Foreground Colour ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် သီလမ်
Photoshop ၼႆႉ မၼ်းတေဢဝ် Foreground colour ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉပဵၼ် brush colour ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇဢဝ် သီလမ် ၵႂႃႇယွမ်ႉသႂ်ႇတီႈ layer mask လႄႈ ႁဝ်းၸင်ႇဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈလၢႆႈ Foreground Colour ႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် သီလမ်။ တႃႇတေလၢႆႈဝႆးဝႆးၼႆ ၼဵၵ်းပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ D တီႈၼိူဝ် Keyboard ႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ် မၼ်းတေလႅၵ်ႈလၢႆပၼ် Foreground လႄႈ Background colour မၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် သီ ပိူင်ၵႅဝ်ႈမၼ်းၵႂႃႇ။ ပေႃးၼၼ် Foreground မၼ်းတေပဵၼ် သီၶၢဝ် White သေ Background မၼ်းတေပဵၼ် သီလမ် Black ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် သီပိူင်ၵႅဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဝ်းလၢႆႈသီ ပိူင်ၵႅဝ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလိူၵ်ႈဝႆႉပၼ် layer mask ႁဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈ။ တႃႇတေဢဝ် သီ Foreground လႄႈ Background လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ၶိုၼ်းၼဵၵ်းပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ X တီႈၼိူဝ် ၶီးပူတ်ႉ ႁဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးၼၼ် Foreground colour ႁဝ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် သီလမ်ၵႂႃႇယူႇ။
ပေႃးၼၼ် ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈႁၼ် Foreground colour လႄႈ Background colour ႁဝ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈ လၢႆႈၵၼ်ၵႂႃႇ။
ဢၼ်ပဵၼ် Foreground (upper left) လႄႈ Background (lower right) colour swatches.
ၸၼ်ႉ ႖ : ဢဝ် Brush သႅၼ်းယႂ်ႇသေ ယွမ်ႉပၼ် တီႈၼႂ်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း
တႃႇတေဢဝ်သီငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁဝ်းတႄႇၸၼ်ပၼ် တီႈၽၢႆႇတင်းၼႂ်းမၼ်း ဢွၼ်တၢင်း၊ ၸၼ်လႆႈၼမ်ၵႃႈၵေႃႈၸၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိမ်း ၶွပ်ႇမၼ်းတႄႉ ဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈၵွၼ်ႇ။ ဢိင် ၼိူဝ်သႅၼ်း ဢဝ်ႁဝ်းၶႂ်ႈ ဢဝ်သီမၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ်ႉ သႅၼ်း Bursh ႁဝ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေ လႅၵ်ႈလၢႆႈ သႅၼ်း Bursh ႁဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၽၢင်ၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉႁဝ်း သေၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ ၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ၼဵၵ်းပၼ် right bracket key ( ] ) ထပ်းၵၼ်ၼႆၵေႃႈ သႅၼ်း brush တေယႂ်ႇမႃး၊ ပေႃးၼဵၵ်း left bracket key ( [ ) ၼႆၸမ်ႉ သႅၼ်း brush တေလဵၵ်ႉၵႂႃႇ။ ပေႃးၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈၶွပ်ႇ brush ႁဝ်း ၵႅၼ်ႇလီသတ်ႉလီၼႆ ၼဵၵ်း Shift လေႃး ( ] ) ပၼ်လႄႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶွပ်ႇမၼ်း ၵီႈလီ ယုၺ်းလီၸမ်ႉ ၼဵၵ်း Shift လေႃး ( [ ) ထပ်းၵၼ်လႄႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ၶႃးႁဝ်းတေဢဝ် သီဢၼ်မီး တီႈၶူဝ်းၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃး။ ၶႃႈႁဝ်းတေတႄႇဢဝ် တီႈၽၢႆႇတိၼ်မၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ။ ပဵၼ် ဢၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈတႄႉတႄႉယဝ်ႉၶႃႈ။
ဢဝ်သီလမ်သေ ယွမ်ႉပၼ် တီႈၼိူဝ်သိူဝ်ႈၶူဝ်းမၼ်း၊ ၸွမ်းၶွပ်ႇမၼ်းတႄႉ ဝႆႉဝႆႉၵွၼ်ႇ။
ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းတေဢဝ် သႅၼ်း brush လဵၵ်ႉဢိတ်းၼိုင်ႈလႄႈ (ၼဵၵ်းပၼ် left bracket key မွၵ်ႈလၢႆၵမ်း)သေ တေသိုပ်ႇယွမ်ႉၵႂႃႇ သိူဝ်ႈၶူဝ်းတွၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်။ ၶွပ်ႇမၼ်းတႄႉဝႆႉသေၵွၼ်ႇ။
ထႅမ်သႂ်ႇ တွၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်၊ တီႈသိူဝ်ႈၶူဝ်း။
ၶေႃႈၽၢင်ႉ.. သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တူၺ်းၵႂႃႇတီႈ လွၵ်း layer mask ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း Layer panel ၼၼ်ႉ၊ တီႈဢၼ် ႁဝ်းၶႃႈဢဝ်ဢၼ်လမ်သေ ယွမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် လွင်ႈဝႃႈ layer mask ႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈသီႇၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် ဢွင်ႈတီႈဢၼ် adjustment ႁဝ်းၵႂႃႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇတိူဝ်ႉၼိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်းယဝ်ႉ။ သီလမ်ၸမ်ႉ မၼ်းတၢင် တူဝ်ဝႃႈ မၼ်းၵႂႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈ adjustment ၵႂႃႇတိူဝ်ႉၼိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဝ်း ဢဝ် သီလမ် ယွမ်ႉတီႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁဝ်း မၼ်းတေလပ်ႉပၼ် Black & White လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇလႆႈ ႁၼ် ၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ Layer mask thumbnail ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် တီႈဢၼ်ႁဝ်းဢဝ် သီလမ်သေ ယွမ်ႉဝႆ့။
ၸၼ်ႉ ႗ : ဢဝ်သႅၼ်း brush လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉသေ ယွမ်ႉပၼ် ၸွမ်းၶွပ်ႇမၼ်း
တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းတေ ယွမ်ႉပၼ်ၸွမ်း ႁိမ်းၶွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇၸၼ်ႇၶႂၢၵ်ႈဢဝ် zoom မၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈႁၼ် ၸမ်ၸမ်။ တွၼ်ႈတႃႇတေ ၶႂၢၵ်ႈ zoom မၼ်းၼႆႉ ၼဵၵ်းပၼ် Ctrl+space (Win) / Command+Spacebar (Mac) တီႈၼိူဝ် ၽၢင်ၼဵၵ်း ၶီးပူတ်ႉသေ ၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉ mouse ႁဝ်းထပ်း ၵၼ်ၵေႃႈ မၼ်းတေၶႂၢၵ်ႈပၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ တႃႇတေၶိုၼ်းႁုပ်ႈ zoom ၸမ်ႉ ၼဵၵ်းပၼ် Alt+spacebar (Win) / Option+spacebar (Mac) သေ ၼဵၵ်းၶလိၵ်ႉထပ်းၵၼ်။ တႃႇတေၶၢႆႉၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး ၸမ်ႉ ၼဵၵ်းပၼ် spacebar သေ မၼ်းတေပဵၼ်ၵႂႃႇ Hand Tool ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ ၼဵၵ်း Mouse သေၸၼ်လၢၵ်ႈပၼ်ၵႂႃႇလႆႈယူႇ။
တွၼ်ႈတႃႇတေယွမ်ႉသီ ၶွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ သႅၼ်း brush လႄႈ လွင်ႈၵႅၼ်ႇ လွင်ႈယုၺ်းမၼ်း တႄႉ ၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈသေ လဵၼ်ႈသေႁဵတ်းၵႂႃႇ။ ၶႃႈႁဝ်းတႄႉ ၸႂ်ႉ သႅၼ်း bursh ဢၼ်လဵၵ်ႉသေ ၶွပ်ႇ brush ၵေႃႈ ၶႃႈႁဝ်းဢဝ်ဢၼ်ၵႅၼ်ႇလီသေ ယွမ်ႉဢဝ် ၶွပ်ႇ ၸိူဝ်းမီးတီႈ တွၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်။
ၸႂ်ႉပၼ် ၶွပ်ႇ brush ဢၼ်လဵၵ်ႉသေၵေႃႈ ၽၢင်ႉသေ ယွမ်ႉပၼ်သီ ၸွမ်းၶွပ်ႇ သိူဝ်ႈၶူဝ်း။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽိတ်းပိူင်ႈသေ၊ သလေႃႇဢမ်ႇတေႃႇ ယွမ်ႉဢဝ်သီမၼ်း ပူၼ်ႉၶွပ်ႇသိူဝ်ႈၶူဝ်း ၵႂႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇမႆႈၸႂ်။ တူၺ်းတီႈၼႆလႄႈ ၶႃႈႁဝ်း ယွမ်ႉသီ မၼ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇၺႃးတီႈၼိူဝ် ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်း ၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ။
ဢလူဝ်ႉ… ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်။ ၶိုၼ်းမႄးလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈၵူၺ်း။
တႃႇတေမႄး လွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈၼႆႉ ငၢႆႈငၢႆႈဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ၼဵၵ်းပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ X တီႈၼိူဝ် ၶီးပူတ်ႉ သေၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ် သီ Foreground လႄႈ Background ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သီ Foreground ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉပဵၼ်ၵႂႃႇ သီၶၢဝ်/ သီၽိူၵ်ႇ။ ပေႃးၼၼ် ၶိုၼ်းၵႂႃႇယွမ်ႉပၼ်တီႈ ဢၼ်ၸၼ်ပူၼ်ႉ ၽိတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႄးယဝ်ႉယဝ်ႈၼႆ ၶိုၼ်းၼဵၵ်းပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ X သေၵေႃႈ ၶိုၼ်း ႁႂ်ႈ သီ Foreground ပဵၼ် သီလမ်ၶိုၼ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇလႆႈယဝ်ႉ။
ဢဝ်သီၽိူၵ်ႇသေ မႄးၶိုၼ်း ဢၼ်ၸၼ်ၽိတ်းၵႂႃႇ။
တွၼ်ႈတႃႇတေဢဝ် သီဢွၵ်ႇၶိုၼ်း ၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်းၶွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းတေၸႂ်ႉ zooming, panning လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈသႅၼ်း brush သေၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂႃႇ။
သိုပ်ႇၸၼ်ပၼ် တီႈႁိမ်းၽင်ႇ သိူဝ်ႈၶူဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉ။
ၼႆႉတႄႉပဵၼ် ၽွၼ်းလႆႈ result ၶႃႈႁဝ်းယဝ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉတႄႉ သိူဝ်ႈၶူဝ်းပဵၼ်ဢၼ်မီးသီယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉ ႘ : ၶိုၼ်းမႄးငိ ပၼ် Black & White Sliders (ပေႃးဢမ်ႇပႆႇပဵင်းပေႃးၸႂ်)
တီႈၸၼ်ႉၼႆႉၼႆႉ မၢင်ၽဝ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶႂ်ႈၶိုၼ်းမႄးငိဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသီ Black & White ၵေႃႈတေပဵၼ်လႆႈ။ တႃႇတေႁဵတ်းၼၼ်ၼႆႉ ၶိုၼ်းၵႂႃႇတီႈ Properties panel ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၵေႃႈ ၶိုၼ်းၵႂႃႇ ၸၼ် sliders ပၼ် ၽၢႆႇသၢႆႉ ၽၢႆႇၶႂႃ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼိူဝ် result ၽွၼ်းလႆႈၼၼ်ႉ။ ၼႆႉယဝ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းလီ ဢၼ်ႁဝ်းၸႂ်ႉ adjustment layer ယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းႁဵတ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တင်းၼမ်။ ဢမ်ႇတၢပ်ႇလူဝ်ႇ ၵႂႃႇယႃႇ ၶႅပ်း ႁၢင်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းသင်သေၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႈမႄႈထတ်းလႆႈ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ။
ၸၼ်ပၼ် sliders တွၼ်ႈတႃႇ မႄးပၼ်တီႈ black and white ႁႂ်ႈမၼ်းတိူဝ်းၶႅမ်ႉ။
ၸၼ်ႉသူးတွၼ်ႈ : ၶိုၼ်းဢဝ်သီငဝ်ႈတိုၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ
ဢၼ်ၸၼ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼႆႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉလိူၵ်ႈသၢင်ႈၵူၺ်း။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းမႃး ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၵူၺ်းၸႂ်ႉ Black & White adjustment layer ဢၼ်လဵဝ်သေၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃး ဢၾႅၵ်ႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ယွမ်ႉသီ ၼႂ်းၵႄႈ Black & White ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႈၶိုၼ်း ဢဝ် သီငဝ်ႈတိုၼ်းမႃးလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈယူႇ။ တႃႇတေႁဵတ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈယွမ်းပၼ် Opacity ၶွင် adjustment layer ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁၼ် Opacity option မၼ်းတေမီးဝႆႉယူႇ တီႈ ၸဵင်ႇၼိူဝ်ၽၢႆႇၶႂႃ ၵႃႈတီႈ Layers panel ၼၼ်ႉ။ ၶႃႈႁဝ်းတေယွၼ်ႇလူင်းတေႃႇထိုင် 70% :
ယွၼ်ႇလူင်း opacity ႁင်း adjustment layer.
ၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႉတီႈ adjustment layer သေၵေႃႈ ၶိုၼ်းႁၼ် သီငဝ်ႈတိုၼ်း ႁဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼေႈ… ၼႆႉပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈငဝ်ႈတိုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢင်းၵၼ်တူၺ်း
ၼႆႉတႄႉပဵၼ် ၽွၼ်းလႆႈ result ၶူဝ်းသီလႅင်လႅင် ၼႂ်းၵႄႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈသီဝဝ်းဝဝ်းၼႆယဝ်ႉ။


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးလၢႆၾၢႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း – ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆး ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ။
ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး တမ်းဝၢင်းဝႆႉသေ ႁူဝ်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 2018 မႃးၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ပလိၵ်ႈ၊ ၾၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း၊ ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢႆလၢႆၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသေ ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၶွပ်ႇ မႅၼ်ႈပိူင်။
ၸၢႆးပိူင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇမၢႆမီႈ ၵဝ်ႉငဝ်ႈပူၵ်းပွင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း HRDF လၢတ်ႈၼႄတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မိူဝ်ႈလဵဝ်တီႈၵဵင်းမႆႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်တႄႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်းယူႇယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇပေႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၸႄႈတွၼ်ႈတၢၵ်ႇ ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ၾၢင်ႉ ယူႇၾၢင်ႉၵိၼ် ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ပေႃးႁဝ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ပိူၼ်ႈတႄႉ ပိူၼ်ႈ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတီႉၺွပ်းႁဝ်း ” ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးၵမ်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ -“ မိူဝ်ႈလဵဝ်ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ်တီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တီႈႁိူၼ်းၶၢတ်ႈ၊ ႁွင်ႈၶၢတ်ႈယူႇ ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်တေတူၺ်းတူၺ်းသေ ပေႃးဝႃႈလႅပ်ႈပဵၼ် ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႆ ၶဝ်တေႁွင်ႉၵူတ်ႇထတ်း ပေႃးဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼႆ – ၺႃးတီႉ ၺွပ်း ၶႃႈဢေႃႈ ” ဝႃႈၼႆ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး တမ်းဝၢင်းဝႆႉမၢႆမီႈႁႅင်းၵၢၼ် သင်ဝႃႈႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႉလႂ်ၽိတ်းမၢႆမီႈ ဢမ်ႇမီးဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆ မီးတူတ်ႈတၢမ်ႇမႂ်ငိုၼ်း 5,000 – 50,000 ၿၢတ်ႇလႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈဢမ်ႇ ႁႂ်ႈယွၼ်းဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် 2 ပီ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၼၢႆးၸၢင်ႈ သင်ၸၢင်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၽိတ်းမၢႆမီႈၼႆ တေၺႃးမႂ်ငိုၼ်း 10,000 – 100,000 ၿၢတ်ႇ တေႃႇၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ သင်ႁဵတ်း ၽိတ်းယဝ်ႉႁဵတ်းၽိတ်းထႅင်ႈၼႆၸိုင် တေၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 1 ပီ မႂ်ငိုၼ်း 50,000 – 200,000 ၿၢတ်ႇ လႄႈ တေၺႃးႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၸၢင်ႈႁႅင်းၵၢၼ် 3 ပီ ။ သင်ႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႉလႂ် ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်း ၵၢၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆၸိုင် တေလႆႈၶဝ်ႈၸွမ်းပိူင် MOU (ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ၸၢင်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဝူင်ႈၵၢင်သွင်မိူင်း) ။


text:
တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသဵင်
တူၼ်းသဵင်တႆး မီးလၢႆသဵင်
ၼမ်း
ပေႃးဝၢႆႇလင်တူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50-60 ပီ တင်ႈတေႇတႆးမေးလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးလွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း၊ လိၵ်ႈတႆးသီႇပေႃႉ လႄႈလိၵ်ႈတႆးၵွင်ႇသီႇထႅင်ႈ တႃႇတေပဵၼ်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈလၢတ်ႈ လႆႈထဵင်ၵၼ်မႃးတင်းႁိုင်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းသူင်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၵၼ် သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈလိုမ်းလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ယၢမ်ႈမီးလိၵ်ႈတႆးသီႇပေႃႉ လိၵ်ႈတႆးၵွင်ႇသီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇ။
ယၢမ်းလဵဝ်ႁဝ်းၵႆႉဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉ သဵင်တႅတ်ႈ သဵင်ၽဵၼ်ႈလီ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈၸူၺ်ႉလႆႈလၢမ်းသင် မီးသဵင်လႂ်သဵင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႅမ်ႈတူဝ်လဵဝ် ဢၢၼ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်သီႇႁႃႈသဵင် ႁိုဝ်သိပ်းသဵင်ၸိူင်ႉၼင်ႇလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ ၼႆယူႇ။ လႅပ်ႈဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတူၺ်းလီလီတႄႉ မီးယူႇဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈပႆႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ပိူင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈတူၼ်းသဵင်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႅမ်ႈမီး 5 သဵင် မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉတႅမ်ႈပဵၼ် 6 သဵင်၊ ပေႃးတေလၢတ်ႈႁႂ်ႈငၢႆႈၵေႃႈ မီးယၵ်းၶိုၼ်ႈ လႄႈဢမ်ႇမီးယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵမ်ႈၽွင်ႈတေၶႂ်ႈဝႃႈ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃယႂ်ႇ၊ ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈသင် တႅမ်ႈမီးယၵ်ႈၶိုၼ်ႈၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇပႃးယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈယႃႇ ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ယူႇ။ တႅမ်ႈပႃးယၵ်းၶိုၼ်ႈ ယင်းၸွႆႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးတၢင်ႇၸုမ်း ၶႅၼ်းပွင်ႇၸႂ်လီၵွၼ်ႇ တေၶႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ၸႂ်ႈယူႇ တႃႇဢၢၼ်ႇႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်တႄႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်။ တေႃႈႁဝ်းၸူၺ်ႉဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇမႃးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ႁဝ်းယင်ႈပွင်ႇၸႂ် ဢမ်ႇမီႈပၼ်ႁႃၵႃႈႁိုဝ်။ ၵွႆးၵႃႈ တႃႇၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ (linguist) ၶဝ် တၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ (Tai language family) ၸိူဝ်းမီးယူႇၼႂ်းပႅတ်ႇမိူင်းယၢမ်းလဵဝ်၊ ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း တင်ႇဢဝ် ဢမ်ႇသမ်ႇ ႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉၿြမ်ႇမပုတ်ႉတရ ၼႂ်းဢိၼ်းတီးယ သိုပ်ႇမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇထိုင် သိပ်းသွင်ၸူႇထႆး ၼႂ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၵုၼ်ႁၢႆလမ် မိူင်းၶႄႇ၊ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ တေႇဢဝ်မိူင်းၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၵႂၢင်းသီ၊ ယုၼ်ႇၼၢၼ်ႇ သိုပ်ႇလူင်းမႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ လူင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၽႅဝ်ထိုင်ၵုၼ်မလေးသျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢၼ်မီးတူၼ်သဵင် (Tonal Language) မိူၼ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တႄႉ တၢင်းၼမ်၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် လႄႈလၢႆးတႅၵ်ႇၽေႈတူၼ်းသဵင် (tonal splitting system)။ မီးဝႆႉႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸင်ႇၸႂ်ႉတူၼ်းသဵင် ပဵၼ်ပိူင်ၽေမူႇၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ 1 (လွင်ၸႅၵ်ႇၽေၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ပေႃးသၢင်ႇတေႃႇတေတႅမ်ႈယူႇ။
ၵႃႈၼင်ႇႁၼ်မႃး
ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ‘ၵႂၢမ်းတႆးမီးလၢႆတူၼ်းသဵင်’ ၼႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈတွပ်ႇဝႃႈ 5 သဵင်၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ မီး 6 သဵင် ၼႆယူႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၸိုဝ်ႈ ၵႅတ်ႉၼီးၵေႃႈယၢမ်ႈထူပ်းမႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တႆးသႅၼ်ဝီၵေႃႉၼိုင်ႈဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆးမီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်၊ ၵွႆးမၼ်းလၢတ်ႈပဵၼ် 6 တူၼ်း၊ ၽိူဝ်ထၢမ်ထႅင်ႈ ၸင်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတီႈသီႇပေႃႉ ဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်။ ထႅင်ႈလွင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ် ဢၼ်လၢတ်ႈယူႇတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ယုၼ်ၼၢၼ်ႇ (Chinese Shan dialect from southwestern Yunnan)၊ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းမီး 5 တူၼ်းသဵင်၊ ၵွႆးၵေႃႉမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းသမ်ႉဝႃႈပဵၼ် 6 သဵင်၊ ၼႆႉၵေႃႈ သိုပ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵေႃႉလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉမၼ်းယၢမ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈၵႂၢမ်းတႆးဢၼ်မီး 6 တူၼ်းသဵင်။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း မီးတူၼ်းသဵင်ၵႃႈႁိုဝ်တေႉတေႉ။
ၸူဝ်ႈပႆႇလၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တေႇမီးမႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈထိုင် လွင်ႈၸႂ်ႉတူၼ်းသဵင် ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၵႃႈၼင်ႇယိုၼ်းထိုင် လႄႈလႆႈႁၼ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢိတ်းၼိုင်ႈၵွၼ်ႇ။
ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ‘သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်’ ၼႆ ၵမ်ႈၼမ်တွပ်ႇဝႃႈ ‘သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇမိူၼ်သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈ၊ ၵွႆးလူဝ်ႇလႆႈတိုတ်ႉသဵင်ယၢဝ်းယၢဝ်း’ ၼႆသေ ဢွၵ်ႇသဵင် ယၵ်းၶိုၼ်ႈၼေဝႃႈ ‘ၵႃႊ’ (ၵႃႈႈႈ) ၼႆယူႇ။
တႆးၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈၵႆႉတွပ်ႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်တေႉတေႉ ၽႂ်ဢမ်ႇတိုတ်ႉသဵင်ယၢဝ်းမိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးတူၺ်း ၵၢၼ်တႅမ်ႈသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈတႆး ယၢမ်းလဵဝ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တေလႆႈဝႃႈ လႃလီတႅမ်ႈၵွႆးၵေႃႈ လႅပ်ႈဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဢမ်ႇမီးပိူင်တႅတ်ႈသင်၊ မၢင်ပွၵ်ႈၼႂ်းပပ်ႉလဵဝ်ၵၼ် ၵူၼ်းတႅမ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ် ၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ်ၵၼ် မၢင်တီႈမီးယၵ်းၶိုၼ်ႈ မၢင်တီႈသမ်ႉဢမ်ႇမီး၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၼမ်ၼႃႇ ပေႃးၽႂ်ဝႆႉသတိတူၺ်း တေႁၼ်ယူႇ ဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်။ ၵူၼ်းႁူႉသဵင်မၼ်းတေႉတေႉသေ မေႃတႅမ်ႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ မၢင်ၵေႃႉတႄႉ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ႁၼ်ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈၵေႃႈယိူင်ႈၸွမ်းၵွႆး ၸိူဝ်းၼႆႉမီးၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ‘ပီမႂ်ႇတႆး’ ၼႆႉ တၢင်းထုင်ႉမၢဝ်း မီးသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် ‘ပီႊမႂ်ႇတႆး’ ၼႆယူႇ၊ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းၵေႃႈ လႃလီတႅမ်ႈၸွမ်း၊ တီႈတေႉ သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈၶဝ်ဢမ်ႇမီးသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃ။
မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉၸႂ်ႉသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်သဵင်ၵေျႃႇၵႃႇ ၸႂ်ႉတၢင်လႆႈၵူႈသဵင်၊ ပေႃးပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း၊ ၸိုဝ်ႈဢွင်ႈတီႈလႂ်၊ ၸိုဝ်ႈမိူင်းလႂ် တၢင်ႇမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈယၵ်းၶိုၼ်ႈမူတ်း။ ၽူႈတႅမ်ႈၶဝ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉယၵ်းၶိုၼ်ႈ ႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈပဵၼ်ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း၊ ဝႃႈလႃးၵေႃႈသွၼ်ႇဝႃႈ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင် ၸင်ႇဢဝ်သဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈတၢင်ဝႆႉႁိုဝ် ၼႆႉတႄႉဢမ်ႇလၢမ်းလႆး။ ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်တေႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွႆးဢၼ်ႁူႉလႆႈတႄႉ ဢမ်ႇဝႃႈၽႃႇသႃႇသင်ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ မီးတူၼ်းသဵင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵေႃႈယႃႇ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသဵင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ သဵင်ၼၵ်းသဵင်မဝ် (stressness) သဵင်ပွတ်းသဵင်ယၢဝ်း (lenght) သဵင်သုင်သဵင်တႅမ်ႇ (pitch) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းမီးယူႇၽွင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသႃႇလႂ် ဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်မူတ်း။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈၼႂ်းပပ်ႉ ‘ပပ်ႉလူႁဵၼ်းမၢႆ 1’ လၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆး မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းမီး 3 သဵင်၊ ထိုင်မႃးမွၵ်ႈ 1940 သႂ်ႇပဵၼ် 5 သဵင် ၼႆသေ ထိုင်မႃး ‘1968 ၼီႈ၊ မီးၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးၶဝ်မူၼ်ႉမႄးၵုမ်းသႂ်ႇပဵၼ် တူၼ်းသဵင် 6 သဵင်မႃး’ ၼႆယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၸိူင်ႉၼႆ မိူၼ်ႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆးၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ မႄးၵုမ်းသႂ်ႇလႆႈ၊ ၶဝ်ႈၸႂ်လႆႈၼင်ႇၼႆ။ ပေႃႈပဵၼ်ႁၢင်ႈတူဝ်တႅမ်ႈမၼ်းတႄႉတေၸႂ်ႈယူႇ။ ၵွႆးပေႃးတေဢဝ်သဵင်ဢွၵ်ႇဢၼ်မီးၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးတေႉတေႉတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။
ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၼေးၽႂ် လၢတ်ႈၸွမ်ႈၵႃႇၼင်ႇႁၼ်ထိုင်ၵူၺ်း။ ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးတူၺ်း တူၼ်းသဵင်တေႇၵိူတ်ႇမီးမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်။
ၵိူတ်ႇတူၼ်းသဵင် Tonogenesis
လွင်ႈတူၼ်းသဵင်ႇတေႇၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်း ႁွင်ႉဝႃႈ ‘Tonogenesis’ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼႆႉ မတိသွပ်ႉတ် (James A. Matisoft) ပဵၼ်ၵေႃႉၸႂ်ႉဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ 1970 ပၢႆၼၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၶေႃႈၼိုင်ႈပဵၼ် ‘Tono’ ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ ‘တူၼ်းသဵင်’၊ ထႅင်ႈၶေႃႈသမ်ႉပဵၼ် ‘Genesis’ ၶေႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ‘ငဝ်ႈတိုၼ်း၊ တူၼ်ႈတေႃ’ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတေႉ ‘Genesis’ ၼႆႉပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတွၼ်ႈလိၵ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉသမ်ႇမႃႇၵျၢမ်းသႃႇ (Bible) ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ ပဵၼ်တွၼ်ႈဢၼ်လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈထႃႇဝရၽြႃး တေႇၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ ႁဵတ်းၵမ်ႇၽႃႇ လႄႈၵူၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၵေႃႈ လွင်ႈတေႇၵိူတ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃးၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ‘Tonogenesis’ ၼႆယဝ်ႉ။
တူၼ်းသဵင်တေႇမီးမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႄႀႇဢူဝ်ႇရီႇမၼ်းဝႃႈတႄႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ (ၶႆႈမိူၼ်ဢပုမ်ႇ) ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်၊ ယူႇမႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ သဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ (initial sound) ၵမ်ႈၽွင်ႈႁၢႆၵႂႃႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ်တူၼ်းသဵင်မႃး ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်းသဵင်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈသဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈႁၢႆၵႂႃႇ၊ ယွမ်းၵႂႃႇသေပဵၼ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။ သဵင်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ ႁႆၵႂႃႇ ယွမ်းၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ (phonetic quality) ၵမ်ႈၽွင်ႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵိူတ်ႇမီးသဵင်သွၼ်ႉမႃးတႅၼ်း ‘homonym’ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇၼမ်မႃး (သဵင်သွၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ သဵင်လဵဝ် မီးတီႈပွင်ႈလၢႆဢၼ်)။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸႅၵ်ႇႁူႉလႆႈသဵင်သွၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈၵႃႈၼႆႉၵူၺ်းတႄႉ လႅပ်ႈတေပွင်ႇၸႂ် ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပွင်ႇၸႂ်လႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ တေဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉသေလၢတ်ႈၵႂႃႇ
ၵ) paa / ပႃ / ‘ပႃ ’
ၶ) baa / ၿႃ / ‘ပႃႇ (ပႃႇမႆႉ)’
တီႈၼႆႈ တႃတွင်းငၢႆႈ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ တေႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈ ‘ၵ’ လႄႈ ၶေႃႈ ‘ၶ’ ၼႆဢွၼ်တၢင်း။ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ‘ပႃ’၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ‘ပႃႇ (ပႃႇမႆႉ)’ ဝႃႈၼႆဝႆႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈတေႇမၼ်း ၶဝ်ဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်၊ ဢမ်ႇမီးတူၼ်းသဵင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈ ဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ /ပႃ ၊ ပႃႇA ဢမ်ႇၼၼ် /ၿႃ ၊ ၿႃႇ / ၵေႃႈလႆႈ တီႈပွင်ႇဢမ်ႇပိူင်ႈ။ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽေ တီႈပွင်ႇ ႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ ၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈတူၼ်း။ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵင် ‘ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ/voiceless)’၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉပဵၼ်သဵင် ‘ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ/voiced)’။ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ ပေႃးတေတူၺ်းလၵ်ႉၶၼႃႇသဵင် ((phonetic feature) ၶဝ်တဵမ်တဵမ်ၸိုင်
- ၶေႃႈ ‘ၵ’ ပဵၼ်သဵင် / ၽ / ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) ဢမ်ႇမီးလူမ်း (သိထိလ) တႅၵ်ႇ (သဵင်ၵိုတ်း) ဢွၵ်ႇတီႈသီႇသူပ်းတင်းသွင်၊ (Voiceless unaspirated bilabial plosive)
- ၶေႃႈ ‘ၶ’ ပဵၼ်သဵင် / ပ / ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) ဢမ်ႇမီးလူမ်း (ထၼိတ) တႅၵ်ႇ (သဵင်ၵိုတ်း) ဢွၵ်ႇတီႈသီႇသူပ်းတင်းသွင်၊ (Voiced unaspirate bilabial plosive)
- မီးသဵင်သရ ‘ဢႃယၢဝ်း’ မိူၼ်ၵၼ်တင်းသွင်ၶေႃႈ။
သဵင်သွင်သဵင်ၼႆႉ ၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်တီႈ သဵင်ၵွင်ႈလႄႈဢမ်ႇၵွင်ႈ (ၶေႃးသလႄႈဢၶေႃးသ)။ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ဢွၵ်ႇသဵင် (Articulation) ဝႃႈ ပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ/voiceless) ၼႆႉ သဵၼ်ႈသဵင် (Vocal cord) ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၶေႃးႁွႆႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၽုၺ်ႇၵႂၢင်ႈ လူမ်းလုၵ်ႉတီႈပွတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး လႆႈလီ လႆႈငၢႆႈ၊ ၵွပ်ၼႆသဵၼ်ႈသဵင် ၸင်ႇဢမ်ႇသၼ်ႇ (voiceless)။ ၵွႆးပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃႈသ/voiced) သမ်ႉ သဵၼ်ႈသဵင် ၼႂ်းၶေႃးႁွႆႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၶဵင်ႈၶဝ်ႈႁႃၵၼ် ၽုၺ်ႇၵႅပ်ႈ လူမ်းလႆႈထိပ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၵွပ်ႈၼၼ် သဵၼ်ႈသဵင်သၼ်ႇ (voiced)။ (ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈသဵၼ်ႈသဵင်သၼ်ႇဢမ်ႇသၼ်ႇ ဢဝ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်းတင်းသွင် တိုဝ်ႉတီႈၶေႃးႁွႆမဝ်မဝ်သေ ၸၢမ်းဢွၵ်ႇသဵင်ၶေႃႈ ‘ၵ’ လႄႈ ‘ၶ’ တူၺ်း၊ တေႁူႉလႆႈဝႃႈ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼၼ်ဢမ်ႇသၼ်ႇ၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉသၼ်ႇ။) တႃႇဢွၵ်ႇသဵင်ၵွင်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၶဵင်ႈသဵၼ်ႈသဵင်ၵွၼ်ႇ ၵွပ်ႈၼၼ် သဵင်ၵွင်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်၊ ဢွၵ်ႇယၢပ်ႇလိူဝ်သဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇ သၽႃႇဝၵူၼ်းမၼ်း သဵင်ဢၼ်လႂ်ဢွၵ်ႇယၢပ်ႇၵေႃႈ ႁိုင်မႃးၸၢင်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ၊ ႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်းသွင်သဵင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယဵၼ်းပဵၼ် / ပႃ / (paa) ပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵႂႃႇ။ ၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးသဵင်သွၼ်ႉ၊ သဵင်လဵဝ်သမ်ႉမီးတီႈပွင်ႇသွင်ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃယဝ်ႉ။ ယၢပ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေငၢႆႈလႄႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁႃလွၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵင်/ ပႃ / ၶေႃႈ ‘ၵ’ လႄႈ သဵင် / ပႃ / ၶေႃႈ ‘ၶ’ ႁႂ်ႈပိူင်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ လၢႆးၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်မႃးသႂ်ႇပၼ်ၶဝ်။ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်မႃးသႂ်ႇပၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽူႈမီးဢမ်းၼၢတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈႁၵ်ႉၵႂၢမ်းတႆးၶဝ် မႄးၵုမ်းသႂ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်းသၽႃႇဝမၼ်းၵူၺ်း။ သၽႃႇဝၽႃႇသႃႇၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းႁေႉၵင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ယႃႇႁႂ်ႈမီးသဵင်သွၼ်ႉၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈ ‘ၵ’ ၼၼ်ႉ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်ၶိုၼ်ႈ (သဵင်ပဝ်ႇ) သႂ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ‘ပႃ’ (paa) ၼႆသေ၊ ၶေႃႈ ‘ၶ’ သမ်ႉ ဢဝ်တူၼ်းသဵင်တႅမ်ႇ (သဵင်ယၵ်း) သႂ်ႇပၼ် ပဵၼ်မႃး ‘ပႃႇ’ (pàa) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ တီႈပိူင်ႈၵၼ်ၶဝ် လုၵ်ႉတီႈသဵင် တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ ၵွင်ႈဢမ်ႇဢွင်ႈ (voiced/voiceless)ၼၼ်ႉ ၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈ တူၼ်းသဵင်ၶိုၼ်ႈလႄႈတႅမ်ႇ (riseing/low) ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ၵိူတ်ႇမႃး ၵွပ်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ ႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ ဢဝ်မႃးလၢတ်ႈၼေႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈၵွႆး၊ လၢႆးမၼ်းတေႉတႄႉ မီးလၢႆၸၼ်ႉ လၢႆၶၼ်ႉတွၼ်လိူဝ်ၼႆႉ၊ တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ် ၿရွၼ်း (Brown 1975) ဢဝ်မႃးသပ်ႉလႅင်းတႄႉ ပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ -
phaa pháa pháa
paa → paa → paa
baa bàa phàa
ပေႃးဝႃႈ ၶေႃႈ ‘ၶ’ ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ သဵင်မၼ်းသမ်ႉၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်၊ သွၼ်ႉၵၼ်တင်းၶေႃႈ ‘ၵ’ ယဝ်ႉ။ လွင်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁၢႆၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ)ၵွႆး သဵင်မီးလူမ်း (ထၼိတ) သဵင်သွၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လဵၵ်ႈလၢႆႈယူႇ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သဵင်ငဝ်ႈၵွင်ႈ ၼၵ်းၼၼ်ႉ ယဵၼ်ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်ႇတႅမ်ႇ (voiced‐low)၊ ၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သဵင်ငဝ်ႈဢမ်ႇၵွင်ႈ မီးလူမ်း သမ်ႉယဵၼ်းပဵၼ်တူၼ်းသဵင်သုင် (aspirated‐high)။ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတင်းမူတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။
လွင်ႈသဵင်ငဝ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၵွႆး(Tai‐Kadai)၊ ၵႂၢမ်းၸုမ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၶႄႇ-ထိပႅတ်ႉ (Sino‐Tibetan) မွၼ်း-ၶမဵၼ် (Mon‐Khmer) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တႄႉ မၢင်ၸုမ်းလႆႈတူၼ်းသဵင်မႃးတႅၼ်း၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇၸုမ်းၵႂၢမ်းၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇ လႄႈဝႅတ်ႉၼၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ မၢင်ၸုမ်း သမ်ႉလႆႈသဵင်သရမႃးတၢင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇမွၼ်း ၶမဵၼ်ၶဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် သဵင်သရၼႂ်းၽႃႇသႃႇမွၼ်းၶမဵၼ်ၶဝ် မီးၼမ်လႄႈ ဢွၵ်ႇသဵင်ယၢပ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်ႇယၢင်ႇ လွင်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁၢႆၵႂႃႇ ၼင်ႇလၢတ်ႈၼႄပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းပွတ်းၵွႆးဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ တႃႇသဵင်ငဝ်ႈတေလၢႆႈၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးမီးတူၼ်းသဵင်မႃးတၢင်တီႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းပဵၼ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမၼ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းသၽႃႇဝမၼ်းလွႆးလွႆး ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၽူႈလႂ်မႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ်။ ႁႂ်ႈပေႃးပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈသဵင်လႅၵ်ႈလၢႆႈမၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈမၼ်းၸႂ်ႉၶၢဝ်ႈယၢမ်းႁိုင် ၼပ်ႉလၢႆၸူဝ်ႈၵူၼ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈတေၶႂ်ႈဝႃႈ တင်ႈတေႇႁဝ်းၵိူတ်ႇမႃး ႁဝ်းတမ်ႉဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်သဵင်လႂ် လႅၵ်ႈလၢႆႈႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆယူႇ။ ပေႃးတေႁႂ်ႈၼေတူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇသဵင် ‘ၵ-ယ (ၵျ)’ သွၼ်ႉၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ‘ၵျွင်း၊ ၵျူိၵ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႇၽွင်ႈဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် ‘ၸွင်း၊ ၸိူၵ်ႈ’ ၼႆယူႇ၊ ဝၢႆးမႃးသဵင်သွၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇၼၼ်ႁၢႆၵႂႃႇပဵၼ်သဵင် ‘ၸ’ ၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သဵင်သရ ‘ဢႂ်’ ၼႉႆ မၼ်းဢွၵ်ႇယၢပ်ႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဢွၵ်ႇပဵၼ်သရ ‘ဢႆ’ ၵွပ်ႈသဵင်မၼ်းဢွၵ်ႇငၢႆႈလိူဝ် ‘ဢႂ်’။ ၶေႃႈဢၼ်ၸႂ်ႉသရ ‘ဢႂ်’ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ‘ၸႂ်၊ ၽႂ်၊ ၼႂ်း၊ ဝႂ်’ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ၵေႃႉဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် ‘ၸႆ၊ ၽႆ၊ ၼႆး၊ ဝႆ’ ၼႆႉယူႇ။ တီႈတေႉသဵင်သရ ‘ဢႂ်’ ၼႆႉ ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းၽွင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းၵႂၢမ်း ပီႈၼွင်ႉထႆး၊ လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်၊ လိုဝ်ႉတႄႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်သရ ‘ဢႆ’ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ယၢမ်ႈမီးသဵင်သရ ‘ဢႂ်’ သေႁၢႆၵႂႃႇၼႆ၊ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းၵေႃႈငၢႆႈယူႇ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉမီးတူဝ်တႅမ်ႈမၼ်းဝႆႉယူႇ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇလိၵ်ႈထႆး ယၢမ်းလဵဝ်မီးႁၢင်ႈၽၢင်တူဝ်တႅမ်ႈ သရ ‘ဢႆ’ သွင်တူဝ် (ใ ၊ ไ) ႁွင်ႉဝႃႈ ‘မႆႉမႂူၼ်ႉ’ လႄႈ ‘မႆႉမႃးလၢႆး’။ သဵင်လဵဝ်လႄႈမီးႁၢင်ႈတူဝ်တႅမ်ႈသွင်တူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ၶူင်ႁဵတ်းလၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းတေလႆႈသွၼ်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈတေႇၶူင်ႁဵတ်းတူဝ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ သရ ‘ဢႆ’သွင်တူဝ်ၼႆႉ သဵင်ဢွၵ်ႇၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်။ တူဝ်မႆႉမႂူၼ်ႉ ( ใ ) ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းယၢမ်ႈပဵၼ်သဵင်သရ ‘ဢႂ်’ ၼႆယဝ်ႉ။ 2 (ထႆးယုမ်ယမ်ဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပေႃႈၶုၼ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင်၊ မိူင်းသုၶူဝ်ထႆး ၶူင်ႁဵတ်းလိၵ်ႈထႆးမိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉ 1283 ၼႆယဝ်ႉ။)
ႁဵတ်းၼႆသေ ၵႂၢမ်းၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈတေႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃး။ တူၼ်းသဵင်ဢၼ်တေႇမီးမႃးၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တူၼ်းသဵင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ (Proto Tones) ၼႆယဝ်ႉ။ မီး 3 သဵင် ၼႂ်းၶေႃႈပဵၼ်၊ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ တူၼ်းသဵင် *A *B လႄႈ *C ၊ ၶေႃႈၶၢတ်ႇသမ်ႉမီး 1 သဵင် ပဵၼ် *D ၼႆယဝ်ႉ (တႃႇပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ သွၼ်ႇဢဝ်တူၼ်းသဵင် ၼႂ်းၶေႃႈပဵၼ် 3 သဵင်ဝႆႉဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ)။ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးတႅမ်ႈၼႆ မီးႁၢင်ႈမွၵ်ႇၶိတ်ႉလႃး * (star) ၵိုၵ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။
တူၼ်းတႅၵ်ႇၽေႈ Tonal Splitting
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးမွၵ်ႈသီႇႁႃႈပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉ မီးလွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ႁွင်ႉဝႃႈ ‘Great Vowel Shift’ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ‘သရပလၢတ်ႈ’ ၼႆလႅပ်ႈတေလႆႈယူႇ။ သရၼႂ်းၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ၶၢႆႉတီႈၵႂႃႇ ဢွၵ်ႇသဵင်ပွတ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တူဝ်တႅမ်ႈလႄႈသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ‘do, so, son, hot’ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တူဝ်တႅမ်ႈမၼ်း ပဵၼ်သရ တူဝ်လဵဝ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းသဵင်ဢွၵ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေၶေႃႈ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈႁဵင်ပီၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽႃႇသႃႇ ၸိူဝ်းလၢတ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၵုၼ်ဢႃသျႃႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႆႈမီးလွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈ (Tonal splitting) ၼႆယူႇ။ တူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင်ၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇၽေႈပဵၼ် 6 သဵင် ဢမ်ႇၼၼ် 9 သဵင်။ လွင်ႈသရပလၢတ်ႈဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၵွႆး ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး။ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵင်ၶႆႈတင်းမူတ်းၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆး လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ၿရွၼ်း (Brown: 1975) ဝႃႈၸိုင် ‘‘...It was probably the ‘greatest’ sound change we have record of today, for it affected almost all of the words of almost all of the languages of this vast area.’ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းဝႃႈ ဝၢႆးသေတႆးႁဝ်းမီးတူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင်ယဝ်ႉ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တႅၵ်ႈၽေၵၼ်ၵႂႃႇ၊ မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈၶၢႆႉလူင်းယူႇၼႂ်းယုၼ်ႇၼၢၼ်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ် သေသိုပ်ႇၵႂႃႇတၢင်းဢသမ်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူင်းလၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်။ လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼၼ်ႉ တေႇမႃးမိူဝ်ႈမွၵ်ႈႁဵင်ပီပူၼ်ႉမႃးၼႆသေတ၊ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင်ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ သိုပ်ႇမီးမႃးတေႃႇထိုင်မွၵ်ႈ 13 AD ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဝ်းႁူႉလွင်ႈၼႆလႆႈ ၵွပ်ႈၼႂ်းလိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် ပေႃႈၶုၼ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင်ၼၼ်ႉ ႁၼ်မီးဝႆႉ 3 တူၼ်းသဵင်ၵွႆး။ လိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ်ပေႃႈၶုၼ်ရၢမ်းၶမ်းႁႅင် လၵ်းထိ 1 ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၢမ်းၶမ်းႁႅင် သင်ႇၶႅၵ်းဝႆႉမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1283 လႄႈ ပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်မီးလၵ်းထၢၼ်ႁၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ်ၸင်ႇမီးတၢင်းႁၼ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးတိုၵ်ႉမီးတူၼ်းသဵင် 3 သဵင်ၵွႆး ၼႆယူႇ။
တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ 3 သဵင် ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ယူႇမႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ တႅၵ်ႇၽေႈၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ၸိူဝ်းသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) လႄႈသဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) ‘voiced and voiceless coalition’ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်တၢင်း (Bipartion or Twoway splitting) ၽေႈပဵၼ် 6 တူၼ်းသဵင်၊ မၢင်ၸုမ်းသမ်ႉ သိုပ်ႇတႅၵ်ႈၽေႈထႅင်ႈ၊ သဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ သဵင်ၵွင်ႈ၊ သဵင်ဢမ်ႇၵွင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ သမ်ႉလႆႈသဵင်မီးလူမ်းမႃးတႅၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၵ်ႇၽေႈဢွၵ်ႇသၢမ်တၢင်း (Tripartion or Three‐way splitting) ၽေႈပဵၼ် 9 သဵင် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွႆးဢမ်ႇမီးၵႂၢမ်းတႆးၸုမ်းလႂ်မီးတူၼ်းသဵင်တင်း 9 သဵင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတူၼ်းသဵင်ဢၼ်တႅၵ်ႈၽေႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၢင်သဵင်မၼ်းၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်း ‘ငႆဢလသေငၼေငေ’။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ တႅမ်ႇသုတ်း ဢမ်ႇဢေႇသေ 5 သဵင် လႄႈၼမ်ႉသုတ်း ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 7 သဵင်ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၵႂၢမ်းၸုမ်းတႆး မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈမီး 5 တူၼ်း၊ မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈ 6 ဢမ်ႇၼၼ် 7 တူၼ်းပုၼ်ႉယဝ်ႉ။ (လွင်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈပဵၼ် 2 တၢင်း လႄႈ 3 တၢင်း ၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသႃႇသႃႇၶဝ် ၸႂ်ႉပဵၼ်ပိူင်ၽေၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈမီးလၢႆးၽႂ်မၼ်း။)
လၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်
ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၼႂ်းၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႈၸုမ်း ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင်မိူၼ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။ ၵွႆးၵႃႈ တၢင်းၼမ် လႄႈလၢႆးတႅၵ်ႇၽေႈၼၼ်ႉ ပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း မီးလၢႆတူၼ်းသဵင်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉ လႄႈလၢႆးႁႃမၼ်းပဵၼ်ႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂၢမ်းတႆးၶဝ် တႃႇတေႁူႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းတႆးၸုမ်းလႂ် မီးလၢႆတူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ လႆႈၸွပ်ႇထၢမ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁႂ်ႈလႆႈဝႆႉၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉသေ ၸႅတ်ႈတူၺ်း ႁႃတူၺ်း ‘ၵူႈတႅၵ်ႈသဵင်’ (minimal pairs) (ၵူႈတႅၵ်ႈသဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးတီႈပိူင်ႈၵၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်၊ လႄႈမီးတီႈပွင်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။) သင်ဝႃႈႁဝ်းလႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ‘ပိတ်း’ မႃးယဝ်ႉ၊ လူဝ်ႇလႆႈႁႃၵူႈတႅၵ်ႈသဵင်မၼ်း။ တီႈၼႆႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁႃတူၼ်းသဵင်လႄႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈႁႃၶေႃႈတႅၵ်ႈသဵင် ဢၼ်မီးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ၊ သရလႄႈတူဝ်ၽဵတ်း မိူၼ်ၵၼ်မႃးတႅၵ်ႈ။ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈၵူႈတႅၵ်ႈသဵင် ‘ပိတ်ႉ’ မႃးတႅၵ်ႈၼႆၵွၼ်ႇ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈၼႆႉ မီးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ ပဵၼ် ‘ပ ’၊ မီးသရ ‘ဢိ ’ လႄႈမီး ‘တ ’ ၽႅတ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈဢၼ်ၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶေႃႈ ‘ပိတ်း’ မီးတူၼ်းပဵၼ် ‘သဵင်သုင် (ၸမ်ႈၼႃႈ)’၊ ၶေႃႈ ‘ပိတ်ႉ’ သမ်ႉမီးတူၼ်းပဵၼ် ‘သဵင်တူၵ်း (ၸမ်ႈတႂ်ႈ)’၊ လႄႈတင်းသွင်ၶေႃႈၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇႁင်ၽႂ်မၼ်း၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် တေလႆႈသွၼ်ႇဝႃႈ ‘သဵင်သုင် (ၸမ်ႈၼႃႈ)’ လႄႈ ‘သဵင်တူၵ်း (ၸမ်ႈတႂ်ႈ)’ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်ၸႅၵ်ႇၽေတီႈပွင်ႇၶဝ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ သဵင်သုင်လႄႈသဵင်တူၵ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်။ ႁဵတ်းၼႆသေ သိုပ်ႇႁႃၵႂႃႇ တင်းသဵင်ႈ မီးတူၼ်းသဵင်ပိူင်ႈၵၼ်လႆႈ လၢႆသဵင်ၵေႃႈ မီးတူၼ်းသဵင်ၵႃႈၼၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေႁူႉလႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈသွင်သၢမ်ပၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွႆးယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈယၢပ်ႇလႄႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းႁိုင်ၼင်ႇၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်းမီးလၢႆးႁႃတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ၵႂၢမ်းတႆးလႆႈငၢႆႈ၊ ၽႂ်းလႄႈၸႂ်ႉလႆႈၸွမ်းၵႂၢမ်းတႆးၵူႈၸုမ်း။ လၢႆးၼႆႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ‘လွၵ်းတူၼ်းသဵင် ၵႅတ်ႉၼီး’ (Gedney’s tonal box)။ တင်ႈၸွမ်းၸိုဝ်ႈၵေႃႉၶူၼ်ႉလႆႈမၼ်း။ ၵေႃႉၶူၼ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈတဵမ်ဝႃႈ William J. Gedney (1972)၊ ပဵၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈၸၼ်ႉၸွမ် University of Michigan မိူင်းဢမေႇရိၵႃး။ မၼ်းတႅမ်ႈလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်တႆးၼႆႉ ဝႆႉၼႂ်း ‘A Checklist for Determining Tones in Tai Dialects’ မိူဝ်ႈ 1972။ လၢႆးၼႆႉ ငၢႆႈလႄႈၽႂ်း ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂၢမ်းတႆးၶဝ် ၸင်ႇသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၽူႈဢၢၼ်ႇၶဝ် တေၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉႁႃတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင် ၼႂ်းၵႂၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉလႆႈ တေတႅမ်ႈၼႄလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးၼမ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။ လွၵ်းႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးၼႆႉ ၸႂ်ႉၶေႃႈထၢမ် 64 ၶေႃႈ၊ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း 20 ၶွင်ႉ။ လွၵ်းၼၼ်ႉ ၽေပဵၼ်ၼႅဝ်းတင်ႈ 5 လၵ်းလႄႈ ၼႅဝ်းၼွၼ်း 4 ထႅဝ် (ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ)။ ၼႂ်းၼႅဝ်းတင်ႈ 5 လၵ်းၼၼ်ႉ လၵ်းလႂ်လၵ်းၼၼ်ႉ ၽေၸွမ်းၼင်ႇတူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ ပဵၼ် *A *B လႄႈ *C တႃႇၶေႃႈပဵၼ် (Smooth or Live Syllable) (ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးသဵင်သရသုတ်း လႄႈ ဢၼ်မီးတူဝ်ၽႅတ်းသဵင်လင် ‘မ ၼ င ’ ၽႅတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈပဵၼ်)၊ ထႅင်ႈသွင်လၵ်းသမ်ႉပဵၼ်တႃႇ ၶေႃႈၶၢတ်ႇ (Checked or Dead Syllable) (ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီး တူဝ်ၽႅတ်းသဵင်ၶၢတ်ႇ ‘ပ တ ၵ’ ၽႅတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈၶၢတ်ႇ)၊ DS (Dead Short) ၶေႃႈၶၢတ်ႇသရပွတ်း လႄႈ DL (Dead Long) ၶေႃႈၶၢတ်ႇသရယၢဝ်း။ လွၵ်းၼႅဝ်းၼွၼ်ႉသမ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉပဵၼ်မၢႆ 1-2-3-4။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈဢၢၼ်ႇယင်းတိုၵ်ႉတွင်းယူႇဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈလၵႅ ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ၊ ႁၢႆၵႂႃႇလႄႈပဵၼ်မႃး ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႅတ်ႉၼီးၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇတူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈမိူဝ်ႈၽွင်းတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉၸွမ်းထႅဝ်လႂ် ထႅဝ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ
ထႅဝ် 1ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းမီးလူမ်း၊ ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) (Voiceless friction sounds)
ထႅဝ် 2ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းတႅၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇၽူႇလူမ်း၊ ဢမ်ႇၵွင်ႈ (ဢၶေႃးသ) (Voiceless unaspirated stops)
ထႅဝ် 3ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းမိပ်ႇသဵၼ်ႈသဵင် (Glottal)
ထႅဝ် 4ႉ ပဵၼ်တူဝ်သဵင်မႄႈငဝ်ႈ ၸိူဝ်းသဵင်ၵွင်ႈ (ၶေႃးသ) (Voiced) ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလွၵ်းတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၽူႈဢၢၼ်ႇတေသတိႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းမၢင်ထႅဝ် မီးသဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵင်တူဝ်မႄႈငဝ်ႈ /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈၵေႃႈမီး၊ ထႅဝ်သီႇၵေႃႈမီး။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ် လႄႈထႅဝ်သီႇ မီးသဵင် /လ/ မိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးၸႅၵ်ႇၸွမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၵေႃႈ ထႅဝ်လႂ်ထႅဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမီးသဵင်သွၼ်ႉၵၼ်။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူႉလႆႈဝႃႈ သဵင် /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈလႄႈထႅဝ်သီႇ၊ သဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ်လႄႈထႅဝ်သီႇ ပဵၼ်သဵင်သင် မိူဝ်ႈတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈၽၢၼ်ႇပူၼ်ႉၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယဝ်ႉ၊ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးသဵင်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈငဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇသဵင်တႆးႁဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵွႆးလႄႈ သဵင် /ႁ/ လႄႈ /လ/ ဢၼ်သွၼ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မိူဝ်ႈၽွင်းတူၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၽေႈၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းၵူၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢမ်းႁူႉလႆႈ။ ဢၼ်ႁဝ်းႁူႉလႆႈတႄႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသဵင်ၼႂ်းထႅဝ်လႂ်ထႅဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။
တႃႇတေႁူႉဝႃႈ သဵင်ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်သဵင်သင်ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸႂ်ႉလၢႆးတႅၵ်ႈၵၼ် (comparative study)၊ ဢဝ်ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆး မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်းလၢႆလၢႆၸုမ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶေႃႈလဵဝ် ဢၼ်တႆးလူင်ဝႃႈ ‘လႅင်’၊ တႆးၽႃၵေးသမ်ႉဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် ‘ၼႅင်’၊ ထႆးသမ်ႉဝႃႈ ‘ၻႅင်း’ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႅပ်ႈလုၵ်ႉတီႈသဵင် / *ld / မႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢဝ်ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆးလၢႆလၢႆၸုမ်းမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇႁႃၵႂၢမ်းတႆးၸႅတ်ႈၸႅတ်ႈ၊ တႃႇႁႂ်ႈႁူႉဝႃႈ သဵင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်ႁိုဝ်၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆၵွႆး။ မိူၼ်ၼင်ႇ ‘ၼမ်ႉ လမ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ မၢၼ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈလႂ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၸႅတ်ႈ၊ ၽႂ်ၽိတ်းၽႂ်ထုၵ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ၊ ပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁင်းၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း။
တီႈၼႆႈ ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်းလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈထႆးၵေႃႈတေႁၼ်ၸႅင်ႈမႃးၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်လႄႈလိၵ်ႈထႆး ယၢမ်းလဵဝ်မီးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၼမ်လိူဝ်သဵင်ဢွၵ်ႇ (လိၵ်ႈထႆး မီးႁၢင်ႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 44 တူဝ်၊ ၵွႆးမီးသဵင်ပိူင်ႈၵၼ် 21 သဵင်ၵူၺ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ /ထ/ သဵင်လဵဝ် မီးႁၢင်ႈတႅမ်ႈမၼ်း 6 တူဝ်)။ ၵွပ်ႈမီးတူဝ်တႅမ်ႈၼမ်လိူဝ်သဵင်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၽေ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ် 3 ၸုမ်း၊ ပဵၼ်သဵင်သုင်၊ သဵင်ၵၢင် လႄႈ သဵင်တႅမ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယူႇလၢႆလၢႆ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမီးတၢင်းသင်သေ လႃလီၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉ ၼင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈထၢင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈၼႂ်း 3 ၸုမ်းၼႆႉ သဵင်ဢွၵ်ႇၶဝ်ပိူင်ႈၵၼ်၊ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ ၸင်ႇၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး ၶိုၼ်မႃးၸႅၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီးၸိုင်၊
ထႅဝ် 1ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်သုင် (ၸုမ်း1) လႄႈ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်တႅမ်ႇ ဢၼ်မီး ‘ႁ’ ၼမ်းၼႃႈ၊
ထႅဝ် 2ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်သုင် (ၸုမ်း2) မီးသဵင် /ၵ တ ပ ၸ/ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈ (ၼႂ်းလိၵ်ႈထႆး သီႇသဵင်ၼႆႉ
သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းသဵင်ၵၢင်)၊
ထႅဝ် 3ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်ၵၢင်၊ မီးသဵင် / ᨷᨯᩋ (ၿ ၻ ဢ)/၊
ထႅဝ် 4ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈသဵင်တႅမ်ႇတင်းသဵင်ႈ၊
ပေႃးႁဝ်းၸႅတ်ႈတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ ထႆး တေႁၼ်ဝႃႈ ၶေႃႈသဵင် /ႁ/ ဢၼ်မီးၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈ ‘ႁူ၊ ႁူဝ်၊ ႁႃႈ၊ ႁိူၵ်ႇ၊ ႁၢပ်ႇ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႆးလူင်၊ တႆးၶိုၼ် လႄႈထႆး ဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /ႁ/ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း (ဝဵၼ်ႉထႆးဢွၵ်ႇ ‘ႁိူၵ်ႇ’ ပဵၼ် ‘ငိူၵ်ႇ’) 3။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းႁူႉဝႃႈ သဵင် /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်ၼိုင်ႈၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်သဵင် /ႁ/ မႃးႁိုင်ယဝ်ႉ၊ တီႈဢေႇသုတ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႆးႁဝ်းယင်းပႆႇၽၢတ်ႇၽေၵၼ်။ ၵမ်းၼႆႉမႃးတူၺ်းသဵင် /ႁ/ ၼႂ်းထႅဝ်သီႇ ‘ႁႆႈ (ၼႃး)’ ၼႆႉ ထႆးၶဝ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /ร (ရ)/၊ တႆးၶိုၼ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇသဵင် /ႁ/ မိူၼ်တႆးလူင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တူဝ်တႅမ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉႁၢင်ႈသဵင် / ᩁ (ရ)/ ယူႇ။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈတႆးၶိုၼ်တေႇမီးလိၵ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ သဵင် / ᩁ (ရ)/ ၵေႃႈတိုၵ်ႉပဵၼ်သဵင် / ᩁ (ရ)/ ယူႇ၊ ယင်းပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်သဵင် /ႁ/။
မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ် ‘လႅင်၊ လၢဝ်၊ လႃႇ၊ လိပ်း၊ လႅတ်ႇ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႆးလူင်၊ တႆးၶိုၼ် ဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /လ/ မိူၼ်ၵၼ်၊ ၵွႆးတႆးၶိုၼ် တိုၵ်ႉႁၵ်ႉသႃတူဝ်တႅမ်ႈဝႆႉယူႇ၊ တႅမ်ႈပဵၼ်သဵင် /ᨯ (ၻ)/၊ ထႆးတႄႉဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် /ด (ၻ)/ ၸွမ်းၼင်ႇတူဝ်တႅမ်ႈ။ တီႈၼႆႈ ႁဝ်းႁူႉလႆႈဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်တႆးၶိုၼ်တႅမ်ႈပဵၼ် /ᨯ (ၻ)/၊ ထႆးဢွၵ်ႇပဵၼ်သဵင် /ၻ/ ၼၼ်ႉ တႆးလူင်ပဵၼ်သဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ်။ သူၼ်ႇသဵင် /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သီႇ ‘လုၵ်ႈ၊ လိူတ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႆးလူင်၊ တႆးၶိုၼ်၊ ထႆး ပဵၼ်သဵင် /လ/ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း။ ပွင်ႇဝႃႈ /လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သီႇ မီးမႃးႁိုင်ယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၽၢတ်ႇၽေၵၼ်၊ သဵင်/လ/ ၼႂ်းထႅဝ်သၢမ်ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်း ဝၢႆးတႆးႁဝ်းၽၢတ်ႇၽေၵၼ်ယဝ်ႉ။
တႃႇၽူႈဢမ်ႇမေႃလူလိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ လိၵ်ႈထႆးၵေႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်လဵၵ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ လွၵ်းႁႃတူၼ်းသဵင်ၵႅတ်ႉၼီး ၼႂ်းလွၵ်းပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉႁႃတူၼ်းသဵင်တႆးလႆႈၵူႈၸုမ်း ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းလွၵ်ႈၵႅတ်ႉၼီး 64 ၶေႃႈၼႆႉ ၵႂႃႉၸႂ်ႉလႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်ႈၵၼ်တင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်ၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႇဢဝ်ၶေႃႈတီႈႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ မႃးၸႂ်ႉလႆႈယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းထႅဝ်သၢမ် သဵင်/ဝ/ ‘ဝိၼ်၊ ဝၢဝ်ႇ၊ ဝႃႇ၊ ဝႃႈ (ယွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈတီႈႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ႈသဵင် /မ/ ၵေႃႈ ဢဝ်သဵင် /မ/ ‘မိၼ်၊ မၢဝ်ႇ၊ မႃႇ (ႁူဝ်မႃႇ)၊ မႃႈ၊ မၢၼ်ႈ’ မႃးၸႂ်ႉတၢင်လႆႈ။ ၵွႆးလူဝ်ႇလႆႈသတိ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်းၼင်ႇတူၼ်းသဵင်ႁဝ်းတေႉတေႉ။
လၢႆးၼပ်ႉတူၼ်းသဵင်တႄႉ ႁႂ်ႈၼပ်ႉၼႂ်းလွၵ်း *Aႇ *B *C ဢွၼ်တၢင်း၊ ၶွင်ႉလႂ်မီးတူၼ်းသဵင်မိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ သွၼ်ႇပဵၼ်ၶွင်ႉလဵဝ် တူၼ်းလဵဝ်၊ ၶွင်ႉလႂ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၶိတ်ႇႁေႉဝႆႉ ပဵၼ်တူၼ်းလႂ်တူၼ်းၼၼ်ႉ။ ပေႃးလႆႈယဝ်ႉ သိုပ်ႇၼပ်ႉၼႂ်းလွၵ်း *DS, *DL ထႅင်ႈ၊ မၼ်းငၢႆးတူၼ်းလႂ်ၼႂ်းလွၵ်း *Aႇ *B *C လွၵ်းလႂ်ၵေႃႈၸတ်းသႂ်ႇၼႂ်းလွၵ်းၼၼ်ႉ။ တူၼ်းသဵင်ၼႂ်းလွၵ်း *DS, *DL ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈသဵင်ၶၢတ်ႇ၊ တူၼ်းသဵင်တေပွတ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁႂ်ႈသွၼ်ႇပဵၼ်တူၼ်းသဵင်ယွႆႈ (allotones) ၼႂ်းလွၵ်း *Aႇ *B *C ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်းတူၼ်းသဵင်တႆး ဢၼ်ၼေဝႆႉၼႂ်းလွၵ်း ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ၊ တူၼ်းသဵင်တႆးတႅၵ်ႇၽေၵၼ်တီႈထႅဝ် 123 လႄႈ 4၊ ပိၵ်ႉသမ်ႉၽေဝႆႉပဵၼ် 20 ၶွင်ႉသေတႃႉ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇမီးထိုင် 20 တူၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶွင်ႉဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သွၼ်ႇပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵွႆး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းလႆႈတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်တႆးလူင် 5 သဵင်ၼင်ႇၼႆ
1ႉ ၶွင်ႉ A123 ပဵၼ်သဵင်ပဝ်ႇ (သဵင်ၶိုၼ်ႈ rising tone)၊
2ႉ ၶွင်ႉ A4=DS123 ပဵၼ်သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈ (သဵင်သုင် high tone)၊
3ႉ ၶွင်ႉ B123=DL123 ပဵၼ်သဵင်ယၵ်း (သဵင်တႅမ်ႇ low tone)၊
4ႉ ၶွင်ႉ B4=C123=DL4 ပဵၼ်သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈ (သဵင်ၵၢင် mid tone)၊
5ႉ ၶွင်ႉ C4=DS4 ပဵၼ်သဵင်ၸမ်ႈတႂ်ႈ (သဵင်တူၵ်း falling tone)၊
တႅၵ်ႈၵၼ် Comparision
James R. Chamberlain (1975) လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၼ်းသဵင်တႆးလၢႆလၢႆတီႈ မီးဝႆႉသီႇသိပ်းပၢႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႆႈ တေလိူၵ်ႈဢဝ် လွၵ်းတူၼ်းသဵင်ၸုမ်းတႆး ဢၼ်ၸမ်တႆးလူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈၼေ ႁႂ်ႈႁၼ်ဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ႁဝ်းပိူင်ႈၵၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း 64 ၶေႃႈတႃႇႁႃတူၼ်းသဵင်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၽႃႇသႃႇ တူၺ်းဢဝ်ၶွင်ႉသဵင်တႆးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ လႆႈယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေငၢႆႈၼၼ်ႉ တူၼ်းသဵင်ၸုမ်းလႂ်ဢွၵ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇဢဝ်မႃးလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ တေလၢတ်ၼေဝႃႈ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵွႆးယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တူၼ်းသဵင်ၸုမ်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းတႆး ၵႆႉပိူင်ႈၵၼ်ၼႂ်းၶွင်ႉ A ၵူၺ်း။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
တေယေႃႈၶွင်ႉတူၼ်းသဵင်တႆးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ
1. တႆးလူင်
ၼႆႉပဵၼ်ၶွင်ႉတူၼ်းသဵင်တႆးလူင် ၶွင်ႉလႂ်ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်သင်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉ ပႃႈၼိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. တႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ)
ပေႃးတူၺ်းလွၵ်းတူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) ၼႆႉ တေႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းၶွင်ႉ A ၼၼ်ႉ မီးႁွႆးတႅၵ်ႇ (ၶိတ်ႇ) တီႈၵေႈ A1 လႄႈ A234 ၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၶွင်ႉ A1 ပဵၼ်တူၼ်းၼိုင်ႈႁင်းၶေႃလႄႈ A234 ၵေႃႈပဵၼ်ထႅင်ႈတူၼ်းၼိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ တီႈၼႆႈပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင် ဢၼ်မီး A123 ပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵၼ် လႄႈ A4 ပဵၼ်ထႅင်ႈတူၼ်းႁင်းၶေႃ။ ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) ၼႆႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A1 ‘ႁူ ၶႃ ႁူဝ်’ၼႆႉ မီးတူၼ်းသဵင်ပိူင်ႈၵၼ်တင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ A3 လႄႈ A4 တႆးလူင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ တႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) သမ်ႉမီး A234 ပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ပွင်ႇဝႃႈ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ လႄႈတင်း A4 ‘မိုဝ်း ၵႂၢႆး ၼႃး’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းတႆးၼိူဝ် (မိူင်းၵ) ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်။ ၶွင်ႉ B123 လႄႈတင်း DL123၊ ၿ4 လႄႈတင်း DL4 ပဵၼ်တူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်၊ ၶေႃႈၼႆႉမိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးလူင်။
3. တႆးမၢဝ်း
ၶွင်ႉႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမၢဝ်း။ လၢႆးတႅၵ်ႇမၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ A1‐23‐4 ။ ၶွင်ႉ A1 လႄႈ A23 ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A1 ‘ႁူ ၶႃ ႁူဝ်’ လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းတႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၶွင်ႉ A4 ‘မိုဝ်း ၵႂၢႆး ၼႃး’ ၵေႃႈ ပဵၼ်ထႅင်ႈတူၼ်းႁင်းၵွႆး ဢမ်ႇမိူၼ် A1 လႄႈ A23။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ B123 ပဵင်းၵၼ်တင်း DL123 မိူၼ်တႆးလူင်။
4. တႆးၼိူဝ် (ၸေႈၾၢင်)
တူၼ်းသဵင်တႆးၼိူဝ် (ၸေႈၾၢင်)ၼႆႉ မီးလၢႆးတႅၵ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးမၢဝ်း A1‐23‐4။ ၶွင်ႉ A1 ‘ ႁူ ၶႃ ႁူဝ် ’ လႄႈၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ် ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်။ ၶွင်ႉ A23 လႄႈ A4 ၵေႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၶွင်ႉ A23 ‘ပီ တႃ ၵိၼ်၊ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ်’ ၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်တူၼ်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်တင်း B4 ‘ပီႈ ပေႃႈ ႁႆႈ’ လႄႈ DL4 ‘ မိတ်ႈ လုၵ်ႈ လိူတ်ႈ ၼွၵ်ႈ ’။
5. တႆးၶိုၼ်
ၶွင်ႉတူၼ်းသဵင်တႆးၶိုၼ်ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ မီးလၢႆးတႅၵ်ႇၼင်ႇၼႆ A12‐34။ ၶွင်ႉဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တင်းတႆးလူင်တႄႉ ပဵၼ်တီႈၶွင်ႉ A ထႅင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၶွင်ႉ A12 ‘ႁူ ၶႃ ႁူဝ်၊ ပီ တႃ ၵိၼ် ’ လႄႈတင်းၶွင်ႉ A3 ‘ ဝိၼ် လႅင် လၢဝ် ’ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၶွင်ႉ A3 ‘ဝိၼ် လႅင် လၢဝ် ’ လႄႈတင်း ၶွင်ႉ A4 ‘မိုဝ်း ၵႂၢႆး ၼႃး’ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ တႆးၶိုၼ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်တူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ မိူၼ်သဵင်ၸမ်ႈၼႃႈတႆး။ ၸွမ်းၼင်ႇၶျႅမ်းပိူဝ်းလဵၼ်း လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ တႆးလိုဝ်ႉ (ၵဵင်းႁုင်ႈ၊ မိူင်းယွင်း) မီးႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်မိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆးၶိုၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႆးလိုဝ်ႉ (ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းသိင် ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း) သမ်ႉမီးႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်မိူၼ်တႆးလူင်။
ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင်တႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်လိူၵ်ႈဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်။ မိူဝ်ႈတေႇဢၢင်ႈၶႂ်ႈဢဝ် လွၵ်းႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် ၸုမ်းထႆးလႄႈလၢဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ မႃးတႅၵ်ႈၸွမ်းယူႇ၊ ၵူဝ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ယၢဝ်းၼႃႇပူၼ်ႉတီႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉ။
ၶွတ်ႇယွတ်ႈ
ဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိူတ်ႇ၊ တႅၵ်ႇၽေႈ လႄႈလၢႆးႁႃတူၼ်းသဵင်တႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းၵႂၢမ်းတႆး ဢမ်ႇပႆႇမီးတူၼ်းသဵင်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉသမ်ႉမီး 3 တူၼ်းသဵင်ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈ။ တူၼ်းသဵင်ငဝ်ႈၼႆႉသမ်ႉတႅၵ်ႇၽေႈပဵၼ်သွင်တၢင်း လႄႈသၢမ်တၢင်းသေ ၵႂၢမ်းတႆးၸင်ႇမီးတူၼ်းသဵင်မႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးတေႁႂ်ႈတွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်ႈဝႃႈ ‘ၵႂၢမ်းတႆးမီးလၢႆတူၼ်းသဵင်’ ၼႆတႄႉ၊ ႁူႉၵႃႈတေလႆႈတွပ်ႇဝႃႈ 5 သဵင်ၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃတႆးၵႃႈပူၼ်ႉမႃးသမ်ႉ သဵင်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတေႉ ၼႂ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉတဵၵ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈသႂ်ႇလႄႈၸင်ႇဢမ်ႇႁူႉလႆႈဝႃႈ တႆးလူင်မီးတူၼ်းသဵင်ၵႃႈႁိုဝ်တေႉတေႉ ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇဢဝ်တူဝ်တႅမ်ႈဝႃႈ ဢဝ်သဵင်လၢတ်ႈဝႃႈၵွႆး၊ သဵင်လၢတ်ႈၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးလူင်မီးၵႃႈႁိုဝ်တေႉတေႉၵေႃႈ သွၼ်ႇဝႃႈမီးသဵင်ၵႃႈၼၢၼ်ႉၵွႆး။ ဢမ်ႇထႅမ်ဢမ်ႇထွၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးတေတွပ်ႇႁႂ်ႈၶၢတ်ႇၵေႃႈ ‘ပေႃးၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်း တႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလူင်တႄႉ မီး 5 တူၼ်းၵွႆး4။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတူဝ်မူၼ်းတႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးတၢင်ႇၸုမ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸွမ်းႁူႉလႆႈ၊ ၶႂ်ႈမီး 6 တူၼ်း ပႃးယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႂ်းမီး 7 တူၼ်း ပႃႈယၵ်းလူင်းၵေႃႈပဵၼ်၊ ၼႆႉတႄႉ ၶိုၼ်ႈယူႇဝႃႈ ၽႂ်တႅမ်ႈၵႂၢမ်းသင် ’ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
တႅမ်ႈ ၵဝ်တႆး
Feb 13, 2010
ၽိုၼ်ဢိင် -
- ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ‘ပပ်ႉလူႁဵၼ်းမၢႆ 1’၊ 2001
- สุริยา รัตนกุล, คุณหญิง. “ปัญหาเรื่องวรรณยุกต์ในภาษาไทย” มหิดล
- เรืองเดช ปันเขื่อนขัติย์. “ภาษาถิ่นตระกูลไทย”. 1988
- Somsonge Burusphat. ‘Dialect Geography’, Mahidol University, Bangkok, 2000
- Brown, J.M. The great tone split: did it work in two opposite ways? Central Institute of English Language 1975
- James, R. Chamberlain. A new look at the history and classification of the Tai languages. 1975
- Gedney, J. William. A checklist for determining tones in Tai dialects. Studies in Linguistics, The Hague: Mouton 1972
- ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽၢႆႇဢင်းၵိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႃလႆႈတီႈ http://sealang.net/sala/
- 1. ၼင်ႇ ၵႅတ်ႉၼီးဝႃႈ ‘The system of tonal contrasts in any particular language or dialect is unique,… Indeed, the most useful criterion for dialect boundaries within the Tai‐speaking area is perhaps that of tonal systems;…’
- 2. ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ဢဝ်ႁၢင်ႈသရ ‘ဢႆ’ (မႆႉမႂူၼ်ႉ) ၼႆႉတႅမ်ႈမီး 20 ၶေႃႈၼင်ႇၼႆ ‘ၵႂ်ႈ (ၸမ်)၊ ၶြွ် (ၽႂ်)၊ ၶႂ်ႈ၊ ၸႂ်၊ ၸႂ်ႈ၊ ၸႂ်ႉ၊ လႂ် (တီႈလႂ်)၊ တႂ်ႈ၊ ၼႂ်း၊ ဝႂ်၊ ဝႂ်ႈ (ဢႃႉ)၊ ၽႂ်ႇ (ၽႂ်ႇၸႂ်)၊ ယႂ်း၊ ပႂ်ႉ (လုၵ်ႈပႂ်ႉ)၊ သႂ်၊ သႂ်ႇ၊ ႁႂ်ႈ၊ ယႂ်ႇ၊ မႂ်ႇ၊ လႂ် (ၵႂင်၊ လႆ ၼွၼ်းလႆ) ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
- 3. လိၵ်ႈထႆးပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရႃမထိ 5၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ‘ႁိူၵ်ႇ၊ ႁိူဝ်ႇ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅမ်ႈပဵၼ်သဵင် /ႁ/ ယၢမ်းလဵဝ်ဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ် /င/။
- 4. ၼင်ႇလႆႈလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ မီးပိူင်တူၼ်းသဵင်ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၵႂႃႇဢဝ်တူၼ်းသဵင်ၵႂၢမ်းတႆးတၢင်ႇၸုမ်းမႃးၸႂ်ႉလႆႈ၊ ပိူင်မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵႂၢမ်းထႆးၵၢင် (ထႆးမိူင်းၵွၵ်ႇ) မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်၊ တႆးယူၼ်းမီး 6 သဵင်၊ ထႆးတႂ်ႈ (ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈ မၢင်တီႈ) သမ်ႉမီး 7 သဵင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈရၢတ်ႉၿၼ်းၻိတ်ႇ (ၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆးထႆး) ၶဝ်ဢမ်ႇၶူင်ႁဵတ်း၊ မူၼ်ႉမႄႈထႅမ်ႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် တႃႇတႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆးယူၼ်း၊ ထႆးတႂ်ႈၶဝ်ႈႁႂ်ႈပီႇၽဵၼ်ႈ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၸိုင် ပိူင်လိၵ်ႈထႆးၵေႃႉလူႉယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ် (standard) လႆႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵ်ႈထႆးၵၢင် ပဵၼ်တႃႇၸႂ်ႉတင်းမိူင်း၊ ပေႃးၵုမ်ႇၵႂႃႇဢဝ်ၸွမ်း တူၼ်းသဵင်ၵူႈၽၢၵ်ႈ ၵူႈတီႈမႃးသႂ်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈ။ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၵေႃႈမိူၼ်ၼၼ်ယဝ်ႉ၊ ဝူၼ်ႉတူၺ်းလူး ပေႃးႁဝ်းဢဝ်တူၼ်းသဵင် တႆးမၢဝ်း၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးလႅင်၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ မႃးသႂ်ႇၸိုင် ၼႃႈတႃလိၵ်ႈတႆးတေပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆႉ။ ထၢင်ႇတႄႉ ႁဝ်းတေမီးႁၢင်ႈတူၼ်းသဵင် ဢမ်ႇဢေႇသေသိပ်း။ တီႈတေႉ မီးတၢင်းၼမ်တူၼ်းသဵင်ပဵင်းၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈသွၼ်ႇဝႃႈမိူၼ်ၵၼ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇထႆးၵၢင်မီး 5 တူၼ်းသဵင်၊ တႆးလူင်ၵေႃႈမီး 5 တူၼ်းသဵင်ပဵင်းၵၼ်သေတႃႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈမိူၼ်ၵၼ်။ တူၼ်းသဵင်ယၵ်းၸမ်ႈတႆးလူင် ထႆးဢမ်ႇမီး၊ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ တူၼ်းသဵင်ြတီးထႆးၵေႃႈဢမ်ႇမီးၼႂ်းတႆးလူင်။ တၢင်းသုင်တႅမ်ႈ၊ လၢႆးၶိုၼ်ႈလူင်းမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။


text:
လၢႆးႁဵတ်း Jailbreak iOS 7.x
လၢႆး Jailbreak iOS 7.x
လႄႈ သႂ်ႇလွၵ်းမိုဝ်းတႆး iPhone, iPad, လႄႈ iPod touch
1. ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈမီး မိူဝ်ႈပႆႇ jailbreak
- ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ့်
- ၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇ (Mac ဢမ်ႇၼၼ် PC)
- ၶိူင်ႈဢၼ်လူင်းဝႆ့ iOS 7.x
- သၢႆ USB တႃႇတေႃႇၶိူင်ႈၸူးၶွမ်း
2. ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း မိူဝ်ႈပႆႇ jailbreak
2.1) သင်ၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သႂ်ႇဝႆ့မၢႆလပ့်ၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈဢဝ်မၢႆလပ့်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယဝ့်။ တႃႇတေဢဝ်မၢႆလပ့်ဢွၵ်ႇၼၼ့် ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ Settings> General> Passcode Lock> Turn Passcode Off
သင်ပဵၼ်ၶိူင်ႈ iPhone 5s ၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈဢဝ် ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈဢၢၼ်ႇလၢႆးၼိဝ့်မိုဝ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယဝ့်။ ပေႃးႁဵတ်း jailbreak ယဝ့် ၸင်ႇၵွႆႈၶိုၼ်းသႂ်ႇၵေႃႈလႆႈ။
2.2) ပေႃးယဝ့်ၸိုင် ဢဝ်သၢႆ USB သေ တေႃႇၸူးၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇတႃႉ။ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း iTunes သေ ၼဵၵ်းတီႈၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။
2.3) တဵၵ်းတီႈ Back Up Now သေယဝ့် ၵဵပ်းသိမ်းဝႆ့ ၶေႃႈမုၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။ ဢၼ်ၼႆ့ တေၵဵပ်းသိမ်းပၼ် သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ လိၵ်ႈ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းလႄႈ apps ဢၼ်မီးၼႂ်းၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ့်ယဝ့်။ သင်ဝႃႈ ႁဵတ်း jailbreak လႄႈ ၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇသေၸိူဝ့်သေလွင်ႈၸိုင် တေၶိုၼ်းဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းသိမ်းဝႆ့တေႃႈလဵဝ်ၼႆ့ ၸႂ်ႉၶိုၼ်းလႆႈၼၼ့်ယဝ်ႈ။
3. လူတ်ႇလူင်း ပရူဝ်းၵႅမ်း တႃႇႁဵတ်း jailbreak
3.1) တဵၵ်းတီႈၼႆႈသေ လူတ်ႇလူင်း Evasi0n7.zip တႃႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ PC တဵၵ်းတီႈ Windows, တွၼ်ႈတႃႇ Mac တဵၵ်းတီႈ Mac OS X သေ လူတ်ႇလူင်းတႃႉ။
3.2) ပေႃးလူတ်ႇလူင်းမႃးၶႅမ့်လႅပ်ႈယဝ့် လိတ်ႈၸွၵ်း Evasi0n.zip သေ ဢဝ် Evasi0n7.exe ဢွၵ်ႇမႃးဝႆ့ၼိူဝ်ႈၼႃႈၸေႃး ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ဝႆ့သတေီႈတီႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၸူးငၢႆႈၼၼ့်တႃႉ။
4. ႁဵတ်း Jailbreak
4.1) ဢဝ်ၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေႃႇၶွမ်းဝႆ့ ႁႂ်ႈၶႅမ့်လႅပ်ႈတႃႉ။ ပေႃးယဝ့် တဵၵ်းသွၼ့်သွင်သေ ပိုတ်ႇ Evasion7.exe ဢၼ်ၸင်ႇႁႃၵီႈဢွၵ်ႇမႃးဝႆ့ၼိူဝ်ၼႃႈၸေႃးၼၼ့်တႃႉ။ သင်ႇၵူႈၸိူဝ့်ၵူႈလွင်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈယူႇၸိုင် တုမ်ႇ Jailbreak ၼၼ့် တေပဵၼ်သီလမ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ်လႆႈယူႇယဝ့်။ တဵၵ်းပၼ်တီႈ Jailbreak ၼၼ့်တႃႉ။
4.2) ပေႃးယဝ့် မၼ်းတေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်း တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ့်။ ၵမ်ႈၼမ်တႄ့ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလူဝ်ႇတိူဝ့်ၸွမ်းသင်။
4.3) မီးယူႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈမၼ်းသႂ်ႇ Evasion7 ပၼ်ၼႂ်းၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ့်ၼၼ့် မၼ်းတေႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇတဵၵ်းပၼ်တီႈ icon Evasion7 ဢၼ်မီးၼိူဝ် ၼႃႈၸေႃး iDevice ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ့်သေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်။
4.4) ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႃႈၸေႃးသေ တဵၵ်းပၼ်တႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပွႆႇဝႆ့ႁဵတ်းၼၼ်သေ ပၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၵေႃႈလႆႈ။
4.5) ၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸၢင်ႈလပ်းၸၢင်ႈလႅင်း ပဵၼ်ဝႆ့လၢႆလၢႆၶၼ်ႈတွၼ်ႈ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးယဝ့်ၸိုင် တဵၵ်းတီႈ exit သေ ဢိုတ်းပႅတ်ႈပၜဝ်းၵႅမ်း jailbreak တီႈၶွမ်ႇၽျူႇတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈယဝ့်။
4.6) ၵမ်းၼႆ့ မၼ်းတေသႂ်ႇပၼ် app ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ Cydya ၼၼ့် ၼႂ်းၶိူင်ႈ iDevice ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ့်။ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း Cydia တႃႉ
4.7) ပႂ်ႉတေႃႇ Cydia လူတ်ႇ database ၶွင်မၼ်းပေႃးယဝ့်တႃႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းဝႆးတၢင်းထိူင်း ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ့်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းလူတ်ႇမၼ်း တေၸၢင်ႈႁိုင်လႆႈတၢၼ်ႇယႃႇ။
4.8) ပေႃးယဝ့်ၸိုင် မၼ်းတေမႃးထၢမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇတီႈထႃႇၼၸိူင့်ႁိုဝ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း Cydia ၼႆယဝ့်။ ယူႇတီႈၽူႈယိပ်းတိုဝ်း၊ ၽူႈႁႅၵ့်ၶ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈႁႃႉ ၼႆၼၼ့်ယဝ်ႈ။ တဵၵ်းတီႈ User သေယဝ့် ၶိုၼ်းတဵၵ်းတီႈ Done တႃႉ။ သင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတိုၵ့်လႆႈလူ ၶေႃႈၸီ့သင်ႇၼႆ့ယူႇၸိုင် ၵဝ်ၶႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ် User ၵေႃႉၼိုင်ႈ။
4.9) ၵမ်းၼႆ့ ပႂ်ႉႁႂ်ႈ Cydia လူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးပေႃးယဝ့်တႃႉ။ ပေႃးယဝ့်လီငၢမ်းၸိုင် တေလႆႈႁၼ်မိူၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆ့ယဝ့်။
4.10) သင် Cydia လူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ယဝ့်တူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ့်ၸိုင် တဵၵ်းတီႈ Search သေ ႁႃ afc2add သေ တဵၵ်း install> confirm တႃႉ။ ပေႃးယဝ့်ၸိုင် လႆႈဝႃႈ ၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ်ႁဵတ်း jailbreak ယဝ့်တူဝ်ႈလီငၢမ်းၼၼ့်ယဝ်ႈ။
မၢႆတွင်း -
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼႂ်း Repo ၼမ်ႉၶူင်း မွတ်ႇပႅတ်ႈၾွၼ်ႉၸေႃႇၵီႇမူတ်းယဝ်ႉလႄႈ ဢၼ်တေသိုပ်ႇၼႄလၢႆးသႂ်ႇၾွၼ်ႉၸေႃႇၵီႇလႄႈလွၵ်းမိုဝ်း ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ဢဝ်ဝႆႉဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇလဵပ်းႁဵၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းႁူႉၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၶႃႈ။
5. လၢႆးသႂ်ႇၽွၼ့် ZawgyiTai ၼႂ်း iDevice
5.1) ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း Cydia သေယဝ့် တဵၵ်းတီႈ Source တႃႉ (တွၼ်ႈတႃႇ iPad)
ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း Cydia သေယဝ့် တဵၵ်းတီႈ Manage > Sources တႃႉ (တွၼ်ႈတႃႇ iPhone)
ပေႃးယဝ့် သိုပ်ႇတဵၵ်းတီႈ Edit> Add တႃႉ
5.2) ပေႃႉသႂ်ႇပၼ် http://www.namkhone.com/repo သေ တဵၵ်း Add Source တႃႉ။ ပေႃးယဝ့် ပႂ်ႉတေႃႇမၼ်းပေႃး လူင်း database မၼ်းယဝ့်တူဝ်ႈလီငၢမ်းတႃႉ။ (တူၺ်းတူဝ်လိၵ်ႈမၼ်းလီလီ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းၽိတ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈ တူဝ်လိၵ်ႈမၼ်းမႅၼ်ႈယူႇၵေႃႈ လႆႈသႂ်ႇပၼ်သွင်သၢမ်ၵမ်း ၸင်ႇလႆႈၵေႃႈမီးယဝ့်။)
5.3) ပေႃးယဝ့်ၸိုင် ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း Source ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸင်ႇႁႃႇသႂ်ႇယဝ့်မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ့်တႃႉ။
5.4) တႃႇတေသႂ်ႇၾွၼ့်တႆး ၼႂ်း iPhone, iPad လႄႈ iPod touch ၼၼ့် တဵၵ်းတီႈ ZawgyiTai V3 font သေ သိုပ်ႇတဵၵ်း install> confirm တႃႉ။
5.4.1) တႃႇတေသႂ်ႇလွၵ်းမိုဝ်းတႆး ၼႂ်း iPhone ၼၼ့် တဵၵ်းတီႈ ZawgyiTai Keyboard iPhone သေ သိုပ်ႇတဵၵ်း install> confirm တႃႉ။
5.4.2) တႃႇတေသႂ်ႇလွၵ်းမိုဝ်းတႆး ၼႂ်း iPad ၼၼ့် တဵၵ်းတီႈ ZawgyiTai Keyboard iPad သေ သိုပ်ႇတဵၵ်းတီႈ install> confirm တႃႉ။
5.5) ပႂ်ႉတေႃႇ မၼ်းပေႃးလူင်းပၼ်ၽွၼ့် ႁႂ်ႈယဝ့်တူဝ်ႈတႃႉ။ ပေႃးယဝ့်ၸိုင် ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇလႆႈဢိုတ်းလႆႈပိုတ်ႇၶိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၸႂ်ႉလႆႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ့်။
5.6) တေဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးလႆႈၵူႈတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ - ၸိုဝ်ႈၵႂၢမ်းလႄႈ ၼိူဝ့်ၽဵင်းၵႂၢမ်း
သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၼႂ်းၶိူင်ႈ iDevice ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။
6. လၢႆးဢဝ်လွၵ်းမိုဝ်းတႆး ဢွၵ်ႇမႃးၸႂ်ႉ
6.1) ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း Settings ၼိူဝ်ၼႃႈၸေႃး၊ ပေႃးယဝ့် သိုပ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈ General> Keyboard> Keyboards> Add New Keyboard...> 5 Row တႃႉ။
ပေႃးယဝ့်ၸိုင် တေၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ လွၵ်းမိုဝ်းတႆး ၼင်ႇၼႄဝႆ့ပႃႈတႂ်ႈၼႆ့ယူႇယဝ့်။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႂ်းၽွၼ့်တႆး ပႃးဝႆ့ၽွၼ့်မၢၼ်ႈပၼ်ယဝ့်လႄႈ ပေႃးသႂ်ႇၽွၼ့်တႆး ဢမ်ႇလူဝ်ႇသႂ်ႇၽွၼ့်မၢၼ်ႈထႅင်ႈ။
သင်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွၵ်းမိုဝ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁႃလွၵ်းမိုဝ်းမၢၼ်ႈမႃးသႂ်ႇၵွႆးၶႃႈယဝ့်။
Comments
ပၼ်ႁႃၾွၼ့်ၸေႃႇၵီႇတႆး
ပီႈၸၢႆးလူင်ၶႃႈ
ဝၢႆးသေၶႃႇသႂ်ႇၾွၼ်ႉၸေႃႇၵီႇတႆး ၼႂ်းၶိူင်ႈယဝ်ႉ ၸႂ်ႉ facebook ဢမ်ႇလႆႈၶႃႈ။ ပေႃးပိုတ်ႇမႃးၵေႃႈ တူၵ်းၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၶႃႈၼေႃ
Unicode
Jai Kher
Your comment is correct. Has there someone developed Unicode Tai for iOS already? If yes, I would like to use Unicode Tai on my phone. will keep hoping to use Unicode Tai on iPhone one day.
can not write Lik Tai
i did check the web, i have installed the namkhone font, but i still can not read Lik Tai website like panglong or others. do i need jailbreak to write Lik Tai? or do you recommend jailbreaking and installing zawgyitai-3 from namkhone website?
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၶူးသွၼ်ၸၢႆးလူင်
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၶူးသွၼ်ၸၢႆးလူင် ၶႃႈႁဝ်းယိၼ်းၸူမ်းယႂ်ႇ"ၼမ်"တႄႉ"ၶႃႈ တီႈၶူးသွၼ်ႁဝ်း လႆႈမႅင်ႇပၼ်တၢင်းႁူႉ တၢင်းႁၼ်ၶႃႈႁဝ်းမႃးတႃႇသေႇၶႃႈဢေႃႈ။
ႁႃ Keyboard 5R0w ဢမ်ႇႁၼ်ၶႃႈ
ၸွႆႈဢိတ်းၼုိင်ႈၶႃႈသႂၢင်းယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉၵူၺ်းၵႃႈႁႃKeyboard 5R0w ဢမ်ႇႁၼ်ၶႃႈဢမ်ႇႁၼ်ၶႃႈ


text:
Thursday, March 15, 2012
ပၢင်ပွႆးယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်တ ႁပ်ႉၸုမ်း Ph.D
ၸွမ်းလူၺ်ႈပႃရမီ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈလႄႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင်သေ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 04 March 2012 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈထိုင်တီႈယွတ်ႈ ႁွတ်ႈတီႈပၢႆ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် (Peradeniya University, Sri Lanka) ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 11. 03. 2012 သင်ၶလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇလႆႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ ႁဝ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း (ဝတ်ႉသီရိသုတႃရၢမ်း) ပၢင်ၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ပၢင်ၵွၵ်ႇၼွႆႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ၸွမ်းၼင်ႇထုင်းၵႂၢမ်းတႆး ႁဝ်းဝႆႉမီးဝႃႈ "မႆႉလီမီးၼိုင်ႈတူၼ်ႈ ၼူၵ်ႉမူၼ်ႈမိုၼ်ႇသႅၼ်တူဝ်၊ ၽူႈလီမီး ၼိုင်ႈၸဝ်ႈ လဵၵ်ႉၼုမ်ႇထဝ်ႈၵိူဝ်းလီ" ၼႆလႄႈဢၼ်ပဵၼ်သင်ၶလႄႈ တၵႃႇသတ်ႈထႃးတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ-ၸိုင်ႈထႆး တင်းသဵင်ႈၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၶူးသႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈလီၸဝ်ႈလီ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ႁူမ်ႈလီလူင် တႃႇပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းတႆးတင်းလၢႆလႄႈ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၿုတ်ႉ ၼႂ်းလုမ်ႈ ၾႃႉတင်းလၢႆတေ လႆႈပိုင်ႈဢိင် သွၼ်ႈႁူမ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၸဝ်ႈတႆးႁဝ်း ၽုတ်းဢွၵ်ႇ မႃးယဝ်ႉ၊ ၽူႈၼမ်းလီႁဝ်း ၽုတ်းပေႃးမႃးထႅင်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၼႆလႄႈၸင်ႇလႆႈ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ယွင်ႈၷုၼ်းယေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ယိုင်ႈယိုင်ႈယႂ်ႇယႂ်ႇ ၵႂႃႇတီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူး လႃးလူင်းၵွၼ်း (ဝတ်ႉသီရိသုတႃရၢမ်း) ပၢင်းၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ပၢင်ၵွၵ်ႇၼွႆႉ၊ မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးၵႂႃႇၶႃႈ ဢေႃႈ။
ၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးၶူးယႂ်ႇ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပလတ်ႇ သုဝတ်ထၼဝၶျိရၶုၼ်း (ဢႃးၸၢရ်သဝႆ) (ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် (Rector) ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ မိူင်း)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. မႁႃသုတ်ထိတ်ႉ ဢႃၽႃၵရေႃ (ၽူႈၵုမ်းထိင်းလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၿုၻ်ထ သႃသၼႃ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်မႁႃၽႆးရတ်ႉ ထမ်မထိပေႃး (ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇဢွင်ႈတီႈ ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၽူႈၵုမ်းၽၢႆႇဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်မႁႃပုၼ်းၶျူး ၶေမ ၸႃရီ (ၽူႈၵုမ်းထိင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၸဝ်ႈၶူးမႁႃသေၼ (ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ)၊ ၸဝ်ႈၸွမ်သိုၵ်းၵဝ်ႇလူင် ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ ၽူၼ်းဝၼႃးၵမူၼ်း (ၸိူဝ်ႉသၢႆတႆး)၊ ၶုၼ်ယိင်း ဝိၽႃးသီရိ မၵရသၢၼ် (ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၼၢင်းယိင်း-မိူင်းထႆး)လႄႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈႁူဝ်ၼႃႈတႆး ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇၵေႃႈ မႃးၶိုၼ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၵႂႃႇယူႇ ယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမီးပၢင်ပွႆးႁဝ်းၶႃႈမီးၵႂုႇ 700 ပၢႆသေ သဵင်ၵွင်မွင်းတႆးလႄႈ ၼမ်ႉသဵင်ၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်လႆႈ ႁွင်ႉဢၼ်လႆႈမွၵ်ႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူႈၵေႃႉၵေႃႉသေ ယွင်ႈယေႃးၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းၶႃႈ ၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးလင် တဵမ်ဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃ Dr. သႅင်ႁိူင်း ၼရိၼ်ၻ
● ပီၵိူတ်ႇ -13.04.1973
● တီႈၵိူတ်ႇ - ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၼ်း။
● ပီႈၼွင်ႉ - မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် (5)ၵေႃႉ (ၸၢႆး 3 လႄႈ ယိင်း 2)
● ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ - လုင်းၸၢင်းၼၼ်ႇတႃႇ + ပႃႈၸၢင်းယိင်း
● ပွၵ်ႉမၢႆ(2)၊ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၼ်း။
ၸုမ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလႆႈႁပ်ႉမႃးၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း
● ပီ-1997 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ သႃသၼင်ၵုရ ဝတ်ႉၵျၶတ်ဝႅင်း၊ ဝဵင်းပၵူဝ်း
● ပီ-1998 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ သႃသၼထၸ ထမ်မႃၸရိယ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုႁမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ပီလဵဝ် သၢမ်ၵျၢမ်း
● ပီ-1998 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ ဢၽိပႃလထမ်မႃၸရိယ (ထိ-႑ ) တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် မိူင်းတႆး
● ပီ-2003 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ M.A တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေလၼီယ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
●ပီ-2004 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ တီႈပလူဝ်ႇမႃႇ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်း ( Dip.In English , Aquinas College,Colombo)
●ပီ-2006-2007 ႁဵၼ်းဢဝ်ၸၼ်ႉ M.Phil, တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵေလၼီယ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ
● ပီ-2012 ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ Ph.D တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ပေရတၼီယ တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်
ၼႃႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃသၼႃ
● ပီ-1997-1998 ႁဵၼ်းၶူးသွၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်ႈလိၵ်ႈ ဝတ်ႉဝိသုၻ်ထႃႇရုင်တိူၵ်ႈမႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။
● ပီ-1999 ႁဵတ်းၶူးသွၼ်တီတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပုပ်ႉၽႃႇရုင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်။
● တေဢဝ်ပီ-2006 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႇ လိူင်ႈပုတ်ႉထၽႃႇ သႃႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2009 ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပွင်ၵၢၼ်ပၢင်ၵုမ် လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႇ ၽၢႆႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇ ၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●တေႇဢဝ် ပီ-2010 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၽၢႆႇပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူႇလႃး လူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပီ-2011 ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၽၢႆႇ ၸုမ်းၶိုင်ပွင်ပၢင်ပွႆး လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၽၢႆ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း(3) ၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃၸူႇလူးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵျႃႇၼိူဝ်ႇ ၽၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ (Journal of International Buddhist Studies )
ပၢင်ၵုမ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃး
●ပီ-2004လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထလုမ်ႈၾႃႉ၊ တီႈထမ်ႈလူင်မႁႃႇပႃ သႃၼ၊ ၵမ်ႇၽႃႇဢေး၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
●ပီ-2007 လိူၼ််မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လႄႈပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ ႁဵတ်းတီႈႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လူမ် (United Nation Conference Center) ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ။
●ပီ-2007 လိူၼ််တီႇၸႅမ်ႇပိူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ တႆးၵူႈမိူင်းꧦပွၵ်ႈၵမ်း(1) SOAS ၸၼ်ႉၸွမ်လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်း။
●ပီ-2008 လိူၼ်တီႇၸႅမ်ႇပိူဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်း(3) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ႉပုတ်ႉထသႃႇဝၵ၊ ဝဵင်းဢၼုရႃထပူရ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ။
●ပီ-2009 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃႇရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိူင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(1) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
●ပီ-2009 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ် တႃႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ထေရဝႃၻ တင်းသဵင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း(2) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သီႇတၵူႇ၊ ဝဵင်းၸေႈၵႅင်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ။
●ပီ-2009 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ််ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်တႃႇ ပၢင်ၵုမ်လူင် မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထတင်း လူၵ်ႈလႄႈ ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ၊ မိူင်းထႆး။
● ပီ-2009 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၵူႈမိူင်းꧦ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိူင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2010 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလိူင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(2)တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2010 လိူၼ်မေႇ၊ ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်တႃႇပၢင်ၵုမ်လူင်မုၵ်ႉၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၸၢဝ်းၿုၻ်ႉထ တင်းလူၵ်ႈ လႄႈ ပၢင်ပွႆးဝေႇသၵ်ႉ မိူင်းထႆး။
●ပီ-2010 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ ဝဵင်းမႄ တၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျိူဝ်း။
●ပီ-2011 လိူၼ်ၵျၢၼ်ႇၼိူဝ်ႇဝႃရီႇ၊ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈတၢင်ႇတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလိူင်ႈၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၵူႈမိူင်းꧦ ပွၵ်ႈၵမ်း(3) တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
● ပီ-2011 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပုတ်ႉထသႃသၼႃ တီႈဝဵင်းၵျူဝ်ႇတူဝ်ႇ၊ မိူင်းၵျပၢၼ်ႇ။
ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်
● ပဵၼ်ၶူးသွၼ် (ၵထိၵ) တီႈထႃၼၽၢႆႇသွၼ်ပုတ်ထၵူႈမိူင်းꧦ
● ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ လွင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ််ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း
●ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပုတ်ထၽႃသႃ၊ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇၸူႇလႃး လူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
ႁဵင်းလိၵ်ႈ
တီႈယူႇယၢမ်းလဵဝ် - ဝတ်ႉဢႃရုၼ်း ပၢင်ၵွၵ်ႇယႂ်ႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး။
Phone: - 02-923-5369 လႄႈ 087-508-4258
Email: - senghurng@gmail.com
သင်ဝႃႈၶႂ်ႈလႆႈၶႅပ်းႁၢင်ႈ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်ပွႆးယွင်ႈၵုၼ်းယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈၶူး Dr.သႅင်ႁိူင်း ၼုရိၼ်တ ႁဝ်းၶႃႈၼႆ လူတ်ႇဢဝ်တီႈတႂ်ႈၼႆႉ လႆႈယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
Posted by Saonando(ꨅဝ္ꨳဝꨓ္းသဝ္)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ၾူၼ်လူင်တူၵ်းႁႅင်းထပ်းၵၼ်လၢႆဝၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလၢႆလၢႆ ၸႄႈဝဵင်းၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ။
တင်ႈတႄႇႁူဝ်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊ 2018 မႃးၼႆႉ ၾူၼ်လူင်တူၵ်းႁႅင်း ၊ ၼမ်ႉတဵင်းၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တေႃႉၶူဝ်း ၶိုၼ်ႈတီႈသုင် လွင်ႈလူႉသုမ်းတၢႆမၢတ်ႇတႄႉဢမ်ႇမီး ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်ႇ လၢတ်ႈၼႄတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉမႃး ၾူၼ်လူင်တူၵ်းႁႅင်းထပ်း ၵၼ်လၢႆဝၼ်း။ ၼႂ်းဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ ၶႅၼ်းတူၵ်းႁႅင်းၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ် ယူႇၸွမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တေႃႉ ၶူဝ်း တေႃႉလဵင်း ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၶူဝ်းၶွင်မီးၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈဝႆႉတီႈသုင်၊ ဢၼ်ပဵၼ်သူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸွမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈထူမ်ႈၶႃႈဢေႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းတၢႆမၢတ်ႇတႄႉဢမ်ႇမီး” ဝႃႈၼႆ။
တၢင်းဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼႃးၵူင်းၵေႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ရူတ်ႉ ၵႃးၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 10/10/2018 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၼမ်ႉတဵင်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼွင်းထူမ်ႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လၢႆဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၸွမ်း ၾင်ႇၼမ်ႉတဵင်း ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈၼႂ်းၵူတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉ ဢုၼ်ႇ ၊ ဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်သၼွင်း၊ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇပိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈလူင်ပွၵ်ႉဢွၵ်ႇ – ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။


text:
တၢင်းပဵၼ်လိ
တၢင်းပဵၼ်လိ
လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်၊ လၢႆးယူတ်းယႃလႄႈ လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ
တၢင်းပဵၼ်လိဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵွၼ်ႈႁိၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းတႆ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းမူၵ်ႇယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႈႁိၼ်ၼႂ်းတႆ ဢမ်ႇၼၼ်ၼႂ်းလွတ်ႇယဵဝ်ႈ (ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈလိ)ၼၼ်ႉ လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ၊ ဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းၵႂႃႇ တင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႈ။ ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼွၼ်းႁူၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမႃးၶွၼ်ႈၵၼ်သေ ယဵၼ်ၵွၼ်ႈလိ(လုၵ်ႈႁိၼ်ၼႂ်းတႆ)ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈတႆသေယဝ်ႉ လူင်းမႃးၸူးလွတ်ႇယဵဝ်ႈသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းထူင်ယဵဝ်ႈယဝ်ႉ။ လိၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေႇပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်းတႆယဝ်ႉ။ လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈလႆလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယင်းဢမ်ႇတၼ်းၾၢင်ႉမႅၼ်ႈသေဢိတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းလႆလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းလွတ်ႇယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇဢိုတ်းပႅတ်ႈလွတ်ႈယဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵပ်းၵႅၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈပွၵ်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလိၵွၼ်ႈယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းမႃးထိုင်လႆႈၼႂ်းလွတ်ႈယဵဝ်ႈသေ ၵိုတ်းထင်ယူႇဝႆႉၼႂ်းတႆၵူၺ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉပဵၼ်လိသေ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ဢမ်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈ။ တၢင်းပဵၼ်လိၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းသႅၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ သႅၼ်းၶၢဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢႃႇယုႁႃႈသိပ်းၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ဢမ်ႇသူႈပဵၼ်။ ၽူႈၸၢႆးပဵၼ်ၼမ်လိူဝ်သေၽူႈယိင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသၢဝ်းၵေႃႉၼႆႉ ၽူႈၸၢႆးၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈမွၵ်ႈသၢမ်ၵေႃႉသေ ၽူႈယိင်းၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ် NHS ဝႃႈၸိုင် လိၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ -
- ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးပရူဝ်ႇတဵၼ်းၼမ်ပူၼ်ႉ
- ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈယႂ်း (ၾၢႆႇၿိူဝ်ႇ) ဢႄႇပူၼ်ႉ
- ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တဵမ်ထူၼ်ႈ
- ၸပ်းၸွမ်းၸိူဝ်ႉၸွမ်းၶိူဝ်း
- သၢႆငၢႆၼႂ်းလမ်းသႆႈသေလွင်ႈလွင်ႈဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ
- ၵိၼ်ယႃသေၸိူဝ်ႉသေပိူင် (မိူၼ်ၼင်ႇ Asprin) ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈတၢင်းပဵၼ်လိၼမ်လိူဝ်သေၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းရႃႇသီႇၵတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢၼ်ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်ႁႅင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈႁႄႈ (လႄႈထၢတ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်) ဢၼ်မီးၼႂ်းယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းသေ ၶွၼ်ႈၶႅင်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ၼမ်ႉဢႄႇၼႃႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼွၼ်းႁူၼ်းၶွၼ်ႈၶႅင်ၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။
လိၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွၼ်ႈၵိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵွၼ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇ ဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ (Uric Acid) ၵေႃႈၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးမူင်ႈမႅင်းသေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်လိယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီၼႆႉ ၸၢင်ႈၶိုၼ်းပဵၼ်လႆႈထႅင်ႈ %50 ယဝ်ႉ။
လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်လိ
- ၸဵပ်းၵႅၼ်းငၢၼ်းငၢၼ်းၸွမ်းသင်လင်၊ ဢႅဝ်လႄႈပဵမ်ႉ တေႃႇပေႃးထိုင်ႁူဝ်ၼဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇၶႆႇႁမ်
- ၼင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ယူႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁၢင်ႈဢမ်ႇယူႇသႃႇလူမ်ၸႂ်
- တွင်ႉၵမ်းၵမ်းၸဵပ်းၸဵပ်းၵႅၼ်းၵႅၼ်းသေ ႁၢၵ်ႈ
- မီးလိူတ်ႈပႃးမႃးၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈ
- ၵမ်းၵမ်းၶႂ်ႈယဵဝ်ႈ
လိၸိူဝ်းၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈႁၼ်လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၵႃႈႁိုဝ်၊ မီးလၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸဵပ်းဢမ်ႇၵႅၼ်းသင်လူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။
လၵ်ႈၶၼႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်
- တိၼ်မိုဝ်းတူဝ်ၶိင်းၵတ်းလၢင်ႈသေ မီးလူမ်းၼၢဝ်
- မိူဝ်ႈယဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဵပ်းၵႅၼ်း
- ၼမ်ႉယဵဝ်ႈၶုၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ယဵဝ်ႈမဵၼ်
တၢင်းပဵၼ်လိၼႆႉ တူၺ်းဢဝ်လၵ်ႈၶၼႃႇမၼ်းသေယဝ်ႉ ဢဝ်တင်းလွၵ်းလၢႆး
- ႁဵတ်းဢႅၵ်ႉသရေးတီႈၼႃႈတွင်ႉ (တီႈပုမ်)
- ဢၢတ်ႇထရႃႇသၢဝ်းၻ်
- IVU ဢမ်ႇၼၼ် IVP (လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်မေႃယႃၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းတႆ)
- CT Scan (လွၵ်းလၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်လႆႈဢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ်ၵူႈပွတ်းပွတ်းသေ မိူၼ်ႁၢင်ႈပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးဢၼ်တႅတ်ႈတေႃးလိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။)
ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းႁၼ်လႆႈၵွၼ်ႈလိယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸႅတ်ႈလိူတ်ႈ၊ ၸႅတ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈ လႄႈ ၸႅတ်ႈတူၺ်းၵွၼ်ႈလိဢွၼ်ႇဢၼ်လႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီႁႃယူတ်းယႃ?
- မိူဝ်ႈဢၼ်သၼ်လင်၊ ဢႅဝ် လႄႈပဵမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵပ်းၵႅၼ်းမိူၼ်မၼ်းတမ်တႅင်းၵႂႃႇတေႃႇထိုင်ႁူဝ်ၼဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇၶႆႇႁမ်
- မိူဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဵဝ်ႈယၢပ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇသေဢၼ်ဢၼ်မႃးဢိုတ်းတၢင်းပႆၼမ်ႉယဵဝ်ႈ
- မိူဝ်ႈဢၼ်ၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးပႃးလိူတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး
လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်လိ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ?
သင်ၸိူဝ်ႉၵွၼ်ႈလိမၼ်းလဵၵ်ႉၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ၼၼ်ၸိုင် မေႃယႃၶဝ် လႅပ်ႈတေပၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်ၵႄႈပၼ်လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၵူၺ်းသေ တေတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶုၼ်ႇ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဢူၼ်ၼွၼ်းႁူၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
ၼင်ႈၸႄႈဝႆႉၼႂ်းဢၢင်ႇၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼမ်ႉမႆႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်း ၶႅၼ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်လိၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၸိုင် လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၼၼ်ႉ တေႁိုင်ဝၼ်းသွင်ဝၼ်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႈလိလႆဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၸဵပ်းၵႅၼ်းၵေႃႈ တေႁၢႆၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်သေဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မိူဝ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၸိုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ လုၵ်ႈယႂ်ႇလႄႈဢိုတ်းဝႆႉလွတ်ႇယဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈပွင်းမႃးၸိုင် ဢမ်ႇၼၼ် မေႃယႃၶဝ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းယႂ်ႇတၢင်းလဵၵ်ႉၵွၼ်ႈလိ၊ ဢိင်ၼိူဝ်မဵဝ်းလႄႈတီႈယူႇၵွၼ်ႈလိသေယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉသေလၢႆးလၢႆးသေ ယူတ်းယႃယဝ်ႉ။
ESWL (extracorporeal shock wave lithotripsy, more commonly referred to as lithotripsy) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆသႅင်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉသေယဝ်ႉ သျႂတ်ႉႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇသေ ႁႂ်ႈမၼ်းလႆလူင်းမႃးၸွမ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
PCNL (percutaneous nephrolithotomy) လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇတႄႇလီသၵူပ်ႉမၢင်မၢင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈပေလင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ESWL ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆသႅင်လေႇသိူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈလုတ်ႇဢဝ်လႆႈၵွၼ်ႈလိ ဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
Uteroscopy လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇတႄႇလီသၵူပ်ႉမၢင်မၢင်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမူၵ်ႇယဵဝ်ႈသေ သႂ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးလွတ်ႇယဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆး ESWL ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆသႅင်လေႇသိူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈလုတ်ႇဢဝ်လႆႈၵွၼ်ႈလိ ဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်ႈလိတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ၽႃႇတတ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးတၢင်းၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈၸိုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈသၢႆငၢႆၵွၼ်ႈလိၼၼ်ႉ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢၵ်ႈၸိုင် မေႃယႃၶဝ် တေၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးၽႃႇတတ်းသေ ယူတ်းယႃယူႇယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လိ
တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လိ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ယဝ်ႉယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ထႅင်ႈၼၼ်ႉ မီးလွၵ်းလၢႆးလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵွၼ်ႈလိၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မဵဝ်းသင်ၼႆၸိုင် ယိုင်ႈၶႅၼ်း ၸၢင်ႈႁႄႉၵင်ႈမၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ်ၸိုင် ထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ်မေႃယႃၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ၵူႈဝၼ်း၊ မိူဝ်ႈရႃႇသီႇမႆႈၼၼ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်လိူဝ်ရႃႇသီႇၵတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းတေလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်တူဝ်ၶိင်းလႄႈလွၵ်းပိူင်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလႆႈပိူင်တၢႆသေတႃႉ ပၵတိမၼ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း 6 ၵွၵ်းတေႃႇ 8 ၵွၵ်း (1.2 လီတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်လိမႃးၸိုင် ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်သေၼႆႉထႅင်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ၊ ၵေႃႇၾီႇလႄႈ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၼမ်ႉတႅင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉလိပ်းၼႆႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်းပဵၼ်လိၸိုင် ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃလႄႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢၼ်လီတွၼ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸွႆႈပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈၼမ်ႉယဵဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼွၼ်းႁူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်လိ ဢၼ်မီးၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢွၵ်ႉသလဵတ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၶျေႃးၵလႅတ်ႉ၊ ၽၵ်းၵီးၶႄႇ (celery)၊ မၢၵ်ႇဢိတ်ႇ၊ ထူဝ်ႇ၊ သတြေႃႇပႄႇရီႇ၊ ၽၵ်းႁူမ်ၼၢမ်၊ ၼေႃႇမိူင်းထႆး (ၼေႃႇမႆႉၾရင်ႇ = asparagus)၊ ၼမ်ႉၼဵင်ႈလမ် လႄႈ ဝီႇတႃႇမိၼ်ႇ C ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်လိ ဢၼ်မီးယူးရိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ်(urate) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးထၢတ်ႈႁိၼ်ၶၢၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး တပ်း၊ တႆ၊ ၶူင်းၼႂ်း၊ ပႃမၢင်ၸိူဝ်း (မိူၼ်ၼင်ႇပႃသႃႇၻိၼ်း = ငါးသေတ္တာ) လႄႈ ၼင်တူဝ်သွင်တိၼ်(မိူၼ်ၼင်ႇ ၼင်ပဵတ်း၊ ၼင်ၵႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ) ယူႇယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ၸဵမ်းယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပူၼ်ႉသွင်ၵရမ်ႇ (မွၵ်ႈၶိုင်ႈၸေႃႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ)။ သင်ၸိူဝ်ႉၵိၼ်ၵိူဝ်ၸဵမ်းၼမ်ၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၶႄႇလ်သီႇယမ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉယဵဝ်ႈ သုင်ၶိုၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇလီယွမ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၶၢဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၶၢဝ်ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိလႆႈငၢႆႈၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပီႈၸၢႆးလူင်
16/April/2015


text:
Wp/shn/လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း (IPA: [lɑ́ŋ kɤ́]); (မၢၼ်ႈ: လင်းခေးခရိုင်), (ဢင်းၵိတ်ႉ: Langkho District ), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Laangkoe]) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လုမ်းၸေႈတွၼ်ႈ ပၵ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၼမ် ႁူဝ်ၵူၼ်း တီႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ ႒႐႑႔ ဝႃႈ မၼ်းမီးၵႂႃႇ ႑႓႙ ,႒႔႘ ၵေႃႉ [2] ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း[edit]
ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။[3]
- ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး
- ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပၼ်ႇ
- ၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်[edit]
- ↑ GoogleEarth
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၃၃, retrieved February 28, 2015
- ↑ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန


text:
ၵျၢမ်းလေႃးၵ သမ်ႇမုၵ့်တီ့ မၢႆ(1) - ၸၢႆးၸၢမ်ႇယွတ်ႈၶိူဝ်း
- Details
- Category: Shan [Ethnic]
- Published on Wednesday, 30 November 2016 14:35
- Written by Shanyoma
- Hits: 983
eBook file size: 324 KB
ebook pages: 37
Publication: ပီတၢင်ႇၸၢၵ်ႈ 2009. ပပ့်ၼႆ့ တႅမ်ႈဝႆ့ လွင်ႈၵူၼ်းတၢႆ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ့် ပေႃးဝႃႈတၢႆၸိူင့်ႁိုဝ် လူဝ်ႇၸွမ်း ႁဵတ်းၸိူင့်ႁိုဝ် တႅမ်ႈဝႆ့ပၵ်းပိူင် ၸိူဝ်းၼၼ့်ၶႃႈဢေႃး... ၵွၺ်းၵႃး လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆ့ၸမ်း မၼ်းပဵၼ်ထုင်းလေႃးၵီႇ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ပေႃးဝႃႈၼပ့်တူၺ်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇမိူဝ်ႈၼႆ့ၼႆၸိုင် မၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃးယဝ့် ၵွၺ်းၵႃႈတႃႇတေပဵၼ် လွင်ႈပိုၼ့်ႁူ့ တၢင်းၼမ်သေလႄႈ ၶိုၼ်းမႃး တၢင်ႇပၼ်ဝႆ့ယဝ့်ၶႃႈဢေႃႈ...


text:
ပၢင်ပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း ၵိုၵ်းပိုၼ်း မေႃၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်းလႄႈ ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်း တေၸတ်းႁဵတ်း တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း။
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ တင်း ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးမူၼ်ႈ သိူဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း လႄႈ ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်း တီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး တႄႇ ဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 20-21/07/2018 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 7 မူင်း တေႃႇတဵင်ႈၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးသႅင်ယ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်ပွႆးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေၸတ်းႁဵတ်း 2 ၶိုၼ်း။ ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၸၢႆးသၢႆးမၢဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၸတ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းပီႈၼွင်ႉ တႆး ၵဵင်းမႆႇ ယုၵ်ႉယွင်ႈၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈ” ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပီႈသၢႆမၢဝ်းၵေႃႈ ပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ငိုၼ်း ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ သိုဝ်ႉၶဝ်ႈပွႆး ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈလွႆႉဝၢတ်ႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေမႃးႁၵ်းဢွၵ်ႇ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၵမ်ႈၽွင်ႈ သေ ငိုၼ်းဢၼ်လိူဝ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ပီႈသၢႆမၢဝ်း မူတ်းမူတ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၵဵင်းမႆႇလႄႈ ဢိၵ်ႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆတီႈ ပေႃးတေမီးသုၼ်ႇလႆႈႁူမ်ႈၸွႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပီႈသၢႆမၢဝ်းၵေႃႈပႃး”ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်းလႄႈ ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်းၼႆႉ တေမီးၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ မႃးလဝ်ႇ မူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် “မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢႆးလၢဝ်သႂ် (ၵေႃႉပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလူင်ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း)၊ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း၊ ၸၢႆးတႃႇဢူး(ၸိူင်းလႅဝ်း)၊ ၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်း(ၸိူင်းလႅဝ်း)၊ ၸၢႆးဢွင်ႇမိူင်း(ၸိူင်းလႅဝ်း)၊ ၸၢႆးယုမ်ႉလိူၼ်(ၸိူင်းလႅဝ်း)၊ ၸၢႆးထႅၼ်ႈလႅဝ်း၊ ၸၢႆးသၢႆလႅတ်ႇ၊ ၸၢႆးႁၢၼ်လႅင်းလႄႈ ၸၢႆးလွမ်ႉဝုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸုမ်းႁႆႇတိုင်ႈပၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝူင်းၸိူင်းလႅဝ်း ၸၢႆးတႃႇဢူး၊ ၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်း၊ ၸၢႆးဢွင်ႇမိူင်း၊ ၸၢႆးသိူဝ်မႂ်ႇ၊ ၸၢႆးယုမ်ႉ လိူၼ်လႄႈ ၸၢႆးသိုဝ်ႉ ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေတေတွႆႇပၼ် ဝႃႈၼႆ။


text:
ဝၼ်းပူၼ်ႉၶၢပ်ႈတူဝ် ပေႃႈထဝ်ႈၸၢင်းၼူႉ ပေႃႈၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ ၵူၼ်းလူင်တႆး ပီႈၼွင်ႉ တီႈၸမ်တီႈၵႆၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈၼပ်ႉပၢၵ်ႇ။
ဝၼ်းတီႈ 09/08/2018 သင်ၶၸဝ်ႈ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်ၵႆ ႁူမ်ႈၵၼ်သူင်ႇၶၢပ်ႈတူဝ်ပေႃႈထဝ်ႈ ၸၢင်းၼူႉ ဢႃယု 89 ပီ ဢၼ်ပဵၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈၶူးဢိၼ်းတႃး ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ တီႈပႃႇႁဵဝ်ႈသၼ်တီႇထမ်း ဝဵင်း ၵဵင်းမႆႇ ၸိုင်ႈထႆး။
ၼႂ်းပၢင်ၼႆႉမီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်တႆး မိူၼ်ၼင်ႇၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း၊ ၸဝ်ႈပိုၼ်ၶမ်း၊ ၸဝ်ႈတႃႇဢူး ဢိၵ်ႇၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးပီႈၼွင်ႉတၢင်းပဵင်းလူင်၊ လၵ်းတႅင်ႇ၊ ဝဵင်းႁႅင် ၵဵင်းမႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ။
ၸဝ်ႈမႁႃႇဢေႃးတ လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ယိၼ်းၸူမ်းယႂ်ႇၼမ်ထိုင် ၵူႈၸဝ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၵူႈပႃႈ ၵူႈၾၢႆႇဢၼ်ဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်သေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈလႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵူႈပၢႆပၢႆး ” ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးသႅင်ယ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈတီႈႁူင်းပွႆႇသဵင်ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၸဝ်ႈၶူးဢိၼ်းတႃးၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢၼ်ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းၵုမ်းထိင်းႁၵ်ႉသႃ ဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝတ်ႉတႆး ပဵၼ်တီႈတႆးလႆႈပိုင်ႈဢိင် ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ႁဵၼ်းလၢႆး ပဵၼ်တီႈၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ မႃးထိုင်ၵူႈဝၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈငၢႆႈ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈသႂ်ႇၸႂ်ၶတ်းႁႅင်းမႃးတႄႉတႄႉ ၵွပ်ႈၼၼ်ႁဝ်းၶႃႈပီႈၼွင်ႉတႆးၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇၸႂ်ၸွႆႈၵၼ်ႁၵ်ႉသႃလုမ်းလႃး တူၺ်းထိုင်ပူၵ်းပွင်ဢၼ်ပဵၼ် ဝတ်ႉတႆးႁဝ်းႁႂ်ႈပေႃးၵိုၵ်းတႆးႁဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႃႈ ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်မႃႇသႃႇ ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ လီဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၼမ်ၼမ် ” ဝႃႈၼႆ။
ပေႃႈထဝ်ႈၸၢင်းၼူႉၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ပေႃႈထဝ်ႈၵူႇလႄႈ မႄႈထဝ်ႈၽၢၼ်ႇ ၵိူတ်ႇတီႈဝၢၼ်ႈ ၼႃးတႅၼ်ႈ ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၊ မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ 2 ၵေႃႉ၊ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းတင်းမႄႈထဝ်ႈၸၢင်းသႅင် ၵေႃႈပဵၼ်မႄႈ ၸဝ်ႈၶူးဢိၼ်းတႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃယုၸဝ်ႈလႆႈ 9 ၶူပ်ႇ။