text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27 March 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်သီႇမူၼ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:30 မူင်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ တီႈႁူင်းယႃ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းသေ ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလႄႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တီႈၵႅပ်ႈမၼ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵႅမ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး မေႃယႃလူင် ၼေႃႇၽေႃးသႃႇၵေး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈ လႄႈ သပ်းလႅင်းၼႄပႃး လွင်ႈပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ မေႃယႃလူင် ၼေႃႇၽေႃးသႃႇၵေး မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵႅဝ်ႈယဝ်ႉ ၽူႈမႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵႅဝ်ႈဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၼၢင်းယိင်း လႄႈ ပၢႆးယူႇလီၼၢင်းယိင်း မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇသေၼၼ်ႉ မေႃယႃၼၢင်းဢွမ်ၶမ်းၵေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၼၢင်းယိင်း တေလႆႈလုမ်းလႃးတူဝ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တေလႆႈလုမ်းလႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈ လွၵ်းလၢႆးၵူတ်ႇထတ်းၵႅၼ်ႇသႃႇၼူမ်း ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ (1) ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈ ႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးထႅင်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ (2) ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈတၢင်းႁူႉၼမ် တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊ (3) ၼင်ႇႁိုဝ်တေမေႃဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်၊ ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ၵၼ်၊ မေႃလူလွမ်တူၺ်းထိုင်ၵၼ်၊ ပိၼ်ႇပၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မူင်း လႆႈမီးပႃးပၢင်လဵင်ႉၶဝ်ႈသဵၼ်ႈ ၽူႈၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉသေ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 13:00 မူင်း လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပႃး ပၢင်လဵၼ်ႈၵဵမ်း လႄႈ ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်ႉႁူႉ ၼၢင်းယိင်းလၢႆလၢႆလွင်ႈသေ တွၼ်ႈသူးထီႉ 1-2-3 လႄႈ သူးၼမ်ႉၸႂ်သေ ပၢင်ၵႅဝ်ႈဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းၵႂႃႇ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 15:00 မူင်း ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 လိူၼ် March ၼႆႉသေတႃႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 27 March 2021 ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


c: text/html

text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 11 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆး ယူႇလီ မိူင်းပရႃႇသီးလ် လႆႈမႄးၸၢမ်းၶိုၼ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ် မိူင်းၶႄႇ ၶူၼ်ႉၶႂႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇသေ ၸၢမ်းယူတ်းယႃ ၵူၼ်းမိူင်းပရႃႇသီးလ်ယူႇသေ ၽႅဝ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ဝၼ်းၸၼ် ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ ႁႂ်ႈလႆႈၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈၸၢမ်းၸႂ်ႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးၽွၼ်းႁၢႆႉတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း လႆႈမီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉ မၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပရႃႇသီးလ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီး ၶေႃႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးတင်းၼမ် ႁူမ်ႈပႃး ၸုမ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၸၢမ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈတူၵ်းၸႂ်သေ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈလူႉတၢႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ တေၸၢမ်းၸႂ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မိူင်းၶႄႇ တီႈ ၼႂ်းမိူင်းပရႃႇသီးလ် လႄႈ လွင်ႈတေသင်ၵိုတ်းယင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် ၸႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း ႁူမ်ႈပႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း သွၵ်ႉပူဝ်းလူဝ်း (Sao Paulo) ၶဝ် လႆႈမီးလွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တင်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃးယူႇတႄႉတႄႉ တႃႇတေပဵၼ်ၸၢမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်းမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၶႄႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇ Sinovac ၼႆႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းပရႃႇသီးလ် ဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸိုင်ႈမိူင်း ပရႃႇသီးလ် တႄႉၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈမိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၸၢမ်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီႁဝ်း မႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းၶိုၼ်းလီလီယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉၶေႃႈမုၼ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပဵၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽၢႆႇတၢင်း ၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေလႆႈႁူႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ လႆႈမႃးၸင်ႈတူၺ်းၶိုၼ်း လၢႆၽၢႆႇလၢႆတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈဝႃႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလီၸၢမ်းၸႂ်ႉၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၸၢင်ႇလႆႈ ဢွၼ် ၵၼ်ၸၢမ်းၸႂ်ႉၶိုၼ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၸမ်တေၸၢမ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈလႄႈ တေဢွင်ႇမၢၼ်ယဝ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူင်းပရႃႇသီးလ်ၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းထီႉသၢမ် ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉသေ ယူႇတီႈတူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းပရႃႇသီးလ်ၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈႁူပ်ႉပၼ်ႁႃ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈႁႂ်ႈ ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၸၢမ်းၸႂ်ႉယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − CNA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢဝ်ငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA သေ သူင်ႇႁႅင်းၸႂ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေး လႄႈ ဢွင်ႇပေႉၽူႈၶဵၼ် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႃႈႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 1,000,000 ပျႃး (ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉပျႃးတဵမ်တဵမ်) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်မီးၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA လႆႈတၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ် တင်းသဵင်ႈသေယဝ်ႉ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင်တီႈ ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ် ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ဢဝ်ငိုၼ်းတွင်း ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႄးထတ်း
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ့ တေလႆႈဢဝ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ၶုၼ်ၽွင်းလူင်၊ ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၼႆႉ လၵ်းမိူင်း တွၼ်ႈ ၂၀၀ လႆႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈမိူင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တွၼ်ႈ ၃၇၊ ၃၈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၼႄဝႆႉဝႃႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ဢိင်လူၺ်ႈ တွၼ်ႈ ၃၀ သေ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈ ၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇ ပႃႈၼႃႈ ၼႃႇယၵ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ၊ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ တွၼ်ႈ ၃၄ သေ ဢဝ်တင်း ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသေလႄႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၽူႈတတ်းသိၼ် လုမ်းတတ်းသိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၸွမ်တတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈလႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း လုမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾိင်ႈလၵ်းမိူင်း၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၶုၼ်ၽွင်းလူင်၊ ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈ၊ ၸွမ်ထတ်းသဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇ ပႃႈၼႃႈ ၼႃႇယၵ ၽွင်းမိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႆ လႆႈၼႄဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇႁႂ်ႈလႆႈမီး လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းၼိူဝ် လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇပႃးတီႈ လၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေလႆႈမီးတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶေႃႈၼႆႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းဢၢပ်ႇၼွပ်ႇပၼ် ၸုမ်းပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၸုမ်းၸုမ်း လႄႈသင်၊ ၽူႈပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉလႄႈသင် ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၾိင်ႈမိူင်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႄဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်မၼ်ႈယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ တေဢမ်ႇလႆႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ ပုၼ်ႈၽွင်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်း ဢၼ်ဢၢပ်ႇၼွပ်ႈဝႆႉပၼ် ၸုမ်းပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၸုမ်းၸုမ်းလႄႈသင်၊ ၽူႈပိူင်ႇဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉလႄႈသေ ဢဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၼိုင်ႈလိူၼ် တေလႆႈၸတ်းႁဵတ်း တီႇဢေႇသုတ်း သွင်ပွၵ်ႈသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးတၢင်းလူဝ်ႇမႃး ၸၢင်ႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ (မၢတ်ႉၶျ် 2018)မႄးထတ်း
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်တႄႇၽွၼ်ႈႁႅၼ်းမႃးမိူဝ်ႈ 2018၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ၼၼ်ႉ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉဢွၼ်တၢင်း ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ထိုင်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 မႃး ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶၢမ်ႇၵျၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇသေၵေႃႈ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵႃႈတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ (ဢေႇပရႄႇ 2016)မႄးထတ်း
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။[1]
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇမႄးထတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်မႄးထတ်း
- ↑ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း. နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး (၃၁ မတ် ၂၀၁၆). Retrieved on ၃၁ မတ် ၂၀၁၆။
- ↑ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး (အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၁၅). နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး (၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅). Retrieved on ၂ ဧပြီ ၂၀၁၆။[permanent dead link]
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း (in Burmese). ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး (27 August 2012). Retrieved on 23 July 2015။
- ↑ Myanmar information and health ministers step down. The Washington Post. Archived from the original on 2018-12-14။ Retrieved on 2014-07-29။
- ↑ Archive copy. Archived from the original on 2012-11-10။ Retrieved on 2019-01-18။
- ↑ 6.0 6.1 Top ministers resign. Eleven (13 August 2015). Archived from the original on 24 September 2015။ Retrieved on 13 August 2015။
- ↑ ဝန်ကြီးဌာနဖျက်သိမ်းခြင်း. ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး (5 September 2012). Retrieved on 23 July 2015။


text:
ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵူၼ်းႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်လႄႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ယုမ်ႇၸႂ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢႆလၢႆႁွင်ႈၵၢၼ်သေ ၽွင်းၶၢဝ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တူၵ်းတႅမ်ႇယွမ်းလူင်း ယွၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်လႄႈ ၽွင်းၶၢဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇၼႆႉ ၽၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇၽၢႆႇလူင်းတိုၼ်းၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်း မူဝ်းမျိၼ်ႉထုၼ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း (တပ်ႉလိၼ်) ၵေႃႉဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်လႄႈ ပဵၼ်ပႃးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇၽၢႆႇလူင်းတိုၼ်းၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း (MIC) ၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Irrawaddy ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇၽၢႆႇလူင်းတိုၼ်းၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း MIC တေၵႆႉပဵၼ် ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၽႅၼ်ၵၢၼ်လႄႈ ၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်း သေတႃႉ ၸူဝ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၼႆႉတႄႉ ဢဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးယိပ်းၽၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပႃးယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉပၼ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢူးဝိၼ်းသျဵင်ႇ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၽႅၼ်ၵၢၼ်လႄႈ ၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်း ႁူမ်ႈတင်း ဢူးဢွင်ႇၼၢႆႇဢူး ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇလူင်းတိုၼ်းၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွင်းလူင် ႁွင်ႈၵၢၼ်ဝႆႉယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်း မူဝ်းမျိၼ်ႉထုၼ်း ဢႃႇယု 53 ပီႊ ၶိုၼ်ႈမႃးယိပ်းၵမ်ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထႅင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်သိုၵ်း မူဝ်းမျိၼ်ႉထုၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း ၼဢၽ ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၸွမ်သိုၵ်း မွင်ႇဢေး သေဢမ်ႇၵႃး ယၢမ်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းထိုင်ပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းသိုၵ်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ − မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၼႂ်း MIC ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း ယိပ်းမႃးတႃႇသေႇ၊ ထိုင်ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၵေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း၊ ၵမ်းၼႆႉဢဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးယိပ်းၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆ ၸွင်ႇတေမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈယူႇႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ႁူမ်ႈတင်း လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပိၵ်ႉဢိုတ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၽွင်းၽူႈလူင်းတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈတင်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵူႈတီႈတီႈၵေႃႈ တူၵ်းၵိၼ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယူႇၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈဢဝ်ၽၢႆႇသိုၵ်းမႃးယိပ်းၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇမီးတီႈမုင်ႈမွင်းထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလူင်းတိုၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ ၽူႈလူင်းတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈယူႇႁူဝ်ပဝ်ႈၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးယိပ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလွင်ႈယႂ်ႇလႄႈ တုမ်ႉယွၼ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း တေဢိင်ၼိူဝ် ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်သိုၵ်း မူဝ်းမျိၼ်ႉထုၼ်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ၽၢႆႇလူင်းတိုၼ်းၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း (MIC) ၼႆႉ ပႃးၼႂ်း (11) ၵေႃႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ (EU) ပိၵ်ႉဢိုတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူၼ်ၵၼ်တင်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ယွၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 August 2019 ၶၢဝ်ႇ AFP ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ၼၢင်းထူဝ်ၼိ မေႃရိသူၼ် (toni Morrison) လႆႈဢွၵ်ႇမႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈႁပ်ႉသူး ၼူဝ်ပဵဝ် (nobel prize) မိူဝ်ႈပီ 1994 ၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းထူဝ်ၼိ မေႃရိသူၼ်ၼႆႉ ဢႃႇယုလႆႈ 88 ပီ လႆႈလူမ်ႉၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇႁိုင်သင်သေ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵၢမ်ႇ တီႈႁူင်းယႃတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းယွၵ်ႉ၊ ၼၢင်းထူဝ်ၼိ မေႃရိသူၼ် မီးၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းတင်းၼမ် ယွၼ်ႉပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးပိုၼ်း ဢၾရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယင်းယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈတေႃႇသူႈၶိုၼ်း ၸုမ်းဢၼ် ယၢမ်ႈယိပ်းဢႃႇၼႃႇသေ မႃးတဵၵ်းတဵင် ၵူၼ်းၸၼ်ႉပႃႈတႂ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼၢင်းထူဝ်ၼိ မေႃရိသူၼ် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း တႅမ်ႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇပပ်ႉလိၵ်ႈ ပွၵ်ႈဢွၼ် တၢင်းသုတ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ (The Bluest Eye) ၼႂ်းပီ 1970 ၼႂ်းလိၵ်ႈမၼ်းၼၢင်း တေတႅမ်ႈဢဝ် ၼႂ်းၵၢၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူဝ်ထူပ်းၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵူၼ်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉလမ် တင်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၶၢဝ်ၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢၾရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈႁပ်ႉသူး ၼူဝ်ပဵဝ် (nobel prize ပဵၼ်ၵေႃႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ ပပ်ႉလိၵ်ႈ The Bluest Eye ယဝ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈ Belved, Paradise, Love ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼၢင်းထူဝ်ၼိ မေႃရိသူၼ် လႆႈႁပ်ႉသူး ထႅင်ႈတင်းၼမ် ဝၢႆးသေလႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇ ၼၢင်းထူဝ်ၼိ မေႃရိသူၼ် လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႄႈ ၽူႈလူလိၵ်ႈတင်းၼမ်ၶဝ် လႆႈဢွၵ်ႇမႃး ႁူမ်ႈမွင်ၸႂ် ၸွမ်းတၢင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
ၶေႃႈမုၼ်း – Thairath
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၵူၼ်းၸၢဝ်းထႆးၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 90 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇတၢင်ႇဢၼ် မီး 10 ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် ဢိသ်လၢမ်ႇ 6 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉ ၶရိတ်ႉသျၢၼ်ႇ 3 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇတၢင်ႇဢၼ် သမ်ႉ မီးမွၵ်ႇ 2 ပိူဝ်းသႅၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ မိူင်းထႆး ၼႆႉၵမ်ႈၼမ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ မိူင်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ၼႆယူႇ။Read more
Tag: မႁႃႇထေႇရသမႃးၶူမ်း
သင်ႇၶၸဝ်ႈၸိုင်ႈထႆး ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ တႃႇတၢင်ႇထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း 5 ၶေႃႈ
ဝၢႆးသေသင်ႇၶၸဝ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ႁူမ်ႈၵၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “သင်ႇၶမတိ” ပုၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇထိုင်ၸူးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်ႈသၢင်ႈၵႂုႇၵမ်းလဵဝ် မီး 5 ၶေႃႈၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ-Read more


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းတၢမ်းၶၢမ်ႈၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵိၼ်းမ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ပွၵ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ တိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးလွင်ႈယိုဝ်းၵွင်ႈ ၵႂႃႇၵူႈႁူးၵူႈတၢင်းယဝ်ႉ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းမ လႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈ 4 ၵေႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၢႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇမႆႈပႃးၵႂႃႇၸွမ်းၼႂ်းမုၵ်ႉၾႆးယဝ်ႉသေ တူဝ်သတ်းၵူၼ်းမိူင်း လဵင်ႉဝႆႉတင်းၼမ်ၵေႃႈ လူႉတၢႆ လႄႈ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း မွၵ်ႈ 250 လင်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလူႉၵွႆၵႂႃႇယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉသေ ၽွင်းတၢင်မိူင်းဢင်းၵိတ်း Dan Chugg ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်ဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် လႄႈ ႁဵတ်းလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉဢၼ်လီၽၢၼ်ႈလီၵူဝ်ယူႇသေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝႃႈၼႆ။
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းမ လႆႈထုၵ်ႇၾႆးမႆႈၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽွင်း တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (PDF) လႄႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းမ ထုၵ်ႇၾႆးမႆႈၵႂႃႇၼႆႉၵေႃႈ သွင်ၽၢႆႇမီးလွင်ႈၵၢဝ်ႇၼႄးၵၼ်ယူႇဝႃႈ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်းၽႂ်ၼႆသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉဝႃႈ မီးဝႆႉသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ် ၽွင်းဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုတ်ႇၽဝ်ဝၢၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းတိူင်း မၵူၺ်း လႄႈ ၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ယင်းတိုၵ်ႉ မီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတင်းၼမ်ၵေႃႈ လႆႈပွႆႇပႅတ်ႈႁိူၼ်းယေး သေ ၵႂႃႇယူႇသဝ်းဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေးႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ တွပ်ႇလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင် လၢတ်ႈဝႃႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်မႃးတေႃႈလဵဝ်ၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉ တေႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈလႂ်ယဝ်ႉသေ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇႁၼ်မႅၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တိုၼ်းၼႄလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်း ရႃႇၸဝတ်ႈလူင် လႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (NUG) ၶဝ် တေဢဝ်လွင်ႈၼႆႉ တၢင်ႇထိုင်တီႈ လုမ်းတြႃး ICC လႄႈ ICJ သေ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶမွၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶမွၵ်ႉၵျီး (မၢၼ်ႈ: ခမောက်ကြီးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Khamaukkyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေႇ 2015) ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း, ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014 သွႆ့-2. ၼေႇပျီႇတေႃႇ: ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း, 55.


text:
တတႃးဢူး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတတႃးဢူး (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tada-U), (မၢၼ်ႈ: တံတားဦးမြို့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်ႉလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ သေ မီးဝႆႉႁိမ်း ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဢႃႇဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးႁိမ်း ႁူဝ်ၶူဝ် (မၢၼ်ႈ: တံတားဦး) လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႇ ဝၢၼ်ႈတတႃးဢူးၼႆႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းတတႃးဢူးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း (တႃႈလိူဝ်ႇ) ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်းမိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
မိူဝ်ႈ ပထမမိၼ်းၶွင်ႇ တိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ တိုၵ်ႉႁဵၼ်းသွၼ်ပႆႇၺႃႇၼၼ်ႉ တႃႇၶမ်ႈၼိုင်ႈမၼ်းၼွၼ်းၽၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး။ မၼ်းလႆႈၼွၼ်းၽၼ်ဝႃႈ မၼ်းဢဝ်သႆႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းတွင်ႉမၼ်းၼၼ်ႉသေ ၶဵၼ်းဢႃႇဝ ဝႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇမၼ်းတိုၼ်ႇမႃး မၼ်းၵႂႃႇတၢင်ႇလဝ်ႈသြႃႇဢၼ်သွၼ်ႇပႆၺႃႇပၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇၸင်ႇၼႅတ်ႈဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉမၼ်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးမႂ်းပဵၼ်ၶုၼ်ဝၢႆးလင်မႃး တွၼ်ႈတႃႇမႂ်း ယႃႇပေႁႂ်ႈလိုမ်းၵဝ်လႄႈ ၵဝ်ၸင်ႇလႆႈပိတ်ႉမႂ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃႈပဵၼ်ၶုၼ်မႃး တႃႇႁဵတ်းၶူဝ် လုၵ်ႉဢဝ်တီႈဢႃႇဝ လတ်းၶၢမ်ႈဢုၵ်းလုၵ်းဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸူး ၸၢမ်ႇၵျွင်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိၼ်းသူၺ်ႇၵေႃႈ လႆႈပၼ်ၵတိမႃးသေ ၽိူဝ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်မႃးၵေႃႈ ၵၢႆႇၶူဝ်ပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပၼ် ၵႂၢမ်းၵတိမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢႆႇၶူဝ်ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢၵ်ႇႁူဝ်ၶူဝ် (တံတားဦး) တမ်းဝႆႉ (ၽၢႆပုၼ်ႉ ဢႃႇဝ) ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းတတႃးဢူး (တံတားဦးမြို့) ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ် ပၵျီႈတေႃႇ (ၶုၼ်ၸႄႈၵႅင်း) ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်းၸလိၼ်း မွင်ႇဢူဝ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆး ၼၢၼ်းမတေႃႇမႄႇၼု ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းၶူဝ် လတ်းၶၢမ်ႈ မႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉတေးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးႁိမ်း ႁူဝ်ၶူဝ် ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ တတႃးဢူး ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ [2]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၈.
- ↑ မောင်ကြည်သန့်၏ မြန်မာ့ မြို့ရွာဒေသ ဝေါဟာရ(၂၀၀)မှ


text:
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး (မၢၼ်ႈ: ဘိုကလေးမြို့ ; ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Bogale) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်ႈဝဵင်းဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ၵူတ်ႉၼမ်ႉ တီႈ ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵျႅၵ်ႉပိ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တင်ႈဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၵူတ်ႉၼမ်ႉလႄႈ ဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇ ၼႃႈၼမ်ႉသွင်ၽၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ တင်း ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 43 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းၽၢႆႇ သိုဝ်ႉၶၢႆ လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈႁွင်ႉ ပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉ 60-70 ပီၼၼ်ႉ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈလူင်တႃႇပွင်း ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းၽၢႆႇ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ပဵၼ်ထိူၼ်ႇၸၢင်ႉယူႇသိူဝ်ယူႇၵူၺ်း။ မီးမူးသိူဝ်း ၸၢပ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးႁဵတ်းႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ မိူၼ်သုမ်ႉပူဝ်ႇတႄး တီႈ ၶျွင်းဝ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢတ်ႉၶျွင်း တီႈဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆပေႃးၸမ် တီႈတင်ႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီႈဝႆႉ သုမ်ႉသီႇႁႃႈလုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸၢပ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းမူးသိူဝ်းၶဝ် ယူႇသဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းသေ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ပူဝ်ႇၵလေႈၸု (မၢၼ်ႈ: ဗိုလ်ကလေးစု)ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၸိူဝ်းမႃးႁႃၽိုၼ်း ႁႃမႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလိုဝ်ႈသဝ်း ဢွင်ႈတီႈ ပူဝ်ႇၵလေးၸု ဢၼ်မီးၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ႁိူၼ်းတုမ်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်မႃးသေ ၵူၼ်းမႃးယူႇသဝ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးလွႆးလွႆးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပူဝ်ႇၵလေး သေ ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပူဝ်ႇၵလေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း သုတ်းသုတ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ထုင်ႉၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇလိၼ်ပဵင်းၼမ်သေ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးၼမ်ႉၵေႃႈလိူင်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵျႅၵ်ႉပိ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ သိုပ်ႇလႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉပူဝ်ႇၵလေးၼႆသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးလႆလူင်းၶဝ်ႈၸူးၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵုၼ် ၵုၼ်ၵျုၼ်းၺူဝ်ႇၵျီး၊ ၵုၼ်မဵင်းမလႃႉ၊ ၵုၼ်သၢတ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽီ ယေႇငၢၼ်ႇပၢႆႇ ဢူးသျိၼ်ႇၵျီး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ပွတ်း ၼမ်ႉၸဵမ်း တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ဢၼ်ပဵၼ် ၼၢတ်ႉၶျွင်း ဢၼ်ႁွႉဝႃႈ ၶျွင်းၵျီးၼႆႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်းယဝ်ႉ။ တီ ၼႃႈလိၼ်မွၵ်ႈၶိုင်ႈပၢႆပၢႆ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ပဵၼ်ထိူၼ်ႇၽိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵုၼ်ႇသိၼ်ပိူင်လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီး ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ၼႆႉ ပဵၼ် ၽိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ထိူၼ်ႇၽိုၼ်းပႃႇၸိူၵ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပႃႇထိူၼ်းပေႃးတေဢမ်ႇလႆႈ လိူမ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်လႄႉၵၼ်သေ ပိုတ်ႇပၼ်ပႃႇထိူၼ်းယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽဝ်ႁဵတ်းထၢၼ်ႇသေ တၢင်ႇၶၢႆလႄႈ တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ထၢၼ်ႇပူဝ်ႇၵလေးၼႆ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်မႆႉယႂ်ႇမႆႉလူင်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ႁဵတ်းဢဝ်ၵၢႆႇၵျွင်းၼႆသေ ဢဝ်တင်း ၸၢၵ်ႈမႆႉ 15 ႁူဝ်သေၵေႃႈ တတ်းၸႅၵ်ႇၶၢႆယဝ်ႉ။
ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ မီး သၢဝ်းသၢမ်ႇသိပ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ဢၼ်မီးၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဢေႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈဢမႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵတူင်ႇၵၼိ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၷၢၼ် ပႃႁႅင်ႈ၊ ပႃၼဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉပႃၸဵမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢႆးတွင်ႇ၊ တွင်ႇၵတူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၼ်ႇႁၢတ်ႇသၢႆး ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈ ၶႆႇတဝ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ မီး 1088 လွၵ်းလၵ်းသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ မီး 76 ဝၢၼ်ႈသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 131185 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 23211 (သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953)ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း၊ ၶႄႇ လႄႈ ဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ မႆႈႁွၼ်ႉမိုၵ်းယမ်းသေ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၽူၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးႁွင်ႈၼမ်ႉ ၵေးၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၼမ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇမႃး တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃး ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၸွမ်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉလႆႈယူႇ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ၸုမ်း ပရသၽ ဢၼ်လဵၼ်ႈ တႃႈၵုင်ႈ-မေႃႇလမျႅင်ႇၵျုၼ်း (ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ)ၼၼ်ႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်မျိၼ်းၵၵူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး လႄႈ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ် တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၶႅၼ်ႈဝၼ်း ၸူး ဝဵင်းၽျႃႇပူင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃး ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်ပိူင်ႇ ဢၼ်ၵႂႃႇမႃး တီႈၼႂ်း၊ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉတင်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ၵူၺ်းမီး ၶွင်ႇၸီႇတိၸၵရဵၵ်ႉၵူၺ်းသေ ထိုင်မႃး ပီ 1959 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸူး ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပွၵ်ႉ ပွတ်းၼိူဝ် လႄႈ ပွတ်းတႂ်ႈ ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း၊ လုမ်းတမဝႃႇယမ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်ႈပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈသႃႇသၼိၵယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးဢွင်ႇၸၵျႃႇ ဢၼ်ဢူမ်ၵွင်းမူးသၢမ်ထၢပ်ႈ၊ တေးမူင်းၽြႃး ၵၢင်ဝဵင်း၊ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉ ၸၢၼ်ႇၵျွင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၶိုင်ႇၶမ်ႉ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ သဵင်ႈငိုၼ်း 3 သႅၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ လႄႈ ၵျွင်းတႂႃႇရ၊ ၵျွင်းၵၢၼ်ႇဢူး၊ ၵျွင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ မီႈဝႆႉ ၵျွင်းလူင် 4 ၵျွင်းသေ ၵျွင်းဢွၼ်ႇ မီးဝႆႉ 40 ပၢႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်လူင် မႁႃႇသီႇပဝႄး ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃးယၢဝ်း 1360၊ ၼႃႈပွတ်း 630 ထတ်း ဢၼ်ၶုတ်းလႆႈတီႈသၢပ်ႇၼွၵ်ႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 1951 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼွင်ႈလူင် ဢၼ်ဢဝ်ၼႃႈတႃ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ပဵၼ်ၼွင်လူင် ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် လွင်ႈၼမ်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (8)


text:
Friday, October 23, 2015
ၸႆွႈထႅမ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေး
တႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 19,October,2015 မႃး ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢွၼ်ႇႁူဝ်တၵႃႇတႆးလႆၢ မူႇလႆၢလၢႆၸုမ်းသေ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းထိုင်တၵႃႇသတ်ႉထႃး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးလၢႆလၢႆတီႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈေၽးသိုၵ်း ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းၵၢင် မိူၼ်ၼင်ႇေၵးသီး၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းသူႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸဵမ်ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇႄလႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈႁၼ်ဢၼ်ပီပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်း ဢၼ်လၢႆႈပႆၢႈၽၢတ်ႇဝၢၼ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉႄလႈ တင်းၼမ်တင်းေဢႇ ဢွၼ်ၵၼ်လူႇမႃးေၵႃႈမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈပၢင်တိုၵ်းေၵႃႈဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝႆၢးသေ သိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းႄလႈ ငိုၼ်းၸႆွႈထႅမ်ႁဝ်းၵေႃႈ ၼိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇၼမ်မႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၵူႈၸဝ်ႈ၊ ၵူႈေၵႃႉ၊ ၵူႈၵူၼ်းယူႇေဢႃႈ။
Posted by ktstudio
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း (IPA: [tɑ᷆ kʰi᷆ lék]), (မၢၼ်ႈ: တာချီလိတ်မြို့), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Tachileik), (သဵင်ဢွၵ်ႇ [Taakhilaek]) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုၵ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်းဢေႃႈ။
သၢႆပိုၼ်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
လၢႆးပၵ်းသဝ်းဢွင်ႈတီႈဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၆၆.


text:
Friday, June 8, 2012
ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထၶၢဝ်းမႆႈ တီႈမိူင်းႁႅင်း ဝဵင်းမိူင်းယႆ
ထုင်ႉမိူင်းႁႃႉ/မိူင်းႁႅင်းတူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆ (မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သွၼ် ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ပိုတ်ႇပၢင် တင်ႈတေ ႑႘ႉ႐႔ႉ႒႐႑႒ ထိုင် ႒႐ႉ႐႕ႉ႒႐႑႒ (ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ၼိုင်ႈလိူၼ်ပၢႆ) ၼႂ်းထုင်ႉမိူင်းႁႃႉ/မိူင်းႁႅင်း ပေႃးမႃးၸႅၵ်ႇဢိူင်ႇမၼ်းၸိုင် မီးယူႇ ( ႕) ဢိူင်ႇ ပေႃးမႃးၸႅၵ်ႇႁူဝ်ၵျွင်း မၼ်းၸိုင် မီးယူႇ ( ႑႗ ) ၼႆယဝ်ႉ။လုၵ်ႈႁဵၼ်းတင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ မီး ႑႕႐႐ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ၼိုင်ႈလိူၼ်ပၢႆ လၢႆးသွၼ် ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢွင်ႈတီႈ မီးယူႇ ႑႗ ဢွင်ႈတီႈ ၶိုၼ်ႈတီႈလဵဝ် လူင်းတီႈလဵဝ်ၵၼ်သေ
ယဝ်ႉတူဝ်ႈဢွင်ႇမႅင်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းလပ်း ပီတႆး ႒႑႐႖ ပီပုတ်ႉထ ႒႕႕႕ ပီၶရဵတ်ႉ ႒႐ႉ႐႕ႉ႒႐႑႒ ၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈတူင်ႉၼိုင်မႃးၸိူဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်သွၼ် ၽိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈဝႃႈမိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းမီးဝႆႉဝႃႈ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇပေႉလႅမ်ႈၶႃးၵေႃႈ ဢဝ်လႅမ်ႈၶႃး ၸၢင်ႉငႃးပေႉတုမ်မႆႉၵေႃႈ ဢဝ်တုမ်မႆႉ ဝႃႈၼႆတီႈၶႃႈလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းတၵႃႇသင်ႇၶႃႇ လႄႈ ၸုမ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႂ်း ထုင်ႉမိူင်းႁႃႉ/မိူင်းႁႅင်း ၶဝ်ပွင်ပဵၼ်လႆႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၽႃသႃႇ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းတေတိူဝ်းလိူဝ် မိူၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈၼႆသေ တၵ်ႃႇလႄႈသင်ႇၶ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း တူဝ် ဢဵၼ်ႁႅင်းၸႂ် ဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ႈငိုၼ်းၶမ်း သေၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ပဵၼ်မႃးၼင်ႇၼႆ လႄႈ ၶႃႈႁဝ်းၸင်ႇလႆႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးထိုင်ပီႈၼွင်ႉ/ ၼွင်ႉပီႈႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈတေပဵၼ်ၵၢၼ်လီ တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆသေ ၽူႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇယုမ်ႇယမ်ယူႇဢေႃႈ။
Posted by Saonando(ꨅဝ္ꨳဝꨓ္းသဝ္)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 October 2020 (လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၶႃႇရႃႇၶျီႇ (Karachi) ႁေႃႈလိုပ်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢိမ်လၼ်း ၶၼ် (Imran Khan) ဢွၵ်ႇၼႂ်းတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၽွင်းလူင် ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လႆႈလုၵ်ႉတီႈတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်မႃး မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွမ် 2018 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ဝႃႈၼႆလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၸုမ်းယႂ်ႇ 9 ၸုမ်း ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ မႃးဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ် ပူၼ်ႉမႃး လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၽၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ငၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ထုၵ်ႇၸွမ်ၽွင်းလူင်ႁိမ်ဢဝ်ယဝ်ႉ ၶဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵိၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်း သၢမ်တႃႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉတႃႇသွင်တႃႇၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႉၼႆႉ ႁိမ်ဢဝ်ၵႂႃႇ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဝႃႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ယူႇတီႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းသေ ဢိုပ်းယၢၵ်ႈတူၵ်းၽၢၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းသင်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းမိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇ လႆႈတႄႇပဵၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပႆႇၽႄႈလၢမ်းဢွၵ်ႇမႃး လႄႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈထူပ်းၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇထႅင်ႈၵမ်းသွင် ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ပႃးထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယိုင်ႈၶႅၼ်းတူၵ်းတႅမ်သေ ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇ တၢင်းၽိတ်းသႂ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢိမ်လၼ်း ၶၼ် (Imran Khan) ဢွဝ်ႁူဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႇမီး တူၵ်းတႅမ် လႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းယွၼ်းသေ လႄႇႁႃယွၼ်းၵိၼ်လဵင်ႉလုၵ်ႈလၢင်း ၶဝ်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းတၼ်းႁဵင်း ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
တႃႇတေႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ်ၼႂ်းပီႊ 2023 ပုၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်း ၽိတ်း မိူဝ်ႈၽွင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2018 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶေႃႈၵၢဝ်ႇၼႄး ၵမ်းၼႆႉသေ ပႆႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈသင်ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉသ်တၢၼ်ႇ ဢိမ်လၼ်း ၶၼ် (Imran Khan) ၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၸုမ်းမၼ်းသေ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼႂ်းမိူင်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႆႈပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တူဝ်မၼ်းဢွၵ်ႇမႃး လၢတ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈၸွႆႈထႅမ်မၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈမႃးပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်ဝႃႈၼႆ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄပၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၼႆထႅင်ႈ ၵမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 2 ဝူင်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း မိူင်းၶႄႇ တိုၵ်ႉဢွၵ်ႇမႃး ႁူမ်ႈၸူမ်းၸွမ်း ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ၽူႈဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 25 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း မိူင်းၶႄႇ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇမႃး ယိၼ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ပႃႇတီႇ Democrat ဢၼ်ၶဝ်ႈၶႄႉလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 03 November 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၽူႈဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ႈ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း ဢမ်ႇၵွမ်ႉႁဝ်းတင်းသွင်မိူင်းၵူၺ်း ဢၼ်တေလႆႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူင်းတေႃႇမိူင်း ထႅင်ႈတင်းၼမ်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလႆႈၽွၼ်းလီမၼ်းပႃး၊ ၵဝ်ၶႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တင်းသွင်မိူင်း တေဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းလႂ်မိူင်းၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်လႄႈ မီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၵၼ် ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ ပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈလႆႈၽွၼ်းလီ တႃႇတင်းသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၸူဝ်ႈၽွင်း တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶႄႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇ Huawei လႄႈ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ ByteDance ၸဝ်ႈၶွင် ဢႅပ်ႉပလီႇၵေးသျိၼ်း Tik Tok ဢိၵ်ႇတင်း ထိုင်တီႈလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ လုမ်းၽွင်းတၢင် ၶႄႇ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းႁူသ်ႉတၼ်ႇ (Houston) ၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသတ်ႉသ် (Texas) ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ၶႄႇၵေႃႈ လႆႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလူၺ်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ လုမ်းၽွင်းတၢင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းၶျႅင်းတူး ၸႄႈမိူင်းသီၶျူၼ် ဢၼ်မီးတီႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တင်းသွင်မိူင်း မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ႁဵတ်းပၢင်တိုၵ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ် ၼပ်ႉပေႃးဢမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပုၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထႅင်ႈ ပၢၼ်ထီႉ (2) ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈသုမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵႂႃႇသေ ၽွင်းတေႃႈလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ၽွင်းယိုၼ်ႈမွပ်ႈၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၵၼ်လႄႈ တေႃႇပေႃးထိုင် ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ (January 2021) ၼၼ်ႉ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ တိုၵ်ႉမီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇဝႆႉယူႇ မိူၼ်ၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉဝႃႈ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ (4) ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆလႄႈ ၶႄႇႁၢင်ႈႁႅၼ်း လွင်ႈၵုမ်းၵမ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသီႇ April 2020 ၼၼ်ႉမႃးသေ မိူင်းၶႄႇ မီးလွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်း ၽၵ်းတူၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၵူႈတီႈတီႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း မိူင်းတႆး−မိူင်းၶႄႇသေ ၽုၺ်ႇဝႆႉပၼ် ၽၵ်းတူၶၢမ်ႈ လႅၼ်လိၼ် ၵျိၼ်းသၢၼ်းၵျေႃႉ တီႈလဵဝ်ၵူၺ်း တႃႇၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၶဝ် ၵႂႃႇသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁေႃႈၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ႁေႃႈၵႂႃႇသူင်ႇၵုၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ ၶိုၼ်းႁေႃႈဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၶိုၼ်း သေ သင်ဝႃႈၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇလႄႈၵူၼ်းႁေႃႈၵႃး ၶႂ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၽင်ႇမိူင်းၶႄႇၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵဵပ်းတူဝ်တီႈလႅၼ်လိၼ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (14) ဝၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိတ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ်သင်ၼႆၸိုင် ၸင်ႇတေပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတင်းမိူင်းၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵေႃႉဢွၼ် တၢင်းသုတ်း ဢႃႇယု (87) ပီႊၼၼ်ႉ ယူတ်းယႃတူဝ်သေ ၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း လႆႈလူင်းႁူင်းယႃယဝ်ႉတူဝ်ႈ လီငၢမ်းယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉၶိုၼ်းထူပ်းႁၼ်ထႅင်ႈ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တီႈဝဵင်းမူႇၸေႈ တိတ်းၸပ်း COVID-19 ထႅင်ႈလႄႈ ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမိူင်းၶႄႇ ယိုၼ်ႈလိၵ်ႈမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 3 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၵုမ်းထိင်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်သွင်ၽၢၵ်ႈမိူင်းဝႃႈၼႆ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 2 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူင်းၶႄႇ လွႆးဢၢပ်ႈပၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝဵင်းမူႇၸေႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယွၼ်ႉလွင်ႈပၢတ်ႉသပွတ်ႇ ဝီႇသႃႇ ဢႃႇယုမူတ်းသေ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉ (100) ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸၢႆး (97) ၵေႃႉ၊ ယိင်း (3) ၵေႃႉသေ ၸိူဝ်းၶဝ်တင်းမူတ်း လႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ပၢႆးယူႇလီၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းလွႆးဢၢပ်ႈပၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဝဵင်းမူႇၸေႊၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ−မိူင်းတႆး ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် မီး 200 ထိုင် 300 ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း − 7 Day News


text:
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းသေ ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႊမႂ်ႇတႆး ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃး ၵူႈပီႊပီႊၼၼ်ႉ ပီႊၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈမႂ်ႇ ၼမ်ႉမႂ်ႇ တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 December 2020 ဢိၵ်ႇ ဝၼ်းထီႉ 15 December 2020 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းသူင်ႇသင်ႇ ပီႊၵဝ်ႇ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႊမႂ်ႇတႆး 2115 ၼီႈၼႆလႄႈ ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး / တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈမႂ်ႇ ၼမ်ႉမႂ်ႇ တီႈဝတ်ႉလႅင်းႁၢၼ်တႆး ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူႈပီႊပီႊတႄႉ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပီႊမႂ်ႇတႆးၸိုင် တီႈငဝ်းၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း တေၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႊမႂ်ႇသေ မီးပီႈၼွင်ႉၶႅၵ်ႇၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပီႊၼႆႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်း ၽႄႈလၢမ်းလႄႈ ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS) ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးယႂ်ႇလူင် မိူၼ်ၼင်ႇၵူႈပီႊပီႊ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ႁပ်ႉၸဵင် တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းသေ ႁဵတ်းၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ် ၶဝ်ႈပုၵ်း ၶဝ်တမ်ငႃး ၸႃႇၵလဵင်ႉလူၵၼ် လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလွင်းမွၵ်ႇ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈမႂ်ႇ ၼမ်ႉမႂ်ႇ ယၢတ်ႇၼမ်ႉ ဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူဝ်ႇၵႂႃႇၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၼႂ်းဝၼ်းပီႊမႂ်ႇတႆး 2115 ၼီႈသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 December 2020 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်းၵေႃႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇလဵၼ်ႈႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ႇ၊ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇသွင်းဝၢႆ လႄႈ လဵၼ်ႈပေႃႇလီႇပေႃး (Volleyball) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်။
ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းသေ ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႊမႂ်ႇတႆး 2115 ၼီႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ မိူၼ်ၵူႈပီႊပီႊသေတႃႉ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၵူႈတီႈတီႈၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ဢိူင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈၵႅပ်ႈမၼ်းသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈပီႊမႂ်ႇတႆး 2115 ၼီႈၵႂႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Friday, November 11, 2011
လွင်ႈ Tab Menu ဢိတ်းဢွတ်း
ပေႃးမႃးႁႃၶိုင်ႁဵတ်း Blog ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ်ယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႁဝ်းၶူမ်းယူႇလိတ်း လွတ်းꧦထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉတေလႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈ Tab Menu ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၶႃႈႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈလႆႈမႃး ၵႂင်တီႈၼႆႈသေဢဝ်ၸႂ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းသဵင်ႈၵႂုႇပဵၼ်မွၵ်ႈ ႑ လိူၼ်ပၢႆၵွၼ်ႇဢေႃႈ။မိူဝ်ႈၼႆႉၶႃႈႁဝ်းတေမႃးလၢတ်ႈထိုင်လွင်ႈလွၵ်းလၢႆးသႂ်ႇ Tap Menu ဢိတ်းဢွတ်းၵွၼ်ႇၶႃႈ။
ၶႃႈႁဝ်းယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈၶႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလွင်ႈ HTML/Javascript မႃးသေဢိတ်းၶႃႈ၊ၵူၺ်းလူၺ်ႈ ၸေႇတၼႃႇလႄႈဝႃႇသၼႃႇၶႃႈလႄႈ ယွၼ်းဢဝ်ၼႃႈႁဵတ်းလင်သေသပ်းလႅင်းၼေပၼ်ၵႂုႇသေၵမ်း။
Tab Menu ၼႆႉမၢင် Template ၼၼ်ႉတေပႃးမႃး Teb menu ႁင်းၵူၺ်းမၼ်းယူႇသေတ၊
မၢင် Template တႄႉဢမ်ႇပႃးမႃးၸွမ်း၊ ၵူၺ်းမီး Pages သေပဵၼ် Menu ဝႆႉယူႇ။ သွင်ဢၼ်ၼႆႉယူႇ တီႈတႆးၵေႃႉႁဝ်းၶဝ်လိူၵ်ႈဢဝ်ၵူၺ်း၊ ပေႃးတေၸႂ်ႉပဵၼ် Tab Meun ၼႆလႆႈတင်းသွင်လၢႆးၶႃႈယဝ်ႉ၊ၵူၺ်းပေႃးၶႂ်ႈၸႂ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇ Drop Menu ႁၢင်ႈလီလီတႄႉတေပဵၼ်ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈၶႃႈဢေႃႈ။မိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉၶႃႈႁဝ်းတေမႃးလၢတ်ႈလွင်ႈဢဝ် pages ၼၼ်ႉသေႁဵတ်းပဵၼ် Tab Menu ၶႃႈဢေႃႈ။
လွၵ်းလၢႆးၼႆႉပေႃးႁူႉတႄႉဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်ၼိုင်ႈၼႃးထီး/ၼိုင်ႈမီၼိတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၵူၺ်းပေႃးဢမ်ႇ ပႆႇႁူႉတႄႉၼိုင်ႈလိူၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႆႈၶႃႈ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ထူပ်းၶႃႈႁဝ်းဢေႃႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးၶူးသွၼ်ႁိမ်းၸမ်ႁိုဝ် ဢမ်ႇမီးတႆးၵေႃႉတီႈတေၼေပၼ်လၢႆးမၼ်း ၵေႃႈဝႃႈလႆႈၶႃႈယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းမၼ်း
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းပလွၵ်ႉႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ၼဵၵ်း Design>Edit HTML> ၼဵၵ်း Download
Full Template သေသိမ်းဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈ(ၵူဝ်ၽိတ်း)>မႃးၶိတ်ႇပၼ်ၼႂ်းလွၵ်း Expand
Widget Templates> ယဝ်ႉၵေႃႈၼဵၵ်း Ctr+F သေႁႃ Code တီႈတႂ်ႈၼႆႉဢေႃႈ။
တူၺ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈတီႈတႂ်ႈၼႆႉသေႁႃသေၵမ်း။ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်ဢဝ် Code တီႈတႂ်ႈၼႆႉသေႁႃၵေႃႈလႆႈၶႃႈဢေႃႈ။
ပေႃးဝႃႈႁဝ်းႁၼ် Code တၢင်းၼိူဝ်ၼႆႉယဝ်ႉၼႆမႃး Copy ဢဝ် Code တၢင်းတႂ်ႈၼႆႉၵႂုႇ သႂ်ႇပၼ် ၼႂ်းၵၢင် Code  လႄႈ
ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ
ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ
ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ
ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ
ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ
ပိူင်တႅၵ်ႈႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်းတေလႆႈမိူၼ်ၼႆဢေႃႈ
Posted by TSUSA
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, May 22, 2012
ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸုလႃး တေၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပုတ်ႉၻၸယၼ်တီၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 2600ပီ
ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ဝိသႃၶပူၸႃ ပီ 2555 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီၶူပ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈဢၼ်ပုတ်ႉၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈတြႃးမႅၼ်ႈ 2600 ပီ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပီမင်ႇၵလႃႇပဵၼ်တၢင်းႁူမ်ၸူမ်း သိူဝ်းတႃႇပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၼပ်ႉယမ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇယူႇ မိူင်းၸိူဝ်း ဢၼ်ၼပ်ႉယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃႇလၢႆမိူင်းၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇၸတ်းႁႅၼ်း လူႇပဵၼ်ပုတ်ႉထပူႇၸႃႇၶိုၵ်ႉယႂ်ႇလိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး၊
ၸဝ်ႈထမ်မၵေႃးသႃၸၢၼ် ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်သင်ၶမိူင်းထႆး လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးဝိသႃၶပူၸႃဢၼ်တေၵႂႃႇၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းထိ 31 May- လႄႈ 1-2 June တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၸူးလႃး ဝင်းၼွႆႉ ၊ ဝဵင်းဢယုတ်းထယႃး ဝႃႈတေမီးလွင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းပၢင်ပွႆး ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈလူင်မၼ်းတေႉပဵၼ် "The Buddha's Enlightenment for the well-being of Humanity လွင်ႈဢၼ်တြႃးၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈမီး ၵုင်ႇမုၼ်တေႃႇၽူႈ ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၽꧦ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈၵၼ် ဝူၼ်ႉႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းႁႂ်ႈမီး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးၽွင်းၸူဝ်ႈၵမ်ႇၽႃႇတိုၵ်ႉထူပ်းတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ သၢႆငၢႆပႅၵ်ႇပိူင်ႈမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၢၼ်းႁဵတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇတိူဝ်းလိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး၊ ၵၢၼ်ၸတ်းပွႆးပီၼႆႉ
တေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇလိူဝ်ၵူႈပီပူၼ်ႉမႃး တေမီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မီး ၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႂ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းႁၢၼ်ႉတေႃႇပွႆးပေႃးယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႁိၼ်ထရႃရႃၸပၵ်သႃ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းသီရိလင်ႇၵႃႇ ၊ သူၺ်ယိၼ်ႉ ၼႃယၵသင်ၶ ၸိုင်ႈမိူင်ၶေႇ ၊ လႄႈၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈ ပုတ်ႉထသႃသၼႃဢမ်ႇတႅမ်ႇသေ 1ႇ700 ပႃး/ၵေႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ 85 မိူင်း ၵေႃႈတေမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း လိူဝ်သေၼၼ်ႉယင်းမီးပၢင်ၵႅဝ်ႈလၢႆပိူင် ၼင်ႇမီးပၢင်မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၽူႈၼမ်းၸၢဝ်း ပုတ်ႉထ လႄႈ ၼေၽိင်ႈထုင်းတင်းၵႃႈၵူႈမိူင်းꧦ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။
တီႈမႃး : http://www.mcu.ac.th
Posted by ꨅဝ္ꨳေꨀဳးလိင္ꨲ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵူၼ်းမိူင်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း 3,000 ပၢႆ လႆႈပၢႆႈၽေးၵႂႃႇယူႇသွၼ်ႈသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 24 September 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်လႄႈ ၸုမ်းၸၢႆးဢွင်ႇၵျေႃႇ+ၼၢင်းတဵင်းၵျီႇလိၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ် ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်တီႈၵႆသေ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆလၢႆလွင်ႈ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်း (300) သႅၼ်ပၢႆၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု၊ ဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း လႄႈ ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆးၼႆယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေမီးမိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ် 666 ထူင်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် 1440 တဝ်ႈ၊ ၶႆႇၵႆႇ၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ် (ရေသန့်ဘူး)၊ ၽႃႈႁူမ်ႇ 100 ၽိုၼ်၊ သုတ်းမုင်း 300 ၽိုၼ်၊ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း 100 ထူင်လူင် လႄႈ ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလၢႆလၢႆလွင်ႈ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လႆႈၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇ တူၵ်းမႅၼ်ႈသၢင်ႉငိုၼ်း 300 သႅၼ်ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 26 September 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉၵေႃႈ ၸုမ်းပရႁိတ ၵရုၼႃႇၵုၼ်ႇယႅတ်ႉ၊ ပႃႈသႅင်ဢွင်ႇ၊ ၸၢႆးလွႆၶမ်းပၢင်ႇ၊ ၵူဝ်ႇမိၼ်းတူႇ (AMT mobile) ပွၵ်ႉ 4 ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး တီႈမိူင်းၵိုင်မိူၼ်ၵၼ်။
ယၢမ်းလဵဝ်ပီႈၼွင်ႉပၢႆႈၽေး တေမီးဝႆႉယူႇတီႈ ၵျွင်းၼႃးၼိူဝ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ၊ တီႈၵၢတ်ႇ ဢိူင်ႇပၢင်ႇၵေႇတု မီး 2,196 ၵေႃႉ၊ ၊ ၵျွင်းႁွင်ႇ၊ ၵျွင်းမၢၵ်ႇၶီႈၼူၵ်ႉ (ပီႈၼွင်ႉတဢၢင်း) ဢိူင်ႇတူင်ႇလၢဝ်း မီး 700 ပၢႆလႄႈ တီႈၵျွင်းၵုင်းၸူင်၊ ၵျွင်းၼွင်တဝ်း ဢိူင်ႇႁမ်းငၢႆး မီး 300 ပၢႆဝႃႈၼႆ။
သင်ဝႃႈပီႈၼွင်ႉၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇတီႈၸမ်တီႈၵႆ ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ်ပီႈၼွင်ႉဢိူင်ႇႁူဝ်ၶၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽေးယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပေႃးၼႆၸိုင် ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတီႈ ၸၢႆးသႅင်ႁၢၼ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မၢႆၾူၼ်းမၢၼ်ႈ 09 767 979 970 လႄႈ ၸၢႆးၶိူဝ်းၸိုၼ်ႈ မၢႆၾူၼ်းမၢၼ်ႈ 09 782 527 577 လႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – CJ


text:
ယွၼ်ႉတူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ မီးလွင်ႈသူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်ထိုင် ၼႂ်းသၽႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း သုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈ သၽႃး Congress ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေထွၼ် တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 11 January 2021 (လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၶွင်းၵရႅတ်ႉသ် (Congress) မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၼဵၼ်ႇသီႇ ၽီႇလူဝ်ႇသီႇ (Nancy Pelosi) သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃး တေသိုပ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ဢီးသူၼ်းႁႂ်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢႆႉၶ် ၽႅၼ်ႉၸ် (Mike Pence) ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၢႆႇမီႈ တႃႇႁႂ်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မၢႆ (25) ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမိပ်ႇငႅၼ်း တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈလႆႈ ဝႆးၽႂ်းသုတ်းတီႈသုတ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၶွင်းၵရႅတ်ႉသ် (Congress) ၼဵၼ်ႇသီႇ ၽီႇလူဝ်ႇသီႇ (Nancy Pelosi) လၢတ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၵုမ်းထိင်းလႆႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း လႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီဢီးသူၼ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ တၼ်းႁဵင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ၼင်ႇဝႆးၽႂ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉၼႆႉ ၼိုင်ႈယူႇ ၼိုင်ႈႁၢႆႉႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃးၵူႈဝၼ်းလႄႈ တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လၵ်းၼမ်းပေႃႇသလီႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆးတၢင်း တႃႇတေႁႂ်ႈ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လၢႆးတၢင်းထီႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈသၽႃးမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။ လၢႆးတၢင်းထီႉသွင်သမ်ႉ ၵႄႈလိတ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မၢႆ (25) သေ ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးတႂ်ႈ လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးသုင် (the House of Representatives and the Senate) တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆလၢႆၽၢႆႇမိပ်ႇငႅၼ်း တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉတၼ်းႁဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 07 January 2021 ဝၼ်းဢၼ်သၽႃးၶွင်းၵရႅတ်ႉသ် (Congress) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် မၵ်းမၼ်ႈၽူႈဢွင်ႇပေႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ တူဝ်ႇၼႄႇ ထရမ်ႉ ၽူႈသုမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း Social Media သူၼ်းတုမ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ထိုင်ၼႂ်းသၽႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း မီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း ထိုင်တီႈမီးၵူၼ်း လူႉသဵင်ႈတၢႆၼမ်ထိုင် 5 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉၸီႉသင်ႇ ႁႄႉႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း သင်ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢၢင်ႈဢိင်လႅင်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 July 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼင်ႇၼႆ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပၼ်ၶၢဝ်ႇတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ − မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ် June 2021 ၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉၸီႉသင်ႇဝႆႉဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸၼ်ႉသုင် ၶွမ်ႇပၼီႇ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ Telecom ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ဝႃႈတေဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းပေႃးၼႆၸိုင် တေလႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉၶႅၼ်ႈၵၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈဝူင်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ သူင်ႇပၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼႂ်းမိူင်း၊ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တိတ်းတင်ႈၽူႈၸွပ်ႇသၢႆၼႅင်ႈ လၢႆးထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇ (intercept technology) ဝၼ်းထီႉ 5 July 2021 ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလႆႈႁူႉ လွင်ႈသိုပ်ႇၾူၼ်းၸူးၵၼ်၊ သူင်ႇလိၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၶဝ်ႈတူၺ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် ၸႃႉၵႂႃႇလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉသၢႆၼႅင်ႈ ၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းၶဝ် ပေႃးတေၶဝ်ႈႁပ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်းၵူႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸင်ႇၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတင်ႈၽူႈၸွပ်ႇသၢႆၼႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ၵူႈလွၵ်းလၢႆး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ယိုင်ႈၶႅၼ်းၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵႂႃႇထိုင် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇပၼ်ႁႅင်းဢီး မိပ်ႇငႅၼ်း ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း Spyware technology ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇတီႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇသေတႃႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇသင် ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတွၼ်ႉပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၶိူင်ႈဢီႇလႅၵ်ႉထရေႃးၼိၵ်ႇ(Electronic) မႃးသေပွၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃး မၢႆမီႈပိူင်လိူင်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆၼႅင်ႈ Cyber security ၊ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်လိူင်း သင်ဝႃႈ ၽၢႆႇၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းၶဝ် လူဝ်ႇၶေႃႈမုၼ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ တေလႆႈပၼ်တၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းယဝ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းမူတ်း တေထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ႁၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈ လၢႆးၽူႈၸွပ်ႇ intercept technology ၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ႁႅင်းဢီးမိပ်ႇငႅၼ်း ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶေႃႈမုၼ်း လၢႆးၽူႈၸွပ်ႇ intercept technology ၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းပၢႆလွၵ်ႇငိူတ်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ ဢမ်ႇပၼ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈ ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇၼႆႉလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ Telenor ၊ Ooredoo ၊ MPT လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ Mytel ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇႁတ်းပၼ်ၶေႃႈထတ်းသၢင်သင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေလၵ်ႉၶဝ်သွၵ်ႈႁႃၶေႃႈမုၼ်းလႆႈ ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၸီႉသင်ႇဝႆႉ ႁႂ်ႈတိတ်းတင်ႈ intercept spyware ဝႆႉယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။
တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိတ်းတင်ႈၽူႈၸွပ်ႇသၢႆၼႅင်ႈၼႆႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢမ်ႇပႆႇယိုၼ်ယၼ်လႆႈ။
ၽွင်းယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလိူၼ် February 2021 ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ၊ ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ပႃးၸဵမ် Social Media မိူၼ်ၼင်ႇ Facebook, Instagram သေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် လႄႈ Facebook ႁူမ်ႈတင်း မၢႆၾူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း ၸွမ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႅင်ႇၶၢဝ်ႇ (4) ၵေႃႉ လၢတ်ႈတီႈ Reuters ၼၼ်ႉတႄႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Telenor လႄႈ Ooredoo ဢမ်ႇပႆႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈသင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
https://www.reuters.com/world/asia-pacific/exclusive-after-pressuring-telecom-firms-myanmars-junta-bans-executives-leaving-2021-07-05/


text:
ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေပဵၼ် ႁႅင်းၵမ်ႉၸွႆႈၼႂ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆသေ ၸုမ်းသိူဝ်ႁႅင်းလဵဝ် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ၸုမ်းတုမ်ႇၵွၼ်ၶဵဝ် ဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢဝ်ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 1 October 2020 (ဝၼ်းလိူၼ်သိပ်းမူၼ်း ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸုမ်းသိူဝ်ႁႅင်းလဵဝ် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ၸုမ်းတုမ်ႇၵွၼ်ၶဵဝ် ဝဵင်းမူႇၸေႊ မီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ သိုဝ်ႉၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈသွႆးမမ 19 တိူၵ်ႈ၊ ၶဝ်ႈသၢၼ် ထူင် 10 ပေႇ 12 ထူင်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်ပုင်းႁၢတ်ႈ 11 ပုင်း၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈယႅၼ်ႈၼႂ်းဢႅပ်ႇ 20 ဢႅပ်ႇ၊ ၽၵ်းၵၢတ်ႇသူမ်ႈ 3 ပုင်း၊ ထူဝ်ႇၽူးယႅၼ်ႈ 1 ပုင်း၊ ၼမ်ႉဝၢၼ် (Ve Ve) 2 ၽႃႇ၊ ၵိူဝ်၊ ၽွင်ဝၢၼ်၊ ပႃဢႅပ်ႇ၊ ၼမ်ႉၼူမ်း၊ ၵွၼ်ႈသီ 12 ၵၢပ်ႈ၊ ယႃႈသီၶဵဝ်ႈ၊ ၵေႃႇၾီႇ 25 ထူင် ဢိၵ်ႇတင်း ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉထႅင်ႈ လၢႆလၢႆလွင်ႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း RCSS/SSA ၵေႃႈ တၢင်တူဝ် ၵေႃႉသိုၵ်း ၵေႃႉႁၢၼ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈသေ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ် ယႂ်ႇၼမ်ထိုင်တီႈ ၽူႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၸေႇတၼႃႇၶဝ် ၵူႈၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းႁၵ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈထုင်ႉမၢဝ်း ဢဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 350,000 ပျႃး (သၢမ်သႅၼ်ႁႃႈမိုၼ်ႇ) ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တီႈ ၵေႃႉသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၼႃႈသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
- ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူးသွၼ်
- ပုၼ်ႈၽွၼ်း ေပႃႈႄမႈ
- ပုၼ်ႈၽွၼ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း
- ပုၼ်ႈၽွၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်း
- ေပႃႇလသီႇမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး
ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈပၼ် ႁူဝ်ေၶႃႈလိၵ်ႈဝႃႈ ပုၼ်ႈ (4)ပုၼ်ႈႄလႈ ေပႃႇလသီႇ မုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆယူႇ။
- ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶူးသွၼ်
ၶူးသွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇေၼႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း မိူဝ်းၼႃႈႄတႉႄတႉ ေမႃယႃၼိုင်ႈေၵႃႉ သမ်းၶဵမ်ၽိတ်းၵူၼ်းတၢႆ ၼိုင်ႈေၵႃႉၵူၺ်း ၶူးသွၼ်ၼိုင်ႈ ေၵႃႉ သွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇေၼႃႇတႅမ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၽိတ်း မၼ်းေတႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းတၢႆတၢင်းၸိူဝ်ႉ တၢင်းၶိူဝ်း ယွၼ်ႉၼၼ် ၶူးသွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉေၵႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢၼ်ႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း လူဝ်ႇလႆႈမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်း ဝႃႈသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇေတပဵၼ်သင် တွၼ်ႈတႃႇ ေတႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်းၵႂႃႇ တၢင်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ေၵႃႉပဵၼ်ၶူးသွၼ်ေၵႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးပဝ်ႉမၢႆပၼ်တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်း။ ၶူးသွၼ်ၼႆႉ ေတလႆႈေမႃ ယူႇေမႃၵိၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႈလီ တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ေတလႆႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်းႁၵ်ႉႁဝ်းႄလႈ ၼပ်ႉထိုင်ၵူဝ်ႁဝ်း ေပႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ တႃႇေတၵုမ်းထိင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈ ၼႆႉ မၼ်းေတယၢပ်ႇ။ ၶူးသွၼ်ၼိုင်ႈေၵႃႉၼႆႉ ၶိင်ႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း မႃးႁူင်းႁဵၼ်း ေတလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်း သင်ၶူးသွၼ်မၼ်း ႁဵတ်းၽိတ်း ပၵ်းပိူင်ၶူးမၼ်း ေတလႆႈၺႃးတၢမ်ႇသွင်ပုၼ်ႈလိူဝ် ေသလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးယူႇတီႈ ႁူင်းသဝ်းၸၢႆးယိင်း ဢၼ်ၽၢတ်ႇေပႃႈၽၢတ်ႇႄမႈမႃး ဢၼ်မႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း လဵပ်းႁဵၼ်းယူႇတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ ေပႃႈႄမႈၶဝ် ပဵၼ်ၶူးႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ယွၼ်ႉၼၼ် ေတလႆႈေမႃႁၵ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်း မိူၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၶူးၶဝ် မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ်ဢမ်ႇယူႇလီ ၊ ဢမ်ႇၵႂႃႇလႆႈ ၊ ဢမ်ႇလုၵ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ ေၵႃႉပဵၼ်ၶူး ေတလႆႈေမႃတူၺ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းမိူၼ် လုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်း။
- ပုၼ်ႈၽွၼ်းေပႃႈႄမႈ
ၶၢဝ်းယၢမ်းၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း မီးၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်မၼ်းေတလႆႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်းတဵမ်တဵမ် သင်ဝၢႆးလူင်းႁူင်းႁဵၼ်းမိူဝ်းႄလႈ ၽွင်းယၢမ်းပိၵ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းယူႇၼႆႉ ေၵႃႉပဵၼ်ေပႃႈႄမႈ ေတလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလုၵ်ႈလၢင်း ၽႂ်မၼ်း။ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းႁဝ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဝ်း ေပႃးေတမီးတၢင်းႁူႉၼမ်ၼမ် တႃႇေတၶိုၼ်ႈမႃး ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈ ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ေၵႃႉပဵၼ်ေပႃႈႄမႈလုၵ်ႈလၢင်းၽႂ်မၼ်း ေၵႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်း ႁႂ်ႈမီးၸႂ်မႃးၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢဝ်တၢင်းႁူႉယူႇ။ ၵမ်ႉပႃႇၼမ် ေပႃႈႄမႈလုၵ်ႈလၢင်းၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်လုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်းပႆသဵၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းမႃး ၵူႈၶၢဝ်း သင်လုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်းေၵႃႉယႂ်ႇမႃး ဢႃႇယု မွၵ်ႈ (15)ၶူပ်ႇ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်မႃးယဝ်ႉၼႆၸိုင်ႈ ၵႆႉၵႆႉလႆႈႁၼ် ဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်း ဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းေသ ႁႃငိုၼ်းႁႃတွင်းမႃးလဵင်ႉေပႃႈႄမႈၶိုၼ်း။ ေပႃႈ ႄမႈလုၵ်ႈလၢင်းၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမုင်ႈႁၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းၵႆဝႆႉသင် ၵမ်ႉပႃႇၼမ် လႆႈႁၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမိူင်းထႆး ၵႂႃႇႁဵၼ်းၶႃပိူၼ်ႈထႅင်ႈ ေပႃႈႄမႈၼႆႉ မိူၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉ ေပႃႈႄမႈေၵႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇေတပၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်းၵႂႃႇႁႃ ႁဵၼ်းႁူႉဢဝ်ၵူႈၶၢဝ်းယူႇ။ တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းၼႆႉ ၵဝ်တင်ႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းမႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ၵူႈတီႈတီႈ ဢၼ်လႆႈႁၢမ်းသွၼ်ႁဵၼ်း ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ငိုၼ်းတွင်းတႃႇ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶဝ်ေပႃးမီးတိုဝ်ႉတၢင်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႆေသႄလႈ ၸၢင်ႇလႆႈတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ၶိုၼ်ႈမႃး တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈၼႆႉ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၊ ၵႃႈပပ်ႉ ၊ ၵႃႈၵိၼ် ၊ ၵႃႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ သူဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇသင်ေသမဵဝ်း လိူဝ်ေသ သူလူဝ်ႇယူႇေသ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းဢဝ် လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း လႆႈ (Free) ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ တႃႇလုၵ်ႈလၢင်းႁဝ်း ေတဢမ်ႇပႆသဵၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉေၵႃႈ ေၵႃႉပဵၼ်ေပႃႈတၢင်းႄမႈေၵႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း သင်ႇသွၼ်ပၼ်ၵူႈၶၢဝ်းယူႇ သင်ၵုမ်ပႆႉ ၶူးသွၼ်ၶဝ် သင်ႇသွၼ်ဢဝ် လွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်းႄတႉ မၼ်းေၵႃႈဢမ်ႇထိုင်တီႈ။
- ပုၼ်ႈၽွၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း
ၵဝ်ေၵႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်းမႃး ထိုင်တီႈ ႁႂ်ႈေပႃးေတမီးမႃး ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း လႆႈႁူႉပိုၼ်းတႆး ၊ ၾိင်ႈထုင်းတႆး ႄလႈ ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တင်ႈပၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းသူ သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈလၢႆးသူ တႃႇေတ ၵႂႃႇႁဵတ်းၶႃပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼၼ်ႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ေတလႆႈၶတ်းၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် ႁင်းၵူၺ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇေတလႆႈပူၵ်းပွင်ႄလႈ ႁႃတၢင်းႁူႉသႂ်ႇၼႂ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း ၶူးသွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ေတသွၼ်ပၼ်သူ သႂ်ႇပၼ်သူ တၢင်းႁူႉတၢင်းေမႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၵူၺ်း လီလီၸႃႉၸႃႉႄလႈ ဢၼ်သူထုၵ်ႇလီႁူႉလိူဝ်ေသၼၼ်ႉေတႉ ေတလႆႈႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းထႅင်ႈ။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၼႆႉ တီႈဢၼ်တႆးႁဝ်း ဢမ်ႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈမၢၼ်ႈလႆႈေသပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်း ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လိုၼ်း သုတ်းမႃးေၵႃႈ ၸၢင်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇႁႃမၢၼ်ႈေသ ႁဵတ်းၶီႈၶႃမၢၼ်ႈပႅတ်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ႇ MTA ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ ၽွင်း ၶုၼ်သႃႇ ေတၶဝ်ႈၵႂႃႇႁႃၸူးမၢၼ်ႈေသ ဝၢင်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းတႆး (MTA) ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် သင်ၶဝ်မီးတၢင်းႁူႉ တၢင်းေမႃ ၵၢၼ်မိူင်းႄလႈ မီးၵၢၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃးၸိုင်ႈ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ႁႅင်းတိုၼ်းေတယႂ်ႇလိူဝ်ေသပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၽူႈမီးၸၼ်ႉၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ႇ (MTA) ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉယဝ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ၸၢင်ႇလႆႈတူၵ်းသူမ်းလူႉၵွႆၵႂႃႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၵူႈေၵႃႉ ေတလႆႈႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ယႃႇေပၶၢၼ်ႉဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ ယႃႇေပၶၢၼ်ႉလဵပ်ႈႁဵၼ်း ယႃႇေပၶႂ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈမီးငိုၼ်းတွင်းၼမ်ၼႃႇ ေပႃးႁဝ်းၵုမ်ႇဝူၼ်ႉလွင်ႈၶႂ်ႈမီးငိုၼ်းၶႂ်ႈမီးၶမ်းလွင်ႈလဵဝ်ၵူၺ်းၼႆ ပဝ်ႉမၢႆႄလႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉႁဝ်းေၵႃႈ ေတဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၼႃႈလႆႈ ၸၢင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ၽဝၵူၼ်း ၵိၼ်ၸၢင်ႈႄလႈ တူၵ်းသူမ်းၵႂႃႇ။ ႁဵၼ်းႁူႉပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မိူဝ်းၼႃႈ ယႃႇေပယွမ်းၵၢၼ်ႉႄလႈ ယႃႇေပၵူဝ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယၢပ်ႇ။
- ပုၼ်ႈၽွၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်း
မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ေၵႃႇတင်ႈမႃး ပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၊ ၽႃႇသႃႇ ၊ သႃႇသၼႃႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ေၵႃႇတင်ႈမႃးတႃႇသုၼ်တူဝ် ၽႂ်။ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵႂႃႇၼႃႈမႃးၼႆႉ မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းေတယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်း ႁႅင်းၵူၼ်း ႁႅင်းသိုၵ်းေၵႃႈ ေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တိၵ်းတိၵ်းႄလႈ သင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဢမ်ႇမီး ၵၢၼ်ႁူႉ ပၺ်ႇၺႃႇသင်ဝႆႉၼႆၸိုင်ႈ တႃႇေတၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆလႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႈလႆႈၶတ်းၸႂ် ေၵႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇၵူႈၼႂ်း ၼႃႈတီႈ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းႁဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉလႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း (NCA) ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈ ယုမ်ႇယမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်ႉၵဝ်ဢမ်ႇယုမ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ ၸၢင်ႇလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁဵတ်း လိၵ်ႈေၶႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵၼ်ၸွမ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႃႈၼႃႈတၢင်းၵူႈမိူင်းမိူင်းၵႂႃႇ။ ၵဝ်ၶႃႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း (NCA) ၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ေတေၵႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ၵူၺ်း တႃႇေတလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ 1) ေတလႆႈၵိုတ်းတိုၵ်းဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ 2) ေတလႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ် 3) လူဝ်ႇႁဵတ်းဢဝ် ႁႂ်ႈလႆႈဢႃႇၼႃႇ 4) ေတလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈတႅမ်ႈမၢႆမီႁင်းေၶႃ သင်ႁဝ်းလႆႈတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈ ၼႂ်း (4) ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ၼႆၸိုင်ႈ မိူင်းၸိုင်ႈတႆး တိုၼ်းေတၵတ်ႉယဵၼ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၵႂႃႇၼႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၼႃႈ ၼႆႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇႄလႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ေတၶၢတ်ႇၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ေပႃးဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉသင်ေၵႃႈ လိုၼ်းသုတ်း ေတပဵၼ်သိူဝ်လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵူၺ်း။
- ေပႃႇလသီႇမုၵ်ႉၸုမ်း
မုၵ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်ႉ ၶွမ်ႇမၼီႇၼိုင်ႈလင် တိုၼ်းေတလႆႈမီး ေပႃႇလသီႇ ပဝ်ႉမၢႆေၶႃႈယိူင်း ဢၢၼ်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ သင်မုၵ်ႉၸုမ်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမၼီႇလင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ဢမ်ႇမီးပဝ်ႉ မၢႆသင်ၼႆၸိုင်ႈ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇလႆႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၵႆလႆႈလႃးလႃး။ ေပႃႇလသီႇမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ် ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ (4)ယိူင်ႈ ႄလႈ လၵ်းၼမ်း (6)ေၶႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၵူႈေၵႃႉ တိုၼ်းေတလႆႈႁူႉ ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ (4)ယိူင်ႈ ႄလႈ လၵ်းၼမ်း (6)ေၶႃႈ ၼႆႉ ေတလႆႈဢဝ် သွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ေတလႆႈပဵၼ် ၽႃႇသ ၵၢၼ်သွၼ်ၼိုင်ႈဢၼ် ၵိၼ်ၶဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၊ ယူႇၸွမ်းမုၵ်ႉၸုမ်း ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းမုၵ်ႉၸုမ်းေသ သမ်ႉဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း ေပႃႇလသီႇမုၵ်ႉၸုမ်းသင် ၼႆႉယႃႇေပႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၵူၼ်းသိုၵ်းႄလႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ သင်ႁူႉပွင်ႇၸႂ်လီ ေပႃႇလသီမုၵ်ႉၸုမ်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆၸိုင်ႈ တႃႇေတဝႃႈလၵ်ႉပႆႈႄလႈ ၶၢၼ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇမီး ယွၼ်ႉၼၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈေၵႃႉ ေတလႆႈႁူႉ ေပႃႇလသီႇမုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းလီလီ ေပႃးလႆႈဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးေၵႃႈ ေတဢမ်ႇေပႃးမီးလွင်ႈႁဵတ်းၽိတ်းသင် မုၵ်ႉၸုမ်းႁဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်သင် ယိူင်းဢၢၼ်းလူင်ပဵၼ်သင်ၼႆ ႁဝ်းေတလႆႈႁူႉပွင်ႇႁၼ်လႅင်း ၵၼ်ၵူႈေၵႃႉ။ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ (4) ယိူင်ႈ
- ထွတ်ႈမျၢတ်ႈ (4) ယိူင်ႈ
- ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- ဝၢၼ်ႈမိူင်း
- ၽႃႇသႃႇ
- သႃႇသၼႃႇ
- လၵ်းၼမ်း (6) ေၶႃႈ
- လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
- သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းေၶႃႈ
- တီႇမူဝ်ႇၶေရႇသီႇ
- ပူၵ်းပွင်ၽဝၵူၼ်းမိူင်း
- ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်
- လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်
ၼႆႉပဵၼ်ေပႃႇလသီႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶႃႈႄလႈ တၢင်းႁူႉၶႃႈ မၼ်းပဵၼ် ေၶႃႈၵႂၢမ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း မႃးပၼ်ၵႂၢမ်းႁူႉ တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ လွႆတႆးလႅင်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 08.05.2020 ၶၢဝ်းယၢမ်း (09:00)မူင်း ထိုင် (12:23) မူင်း ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၶႃႈႁဝ်း သႅင်သိုၵ်း ႄတႉပဵၼ်ၽူႈထွမ်ႇႄလႈ ၽူႈသူၼ်ၸႂ်ၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ်တၢင်းႁူႉေသ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈမၼ်းေပႃးပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်းၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်း မိူဝ်းၼႃႈၵႂႃႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်းၶႃႈ။ သင်ဝႃႈ လႆႈတႅမ်ႈၽိတ်း လႆႈတႅမ်ႈၵႂႃႇ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈ ၸႂ်သူၸဝ်ႈႄလႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈမႃး လူဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉေၵႃႈ ၶႅၼ်းေတႃႈပွင်ႇၸႂ် ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၶႃႈႁဝ်းယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်ေသၵမ်းၶႃႈ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ။
- သႅင်သိုၵ်း
- www.saisengserk.com


text:
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ(Tibet)ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ပလိၵ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လူၺ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ ပဵၼ်သၢႆလပ်ႉပၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းၶႄႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးတီႈလုမ်းတြႃးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ(Tibet)ၵေႃႉၼႆႉ ဢႃႇယု မီး 33 ပီႊ ၵိူတ်ႇတီႈမိူင်းၶႄႇသေ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈမၼ်းၸၢႆး တိုၵ်ႉယူႇတႂ်ႈပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းၶႄႇ မီးယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ။ တူဝ်မၼ်းၸၢႆးတႄႉ လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇသဝ်းတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ထုၵ်ႇၶႄႇတဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ယွၼ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ(Tibet) ၼႆယဝ်ႉ။
ၸၢႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ(Tibet)ၵေႃႉၼႆႉ မႃးႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ပလိၵ်ႈ တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ Queen Sections ၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းယွၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ မၼ်းၸၢႆးလႆႈႁပ်ႉၶေႃႈသင်ႇ တီႈလုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈ လူၺ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းၸၢႆး လႄႇႁႃၸွပ်ႇဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်း တိပႅတ်ႉ(Tibet) တႄႇၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈပီႊ 2018 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင် ပီႊ 2020 ၼၼ်ႉ သူင်ႇပၼ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ လူၺ်ႈပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈမၼ်းၸၢႆး 10,000 တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ပလိၵ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ(Tibet)ၵေႃႉၼႆႉ ထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉတီႈလုမ်းတြႃး 4 ဢမုၶတီး ၵဵဝ်ႇလွင်ႈဝႃႈ ယူႇၼိူဝ်ၼင်လိၼ်မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်တၢင်ႇမိူင်း ႁူမ်ႈပႃးလွင်ႈဝႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းတီႈပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 21 September 2020 ၼႆႉတူဝ်မၼ်းၸၢႆး လႆႈဢွၵ်ႇမႃးတေႃႇသူႈ တီႈၼႂ်း လုမ်းတြႃးၵမ်းၼိုင်ႈယူႇသေ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ လွင်ႈငိုၼ်းလိူၼ်မၼ်းၸၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉတင်းမူတ်းယဝ်ႉၼႆ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈႁူင်းပလိၵ်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AFP ၼင်ႇၼႆ။
ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ(Tibet)ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ လုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး မၵ်းမၼ်ႈလၢတ်ႈလႆႈတႄႉယဝ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆလပ်ႉပၼ် မိူင်းၶႄႇၼႆတႄႉၸိုင် လွင်ႈၼႆႉမၼ်းပိူင်းၼႄႁႂ်ႈႁၼ်လီလႆႈယဝ်ႉဝႃႈ ၶႄႇၼႆႉတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းၶိူဝ်း တိပႅတ်ႉ(Tibet)ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်းတိပႅတ်ႉၵူၺ်း ပဵၼ်ၵႂႃႇၵူႈတီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီႊ 1921 ထိုင် 1950 ၼၼ်ႉ တိပႅတ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈလွတ်ႈလႅဝ်းဢုပ်ႇပိူင်ႁင်းၶေႃမႃး 30 ပီႊသေ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊ1951 ၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢဝ်မိူင်းတိပႅတ်ႉ ယူႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်မိူင်းၶႄႇၶိုၼ်းလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သႃႇသၼႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတိပႅတ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉၸၵ်း တူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလိုပ်ႈဢွၵ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပီႊ 1959 ၼၼ်ႉယူႇ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ၶဝ်ႈယႃႉသွၵ်ႈတဝ် ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇ လၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ မိူင်းယၢင်းလႅင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 June 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈလွႆယၢင်းမင်ႇၵလႃႇ ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်မီးႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းတႆး-မိူင်းယၢင်းလႅင် ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်သႂ် ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လူႉလႅဝ်တင်းၼမ်၊ မၢၵ်ႇလူင် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်းယိုဝ်း ၵႂႃႇတူၵ်းသႂ်ႇ ၸွမ်းၼႂ်းပွၵ်ႉ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢမ်ႇပႆႇတႅၵ်ႇၵေႃႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 15 June 2021 လႆႈႁပ်ႉႁူႉၶၢဝ်ႇဝႃႈ လၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်မီးၸွမ်းၶၢင်ႈသဵင်ႈတၢင်းလူင် ငူၺ်ႇတွင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်လၢႆ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်သေ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ သမ်ႉပေႃးမၢၵ်ႇမိူဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ် ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းလၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇ လၢၼ်ႉၼိုင်ႈသေ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႃႇ ၸွမ်းၽၵ်းတူလၢၼ်ႉၶၢႆၾူၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆး လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ တင်ႈတႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 23 May 2021 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်သေ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ တင်ႈၸႂ်ယိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင် ၵႃႈဝႃႈၵႃႈပဵၼ်လႄႈ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း လူႉလႅဝ်တင်းၼမ်၊ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈတဝ် ဢဝ်လၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢဝ်ၵွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းသႂ်ႇ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ မီးၵူၼ်းမိူင်း ႁိမ်းႁွမ်း 100,000 လႆႈပၢႆႈၽေးပၢင်တိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းယၢင်းလႅင်ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႉ 19 March – 11 June 2021 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းယၢင်းလႅင် လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးႁုၵ်းႁၢႆႉသေ ႁႅမ်တၢႆပႅတ်ႈ တီႈမိူင်းတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇၶုၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆး 1 ၵေႃႉ၊ တီႈမိူင်းယၢင်းလႅင်သမ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းလွႆႇၵေႃႇ 17 ၵေႃႉ၊ ပေႃႇလၶႄး 1 ၵေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃႇသူဝ်ႇ 28 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 50 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
Photo – CJ


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 26 November 2020 (လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ပလိၵ်ႈဢိၼ်းတီးယႃး ၸႂ်ႉၼမ်ႉဢၼ်လေႃးတင်းၵျႅတ်ႉသ်ၼမ်ႉတႃသေ သိတ်းသႂ်ႇ ၸုမ်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ဢၼ်ပႆတၢင်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းတေႇလီႇ တႃႇသၢၼ်ၶတ်းမၢႆႇမီႈမႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီႊ 2020 ၼႆႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢိၼ်းတီးယႃးသေ မၵ်းမၼ်ႈမၢႆမီႈမႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး မီးသုၼ်ႇၶၢႆ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈၸဝ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်း လူၺ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းပၼ်ၵႃႈၶၼ်မၼ်းၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး တူဝ်ႈတင်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တူဝ်ႈတင်းမိူင်း ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈတူဝ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႃႇရဵၼ်ႇတရႃႇ မူဝ်ႇတီႇ (Narendra Modi) တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမၢႆႇမီႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတၢင်ႇလွင်ႈတိုဝ်းၼမ်မႃးသေဢမ်ႇၵႃး ၶွမ်ႇပၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵေႃႈ တေၶဝ်ႈမႃးလူင်းတိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တိူဝ်းၼမ်မႃး ဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ်တႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလႆႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁႆႈ ၸဝ်ႈၼႃး တူၵ်းယူႇၼႂ်းလွၵ်းလဵၼ်ႈၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႇမီးၶဝ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆလႄႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆလိူၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AFP လၢႆးငၢၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇၽၢႆႇၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်တေမီးယူႇ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းပၼ်းၵျၢပ်ႇ (Punjab) သေ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင်ပၼ်ႁႅင်း ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၸိူဝ်းလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ပလိၵ်ႈ လႆႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၼ် ၽွင်း ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်လုၵ်ႉတၢင်းၸႄႈမိူင်းပၼ်းၵျၢပ်ႇ (Punjab) ၶၢမ်ႈၶူဝ် ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တၢင်း ဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းတေႇလီႇ မွၵ်ႈ 200 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇသေ မီးယိူင်းဢၢၼ်း တေၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း ဝဵင်းလူင်ၼိဝ်းတေႇလီႇ (New Delhi) ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်းၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းပၼ်းၵျၢပ်ႇ ၵေႃႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ AFP ဝႃႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးလူၺ်ႈ လၢႆးၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ၸမ်တဵမ်ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်လိူၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင် တေႃႇထိုင်ႈမိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 26 November 2020 ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 27 November 2020 ၼႆႉၵေႃႈ ပလိၵ်ႈလႄႈ ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇတၢင်းပလိၵ်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႉၼမ်ႉဢၼ်လေႃးတင်းၵျႅတ်ႉသ်ၼမ်ႉတႃသေ သိတ်းသႂ်ႇ ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉလဵၵ်းၶႅၼ်ႈဝႆႉသေ ၽၢႆႇၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယိပ်းၸွမ်ပိဝ် ဝႆႉပဵၼ်ၸုမ်းပဵၼ်ၸုမ်း လႄႈ ယိပ်းပႃးမၢၵ်ႇႁိၼ်သိုင်းသႂ်ႇပလိၵ်ႈ ဢၼ်ယိပ်းၶွၼ်ႉသေပႂ်ႉ ဝႆႉယူႇထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ လႄႈ ယုၵ်ႉၶၢႆႉပႃးႁူဝ်ႉလဵၵ်း ဢၼ်ပလိၵ်ႈၶဝ် ၶႅၼ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၵွတ်းၽၢၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်းတီးယႃးလွင်ႈၼိုင်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇၸွမ်းၼွၵ်ႈဝဵင်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မွၵ်ႇ 70% ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႄႈ ပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ၾႃႉလႅင်ႉ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး လႆႈထုၵ်ႇၼီႈတင်းၼမ်သေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထိုင်တီႈၶႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်တၢႆ ၵေႃႈမီးၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၸွမ်သိုၵ်း)
ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၵိူတ်ႇ 1951 ၵျုၼ်ႇ 24 [1])ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵဝ်ႇ ၽၢႆႇသိုၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵေႃႉထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၶႃႈဢေႃႈ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2011 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 တေႃႇ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၵိၼ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇ ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။[2][3] ထိုင် ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တႄႇ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 တေႃႇ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ တပ်ႉမတေႃႇ သိမ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ ဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၵၢၼ်သၢင်ႈမၢႆမီႈၾိင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇယဝ်ႉ။[4]
လွင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း
လႆႈၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈမၢႆ ၁၅ မိူဝ်ႈပီ 1971 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[5] ထိုင်ပီ 1997 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉငဝ်ႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ တပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းပႆဝႆး မၢႆ (၁၁)ယဝ်ႉ။ ပီႈ 2001 ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႄႈ ၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇ (မၢၼ်ႈ: နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ) လႄႈ ၽူႈၵွၼ်းတိူင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ လႆႈသိုပ်ႇမၵ်းမၼ်ႈၶိုၼ်ႈတႃၶုၼ်ႈ ပဵၼ် ၸွမ်ႁၢၼ်သေ လႆႈပဵၼ် ၶုၼ်ၵွၼ်းတိူင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ ၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2004 ဝၢႆးသေ ဢဝ် ဢူးၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ မၼ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈႁူမ်ႈလူမ်ႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ။[6] ထိုင်ပီ 2006 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ (၅)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇ ယုၵ်ႉသုင် တႃၶုၼ် ထိုင် ၸွမ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1] ပီ 2009 ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇယုၵ်ႉသုင်တႃၶုၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ၵမ်ႉသိုၵ်းယဝ်ႉ။[5][7]
ပၢႆးမိူင်း
ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
ဝၢႆးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ လႆႈ လဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 2012 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ဢူးတိၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႉဢူး ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ တႃႇပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးသေတႃႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢေႃးသတြေႃးလျႃႉ လႄႈ ဢိင်လူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉတႃႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး။[8]
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ
ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်ႈ ၶႅပ်းသဵင် ၂၁၃ သေၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။[9]
ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ
ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ မၢႆမီးလၵ်းမိူင်းသေ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶၢမ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇၵျၢမ်းသေ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃး တေႃႇ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ပေႃးလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လႆႈပၢၵ်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်သေၵေႃႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
- ↑ 1.0 1.1 Lt Gen Myint Swe. Alternative Asean Network on Burma. Archived from the original on 2014-06-24။ Retrieved on 2008-07-02။
- ↑ ဒုသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူတို့၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် အကျဉ်း (12 March 2016). Archived from 12.3.16.pdf the original on 4 October 2018။ Retrieved on 12 March 2016။
- ↑ CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK. Her Majesty's Treasury. UK Government (20 April 2011). Retrieved on 24 July 2011။
- ↑ Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office
- ↑ 5.0 5.1 Lwin၊ Min။ "Lt-Gen Myint Swe: Future No 2?"၊ The Irrawaddy၊ 2008-06-27။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 2008-07-02။။ Archived from the original on 2012-02-17။
- ↑ MYINT SWE. Archived from the original on 24 June 2014။ Retrieved on 14 July 2014။
- ↑ Myint Swe Nominated as New Vice-President (10 July 2012). Retrieved on 14 July 2014။
- ↑ "Myint Swe’s VP Bid Postponed"၊ The Irrawaddy၊ 17 July 2012။ ၶိုၼ်းမႄးၵူတ်ႇထတ်းဝႆႉယဝ်ႉမိူဝ်ႈ - 29 October 2012။။
- ↑ Myanmar military picks hardliner Myint Swe to work with Suu Kyi’s proxy president. South China Morning Post (11 March 2016).


text:
Common Nouns (ၶွမ်ႊမွၼ်ႊၼၢဝ်းသ်) ဢမ်ႇၼၼ် (ၼၢဝ်းသ်ယူဝ်းယူဝ်း) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇ ပိၼ်ႇ ပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းၼႆၶႃႈ ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ထုၵ်ႇလီလႆႈလူဢၢၼ်ႇဝႆႉၼမ်ၼမ်ယူႇ တႅမ်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈတွင်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇသဵင်ဢွၵ်ႇ တီႈပွင်ႇမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽိုၵ်းလူဢၢၼ်ႇပၼ်ၵူႈဝၼ်းလႆၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းၼႆၶႃႈ ။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢဝ်းယူဝ်းယူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢဝ်းသ်မဵဝ်းငၢႆႈ ၼႆၼၼ်ႉၶႃႈ ?
ၽႂ်းၽႃႇသႃႇ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်းၼႆႉ ၶဝ်တေၸႅၵ်ႈၽေဝႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈလိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ၶေႃႈ ၶွင်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူႈဢၼ် ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ Noun , Verb , Adjective , Adverb ဝႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ ၶွင်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ ။
ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁဵၼ်းတီႈၼႆႉတႄႉပဵၼ် Nouns ၊ ႁွင်ႉဝႃႈ Common Nouns (ၶွမ်ႊမွၼ်ႊၼၢဝ်းသ်) ၼႆယူႇၶႃႈ ။


text:
တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၽူႈၼမ်း G7 လႄႈ တႃႇႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ဝလႃႇတီမီရ် ပူႇတိၼ်ႇ ၽူႈၼမ်းမိူင်းရၢတ်ႉသျုးၼႆသေ ၵျူဝ်းပၢႆႇတႅၼ်ႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထိုင်ဝႆႉ တီႈၵုၼ်ယူႇႁူပ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 June 2021 (ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းလပ်း ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဝၢႆးသေလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းၽူႈၼမ်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ တေသိုပ်ႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇၸွမ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းရၢတ်ႉသျုး ဝလႃႇတီမီရ် ပူႇတိၼ်ႇ (Vladimir Putin) ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင် တီႈဝဵင်းၵျီႇၼီႇပႃႇ မိူင်းသဝိတ်ႇသိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ယိူင်းမၢႆသုင်သုတ်း ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶွင် ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇၸမ်ၸႂ် ၵၼ်တင်းမိူင်းဢူၺ်းလီသေ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈၼႄၾၢင်ႈႁၢင်ႈထိုင်မိူင်းၶႄႇ လႄႈ ရၢတ်ႉသျုးဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ – ယူးရူပ်ႇၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃတေႃႇၵၼ်၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်မႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈႁိူၼ်းႁေႃၶၢဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လူဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းပွင် ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းပွင်မၢႆမီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ် 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ဢိၵ်ႇတင်း ၵႅတ်ႇၶႄၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ႁပ်ႉမိုဝ်းလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၽေးႁၢႆႉႁႅင်း ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 10 June 2021 ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ တေမီးလွင်ႈထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸွမ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းဢင်းၵိတ်း ပူဝ်းရိသ်ႉ ၵျွၼ်ႇသၼ်ႇ (Boris Johnson) သေ၊ တေသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၽူႈၼမ်း 7 ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် G7 ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 11-13 June 2021 ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶွၼ်ႇဝေႃးလ် (Cornwall) မိူင်းဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 45 ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈလွႆၵျေႃႉ ဢိူင်ႇၵႃႇလၢႆႇ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊသေ ပေႃႉထုပ်ႉၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈပေႃးဢွၵ်ႇလိူတ်ႈဢွၵ်ႇယၢင် ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 October 2019 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼရိတ ဢႃႇယု 37 ပီႊ (ဝႃႇတေႃႇၸဝ်ႈ 17 ဝႃႇ) ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ဝတ်ႉလွႆၵျေႃႉ ဝၢၼ်ႈလွႆၵျေႃႉ ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵၢဝ်ႇၼႄးတၢင်းၽိတ်းဝႃႈ လၵ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ လႄႈ ပေႃႉထုပ်ႉသႂ်ႇ ၸွမ်းၼႃႈ ၸွမ်းၵွင်းလင် ၸွမ်းၶႅၼ် ၸွမ်းမိုဝ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ ၊ ထိုင်ဝၼ်းထီႉ 29 October 2019 ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဢဝ် ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼရိတ သူင်ႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ယူႇယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းၶေႃႈမုၼ်း သိူဝ်ထိူၼ်ႇ ထႅင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 29 October 2019 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 366 ဢၼ်ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉ တီႈမိူင်းၵႅတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႈ တဵၵ်းတဵင်လုၵ်ႈဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇလွမ်ႉပၼ်ႁူဝ်ႉ (ႁူဝ်ႉမႆႉၼၢမ်) 2 ထၢပ်ႈ ဢွင်ႈတီႈတပ်ႉပၢင်သဝ်း ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 04 November 2019 ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢွၼ်ၵၼ်ၶၢင်းပွင်ႉဝႃႈ တႃႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉၼၢမ် 2 ထၢပ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ လႄႈ သဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼမ်တႄႉတႄႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉပဵၼ်ၽွင်း လူဝ်ႇဢဝ်မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉ တီႈၼႂ်းသူၼ်/ႁႆႈၽႂ်မၼ်းယူႇ ၊ တႃႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉၼႆႉ မႆႉမၼ်းၵေႃႈလူဝ်ႇႁႃထႅင်ႈတင်းၼမ် ၊ တပ်ႉမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းၵႅတ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈလွမ်ႉပၼ် 1 ပီႊလႂ် 2 ပွၵ်ႈ (သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉယူႇလၢႆ) ၊ ယိူဝ်ႈၵေႃႈလႆႈၵႂႃႇတီႇၽဵဝ်ႈပၼ် ၊ ပေႃးလူဝ်ႇၵႂႃႇ တၢင်းတီႇသမ်ႉ ၵႂႃႇၺွပ်းၶျေႃး လူတ်ႉ၊ၵႃး၊ထူဝ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၶၢၼ်းသင်ၵေႃႈလႆႈပၼ် ၊ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ တဵၵ်းၶၢၼ်းၵေႃႈလႆႈပၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၊ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႇ ႁဝ်းၶႃႈ ၽူႈလၵ်ႉ လႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ သူႇသမ်းၵိၼ် ယႃႈမဝ်းၵမ် ၵေႃႈလိူင်ႇ ဢမ်ႇႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းပၼ်သင် ၊ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇမိူင်းၵႅတ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးမူႇလႂ်ၸုမ်းလႂ် ၵႂႃႇတူၺ်းထိုင် လႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၵႃႈႁိုဝ် ၊ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵႅတ်ႈတႄႉ မုင်ႈမွင်းသူးတွင်း ႁႂ်ႈမီးၽူႈၵူၼ်းလီၶဝ် ၵႂႃႇၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လႄႈ ၸွႆႈပူၵ်းပွင်ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယူႇၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶေႃႈမုၼ်း သိူဝ်ထိူၼ်ႇ ၼင်ႇၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶလယ 45 ၼႆႉ ငဝ်ႈတပ်ႉပၵ်းဝႆႉတီႈ ၵူတ်ႉၶၢႆ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ပိဝ်ႇႁႃႇမၼ်ႈၸႄႇ (ၸပၶ) ငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ယမၶ) ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇလႅၼ် (Reporters Without Borders / RSF) လႆႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ licenses သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 5 ၸုမ်း ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 March 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
Daniel Bastard ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတွၼ်ႈဢေးသျႃး-ပႄႈသိၾိၵ်ႇ (Asia-Pacific) ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇလႅၼ် (RSF) ဢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းပၵ်းဝႆႉတီႈ မိူင်းၾရင်ႇသိတ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ တုၵ်းယွၼ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Mizzima ၊ DVB ၊ 7 Days ၊ Myanmar Now လႄႈ Khit Thit Media လႆႈပိုၼ်ၽႄႈ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆး ဝႃႈၼႆယူႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 8 March 2021 (လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 10 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မျႃႉဝတီႇ MWD လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ MRTV ဢၼ်ယူႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် Mizzima ၊ DVB ၊ 7 Days ၊ Myanmar Now လႄႈ Khit Thit Media သေ ဢမ်ႇပၼ်ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်း 5 ၸုမ်း ဢၼ် ထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း Media သေဢၼ်ဢၼ်လႄႈသင် ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇသေဢၼ်ဢၼ်ၵေႃႈလီ တေဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ဝႃႈၼႆ။
တႄႇဢဝ် ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 ဝၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ယဝ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢႆးၵၢၼ်ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ႈ Free-to-Air ၶွင် DVB လႄႈ Mizzima ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတတ်းၶၢတ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB တၢင်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉတၢင်း ဝႅပ်ႉသၢႆ DVB Burmese ယူႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ လွင်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇပၼ်ပိုၼ်ၽႄႈ ၶၢဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်း လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသုၼ်ႇဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ဢိၵ်ႇ သုၼ်ႇပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇ (Freedom of Expression) လႄႈ ယူႇတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB သၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB တေၸုၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းသေ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်း တွၼ်ႈတႃႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢိၵ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တေသိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇၵႂႃႇမိူၼ်ၵဝ်ႇၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉပႃး ၼင်ႇၼႆ။
ၵွၼ်ႇၼႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁုပ်ႈသိမ်းၶႂၢင်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ licences ၸုမ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 5 ၸုမ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းတင်းၼမ် လႆႈတွႆႇယႃႉသေႃးၽၵ်းတူ ႁူင်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Myanmar Now သေ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈႁႃတၢင်းၼႂ်း ႁူင်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈ ၸူဝ်ႇၶၢဝ်းသွင်သၢမ်ဝၼ်းမႃးၼႆႉၵေႃႈ ႁူင်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Kamayut Media လႄႈ Mizzima ၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၶူၼ်ႉသွၵ်ႈႁႃ ယူႇမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ၶၢဝ်ႇယူႇၼႂ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၼမ်ယူႇသေ ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇလႅၼ် (RSF) ၵဵပ်းႁွမ်သေထတ်းသၢင်ႈဝႆႉ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 180 မိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မီးယူႇဝႆႉတီႈ မၢႆ 139 ဝႃႈၼႆ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၼႂ်းၸူဝ်ႈၸႃႈၼႆ့ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမီးမိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸႂ် ႁၵ့်ပႅင်းၶႂ်ႈလႆႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊ သီႊၼၼ့် ဢွၼ်သူၼ်ၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈတူဝ်တႅၼ်း ၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵႂႃႇမီးတီႈ UN ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃ့ၼၼ့် တေပဵၼ်ၽူႈလႂ်ၽႂ်၊ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၾၢႆႇ NUG ၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇၼၼ့်ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တေပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ် ၸၵၸၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇၼၼ့်ႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် သူၼ်ၸႂ်ၵၼ်မႃး။
ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႆႈသင်ၸိူဝ့်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၽူႈလႂ် ၽႂ်လႂ်ၵႂႃႇ သမ့်တေမီးၽွၼ်းလီဢီႈသင် တီႈႁဝ်းလႄႈ သင်ၸိူဝ့်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင့်ၼင်ႇႁဝ်း မုင်ႈမွင်းဝႆ့ၼၼ့်သမ့် တေမီးၽွၼ်းၸႃ့သင်တီႈႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် လီလႆႈမႃးၼပ့်သၢင်ႈတူၺ်းဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈ။
ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ပၢႆးလၢႆးၵၢၼ်ၶွင် UN ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃ့မီးၼၼ့် ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆ့ ပေႃးဝႃႈမီးလွင်ႈၶတ်းထဵင်ၵၼ် လွင်ႈ ဝႃႈ ၽူႈလႂ်ထုၵ်ႇလီလႆႈတႅၼ်းတၢင်မႃးၼႆၸိုင် ယူႇတီႈၶွမ်ႊမတီႊၸတ်းထွင်သုၼ်ႇလႆႈတႅၼ်းတၢင် လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႅပ်းတတ်း။ ၵွၼ်ႇၶွမ်ႊမတီႊၼၼ့် ပႆႇတႅပ်းတတ်းတႄ့ ၵေႃ့လႂ်ထုၵ်ႇမွပ်ႈၶၢၼ်းဝႆ့ၵဝ်ႇၵဝ်ႇၼၼ့် တေလႆႈသိုပ်ႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ၸင်ႇလႆႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ပၢင်ၵုမ် သိုပ်ႇတႅၼ်းတၢင်ဝႆ့။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ့ ပႆႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈၽူႈတႅၼ်းတၢင် တိုၵ့်တေၼင်ႈပၢင်ၵုမ်ၵၼ်ၵူၺ်း ပေႃးမႃး တူၺ်းၸွမ်းလၢႆးၵၢၼ်ၶဝ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆ ၶွမ်ႊ မတီႊၸတ်းထွင်တႅၼ်းတၢင်ၶဝ်ၼႆ့ ဢမ်ႇၵိုင့်ၵၢင့် ၼင်ႈပၢင်ၵုမ်ၵမ်းလဵဝ် တေႃႇပေႃးထိုင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၸိူဝ်းၼႆ့ ယင်းဢမ်ႇသူႈ ၼင်ႈပၢင် ၵုမ်ၵွၼ်ႇ။ ၵမ်းၼႆ့ ဝၢႆးၼင်ႈပၢင်ၵုမ်ယဝ့် ၸင်ႇတေတၢင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်းထိုင်တီႈပၢင်ၵုမ်လူင် ယဝ့်ၸင်ႇ ၸႂ့်လၢႆးႁူမ်ႈလႆႈ ၸႂ်တင်းသဵင်ႈသေယဝ့်။ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၽူႈလႂ်ၽႂ်လႂ် တေလႆႈတႅၼ်းတၢင်။
ၵွၼ်ႇပႆႇတႅပ်းတတ်းတႄ့ ဢူးၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း တေလႆႈသိုပ်ႇတႅၼ်းတၢင် ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ လၢတ်ႈမႃးၼၼ့်ယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆ့ ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈဝႃႈ မၼ်းတၢင်တူဝ် NUG သေ ၼင်ႈဝႆ့ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႆ့ၵၼ်။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆ့သေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁဝ်းၶႃႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ မိူင်းၶႄႇ တင်း ဢမေႊရိၵၼ်ႊ လႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆ့ၼႆလႄႈ ၾၢႆႇၸၵၸ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေလႆႈတီႈၼင်ႈႁႃ့ ဢမ်ႇၼၼ် ၾၢႆႇ NUG တေလႆႈတီႈၼင်ႈၼေႇ။ ၼႆ့ပဵၼ်ဝႆ့ တီႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်သူၼ်ၸႂ် ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ဝႃႈမႃး ၼၼ့်ၶႃႈယဝ့်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းတႄ့ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးယူႇ 3 ယၢင်ႇ ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ႁူ့ၵၼ်ၼၼ့်ယဝ့် -1) ပၼ် NUG ၶဝ်တႅၼ်းတၢင်၊ 2) ပၼ် ၾၢႆႇၸၵၸၶဝ်တႅၼ်းတၢင်၊ 3) ၸဵမ် NUG တင်း ၸၵၸ ဢမ်ႇလႆႈတႅၼ်းတၢင်ၼႆၸိုင် တီႈၼင်ႈၼၼ့် တၢင်တူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ့် ဢမ်ႇဝႆ့ ၽူႈလႂ် ၽႂ်သေယဝ့် ဝဵၼ့်ပဝ်ႇဝႆ့ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ။
တီႈၼႆႈ ပေႃးထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ၾၢႆႇၸၵၸ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈလႆႈတီႈၼင်ႈ တႅၼ်ႈတၢင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁိုဝ် ၼႆၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်ထိုင်။ ယွၼ့်သင်လႃႇၼႆ – 1) ယူႇတီႈၸၵၸ တေလႆႈလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ မၼ်းတေယၢပ်ႇ၊ 2) ထိုင်ယၢမ်းတႅပ်းတတ်းမႃး မွၵ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ့်ၵေႃႈ တိူၵ်ႈတီႈၾၢႆႇ NUG ဢမ်ႇလႆႈသေတႃ့၊ တႃႇၸၵၸ တေလႆႈၵႂႃႇဢၼ် ဝႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇႁၼ်တိုဝ့်တၢင်းမၼ်း၊ 3) သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵႄႈလႆႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇတီႈၼင်ႈပဝ်ႇ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇ ပၼ်ၽႂ်ယဝ့် ဝဵၼ့်ပဝ်ႇဝႆ့လၢႆလၢႆၼၼ့်။ 4) ပႅၵ့်သမ့်ဝႃႈ မိူင်းၶႄႇၼႆ့ မၼ်း ၸၢင်ႈယူႇၾၢႆႇလင်ၸၵၸယူႇသေတႃ့။ ယွၼ့်တၢင်းႁဵတ်း ၸၵၸ ၼႆ့ မိူၵ်ႈမႂ်ႈပူၼ့်လိူဝ် ပူၼ့်ပႅၼ်ၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ ယူႇတီႈသရေႇၸိုင်ႈမိူင်းလူင်မၼ်းသေ မိူင်းၶႄႇၼႆ့ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယွမ်းႁပ့်လႆႈ လၢႆး ႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈၶွင်ၸၵၸယဝ့်။
ၸင်ႇဝႃႈ မိူင်းၶႄႇတင်း မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆ့ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် မၼ်းတေ ပဵၼ်မႃးၾၢႆႇ တေၵမ့်ယၼ်သေဢၼ် ဢၼ် ၶႂ်ႈၸွႆႈၸင်ႇတေၸွႆႈ ၊ ဢဝ်ဝဵၼ့်ပဝ်ႇဝႆ့ၼၼ့်ၵူၺ်း ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈတင်းၼမ် ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ်မႃး ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈတီႈၼင်ႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႄႈ ၸၵၸၼႆ့ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈၸႂ့်တိုဝ်း လွၵ်းလၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ယိပ်းၵမ်ၵႂႃႇႁႃ့ ဢမ်ႇၼၼ် တေၶိုင်လၢႆးႁၢဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်ၵဝ်ႇသေလႄႈ မိပ်ႇငႅၼ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼေႇ သွင် ဢၼ်ၼႆ့ တေပဵၼ်မႃးၶေႃႈထၢမ်။
ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ထတ်းႁၼ်ထိုင်တႄ့ ၸၵၸၼႆ့ မၼ်းထိုင်ဝႆ့တီႈတၢင်းတိူၵ်ႈ တီႈပႅၼ်ပႄႈယဝ့်လႄႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းတႃႇႁၢမ်ႈ ၵူၺ်းမီးသဵၼ်ႈ တၢင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇၵူၺ်း။ တႃႇတေယွမ်းႁူပ့်ဢုပ်ႇၸွမ်း NUG ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် လႅပ်ႈတေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင် ၸိူင့်ၼၼ်။ ပွင်ႇဝႃႇတႄ့ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆ့ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၵွၼ်ႇယဝ့်ၼႆ တေလႆႈဝႃႈၸိူင့်ၼၼ်ယဝ့်။
ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးႁဝ်းမႃးၼပ်ႉတူၺ်းဢဵၼ်ႁႅင်းတၢင်းၾၢႆႇ PDF ဢၼ်ဝႃႈတပ့်ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်ၵေႃႈ ပေႃးမႃး ၼပ့်တၢင်းၸိုင်ႈမိူင်း ႁူဝ်ၼပ့်ၸုမ်းမၼ်းပေႃးမီး မွၵ်ႈ 450 ၸုမ်းယဝ့်။ ၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵေႃႈ ပေႃးမီးယူႇတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ့်လႄႈ တႃႇ ဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆ့ တေၼိမ်တဵင်ႈမႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းယဝ့်။
ၵူၺ်းၵႃႈ တိူၵ်ႈတီႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်းၵႂႃႇသေတႃ့ၵေႃႈယႃႇ ၸၢမ်းႁႂ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းလုၵ့်ၽိုၼ့်တင်းလၢႆ ဢမ်ႇၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ်လႆႈတႄ့ တႃႇတေၵုၺ့်ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလႆႈ ၸၵၸၶဝ်ၼၼ့် တေဢမ်ႇငၢႆႈထႅင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် PDF လႄႈ EAO ၶဝ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ့်ၽိုၼ့်ၶဝ် တေၶွၼ်ႈႁႅင်းပဵၼ်ၵွၼ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ့် ၼႆ့ၵေႃႈသမ့် တေလႆႈၶတ်းၸႂ်တႄ့တႄ့ဝႃႈဝႃႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး။
ႁဵတ်းသင်လႄႈဝႃႈၼၼ့် မၼ်းၵေႃႈတေမီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းယူႇသွင်သၢမ်လွင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် PDF လႄႈ EAO ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်းၸုမ်း ၸၢဝ်းလုၵ့်ၽိုၼ့်ၸိူဝ်းဢၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တင်းမူတ်း တင်းသဵင်ႈၼႆ့ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၶွၼ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းလဵဝ်ၵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် – 1) တေ လႆႈၵိူတ်ႇမီးမႃးပၢႆးဝူၼ့်ၵၢၼ်မိူင်းမႂ်ႇမႂ်၊ 2) တေလႆႈမီးတႃႈမုင်ႈဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ၊ 3) တေလႆႈမီး လွၵ်းလၢႆးလွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးၵွၼ်ႈၵႅၼ်ႇဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
ၽိူဝ်ႇတေၵိူတ်ႇမီးမႃး 3 ၶေႃႈၼႆ့ ယူႇတီႈ NUG ၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 7 လိူၼ်ပူၼ့်မႃး ၵူၺ်းၵုမ်ႇဢဝ်ပၢင်တိုၵ်းဝႆ့တင်းၼႃႈ ၽိူဝ်ႇတေ ၵေႃႇသၢင်ႈၵၢၼ်မိူင်းႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၵႅၼ်ႇၶႅင် သမ့်ၵူၺ်းၵုမ်ႇယုၵ့်ဢဝ်ပၢင်တိုၵ်းၶိုၼ်ႈၼႃးမႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ ယွင်ႇမဝ်းၸွမ်းပိူင်ၵၢၼ်သိုၵ်း လၢႆး တိုဝ် လၢႆးတၼ်ၼၼ့်မႃးၵူၺ်းၼႆ လွင်ႈၼႆ့ ၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈၸိူင့်ၼႆ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၵေႃႇသၢင်ႈလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ ၼႆၵေႃႈ သမ့်ဝႃႈလႆႈယဝ့်။ ဢၼ်ၼႆ့ၵူၺ်း ဢမ်ႇၵႃး NUG တၢမ်တူဝ် EAO ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ့်ၽိုၼ့်ၶဝ် ၵေႃႈ ယူပ်ႈယွမ်းဝႆ့ မိူၼ်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇၵူၺ်း။
ၵမ်းၼႆ့ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးၼပ့်သၢင်ႈတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ့်ၽိုၼ့် လိူင်ႇၼမ်သုတ်းတွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈတင်းမိူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈလၢႆးၵႄႈၸုမ်းလုၵ့်ၽိုၼ့်ၶဝ်ၼႆ့သမ့် လူမ်လူဝ့်ဝႆ့။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၵေႃႇသၢင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵိုမ်း ၵႅၼ်ႇလႄႈ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း ပၼ်ႈႁွမ်းႁွႆႈလဵဝ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈၶႃႈ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်။
တေႃႈၼင်ႇ တပ့်သိုၵ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ဢမ်ႇမေႃယဝ့်တူဝ်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈ ႁၢၼ့်တေႃ့ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းၵႄႈၼႆ့ PDF ဢၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းပွတ်းတႂ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၽိုတ့်ၶဝ်ႈမႃးပၵ်းသဝ်း တင်ႈတပ့်ယူႇသဝ်းၸွမ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၵျွၵ့်မႄး၊ မိူင်း လူင်၊ တၢင်းထုင့်မိူင်းယေႃ ပွတ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆ့ မီးမႃးယႂ်းယႂ်းယဝ့်။ ၸိူဝ်းၼႆ့ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ် တႃ့လီမႆႈၸႂ်တၢင်ၸိူဝ်း ဢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ့်ၽိုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ့်တႄ့တႄ့ယူႇ။
လိူဝ်ၼႆ့ ၾၢႆႇ NUG ၼႆၵေႃႈသမ့် မၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တိူင်းသိုၵ်းမၢႆ 1 ၶဝ်ၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဝႃႈၼႆထႅင်ႈလႄႈ မိူင်းတႆးၼႆ့ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ်ယိူဝ်ႇသိုၵ်းမႃးတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၵွၼ်ႇယဝ့် ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
တႄႇဢဝ်ငဝ်းလၢႆးပဵၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇၼၼ် ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းဢမ်ႇမီးသင်ယဝ့်ႁႃ့ ပေႃးမႃးႁုပ်ႈသေ တွပ်ႇၵႄႈလၢႆးတၢင်းဢၼ်ၼႆ့ တေမီးယူႇ 2 လၢႆး – 1) တိုၵ်းႁႂ်ႈၸၵၸ ပူတ်းမူၺ့်သေယဝ့် ဢဝ်လၢႆးဢွင်ႇပေ့၊ 2) ႁူပ့်ထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သွင်လၢႆးၼႆ့ ၸႂ့်တိုဝ်းဢၼ်လႂ်ၵေႃႈယဝ့် ၵႃႈတၵ်းတေလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈႁႂ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့်ၶႃႈယဝ့်။
မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႇသၢင်ႈႁႂ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇ တႃႇႁႂ်ႈပေႃးၵွၼ်းၵိူင်ႈလႆႈ သိုၵ်းၸၵၸသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ့် ၸင်ႇတေၸၢင်ႈၶိုင်လႆႈ ၼႃႈၵၢၼ်သွင်လွင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လၢတ်ႈမႃးၼၼ့်။ ၸၢမ်းႁႂ်ႈဝႃႈဢမ်ႇၵွၼ်းၵိူင်ႈမၼ်းလႆႈ ၸၵၸၼႆ့ တႃႇတေမီးၸႂ်လီၸႂ်ဝၢၼ်သေ ယွၼ်းမႅင်ႇပၼ် ဢမ်ႇမီး သင်သေမဵဝ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတႄ့ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင့်ၼၼ်။
တီႈပိူင်ပဵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွၼ်းၵိူင်ႈလႆႈၼၼ့် ပေႃးဝႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းတင်းသဵင်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ်လႆႈ တေၸဵဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ပေႃးတင်းဝႃႈဢမ်ႇၶွၼ်ႇ ႁႅင်းၵၼ်လႆႈ တေၼၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလူ့ပင်း မီးၼင်ႇၼၼ်ၵူၺ်းၼႆ ယွၼ်းပၢႆးၼႄတင်းႁၼ်မွၵ်ႈၼႆ့သေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆ ၵႂၢမ်းဝႆ့တီႈၼႆႈယဝ့်ၶႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း
19/9/2021


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21 December 2020 (လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢင်းၵိတ်း လႆႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ဝၢႆးသေထူပ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းဢင်းၵိတ်း လၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ လႆႈထူပ်းႁၼ် မိူင်းဢင်းၵိတ်းပွတ်းၸၢၼ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းလႆႈယဝ်ႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇမၢႆမီႈမႂ်ႇထႅင်ႈ ႁူမ်ႈပႃး ႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈႁိူၼ်းယေးသေ လႆႈသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းမိူင်း (Lockdown) ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၢႆးသေမိူင်းဢင်းၵိတ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႆႈထူပ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ယဝ်ႉၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး ၼွၵ်ႈမိူင်းထႅင်ႈလၢႆလၢႆမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ်ႇ ဢၼ်တေလုၵ်ႉတၢင်း မိူင်းဢင်းၵိၼ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မၼ်းယူႇဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းဢင်းၵိတ်း Boris Johnson ၵေႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းလႆႈငၢႆႈ မွၵ်ႈ 70 % ၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးယူႇလီ ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ မၼ်းတိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းငၢႆႈ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈမႃးယူႇလႄႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇႁၢႆႉႁႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃးယူႇ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်တႄႇထူပ်းႁၼ်တီႈ ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ မိူင်းၶႄႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႄႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈထူပ်းႁၼ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 လႅၵ်ႈလၢႆႈ တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်းၼႆႉသေ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ႈၽၢဝ်ႇထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 21 December 2020 ဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၽႄႈလၢမ်းငၢႆႈ တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်းထႅင်ႈယဝ်ႉလႄႈ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်း ၶေႃႈႁၢမ်ႈ ဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၽွင်းတၢင်းပဵၼ်ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႆႉ ႁႂ်ႈၼႅၼ်ႈၼႃႇလိူဝ်ၵဝ်ႇသေၵမ်း ဝႃႈၼႆ။
ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ Dr. Mike Ryan ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းၵၼ်၊ လွင်ႈၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇတႄႉတႄႉလႄႈ လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁပ်ႉႁူႉၸွမ်း၊ တႃႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လွင်ႈယႂ်ႇယူႇမိူၼ်ၵၼ်သေ ၼႂ်းဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉၶေႃႈမုၼ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတီႈ မိူင်းဢင်းၵိတ်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ယူႇတီႈၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ၵေႃႈ ယင်းလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်း ၽႄႈလၢမ်းဝႆးငၢႆႈယူႇသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၽၼ်းထႅင်ႈၼိုင်ႈမဵဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ၽၢၵ်ႇထိုင်ပေႃးမႄးၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းမိူင်းၵူႈတီႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈ ဝႃႈၼႆယူႇ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ဝၼ်းထီႉ 9−11 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈထိုင် 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၸၢင်ႈတေမီးၽေးလူမ်းလႅင်ႉၶၢဝ်းမႆႈ ၽတ်ႉၶဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ မၢင်ပိုၼ်ႉတီႈ တေမီးၾူၼ်တူၵ်း၊ လူမ်းလႅင်ႉထွင်းႁႅင်း လႄႈ မၢၵ်ႇႁဵပ်းတူၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႉ 8 April 2020 (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉလူမ်းမႆႈႁႅင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉၽၢႆႇတင်းတူၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ တေၽတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းလႄႈ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈမီး ၾူၼ်တူၵ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်း လူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉၶဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူႈပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တေပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၵႆႉမီးၾႃႉငိုပ်းၾႃႉၵၢမ်ႈလႄႈ မႆႈႁႅင်းၼႃႇပူၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၾူၼ်တေၸၢင်ႈတူၵ်းၼၼ်ႉ တေမီးမိူၼ်ၼင်ႇ လူမ်းၽတ်ႉပဝ်ႇႁႅင်း၊ မၢၵ်ႇႁဵပ်းတူၵ်း၊ ၾႃႉမႅပ်ႈၾႃႉၽႃႇ ၊ ၽူၼ်တူၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယူႇတီႈၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ− ၾူၼ် လႄႈ လူမ်းလႅင်ႉ တေၸၢင်ႈ မႃးၸွမ်းၵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၾူၼ်တူၵ်းတႄႉ တေဢမ်ႇပေႃးႁိုင် မွၵ်ႈ 15 မိၼိတ်ႉထိုင် 30 မိၼိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈၼႆႉ (လိူၼ်ႁႃႈလွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ သၢမ်ပွတ်းသၢမ်တွၼ်ႈ (ပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ) လႅတ်ႇမႆႈလီယူႇမိူၼ်ၵူႈဝၼ်းသေ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းတႄႉ ႁႅင်းမႆႈတိူဝ်းမႃးထႅင်ႈ 2 တီႇၵရီႇ သႄးသီးယႅတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ:Db-g11
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်သေ၊ ပိူင်လူင် ၸႂ်ႉတႃႇ tag ၼႃႈလိၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ CSD G8 ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ တူၺ်းတီႈ လွၵ်းသဵၼ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ။
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တေဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ သႂ်ႇၶဝ်ႈပၼ်တီႈၼႂ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် လႄႈ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ထႅမ်းပလဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုတ်း တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တေမွတ်ႇၼၼ်ႉ။
ပႃႇရႃႇမီႇတႃႇ[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
{{db-g11}}
- ပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းꩪမ်မတႃယဝ်ႉ။
လွင်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး ၽူႈသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ (Author)[မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉသေ တေမွတ်ႇပႅတ်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆၸႂ်ႉၶူတ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တႃႇၵႂႃႇတႅမ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်တီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တႄႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉမႃးလႄႈ။ တီႈ PageName ၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈသေ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇလဝ်ႈတႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။
{{subst:Db-spam-notice|PageName}}
ပေႃးႁဵတ်းၼႆၼႆ မၼ်းတေၼႄပၼ် ထႅမ်းပလဵၵ်ႉ ပၼ်ၽၢင်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ယဝ်ႉ။
==PageName ၼႆႉ ထုၵ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ် ==
ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ သင်ဝႃႈပဵၼ် ပွင်ႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သၢင်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆၸိုင် လူပၼ် ၵူႈမိုဝ်း လၢႆးတႅမ်ႈ ပွင်ၵႂၢမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ။
ၼႃႈလိၵ်ႈ PageName ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇတၢင်ႇလဝ်ႈဝႆႉ တႃႇလုၵ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးသေ ႁႂ်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်#G11 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉၼင်ႇ ႁၢင်ႈ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ႁူင်းၵၢၼ်၊ ၶူဝ်းၶွင်၊ ၸုမ်း၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ဢွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈ ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၶိုၼ်းမႄးတႅမ်ႈ ဢၼ်မိူၼ်မၼ်းငမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင်ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ လူတူၺ်းတီႈ Wikipedia:FAQ/Organizations ၼႆႈသေၵမ်း။
{{safesubst:#if:|{{{secondparagraph}}}|သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမွတ်ႈပႅတ်ႈ ယွၼ်ႉၶေႃႈမၵ်းမၢႆဢၼ်ၼႆႉ ၼႆၸိုင် ၊ ၵႂႃႇတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈတႃႇဢုပ်ႇ သေ ၵႂႃႇၼဵၵ်းတီႈ "တႃႇသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်" ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ လႆႈယူႇ။ ပေႃးၼၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမီးသုၼ်ႇ သပ်းလႅင်းၼႄယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၢႆ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၽၢင်ႉပၼ်ဝႆႉဝႃႈ တေၸၢင်ႈထုၵ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈပၼ်ၽၢင်ႉ တႃႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယႃႇပေႈဢဝ်ပႅတ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ၼႃႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈယဝ်ႉသေ သင်ၶႂ်ႈၶိုၼ်းလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈဢိင်ဢၢင်ႈဝၢႆးလင်ၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်(ဢႅတ်ႇမိၼ်ႇ) ၵေႃႉဢၼ်မွတ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။


text:
ၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း (မၢၼ်ႈ: ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်), (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Kyaukpadaung Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။[2] ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း ယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထိလႃႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း)၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်ႇး (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း)၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၶျွၵ်ႉ (ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း) ႄလႈ ၸဵင်ႈႁွင်ႇပွတ်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်း ပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး) ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လွႆပူၵ်ႉပႃး လႄႈ ၽၢႆၵျႅတ်ႉမွၵ်ႉတွင်ႇ ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်[မူၼ်ႉမႄး | မႄးထတ်းငဝ်ႈငႃႇ]
- ↑ Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL, ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန, 26 August 2014, p. ၂၉, archived from the original on 12 September 2014, retrieved February 26, 2015
- ↑ ညောင်ဦးခရိုင်. မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. Archived from the original on 2017-10-09။ Retrieved on ၁၁ မေ ၂၀၁၅။