text:
ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ်
ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၿၢႆႇဢူဝ်ႇလေႃႇၵျီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူဝ်မီးၸႂ် ဢမ်ႇၼၼ် သၸီႇဝ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၸီႇဝ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ဢၼ်မီးၸႂ်တင်းသဵင်ႈ။ [1] တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၸီႇဝယဝ်ႉ။ တူၺ်းႁၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇသေ ပေႃးဝႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇ လွင်ႈၶဝ်ၸိုင် တေပွင်ႇၸႂ်လူင်ႉလႅင်း လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ဢၼ်ၵူၼ်းလႄႈသတ်း မီးၸႂ်ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ၸႅင်ႈလႅင်းယူႇ၊ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သၸီႇဝၼၼ်ႉ တူၼ်ႈတွၵ်ႇမွၵ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈႁူဝ်ၵေႃႈ တီႈၼႆႈ တေလႆႈၸႂ်ႉဝႃႈ ၶဝ်မီးၸႂ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈ တူၼ်ႈမႆႉ ၼိုင်ႈတူၼ်ႈ ႁႅင်ႈႁဵဝ်ႇၵႂႃႇၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈဝႃႈ တူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉ တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်တူၼ်ႈမီးၸႂ်ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸႂ်ႁူႉၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸႂ်သတ်းလႄႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ။
ၸီႇဝ (သၢႆၸႂ်) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႂ်တႄႉတႄႉၼႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈ တႅၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းလႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢိင်ပိုင်ႈၼိူဝ် လွင်ႈထူပ်းႁၼ်ၼၼ်ႉသေ မႃးလၢတ်ႈၸိုင် ၸီႇဝသၢႆၸႂ်ၼႆႉ မၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်ၸွမ်းတူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸီႇဝသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈႁၼ်လႆး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေတ ၸီႇဝသၢႆၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတူဝ် (ႁၢင်ႈၽၢင်)ၼၼ်ႉတႄႉ ပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ပႆႇႁႃႁၼ်ၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸီႇဝသၢႆၸႂ် ဢၼ်ႁဝ်းပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၸီႇဝသၢႆၸႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇၽၢတ်ႇ တူဝ်(ရူပ်ႈ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵွၼ်းၸိုင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇယႂ်ႇ သိုပ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸီႇဝယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ် ယႂ်ႇမူႈ၊ တူင်ႉၼိုင်၊ ၽႄႈတိူၼ်းၸိူဝ်ႉၽၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ၽၢင်လၵ်ႉၶၼႃႇ သၸီႇဝဝႃႈၼႆသေတ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈပွင်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ၸီႇဝၼႆ ပႆႇဝႃႈလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် လၵ်ႉၶၼႃႇ ပိူင်ၽၢင်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ မၢင်တွၼ်ႈမၢင်လႂ် တမ်ႈတီႈ ၼိၸီႇဝ (ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်) ၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈႁၼ်ၸွမ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵေးၼမ်ႉၼႆႉ မေႃယႂ်ႇမႃး၊ မေႃမီးမႃး ၵိင်ႇၽႄမၼ်းထႅင်ႈ တင်းၼမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ဢဝ်ယႃႈမွင်ႇ (ပရုတ်ဆီ) ၵႂႃႇသႂ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ်ၽိဝ်ၼမ်ႉၸိုင် တေတူင်ႉတူင်ႉၼိုင်ၼိုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် လိၼ်ၼဵဝ် ၼွၵ်းၼမ်ႉသေ ဝႆႉဝႆႉၸိုင် တေလႆႈႁၼ် ဢူၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းလီလီၸိုင် ပၵ်းပိူင်လၵ်ႉၶၼႃႇ ၸီႇဝၼၼ်ႉ မီးႁႃႈဢၼ်ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
1. ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ ႁႅင်းၽိူမ်ႉထႅမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေ ၸႅၵ်ႇၽႄႁူႉလႆႈ သၸီႇဝ (ဢၼ်မီးၸႂ်) လႄႈ ၼိၸီႇဝ (ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်) ၼၼ်ႉၸိုင် သၸီႇဝၼႆႉ မၼ်းမီးပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမႆႉလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် သၸီႇဝၼႆႉ တီႈတူၼ်ႈတီႈတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးသေးလ် တဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းသႄးလ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီး ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇမီး ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇၸိုင် တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ၸီႇဝ။ တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း မၼ်းမီးပိူင်ၽၢင် ဢၼ်ဢဝ်သႄးလ်သေ ၽွတ်ႈပဵၼ်ဝႆႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼိၸီႇဝၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီး သႄးလ်လႄႈ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇ ပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ။ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်မေႃၽိူမ်ႉထႅမ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း သင်ဝႃႈ ၼင်တီႈၶႅၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း သိၵ်ႇၵႂႃႇလွၵ်ႈၵႂႃႇ ပေႃးၼႆၸိုင် ၶိုၼ်းပဵၼ်မႃး ၼင်မႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁၼ် ၸဵပ်းတီႈတူၼ်ႈလႄႈ သတ်းၶဝ် ၶိုၼ်းႁၢႆၶႅၼ်းၵႂႃႇ ၼိူဝ်ႉမႂ်ႇ ၶိုၼ်းမုၼ်းမႃး၊ ဢၼ်ႁၵ်းၵႂႃႇ ၶိုၼ်းၵပ်းၵၼ်ၶိုၼ်း၊ ဢၼ်ၶိုၼ်းပဵၼ်မႃး လိူတ်ႈမႂ်ႇ ယၢင်မႂ်ႇ၊ ၼင်မႆႉလွၵ်ႈၶၢပ်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်မႃးမႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ ဢၼ်မေႃၽိူမ်ႉထႅမ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. ၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၸီႇဝၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယဝ်ႉ။ ၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ပေႃႈမႄႈသေ မီးမႃး လုၵ်ႈလၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း လုၵ်ႉတီႈၸၢင်ႉသေ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇၽႄႈဢွၵ်ႇမႃး ၸၢင်ႉၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ပႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ မၢၵ်ႇမူင်ႈသေ ၶိုၼ်းတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၽႄႈဢွၵ်ႇပဵၼ် မၢၵ်ႇမူင်ႈၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး မၢၵ်ႇလၢင်း။ သၸီႇဝၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶိင်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းသေ မီးလွင်ႈၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းသေတ ၼိၸီႇဝၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် သၸီႇဝၼႆႉ ၶဝ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ မေႃၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယဝ်ႉ။
3 မေႃတူင်ႉၼိုင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၸီႇဝၼႆႉ တႃႇတေၼႄဝႃႈ လွင်ႈၶဝ်မီးၸႂ်ၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ်ပဵၼ် လွင်ႈမေႃတူင်ႉၼိုင် ၶၢႆႉၼီၼၼ်ႉယူႇ။ ပႅင်ႈၼင်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁၼ်ၼၼ်ႉၸိုင် တူၼ်ႈမႆႉၼႆႉ ယင်ႇႁၢၵ်ႈၸပ်းလိၼ်ဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆႉၼိုင်လႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇသတ်း။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈယူႇ သွင်ပိူင်။ (ၵ) ၶၢႆႉၼိုင်ႁင်းၵူၺ်း (ၶ) မီးဢၼ်တိုတ်ႉၸၼ်လႄႈ ၶၢႆႉၼိုင် ဢမ်ႇၼၼ် မီးႁႅင်းတုမ်ႉတွပ်ႇ။
(ၵ) ၶၢႆႉၼိုင်ႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း တမ်ႈတီႈ တူဝ်သတ်းၶဝ်ယူႇ၊ တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းတူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ၊ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇၼၼ် မၼ်းမေႃၶၢႆႉၼိုင် ႁင်းၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တူၼ်ႈၶိူဝ်း မၢင်မဵဝ်းၼႆႉ မၼ်းမေႃၶၢႆႉၼိုင် ၵဵဝ်ႈၶဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၶ) သၸီႇဝၼႆႉ မီးဢၼ်တိုတ်ႉၸၼ်လႄႈ ၶၢႆႉၼိုင် ဢမ်ႇၼၼ် မီးႁႅင်းတုမ်ႉတွပ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ပေႃးဝႃႈ ၽႆးမႆႈၺႃး တိၼ်မိုဝ်း တူဝ်သတ်းၸိုင် ၶဝ်ၼႅတ်ႈၽႅတ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢႆယၢၼ်ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈ ၵရူဝ်ႇလူဝ်ႇၾီႇၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈၸိုင် ၶဝ်မေႃၶၢႆႉႁႃ ငွၵ်ႈဢွၵ်ႇၸူး ၽၢႆႇဢၼ်မီးလႅင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈ ၽႆးလႄႈ ငဝ်းလႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ် တိုတ်ႉၸၼ် တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းသေ လွင်ႈဢၼ် သတ်းလႄႈ တူၼ်ႈ ၶိုၼ်းတုမ်ႉတွပ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လူၺ်ႈ ႁႅင်းတုမ်ႉတွပ်ႇ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈဝီးၼၢတ်ႉၸ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တူၼ်ႈႁဵဝ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ မူင်ႈမႅင်းၶဝ်ယူႇ၊ မၼ်းတေမိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢပ်ႇဢႅင်ႈငႄး ဢႃႈဝႆႉသေ ပေႃးဝႃႈ မူင်ႈမႅင်းၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းမၼ်းၸိုင် မၼ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉ တုပ်ႇႁပ်းႁိပ်ႇဢဝ် မူင်ႈမႅင်းတၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမႆႉၼၢင်းၼွၼ်း (ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ)ၼၼ်ႉ ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး မႂ်မၼ်းတုပ်ႇၵႂႃႇ။ မွၵ်ႇဝၼ်းဝၢႆႇၼၼ်ႉ ၵၢင်ဝၼ်း မီးၽၢႆႇလႂ် မၼ်းဝၢႆႇၸွမ်း ၽၢႆႇၼၼ်ႉလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လူၺ်း ႁႅင်းတိုတ်ႉၸၼ်လႄႈ ႁႅင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇယဝ်ႉ။ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၶဝ် ထၢင်ႇၸႅင်ႈလိူဝ်သေ တူၼ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
4 လွင်ႈလူႉလႅဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸီႇဝရုပ်ႈ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သၸီႇဝ (တူဝ်မီးၸႂ်)တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၸီႇဝရုပ်ႈ (တူဝ်)ၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လူႉလႅဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ (မႅၵ်ႉတႃႇၿေႃႇလိတ်ႉၸိမ်ႇ) ယဝ်ႉ။ မႅၵ်ႉတႃႇၿေႃႇလိတ်ႉၸိမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်တၢင် တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ် သႄးလ် လႄႈ ထၢတ်ႈ သၸီႇဝ (တူဝ်မီးၸႂ်) လူႉလႅဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလီ မႅၵ်ႉတႃႇၿေႃႇလိတ်ႉၸိမ်ႇၼႆႉတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ် သၸီႇဝ (တူဝ်မီးၸႂ်) တေသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်လႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ ပဵၼ်မႃးမႂ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ ယႃႇပေႁႂ်ႈလူႉလႅဝ်၊ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႉၸမ်ႇ ဢၼ်လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶိုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် ဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။
5 ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶေႃႈၵႂၢမ်း ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸီႇဝၿေႇၻၼၼ်ႉ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇ လိုၵ်ႉလမ်ႇလိူဝ်သေ လွင်ႈပိူင်ၽၢင် ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃးၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽွၼ်းလီ မႅၵ်ႉတႃႇၿေႃႇလိတ်ႉၸမ်ႇသေ (ၵ) မိတူဝ်ႇသိတ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သႄးလ်မႂ်ႇ တီႈတူဝ် ပဵၼ်မႃး၊ (ၶ) သႄးလ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယႂ်ႇမႃး လႄႈ (င) သႄးလ် ဢၼ်ယႂ်ႇမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႄႇၶႅၼ်ႉမႃးသေ ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉၼင်မႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ႁၢင်ႈၽၢင် ယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ လွင်ႈယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်ၵူၺ်း။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽီႇၸီႇဢေႃႇလေႃႇၵျီႇသေ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၼႃႈၵၢၼ်သၸီႇဝ၊ လွင်ႈၵုမ်းထိင်းပၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈၽဵင်ႇ၊ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း ၽႄႈတိူၼ်း မူႇယႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်းတႄႉ လွင်ႈဢၼ်သၸီႇဝ (တူဝ်မီးၸႂ်) ယႂ်ႇမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇမၼ်း ပဵၼ်လူၺ်ႈ ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇပလႅၵ်ႇၸမ်ႇ ၽၢႆႇၼႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၼိၸီႇဝ (ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်) မူႈယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းတႄႇ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ် ယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ထၢတ်ႈမေႃႇလီႇၵိဝ်း ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် မႃးၶွၼ်ႈၵၼ်သေ ၸပ်းၵၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸီႇဝၿေႇၻ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸီႇဝၿေႇၻ ၼၼ်ႉ တေလႆႈၸွမ်း မၢႆမီႈ သီႇဢၼ်ယူႇ။ ပေႃးဢမ်ႇၸွမ်း မၢႆမီႈသီႇဢၼ်ၼႆႉၸိုင် တေဢမ်ႇယၼ်မၼ်ႈလႆႈ တီႈၼိူဝ် ၸီႇဝၿေႇၻပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉလႆႈ။
1 ႁႂ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃး[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸီႇဝၿေၻၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ တူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းသေ ၸွပ်ႇၸႅတ်ႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ။ ႁၼ်ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တွင်းမၢႆ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉ မီးတႄႉၼၼ်ႉတႃႉ။
2 ႁႂ်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၼႂ်းလူၵ်ႈလေႃးၵ ပၢႆးသၢႆႊ တမ်ႈတီႈ ၸီႇဝၿေႇၻၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း၊ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်သိုဝ်ႈယူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၢႆၸႂ် ပၢႆးၸီႇဝၿေႇၻယဝ်ႉ။
3 ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉ ၸႅင်ႈလႅင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးၸီႇဝၿေႇၻၼႆႉ တိုဝ်းၵမ်ဝႆႉ လွင်ႈဝူၼ်ႉသိုဝ်ႈ ဝူၼ်ႉၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သတ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သတ်းၵူၺ်း။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၵဝ်ႉႁွင်ႉလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ တၢင်းဝူၼ်ႉ ဢၼ်သိုဝ်ႈယူဝ်း ၸႅင်ႈလႅင်း။ လွင်ႈဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼင်ႇၼၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းပၢႆး ၸီႇဝၿေႇၻၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁၼ်၊ တေဢမ်ႇလႆႈမီး။
4 ႁႂ်ႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵေႃႉထတ်းထိၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေ ၸၢင်ႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼမ်ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ မႃးၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးၽိုၼ်ထမ်းၵေႃႈယဝ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉယုမ်ႇၵမ်းလဵဝ်။ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇ သေႃႉသွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈယၼ်မၼ်ႈမၼ်း ၶေႃႈတမ်းၸႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးလႆး ၶေႃႈတွပ်ႇယူႇ။ ၽူႈလူင်ႉ ပၢႆးၸီႇဝၿေႇၻၶဝ်ၵူႈၵေႃႉတႄႉ ၶဝ်ၸွမ်းမၢႆမီႈလူင် သီႇဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈလႄႈ သတ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၽိင်ႈပဵၼ် ဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်း evolutionary biology ဝႃႈၸိုင် ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈ လႅပ်ႈတိုၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈပဵၼ် ပႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇပဵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်၊ လႅပ်ႈတေ ဢမ်ႇပဵၼ် တီႈလဵဝ်ၵၼ်။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ပိုၼ်းဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်း ဝႃႈတႄႉ ၸီႇဝ (ၸႂ်) ဢမ်ႇၼၼ် သၸီႇဝ (တူဝ်ဢၼ်မီးၸႂ်)ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႅပ်ႈတေပဵၼ်မႃႈၸွမ်း တီႈယူႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူႈပိူင်ပိူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သၸီႇဝ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ တူၼ်ႈႁိုဝ်၊ တေလႆႈဝႃႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼႆ ပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတူၼ်ႈသေ ပဵၼ်မႃး တိရတ်ႉသၢၼ်ႇႁိုဝ်၊ လုၵ်ႉတီႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးတူၼ်ႈႁိုဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈ တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇ တႄႉတင်ႈပဵၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ သင်မၢတ်ႈဝႃႈ သၸီႇဝၼႆႉ မေႃလဵင်ႉသၢႆၸႂ်ၶဝ် (မေႃႁႃၸုပ်ႇဢဝ် ထၢတ်ႈဢေႃးၸႃႇ) ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ယူႇ ပေႃးၼႆၸိုင် တူၼ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ် ဢၼ်မီးမႃး ဢွၼ်တၢင်း သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇယူႇ။ ဢဝ်ၸွမ်းပိုၼ်ႈ ဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်းဝႃႈၸိုင် သၸီႇဝ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈ တူၼ်ႈယဝ်ႉ။ သၸီႇဝ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းၼၼ်ႉ တူၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၵေႃႈတေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသေ တေပဵၼ်တူၼ်ႈသတ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၼႆႉပဵၼ် တီႈပွင်ႇ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်း ၼိုင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈဢွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပူင် ဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်းၸိုင် ၸႅၵ်ႇဝႆႉ သၸီႇဝၸၼ်ႉသုင် လႄႈ သၸီႇဝၸၼ်ႉတႅမ် သွင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ သၸီႇဝၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ လႅပ်ႈလုၵ်ႉတီႈ သၸီႇဝၸၼ်ႉတႅမ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ထၢၼ်ႈလႂ်ထၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ပိူင်ၽၢင်လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ သၸီႇဝၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ လၢၵ်ႇလၢႆးသုၵ်ႉယုင်ႈလိူဝ်သေ သၸီႇဝၸၼ်ႉတႅမ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ၽၢင်လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ သၸီႇဝ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုၵ်ႉသင်။ ပဵၼ်ပိူင်ၽၢင် သၢင်းလၢင်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ် ၿၢႆႇဢူဝ်လေႃႇၵျီႇၶဝ်ဝႃႈတႄႉ လေႃးၵတူၼ်ႈ လႄႈ လေႃးၵတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈငဝ်ႈငႃႇ ၸိူဝ်ႉငဝ်ႈလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၽႄပဵၼ်ၵႂႃႇ သွင်ၵိင်ႇ။ တီႈၼႆႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈၼိူဝ် ဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် တူၼ်ႈမႆႉ မႃးတႅၵ်ႈၼႄယဝ်ႉ။ ႁၢၵ်ႈမႆႉၼႆႉ ၸူမ်ဝႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းလိၼ်လႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ။ တူၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁၼ်လႆႈထၢင်ႇၸႅင်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်တႅၵ်ႈၼႄ လေႃးၵသွင်ပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၵိင်ႇလူင်သွင်ၵိင်ႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇတႅၵ်ႇပဵၼ် ၶႃႈမၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵိင်ႇၶႃႈ ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ် ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇ။ လေႃးၵတူၼ်ႈလႄႈ လေႃးၵတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇတူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈ လႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸိူဝ်းႁဝ်း မီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ တူၼ်ႈ လႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း တူၼ်ႈၸၼ်ႉသုင်လႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ႁူႉလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပိူင်ၽၢင် ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ထၢင်ႇၸႅင်ႈဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တူၼ်ႈလႄႈသတ်း ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်သေ ႁူႉၸႅင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႃး တႅမ်ႈတူၺ်းႁၢင်ႈမၼ်းၸိုင် မၼ်းယၢပ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ တေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ။ ဢဝ်တၢင်းႁၼ် ဢီႇဝေႃႇလူးသျိၼ်းသေ ႁဝ်းၸၢင်ႈႁူႉထိုင်လႆႈ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ တူၼ်ႈၸၼ်ႉသုင်လႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၵိင်ႇၽႄသေ ၵႂႃႇတူၺ်းၶိုၼ်း တီႈတူၼ်ႈငဝ်ႈမၼ်းၸိုင် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇႁိုင်လွၼ်ႇၼၼ်ႉ တေပႆႇၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ တူၼ်ႈၸၼ်ႉတႅမ်ႇလႄႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်ႈႁိုဝ်ၼေႃ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼေႃးၼႆၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း တၼ်ႈၸၼ်ႉတႅမ်ႇလႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵူၺ်းမီး သႄးလ် ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ တႃႇတေၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်တၢင်းယၢပ်ႇယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇရူႇပၿေႇၻၶဝ်တႄႉ တိုၵ်ႉယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်သၸီႇဝတူၼ်ႈတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ (တီႈတႅၵ်ႈတီႈၵမ်ႉမၼ်းတႄ ပဵၼ်ယူႇၵလီႇၼႃႇ)။ တႃႇတေၸႅၵ်ႇၽႄ တူၼ်ႈလႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉပိူင်တၢႆဢမ်ႇလႆႈ။ ပိူင်လိူင်းမၼ်းတႄႉ တူၺ်းဢဝ် လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး လွင်ႈၸုတ်ႈယွမ်း တီႈတႂ်ႈၼႆႉသေ တေၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ တူၼ်ႈလႄႈ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇယူႇ။ (1) တမ်ႈတီႈတူၼ်ႈၼႆႉ လွင်ႈယႂ်ႇတၢင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈမၼ်း တႅတ်ႈၼႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ဢွင်ႈတီႈမၼ်း ပဵၼ် တႄႇဢဝ် ပၢႆတူၼ်ႈမၼ်း တေႃႇထိုင် ပၢႆႁၢၵ်ႈမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈမၢင်မဵဝ်းတႄႉ ဢွင်ႈတီႈယႂ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် တီႈငဝ်ႈၵိင်ႇၵၢၼ်ႈမၼ်း တီႈပွင်ႈမၼ်း တီႈငဝ်ႈမႂ်မၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇတႄႉ ဢွင်ႈတီႈယႂ်ႇၶဝ် ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်တူၼ်ႈမႆႉ။ လွင်ႈယႂ်ႇတၢင်းယႂ်ႇ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တင်းတူဝ်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၵူၺ်း ယႂ်ႇၸွမ်းၶၢဝ်း ၶဝ်တိုၵ်ႉယိုတ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃးပၢၼ်မၼ်း ပူၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆႉ လွင်ႈယႂ်ႇတၢင်းယႂ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇသိုပ်ႇယႂ်ႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ယႂ်ႇလႆႈတေႃႇပေႃးတၢႆယဝ်ႉ။ (2) ဝဵၼ်ႉဝႆႉ တူၼ်ႈၵလူဝ်ႇရူဝ်ႇၾီႇ လႄႈ တူၼ်ႈၾၢၼ်းၵပ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵႃႈပဵၼ် တူၼ်ႈၶဵဝ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးထၢတ်ႈ ၵလူဝ်ႇရူဝ်ႇၾီႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးၼင်ႇၼၼ်လႄႈ တူၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်မေႃသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ဢေႃးၸႃႇ ပၼ်တီႈတူၼ်ႈၶဝ် ႁင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မေႃႁုင်ၵိၼ် ၶဝ်ႈၽၵ်းႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီး ၵလူဝ်ႇရူဝ်ႇၾီႇ။ (3) ၵႃႈပဵၼ် သၸီႇဝတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ တီႈတူဝ်ၶဝ် မီးဝႆႉသႄးလ်ဢွၼ်ႇ တဵမ်ပိၵ်းဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိဝ်ၼင် ဢၼ်ႁေႃႇဝႆႉ သႄးလ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီးတီႈတူၼ်ႈမႆႉၵူၺ်း။ တီႈသတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇတႄႉ ဢမ်ႇမီး။ (4) ပိူၵ်ႇၽိဝ်ၼင်သႄးလ် တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉသႄးလ်လိဝ်ႇလူဝ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသႄးလိဝ်ႇလူဝ်ႉ။ (ဝဵၼ်ႉဝႆႉ။ တီႈတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၵိဝ်ႇၼီႇၵဵၵ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ၽိဝ်ၼင်ၶဝ် ပဵၼ်သႄးလိဝ်ႇလူဝ်ႉ) (5) တူၼ်ႈၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ပိူဝ်ႈ ႁၢၵ်ႈၶဝ်ၸပ်းၸူမ်လိၼ်ဝႆႉလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈ။ တူၼ်ႈၸၼ်ႉတႅမ်ႇဢွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႈၶၢႆႉတီႈယူႇ။ တိရတ်ႉသၢၼ်ႇၸၼ်ႉတႅမ်ႇဢွၼ်ႇ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ။ (တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းပဵၼ် ဢူဝ်ႇဝီႇလီႇယႃး လႄႈ မွၵ်ႇႁိၼ်ပိုၼ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ) သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးတိၼ်မိုဝ်း ဢင်ႇၵႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ (6) သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ၸၢင်ႈၵဵဝ်ႉဢိုၼ်ၵိၼ်လႆႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းလႆႈၸုပ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉၵူၺ်း။ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ တိၼ်မိုဝ်း တႃႇတေတူင်ႉၼိုင်၊ မီးႁူးၽၢႆႈၼွႆႉၽၢႆႈလူင် တႃႇတေထွၵ်ႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸၼ်ႉသုင် သၢင်ႇထုၵ်ႇ တႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တူၼ်ႈမႆႉၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးဢင်ႇၵႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်။
ၵိင်ႇၽႄ ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် ၸီႇဝၿေၻ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻသေ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ပၢႆးတူၼ်ႈ ရုၵ်ႉၶၿေႇၻ လႄႈ ပၢႆးသတ်း သတ်ႉတၿေႇၻ သွင်ပိူင်။ ပၢႆးသၢႆႊတၢင်ႇပိူင် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻသေ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢႆးထၢတ်ႈတူဝ်ၸႂ် (ၸီႇဝꩪႃတုၿေႇၻ)၊ ပၢႆးႁၢင်ႈတူဝ်ၸႂ် (ၸီႇဝရူႇပၿေႇၻ) လႄႈ ပၢႆးယႃႈယႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးတူၼ်ႈ လႄႈ ပၢႆးသတ်း ငၢႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈ ၸႅၵ်ႇၽႄတွၼ်ႈၵၼ်မၼ်း ၼင်ႇၼႆယူႇ။
- 1. ပၺ်ႇၺႃႇႁၢင်ႈၽၢင်
တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၢင်ႈၽၢင် တူၼ်ႈမႆႉလႄႈ တူဝ်သတ်း ဢၼ်ဢဝ်တႃႁၼ်လႆႈ ႁၢင်ႈၽၢင် ၼွၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ပၺ်ႇၺႃႇထိတ်ႉသျူး
တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း သႄးလ်လႄႈ ထိတ်ႉသျူးၽၢႆႇၼႂ်း တူၼ်ႈမႆႉလႄႈ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 3. ၸီႇဝၵမ်ႇမၿေႇၻ
တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် ထိတ်ႉသျူးလႄႈ လွင်ႈသၢႆၸႂ် တူင်ႉၼိုင် ၸိူဝ်းမီးတူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ် သၸီႇဝၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 4. ၷေႁၿေႇၻ
တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဢၼ် တူၼ်ႈတင်း တူဝ်သတ်းလႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းၶဝ် ၵုမ်ႉၵႅမ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 5. တူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သတ်းၽႄႈတိူၼ်း
တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူၼ်ႈလႄႈ သတ်းၶဝ် ၽႄႈတိူၼ်းၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ ၵွပ်ႈလွင်ႈသင်လႄႈ လႆႈၽႄႈတိူၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- 6. တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းသပ်းသေး ႁၢင်ႈၽၢင် တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းသေ ၽေႃႇၼႄႁၢင်ႈပိူင်ၶဝ်၊ မၵ်းမၼ်ႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ်၊ ၸႅၵ်ႇၽႄၸိူဝ်ႉၽၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ် တႄႇတင်ႈ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသဝိတ်ႉတိၼ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် ၵႃးလ်လိၼ်းၼီးယၢပ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးတူၼ်ႈ ရုၵ်ႉၶၿေႇတ မၢၼ်မႂ်ႇၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်း မၢႆတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူၼ်ႈၼႆႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 34000 ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၼမ်ဢၼ်ၼႆႉ ၼမ်သေ ဢၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးသတ်း (သတ်ႉတၿေႇၻ)ၶဝ် ႁႃႁၼ်ၼၼ်ႉ သၢမ်ပုၼ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃး လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇႁႃသွၵ်ႈတူၺ်းထႅင်ႈ ၸိူဝ်းဢွင်ႈတီႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႆႇၽႅဝ် ၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ ထိူၼ်ႇၼႃလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ထႅင်ႈတင်းၼမ်ၵွၼ်ႇ။
- 7. ပၢႆးတူၼ်ႈႁိၼ်သၢၵ်ႈ လႄႈ ပၢႆးတူဝ်ႁိၼ်သၢၵ်ႈ
တူၼ်ႈလႄႈ တူဝ်သတ်း ဢၼ်မီးမႃး မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပဵၼ်ႁၢင်ႈႁိၼ်သၢၵ်ႈသေ ၵိုတ်းဝႆႉ တႂ်ႈပိုၼ်ႉလိၼ် လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ လၢႆလၢႆထၢပ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ႁၢင်ႈႁိၼ်သၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈလွင်ႈ တူၼ်ႈလႄႈ တူဝ်သတ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃး မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉ သိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈဢဝ် တူၼ်ႈလႄႈ သတ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်း ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ မဵဝ်းမၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတႄႉတႄႉ။ တီႈၼိူဝ်သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ (1) သတ်းတူဝ်မီးသၼ်လင် (2) သတ်းတူဝ်ဢမ်ႇမီးသၼ်လင် ၼႆ သွင်ၸုမ်းယူႇ။ သွင်ၸုမ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ၸႅၵ်ႇၽႄထႅင်ႈ ၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
1. သတ်းတူဝ်မီးသၼ်လင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- (ၵ) ပႃ၊ ပႃယဵၼ်ႇ၊ ပႃၸွၼ်ႈ၊ ငိူၵ်ႈ၊ ပႃငမၢၼ်း။
- (ၶ) သတ်းၼမ်ႉ ဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ၵွင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶဵတ်ႇ။
- (င) တူဝ်ၵၢၼ်း။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ငူး၊ ဢၢၵ်ႇၶၢင်၊ လႅၼ်း၊ ဢၢၵ်ႇလိူမ်ႈ၊ တဝ်ႇ။
- (ၸ) ၼူၵ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁုင်ႉ၊ ယဵဝ်ႈ၊ ၼူၵ်ႉၵၢတ်ႇ၊ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ ၵႃဢိုဝ်ႈ၊ ၵႆႇ၊ ၼူၵ်ႉတူႈ၊ ၼူၵ်ႉၶဝ်ႈႁၢဝ်ႉ။
- (သ) တူဝ်သွမ်ၼူမ်း။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိင်း၊ ဝူဝ်း၊ မႃႉ၊ မႃ၊ ၸဵၼ်၊ ပႄႉ၊ ၵူၼ်း၊ ၵႂၢႆး၊ မႅဝ်း၊ မူ၊ ပၢင်တၢႆး။
တူဝ်ဢမ်ႇမီးသၼ်လင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- (ၵ) မႅင်း (ဢႃးတရေႃႉပူဝ်ႇၻႃႇ) မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူင်ႇၵၢဝ်၊ မႅင်း။
- (ၶ) တူဝ်ယူႇၶွၵ်ႇ (မူဝ်ႇလတ်ႉၸၵ) မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွႆ၊ ၵၢပ်ႇဢႅင်ႈငႄး။
- (င) တူဝ်တိူၵ်ႇ (ဢႅၼ်ႇၼီႇလိတ်ႉၻႃႇ) မိူၼ်ၼင်ႇ တိူၵ်ႇလိူၼ်၊ ပိင်၊ တႅၵ်ႉ။
- (ၸ) (ပရူဝ်ႇတူဝ်ႇၸူဝ်ႇဝႃႇ) မိူၼ်ၼင်ႇ ဢမီးဝႃး။
ၽူႈလူင်ႉ ပၢႆးတူဝ်ၸႂ် ၸီႇဝၿေႇၻၶဝ်ၼႆႉ တီႈတူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ တူၼ်ႈဢၼ်မီးမွၵ်ႇ လႄႈ တူၼ်ႈဢမ်ႇမီးမွၵ်ႇ ၼႆသွင်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တူၼ်ႈဢၼ်မီးမွၵ်ႇၼၼ်ႉ (ၵ) တူၼ်ႈသိူင်ႇၸိူဝ်ႉ ဢႅၼ်ႇၵျီႇဢူဝ်ႇၸပၢၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မၢၵ်ႇမူင်ႈ၊ မၢၵ်ႇဢေႃးၸႃႇ၊ မၢၵ်ႇၵႃႇ လႄႈ (ၶ) တူၼ်ႈဢမ်ႇသိူင်ႇၸိူဝ်ႉ ၵျိမ်ႇၼူဝ်ႇၸပၢၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ တူၼ်ႈပႅၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇ မီးမွၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁဵပ်း၊ ၸၢမ်းႁိၼ်၊ တဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ့်။
ပိုၼ်းပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ် (ၸီႇဝၿေႇၻ)[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈၿီႇၸီႇ 600 ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၵရိၵ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢၼႅတ်ႉသီႇမၢၼ်ႇတႃႇ ယၢမ်ႈဝူၼ်ႉ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ သတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼမ်ႉသေ ပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ထႅင်ႈပၢၵ်ႇပီ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇယႃႈယႃႇ ၵေႃႉၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ၵရိၵ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁိပ်ႉပေႃႉ ၵရႃႇတီႇၼၼ်ႉ မၼ်းမႃးၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ပၢႆးတူဝ်မီးၸႂ်ၼႆႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵရိၵ်ႉ ဢႄႇလ်ရိတ်ႉထူဝ်ႇထႄႇ လႄႈ ၵူၼ်းရေႃးမ ပလိၼ်ႇၼီႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းလွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တူၼ်ႈလႄႈ တူဝ်သတ်းၵႂႃႇ တင်းၼမ်။
ၵူၺ်းၵႃး တၢင်းမေႃပၢႆးတူဝ်ၸႂ်ၼႆႉ ၸင်ႇတေမႃး ႁိူဝ်ႈႁိူင်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1514 ၵူၼ်းၸၢႆးၿႄႇလၵျီႇယမ်ႇ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၿိသေးလိယၢပ်ႉ ၸၵ်းၽႄတူၺ်း ရုပ်ႈၵလၢပ်ႈၵူၼ်းလႄႈ တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼႃႇတမီႇၼၼ်ႉ ပေႃႇပဵၼ်မီးမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1578 တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ဝီႇလီယၢမ်ႇ ႁႃးၿေး ၶူၼ်ႉၶႂႃႉတူၺ်း ဢဵၼ်လိူတ်ႈၵူၼ်းလႄႈ လွင်ႈလိူတ်ႈလႆၼႂ်းတူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေမီးမႃး တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ၵၢၼ်ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း ၶၼ်ႇထႃႇၵိတ်ႉၸၿေႇၻၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1600 တဵမ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတၢတ်ႉၶျ် ၸိုဝ်ႈဝႃႈ လေးၿိၼ်ႇႁူႉ ၶူင်ႁဵတ်းပဵၼ် မၢႆႇၶရူဝ်ႇၸၵူပ်ႉ (မၢၼ်ႇၽီလူး)လႄႈ ၸင်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူၼ်ႈဢွၼ်ႇ တူဝ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်တႃယူဝ်းယူဝ်း ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ရေႃးၿၢတ်ႉႁုတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်မၢႆႇၶရူဝ်ႇၸၵူပ်ႉသေ တူၺ်းႁၼ်လႆႈ သႄးလ် တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ သတ်းတူဝ်ဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီၶရိတ်ႉ 1700 တဵမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊ မိူင်းသဝိတ်ႉတိၼ်ႇ လိၼ်းၼီးယၢပ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးသၢႆႊသေ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် မဵဝ်းတူၼ်ႈလႄႈ မဵဝ်းသတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵူးဝီႇယေႇ တႅမ်ႈမၢႆပၼ်ဝႆႉ တၢင်းမေႃဢၼႃႇတမီႇ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇ ၵူၼ်းလႄႈ သတ်းယဝ်ႉ။ ပီၶရိတ်ႉ 1800 တဵမ် သျလၢႆႇတိၼ်ႇ လႄႈ သျပၢၼ်း ၶႃသွင်ၵေႃႉ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇ လွင်ႈသႄးလ် ဢၼ်ၽွတ်ႈပဵၼ် တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇ ဢၼ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ↑ Based on definition from: "Aquarena Wetlands Project glossary of terms". Texas State University at San Marcos. Archived from the original on 2004-06-08.


c: text/html

text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 September 2021 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ လႅၼ်လိၼ်တႆး-ယၢင်းလႅင် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်လႄႈ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၺႃး လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆၼိုင်ႈလင်သေ မီးၽူႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Irrawaddy ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်း PDF ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ၶၢဝ်ႇ The Irrawaddy ဝႃႈ မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 19:00 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း မၢႆ (7) ယူႇၵွင်းလွႆၼႂ်းဝဵင်းသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင် ယိုဝ်းသႂ်ႇလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၼႆႉ ယိုဝ်းမႃးၸဵမ်လႂ်ယဝ်ႉ ၵူၺ်း ဝၢႆး NUG ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝၼ်း D-Day ယဝ်ႉ လွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတိူဝ်းလိူဝ်မႃး ဝႃႈၼႆ။ မၢၵ်ႇဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းမႃးၼၼ်ႉ တူၵ်းသႂ်ႇလင်ႁိူၼ်းလီလီ၊ လင်ႁိူၼ်းမၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ တိူဝ်ႉၺႃးမိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။ ယွၼ်ႉၶဝ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တိူဝ်ႉၺႃးၽူႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇ ဢွၵ်ႇလိူတ်ႈဢွၵ်ႇယၢင်တင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသေ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်မၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိူဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈႁူင်းယႃ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်း PDF သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႆႉဢဝ်ဢဝ်မၢၵ်ႇလူင်ပိုတ်းယိုဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄၵၼ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – News Light in Karenni

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် KNDF လႄႈ KA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေတိုၵ်းတေႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်မႃးတဵၵ်းတဵင် ပေႉၵိၼ်လူလၢႆၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 03 August 2021 (လိူၼ်ပႅတ်ႇလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း တပ်ႉႁူမ်ႈပွင်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶေၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် (KNDF) လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းလႅင် (KA) ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် (4) ပွၵ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းၽရူႇသူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပေႃႇလၶႄး မိူင်းယၢင်းလႅင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉၵႃးသၢႆသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးတၢင်း မိူင်းယၢင်းလႅင်လႄႈ တပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းမုတ်းသေ ၶဝ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သွင်ၽၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းၽႄး ဝဵင်းပေႃႇလၶႄး၊ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈထႃးလႄး လႄႈ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ မႃးၶယႃႇ ဝဵင်းၽရူႇသူဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉသေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇ (11) ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း ဢမ်ႇယွမ်း (20) ၵေႃႉ လႄႈ ၾႆးမႆႈၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ (3) လမ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းၽႄး ဝဵင်းပေႃႇလၶႄးၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈပေႃႉထုပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ယႃႉလူႉလႅဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊ တီႇမေႃႉသူဝ်ႇ၊ ၽရူႇသူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းၽႃးသွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၽၢႆႇတပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းလႅင် ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ လိုပ်ႈလမ်းတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်ဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈတူင်ႉတိုၼ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ႁႂ်ႈထွမ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၶိုတ်းတၼ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 12 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA-S EAO) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် PPST (20/2021) လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်း Online Video Conference ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵုမ် PPST (20/2021) ၼႆႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈၼႆႉသေ တေၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 13 October 2021 ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝၼ်း၊ ပၢင်ၵုမ်ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼၢႆႇဢွင်ႇမိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇဢွၼ်ႁူဝ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း PPST မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် PPST (20/2021) ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်တူဝ် ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၸွမ်ႁၢၼ် ပွင်ၶိူဝ်း ဢွၼ်ႁူဝ်သေ မီးၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးငိုၼ်း၊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢႆးႁၢၼ်၊ ၸၢႆးလႅင်း၊ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၸၢႆးဢူး လႄႈ ၸၢႆးၸွမ်ၶိူဝ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼၢႆႇဢွင်ႇမိၼ်း မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇဝႃႈ ၶွမ်ႇမတီႇ 3 ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇဢွၼ်ႁူဝ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း PPST ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် PPST ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းမႃးၵေႃႈ မီးၵႂႃႇ 3 လိူၼ်တဵမ်တဵမ်ယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတႃႇတေ ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ် ၼႆသေ ယူႇတီႈ PPST ႁဝ်းၶႃႈတမ်းဝၢင်းလႆႈ ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး၊ ၼႂ်းတွၼ်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ၵုမ်းထိင်း ယူတ်းယႃ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈ ၶွမ်ႇမတီႇ ၵုမ်းထိင်း COVID-19 သေ ၼင်ႇႁိုဝ် ယႃႈႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ် ပၢႆးယူႇလီ ပေႃးတေႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ၼႂ်းမိုဝ်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယူႇ၊ တႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းၶဝ် ပေႃးတေလႆႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈတူၺ်းထိုင်လူလွမ် ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ တႃႇတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၸွမ်း ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ် ႁႃလၢႆးတၢင်း လွင်ႈတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်း ၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သွင်ၽၢႆႇ ပေႃးတေပဵၼ်မႃး လွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶတ်းၸႂ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢိၵ်ႇတင်း မိူင်းဢၼ်ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇပၼ် NCA ၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾဵတ်ႇတရႄႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၼ်မီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃႈ၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း လႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 October 2015 ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ (NCA) သေ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းထီႉ 15 October 2021 ၼႆ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ၼႆႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 6 ပီႊယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ၊ ပၢင်ပွႆးၶွပ်ႈၶူပ်ႇ လွင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ NCA ၵေႃႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး ၵူႈပီႊပီႊသေတႃႉ ပီႊၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီၸတ်းႁဵတ်း ဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇတေၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းပၢင်ၵုမ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ 5 ၶေႃႈၼၼ်ႉ ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇၵေႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈလႆႈငိၼ်းယူႇ၊ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၽွင်းတၢင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ပွၵ်ႈၼႆႉ တေႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ဢိၵ်ႇ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းလႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေမီးၽွၼ်းလီတႃႇၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇယူႇ၊ ယူႇတီႈ PPST ၵေႃႈ ၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေႁူမ်ႈမိုဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းၽွင်း တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ လွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၵၢၼ်မိူင်း 7 ၶေႃႈ ဢၼ် PPST လႆႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။


text:
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း (မၢၼ်ႈ: ကလေးခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kale District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတူၵ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း 3 ၸႄႈဝဵင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီး 508,015 ၵေႃႉ [1] ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼၼ်ႉ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈၾလမ်း (ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း)၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလဵၵ်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢင်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူင်ႇယႂႃႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း) ယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဢွင်ႈတီႈ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇဢၼ်ယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈ တႃႁၢၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုဝ်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမီႇၸူဝ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵိူဝ်းယမ် ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 99% ယဝ်ႉ။ တီႈတႃႁၢၼ်းၼၼ်ႉ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ မီး 50 ပၢႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း, 26 August 2014, p. 24, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 26, 2015


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 3 February 2021 (လိူၼ်ၵမ်လွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 09:00 မူင်း ထူဝ်ႈလူင်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပိၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၵုၺ် လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ဢိူင်ႇႁၢႆးၵုၺ် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး လႄႈ မီးၵူၼ်းၶီႇၸွမ်းထူဝ်ႈ တၢႆတင်းၼမ်။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ − ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉ ဢိူင်ႇတွင်ႇထိၵ်ႈ 11 ၵေႃႉ ဢဝ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇတၢင်ႇထူဝ်ႈလူင်သေ ၵႂႃႇၶၢႆ တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင် ၊ မိူဝ်ႈထိုင်တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၵုၺ် လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ၼၼ်ႉ ထူဝ်ႈလူင်သမ်ႉ ၶႂ်ႈပူၼ်ႉထူဝ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၼႃႈ လႄႈ လႆႈႁေႃႈဝႆးသေ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ ၊ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ၶီႇၸွမ်း ထူဝ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ လႆႈတၢႆထင်တီႈ 3 ၵေႃႉ ၊ ၵူၼ်းၸၢႆး မၢတ်ႇၸဵပ်း 2 ၵေႃႉ − ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းပရႁိတ ဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင် ၵေႃႈ ဝၢႆးသေ လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈပွင်ႇလႅင်း ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ် လႄႈ ဢဝ်ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း ၊ ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ ၸိူဝ်းၶဝ် 3 ၵေႃႉ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းယႃ ဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင် ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶၢဝ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶႄႇသူင်ႇၽုင်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼမ်လိူဝ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးတင်းၼမ်သေ လႆႈၶဝ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉ ထႆႇဝၼ်ႇ လႄႈ ၶဝ်ႈမႃးထပ်းၵၼ်သွင်ဝၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 01 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၶႄႇသူင်ႇၽုင်ႁိူဝ်းမိၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉထႆႇဝၼ်ႇထႅင်ႈ 38 လမ်းသေ လႆႈသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ပဵၼ်သွင်ပွၵ်ႈယူႇ ႁိူဝ်းမိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ တေမီး ႁိူဝ်းမိၼ်လိုပ်ႈလမ်း J-16 တင်းမူတ်း (18) လမ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ် SU-30 (4) လမ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇ H-16 (2) လမ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်ၶဵင်ႇတႃႉႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ (1) လမ်း သေ လႆႈမိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈႁိမ်းၵုၼ် Pratas လႄႈ မီးႁိူဝ်းမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈၸမ်ၵုၼ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းမိၼ်ဢၼ်သူင်ႇၶဝ်ႈမႃးပွၵ်ႈၵမ်းသွင် တေမီး ႁိူဝ်းမိၼ်လိုပ်ႈလမ်း J-16 (10) လမ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇ H-6 (2) လမ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်လဵပ်ႈယၢမ်းပၼ်ၾၢင်ႉ (1) လမ်း လႆႈမိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်လႅၼ်ၶႅၼ်ႈ ထႆႇဝၼ်ႇ လႄႈ ၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းႁိူဝ်းမုင်ႈၼႃႈၵႂႃႇ ပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 02 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႊ) ၼႆႉၵေႃႈ ၶႄႇလႆႈသူင်ႇ ႁိူဝ်းမိၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈ တီႈၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉ ထႆႇဝၼ်ႇ တီႈႁိမ်းၵုၼ် Pratas ၼႆႉသွင်ပွၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း (20) လမ်း လႄႈ ၵၢင်ၶိုၼ်း (19) လမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ်လိုပ်ႈလမ်း J-16 လႄႈ ႁိူဝ်းမိၼ် Su-30 ၼႆယူႇ။
တပ်ႉသိုၵ်းထႆႇဝၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁိူဝ်းမိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးပူၼ်ႉပႅၼ် လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉထႆႇဝၼ်ႇ တင်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇလႆႈသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်လိုပ်ႈလမ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းသေ တူၺ်းၸွမ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ႁိူဝ်းမိၼ်ၶႄႇၶဝ်ယူႇ” ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶၢဝ်းတၢင်း ၸမ်ၼိုင်ႈပီႊ ဢၼ်ထႆးပိၵ်ႉဢိုတ်းလၢၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၵူႈတီႈတီႈ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးတေၵုမ်းထိင်းလႆႈ လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆသေ ၵူၺ်းတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်း လၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ မိူင်းထႆး။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၽႄႈလၢမ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ (COVID-19) ဢၼ်တႄႇထူပ်းႁၼ် တီႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉသေ သမ်ႉလႆႈၶိုၼ်းၽႄႈလၢမ်း ၸွတ်ႇတူဝ်ၵႂႃႇၵူႈမိူင်းမိူင်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၵုမ်းထိင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းလႆႈၼၼ်ႉ တီႈတၢင်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းလၢၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁူမ်ႈပႃးတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 23 March 2020 ပီႊပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ (January 2021) ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ၸမ်ထိုင် ၼိုင်ႈပီႊတဵမ်သေတႃႉ ငဝ်းလၢႆးလွင်ႈတႃႇတေပိုတ်ႇလၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းလႆႈၶိုၼ်း မိူၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇမုင်ႈႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်လႆႈ။
ၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း မိူင်းထႆး ပိၵ်ႉဢိုတ်းလၢၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽၢႆႇသိုၵ်း၊ ၽၢႆႇပလိၵ်ႈ၊ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ လႄႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်ထႆးၶဝ် လႆႈဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼႅၼ်ႈၼႃဝႆႉသေ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ လႄႈ တိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းထႆး လၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လူၺ်ႈၵူႈလွၵ်းလၢႆး တေႃႇထိုင် ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽၢႆႇသိုၵ်း ဢၼ်ပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် သိုပ်ႇတီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 5 ၵေႃႉ တီႈဢိူင်ႇ ထႃႉသၢႆလူတ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၵ်ႇ ဢၼ်မႅၼ်ႈၽွင်း ၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉမိူၺ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းထႆး ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းထႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လၵ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆးထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း တင်းမူတ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၽိတ်းပၵ်းပိူင်ႁႄႉၵင်ႈၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 လႄႈ တေလႆႈၺႃးတၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ မၢႆမီႈမီးၼၼ်ႉသေ တေလႆႈထုၵ်ႇၵဵပ်းတူဝ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 14 ဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 25 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 187 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 13,687 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆတင်းမူတ်းမီး 75 ၵေႃႉ၊ ဢၼ်တိုၵ်ႉယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ 2,850 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 10,662 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸဝ်ႈၵေႃးလီႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးလူတူၺ်းၵၼ်ၶႃႈ။
- ၸိုဝ်ႈ – ၸဝ်ႈၵေႃးလီႇ။
- ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ – ၸၢႆးလဵၵ်ႉ(ၸၢႆးၵႃၶမ်း)။
- ၸိုဝ်ႈဢူႈ – လုင်းၵျွင်းၼုမ်ႇ။
- ၸိုဝ်ႈမႄႈ – ပႃႈၵျွင်းသႅင်။
- ပီႊၵိူတ်ႇ – ပီႊတႆး-1917ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ-1823)၊လိူၼ်သိပ်းသွင်လွင်ႈ(9)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ်။
- ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ ၼွင်ၶဝ်ႈလၢမ်၊ မိူင်းပၼ်ႇ။
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (8)ၶူပ်ႇ၊ ၶိုၼ်ႈယူႇဝတ်ႉ(ၵျွင်း)ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ ၼွင်ၶဝ်ႈလၢမ်၊ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ ၼုင်ႈသၢင်ႇသေ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵေႃးလိယ ၼႆယဝ်ႉ၊မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈတဵမ်သၢဝ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ႈသိမ်ႇ ပဵၼ်ၸၢင်း၊ႁဵၼ်ဢဝ်တၢင်းမေႃတီႈၸဝ်ႈၶူးလူင်သေ ပေႃးယဝ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလိၵ်ႈထႅင်ႈတီႈ ၸဝ်ႈတူၼ် ၶူးလူင်ဝတ်ႉၼႃးဢိင်ႇ။ ၵႃႈပဵၼ်ထမ်းတႆး၊ ထမ်းယူၼ်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈလႆႈမူတ်းယဝ်ႉ၊တႃႇၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ သတ်ႉတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇ ထမ်းပိတၵတ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇဝတ်ႉၽွင်ႇတေႃႇဢူး ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ပေႃး သုတ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸင်ႇၶၢႆႉလူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉ (မိၼ်းဝၼ်ႇတိူၵ်ႈ) တီႈတူိင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၢၼ်း တလေး) လႆႈဝႃႇၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇႁႅင်ႈမႃး ၽွင်းလိူၼ်သၢမ် ပိူၼ်ႈႁဵတ်းပွႆး ထၢမ်-တွပ်ႇ လိၵ်ႈလႄႈၸဝ်ႈ တွပ်ႇလႆႈထိၼိုင်ႈ၊ၶႅမ်ႉလီတွၼ်းပိူၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မင်းတုင်း ပေႃးတွၼ်ႈသူး သေယွၼ်း ႁဵတ်းပေႃႈဢွၵ်ႇၸဝ်ႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊလဵဝ်ၵၼ် ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ပႃႈၵျွင်းသႅင် ဢမ်ႇယူႇလီလႄႈ မီးၵူၼ်းၸွမ်းၽိတ်ႈပၢင်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းမိူဝ်းမိူင်းပၼ်ႇသေပေႃးၸဝ်ႈၽႅဝ်ယဝ်ႉ လႆႈလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်တင်းမႄႈလၢႆႊၵမ်းၵွႆးသေ၊ ပႃႈၵျွင်း သႅင်ၵေႃႈ ပူတ်းၸႂ်လပ်းတႃ လိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
ၸင်ႇၼႆႉၸဝ်ႈလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ(သုတ်ႉတိ မိူင်းပၼ်ႇ၊ဢမ်ႇၼၼ်-သုတ်ႉတ ၵေႃးလီႇ)ၼၼ်ႉလူႇၸွမ်း မႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈယဝ်ႉ၊ ပပ်ႉၼႆႉမီးမႃးတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇ ၸွတ်ႇၸေးၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်း လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလၢႆႊသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်လႄႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းသေ၊ တေႇ ၼႃႈႁိူၼ်းယူႇတီႈ “ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈၶႃၵႂၢႆး’’ ၼႂ်းမိူင်းပၼ်ႇ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁႅင်ႈမႃႈၸဝ်ႈသိုပ်ႇဢွၵ်ႇႁႃတႅမ်ႈ လိၵ်ႈသေ၊ ၶၢဝ်းႁုိဝ်ႉသမ်ႉၶိုၼ်းယူႇတီႈႁိူၼ်းႁဵတ်းၼၼ်တေႃႇထဝ်ႈ။ ၸဝ်ႈလႆႈသေင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ ၽွင်းဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(73)ပီႊ မိူဝ်ႈပီႊတႆး-2035 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ1896)၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ(15) ၶမ်ႈဝၼ်းၸၼ်တၢမ်းၶမ်ႈ တီႈ ႁိူၼ်းၸဝ်ႈ “ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈၶႃၵႂၢႆး’’ႁိမ်းဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉ
တင်းသဵင်ႈ မီး(200)လိူဝ်ꧦ၊ တီႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵေႃးလီႇ မီးၼမ်သုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်းပူႇႁဵင်သေႃးၸိင်ႇ၊ ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈႁုင်း၊ ၵဵင်းတွင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင် ¶ ပပ်ႉၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး # “လုင်းၶုၼ်မႃႇႁႃႇတႅမ်ႈ”
(ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉမိူဝ်ႈ)12/October/2014


text:
ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း (မၢၼ်ႈ: စစ်ကိုင်းခရိုင် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Sagaing District ; သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zetaun Zekeng]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႆႉ မီး 1825 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီး ယူႇ 520,591 ၵေႃႉ [1]ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၵဵဝ် ၼႆႉ လႆလတ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉမူး လႄႈ ၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းလႄႈ ပေႃးဢဝ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တႄႇဢဝ်ပၢင်ႇပဵင်းလိၼ်ၼုမ်ႇ တေႃႇ လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသင်ၼၼ်ႉလႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉယူႇ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ မီးတၢင်းသုင် တႄႇဢဝ် 700 ထတ်းတေႃႇ 1373 ထတ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉဢႃႇဝ တီႈႁိမ်းမျူဝ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းလွႆဢွၼ်တင်းၼမ်သေ လွႆမူဝ်းၸႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်ယိုင်ႈၼွင်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင် ဢၼ်မီးၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၵူႈပီသေ ပေႃးၶိင်ႇႁႅင်ႈမႃး ယွၼ်ႉဢူၼ်လိၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်တၢင်ႇၵိုတ်းဝႆႉလႄႈ ၶွၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထုင်ႉသၼ်လွႆတႄႉ ႁႅင်ႈႁွင်သေ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသင်။
ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉၽူၼ်ဢေႇလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵျုင်ႇ၊ လူး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈပၢင်ႇပဵၼ်တီႈလိၼ်ၼုမ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ မႆယႃႈလူင် တင်း ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ထုင်ႉႁႅင်ႈႁွင်ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵုၺ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ထုင်ႉမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပၢင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ၵုၺ်ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်သေ တီႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႇၵုၺ်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ၊ ၵၢၼ်ၽဝ်ထုၼ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢုမ်ႁဵတ်းမေႃ၊ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၼ်ႈသီသၢႆ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉဢႃႇဝၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်ႇၶၢႆၸူး ၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ။ တီႈ သႃးတွင်ႇ၊ ၵႄႈလွႆပတူႇ၊ ယေႇၶႃး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁုင်ၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈ ၵွင်းမူႉတေႃႇ၊ ငတယေႃႇ လႄႈ ယႂႃႇတိတ်ႉၵျီးၼၼ်ႉ မီးၼွင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းမႆႈသေ ၽူၼ်ဢေႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉမူး၊ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လူမ်းၵတ်းထူဝ်းပဝ်ႇသေ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်း လိူၼ်သီႇ၊ လိူၼ်ႁႃ သွင်လိူၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မႆႈႁွၼ်ႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဝဵင်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈၵႅင်း၊ ဢႃႇဝ၊ ပိၼ်းယၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵဝ်ႇ လႄႈ တီႈ လွႆၸႄႈၵႅင်း ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၽြႃး ဢၼ်ၶုၼ်ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးမိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်မီး တီႈပွတ်းႁွင်ႇသၼ်လွႆၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ဢၼ်ဢုတ်ႇသေ သၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိင်လူင်မိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇၽြႃးလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ပဵၼ်ႁိင်ႇဢၼ်ႁွႆႈၽႅၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်ဢႃႇဝ တီႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1934 ၼၼ်ႉ ၵၢႆဢဝ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ဝဵင်းဢမရပူႇရသေ လူတ်ႉလဵၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃး ၸၢင်ႈတႆႇၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶူဝ်ၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၼႃး - တႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ် မိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၶိုၼ်းမႄးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1954 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 24 ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တွၵ်ႇတႃႇပဢူး ၵေႃႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ယဝ်ႉ ႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ် ၶူဝ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 52.
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (4)


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉ 22 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ လိူၼ်တၢင်းၼႃႈတေထိုင်မႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ တေၸၢင်ႈထူပ်းလွင်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇလီလႄႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။
ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉၶူင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ လႄႈ ၶူင်းၵၢၼ် တၢင်ႇလွင်ႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၶူင်းၵၢၼ် လႆႈၵိုတ်းယင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဵတ်းသေ တၢင်းၼႃႈထႅင်ႈ 3 လိူၼ်တေႃႇ 6 လိူၼ်ၼႆႉ ဝဵင်းဢၼ်မီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း မွၵ်ႈ 3.4 လၢၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉ တေထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်း တႃႇတေသိုဝ်ႉၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ Stephen Anderson ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ WFP ဝႃႈ လူဝ်ႇၵိုတ်းယိုတ်းလွင်ႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼၼ်ႉ လႄႈ လူဝ်ႇတုမ်ႉတွပ်ႇလွင်ႈၼႆႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် February 2021 ၼၼ်ႉမႃး ၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် လႄႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇ မွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁႃႈ (5%) ထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်းပႅတ်ႇ (18%) ၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ ၵုမ်ႇတႃႇမၼ်းသေ ဢၼ်လႆႈၵိၼ်ၵေႃႈ ဢႁႃႇရႃႉ တၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ တေပဵၼ်ၼီႈပဵၼ်ၶွတ်ႇၼမ် ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ လႆႈဝၢင်းၽႅၼ်တေၸွႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼၼ်ႉၽွင်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽၢႆႇယေးငိုၼ်း လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းၵိုတ်းယင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ငိုၼ်းဢွၵ်ႇၼႂ်း ယေးငိုၼ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လႆႈပိုင်ႈဢိင် ငိုၼ်းၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇမိူင်းသေ တေသူင်ႇမႃးပၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေယူပ်ႈလူင်းထႅင်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်း (10%) ယူႇၼႆ ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃ ၵေႃႈ လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတင်းၵိၼ် လုမ်ႈၾႃႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တေဢမ်ႇမီးၶဝ်ႈၼမ်ႉတင်းၵိၼ် ၵုမ်ထူၼ်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းတေမီးယူႇမွၵ်ႈ 2.8 လၢၼ်ႉၼႆႉၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 22 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115ၼီႈ) တွမ်ႇ ဢႅၼ်ႇတရူး (Tom Andrews) ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တၢင်ႇလၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈ ဝၢႆးသေသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁၢႆႉႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃးယူႇၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းသေ ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈလုတ်ႈႁၢမ်ႈ လွင်ႈတေၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလူႉသုမ်း ယူႇဝႆႉဝႃႈၼႆ။
Tom Andrews လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တႃႇတေၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈ လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ လႄႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈလီ လႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ထုၵ်ႇလီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းတၢင်ႇလၢႆးသေ ၶတ်းၸႂ်တူၺ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးမီးလွင်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 1,100 ပၢႆသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယု 14 ထိုင် 17 ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းလူၺ်ႈဢမ်ႇတြႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇ 8,000 ပၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေး ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ႁႃတီႈယူႇလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇ 230,000 ပၢႆသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ မီးယူႇမွၵ်ႈလၢၼ်ႉပၢႆၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ပၢႆႈလွတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶႂ်ႈလႆႈတူဝ်ၶဝ်သေ တီႉၺွပ်းဢမ်ႇလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးၶဝ် ၸိူဝ်းၵိုတ်းတင်းလင်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းဝႆႉၵေႃႈ မီးယူႇ 177 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးပႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယု 20 ပီႊ ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ လွင်ႈၵပ်ႉၵိၼ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်းပဵၼ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ်သေ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈလႄႈ လူဝ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းဝၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တဵမ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၵွင်ႈတႄႉ ပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဝၼ်းလဵဝ် မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆထိုင် သၢဝ်းပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းမိူင်းတႆး (1) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးတႄႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မွၵ်ႈ 08:00 မူင်း ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸူႉတုမ်ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းထိုင် သုၼ်ႇလႆႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ၊ ပူတ်းယႃႉပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008၊ ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ တိုၵ်းတေႃးႁႂ်ႈလွၵ်းပိူင် ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈပေႃးမူၺ်ႉႁၢႆၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းလူၺ်ႈ လၢႆးၵတ်းယဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ပေႃးတေ တႅၵ်ႇယၢႆႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸူႉတုမ်ၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵွင်ႈဢၼ်တႄႉ၊ ၵႅတ်ႉၼမ်ႉတႃ၊ ၶွၼ်ႉ၊ ၵႃးသိတ်းၼမ်ႉ လႄႈ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လၢႆလၢႆမဵဝ်း ၶတ်းၸႂ်ယႃႉ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး တင်ႈၸႂ်ဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆထိုင် 20 ပၢႆ တူဝ်ႈတင်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လႆႈႁူႉ သၢႆမၢႆၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းမျဵၵ်ႉ (7) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းတႃႈဝၢႆ (5) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တီႈလႄးတၢၼ်း (2) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တိၼ်ႇၵၢၼ်းၸုၼ်း (1) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တွင်ႇတၵူင်ႇ (1) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် (3) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ (1) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) (2) ၵေႃႉ၊ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ (1) ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း (23) ၵေႃႉ၊ ဢၼ်လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းမီး (1,000) ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၽၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်တႄႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးတၢင်းၵူႈလွင်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းၶျေႃႉသင်သေ သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 February 2021 ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူၺ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျႃး မိူင်းထႆး၊ မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ႁူမ်ႈတင်း ၵုၼ်ႁွင်ႇၵွင်ႇၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ မိူင်းထႆး လႄႈ မိူင်းထႆႇဝၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းသေ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၵုၼ်ႁွင်ႇၵွင်ႇတႄႉ ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးဢွၼ်ႇလၢႆးၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ဝၼ်းထီႉ 28 February 2021 ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် Milk Tea Alliance ၼႆသေ ၼႂ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉၼႂ်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ပဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရႄႇသီႇဢၼ်မီးၵုၼ်ဢေးသျႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ပႃး ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင် KIA ၸႂ်ႉၶိူင်ႈလူင် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇ မိူင်းၶၢင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (ႁိုဝ်) ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) လုမ်းၽႄငဝ်ႈငုၼ်း (မိူင်းၶၢင်) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 10 April 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၶၢင် KIA တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသီႇႁၵ်ႉ ဢႃႇယု 84 ပီႊ ၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉငေႃး ဢႃႇယု 21 ပီႊ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 4 လိူၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသျူၺ်ႇမျွင်း ဢႃႇယု 83 ပီႊ လႄႈ ဢႃႇယု 23 ပီႊ သွင်ၵေႃႉၼၢႆးလၢၼ် လူႉတၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉၶိူင်ႈလူင် ဢိၵ်ႇ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း တိုၵ်းယိုဝ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်းပႃးတင်း ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇ ၸွမ်းၸိူဝ်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ မီးဝူဝ်း/ၵႂၢႆး သတ်းလဵင်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ လူႉတၢႆတင်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝူဝ်း/ၵႂၢႆး ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၼႆသေ သမ်ႉယွၼ်းၶိုၼ်းၵႃႈမၢၵ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ဢမ်ႇဝႃႈၵၢင်ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ယွၼ်ႉဢဝ်ၶိူင်ႈလူင်ၶိူင်ႈဢွၼ်ႇ ဢိၵ်ႇ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း သွင်မိုၼ်ႇပၢႆ ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတႃႈပဵင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇၼၼ်ႉ တူၵ်းယူႇၼႂ်းၵႄႈၽေးပၢင်တိုၵ်း။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇတေဢဝ်မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းႁႆႈၼႂ်းသူၼ် သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေးသေ ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ တႃႇဝႃႈတေၵႅတ်ႇၶႄပၼ် ၶူဝ်းၶွင်ဢႃႇယုသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း သမ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း လူႉတၢႆသေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈလူင် ၶိူင်ႈဢွၼ်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ ဢဝ်ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ႁဵတ်းတမ်ႇတိူင်းသေ တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈသိုၵ်း ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း မီးၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈလႄႈ ယူႇတီႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) လုမ်းၽႄငဝ်ႈငုၼ်း (မိူင်းၶၢင်) ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယူႇၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၾႆးလုၵ်ႉမႆႈ ႁူင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းယဝ်ႉ 5 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၸမ်ထိုင်ႁဵင်။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 29 March 2021 လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 00:45 မူင်း ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢင်ၶိုၼ်းလိုၵ်း မိူဝ်ႈၶမ်ႈဝႃးၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၾႆးလုၵ်ႉမႆႈ ႁူင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵျုႇဝႃႇ ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း (West Java) မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇပၼီႇႁႅင်းၾႆး ၶွင်မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ Pertamina ဢၼ်မီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁူင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ၾႆးလုၵ်ႉမႆႈယူႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်း ပႆလဵပ်ႈႁိမ်းၸမ်ႁူင်းၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ၸင်ႇလႆႈမီးၵူၼ်း မၢတ်ႇၸဵပ်း 5 ၵေႃႉ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ယွၼ်ႉသင်သေ ထိုင်တီႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၾႆးလုၵ်ႉမႆႈ ဝႃႈၼႆ။
ၾႆးမႆႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယင်းလႆႈပဵၼ် ၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်မီးၾူၼ်တူၵ်း ၾႃႉၽႃႇၾႃႉလင်ပႃး၊ ႁူင်းၼမ်ႉမၼ်းၼႆႉ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလႆႈ 125,000 ပႃႇရဵဝ်ႇလ် (Barrel) တေႃႇၼိုင်ႈဝၼ်း၊ ပေႃးမႃးၼပ်ႉပဵၼ်လိတ်ႉတိူဝ်ႇ (Liter) 1 ပႃႇရဵဝ်ႇလ်ၼႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈ 158 လိတ်ႉတိူဝ်ႇ လႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼမ်ႉမၼ်း 19.8 လၢၼ်ႉလိတ်ႉတိူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇ Pertamina လႆႈသပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၾႆးမႆႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်း 5 ၵေႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ တီႈႁူင်းယႃယဝ်ႉ မီးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈထႅင်ႈ 950 ၵေႃႉ လႆႈပၢႆႈၽေးဝႆႉ လႄႈ ၸိူဝ်းၶဝ်တင်းမူတ်း လွတ်ႈၽေးလီယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 March 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၾႆးမႆႈသုမ်ႉပၢႆႈၽေး ၵူၼ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျုႇ ဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတိတ်ႉသ်ၼၼ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ15 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ႁၢႆဝႆႉ ႁႃပႆႇထူပ်းထႅင်ႈ 400 ၵေႃႉ လႄႈ သုမ်ႉပၢႆႈၽေး ထုၵ်ႇၾႆးၽဝ် 10,000 လင် လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တီႈဢေႇသုတ်း 50,000 ၵေႃႉ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်း ႁၢမ်းတီႈယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
လုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉမႃး
Jump to navigation
Jump to search
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD G3 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ လွင်ႈတိၼ်လူၼ်းမိုဝ်းၶၼ်း ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
{{db-hoax}}
- ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် ပိူင်ၽၢင်ႁၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ႁင်း ထႅမ်းပလဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ (Author)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢဝ်တင်း လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉတေ တၢင်ႇလၢတ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸိုင် ၸႂ်ႉ ၶူတ်ႉၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉသေ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၵႂႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇႁႂ်ႈႁူႉ တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။ တီႈ PageName ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ႁူဝ်ၶေႃးၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇလၢတ်ႈ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
{{subst:nonsensepage|PageName|header=1}}
ပေႃးႁဵတ်းၼင်ႇၼႆ တေၼႄပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပၼ်ၽၢင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လပ်ႉဝႆႉ:


text:
ဝၢႆးသေလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး Serum of Institute လႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း တႃႇသိုဝ်ႉၶၢႆ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယဝ်ႉၼၼ်ႉသေ ႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ၽူႈတေလႆႈသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼႆႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႃႇတေၵုမ်းထိင်းလွင်ႈၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 December 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃဢိၼ်းတီးယႃး Serum of Institute လႆႈႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ MOU လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၽွင်းတၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းတေႇလီႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ႁူမ်ႈပႃး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉယႃႈယႃ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶွမ်ႇပၼီႇ Serum လူၺ်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇလၢႆးသေ ၸင်ႇလႆႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃးဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈၵိုဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇၵေႃႈ လႆႈယိုၼ်ယၼ် လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈ ၼႂ်းလၢႆးၵၢၼ်ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ၵူႈဝူင်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တေသမ်းပၼ်ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် တႃႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉဢဝ် ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တႃႇၵူၼ်းမိူင်း မွၵ်ႈ 15 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉတီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးယူႇ လႄႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ႁပ်ႉသိုဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၼႂ်းဝူင်ႈၼႃႈၼႆႉ တေလႆႈႁပ်ႉႁူႉႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းယူႇ လႄႈ သင်ဝႃႈ ၵူႈၽၢႆႇၽွမ်ႉတူဝ်ႈတၼ်းၵေႃႈ တေတႄႇသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ် သမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၶဝ် တေလႆႈပဵၼ်ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေ ႁပ်ႉသမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၼႆႉယူႇသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵေႃႈ တေသမ်းပၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ တၢၼ်းၼၢႆႇၸူဝ်း ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႈယႃ ဢၼ်ႁပ်ႉသိုဝ်ႉဝႆႉတီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ တေၽႅဝ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈပုတ်းၶၢတ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ ယႃႈယႃဢၼ်ႁပ်ႉသိုဝ်ႉ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇယႃႈယႃမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး Serum of Institute ႁူမ်ႈၸွမ်း ၸၼ်ႉၸွမ် ဢွၵ်ႇသ်ၾူတ်ႉသ် လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ AstraZeneca သေ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၵႂႃႇႁွတ်ႈတီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈမႃးထိုင်ၶိုၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတေၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပေႃးတေႁပ်ႉႁူႉ ၵႂႃႇဝႃႈ လႆႈႁပ်ႉသိုဝ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မဵဝ်းလႂ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မေႃႇမေႃႇဢူး ဢၼ်ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ယူႇတီႈႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဝႃႈ မိူဝ်ႈယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉသေ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတေသမ်းပၼ် ၽူႈဢၼ်ယူႇတၢင်းၼႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၼႆလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ၽူႈႁၢပ်ႇ ထၢမ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မေႃႇမေႃႇဢူး သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄပႃးဝႃႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈတေသမ်းပၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၶၵ်ႉထီႉသွင်ၼႆႉ တေသမ်းပၼ် ၽူႈဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ၸပ်း တူဝ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈ ၽူႈဢႃႇယုယႂ်ႇၶဝ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပႆႇမီးသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၶေႃႈမုၼ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းဝႃႈၼႆ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်တိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉၵေႃႈ တႃႇႁပ်ႉသိုဝ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ G-to-G လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ပႃးယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၽူႈတၢင်တူဝ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) လႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ် ၶွမ်ႇမတီႇတူဝ်တႅၼ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw – CRPH) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼွၵ်ႈလႅၵ်ႈ လူၺ်ႈတၢင်း Online Video Conferencing ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼွၵ်ႈလႅၵ်ႈ RCSS တင်း CRPH ၼႆႉ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း (2) RCSS ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးငိုၼ်း ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း ၸၢႆးႁၢၼ် လႄႈ ၸၢႆးလႅင်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းသေ ၽၢႆႇ CRPH ပဵၼ် လုၼ်ႇၵူဝ်ႇလၢတ်ႉ၊ ယီႇမုၼ်ႇ၊ ၸိၼ်ႇမႃႇဢွင်ႇ လႄႈ ၸေႃးယႃးၽွင်ႇယႂႃႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း CEC ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ဢွင်ႇၵျီႇၺုၼ်ႉ လႄႈ တိၼ်ႇထုတ်ႉဢူး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ပိၼ်ႇပၢႆႇသပ်းလႅင်းၼႄၵၼ်သေ ယူႇတီႈ CRPH ဢုပ်ႇဢူဝ်းသပ်းလႅင်း လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ RCSS ၵေႃႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇ လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် ဢဝ်လူတ်ႉ 3 လေႃႉသေ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ် လဵင်ႉၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 377 တီႉၺွပ်းၸႅတ်ႈထၢမ် လႄႈ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းတပ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး မိူင်းရၶႅင်ႇ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ − မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဢေးၵျေႃႇ ဢႃႇယု 37 ပီႊ လုၵ်ႉတီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸၢႆး တီႈပွၵ်ႉတိတ်ႉ ဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး သေ ဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၼထိၼ်ႇ လႄႈ မိူဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင်ပွတ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 377 တီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်တူဝ် လႄႈ လႆႈတၢႆၵႂႃႇတီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးၵျေႃႇၵျေႃႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းပရႁိတ ဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူး လၢတ်ႈဝႃႈ − မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 September 2020 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:00 မူင်းပၢႆၼၼ်ႉ တင်းၽၢႆႇပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶဝ် ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်မႃးဝႃႈ တီႈၼႂ်းတပ်ႉၶမယ 377 ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းတၢႆၼိုင်ႈၵေႃႉ လႄႈ ၸွႆႈဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ်သူင်ႇပၼ် တီႈႁူင်းယႃ ဢိတ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ ၊ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:00 မူင်းပၢႆ ပလိၵ်ႈၶဝ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈႁဝ်းၶႃႈသေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဢဝ်ၶၢပ်ႈတူဝ် တီႈၼႂ်းတပ်ႉ လႄႈ သူင်ႇႁွတ်ႈထိုင်တီႈႁူင်းယႃ မွၵ်ႈ 16:00 မူင်းၼႆႉ − လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ဢေးၵျေႃႇ လႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ ALP ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ − ဢေးၵျေႃႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇယူဝ်းယူဝ်းၵူၺ်း လႄႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်း AA သင် − ၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ − မိူဝ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၵႂႃႇလဵင်ႉၶဝ်ႈ ဢေးၵျေႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 September 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆး ၵႂႃႇႁိမ်ၵွင်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်သေ ၶိုၼ်းၶႃႈတူဝ်မၼ်းတၢႆႁင်းၵူၺ်း ၊ ဢေးၵျေႃႇ ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်သိုၵ်း AA လႄႈ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ယိုၼ်ယၼ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ႁူဝ်သိုၵ်း ၼႂ်းၸုမ်း AA ယူႇ − ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉလႆႈႁၼ် တီႈၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ဝႆႉၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵူၼ်းၼုင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်း ဢၼ်ပႃး ၶိူင်ႈမိၵ်ႈမၢႆ ၸုမ်းသိုၵ်း AA လႄႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇဝႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉဝႃႈ ပဵၼ်တူဝ် ဢေးၵျေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၢႆႇသူႉၶ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ − ဢေးၵျေႃႇ ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းႁဝ်း လႄႈ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႄဝႆႉႁၢင်ႈၵူၼ်းၼုင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်း AA ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽၢၼ်ႇသၢင်းႁဵတ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း − ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၵႆႉပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် လႄႈ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင် ၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်း/တၢႆ ၊ သုမ်းၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ယွၼ်ႉသိုၵ်းသွင်ၽၢႆႇ လႄႈ မၢင်ဝၢၼ်ႈ ၺႃးၾႆးၽဝ် ပႅတ်ႈတင်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈမီး။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၶေႃႈမုၼ်းတီႈ – RFA


text:
1. ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉမိူင်းတႆးသေမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၼၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၼ်ႁႃတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်ထုၵ်ႇပိူၼ်ႈ လႅၼ်မႃးၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းၸၵႂႃႇ။
2. မိူဝ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢမ်မိူင်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းထႆးယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈထူပ်းပၼ်ႁႃလႄႈလွင်ႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉမၢႆမီႈမိူင်းထႆး၊ ဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ် လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်သုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ၸၵႂႃႇၼႆလႄႈ ထိုင်တီႈပေႃးထုၵ်ႇပိူၼ်ႈယွၵ်ႇလႅၼ် လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်း 2 လွင်ႈၼႆႉသေ ႁဝ်းၶႃႈလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃးၸုမ်းၼႆႉ ယဵင်းဢၢၼ်းတႃႇႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢမ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပေႃးမီး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈၶဝ်ႈထိုင်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်လူၺ်ႈလွၵ်းလၢႆး –
1. တေပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းလႄႈတၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး
2. တေပၼ်တၢင်းႁူႉလႄႈၶေႃႈမုၼ်းတီႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၶဝ်ႈထိုင်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇၶႃႈ။


text:
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်မႃးယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 37 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ 2 ၵေႃႉ၊ မႄႈပႃးတွင်ႉ 3 ၵေႃႉ လႄႈ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉသွမ်ၼူမ်း 4 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း ၶီႈတိူၵ်ႇၼႂ်းၵူင်ၶေႃး ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ်လႄႈ ၸင်ႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 37 ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ဢၼ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ၊ မႄႈပႃးတွင်ႉ လႄႈ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶႃႈဢေႃႈ၊ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း တိုၵ်ႉႁႃလႆႈၼိုင်ႈလိူၼ်ၵူၺ်း၊ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေးၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁဵတ်းပႃး တီႈယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ်ဢေႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢွင်ႈတီႈမၼ်း လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်းၼၼ်ႉ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းယႃဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ် ၶႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း ႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆး ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ MNDAA တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ တင်ႈတႄႇလိူၼ် August 2021 ၸမ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း မႃးယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဢွင်ႈတီႈပၢႆႈၽေး ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း ႁူမ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး မီး 700 ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo-Local


text:
မိူင်းတူၼ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းတူၼ် (IPA: [mɤ́ŋ tǒn]), (မၢၼ်ႈ: မိုင်းတုံမြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Mongton), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Moengton]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။ [2]
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၅.
- ↑ Maplandia World Gazetteer


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 28 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢၼ်ၶတ်းသေႉသွမ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ႇၽိူၵ်ႇ SNDP ဢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ် ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UEC) ၶွင်ႇသီႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တူင်ႉတိုၼ်ႇ ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ ႁဵတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် CDM ယူႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 February 2021 (လိူၼ်သၢမ်မူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး SNDP ဢမ်ႇၼၼ် ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသမ်ႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၸွမ်း ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UEC) ၶွင်ႇသီႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၼ်ထိုင်မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵႂႃႇၵမ်ႉထႅမ် ႁၼ်လီပၼ်ႁႅင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢထမ်ႇမ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ တင်းပိုၵ်းယူႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2015 ၵေႃႈလီ၊ ပီႊ 2020 ၵေႃႈလီ ယူႇတီႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး SNDP ဢမ်ႇၼၼ် ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ ၵူၺ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း (1) ၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ လွင်ႈဢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၸွမ်း ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (UEC) ပွၵ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇတၢင်တူဝ်ပႃး သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလူလၢႆတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ တိုၼ်းသၢၼ်ၶတ်းသေႉသွမ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYN)၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO)၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး−ၸိုင်ႈထႆး (TNC)၊ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (Tai Medical Family)၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင် ပၢင်လူင်၊ တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းယၢင်း၊ တူၼ်ႈတီး လႄႈ ၸဵင်းတုင် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈသၢၼ်ၶတ်းဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶွင်ႇသီႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းမီးယူႇ (7) ပႃႇတီႇ၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO)၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP)၊ ပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ ပႃႇတီႇမုၼ်းလႅင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလီႇသူႇ (လီးသေႃး)၊ ပႃႇတီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇ၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထၼု လႄႈ ပႃႇတီႇမုၼ်းလႅင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢႃးၶႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇ (8) ပႃႇတီႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁူမ်ႈပႃးတင်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ဢမ်ႇၶိုတ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် UEC ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း (91) ပႃႇတီႇသေ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်မီး (53) ပႃႇတီႇၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ဝၢႆးသေ ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထပ်းၵၼ်လၢႆဝၼ်း တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထႆး တိူဝ်းႁႅင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈတင်းၼမ် ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ThaiPBS North ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ဝၢႆးသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူတ်ႇထပ်းထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၢႆဝၼ်းထပ်းၵၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး လႆႈၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် တႃႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ယွၼ်ႉတေၸၢင်ႈမီး ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈသင်ႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမႄသၢႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၾႃႉလူင် လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸၼ် ဢိၵ်ႇတင်း ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းသႅၼ် ၼႂ်း 4 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းႁၢႆးတင်းမူတ်း လႄႈ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး-ထႆး တင်းမူတ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း မိူင်းထႆး ယင်းလႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈထိုင် ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်ၵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမူတ်း ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼႅၼ်ႈၼႃ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်းထႆးလႆႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 28 August 2020 ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆး တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 6 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တင်းမူတ်းမီး 3,410 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈတၢႆ တင်းမူတ်းမီး 58 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းမီး 3,237 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 27 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း 20:00 မူင်း တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 28 August 2020 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08:00 မူင်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ 42 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတင်းမူတ်းမီး 628 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉသဵင်ႈတၢႆ မီး 6 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈယူတ်းယႃ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်းသမ်ႉ မီး 349 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 29 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ MRTV ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼႂ်းၾူၼ်း တႃႇလွႆးဢၢပ်ႈငိုၼ်းၼႂ်းယေးငိုၼ်းလႆႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 28 April 2021 ၼႆႉၵႂႃႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ လွင်ႈလွႆးဢၢပ်ႈငိုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းယေးငိုၼ်း AYA၊ KBZ၊ CB၊ ဢိၼ်းဝ လႄႈ ယေးငိုၼ်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈယေးငိုၼ်းၵၢင် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်လွႆးဢၢပ်ႈငိုၼ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလူၺ်ႈ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ တင်းမူတ်း ၶိုၼ်းပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တီႈယေးငိုၼ်း 5 ဢၼ်သေ ယေးငိုၼ်းဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇပၼ်ယူႇၼႆ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ MRTV ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Irrawaddy ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၼႆႉတေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းယွၼ်ႇယၢၼ်းပၼ် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၽွင်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉယူႇၼႂ်း လွင်ႈၵုမ်းထိင်းၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇပၢၼ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵၢတ်ႉၾူၼ်း (SIM Card) MTP လႄႈ Telenor ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ တႃႇၼႂ်းၵၢၼ်လွႆးဢၢပ်ႈငိုၼ်းလူၺ်ႈလၢႆးဢွၼ်ႇလၢႆး ၼႂ်းၾူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးၼႆႉ MTP လႄႈ Telenor သူင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၸူးထိုင် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတင်းသဵင်ႈဝႃႈ Application ယေးငိုၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ WavePay၊ KBZPay၊ KBZm-Banking၊ CB Pay၊ AYA mBanking လႄႈ MAB Mobile လႄႈ Application ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်လုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Microsoft Office 365 Services Apps (Outlook, Business Skype, Teams, OneDrive) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလူၺ်ႈ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼႂ်းၾူၼ်းလႆႈယဝ်ႉၼႆ သူင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႆႉသေ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉတႄႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Nikkei Asia ဝႃႈ − ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၶေႃႈသင်ႇ ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်လႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ တႃႇၵၢၼ်ယေးငိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၼ်လႆႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉဝႆႉသေ ဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် ဢမ်ႇၼၼ် Application ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉတေသိုပ်ႇ ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉသေယဝ်ႉ ၶဝ်တေပၼ်ၸႂ်ႉ မဵဝ်းဢၼ်ၶဝ်ပၼ်ၶႂၢင်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ယေးငိုၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉၵေႃႈ ႁၼ်လႆႈၸႅင်ႈလႅင်းလီဝႃႈ တီႈဢေႇသုတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵၢၼ်ငိုၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃး တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၸုၵ်းပႂ်ႉၸႅၼ်ႇၵၼ် ပဵၼ်ထႅဝ်ယၢဝ်း ၽၢႆႇၼႃႈယေးငိုၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇၼႃႈတိူၵ်ႈငိုၼ်း ATM တႃႇထွၼ်ငိုၼ်းၼႆႉ မီးယူႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်းလႄႈ တေႃႈၼင်ႇ ယေးငိုၼ်းၵၢင် ယင်းတိုၵ်းသူၼ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵၢၼ်လွႆးဢၢပ်ႈငိုၼ်း လူၺ်ႈလၢႆးဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇမၢႆမီႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ပၼ်ၾၢင်ႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ − လွင်ႈၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးၽွၼ်းလီယူႇ၊ ပေႃးႁိုင်မႃးတႄႉ ၸၢင်ႈတေမီးၽွၼ်းႁၢႆႉတၢမ်းမႃးၸွမ်း၊ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်းယေးငိုၼ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
တပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Thabeikkyin), (မၢၼ်ႈ: သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ မီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်ႈၸိၼ်ႉၵူး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ သေ ၽၢႆႇႁွင်ႇသမ်ႉ ထီႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတီး ၸႄႈမိူင်းတႆး ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်းယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈသွမ်ႈ ၶဝ်ႈသေ ၵမ်ႉၼမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၼွင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းယူႇ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးပႃႇမႆႉၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ။ မီးမႆႉမွင်လႄႈ တူဝ်ထၼွင်း ၵမ်ႉၼမ်ၵူၺ်း။ ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးၸမ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆသေတႃႉ ႁႂ်ႈၵေႃႈဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းသႅင်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပႄႉဢွၵ်ႇၵႃႈႁိုဝ်။ တီႈၵႂၢင်း ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်းၼႆႉ မီး 995 လွၵ်းလၵ်းပၼ်မူၼ်းယဝ်ႉ။[3]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၈.
- ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)


text:
လိၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သတ်း မဵဝ်းလဵင်ႉၼူမ်းလုၵ်ႈသေ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်၊ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉတႄႉ မိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Global Times ဢွၵ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) မိူင်းၶႄႇ တေဢမ်ႇဢဝ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူဝ်ႇဢဝ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈၶၢႆလႄႈ လိၼ်ႈၼႆႉထုၵ်ႇၵူၼ်းတီႉၺွပ်း ဢဝ်ၶၢႆဢဝ်တၢႆလႄႈ ယႃႉလူႉလႅဝ် တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၶဝ်သေ တူဝ်ၼပ်ႉလိၼ်ႈၵေႃႈ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၼမ်တႄႉတႄႉသေဢမ်ႇၵႃး ႁႃယၢပ်ႇမႃး ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းမႄးၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 June 2020 ၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ မၵ်းမၼ်ႈ လိၼ်ႈပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီ လုမ်းလႃးၵုမ်းထိင်းဝႆႉလႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈသမ်ႉ ၶိုၼ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇၵႂႃႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း (TRAFFIC) ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ လိၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉလႆႈသေ ပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၽိတ်းပၵ်းပိူင် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇ။
မိူဝ်ႈၼႂ်း လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် February 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉလုၵ်ႉတီႈ လိၼ်ႈသေၸပ်းမႃးၵေႃႈဝႃႈလႆႈယူႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၼႄလႆႈသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ် တီႈၵႂႃႇတီႈမႃး ၶွင်ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus လႆႈၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵၢတ်ႇၶၢႆ တူဝ်သတ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ ၽႄႈလၢမ်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉလႄႈ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင် ထိင်းသိမ်းလွင်ႈသၽႃႇဝ တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း တိုၵ်းသူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်ႁႃယၢပ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆလႆႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လိၼ်ႈၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
သုၼ်းၶျၢၼ်းႁူၺ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ ၼႂ်းၸုမ်းထိင်းသိမ်းႁႄႉၵင်ႈတူဝ်သတ်းလုမ်ႈၾႃႉ (World Animal Protection) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Global Times ဝႃႈ− လွင်ႈဢၼ်ထွၼ်သၢႆမၢႆ ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၼႂ်းယႃႈယႃၶႄႇၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေႁႄႉၵင်ႈလႆႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ တူဝ်လိၼ်ႈ လႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ၽွင်ႈယူႇသေ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢီးသူၼ်း တႃႇႁႂ်ႈႁႄႉၵင်ႈပၼ် လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၸိူဝ်းၶဝ်ပႃးထႅင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 1990 ၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၶႄႇ ၼႂ်း 11 ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ မီးလိၼ်ႈယူႇသဝ်း မဵဝ်းပွင်း 60,000 (ႁူၵ်းမိုၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လိၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 10 (10%) ၵူၺ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ထုၵ်ႇၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ် ဢဝ်ၵဵတ်းၵႂႃႇၶၢႆ ႁဵတ်းယႃႈယႃဝႃႈၼႆ။
လိၼ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းယႃႈယႃၶႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵဵတ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း လႆလႆႈလီသေ သင်ဝႃႈၵႆႉၵိၼ်ပၼ် ၵဵတ်းလိၼ်ႈၼၼ်ႉပေႃးၼႆၸိုင် တၢင်းပဵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဢဵၼ်လိူတ်ႈၼၼ်ႉ ႁၢႆလႆႈ လႄႈ ယႃပၼ်လႆႈ တၢင်းပဵၼ်ၵႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ဝင်ၶျဵင်တိူဝ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ၽၢႆႇယႃႈယႃၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ− ၼႂ်းၵၢၼ်ယူတ်းယႃ ယႃႈယႃၶႄႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵဵတ်းလိၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း မႅင်းၸလၢင်း လႄႈ မႅင်းၶူၺ်ႇမေႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းတၢင်ၵေႃႈ လႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းၶႄႇ တႄႇဢွၵ်ႇမၢႆမီႈႁႄႉႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႃႉၶၢႆ တူဝ်လိၼ်ႈ လႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 2007 ၼၼ်ႉမႃး ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်တႄႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းသေ ပိၵ်ႉဢိုတ်းတႄႉတႄႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းပီႊ 2018 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီး လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် ဢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈယူႇသေ တူဝ်လိၼ်ႈ လႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တမ်းဝၢင်းသိုဝ်ႉၶၢႆၼႂ်းၵၢတ်ႇတူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇ တီႈမိူင်းၶႄႇယူႇ ၵူႈလၢႆးတၢင်း။
ၼႂ်းသၢႆမၢႆယႃႈယႃၶႄႇ ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၼၼ်ႉ ပႃးငႃးၸၢင်ႉ၊ လုပ်ႇသိူဝ် ႁူမ်ႈတင်း တူဝ်သတ်း ဢၼ်မီးၵွင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်။
တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီႊ 1993 ၼၼ်ႉမႃး မိူင်းၶႄႇႁၢမ်ႈဢဝ် ငႃးၸၢင်ႉ လႄႈ လုပ်ႇသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၶႄႇ သေ ထွၼ်သၢႆမၢႆဢွၵ်ႇၼႂ်းယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းထွၼ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ (မၢၼ်ႈ: ကျိုက်လတ်မြို့နယ် ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaiklat Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 67.


text:
ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
ဢိင်ၼိူဝ် (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ ၅၆။(ခ)) သေလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်ပႃးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
တီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇ သွင်ၸႄႈဝဵင်းသေ၊ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီးၵႂႃႇ ႑႕႘႒႙ လင်သေ၊ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ ႗႘႖႕႑ ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတရႃႉၸမ်ႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မီးၵႂႃႇ ႑႔႓႖႔ လင်လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း မီးယူႇ ႗႖႐႐႑ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ပၢင်းတလႃႉၼႆႉၼႆ တေလႆႈႁၼ် တီႈ ၸႄႈဝဵင်ႈယႂႃႇငၢၼ်ႇ လင်ႁိူၼ်း ၼမ်လိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ ႑႔႖႕ လင်လႄႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း ႒႖႕႐ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 4 May 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်း TNLA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်း SSPP/SSA ၊ TNLA တင်း RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ RCSS/SSA မီးလွင်ႈတီႉၺွပ်း ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇ ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ် လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၸၢဝ်းလွႆ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ 109 လင် လႄႈ သုမ်ႉ 3 သုမ်ႉ ၼႆယူႇ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သိုၵ်း TNLA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးဝႃႈ RCSS/SSA ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃး၊ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢမ်ႇမီးပေႃႇလသီႇမူႇပိူင် တေဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ႇ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉၼၼ် လွင်ႈၼႆႉ သိုၵ်း TNLA တင်ႈၸႂ်ၵၢဝ်ႇၼႄး RCSS/SSA လႄႈ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းပူဝ်ႉသႂ်ႇ RCSS/SSA ယူႇယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇၼႂ်းလိူၼ် February 2021 ၸုမ်းသိုၵ်း SSPP/SSA တင်း TNLA ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ဢိၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လၢႆလၢႆဢွင်ႈတီႈသေ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လူႉၵွႆတင်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၵေႃႈ မီးတင်းၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်း SSPP/SSA ၊ TNLA တင်း RCSS/SSA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၾႆးမႆႈပႃးလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလီႈ 40 လင်ပၢႆ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ ၾႆးလုၵ်ႉမႆႈလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ၵမ်ႉဢေႇၵူၺ်း၊ ၵမ်ႈၼမ်ႉတႄႉ ထုၵ်ႇဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်လႄႈ ၾႆးၸင်ႇလုၵ်ႉမႆႈ၊ ပဵၼ်မူႇလႂ် ၸုမ်းလႂ် ၵေႃႉၸုတ်ႇၽဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမီး လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၽွၼ်းလီပုၼ်ႈတႃႇ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ RCSS/SSA လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းတေႃႇ TNLA တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 February 2021 ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 74 ပီႊ တေႃႇပေႃးထိုင် ဝၼ်းထီႉ 21 May 2021 သေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်း TNLA လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီမၢင်ၸုမ်း တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းၸူး ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ မီးၸုမ်းသိုၵ်း TNLA ၵူၺ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇ တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း လႆႈၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉတႄႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 May 2016 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သိုၵ်း TNLA ထူဝ်းသိုၵ်းႁိပ်ႇၶဝ်ႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းဝုၺ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းတင်းၼမ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁေ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇ ယူႇသွၼ်ႈသဝ်း တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းဝုၺ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇယူႇ၊ ထိုင်ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:20 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်း TNLA ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ် လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ပၢင်ႇ 62 လင် ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ၸရွပ်ႈ၊ ႁိူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၵႂႃႇၸွမ်းၾႆးၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဢဝ် 4 လင်ၵူၺ်း၊ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ သိုၵ်း TNLA ဢဝ်မိတ်ႈထိူဝ်ပႃးၶေႃးၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈတၢႆသေ ထိုမ်ႈတူၵ်းၼွင်ၼမ်ႉ၊ ယွၼ်ႉၾႆးဢမ်ႇမႆႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမူတ်းလႄႈ ထိုင်မႃးၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 May 2016 သိုၵ်း TNLA ၶိုၼ်းၵႂႃႇၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈထႅင်ႈ 4 လင်၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းတင်းမူတ်း မီး 66 လင်သေ ထုၵ်ႇသိုၵ်း TNLA ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈ တင်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် လႆႈတူၵ်းၼမ်ႉတႃ တူၵ်းၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်းယေး တႃႇတေယူႇသဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိုၵ်း TNLA ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃး တီႈဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းဝုၺ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵူၺ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးၵေႃႈ သိုၵ်း TNLA ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပၼ်ႁႃၵၢၼ်သိုၵ်း RCSS/SSA လႄႈ TNLA ၼႆႉ တႄႇပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ သိုၵ်း TNLA ပႂ်ႉဝႅတ်ႉလွမ်ႉမူၵ်းယိုဝ်း RCSS/SSA ဢွၼ်တၢင်း ၽွင်းသၢႆသိုၵ်း လုၵ်ႉငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ပွၵ်ႈၵႂႃႇတီႈ တပ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ 701 ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူဝ်ႈၼႂ်းႁၢင်ႈပီႊ 2015 ၼႆယဝ်ႉ။
ၽွင်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈလႄႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်လၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉသေ တီႉၺွပ်း ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လီႁႃလွၵ်းလၢႆး ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈၽေးယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးသမ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇထူပ်းပႃးၽေးပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်း တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈထူပ်းၽေးပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်သေဢိတ်းလႄႈ ယူႇတီႈၵၢင်ၸႂ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်သေ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵႄႈလိတ်ႈဝႆးဝႆး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ၼႂ်းၵႄႈ သိုၵ်း SSPP/SSA ၊ TNLA လႄႈ RCSS/SSA ပေႃးတေဢမ်ႇသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ RCSS/SSA ပိုတ်ႇၽၵ်းတူ ႁပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းတႃႇသေႇလႄႈ တေၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးမၼ်း တႃႇဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ လွင်ႈ သိုၵ်း TNLA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄး RCSS/SSA ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႃးလႃး၊ သိုၵ်း TNLA တင်ႈၸႂ်ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ပူဝ်ႉသႂ်ႇ RCSS/SSA ၽၢႆႇလဵဝ် ယူႇယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေပဵၼ်မႃး ၸႄႈမိူင်းမႂ်ႇတဢၢင်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပေႃးတေဢမ်ႇယူႇၸမ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ သိုၵ်း TNLA တင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီမၢင်ၸုမ်း ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵူႈလၢႆးတၢင်းယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 25 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 15:30 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇ တင်ႈတပ်ႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တီႈၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းၽြႃးသိၼသုၶ ဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉ မိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်သေ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်လႄႈ မီးပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ လူႉတၢႆ 1 ၵေႃႉ ဢိၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း 1 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းသေ ၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇ တင်ႈတပ်ႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တီႈၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းၽြႃးသိၼသုၶ ပွၵ်ႉ 6 ဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၽိတ်းမေႃးၵၼ်သေ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ၸင်ႇဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တၢႆၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း 1 ၵေႃႉ၊ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ ၸူင်ႇတူဝ်းၼႄႇ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ဝိၼ်းပူဝ်ႇ မၢၵ်ႇၵွင်ႈတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃး တီႈပုမ်လႄႈ လႆႈဢဝ်တူဝ်ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈတပ်ႉမၢၼ်ႈ ၸၵၶ-12 ဝဵင်းၵေႃးၵရဵၵ်ႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဝိၼ်းပူဝ်ႇတႄႉ မၢၵ်ႇၵွင်ႈတိူဝ်ႉၸပ်းၺႃးတီႈပုမ်သေ မၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ လႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တင်ႈတႄႇ ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း လူၺ်ႈဢမ်ႇတြႃးယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်၊ ယႃႉပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိၵ်ႇ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ၶၢဝ်ႇ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇ တင်ႈတပ်ႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၸၼ်ႉၸွမ် လႄႈ ဢွင်ႈတီႈသုၼ်ႇႁူမ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်သေ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းၵွင်ႈသႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈယူႇတႂ်ႈ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းလႄႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ တီႉၺွပ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယူႇသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵူဝ်ဢမ်ႇႁေသင်သေ သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – KIC


text:
ဝၼ်းထိ 4-5 ၼႂ်းဝၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးပုတ်ႉ(คณะพุทธศาตร์) ပီ 1-4 လႆႈၵွႃႇဢႅဝ်ႇတီႈ ဝဵင်းမိူင်းၼၢၼ်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ်မိူင်းၼၢၼ်ႉ၊ တီႈဝဵင်းမိူင်းၼၢၼ်ႉၼႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ (80%) ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉ တီႈလိူဝ် (20%) ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းလွႃႉ၊ ၵူၼ်းယူၼ်း ႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢႃးၶႃႇ၊ လႃးႁူႇ တေႇၵႂႃႇမီးယူႇ လၢႆလၢႆၶိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းၼၢၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းသူၼ် ၵူၼ်းဢႃႇယုယႂ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇၶႆႈၼႄဝႃႈ ၶဝ်လႆႈဢွၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉဢဝ် တီႈမိူင်းယၢင်ႈ မိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ပုၼ်ႉမႃး ထိုင်တီႈၼႆႈဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈဝႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း တင်းသဵင်ႈၼႆသေ၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇႁူႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁူႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေ ႁူႉ တိူဝ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈ ဝႃႈတီႈမိူင်းၼၢၼ်ႉ ၼႆႉၵေႃႈ မီးပီႈၼွင်ႉတႆးလိုဝ်ႉ ၶဝ်ယူႇသဝ်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ မီးတႆးယူႇ 90 ၼႆၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶႃႈႁဝ်း ယိုၼ်းထိုင်လႄႈ လႆႈၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင်မႃးၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလီ ဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼႆႉသေ မႃးဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် လႆႈႁူႉၵၼ်ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
မႂ်ႇသုင်တၢင်းသဵင်ႈသေ


text:
တွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ၊ ၸႄႈဝဵင်း
'ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ (မၢၼ်ႈ: တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: South Okkalapa Township), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Zewaeng Taung-okkalaapa]) ၼႆႉ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉ (႑႓) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈၸႄႈဝႄး ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း တႄႇမႃး မိူဝ်ႈ (၁၉၅၉)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းလီဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွင်ႈသၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လႄႈ လွင်ႈလွတ်ႇၼမ်ႉၽၢႆႈၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉတင်းဝဵင်းလူင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီး ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႒႔) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢင် (႑) ႁူင်းလႄႈ ၸၼ်ႉသုင် (႓) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းယႃ ယူတ်းယႃၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁူင်းယႃၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။


text:
ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သၢႆမႆၸိုဝ်ႈသဵင် ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပီႊ 2020 ဢၼ်တေထိုင်မႃးၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင် ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ဢူးၽူဝ်းၸၢၼ်ႇ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ။ ယွၼ်ႉၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ဢွင်ႇမိၼ်ႉၸူဝ်း လုၵ်ႉတီႈပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸဝ်ႈႁၢၼ် ပၢႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်း တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လႄႈ ၽိတ်းမၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆသေ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸင်ႇလႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သၢႆမႆၸိုဝ်ႈသဵင် ဢူးၽူဝ်းၸၢၼ်ႇ ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပီႊ 2020 ဢၼ်တေၸတ်းႁဵၼ်း ဝၼ်းထီႉ 8 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးၽူဝ်းၸၢၼ်ႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ တင်ႈတႄႇလုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈႁဝ်း ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ႁႃးသွင်ၵေႃႉပေႃႈလုၵ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇၵၼ်ၼႆ လႆႈတွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးၽူဝ်းၸၢၼ်ႇၼႆႉ ယၢမ်းၽွင်းတေႃႈလဵဝ် ပဵၼ်ဝႆႉၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ မၢႆ (2) မိူင်းရၶႅင်ႇ သေ လႆႈတၢင်ႇသၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႆႉဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ဢၼ်တေထိုင်မႃးၼႆႉ တေဢၢၼ်းၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ လိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ဢွင်ႈတီႈၵဝ်ႇၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ဢွင်ႇမိၼ်ႉၸူဝ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးၽူဝ်းၸၢၼ်ႇသမ်ႉ ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ပၢင်သွၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုပ်ႈ (47) လႄႈ ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်တီႈ ၼႂ်းတပ်ႉမ ၵႃးၵၢပ်ႇလဵၵ်းသေ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈလိူၼ် May 2018 လုၵ်ႉတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပၢႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်း တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ၼႆယဝ်ႉ။
ဢူးၽူဝ်းၸၢၼ်ႇ ယင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈလႆႈထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ သၢႆမၢႆၸိုဝ်ႈသဵင်ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီႊ 2020 ၼႆႉ ယွၼ်ႉၽိတ်းမၢႆမီႈပၵ်းပိူင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မတ်ႉတႃ 10 (ဎ)၊ ၼႂ်းမၢႆမီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မတ်ႉတႃ 10 (ဎ) ၼႆႉ မီးသင်လၢႆလၢႆပေႃးၼႆ ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း ၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးသၢၵ်ႇသေ လၵ်းထၢၼ်ဝႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ။ ၵူၺ်းၶႃႈ ၵဝ်ၶႃႈတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းလႂ် ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း – BBC


text:
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 30 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်းသိုၵ်းၶၢင် KIA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈလွႆလူင်ႇၵျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The 74 Media ဢွၵ်ႇၼေဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The 74 Media ဝႃႈ သိုၵ်းၶၢင်ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉ တီႈလွႆလူင်ႇၵျႃႇ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉတီႈ လွႆၵျွၵ်ႉသၶၢၼ်း ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ငိၼ်းပႃးဝႃႈၼႆ။ တီႈလွႆသိုၵ်း KIA ယူႇၼၼ်ႉလႄႈ လွႆတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸမ်ၸမ်ၵၼ်ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈယူႇၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်း သဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇယူႇ ပဵၼ်ၽၢႆႇတၢင်းလွႆလူင်ႇၵျႃႇ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် မီးမွၵ်ႈ (3) လိူၼ် ယဝ်ႉသေတႃႉ ၽွင်းၼႆႉတႄႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇထႅမ်ႁႅင်း ၶိူင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉလႄႈ၊ ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ၶဝ်ႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 April 2021 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ တႃႇႁႂ်ႈငိုၼ်းဢၼ်မီးၼႂ်းမိုဝ်း ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃးတေလွတ်ႈၽေး လႄႈ မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈၼႆသေ ယေးငိုၼ်းၵၢင် မိူင်ႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁိၵ်ႈႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇၽၢၵ်ႇငိုၼ်းဝႆႉတီႈယေးငိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယေးငိုၼ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵုမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်း ငိုၼ်းဢၼ်မီးၼႂ်းမိုဝ်း ၵူဝ်ႇဢမ်ႇမီးလွင်ႈလွတ်ႈၽေး လႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ယွၼ်ႉၼၼ် တႄႇဢဝ် ဝၼ်းထီႉ 3 May 2021 (လိူၼ်ထူၼ်ႈႁႃႈ) ၼႆႉ တႃႇလွင်ႈလွတ်ႈၽေးသေ ဢဝ်ငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးၽၢၵ်ႇဝႆႉတီႈယေးငိုၼ်းၵၢင် လႆႈလႄႈ တေႁပ်ႉပိုတ်ႇပၼ်ပႃး မၢႆယေးငိုၼ်းဢၼ်မႂ်ႇဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၶိုၼ်းၶႂ်ႈဢဝ်ငိုၼ်း ၼႂ်းမၢႆယေးငိုၼ်းဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈႁၢမ်ႈသင်သေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇလႆႈၶိုၼ်းတင်းမူတ်း ၸွမ်းၼင်ႇတင်းၼမ်ဢေႇ ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းယေးငိုၼ်းၽႂ်မၼ်း လႄႈ ၶေႃႈႁၢမ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ဢဝ်ငိုၼ်းဢွၵ်ႇဢၼ်မီးဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဝၢင်းၽႅၼ်တႃႇတေလူတ်းယွမ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးၵျၢမ်း ၸႂ်ႉၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႈသေ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ယေးငိုၼ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ဢဝ်ငိုၼ်းဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းယေးငိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸဝ်ႈဝေႃးရၶႄႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈၵိုင်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈမီး တေႃႇတႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ႁိုဝ် မီးႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးၸၢမ်းဢၢၼ်ႇတူၺ်းၵၼ်။
• ၸိုဝ်ႈ – ၸဝ်ႈဝေႃးရၶႄႉ။
• ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ – ၸၢႆးလႃႉၶိၼ်ႇ။
• ၸိုဝ်ႈဢူႈ – လုင်းၽိတ်ႈ။
• ၸိုဝ်ႈမႄႈ – ပႃႈၼၢင်းယဵၼ်ႇ။
• ပီႊၵိူတ်ႇ – ပီႊတႆး-1984 (ပီႊၶရဵတ်ႈ1890)၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ။
• တီႈၵိူတ်ႇ – ၼႂ်းဝဵင်း ယွင်ႈႁူၺ်ႇ၊ ပွၵ်ႉၼၼ်ႇတဝူၼ်ႇ၊ၽၢႆႇၸၢၼ်း ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ။
မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(7) ၶူပ်ႇ မိူဝ်းယူႇဝတ်ႉသူၺ်ႇၵူႇ၊ တမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၵွၼ်းတၺ်ၺ၊ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇဝႃႇၼိုင်ႈ ၸင်ႇၶၢမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ လႆႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈဝႃႇရိင်ႇတၼႆယဝ်ႉ။ ၺၢၼ်ႇၸဝ်ႈၵေႃႈ ၽၢႆႁၢႆႉႁၢႆႉလူၼ်းꧦလႄႈၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉၸဝ်ႈဝႃႈ သၢင်ႇလူၼ်းၼႆၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃးဢယုၸဝ်ႈ ၵေႃႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ပေႃးႁဵၼ်းသတ်ႇတႃႇ သၢင်းၵျူဝ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ၊ သိုပ်ႇႁဵၼ်ထႅင်ႈလင်ႇၵႃႇ တႃႇပဵၼ်ၶူး မေႃ ၽိုၵ်းႁဵၼ်ႈဢဝ်တမ်ႈတီႈ လုင်းဢတႂၢင်းဝူၼ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ(ၸဝ်ႈတႂၢင်းဝူၼ်ႇၶမ်းႁိုင်း)ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႇ
ၼႂ်းဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တင်းယၢမ်းလဵဝ် ပိူင်ႈၵၼ်ပူၼ်ႉတီႈၼႃႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉပဵၼ်တႆးလွၼ်ႉꧦ၊ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆး၊ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး၊ ၾိင်ႈငႄႈတႆးတင်း လူင်တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈလႅတ်းသႅဝ်း လၵ်းလႅမ်တႄႉꧦ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸိုင်ပေႃးၵႂႃႇပွႆးၽြႃးၽွင်ႇတေႃႇဢူးလိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလႂ်၊ ၵႂႃႇဝႆႈၽြႃးၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ (ဢၢင်းလေး) လႂ်၊ ပေႃးဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ၵႂၢမ်းၼွင်ၶဝ်ၸိုင် ႁႃသိုဝ်ႉၵိၼ်သင်ၵေႃႈယၢပ်ႇၸႂ်၊ ၼႂ်းၼႂ်း ဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႇ ၵူႊပွၵ်ႉၵိူႇယွမ်ႇ တႆးယဵၼ်းဝိင်းဝိင်း၊ ၾိင်ႈငႄႈတႆးတင်းလၢႆႊၸမ်ႁိူတ်ႇႁႅင်ႈမူတ်းယဝ်ႉ၊ တႆးၼႂ်းဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႇ ဢၼ်ပႆႇယဵၼ်းတႄႉ မီးတႆးဝၢၼ်ႈၼမ်ႉႁူး ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်ပႂ်ႉၽြႃးၽွင်ႇ တေႃႇဢူးၼၼ်ႉၵွႆး၊၊ ပေႃးတႃႇတေႃႈလဵဝ် လွင်ႈဝႃႈမီးမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼႆႉ ၽႂ်တေဢမ်ႇယုမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈဝႃႇရိင်ႇတၵေႃႈ ပိင်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇထႂၢၵ်ႈလူင်းဝတ်ႉ(ၵျွင်း) မုၼ်ၸဝ်ႈသေၶိုၼ်းမႄးသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၵူၼ်းႁိူၼ်းတီႈတူၼ်ႈတီး(တွင်ႇၵျီး)ထႅင်ႈ ၵမ်းၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပွႆးမင်းၸုင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တင်းၶုၼ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၶူပ်ႇပီႊၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၶႂ်ႈလႆႈၸရေးဢၼ်မေႃလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ လိၵ်ႈတႆး၊ ပႃႇလိၸိူဝ်းၼႆႉၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၵေႃႈၸွမ်းမိူဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၸရေးလုမ်း တီႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊလဵဝ်ၵၼ် ပေႃႈ မႄႈၸဝ်ႈႁၼ် ထိုင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉၼႆလေႈ ၸင်ႇၶိုင်ပွင်တႃႇပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းၵၼ်တၢင်း ၼၢၢင်းၶမ်း ၺုၼ်ႉ၊ ယိင်းသၢဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼိုင်ႈ ဝဵင်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ဢၢပ်ႈပၼ်ၵၼ်သေတေႇပဵၼ် ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လူဝ်ႇၵူၼ်းၸွႆႈၼႂ်း လုမ်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၵေႃႈယွၼ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်တီႈလွၵ်ႉၸွၵ်ႇသေ လႆႈဢွၼ်ဢဝ်မေး ၼၢင်းၸဝ်ႈသေ ၵႂႃႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းယူႇတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ။
သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ သမ်ႇၶၢႆႉမိူဝ်းႁဵတ်းၸရေးယူႇထႅင်ႈတီႈမႄႈႁဵၵ်ႇၽႃ သွင်းမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ ပိူဝ်ႈဝႃႈၸိုဝ်ႈသဵင်တၢင်းႁဵတ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလီတွၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၵၼ်ႇတႃႇ ရဝတီႇဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ၸင်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၸေႈဝဵင်း မိူင်းမိူင်းဝေႃးရၶႄႉလႄႈၽႃသွင်း၊ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းသွင်ဢိူင်ႇၼႆ ယဝ်ႉ။ၽွင်းၼၼ်ႉပုၼ်ႈတႃႇၼႃႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈႁဵတ်းယူႇၽၢႆႇၼိုင်ႈ၊ ၼႃႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈ လၢႆးၵေႃႈၶိုင်ယူႇတၢင်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၸရေးၸေႈဝဵင်းၸေႈ ဝဵင်းၼႆၵေႃႈမီးယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၸဝ်ႈတႅမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး လိၵ်ႈၵျၢမ်းၼေတၢင်းၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶႅပ်ႉလႅပ်ႈလီၼႃႇ၊ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈ သေင်လိုဝ်းႁူင်ၵႂႃႇၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းတႆးယူႇယဝ်ႉ၊ ဢိင်လူၺ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸေႈဝဵင်းမိူင်းဝေႃးရၶႄႉသေသိုပ်ႇၼၼ်ႉမႃး ၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဝေႃးရၶႄႉၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးႁိုင်ထိုင်မႃးၼႃႈၵၢၼ်လေႃးၵုတ်ႉတြႃႇၽဝၼႃႇ ၵမ်ႇမထၢၼ်းၸဝ်ႈ ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးတိၵ်းꧦ လႄႈၸဝ်ႈၸင်ႇယွၼ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ၸေႈဝဵင်းသေယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးယူႇၶိုၼ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၼႂ်းပွၵ်ႉႁေႃ ၵုင်းၼၼ်ႉ၊ ယၢမ်းၼၼ်ႉပိူၼ်ႈႁွင်ႉၸဝ်ႈဝႃႈ “လုင်းယူဝ်းၶိၼ်ႇ’’ပႃႈၼၢင်းၺုၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ပေႃးၵၢင်ဝၼ်းမႃးပႃႈၼၢင်းၺုၼ်ႉၵႂႃႇၼင်ႈၶၢႆၶူဝ်းယွႆႈၶူဝ်းယႅမ်းလႄႈဢီႈယႃ ဢၼ်လုင်းၽူဝ်း ၶိၼ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ၊ ယႃလိူတ်ႈ၊ ယႃငၢၼ်း၊ ယႃႈလူမ်းပႅတ်ႇသိပ်း၊ ယႃတွင်ႇလုင်းၵျေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊတႆး-2042ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ1948) မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈလႆႈ(53)ပီႊ သေင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်း မုၼ်ၵႂႃႇတီႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉႁေႃၵုင်း၊ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ႁူမ်ႈပႃႇႁဵဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်း ၼၼ်ႉ၊ ၶုမ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႇဢုတ်ႇလီငၢမ်းလႄႈတႅမ်ႈဝႆႉၸိုဝ်ႈသေင်၊ ဢယု၊ ပီႊ၊ လိူၼ်၊ ဝၼ်း၊ဝၼ်းၶွႆႈၸဝ်ႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ မီးဝႆႉလီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ
1. ၸႃႇတိတုၵ်ႉၶ သင်ႇဝူၺ်ႇၵၶၢၼ်း။
2. မင်ႇၵႃႇလႃႇသုတ်ႈလူင်။
3. လိၵ်ႈၸဝ်ႈမၢၼ်ႇထၢတ်ႈ။
4. ၵျၢမ်းၼေတၢင်းၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇၶူၼ်ႉႁၼ်ၵေႃႈတေမီႈထႅင်ႈယူႇ။
မီးတၢင်းယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် လုင်းၶုၼ်မႃႇႁႃႇ ႁဝ်း ဢၼ်တႅမ်ႈပိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ၊ လႄႈၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင်ပီႈၼွင်ႉ ၽူႈသူင်ပိုၼ်းတႆးတင်းသဵင်ႈၶႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင် ¶ ပပ်ႉၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး # “လုင်းၶုၼ်မႃႇႁႃႇတႅမ်ႈ”
(ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉမိူဝ်ႈ)12/October/2014