text:
ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵႃႈ ပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇမီးလၵ်းၸဵင်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် မႃးသေ ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ပွၵ်ႈၵမ်းမႂ်ႇ ဢၼ်တၢင်း UNFPA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းၵႂႃႇၼႆႉ တၵ်းလႆႈ ဝၢင်းၽႅၼ်၊ ႁဵတ်းၸွမ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႄႈ ဝူၼ်ႉပႃးလၢႆ လၢႆပိူင်။
ပေႃးထိုင်မႃး 2014 ၸွမ်းၼင်ႇယူႇတီႈမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ တေႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸုမ်းငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၾၢႆႇၼပ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်းၵူႈ ၸိုင်ႈမိူင်း UNFPA (United Nations for Population Activities) သေ တေၶိုၼ်းၼပ်ႉၶိုၼ်း ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁူႉႁူဝ်ၵူၼ်းမၢၼ်ႈ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ ယၢင်းလႅင် မွၼ်း တႆး ၶၢင် ၶျၢင်း ရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉမီးၵႃႈႁိုဝ်တႄႉတႄႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 30/04/12 ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (UN) ၿၼ်ႊၶီႊမုၼ်ႊ မႃးယဵမ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ တေႃႇၼႃႈမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵူတ်ႇၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းလႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ဢူးၶိၼ်ႇယီႇ လႆႈလူင်း လၢႆးမိုဝ်းဝႃႈ ၼႂ်းပီ 2014 ၼႆႉ တေၼပ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်းမႂ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းၸဵင်လုမ်ႈၾႃႉ(Global standard)မီး လႄႈ တေတႄႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
တူဝ်တႅၼ်းၶွင် UNFPA ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မူဝ်ႊႁႃႊမဵတ်ႉ ဢႅပ်ႊတဵလ်ႊ ဢႁၢတ်ႊ (Mohamed Abdel-Ahad) ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼႂ်း 2 ပီမိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 2014 ၼႆႉ ၶဝ်တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ၾိုၵ်းသွၼ်ပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်း တေၵႂႃႇ ၵဵပ်းသၢႆမၢႆၵူၼ်း။
ပေႃးၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၸိုင် ပိူင်မီးဝႆႉဝႃႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း 1.ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈၶေႃႈမုလ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်တၵ်းလႆႈႁူႉ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆ ႁႂ်ႈလႆႈတႅပ်းတတ်း၊ 2.ၸႅၵ်ႇမိူင်းၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵၼ်လၢႆလွၵ်း [Enumeration District (ED)] ၊ လွၵ်းလႂ်လွၵ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းၵုမ်းဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ၾၢႆႇတႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၵုမ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးၵူၼ်း ၵႂႃႇၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းထႅင်ႈလၢႆလၢႆၵေႃႉ၊ ပေႃးယဝ်ႉမီးၵၢၼ်ၾိုၵ်းပၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းတေလူင်း ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ။
တင်ႈတႄႇ 1941 မႃးတေႃႇထိုင် 2012 ၼႆႉ (ၶၢဝ်းတၢင်း 73 ပီ) ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ပႆႇ မီးသေပွၵ်ႈ။ ၵဵပ်းပွၵ်ႈလိုၼ်းသုတ်းမိူဝ်ႈ 1983 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆၾၢႆႇဝႃႈဢမ်ႇပေႃးၶဝ်ႈပိူင်မၼ်း၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈဝႃႈၼိုင်ႈပီ တိူဝ်းမႃး 2.0% ၊ ၵူႈပီၵေႃႈဢဝ် 2.0% ၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ဝႃႈမီး 60 လၢၼ်ႉပၢႆ၊ ပဵၼ်ဢၼ်လၢမ်းဢဝ် ၵူၺ်း။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (SHAN) ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ထတ်းသၢင်ဝႃႈ- ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေႁဵတ်းၸွမ်း လၵ်းၸဵင်ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈတူၺ်းၶိုၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈၵဵပ်းသၢႆမၢႆ ႁူဝ်ၵူၼ်းၵႃႈပူၼ်ႉမႃး။ ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်းတၢင်းလင်ၸိုင် ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းႁႂ်ႈဢွင်ႇၼႆႉ တၵ်းလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ဢွၼ် တၢင်း။ မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်းမႃးၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵဵပ်းတႃႇမႃးပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဝ်းမႃးၵဵပ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼၼ် ၸိူင်ႉၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃးဢမ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်တၢင်းၸိုင် ၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ပေႃးဝႃႈၵဵပ်းသၢႆမၢႆၵူၼ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်၊ ၵွပ်ႈပေႃးၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃးလုၵ်ႈသူမီးလၢႆၵေႃႉ ၼႆၵေႃႈၵဵပ်းသိုၵ်း၊ သူႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်သင်ၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇၵဵပ်း ၶွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉ။ ယႃႇဝႃႈတေႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈ တေႃႈတေႃႇသိုၵ်းတႆးယင်းဢမ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပေႃးလၢတ်ႈဢၼ်ပဵၼ်တႄႉၵေႃႈ ပေႃးမီးလုၵ်ႈၸၢႆးမီး 3 ၵေႃႉ ၸၢင်ႈၺႃးႁဵတ်းသိုၵ်း 2 ၵေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးဢမ်ႇသပ်းလႅင်းၼႄႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပွင်ႇၸႂ် မၼ်းတေၽိတ်းထႅင်ႈ၊ ပိူင်ႈဝွင်ႇမၼ်းထႅင်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းၼႄႉၼမ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လူင် ဢၼ်တၵ်းလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢွၼ်တၢင်း တီႈဢေႇသုတ်း မီး 5 ၶေႃႈ- 1.ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းမီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႆႈတႅပ်းတတ်း၊ 2.ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းသင် တေလႆႈမီး လၢႆးတႅပ်းတတ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႈပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ လႃႈလီႈသႂ်ႇဝႃႈပဵၼ်ထႅင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈ။ 3.ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီမီးၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉႁိုဝ်၊ 4.ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တႆး မီးတူဝ်ၼမ်းၼႃႈၸိုဝ်ႈဝႃႈၸၢႆး/ၼၢင်းယူႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇလီသႂ်ႇထႅင်ႈ ဢူးၶဝ်တေႃႇၶဝ်၊ ပေႃးပဵၼ်ယၢင်းၵေႃႈမီးၸေႃးမီး ၼေႃႇ။ 5.ပေႃးတေတႅမ်ႈတူဝ်လိၵ်ႈ (spell) ၸိုဝ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ တေလႆႈတႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်မၢၼ်ႈယူႇႁႃႉ- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းၶေႃႈထိ 1 ၼၼ်ႉ သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ- ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းမီးလၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႆႉပဵၼ်တၢင်း ၵၢၼ်ဝႃႈမီး 135 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးၵေႃႈ လွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈမီး 135 ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈၶတ်းၸႂ်ၼပ်ႉၼႄမႃး တႃႇသေႇ၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈပေႃးႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈႁဝ်းမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼမ်ၼႅၼ်ႇ၊ ပေႃးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇၵုမ်း ဝႆႉတႄႉ တေတႅၵ်ႇပဵၼ် 135 မိူင်းၵွၼ်းၶေႃၵႂႃႇ၊ ၵတ်ႉၵႃႈႁဝ်းယင်းမီးဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းၵုမ်းဝႆႉလႆႈလီလီ လႄႈ မိူင်းႁဝ်းဢမ်ႇတႅၵ်ႇ ယၢႆႈ၊ ဢဝ်လွင်ႈၼႆႉဢိင်ဢၢင်ႈ မႃးတႃႇသေႇ။
ယူႇတီႈမၢၼ်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ/ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းတႆးၵူၺ်းမီးၼမ်ၼႅၼ်ႇ၊ တႆးၵူၺ်း လႆႈႁၼ်ဝႃႈမီးၶိူဝ်းတႆး တင်းသဵင်ႈဢၼ် ႁွင်ႉႁူမ်ႈၵၼ် Collective Name) တႆး- သျၢၼ်း။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ (Sub-group) မီးတႆးယူၼ်း၊ တႆးၶမ်းတီး၊ တႆးၶိုၼ်၊ သျၢၼ်းၵလေး၊ ပဵၼ် (Sub-group) ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၼိုင်ႈၶွင်တႆးလႅင်။ သျၢၼ်းၵျီး (တႆးလူင်) Sub-group ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တႆးလွႆ၊ တႆးလႅင်၊ တႆးၼိူဝ်၊ မေႃးသျၢၼ်း (တႆးမၢဝ်း) ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢၼ်မၢၼ်ႈၸႅၵ်ႇၼႆႉ မီးတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၶၢင်ၵေႃႈပေႃးဢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင်ဝႃႈမီး 6 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ မၢၼ်ႈသမ်ႉမႃး ၸႅၵ်ႇပဵၼ် 12 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၶျၢင်း တႄႉမၢၼ်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈတင်းသဵင်ႈမီး 53 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ လွင်ႈၼႆႉ မၢၼ်ႈၵႆႉၼႄးဝႃႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၸႅၵ်ႇၽႄ ၽွင်းငမ်း (Divide and Rule) ၊ လႆႈႁၼ်ဝႃႈမၢၼ်ႈၶႅၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ၽွင်းငမ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈပဵၼ်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းသင်ၵေႃႈ မၢၼ်ႈယူႇၾၢႆႇလဵဝ်သေတႅပ်းတတ်းပၼ်။
မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇ “ၵေႃႉလီ” လႆႈၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ် တေႃႇၶိၼ်ႇပျူင်းယီႇ တႆးလႅင်ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ဝႃႈ - မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵွပ်ႈသင်တႆး ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ယွမ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ မၼ်းၼၢင်းတွပ်ႇဝႃႈ- တႆးလႅင်ႁဝ်းၼႆႉပိူၼ်ႈႁွင်ႉႁဝ်းလၢႆၸိုဝ်ႈ၊ တႆးလႅင်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ၊ သျၢၼ်းၼီႇၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ၊ သျၢၼ်းပမႃႇ (တႆးမၢၼ်ႈ)၊ သျၢၼ်းၵလေး (တႆးၼွႆႉ)၊ ပမႃႇသၢၼ်ႇတေႃးသျၢၼ်း (တၢႆးၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ)ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ။ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈသျၢၼ်းၼီႇၼႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈသေပိၼ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈသျၢၼ်းၵလေး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇယူႇတီႈ မိူင်းတႆးလူင်၊ မႃးယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းတႆးလူင်လႄႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈတႆးဢွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁွင်ႉႁဝ်းဝႃႈသျၢၼ်းပမႃႇၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပေႃႈႁဝ်းပဵၼ်တႆး မႄႈႁဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပေႃႈႁဝ်း ပဵၼ်မၢၼ်ႈ မႄႈႁဝ်းပဵၼ်တႆး၊ ႁဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၶိုင်ႈလႄႈပိူၼ်ႈႁွင်ႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ႁဝ်းဢမ်ႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးသေဢိတ်း၊ ယူႇမိူၼ်မၢၼ်ႈလႄႈပိူၼ်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉႁဝ်းဝႃႈတႆးမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ႁွင်ႉတႆးၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်တႆးလႅင်ႁဝ်းယွမ်းၵႂႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပိူၼ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇသႂ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆမၢၼ်ႈ ဝႃႈႁဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းႁဵတ်း ဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆ ၼႂ်းလွၵ်းဝႅပ်ႊၾွမ်ႊမၢႆ 10 ဢမ်ႇမီးလွၵ်းတႃႇ တႆး-မၢၼ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်တႆးၵေႃႈ ၵႂႃႇပဵၼ်မၢၼ်ႈၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဝ်းမီးပီႈၼွင်ႉ 2 ၵေႃႉ၊ ၼွင်ႉယိင်းႁဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ် (မၢတ်ႈပူင်ႇတိၼ်ႇ) မၼ်းၼၢင်း ဝႃႈပဵၼ်မၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်မၢၼ်ႈလႄႈ ၽိူဝ်ႇထိုင်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 ၶႂ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ပိူဝ်ႈတႃႇလိူၵ်ႈၽွင်းလူင်ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆးၼႆ ဢမ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လႆႈ- ဝႃႈၼႆ။
ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ်ၶျၢင်း ၶၢင် မီးၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း၊ တႆးၵေႃႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယၢမ်ႈမီးမႃးယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးမႃးသေပွၵ်ႈပဵၼ်မၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈမၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းလႄႈ ပေႃးႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၵႆႉမီးပၼ်ႁႃ၊ ပေႃးဝႃႈတိၼ်ႇ ဢူးၵေႃႈတိၼ်ႇဢူးလႂ်၊ တိၼ်ႇဢူးဝႅၼ်ႈတႃ (တိၼ်ႇဢူးၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၼူၺ်ႇၶၢဝ်ႇ မၢၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ)ႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တိၼ်ႇဢူး S2 (ၵေႃႉတူၵ်းတၢႆႁိူဝ်းဝိၼ်မိူဝ်ႈ 2001) ႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တိၼ်ႇဢူး ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ႁႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီမီးၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ထုၵ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်း။
လွင်ႈၸိုဝ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ မၢၼ်ႈမႃးသႂ်ႇဢူးတေႃႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇၸၢႆးလၢဝ် မႃးႁွင်ႉဢူးၸၢႆးလၢဝ်၊ ၼၢင်းၶမ်း ႁွင်ႉဝႃႈတေႃႇၼၢင်းၶမ်း (တေႃႇၼၢင်းၶၢင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈတႅပ်းတတ်း။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူဝ်ႊၿႃႊမႃး (ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ) ႁဝ်းဢမ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဢူးမိတ်ႉသတိူဝ်ႊဢူဝ်ႊၿႃႊမႃးသေပွၵ်ႈ၊ မၼ်းပဵၼ် မိတ်ႉသတိူဝ်ႊဢူဝ်ႊၿႃႊမႃႊၵူၺ်း။
လွင်ႈတႅမ်ႈ (spell) ၸိုဝ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဵၼ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈၶိုၼ်းမႄးတႅပ်းတတ်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ် မၢၼ်ႈပဵၼ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယႂ်ႇ ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်၊ ပေႃးဝႃႈမၢၼ်ႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဵၼ်သဵင်မၢၼ်ႈ၊ ဢဝ်ႁွင်ႉ/တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်မၢၼ်ႈ၊ တႅမ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈတႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်မၢၼ်ႈၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်တီႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ် ၵူၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈသွၼ်ႇ ပႃးလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃးပီႈၼွင်ႉမၢၼ်ႈၵမ်ႈၼမ်ဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်လိူင်ႈလဵၵ်ႉၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈသင်ပေႉမႃးဢဝ်ႁဵတ်းလိူင်ႈယႂ်ႇ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယႂ်ႇ တေလႆႈဢဝ်ႁဝ်းဝႃႈမူတ်းမူတ်းၼႆ ၸွင်ႇတေမႃးၵမ်ႉၸွႆႈ လွင်ႈႁဝ်းတေယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုဝ်။ ပေႃးဝႃႈၼၼ် ယူႇတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတေမီးၵႂၢမ်းထၢမ်ဝႃႈ- ပေႃးသူၸဝ်ႈၶႂ်ႈပူၵ်းတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ယိုၼ်းယၢဝ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈဢွင်ႇပေႉ တဵၵ်းတဵင်ၼိူဝ်ၽူႈလႆႈထုၵ်ႇပိူၼ်ႈ ဢွင်ႇပေႉၼႆ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇလူင်းၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇ ၾိုၵ်းသွၼ်ပၼ်ၵူၼ်းၵဵပ်းသၢႆမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸွႆႈဝူၼ်ႉၶွပ်ႈပႃးပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ၊ တၵ်းလႆႈတွပ်ႇလႆႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵၢၼ်ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ၵေႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇလူင်းၵဵပ်းၼႆႉ တေလႆႈၾိုၵ်းၵဵပ်းဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼႆတေလႆႈၵဵပ်း 2 ၵမ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈယၢမ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ- ပေႃးထိုင်မႃးပီ 2014 မႃး ၸုမ်း UNFPA ၶဝ်မႃးတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶိုင်ပွင်ပၼ်လွင်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈၸွႆႈၸွမ်း၊ ၸွႆႈၸွမ်း ၵူၺ်းပႆႇပေႃး တၵ်းလႆႈသူၼ်းတုမ် ၸွမ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇပီႈၼွင်ႉတႆးလႅင် မၢၼ်ႈၵႆႉဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈသူၼ်းတုမ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႁူႉတူဝ် ယႃႇပေပၼ်ပႃးၼႂ်းလႂ်။ တႆးၸိူဝ်းၵႂႃႇ တွတ်ႈၶႅပ်းဢေႇ ယွၼ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ်ယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ ်ပေႃးတေတိုၼ်ႇတူဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဝႂ်ၵပ်းတူဝ်၊ ထိုင်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မႃးၵေႃႈဢွၼ် ၵၼ်တူင်ႉတိုၼ်ႇ တွတ်ႈၶႅပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈပၼ်ႁႅင်း၊ သမ်ႉတေလႆႈၶပ်းၶိုင်ပၼ်ပႃး။ ပေႃးၶပ်းၶိုင်ပၼ်တႆးၸိုင် ႁႂ်ႈၶိုင် ပၼ်ပႃး တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ပေႃးၼၼ် ၸင်ႇႁူႉလွင်ႈႁူဝ်ၵူၼ်းတႅတ်ႈတေႃး၊ လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2015 ၵေႃႈႁဝ်းတေဢမ်ႇလႆႈ မႆႈၸႂ်၊ ၶေႉၵၼ်သၽႃး ၸႄႈမိူင်း/သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း/ သၽႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၸၢင်ႈလႆႈၼမ်၊ ႁဝ်းတၵ်းပေႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ/ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် 31/5/12
မႄးသၢင်ႈႁၢင်ႈတႅမ်ႈ- ၸၽလ (သၢႆၼမ်ႉမွင်း)


c: text/html

text:
တူင်ႇဝူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းဢိၵ်ႇသင်ၶၸတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 22-23/09/12 တူင်ႇဝူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သင်ၶ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းပၢင်ၵုမ် တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈတေၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်း “ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၽူႈမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး” ။ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၵၢၼ်တၢင်းလီ ၸွမ်းၾိင်ႈထုင်း ပုတ်ႉထသႃသၼႃသေ ႁႆႇၵွင်ႁႆႇမွင်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ/ ပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်ၵႂႃႇ။
ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်းမၢႆပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈမီးၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိၼ်ႇတ၊ သြႃႇလူင်လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆး သၢင်ႇဢၢႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၽူႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း မီးႁူဝ်ၼႃႈၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ် လုင်းဢွင်ႇတၢၼ်း၊ သြႃႇလုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း (မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်ၵုမ်)၊ လုင်းၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၸဝ်ႈၶူးပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵ ၼႂ်းၼွင်၊ ၶူးၼေႃႇၶမ်း ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ႁူင်း ႁဵၼ်း (18)လင် ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ၶူးမေႃယႃၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးသၢင်ႇၽေႇ (လၢႆးသႂ်တႆး)၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး/ ၾိင်ႈငႄႈတႆး လုင်းသြႃႇၶမ်းၸိုၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸၢႆးဢွင်ႇသႃႇ၊ ၶူးမေႃယႃၸၢႆးတဵင်းဝိၼ်း -ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်။
(1)လိူၵ်ႈသၢင်ႁပ်ႉႁွင်း/မၵ်းမၼ်ႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (15) ၵေႃႉ။
(2)လိူၵ်ႈၽူႈပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼႂ်းမူႇၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇတ 2.1ၸဝ်ႈထဝ်ႈ (ၸဝ်ႈပီလိပ်း) တူၼ်ႈတီး။ 2.2ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးသၢင်ႇၽေႇ တႃႈၵုင်ႈ။ 2.3ၸဝ်ႈမျဝတီႇ တူၼ်ႈတီး။
(3)လိူၵ်ႈ ၼႃႇယၵ ၼႂ်းမူႇၸုမ်း- 3.1သြႃႇလူင်လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း တႃႈၵုင်ႈ။ 3.2ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ တႃႈၵုင်ႈ၊ 3.3လုင်းၸၢႆးထုၼ်းမျ ၵုၼ်ႁဵင်။
(4)လိူၵ်ႈၵေႃပွင်ၵၢၼ်မူႇၸုမ်း- 4.1ႁူဝ်ပဝ်ႈ- ၶူးၼေႃႇၶမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း 18 လင် ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ 4.2ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုင်းဢွင်ႇတၢၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တူၼ်ႈတီး။ 4.3ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၻွၵ်းတိူဝ်ႊၸၢႆးတိင်းဝဵင်ႈ ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ 4.4ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸၢႆးထုၼ်းဢေး လၢင်းၶိူဝ်း။ 4.5ၽူႈယိပ်းငိုၼ်း ၼၢင်းၶမ်းဢွင်ႇ ၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ ၼၢင်းမွၼ်းဝၢၼ်း ထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ယွင်ႈႁူၺ်ႈ။ 4.6ၽူႈယိပ်းသဵၼ်ႈ ၼၢင်းလၢဝ်ၶမ်း ထုင်ႉပူင်း သီႇသႅင်ႇ။
မူႇၸုမ်းဢၼ်တေၵေႃႇတင်ႈၼႆႉ တေၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸုမ်းပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၸိုင်ႈတႆး” (Rural Development Foundation of Shan State-RDFSS) - ၼႆယဝ်ႉ။
ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းမူႇၸုမ်း-
(ၵ)ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး။
(ၶ)ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ပၼ်တၢင်းႁူႉလွင်ႈပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။
(င)ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇမိူင်းတႆးႁဝ်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးသုၼ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လႄႈၸၼ်ႉၸွမ်။
(ၸ)ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင် မႃး။
(သ)ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇႁဝ်းၶဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယူတ်းယႃပၢႆးယူႇလီ ၵူႈၵေႃႉ။
(ၺ)ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁူင်းႁဵၼ်း (ပၵ) ဢၼ်မီးဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ ၸၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ- ၼႆယဝ်ႉ။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈဢွၼ်ႇ/ ၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းသႂ်ႇ လႄႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းယႃၼမ်ႉတူႈ-ပၢင်ႁႆး။ ၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်း တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၺႃးမၢၵ်ႇပွမ်းတႅၵ်ႇ တၢႆထင်တီႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 24/09/12 သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 324 တင်းတပ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢွၵ်ႇငႃးသိုၵ်းၵႂႃႇႁွၼ်ႈထဝ်ႇ သွၵ်ႈတဝ်ၼႂ်းဢိူင်ႇသၢႆးၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 08:00 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈဝၢၼ်ႈ ပၢင်ႇဝူဝ်းသေ တိၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸႂ်ႉသူင်ႇတၢင်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇ မွၵ်ႈယၢမ်း 10 မူင်း။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇၽႅဝ်ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ပၢင်ႇမေႃႈၶၢင်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈဝႄႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈႁိမ်း သူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ပႃႈမု-လုင်းသၢင်ႇဢွင်ႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇပွမ်း ၼႂ်းမိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉတူၵ်းတႅၵ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်း ၸိုဝ်ႈၸၢႆးပီး (ဢမ်ႇၼၼ်) လုင်းၸၢႆးမႆႉႁုင်း-ပၢင်ႇဝူဝ်း) ဢႃႇယု 53 ပီ တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ တၢႆထင်တီႈၸွမ်းၵၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်ဢၼ်ႁွတ်ႈၼမ်ႉတူႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႄႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈသူၼ် ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇပွမ်းၶဝ်တူၵ်းတႅၵ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးသွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ယူႇႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ တူၵ်းၸႂ်သဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသေလႅၼ်ႈပၢႆႈ။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၵိူဝ်းဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းထိူၼ်ႇယိုဝ်းၶဝ်၊ သမ်ႉႁၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး 2 ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉၼၼ်ႉလႅၼ်ႈပၢႆႈလႄႈ လၢၵ်ႈၵွင်ႈဢွၼ်ႇၵွင်ႈလူင်ယိုဝ်းႁၢတ်ႇသႂ်ႇၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ တိၺွပ်းၶႃပီႈၼွင်ႉသေဢဝ်ၵႂႃႇတီႈၵွင်းတပ်ႉၶဝ်၊ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝႃးၵၢင်ၶမ်ႈ (26/09/12) ၸင်ႇပွႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉတႄႉ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင်ဢမ်ႇပေႃးတိူဝ်ႉၺႃးႁႅင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃႉထုပ်ႉၸဵပ်းလိူဝ်ႁႅင်းဝႆႉ၊ လႅပ်ႈၸမ်ႉမၢၼ်ႉတၢင်းၼႂ်း။ ၵေႃႉပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈၼၼ်ႉ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း လိူဝ်ႁႅင်းဝႆႉ၊ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင် တိူဝ်ႉၺႃးတီႈၵႅမ်ႈ/တီႈၵွင်းလင် ၵၢင်ၼႂ်မိူဝ်ႈၼႆႉ (27/09/12) ဢဝ်သူင်ႇၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ၼမ်ႉတူႈ-ပၢင်ႁႆးယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၼၼ်ႉ လႆႈမိူဝ်းယူတ်းယႃပၼ်တီႈႁိူၼ်း၊ ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈဢၢႆႈတႄႉ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈႁူင်းယႃလူင်ၼမ်ႉတူႈ-ပၢင်ႁႆးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလုင်းၸၢႆးၵေႃႉဢၼ် တၢႆၵႂႃႇ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတိၺွပ်းၵႂႃႇသူင်ႇတၢင်း။ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉမီးလုၵ်ႈလၢင်း 6 ၵေႃႉ၊ မေးၼၢင်းမၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် လႆႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်း 2 ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈ 8 ၶူပ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ 10 ၶူပ်ႇ တိုၵ်ႉၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈၵူၺ်း၊ လွင်ႈၼႆႉ ၽႂ်တေ တူၺ်းထိုင်ၸွႆႈထႅမ်ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ- တေမႃးၸွႆႈထႅမ်ၵႃႈၸတ်းပၢင်ၸႃႉ၊ ၵႃႈႁႅၼ်းပၢင်သွမ်းၼႆသေ တႃႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇမႃးၸွႆႈထႅမ်သင်။ ပၢင်သွမ်းလုင်းၸၢႆးၼႆႉ တေဢၢၼ်းႁႅၼ်းၼႂ်းဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ/လိူၼ် 10 မူၼ်း တေမႃးၼႆႉ၊ ၶူဝ်းလူႇၶူဝ်းတၢၼ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၽွင်းတႅၼ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ဢၼ်ႁွတ်ႈတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၶဝ်ႈပၢင်ၵုမ် သၽႃးလၢတ်ႈဝႃႈ- ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးတီႈၼမ်ႉတူႈလႄႈ လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵွပ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ် သၽႃးဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇလၢတ်ႈသင်မႃး- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိသင်ႇတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းမိူင်းယဵၼ်ဝႆႉဝႃႈ- တေဢမ်ႇလႆႈ ပၼ်သိုၵ်း ထိူၼ်ႇၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈဝႃႈပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပလွင်ႈ (TNLA) တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ။ တေဢမ်ႇလႆႈၵမ်ႉၸွႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢမ်ႈ ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ၊ လုၵ်ႈၸုမ်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇပွတ်းမိူင်းၵိုင် ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈလဵဝ်ပွတ်းႁဝ်းၼႆႉ ယင်းၶႂ်ႈႁႅင်းလိူဝ် ပွတ်းၼမ်ႉတူႈလူးၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႃႈတေထွၼ်ပၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးမႃးဢမ်ႇထွၼ်ၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ငိၼ်းၶၢဝ်ႇသိုၵ်းတႆးၵႂႃႇမႃးတူင်ႉၼိုင်တၢင်းလႂ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းလိုပ်ႈလမ်း တိၵ်းတိၵ်း၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပေႃႇလသီႇ လၢႆးတိုၵ်းၶဝ်ႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပႃႇတီႇႁဝ်း ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈႁတ်းတူင်ႉၼိုင်၊ ၵွပ်ႈၵူဝ်ၺႃးၸိၼႄးဝႃႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ သိုၵ်းတႆးၼႆသေ ဢဝ်မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 17/1 ဝႃႈလူၺ်ႈလွင်ႈတိတ်းတေႃႇၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈဢဝ် လိူင်ႈၵၼ်- ဝႃႈၼႆ။


text:
- ႁဝ်းလီလႆႈႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ပဵၼ်သင်
Know your own identity
- ႁဝ်းလီလႆႈႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ယူႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလႂ်
Know your own status
- ႁဝ်းလီလႆႈႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ၸုၵ်းယူႇတၼ်းႁဵင်းလႂ်
Know your own position
တင်း 3 ၶေႃႈၼႆႉ လီလႆႈထတ်းသၢင်ႁူႉၸႅင်ႈလႅင်း ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ လီလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၸႅင်ႈလႅင်း။ ပေႃးတေပိုတ်ႇၼႄႁႂ်ႈ တႅၵ်ႇလႅင်း- တေလႆႈႁူႉတူဝ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလဵၼ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းဢီႈသင် ?
ႁဝ်းပဵၼ်သင်? (Identity)ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ႁဝ်းတိုၵ်းဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ (Rights of self-determinationႁဝ်းတိုၵ်းလူၺ်ႈ လၢႆး ၵတ်းယဵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေတုၵ်းၵေႃႈလီ၊ ႁဝ်းယူႇၾၢႆႇ တႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်ၵၢင်ၸႂ် လိူၵ်ႈတင်ႈ မွပ်ႈပၼ်ဢႃႇၼႃႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဝ်းယူႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလႂ် ? (Status) ႁဝ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသေတႃႉႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸုမ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမွပ်ႈပၼ်ဢႃႇၼႃႇၼႂ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး၊ ယူႇတီႈၸၼ်ႉဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမွပ်ႈပၼ် ၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇႁူႉၸၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်တႆးလႄႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း။
ႁဝ်းၸုၵ်းယူႇတီႈတၼ်းႁဵင်းလႂ် ? (Position) ႁဝ်းႁူႉတူဝ်မိူၼ်ၼင်ႇသွင်ၶေႃႈပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉႁဝ်းယူႇတၢင်ႇတီႈတင်ႇ မိူင်း (ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႇၼႂ်းမိူင်းသေယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်း။ယူႇတီႈႁဝ်းၸုမ်းယူႇတီႈလႂ်တီႈ ၼၼ်ႉသေႁဵတ်းပုၼ်ႈ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေဢဝ်လႆႈ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ (Self-determination)။ယူႇတီႈၸၼ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆတိုၵ်း (Strategy) လႄႈ လၢႆးတိုၵ်း (Tactics) ဢၼ် Coachၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း တမ်းဝၢင်းဝႆႉပၼ်။ ယူႇတီႈၸၼ်ႉဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ၊ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႁဝ်းတီႈ Coach ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃး 3 ၶေႃႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၸႅင်ႈလႅင်းလီယဝ်ႉၸိုင် ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉမၼ်း ယူႇတီႈၼမ်ႉၵတ်ႉႁဝ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ၊ ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉမေႃႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်း Strategy တင်းလၢႆးတိုၵ်း Tactidcs ဢၼ် Coachၵၢၼ်မိူင်း ႁဝ်းတမ်းပၼ်ႁဝ်းဝႆႉ (ဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈၼိူဝ် ၸေႈပၼ်၊ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼႄႁဝ်းၼႆၵေႃႈတေလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၶႆႈၸႂ်ဝူၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ) ၼၼ်ႉသေ ယူႇတီႈၼမ်ႉၵတ်ႉႁဝ်းမေႃၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၵေႃႉ တေႃႇၵေႃႉ၊ ၸုမ်းတေႃႇၸုမ်းၼၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်တိုၵ်း ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈႁဝ်းၸိုင် တေဢွင်ႇပေႉယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ၶေႃႈၸိၼႄး လႄႈၶေႃႈထတ်းသၢင် သွင်ၶေႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လီပွင်ႇၸႂ်။တေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႈၶေႃႈ ၸိၼႄး (ၵွပ်ႈၶဝ်ႈလွၵ်း ၵၢၼ်ၽူႈၶဵၼ်)၊ တေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပေႃးမေႃယွမ်းႁပ်ႉထွမ်ႇ ၶေႃႈထတ်းသၢင် (ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶေႃႈထတ်းသၢင်လီၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸေႇတၼႃႇ လီသေထတ်းသၢင်ၼႄ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃးမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၸင်ႇ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈထတ်းသၢင်လီၼၼ်ႉလႆႈ)။
ၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉမေႃထတ်းသၢင်၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉမေႃၸိၼႄး ၵူၼ်းၸႂ်ၵူတ်ႉငေႃးမေႃႇသႄႇတမ်၊ၵူၼ်းမႃႇ ၼယႂ်ႇမေႃသမ်ႇမႅၼ်၊ ၵူၼ်းၸႂ် လီမေႃယိူၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းႁူႉ-မေႃယွင်ႈယေႃး။ ၵူၼ်းႁၼ်-ၼႄၼိုင်ႈသွၵ်ႇမေႃႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼိုင်ႈ ဝႃး၊ ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉသမ်ႉ မေႃႁဵတ်းမေႃသၢင်ႈမေႃပွင်။


text:
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တင်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတေႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်းမႄး ၵုမ်းလုမ်းလႃးတႃးသီၶၢဝ် ၵွင်းမူး (ၸေႇတီႇ) သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ၼမ်ႉၶမ်းတေၶိုၼ်းတႃးသီၶၢဝ်ၵွင်းမူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ
ၵွင်းမူးသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်တင်ႈယူႇၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ တေမီးၵၢၼ်မႄးၵုမ်း လုမ်းလႃးၶိုၼ်းတႃးသီၶၢဝ်။
သင်ၶတႆးမိူင်းထႆးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈမႂ်ႇ / တမ်းဝၢင်းၼႃႈၵၢၼ်
ၸုမ်းသင်ၶၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁွပ်ႈပီ၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈၽွၼ်းသၢင်ႈ၊ ထတ်းသၢင်တမ်းဝၢင်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈသႃသၼႃ၊ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းဢိၵ်ႇ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်မိူဝ်းၼႃႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉလိူၵ်ႈတၢင်ႇပႃး ႁူဝ်ပဝ်ႈတူၼ်မႂ်ႇ။
ၼမ်ႉသႅင်ၵႂၢမ်းထမ်းၸဝ်ႈထမ်မသႃမိ သွၼ်းယမ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး
ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းလုၵ်ႉမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ် မိူင်းထႆး၊ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းတႆး ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ၵိူတ်ႇ မိူင်းၼွၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးထမ်မသႃမိ ဢဝ်ၼမ်ႉသႅင်ၵႂၢမ်းထမ်းသွၼ်းယမ်းပၼ်ႁူဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉဝဵင်းၼိုင်ႈ။
ဝတ်ႉၼွင်ၵွၵ်ႇၶမ်း
ၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁူမ်ႇပွႆးမႁႃၵုသူလ်ႇလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ
ဝတ်ႉၼွင်ၵွၵ်ႇၶမ်း (ဝတ်ႉတႆး) ဝဵင်းႁႅင် ၵဵင်းမႆႇ
ဝၼ်းထိ 5-7/03/2012 ဝတ်ႉၼွင်ၵွၵ်ႇၶမ်း (ဝတ်ႉတႆး) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ တေၸတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆး မႁႃၵုသူလ်ႇ လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉဝိႁၢရ်လူင်၊ သိမ်ႇ၊ ႁူဝ်ႉ လႄႈသလွပ်ႈ (သႃလႃး) ဢၼ်တိုၵ်ႉသၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်း ၸွမ်းလွၵ်းၾၢင်ႁၢင်ႈလၢႆးတႆး။
ဝတ်ႉၼွင်ၵွၵ်ႇၶမ်းတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမိူဝ်ႈၵၢင်ပီ 1996 (ဝၢႆးၶုၼ်သႃႇဝၢင်းၶိူင်ႈၸူးမၢၼ်ႈ) ပိုၼ်ႉတီႈသၢင်ႈဝတ်ႉၵႂၢင်ႈ 2000 ဝႃး ပၼ်ႇမူၼ်း၊ ၽူႈဢွၼ်တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတဝမ်ႇသ ၸႃတိဝဵင်းသီႇပေႃႉ (ၽူႈယၢမ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ မိူင်းထႃး) မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းသၢင်ႈပဵၼ်ဝတ်ႉ ၵင်ႈၽၢၵ်ႈမုင်းၶႃး၊ ဝၢႆးမႃးၼႂ်းပီ 2001 ၶိုၼ်းတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလင်မႂ်ႇ ပဵၼ်ဝတ်ႉမုင်းလဵၵ်း ၵင်ႈၽႃပုၼ်။
ဝၢႆးၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတဝမ်ႇသ လႆႈလုလွၼ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းပီ 2002 ၊ တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးလႆႈၼိမၼ်တပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇၵုၼ်တရ (ၽူႈသုင်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢၼ်းသီ လႄႈၾိင်ႈလၢႆးတႆး) ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ၊ တႄႇၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈသြႃႇၵုၼ်တရ လႆႈဢွၼ် ဢဝ်တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃး သိုပ်ႇသၢင်ႈပူၵ်းပွင်ၼႂ်းဝတ်ႉဝႃးလူၺ်ႈဢိင်သၢင်ႈၸွမ်းလွၵ်းၾၢင်လၢႆးတႆးမႃး။
ဝတ်ႉၼွင်ၵွၵ်ႇၶမ်း သွၼ်ႇပဵၼ်ဝတ်ႉဢၼ်သၢင်ႈလူၺ်ႈလွၵ်းၾၢင်လၢႆးတႆးၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉႁၢင်ႈလီၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းမႆႇ (ၸိုင်ႈထႆး) ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႂ်းဝၢင်းဝတ်ႉမီးဝိႁၢရ်လူင် 1 လင်၊ သိမ်ႇၵၢင်ၼမ်ႉ 1 လင်၊ သႃလႃႁူင်းၼွၼ်းသင်ၶ၊ သႃလႃး ႁူင်းၼွၼ်းပူႇသိလ်ၼၢႆးသိလ်၊ ၵျွင်းၾႆး လႄႈႁူဝ်ႉဢုတ်ႉလွမ်ႉႁွပ်ႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉမီးဝႆႉပႃးႁူင်းၼႄၾိင်ႈၵႃႈပၢႆးမွၼ်းတႆး။
ၶပ်ႉမၢႆပၢင်ပွႆး
ဝၼ်းထိ 5/3/12
ယၢမ်း 9.00 မူင်း မီးပၢင်လူႇတၢၼ်းယိူင်းၸူးထိုင်ၽူႈမီးၵုၼ်းမုၼ်ႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉ၊
ဝၼ်းထိ 6/3/12
ယၢမ်း 9.00 မူင်း တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးတီႈၵႆ-ၸမ် ႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း၊
ဝၼ်းထိ 7/3/12
ယၢမ်း 04.00 မူင်း ၼိမၼ်တသင်ၶၸဝ်ႈဝၢၼ်းပရိတ်ႈ - တၢင်ႇဢၼေႇၵၸႃႇ
ယၢမ်း 11.00 မူင်း ၵၢပ်ႈသွမ်းသင်ၶၸဝ်ႈ
ယၢမ်း 12.00 မူင်း လဵင်ႉလူၶႅၵ်ႇတၵ်ႉၵႃႇႁူမ်ႈပၢင်ပွႆး
ယၢမ်း 13.00 မူင်း လူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇၼမ်ႉ
...ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း မီးလွင်ႈလူႇတၢၼ်း လႄႈ လွင်ႈၼႄၾိင်ႈၵႃႈ - ႁွင်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်ၵဝ်ႇ - ပၢၼ်မႂ်ႇ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇဢၼ်တေမႃးမူၼ်ႈၸႂ် မီးမိူၼ်ၼင်ႇ ..
ၸၢႆးဢွင်ႇထီးၶမ်း / ၸၢႆးႁၢၼ်လႅင်း / ၸၢႆးသၢႆလႅတ်ႇ / ၸၢႆးသုၼ်ႁၢႆး /
ၸၢႆးၼွင်. / ၸၢႆးၽွမ်.သႅင်မိူင်း / ၸၢႆးလၢဝ်ၶိူဝ်း / ၶိူဝ်းသုင် / ၸၢႆးလွမ်.ဝုၼ်း
ယိင်းၼေႃႇၶမ်း / ၼၢင်းလၢဝ်ၼုမ်ႇႁွမ် / ၼၢင်းၽူၺ်းႁွမ်/ ၼၢင်းသႅင်ဢွၼ်ႇ
ၼၢင်းၶဵမ်ၶမ်း / ၼၢင်းလႃၼူၼ်း / ၸုမ်းႁႆႇတိုင်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၵဵင်းမႆႇ
...ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ႁူဝ်ယွႆႈလႆႈတီႈ 087-1929005 (ၸဝ်ႈသြႃႇၵုၼ်တရ) / 080-1257474 (ၸၢႆးဢၢၼ်းတႆး)...
More Articles...
- ႁွင်ႉမွၵ်ႇ ၽူႈမီးၸေႇတၼႃႇ ႁူမ်ႈပၢင်ႁွမ်း တၢၼ်း သၢင်ႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ
- ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၵႂႃႇထႅမ်လွင်ႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်းမိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊလႄႈၵႂႃႇဝႄႉ ဝႆႈၽြႃးတီႈပုတ်ႉထၵယႃ
- ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႃႈမုၼ် သိုဝ်ႉတီႈ လိၼ်သၢင်ႈဝတ်ႉတႆး ၵမ်ပေႃးၸဝိသဵသ်ႇ
- ၸဝ်ႈဝိသဵသ်ႇယွၼ်းမုၼ်တႃႇၼ သိုဝ်ႉတီႈလိၼ်သၢင်ႈဝတ်ႉတႆးတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီႊယိူဝ်ႊ
Page 1 of 6


text:
ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆးပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း သွင်ၾၢႆႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း မီးလွင်ႈလုသုမ်းၼင်ႇၵၼ်။ တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆးၼႂ်းပွတ်းၸၢၼ်း/ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈယိုဝ်း။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 07/09/12 သိုၵ်းမၢၼ်ႈတပ်ႉပိဝ်ႇႁႃၼွင်ဝူဝ်း လုၵ်ႉတၢင်းၼွင်ဝူဝ်း ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇယိုဝ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပွတ်းတူင်ႇလၢဝ်း (ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်)။ သွင်ၾၢႆႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁိုင်မွၵ်ႈပွတ်း ဝၼ်းပၢႆ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတၢႆ 10 ပၢႆ၊ ဝၢတ်ႇၸဵပ်းမွၵ်ႈ 30 ။ သိုၵ်းတႆးႁုပ်ႈယိုတ်း လႆႈၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ 1 လဝ်း၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ 600 ပၢႆ၊ ၵွင်ႈ MA ယၢဝ်း 1 လဝ်း လႄႈၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသိုၵ်း ဢိၵ်ႇမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၾၢႆႇတပ်ႉတႆးၵေႃႈ လႆႈႁူႉ ဝႃႈမီးလွင်ႈလုသုမ်းၽွင်ႈ။ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႇႁၢင်ႈသိုၵ်းမႃး ၶိုၼ်ႈလေႃႇယိုဝ်းသိုၵ်းတႆးဢွၼ်တၢင်း- ၼႆယဝ်ႉ။
ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်း RCSS/SSA ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- မိူဝ်ႈပႆႇၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းတႆးဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းတပ်ႉ ပၵ်းယူႇပဵၼ်တီႈ၊ ဝၢႆးၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်မႃး ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းမီးတီႈယူႇတီႈသဝ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၵူႈတီႈ ဢၼ် သိုၵ်းတႆးယၢမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းတႆးၵေႃႈၵႃႈလႆႈ ႁဵတ်းတပ်ႉယူႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈၵိုတ်းယိုဝ်းယဝ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇ ႁဵတ်းတပ်ႉယူႇၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈလႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဵတ်းတပ်ႉယူႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉၸွမ်းမႃးယိုဝ်းႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်း၊ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးယိုဝ်းႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်းၼႆႉ ၾၢႆႇတပ်ႉမၢၼ်ႈတိုၼ်းတင်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈယႃႉလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ပေႃးထတ်းတူၺ်းၸိုင် တပ်ႉပၢင်သဝ်းၶွင် RCSS/SSA ၵူႈတီႈ ဢၼ်ႁဵတ်းမႂ်ႇဝၢႆးဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႅပ်ႈတေၶိုၼ်ႈလေႃႇယိုဝ်းၵူႈတီႈ- ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 05/09/12 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 06:30 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶမယ 360 မိူင်းပဵင်း၊ သၢႆသိုၵ်း 1 ႁႅင်းသိုၵ်း 65 ၵေႃႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸူဝ်းတေႇယဢွၼ်ႁူဝ် ႁၢင်ႈသိုၵ်းၵႂႃႇယိုဝ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ၼႂ်းထိူၼ်ႇပွတ်းမိူင်းပူးလူင် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ သွင်ၾၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁိုင်မွၵ်ႈ 15 မိၼိတ်ႉ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႇၶိုၼ်ႈယိုဝ်း တပ်ႉတႆး ဢွၼ်တၢင်းသေၶိုၼ်းထွၼ်ထွႆလူင်း။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတၢႆ 2 ၵေႃႉ၊ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 07/09/12 ၵေႃႈ တီႈမိူင်းပူးလူင်ၼႆႉ သွင်ၾၢႆႇတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇ -ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 08/09/12 ၵၢင်ၼႂ်ယၢမ်း 10:00 မူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇငႃးသိုၵ်းၵႂႃႇ ယိုဝ်းသိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ ပွတ်းဝၢၼ်ႈမႆႉၼိဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းဝႃႈမီးပၢင်တိုၵ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇလႆႈႁူႉ ႁူဝ်ယွႆႈလွင်ႈတႅတ်ႈတေႃး။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် လၢတ်ႈဝႃႈ- သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေဢွၵ်ႇငႃးသိုၵ်း ၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီပွင်ႇလၢတ်ႈႁဝ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇပွင်ႇလၢတ်ႈ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း ယိပ်းၵွင်ႈၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈယိပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၶဝ်ႈပွင်းလႄႈ ပေႃးမႃးၸူးၵေႃႈၵႃႈလႆႈယိုဝ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းပွတ်းသႃးတေႃး တူင်ႇလၢဝ်းၵေႃႈလီ၊ ပွတ်းမိူင်းပဵင်းၵေႃႈလီ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်း ၵၼ်ဝႆႉၵူၺ်း၊ ပေႃးဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈလႆႈၸႂ် တူၵ်းလူင်းသေ ႁၢင်ႈသိုၵ်းမႃးယိုဝ်းႁဝ်းတိၵ်းတိၵ်း ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈယိုဝ်းၵၼ်တိၵ်းတိၵ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၼင်ႇၵၼ်ၼႆႉ ပေႃးမႃးၸူး ၵေႃႈၵႃႈလႆႈယိုဝ်း- ဝႃႈၼႆ။
ပူၼ်ႉမႃးၽွင်းႁၢင်လိူင်ၵျူႊလၢႆႊ (2012)ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းတႆးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ပွတ်းလွႆယေး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၸၢင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆး ဢၼ်ပၵ်းတီႈ လွႆယေးဢွၼ်တၢင်း။ ၽွင်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းပႃးတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတႆးႁိမ်းၼွင်လိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ။ ပၢင်တိုၵ်းတီႈ လွႆယေးၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်းဢမ်ႇယွမ်း 3 ပၢင်၊ တီႈၼွင်လိူဝ်ႇ 1 ပၢင် (ႁူမ်ႈမွၵ်ႈ 27 ပွၵ်ႈ)။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဝၢႆးဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်တင်ႈတႄႇ ႁၢင်ပီ 2012 မႃးၼႆႉ ပၢင်တိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင် RCSS/SSA လွႆတႆးလႅင်း တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈဢမ်ႇယွမ်း 30 ပွၵ်ႈ။


text:
Friday, Sep 21st
Last update01:54:58 PM GMT
မိူဝ်ႈၼႆႉ တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇဢဝ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး၊ ပႃးၸဵမ်မူႇၸုမ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၺႃးတိၺွပ်းသူင်ႇ ပၼ်ၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းတၢႆ 13 ၵေႃႉ ၼႂ်းမႄႈ ၼမ်ႉၶွင်။
ၽူႈတႅၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်တီႈၼႂ်း ၵဵင်းမႆႇ၊ မီးၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း/ၼႂ်းမိူင်း ဢိၵ်ႇၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ လႆႈၸႂ်တႅပ်းတတ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် 3 ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ၊ ၽႅၼ်တၢင်း ငမ်းယဵၼ် 6 ၶေႃႈ။
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉထီႉ 2 ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းတင်းၸဝ်ႈဢွင်ႇ မျၢတ်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းတႆး ယဵမ်ႈၸႂ်းပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင်၊ ၸွႆႈၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ႁွမ်းတၢၼ်းငိုၼ်းတီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ထမ်မေႃးတယလႄႈ ၵူၼ်းၵဵင်းတုင် တုၵ်းယွၼ်းၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ႁႂ်ႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈ ႁႂ်ႈလူတ်းထွၼ်ၵဵတ်ႉ(လၢၼ်ႇ)ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း ထိုင် တူၼ်ႈတီး။
သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ပွႆႇပၼ်သိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ဢၼ် ၵုမ်းတူဝ်တိၺွပ်းဝႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းလိူၼ်ပၢႆၽၢၵ်ႇ တင်းမူတ်း 20 ၵေႃႉ လႄႈၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ဝၢႆးသွင်ၸုမ်းႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်။
ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၾၢႆႇမၢပ်ႇတဵၵ်း ယွၼ်း ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်၊ တဵၵ်းၵဵပ်းပႃးၵူၼ်း။
1) ၵေႃႉမႃးႁပ်ႉၵဝ်ၶႃႈ (ပိုၼ်ၶမ်း) တီႈၵဵင်းမႆႇသေ ဢွၼ်ၶႃႈ ႁဝ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC/TR...
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
Monday, Sep 24th
Last update03:57:49 PM GMT
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း တင်းၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ 5 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး တီႈၶုၼ်းမိင် ၸႄႈမိူင်းယုၼ် ၼၼ် မိူင်းၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်လုၵ်ႈႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸိူဝ်းၶဝ် 5 ၵေႃႉ ပႃးၸၢဝ်းလႃးႁူႇ 3 ၵေႃႉ။
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင် လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈ တင်းၼႃႇလီႇမၼ်းၸၢႆး ဢၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဝႆႉ ယင်းပႆႇလႆႈၶိုၼ်း။
လၢၼ်။ ပေႃႈဢၢဝ်ႁဝ်း ယူႇလီယူႇၶႃႈႁႃႉ?။
ဢၢဝ်။ ယူႇလီယူႇ၊ မႂ်းဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇၼႆႉ ၽႅဝ်မႃးၶိုၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်လႃႇ?။
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၵေႃႉၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ တွပ်ႇထဵင် ဝႃႈဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၵႅမ်/လုၵ်ႈၼွင်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႄႈ ၵႅမ်မၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၼေႃႇၶမ်းပဵၼ်ၵေႃႉဝၢင်းၽႅၼ် သင်ႇၶႃႈႁႅမ်။
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA တွပ်ႇၵႄႈလွင်ႈလႆႈယိုဝ်းၵၼ် တင်းပဢူဝ်းသေဢွၵ်ႇၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၼႃႈ လိၼ်ယုင်ႈယၢင်ႈ မီးသိုၵ်းလၢႆၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်လႄႈ ယိုဝ်း ၽိတ်းၵၼ်။
ဝၼ်းတီႈ 25.09.2012 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ဢၼ်လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (Shan Human Right Founda...
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
ဝၢႆးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တင်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ၊ ၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၵွပ်ႈၶေႃႈလႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဢမ်ႇ တႅတ်ႈတေႃးၼႄႉၼွၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆၾၢႆႇၵႂင်ၸွမ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈတေဝၢ င်းငဝ်ႈငုၼ်း ၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တီႈႁူဝ်မိူင်း-မိူင်းထႃး၊ တမ်းဝၢင်းတပ်ႉသိုၵ်း၊ တီႈယူႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈလဵဝ်ပႆႇလူင်းပိုၼ်ႉတီႈႁဵတ်ႈသၢင်ႈလႆႈ ဢွၵ်ႇၼမ်ႉ ဢွၵ်ႇတူဝ်မႃး။ ပိူင်လူင်မၼ်း ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၵၢၼ်မိူင်း ၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၶဝ်တေတုမ်ႉတွပ်ႇမႃးလၢႆးလႂ်။
ၸွမ်းၼင်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝၼ်းထိ 19/05/12 ၵႂၢမ်းသင်ႇ မၢႆ11/2/2012 ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊမတီႊငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် UPCC (Union level Peacemaking Central Committee) တင်းမူတ်းမီး 11 ၵေႃႉ။ ၶွမ်ႊမတီႊႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် UPWC (Union level Peacemaking Work Committee) မီး 52 ၵေႃႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း/ ပဝ်ႉမၢႆ ၶွင်ၶွမ်ႊမတီႊ ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း မီး 5 ၶေႃႈ၊ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၶေႃႈ။
ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း 5 ၶေႃႈ- 1.ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ 2.ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တတ်းမၵ်းဝႆႉ၊ 3.ပေႃးဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇလႆႈပႃးၵွင်ႈ ၵၢင်ႇ၊ 4.တင်ႈလုမ်းၵပ်းသၢၼ် ၼႂ်းတီႈဢၼ်တင်းသွင်ၾၢႆႇလႆႈၸႂ်ၵၼ်လႄႈဢမ်ႇပႃးၵွင်ႈ၊ 5.ၸတ်းတင်ႈၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈ တတ်းမၵ်းဝၼ်း/ၶၢဝ်းယၢမ်း/ဢွင်ႈတီႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်။
ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၶေႃႈ- 1.ယူႇၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႃႇသေႇ (ဢွၼ်တၢင်းဝႃႈ တေဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်)၊ 2.ယွမ်းႁပ်ႉလၵ်းၵၢၼ် 3 ပိူင် (ဢယေးတူင်းပႃး)၊ 3.သွင်ၾၢႆႇတေလႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈမီး။ 4.ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တိုၵ်းတေႃး ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ 5.တင်ႈပႃႇတီႇၶဝ်ႈၵၢၼ် လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ 6.တုင်းႁပ်ႉပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း (2008)သေ မီးလွင်ႈတၵ်းလႆႈၵႄႈလိတ်ႈၵေႃႈႁႂ်ႈၵႄႈလိတ်ႈၼႂ်းသၽႃးၸွမ်းၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ 7.တေလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ၶွပ်ႇတူင်ႇမၢႆမီႈတင်းပိုၵ်းသေ ယူႇ/ၵႂႃႇ/ႁဵတ်း/ၵိၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းမီး။ 8.ဢိင်ၼိူဝ်ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မီးဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်တေႃႇပေႃးမႃးပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်လဵဝ်- ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ႁူဝ်ၶေႃႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း 5 ၶေႃႈၵေႃႈလီ၊ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၵေႃႈၵေႃႈလီ၊ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်း ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ လၢတ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 1/3/12 ဝႃႈ- ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 1 ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း၊ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 2 ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 3 ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် ၼၼ်ႉ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းတေလႆႈပႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်း ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈၽူႈတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ဢၼ်လႆႈႁၼ်ၶၢတ်ႇယူႇမီးၶၼ်ႈ တွၼ်ႈထိ 3 ၊ ပေႃးပႃးၼႆႉၵေႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ။
ဢၼ်ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇတတ်းမၵ်းဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်းတႅတ်ႈတေႃးဝႃႈ ႁႂ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလႂ်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႂ်၊ ဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇၶဵတ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း (Timeframe) ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးလၢၵ်ႇလၢႆးသင်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ (ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ) ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႃးၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း (Roadmap) 2004 ၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈလႂ်၊ ပီ 2008 တေႁဵတ်းပၢင်ၵဵပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်း မိူင်း ၊ ပီ 2010 တေၸတ်းၵၢၼ် လိူၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူဝ်ပီ 2008 ၸင်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလၢတ်ႈမႃး။
ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်းပၢင်ၵုမ်ဢွၼ်တၢင်း (ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း) ဢၼ်ၸတ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19-20/11/11 တီႈၵဵင်းႁၢႆးၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၶိုင်ပွင်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢူးဢွင်ႇမိၼ်း ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း RCSS/SSA ၊ ႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ KNU ၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းလႅင် KNPP ၊ ၸုမ်းၶၢင်လွတ်ႈလႅဝ်း KIO ၊ တႅဝ်းႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း CNF ၼၼ်ႉ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းလၢတ်ႈ 4 ၶေႃႈၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ 5 ၶေႃႈ။ 4 ၶေႃႈၼၼ်ႉ-1.တင်းသွင်ၾၢႆႇႁႂ်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းတေႃႇၵၼ်၊ 2.ႁႂ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်တိတ်းတေႃႇၵၼ်လႄႈ ပိုတ်ႇလုမ်းတိတ်းတေႃႇၵၼ်၊ 3.ပေႃးဢမ်ႇပႃး ၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိုင် ႁႂ်ႈဢၼုၺၢတ်ႈပၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၵၼ်လႆႈ၊ 3.ႁႂ်ႈတတ်းမၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်း လႄႈဢွင်ႈတီႈတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း တင်းၸၼ်ႉငဝ်ႈငုၼ်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ- ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတေလႆႈယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် တတ်းမၵ်းဝႆႉ၊ တေလႆႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းပိုၼ်ႉတီႈလႂ်လၢႆလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃး။
ပၢင်ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်း (19/5/12)ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၾၢႆႇမၢၼ်ႈ တူၵ်ႇပႃးလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾၢႆႇ RCSS/SSA ဢမ်ႇႁပ်ႉ လႆႈသေ သွင်ၾၢႆႇမီးလွင်ႈတွပ်ႇဝႃႈၵၼ်။ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- ၼင်ႇဢၼ်ႁဝ်း တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉႁူဝ်တီးႁူဝ်လၢင်း ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ဝၼ်းထိ 19/11/11 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ၊ ၸွမ်းတၢင်းၵႃးလူင်လႄႈၼႂ်းဝဵင်းတႄႉ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၵေႃႈႁဝ်းလႆႈပွင်ႇလႅင်းလူင်ႈၼႃႈ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေ ဢွၵ်ႇဝဵင်း/တၢင်းၵႃးၵေႃႈ ႁႂ်ႈပွင်ႇလၢတ်ႈ လူင်ႈၼႃႈ၊ ႁဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ- ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးပၢင်ၵုမ်ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 2/12/11 တီႈတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ မီး 4 ၶေႃႈ ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ 4 ၶေႃႈ ဢၼ်တၢင်း RCSS/SSA တၢင်ႇလၢတ်ႈ- 1.ႁႂ်ႈသွင်ၾၢႆႇ ၵိုတ်းသိုၵ်းတေႃႇၵၼ်၊ 2.ႁႂ်ႈလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ 3.ႁႂ်ႈမီးၼႃႈလိၼ်ပူၵ်းပွင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း၊ 4.ႁႂ်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် -ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ၾၢႆႇမၢၼ်ႈႁပ်ႉၶေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်းၼႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶေႃႈလႆႈၸႂ်သွင်ၾၢႆႇမီး 8 ၶေႃႈ။
ၾၢႆႇ RCSS/SSA ဝႃႈ- ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းမိူဝ်ႈ (2/11/12) ဢမ်ႇလႆႈတတ်းမၵ်းဝႆႉဝႃႈ- RCSS/SSA တေလႆႈယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင် တီႈလႂ်။ ၾၢႆႇ RCSS/SSA လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၸွမ်းၼင်ႇ RCSS/SSA လႆႈ တူင်ႉၼိုင်မႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း/ပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈပွတ်းႁွင်ႇမၢင်တီႈၸိူဝ်းၼႆႉ-မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁဝ်းယၢမ်ႈယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်မႃးထိုင်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေယူႇသဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇ ပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ၊ တေဢမ်ႇသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈ ၼႃႈလိၼ်ထႅင်ႈ၊ ႁဝ်းလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။ ထိုင်မႃးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဝၼ်းထိ 16/1/12 ၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ RCSS/SSA လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈတုၵ်းယွၼ်းသေ မီးၵၢၼ်တတ်းမၵ်းပၼ်ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း လႄႈမိူင်းထႃး ပဵၼ်တီႈပၵ်းငဝ်ႈငုၼ်း၊ ပၵ်းလုမ်း RCSS/SSA ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ RCSS/SSA တၵ်းလႆႈတူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းၼႂ်းႁူဝ်မိူင်းလႄႈမိူင်းထႃးၵူၺ်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈပႃး- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၼေႇပျီႇတေႃႇၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ပၼ်ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း တင်းမိူင်းထႃးပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ တူင်ႉၼိုင် RCSS/SSA ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်တတ်းမၵ်းပၼ်ပိုၼ်ႉတီႈပိူဝ်ႈတႃႇ RCSS/SSA တူင်ႉၼိုင်ယူႇသဝ်းယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆလႄႈတၢင်း RCSS/SSA ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ၊ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလွင်ႈသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၼႆႉ။
ႁူဝ်ၶေႃႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၶေႃႈတႄႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၼမ်ၼွၵ်ႈသေ လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် လႄႈလွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။
မိူဝ်ႈဢူးဢွင်ႇမိၼ်း တင်း RCSS/SSA ထူပ်းၵၼ်မိူဝ်ႈ 19-20/11/11 ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းလၢတ်ႈၼႄ ၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း (Roadmap) ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပႃးတင်းၸဝ်ႈႁၢၼ် ယွင်ႁူၺ်ႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ- 1.ၵိုတ်းယိုဝ်း၊ 2.ပူၵ်းပွင်၊ 3.ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း တေႃႇပေႃးထိုင်ပဵၼ်မႃးပၢင်ၵုမ်လူင်မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢင်လူင်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းၵေႃႈဝႃႈ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈထိ 2 (ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်)ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇပေႃး သူၼ်ၸႂ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်သေတႃႉ တၢင်းၾၢႆႇႁဝ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းမိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ တေလႆႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈႁဝ်းၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းဢမ်ႇ လႆႈ၊ တေလႆႈပႃးၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း၊ တေလႆႈပႃးၵူၼ်းမိူင်း။ တႃႇတေဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းလႄႈၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈမီး ၶၢဝ်းယၢမ်း။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႆႉ တေပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်တေ ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ် ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ၊ ၵွပ်ႈၼႆႁဝ်းၵေႃႈႁပ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း။ တေႊဝိတ်ႉ တႃႇၵပေႃး ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ (KNU) လႄႈ ပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႉထိ 2 UNFC ၵေႃႈလၢတ်ႈမိူဝ်ႈ ၶွင်ႊသီႊႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း (UNFC) ႁဵတ်းပၢင် သပ်းလႅင်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ (Press Conference) တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး-တႆးတီႈၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 19/04/12 ဝႃႈ- ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႆႉ မီးၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ယႂ်ႇလူင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႂ်ၵေႃႈ ၸုမ်းၵူၼ်းၵႃႉလူင် ၶွမ်ႊပၼီႊယႂ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးသေ ၶဝ်ႈမႃးယႃႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ၊ မႃးယႃႉလွင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်း မိူင်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ဝၢႆးလင်တူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈၵၢၼ်မိူင်းၵွၼ်ႇ- ဝႃႈၼႆ။
ထိုင်မႃး (17/12/12) RCSS/SSA တင်းဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇၸူဝ်း (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ) ထူပ်းၵၼ်တီႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ၶိၼ်ႇမွင်ႇ ၸူဝ်း ဢဝ်လွင်ႈႁူဝ်ၶေႃႈၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်း။ တၢင်းၾၢႆႇ RCSS/SSA ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢမ်ႇ ယွမ်းႁပ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်း RCSS/SSA ဢမ်ႇႁၼ်လီ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇႁူဝ်ၶေႃႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မီးဝႆႉဝႃႈ ၵၢၼ်မိူင်းပဵၼ်ၶၼ်ႈတွၼ်ႈထိ 3 ၊ ႁဝ်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်၊ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ မၼ်းပႆႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ တၵ်းလႆႈပႂ်ႉတေႃႇပေႃး ထိုင်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ပုၵ်ႉၵလၸိူဝ်းမီးၸိုဝ်ႈသဵင်၊ ၸိူဝ်းမီးမူႇ မီးၸုမ်းတင်းၵူၼ်းမိူင်းၵွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁ ဝ်းၸင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းတေဢမ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း- တၢင်း RCSS/SSA သပ်းလႅင်းၼင်ႇၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ် RCSS/SSA တွပ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းၼႄၼင်ႇၼႆသေ ယူႇတီႈ ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵၵ်းၸဵင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတဵၵ်းငႅၼ်းသင်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢူးဢွင်ႇမိၼ်းၵေႃႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ 19/11/11 ဝႃႈ- ဢၼ်ႁဝ်းတေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယွမ်းသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသေထဵင်ၵၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ပႆႇတူၵ်းလူင်းၵၼ် လႆႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈတီႈလႂ် ၵေႃႈ ႁဝ်းတေတႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႈ၊ ဢၼ်ပႆႇတူၵ်းလူင်း ၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၼႃႈ။
ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပွၵ်ႈၵမ်း 2) ဝၼ်းထိ 19/5/12 ဢၼ်သွင်ၾၢႆႇလႆႈၸႂ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉ တင်းမူတ်း 12 ၶေႃႈ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၶၼ်ႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် (ၶၼ်ႈတွၼ်ႈ 2)ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း RCSS/SSA ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ပုၵ်ႉၵလၸိူဝ်းမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈပိူဝ်ႈတႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းတင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလႂ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလၢႆၾၢႆႇလၢႆၵေႃႉၸိူဝ်း ၼႆႉယဝ်ႉ၊ လႆႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ တၢင်း RCSS/SSA ၸင်ႇမီးလွင်ႈတူဝ်ႈတၼ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈမၢၼ်ႈတေမႃးၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸုမ်းပဵၼ်ၸုမ်းသေၵႂႃႇတူၵ်းလူင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်း။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ မီးၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉလူင်ႈၼႃႈၵေႃႈလီ၊ ပေႃးထိုင်ၶၼ်ႈတွၼ်ႈထိ 3 မႃး လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ႁူႉတေဢမ်ႇဝႄႈလွတ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမႃး တၢင်းၾၢႆႇ RCSS/SSA လႄႈၸုမ်းၵိုတ်း ယိုဝ်းၶဝ်တၵ်းၵႃႈလႆႈဢုပ်ႇ။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် တေဢုပ်ႇၵၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းထိ 3 ထႅင်ႈမိူဝ်ႈလႂ် ယင်းပႆႇလၢတ်ႈ ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသေ တႃႉ၊ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ- ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼႃႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 8 ၶေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၼမ်ၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈတေ လႆႈတုင်းႁပ်ႉ/ႁၼ်လီလႆႈၸႂ်/လူင်းလၢႆးမိုဝ်း။
ယွၼ်ႉၼၼ် ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ တၢင်းၾၢႆႇၼေႇပျီႇတေႃႇၵေႃႈလီထၢမ်ဝႃႈ သူၸဝ်ႈႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်လၵ်းၵၢၼ် “သဵၼ်ႈတၢင်း ငမ်းယဵၼ်ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?၊ တၢင်းၾၢႆႇၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ လီဢွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁၼ်လီ ဢမ်ႇႁၼ်လီ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ယဝ်ႉၶႃႈ။
ၶေႃႈလၢတ်ႈ/ပွၼ်ႈၶေႃႈမုလ်း
ၶိုၼ်းသႂ် ႁူဝ်ၼႃႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ
ၵဵပ်းဝူၼ်ႉသၢင်ႈႁၢင်ႈတႅမ်ႈ
ၸၽလ (သၢႆၼမ်ႉမွင်း)


text:
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆး 4 ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈတၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တီႈဝၢင်းသၢမ်ႁေႃၶမ်း ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ မီးၵူၼ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်လိူဝ်လၢႆ။
ဝၼ်းထိ 08-09/09/12 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ/လမ်းပုၼ်း/ လမ်းပၢင်း/မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်း/ သိုပ်ႇသၢၼ်ၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆး လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၸၢဝ်းတႆး 4 ၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇတႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးယွင်း၊ တႆးလူင် လႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း တီႈဝၢင်းႁေႃၶမ်းသၢမ်တူၼ် (သၢမ်ၵသတ်ႇ) ၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ။
လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ ဝၼ်းထိ 09/09/12 ယၢမ်း 15:00 မူင်း ၸၢဝ်းတႆး 4 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵႂႃႇၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်တီႈ ဝတ်ႉၽရႃႉသိင်ဝေႃရဝိႁၢရ်သေ ယၢမ်း 16:00 မူင်း ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆးပႆလဵပ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ဝတ်ႉၽရႃႉသိင်မႃးၸူးတီႈဝၢင်းႁေႃၶမ်း သၢမ်တူၼ်။ ယၢမ်း 17:00 မူင်း ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး။ ၼၢႆးၽႆးထုၼ်း လတ်းလိူတ်ႉလူပ်ႉ (ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ) မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလွင်ႈလႆႈၸတ်းပၢင်ပွႆး။ သိုပ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ ၼၢႆးရိတ်ႉထိ တေၸၽၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး၊ လၢတ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းပႃးဝႃႈ ႁႂ်ႈႁၵ်ႉသႃမႅတ်ႇပႅင်းလွင်ႈၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆးၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၸၢဝ်း တႆးၵႂႃႇ၊ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈမီးၸိူဝ်ႉသၢႆ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇၽွင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပၢင်ပွႆး မီးၵၢၼ်ၼႄသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆးလၢႆလၢႆၸိူဝ်းၶိူဝ်းတင်းၼမ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်သိၼ်ၵႃႉ (OTOP) ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူၺ်ႈ ၼမ်ႉတိၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႂ်ပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ၊ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈ ၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆးၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်သေတႆးယဝ်ႉ မီးၸဵမ်ပီႈၼွင်ႉထႆး/ယူၼ်း/ ၸၢဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင် ပွႆးတင်းၼမ်။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး 4 ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉ ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး ဝၢၼ်ႈမိူင်းလူင်းၼိူဝ် ဢိူင်ႇလူင်းၼိူဝ် ၸႄႈဝဵင်းလွႆသၵဵတ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ ၸႃႇတိတီႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်း ၼႃး (ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယၢမ်းလဵဝ်)။ တႆးၶိုၼ် ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈႁႅၼ်ၼွႆႉ မူႇတီႈ 7 ၊ ဢိူင်ႇတႃႈဝင်းၽရၢဝ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းသၼ်ပႃႇတွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။ တႆးယွင်း ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉသၢႆတႆးလိုဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး ၼႂ်းဢိူင်ႇ ပူၵ်ႇၶၢင်ႉ ၸႄႈဝဵင်းသၼ်ၵမ်ႇပႅင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။ ၸႃႇတိၵူႈပွၵ်ႈ ယူႇမိူင်းယွင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်။ တႆးလူင်ယူႇ သဝ်းၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ႁိမ်းႁွမ်းဝတ်ႉပႃႇပဝ်ႈ ဢိူင်ႇသီၽုမ်း မိူင်းၵဵင်းမႆႇ၊ လုၵ်ႉမိူင်းတႆးၶဝ်ႈမႃးမိူင်းထႆး ယွၼ်ႉၽေးသိုၵ်းသိူဝ်။ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး 4 ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉႁၵ်ႉသႃမႅတ်ႇပႅင်းဝႆႉၾိင်ႈထုင်းႁိတ်ႈႁွႆး၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ၊ ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၽႂ်မၼ်း- ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း မီးငိုၼ်း ၵွင်ၵၢင် (Budget) ၸွမ်းၵူႈပီပီ ပိူဝ်ႈတႃႇၶုၵ်းထူပ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး တေဢမ်ႇႁၢႆလၢႆ။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ တႆးၵူၺ်း တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူၼ်ၼင်ႇၸၢဝ်းမွၼ်း၊ ၸၢဝ်းယၢင်းလႄႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ မီးၵၢၼ် ၸတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။


text:
ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်ပုၼ်ႈမိူင်းတႆး တွၼ်ႈတႃႇဝၢင်းၽႅၼ်မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ တၵ်းလႆႈထတ်း သၢင်ႁူႉႁၼ်ငဝ်းလၢႆး (ၵူႈၾၢႆႇၵူႈပၢႆး) လီငၢမ်း၊ လၢမ်းႁဵတ်းၵေႃႉလၢႆးလၢႆးဢမ်ႇလႆႈ၊ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈလွၵ်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ ငဝ်းလၢႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၽွင်းတေႃႇသူႈ တိုၵ်းတေႃးၶဵၼ် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်း၊ ပႆႇၸႂ်ႈၸၼ်ႉပူၵ်းပွင်မိူၼ်မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ လၢဝ်း ၶဝ်လႄႈတေလႆႈဢုပ်ႇ ၵုမ်ၵၼ်ၼမ်ၼမ်။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈတေလႆႈ ဢိင်ၵၢၼ်သိုၵ်း။ တေလႆႈႁူႉၸၵ်းၽူႈ ၶဵၼ်တႅၵ်ႇလႅင်း။
ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၶဵၼ်။ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၽူႈၶဵၼ် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတမ်းဝၢင်းယိူင်းမၢႆ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းယိူင်းမၢႆၵေႃႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တေဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း။ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈတိၼ်ၶဝ်ႈမိုဝ်းၵၼ်။ တေၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ပၢင်လဝ်ႈလေႃႇၵွၵ်း မႂ်ႇသုင်သေတႅၵ်ႈယၢႆႈပၢႆႈၶိုၼ်း။ပေႃးႁၼ်တႃၵိၼ် မႃးတေႁိမ်ၵၼ် ၽိတ်းၵၼ်။ၵၢၼ်ယၢပ်ႇတေ ၼိင်ႈၵၼ်ႁဵတ်း။ ပေႃးၽႄၵၼ် ဢမ်ႇၽဵင်ႇ ယွၼ်းၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈမႃး တေယိုဝ်းၵၼ် - ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ်ယၢမ်ႈထူပ်းမႃး။ ပေႃးၵုမ်ႇပၼ်တူင်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးဝၼ်းႁွတ်ႈ ယိူင်းမၢႆလႆႈ။
ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈၵူၺ်းပဵၼ်ပိူင်လူင်။ ပိူင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ တႅပ်းတတ်း - သဵၼ်ႈတၢင်းယိူင်းမၢႆ၊ ၽူႈၶဵၼ်၊ သုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ ႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်၊ ၶိူင်ႈၶွင်၊ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ၊ လၢႆးႁဵတ်းၵိုင်ႇလီႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ။
ၵူၼ်းမိူင်း - ပေႃႈႁႆႈမႄႈၼႃး ၵမ်ႉၸွႆႈၶဝ်ၼမ်ႉငိုၼ်းတွင်းၵူၺ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်သိုၵ်းတေ ဢမ်ႇလုၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈၸွႆႈမူၼ်ႉမႄးၵုမ်းတူၺ်း ပွင်ႇၶၢဝ်ႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်တိုၵ်ႉၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၽႂ်ယိပ်းၵွင်ႈၵေႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် မိူင်း-ၼႆၼၼ်ႉပႆႇၸႂ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇၵမ်ႉၸွႆႈ၊ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ႁဵတ်းပႃးၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁိူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်းၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်။ "ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈၵေႃႉ။"


text:
ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းလွႆၶႄႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉ သေ ၵူၼ်းမိူင်းပွင်ႉၶၢင်းယူႇယၢပ်ႇ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 03/09/12 ပူၼ်ႉမႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပွတ်းလွႆၶႄႇ ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်း ဢိူင်ႇပုင်ႇတႂ်ႈ၊ ဢိူင်ႇၼႃးမၢင်း၊ ဢိူင်ႇႁၢတ်ႇလီႈတင်းဢိူင်ႇၼမ်ႉတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။ ဢိူင်ႇပုင်ႇတႂ်ႈတူၵ်းငိုၼ်း 1,675,000 ၊ ဢိူင်ႇၼႃးမၢင်း 1,575,000 ၊ ဢိူင်ႇႁၢတ်ႇလီႈ 990,000 ပျႃး၊ ဢိူင်ႇၼမ်ႉတူၵ်းတႄႉပႆႇလႆႈႁူႉ။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼႆႉ ၵဵပ်းငိုၼ်းၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်း 4 ဢိူင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ 3 လိူၼ် 1 ပွၵ်ႈ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ၵွပ်ႈၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉပဢူဝ်းဢၼ်ပၵ်းသဝ်းတီႈလွႆၶႄႇ ၸႄႈဝဵင်း လၢႆးၶႃႈ၊ ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်းတီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ 3-4 ဢိူင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ 3 လိူၼ်လႂ် 1 ပွၵ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၶၢၼ်ၸႂ်လူင်လၢင်၊ ဢမ်ႇလိူဝ် လႆႈလႄႈၵႃႈလႆႈၵဵပ်းငိုၼ်းၵၼ်သေၵႂႃႇသႂ်ႇပၼ်။ ပေႃးၵဵပ်းယွၼ်းမႃးၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈၸႅၵ်ႇၼႃႈႁိူၼ်းၸၼ်ႉၵူၼ်း မၢၵ်ႈမီး (ၵၢၼ်လူင်)၊ ၵူၼ်းၶႅၼ်းၸႂ် (ၵၢၼ်ႁၢတ်ႈ)၊ ၵူၼ်းပေႃးၵိၼ်ပေႃးထၢမ်း (ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ)သေသႂ်ႇပၼ်။ ၵၢၼ်လူင် 15,000 ပျႃး၊ ၵၢၼ်ႁၢတ်ႈ 13,000 ပျႃး၊ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ 7,000 ပျႃး။ လင်ႁိူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉသေဢမ်ႇမီးၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈပီလႂ် 60,000 ပျႃး။ ၵဵပ်းၵိၼ်ငိုၼ်းၼိူဝ်ႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းမိူင်းမႃးႁိုင်ၼႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းၵဵပ်းထႅင်ႈတႃႇၵူၼ်းသိုၵ်းၸႂ်ႉ၊ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၾႆး၊ ငိုၼ်းတႃႇႁဵတ်းၼႃးသိုၵ်း၊ ငိုၼ်းၸူၵ်းငိုၼ်းၸၢႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ငိုၼ်းဢၼ်ၶဝ်ၸမ်ပဵၼ်ၸႂ်ႉသွႆၼၼ်ႉ မႃးတဵၵ်းမိပ်ႇၵဵပ်းၵိၼ်ၼိူဝ်ႁဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်း။ တီႈတႄႉမၼ်းၶဝ်ပဵၼ် ပီႇတုၸိတ်ႉယဝ်ႉ၊ ယူႇပႃႈတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ်၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵေႃႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၶဝ်ယူႇ၊ ၵွပ်ႈသင်ၶဝ်တိုၵ်ႉမႃး ၵဵပ်းၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈယူႇ- ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၶဝ် ယင်းလႆႈငိၼ်းထႅင်ႈဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼႆႉ ၵႂႃႇမၢႆဢဝ်ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ် ပွတ်းတူၵ်းတဵင်း (ၼမ်ႉတဵင်း)ထႅင်ႈ 10 တီႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်။ ဢိင်ၼိူဝ်ယၢမ်ႈတဵၵ်းၶၢၼ်း ယွၼ်းငိုၼ်းၵူၺ်းပႆႇပေႃး၊ ယၢမ်ႈႁဵတ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉၼိူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ယိၼ်းၵူဝ်ႁႄၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၸုမ်းၼႆႉတႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းတွၼ်ႈဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၼႆႉ ၶႂ်ႈယူႇလူမ်ၸႂ်မိူၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇဢိူင်ႇ လႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလၢႆလၢႆၾၢႆႇတူၺ်းထိုင်လူလွမ် ၸွႆႈဝူၼ်ႉပၼ် ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၶဝ်ႈၽွင်ႈ၊ ယႃႈပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈႁဝ်းၶႃႈသေၵမ်းၼႆ -လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ ၵေႃႉ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ “ၸၢႆးလၢၵ်ႈလူၵ်ႈ” ပၢင်လူင်ပွင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼင်ႇၼႆ။


text:
ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ၵေႃႉၺႃးမၢပ်ႇၽၢမ်းဝႃႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵူၼ်းတၢႆ 13 ၵေႃႉၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်၊ ဢၼ်ၺႃးၵုမ်းၶင် တီႈၵဵင်းတုင် သေ မၢၼ်ႈသူင်ႇပၼ်ၶႄႇဢဝ်မိူဝ်းမိူင်းၶႄႇပႆႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းမေးၼၢင်း တၢင်းလင်မႆႈၸႂ်။
ဢၼ်မၢၼ်ႈမွပ်ႈၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈပၼ်ၶႄႇၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၸွမ်းသူင်ႇထိုင်ၶူဝ်တႃႈပိင်း (ၼမ်ႉလူၺ်) ၵူၺ်း၊ ပေႃးပူၼ်ႉ တႃႈပိင်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ်သႂ်ႇသေႃးမိုဝ်း မတ်ႉမိုဝ်းပေႈပိၵ်ႇ၊ သႂ်ႇထၢင်ႇလဵၵ်း၊ သႂ်ႇထူးလဵၵ်းတီႈတိၼ်သေ ဢဝ်ထူင် ၸၢၼ်ႈသုပ်းႁူဝ်သေယွင်ႈတၢင်ႇၵႃးမိူဝ်းမိူင်းၶႄႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ဢဝ်ထႃႁူဝ်လွမ်ႈသေသႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆႉၸွမ်းၸၢႆးၼေႃႇ ၶမ်း။ မိူဝ်ႈတေသူင်ႇၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းဝၼ်းထိ 05/09/12 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ပႆႇပွၵ်ႈမႃး၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် တေပဵၼ်ႁိုဝ်ၵႂႃႇၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးတၢင်းလင်မႆႈၸႂ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ- ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 28/08/12 ယူႇတီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းပလိၵ်ႈၵျေႃႇထုၼ်း မွပ်ႈၸၢႆး ဢွင်ႇမျၢတ်ႈ (ၵႅမ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း)ပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇ လဵဝ်ယႂႄႉၵျိၼ်း ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇ တိုၵ်းတေႃးယႃႈမဝ်းၵမ်သေ ဢဝ်ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈတီႈၵဵင်းတုင် ၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းလႃး (ၼႃႈလိၼ် ၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၢႆ 4)၊ ပူၼ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းသိပ်းသွင် ပၼ်းၼႃး၊ သိုပ်ႇၵႂႃႇဝဵင်းၶုၼ်းမိင် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းဝႃႈပလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင် ၾၢႆႇၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈၵဵင်းတုင် ၵႂႃႇၸွမ်း 2 ၵေႃႉ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်မၢၼ်ႈသူင်ႇပၼ်ၶႄႇၼႆႉ မိူဝ်ႈမီးတီႈၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈၶႄႇၸွမ်းၶဝ်ႈယဵမ်ႈၸႂ်း တုၵ်းယွၼ်းတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ လႆႈတူၵ်းလူင်းဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်တၢင်တူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၢၼ်ႈ (State witness) ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃပွတ်းတွၼ်ႈသၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း ၼႆသေဢဝ်ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈဝဵင်းၶုၼ်းမိင်။ ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇႁူမ်ႇ လူမ်ႈသိုၵ်း (ၸယၽ) တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ လၢတ်ႈဝႃႈတေၵႂႃႇႁဵတ်း ၽူႈႁူႉႁၼ်(သၢၵ်ႈသေႇ)ပၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမွပ်ႈပၼ်ၶႄႇ၊ တေဢဝ်ၵႂႃႇ 5 ဝၼ်းၵူၺ်း ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး- ဝႃႈၼႆ။
ဢိင်ၼိူဝ်မၼ်းၸၢႆး ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇတိလႆႈ ၼႃႈသိုၵ်းသေ မၢၼ်ႈထုၵ်ႇလီမွပ်ႈပၼ်ၶႄႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ဢွၵ်ႇထီႊဝီႊ (TV) မိူၼ်ၼင်ႇလၢဝ်း မွပ်ႈၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းပၼ်ၶႄႇ။ ဢၼ်မၢၼ်ႈသူင်ႇပၼ်ၶႄႇလပ်ႉလပ်ႉၼႆႉ ထိ 1 ယွၼ်ႉၸွမ်ၸိုင်ႈဢမ်ႇမီး ဢႃႇၼႃႇတႅပ်းတတ်း၊ ထိ 2 ယွၼ်ႉၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈ ႁပ်ႉၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ်တီႈၶႄႇ- ၵမ်ႈၽွင်ႈထတ်းသၢင်ၼင်ႇၼႆ။


text:
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီတႆး 2093 ၼီႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈ တႅမ်ႈသႂ်ႇပႃးၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၸုမ်းၶၢႆးသိမ်ႇပိုၼ်ၽႄၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းတေပႆႇၸွတ်ႇယွၼ်ႈထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးတင်းၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈ ဢၼ်ပႆႇလႆႈသႂ်ႇပႃးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇ ထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
“ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈႁူႉႁၼ်ထိုင်” ဢၼ်လႆႈသႂ်ႇႁူဝ်ၶေႃႈမၼ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တႃႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတေတႅမ်ႈၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိုၼ်းလိၵ်ႈၸွတ်ႇလွၼ်ႉၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်း ပဵၼ်တွၼ်ႈဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယိုၼ်းထိုင် တၢဝ်းထိုင် ႁူႉႁၼ်ထိုင်သေ ပႅင်ႈၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယိုၼ်းထိုင်သေ ၵေႃႉပႆႇယိုၼ်းထိုင်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသမ်ႉပေႃးလႆႈႁူႉထိုင်သေ ဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်ႁူႉလိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈသေ ႁူႉယူႇ၊ ႁူႉဝႆႉ၊ ႁူႉယဝ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈသမ်ႉပေႃးမီးၸႂ်၊ ၶႆႈလိတ်ႈပူၵ်ႉထူၵ်းႁေႃႇမၼ်းသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၽေႈတိူၼ်းထိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ မွၵ်ႇသူၼ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇလိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈတင်းၼမ် တၢင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပေႃးတေဝၢႆႇတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းလင်မၼ်းပေႃးဝႃႈၼႆၶႃႈၸိုင် တႄႇ ဢဝ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်တႆး ႁူဝ်ၶူင်းလူင်လိူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်သူၵဝ်ႁဝ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵေႃႉဢၼ်ပႂ်ႉပႃး ထိင်းသိမ်း ပူင်သွၼ်သိုပ်ႇပၼ်သၢႆၸႂ် လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းမႃးၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ ၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးယင်းဝႃႈမီးမၢၵ်ႇတႃတၢင်းႁူႉသေ တူၺ်းတႄႉ တေလႆႈႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆယူႇ ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လႆႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် တႄႇဢဝ်ပၢၼ်တႆး ႁူဝ်ၶူင်းလူင်လိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်တႆးမွၵ်ႇၶၢဝ်မၢဝ်းလူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢုပ်ႉပွင်ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ထိုင်မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းတႆး ၵဝ်ႈႁႆးႁေႃၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ် ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်မႃးဢုပ်ႉပွင်ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်သိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မျၢၼ်ႇမႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းသေ ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသိုင်ႇတိူင်းမိူင်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ လၢႆးဢုပ်ႇပွင် မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသမ်ႉ ပေႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢႆးပွင်မိူင်းလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇယဝ်ႉ လႄႈ သင် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈၸပ်းတႃသေဢမ်ႇၵႃး ပႆႇယၢမ်ႈလႆႈၼွၼ်းၾၼ် ႁၼ်ၺႃး။ ပေႃးၶႂ်ႈမေႃလိၵ်ႈတႆး ၶႆႈသွၼ်လိၵ်ႈတႆးတႄႉ လိူဝ်သေၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇယၢမ်ႈမီးတီႈလႂ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈၵႂႃႇမႃးပႆ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ် ဢၼ်ပႂ်ႉပႃးထိင်းသိမ်းသၢႆၸႂ်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈထိုင်ထွင်ၵၼ်လႆႈသေ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈပဵၼ်ၵႂႃႇလိၵ်ႈၽႂ်လၢႆးမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႅမ်ႈ လွင်ႈမၢႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈလႆႈၸူၺ်ႉသေလူဢၢၼ်ႇၵႂႃႇ ၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇဢုပ်ႉမိူင်းမၢဝ်း တႄႇဝၢႆးၼႃႈသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မျၢၼ်ႇမႃႇၸမ်တေလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးတီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈမႃးလႄႈ သြႃႇဢူးထုၼ်း(လႃႈသဵဝ်ႈ) ၸင်ႇႁဵတ်းပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး တႃႇသွၼ်ဢၢၼ်ႇ သၢင်ႇပုၼ်းလူင်ၼမ်ႇပၢတ်ႈ ၼိုင်ႈလႄႈ သၢင်ႇပုၼ်းလူင်ၼမ်ႇပၢတ်ႈသွင်ၼႆသေ ဢဝ်ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆးတႃႇသွၼ်ဢၢၼ်ႇ ဢၼ်သြႃႇဢူးထုၼ်း ၶပ်ႉၶိုင်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႄႈ ထိုင်မႃးပၢၼ်သိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ယၢင်းလႅင် ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်းမင်းရၢႆး ၸင်ႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမတီႇပပ်ႉ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႃးသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇၸၼ်ႉႁႃႈသေ ဢဝ်ပူင် သွၼ်တီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၶႃႈယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တေႃႇထိုင် မႃးၵၢပ်ႈသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈလွတ်ႈ လႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တေႃႇထိုင် ၶွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း (2-3-62) ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ပူင်သွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈသေဢမ်ႇ ၵႃး ပေႃးဝႃႈတီႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁႃႈ သိပ်းလိူဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇပႃး လိၵ်ႈတႆးသေ ဢွင်ႇတၢင်ႇပၢႆးတင်းသဵင်ၵေႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉလႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး သင်ဝႃႈၶႂ်ႈသႂ်ႇလိၵ်ႈတႆးၼႂ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼႆ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈႁဵင်းလိၵ်ႈသူင်ႇဢဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်းမီးသုၼ်ႇႁႂ်ႈထိုင်ၵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၵွင်ႇသီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးတင်းလၢႆၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းတိမတ်ႉၵုမ်းၶင် ပႅတ်ႈမူတ်းမူတ်းသေ ဢူးထုၼ်းဢေး(ၼမ်ႉၶမ်း) လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး မႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဢူးထုၼ်းဢေး လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈမိူင်းတႆး မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ လိၵ်ႈႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈ ပတေႇသရိတ်ႈ ၵေႃႉၵုမ်းၵေႃႇမႃးဝႃႈၼႆသေ ပိၵ်ႉႁပ်းပႅတ်ႈ။ ဢမ်ႇပၼ်ပူင်သွၼ်လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းလႆႈဝႆႉလၢႆးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ သင် ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတႅမ်ႈႁဵင်းလိၵ်ႈသေ သႂ်ႇၼႂ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈထိုင်လႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူၵ်းသုမ်းမႃးတေႃႇ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈလီၼၼ်ႉသမ်ႉ ပေႃးတေသိုပ်ႇၽႄႈတိူဝ်းယိုၼ်း ယၢဝ်းၵႂႃႇဝၼ်းတႃမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ သေ သိုပ်ႇဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးသဵင်တႅတ်ႈ(လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်)ၼႆႉ ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈၼႆၵေႃႈ ဢဝ် ပူင်သွၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈသေ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးသဵင်တႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပိတ ၵၢတ်ႈသၢမ် ၵွင်ၵႂႃႇၵွၼ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၶွင်ႊသီႊလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ဢူးထုၼ်းဢေး (ၼမ်ႉၶမ်း)သမ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ် ပဝ်ႈၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းတႆး (ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့) မႃးၼၼ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈ ပႅတ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၶပ်ႉၶိုင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈ တႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးပပ်ႉႁဵၼ်းလီလီသေတႃႉ ဢဝ်လၢႆးၽႂ်လၢႆး မၼ်းၶပ်ႉၶိုၼ်သွၼ်ဢၢၼ်ႇၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႈ 1967 ၼီႈ ၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ(ႁွင်ႉ)ၸိုၼ်ႈၵွၼ်းလၢႆး ၸၢႆးဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၸင်ႇသမ်ႉႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပပ်ႉႁူႉႁၼ်လိၵ်ႈတႆး” ၼၼ်ႉ ၶႃႈယဝ်ႉ။ လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ(မိူင်းယႆ)ၵေႃႈသမ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး “ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး မေႃဝႆး” ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
တီႈပပ်ႉလုင်းၶုၼ်မႁႃႇ(မိူင်းယႆ) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်သေတႃႉၵေႃႈ ပပ်ႉဢၼ်ၸၢႆးၸၢႆး ၸိုၼ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မႃးၵၢႆႇၶိုၼ်း ဢဝ် ၺ ၽႅတ်း သႂ်ႇပႃးတူၼ်းသဵင် ႁူၵ်းတူၼ်း(ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)၊ ဝ ၽႅတ်း သွင်တူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 1974 ၼီႈမႃး ၸၢႆးၸၢႆးၸိုၼ်ႈ၊ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၸၢႆးမွင်ႇလိုၼ်း (စက်မှု လယ်ယာ ကျောက်မဲ)၊ ၸၢႆးပၢၼ်းသႅင်လႄႈ ၸၢႆးယွတ်ႈၼုမ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ၶိုင်သၢင်ႈ ႁၢင်ႈပွင်မႃး လိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေ မိူဝ်ႈ (25-27.4.1974) ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉ ငဝ်ႈမၢႆသွင် ဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈ (27.4.1974) တီႈၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတၢင်တူဝ်မိူင်းယႆႁဝ်းၶႃႈ 1- ၸၢႆးတဵင်း မွင်ႇ၊ 2- ၸၢႆးၸၢမ်ႇ ၽေႇ (ႁွင်ႉ) ၸၢႆးၸိုၼ်ႈပၢင်ႇၾႃႉ၊ 3- ၸၢႆးမွင်ႇၵျီး ၽွမ်ႉၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးမၼ်းမႃးသမ်ႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ သၢၼ်ၶတ်းထိုင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ် ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်မိူၼ်ဢၼ် ၸုမ်းမိူင်းယႆသၢၼ်ၶတ်းၼၼ်ႉ သူင်ႇ ထိုင်မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းသဵင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမိူင်း ယႆသၢၼ်ၶတ်း ယဝ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်း။ ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈသၢၼ်ၶတ်းလႄႈ ထိုင်မႃး ပီၶရိတ်ႉ 1975 ၼီႈမႃး ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ထႅင်ႈၵမ်းသွင်သေ ပႄႇပၢၵ်ႈပႅတ်ႈမူႇလိၵ်ႈတႆး ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ မၵ်းမၼ်ႈ ၶိုၼ်းမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ၵႂႃႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃးပၢၼ်ၶွင်ႊသီႊၵူၼ်းမိူင်းပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်မႃးႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးသမ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ပႃႉ တၢၼ်းလႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆး ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမသိၼ်ႇ တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတေၵျိုၵ်ႈမူႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လႂ်ၼႆသေ ၵူၼ်း မိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵမ်ႈၼမ် ၵမ်ႉထႅမ်မူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်လႄႈ ၶွင်ႊသီႊ မိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းမၵ်း မၼ်ႈမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1975 ၼီႈၼၼ်ႉမႃးယူႇၶႃႈယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းမူႇလိၵ်ႈတႆးႁူဝ်သိူဝ် (တူၼ်းသဵင်ႁႃႈတူၼ်း ဢမ်ႇပႃးတူၼ်းသဵင် ႁူၵ်းတူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)ယဝ်ႉ ၽၢင်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈသွၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈတႆးမိူၼ်ၼင်ႇ လုင်းတၢင်းၵႄး၊ ၸဝ်ႈဢူမိူင်း၊ လုင်းၸၢႆးၵျီးၵိုၵ်းပႃး မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆးတင်းသဵင်ႈ 13 ၸဝ်ႈသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်မေႃသွၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ(လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ)ၶဝ် 45 ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းလႃႈ သဵဝ်ႈမႃးတႄႇဢဝ် 6.4.1985 တေႃႇထိုင် 11.9.1985 ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သူင်ႇပႃးၶႅပ်းႁၢင်ႈမႃး ႁႂ်ႈမေႃသွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ သၢႆႇဝၢႆႇမိူဝ်း ဝဵင်းၽႂ်ဝဵင်းမၼ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်း သိုပ်ႇပူင်ပၼ်မေႃသွၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းၽႂ် ဝဵင်းမၼ်းၵႂႃႇၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၵူႈပိူင်ပိူင်သေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်တူဝ်မႃး ႁၢၼ်ႉ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်းၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႆးသဵင်တႅတ်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ်ၶႃႈၵေႃႈလီလႆႈႁူႉထိုင်ယူႇ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈလႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈလႂ်၊ တူၼ်လႂ်၊ ၵူၼ်းလႂ် ၸၵ်းၼႄၽႄပၼ်လွင်ႈတၢင်းပိူင်ပဵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈ လႆႈႁူႉႁၼ် ထူပ်းၺႃးမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်းၶႆႈၼႄဢိတ်းၼိုင်ႈ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီၶရိတ်ႉ 1935 ၼီႈ လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၶႃႈ ႁႃႈၸဝ်ႈ 1-ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ သႅၼ်ဝီ 2-ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဵဝ် မိူင်းမိတ်ႈ 3- ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ 4-ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ယွင်ႈႁူၺ်ႈ 5- ၸဝ်ႈၵွင်တႆး ၵဵင်းတုင် ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၽွမ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇယွၼ်း သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇတႃႇတႆး (ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်) တီႈၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇမိူင်း ဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ဝဵင်း လၼ်ႇတၼ်ႇ တီႈလုမ်းလုတ်ႉတေႃႇလူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်သမ်ႉဝႃႈႁင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ သူၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ မဵဝ်းဢုပ်ႉ ပိူင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမီးမူႇ မီးပိူင်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ပေႃးတေမႃးဢဝ်လိၵ်ႈ တႆးသူၼႆႉ ၼိုင်ႈတူဝ်ၼႆ ဢွၵ်ႇပဵၼ်သွင် သၢမ်သဵင် တေႃႇထိုင်သိပ်းႁႃႈသဵင် ၵွပ်ႈၼၼ်မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ ငၢႆႈ။ ပေႃးသူၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမူၼ်ႉ မႄးၵုမ်းၵေႃႇလိၵ်ႈသူႁႂ်ႈမၼ်းတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသေၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈပၼ်သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇသူယဝ်ႉဝႃႈ ၼႆ။
ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးႁႃၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈသင် ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း ၵူၼ်းၵျွင်းလႄႈသင် ဢမ်ႇမီးၵေႃႉတေမေႃမူၼ်ႉမႄး ၵုမ်းၵေႃႇမၼ်းလႆႈလႄႈ ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 1938 ၼီႈ ၶဝ်ႈၸဝ်ႈၸင်ႇမႃးပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၶုၼ်လူင် ၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆးသေ Mr. Kinch ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ပၼ်လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၵမ်ႇပေႃးၸ 1-ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၵဵင်းတုင် တၢင်တူဝ်တႆးၶိုၼ် 2-ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းလႃႉ ၼမ်ႉၶမ်း တၢင်တူဝ်တႆးမၢဝ်း 3-ၸဝ်ႈဢုင်ႇၸိင်ႇ မိူင်းယႆ တၢင်တူဝ်တႆးလူင်သေ ၽွမ်ႉၵၼ်မူၼ်ႉမႄး ၵုမ်းၵေႃႇၵႂႃႇတေႃႇထိုင်ပီၶရိတ်ႉ 1940 ၼီႈ သွင်ပီလုမ်း လုမ်းယဝ်ႉ။ Mr. Kinch ၵေႃႈၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈသေ ဢဝ်တၢင်ႇထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ ၵႂႃႇၶႃႈယဝ်ႉ။
မူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉလီငၢမ်း ၸင်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇသူင်ႇထိုင်ၼၢင်းႁေႃၶမ်းသေ ၼၢင်းႁေႃၶမ်းၵေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉလီငၢမ်း ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းၼႂ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈၵႂႃႇသေ ဢမ်ႇၵႃး ပၢႆလၢတ်ႈၵႂၢမ်းယွင်ႈယေႃး ၽူႈၵုမ်းၵေႃႇမူၼ်ႉမႄး လိၵ်ႈတႆးၼႆဝႃႈ ၵူၼ်းၵုမ်းၵေႃႇမူၼ်ႉမႄးလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ တႄႉတႄႉ။ သင်ဝႃႈဢင်းၵိတ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီးလိၵ်ႈမႃးၼႆ ၵဝ်သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးမူႇၼႆႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁဝ်းၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၵူႈၸဝ်ႈ ၵူႈပႃး ၵူႈၵူၼ်း ၵူႈၶုၼ် ၵူၼ်းၼၢင်း ၽိူဝ်ႇႁဝ်းတေၵႂႃႇ ႁႃလၢႆးတူၼ်းသဵင် မၼ်းထႅင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ တႃႉဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ် ဢၼ်လူင် ပွင်ၸို်င်ႈမိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မႃးပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉႁႃႈ ၼၼ်ႉ ပူင်သွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆ တေငၢႆႈၸႂ်လူမ်ၶေႃးယူႇ။ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၽွမ်ႉၵၼ် ယွမ်းယွၼ်ႇၸႂ်ၽႅၼ်သုင် မႃႇၼၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈႁူႉ ႁူမ်ႈႁၼ် ႁူမ်ႈသၢင်ႈ ႁူမ်ႈၶိုင် ႁူမ်ႈပွင်ၵႂႃႇသေၵမ်း။ ယႃႇပေ ၵုမ်ႇႁႃယွင်သႂ်ႇ ၶဝ်ႈသေ ၶႅၼ်းတေႃႈၽွမ်ႉၵၼ်ႁႃၶဝ်ႈသႂ်ႇယွင်သေၵမ်းၶႃႈတႃႉ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
လုင်းသြႃႇတဵင်းမွင်ႇ
မၢႆႁိူၼ်း/ 71 ၊ ပွၵ်ႉ 2
ဝဵင်းမိူင်းယႆ
ၽိုၼ်ဢိင်-
ၸဝ်ႈဢုင်ႇၸိင်ႇ မိူင်းယႆ ဢဝ်လၢႆးမိုဝ်းဢၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈၵုမ်းၵေႃႇမူၼ်ႉမႄးမႃးၼၼ်ႉ ၼႄပၼ် မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1974 ၼီႈ။
မၢႆတွင်း -
ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဝ်ႈလႂ် ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ဝႃႈဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၶႂ်ႈမႃးတေႃႇၼႃႈ တၼ်းတႃဢုပ်ႇဢူဝ်းလႄႈသင် ၶႂ်ႈႁူႉတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႅတ်ႈလႄႈသင် ၶႃႈႁဝ်းၽုၺ်ႇၽၵ်းတူ ႁူမ်ၸူမ်း ႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၶႃႈဢေႃႈ။


text:
ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈလၢႆပႃႇတီႇ ၸိူဝ်းၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ၸွမ်းၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼႁွင်ႉ မွၵ်ႇမႃး ပွၵ်ႈၶိုၼ်းထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 31/08/12 ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လၢႆလၢႆပႃႇတီႇ လႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း/ၶဝ်ႈပၢင်သွၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ် မိူင်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း တီႈမိူင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ၼႂ်းၵုၼ်ယူႊရွပ်ႊ။ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ဢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇဢွၼ်ႁူဝ်၊ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ USDP လႄႈပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၊ ပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP လႄႈပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇပႃႇတီႇ၊ ၵူႈပႃႇတီႇ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်း 41 ၵေႃႉ။ ဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 31/08/12 သေပွၵ်ႈၶိုၼ်းထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဝၼ်းထိ 09/09/12 ။ ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼသေ ႁွင်ႉမွၵ်ႇပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢၼ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း 41 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇ NLD 25 ၵေႃႉ၊ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁူမ်ႈ 9 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း 9 ၵေႃႉၼႆႉပႃးတႆး 3 ၵေႃႉ၊ ပဵၼ်ႁူဝ်သိူဝ် 2 ၵေႃႉ၊ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ 1 ၵေႃႉ။ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႅင်ႈ 1 ၼိုင်ႈၵေႃႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းပႃႇတီႇ NLD တင်း USDP ၵေႃႈ ပႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၵ်ႈ 3 ၵေႃႉ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းမူတ်းမီးမွၵ်ႈ 13 ၵေႃႉ။ NLD တင်း USDP တႄႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊတိတ်းတေႃႇၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်း NGO မိၼ်ႇၵလႃႇ မျၢၼ်ႇမႃႇႁွင်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ပႃႇတီႇဢၼ်ပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူဝ်ႈပီ 1990 - ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢတ်ႈဝႃႈ- ၽွၼ်းလီဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊၼႆႉမီးၼမ်၊ လႆႈတၢင်းႁူႉ ၼမ်၊ မိူင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊၼႆႉၵေႃႈမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼမ်မိူၼ်ၼင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းမႃးၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်တွၼ်ႈမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ႁဝ်းမိူင်းႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈတၢင်းႁူႉ ၼမ်ၵေႃႈ ပေႃးလွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈသူၼ်ၸႂ်ၵႃႈႁိုဝ်၊ ၶဝ်ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉမီးပႃႇတီႇ NLD ပဵၼ်ယႂ်ႇၵူၺ်း-ၼႆယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်လႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း/ၶဝ်ႈပၢင်သွၼ်ၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီပိူဝ်ႈတႃႇသုၼ်ႇတူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇလႆႈႁူႉၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း၊ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈၶတ်းလိူၵ်ႈသေၵႂႃႇလႄႈ လႆႈဝႃႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈၶိုတ်းတၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်လီ။ ၶၢဝ်းတၢင်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယွၵ်ႇလဵၼ်ႈၵၼ်ဝႃႈ ပႃႇတီႇ NLD ပွႆႇၵူၼ်းၵႂႃႇၼမ်ပူၼ်ႉတီႈ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသမ်ႉပွႆႇၵႂႃႇ ဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇသူၼ် ၸႂ်လွင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိုဝ်- ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။


text: မိူင်းတႆး (SHAN STATE) ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 62ႇ500 လၵ်းပၢႆ ပၼ်ႇမူၼ်း။ (တၢင်းၵႂၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉပႆႇၼပ်ႉသွၼ်ႇ ပႃးၽႅၼ်ႇလိၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တင်းသဵင်ႈ။ ၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးၼႂ်းၵႄႈ သဵၼ်ႈလတ်ႊ တီႇတုတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇမၢႆ 19 ၻီႊၷရီႊ 20 မီႊလီႊမီႊတိူဝ်ႊ လႄႈ 24 ၻီႊၷရီႊ 9 မီႊလီႊမီႊတိူဝ်ႊ။ မီးၼႂ်းၵႄႈသဵၼ်ႈ လွင်ႊ ၵျီႊတုတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇမၢႆ 96 ၻီႊၷရီႊ 13 မဵတ်ႉလႄႈ 101 ၻီႊၷရီႊ 9 မီႊလီႊမီႊတိူဝ်ႊ။ တၢင်းႁွင်ႇ မီးမိူင်းၶၢင်၊ၸဵင်ႇႁွင်ႇ ဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးမိူင်းၶႄႇ (ထုင်ႉမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်)၊ တၢင်းဢွၵ်ႇ မီးမိူင်းလၢဝ်း၊ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးမိူင်းထႆး၊ တၢင်းၸၢၼ်းမီးယၢင်းလႅင်(မိူင်းၵယႃး) တၢင်းတူၵ်း မီးတိူင်းမၼ်းတလေးလႄႈတိူင်းပၵူဝ်း(ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ)။


text:
ဝၼ်းထိ 27/12/2011 ၼႆႉ ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ) တင်ႈပဵၼ်ၵေႃသိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းတႆးၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 20 ပီတဵမ်၊ ၵေႃသိုဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃပူၵ်းတင်ႈမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1974 ၵူၺ်းၵႃႈမိူဝ်ႈ 26/12/1991 ၶွင်ႇသီႇမႄးပွင်ၸိုင်ႈတႆး SSRC ၸုမ်း ၵၢၼ်မိူင်း တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA (Mong Tai Army) ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ် တႅမ်ႈလိၵ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈ ၵေႃသိုဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ (The Independence) ပဵၼ်သိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၵုမ်းၵမ်၊ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈတႅမ်ႈ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ တိုၵ်းသူၼ်းပူၵ်းတိုၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။
ဝၼ်းထိ 27/12/1991 ၵေႃသိုဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ လႆႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈမႂ်ႇပဵၼ်ၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႄႈမီးၸိုဝ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ (Shan Herald Agency for News) ယူႇတႂ်ႈၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၵုမ်းၸတ်း၊ ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ (သၶႁ) ပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈထတ်းထွင်၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းၶႂၼ် (Slogan) ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ၊ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ်၊ သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ မီးလုမ်း (ႁွင်ႈၵၢၼ်) ယူႇတီႈ ႁူဝ်မိူင်း၊ ဢွၼ်ၼႃႈၶုၼ်သႃႇ ဢွၼ်ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ၵူမ်ႈၼွမ်းၵွမ်းၶဝ်ႈၸူးမၢၼ်ႈ၊ ၼႂ်းၸဝ်ႉပီ 1996 ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ်၊ ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ လႆႈၶၢႆႉလုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (ၵွၼ်းၶေႃ) ၶဝ်ႈပၵ်းၼႂ်းဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးတိုဝ်းၵမ်ၶေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ် (ဢမ်ႇမီးၵွင်ႈ၊ မီးၵမ်တႅမ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈတေတိုၵ်း) မႃးတေႃႇထိုင်းယၢမ်းလဵဝ်။
ပိုၼ်းၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ
ပေႃးမႃးၵွၵ်းတူၺ်းပိုၼ်ႉမိုၼ်ႉသိုၼ်း ယိုၼ်းၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း ဢႃယုၸူဝ်ႈႁိုင်ၵွၼ်းၶေႃၸိုင် ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ် ၵွပ်ႇၵူႈၸၢတ်ႈလၢႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆးလႆႈမႃး 53 ပီပၢႆၵေႃႈ ဢႃယုၵွၼ်းၶေႃဢၼ်တႄႇပူၵ်းတင်ႈတႄႉတႄႉ မိူဝ်ႈပီ 1974 ၼၼ်ႉၸိုင်လႆႈ 37 ပီပၢႆၼင်ႇၵဝ်ႇ။
- 1974 ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈပႃႉၽႃ (ပႅၼ်ႈပုၼ်း) တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ SURA ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈၵွၼ်ႈၸိူင်းဢွၼ်ႁူဝ် ပွတ်းပဵင်းလူင်၊ ပၢင်မႂ်ႇသုင်။
- 1984 တႄႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၵိူတ်ႇၽႄႈမႃးၸွမ်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၽွင်း SSA (တပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းပွတ်းၸၢၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်) ႁူမ်ႈႁွမ်း SURA (ဢၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းဢွၼ်ႁူဝ်) တီႈႁူင်းဢိတ်ႇလိၵ်ႈပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ ၼႃႈလိၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈပၢင်မႂ်ႇသုင်။
- 1991 လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတၢင်တူဝ်ၶွင်ႇသီႇမႄးပွင်ၸိုင်ႈတႆး (SSRC) တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ယွၼ်းပဵၼ်သိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵိုင်ႇၵၢင်သေတင်ႈၸိုဝ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (S.H.A.N) တီႈႁူဝ်မိူင်း (27/12/1991)။
- 1996 ၼႃႈ MTA ပုတ်းပင်းလုလႅဝ်လွင်ႈလႆမိူဝ်ႈႁူဝ်ပီၼၼ်ႉ (02/01/1996) ၶၢႆႉလူင်းပၵ်းလုမ်းၵဵင်းမႂ်ႇသေတႄႇပိုင်ႈ ဢိင် ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈ ထႅမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၸွမ်းဝတ်ႉတီႈသင်ၶမုၼ်ၸဝ်ႈတႆး ၵမ်ႈၽွင်ႈ။
- 1997-98 လႆႈတႄႇႁပ်ႉတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတီႈၸဝ်ႈတႃႇၼၶဝ်မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢႃးၸၢၼ်ၽိမ်ႊၽႃႊၶဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်ႉယွင်ႁူၺ်ႈ ၶဝ်ၸွႆႈလၢတ်ႈၸွႆႈၵမ်ႉထႅမ်။
- 1999-2000 ၸဝ်ႈတႃႇၼ BRC ၶဝ်မႃးၽိုၵ်းသွၼ်ပၼ် လွင်ႈၶေႃႈမုၼ်းၶၢဝ်ႇသၢၼ် information facts လႄႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇ media။ သိုပ်ႇၽိုၵ်းသွၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်လၢႆတီႈလၢႆပွၵ်ႈ ႁူမ်ႈၵူၼ်းမွၵ်ႈ 200။ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး/မိူင်းၶႄႇ။
- 2000 တႄႇပိုတ်ႇဝႅပ်ႉသၢႆႉဢင်းၵိတ်ႉ www.shanland.org
- 2005 ပိုတ်ႇဝႅပ်ႉသၢႆႉမိူင်းလွႆ ၽႃသႃတႆး (21/05/2005)။ www.mongloi.org
- ပိုတ်ႇဝႅပ်ႉသၢႆႉ คนเครือไท ၽႃသႃထႆး (21/05/2009)။ www.khonkhurtai.org
- 2008 ပိုတ်ႇဝႅပ်ႉသၢႆႉ သျှမ်းသံတော်ဆင့် ၽႃသႃမၢၼ်ႈ www.mongloi.org/burmese
- တင်း 4 ၽႃသႃၼႆႉ ႁူဝ်ႁုပ်ႈၵူၼ်းၶိုၼ်ႈတူၺ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵူႈလိူၼ်မီးသႅၼ်ပၢႆ။
ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃၵိုတ်းယိုတ်းယင်ႉ
တႄႇပၢႆပီ 2010 မႃး ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ လႆႈၵိုတ်းယိုတ်းယင်ႉလွင်ႈဢိတ်ႇပိုၼ်ဢွၵ်ႇပပ်ႉၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ (ၵွၼ်းၶေႃ - Independence) ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈလႄႈ ၵႃႈလႆႈဢိင်တိုဝ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထ ဝႃႈဢၼိတ်ႉၸ-ၵူႈသမ်ႇ သႅၼ်ပိူင်မိူင်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသင်ပဵၼ်ၼိတ်ႉၸ တၢႆတူဝ်မၼ်ႈၵိုမ်း၊ ပဵၼ်ဢၼိတ်ႉၸ ဢမ်ႇမၼ်ႈ ၵိုမ်းတဵင်ႈၼိမ် ဢမ်ႇယိုဝ်ႈယိုတ်းၵိုတ်းသဝ်း တၢႆတူဝ်သေၸိူဝ်ႉသေ ဢၼ်၊တိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉထွၵ်ႇပုတ်ႈ ၶွၵ်ႇလွၵ်ႇပိူင်ႈႁိူင်ႈၵိူင်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈတႃႇၼၸိူဝ်းပဵၼ် Donor, Funder ၶဝ် လူတ်းယွမ်းတတ်းပႅတ်ႈငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈထိုင်တီႈလႆႈၵိုတ်း ယင်ႉပႅတ်ႈပပ်ႉၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇလႄႈ တင်ႈဢဝ်လိူၼ် ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2010 ဢမ်ႇသိုပ်ႇဢိတ်ႇပိုၼ်ၵွၼ်းၶေႃ သုတ်းတိူၵ်ႈပႅတ်ႈ တီႈမၢႆ 271 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႅပ်ႉသၢႆႉမိူင်းလွႆ/คนเครือไท/shanland/သျှမ်းသံတော်ဆင့် ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်ႇတင်းပွင်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်း ဢိၼ်ႊတိူဝ်ႊၼႅတ်ႉဢွၼ်ႊလၢႆႊတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးသိုပ်ႇဢွၵ်ႇ မိူၼ်ၵဝ်ႇၵႃႈ။
ၵႂၢမ်းၶႂၼ်- ၶေႃႈၵႅမ်တူဝ်ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ၊ တႅမ်ႈၾၢၵ်ႇတၢင်တူဝ်၊ သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ယိူင်းတိုၵ်း (သိၵ်ႇၼႃႈ၊ လွၵ်ႈသိူဝ်ႈ၊ ပိုတ်ႇၵူၼ်ႈ) ၽူႈၶဵၼ်၊ ၶတ်းၸႂ်ပဵၼ်ၵၢင်သိုဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းသေတႃႉ ၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်းသမ်ႉဢမ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း၊ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၸဝ်ႈတႃႇၼမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် (မိူၼ်ၼင်ႇ NED, OSI, EBO, BRC, TNI, INTERNEWS ၸိူဝ်းၼႆႉ) ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1997-98 မႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။
လွင်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃလႆႈၵိုတ်းယိုတ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈပွင်ႇလႅင်းလၢတ်ႈၼႄၽူႈလူဢၢၼ်ႇပၼ်ႁႅင်းၶဝ်ဝႆႉလၢႆ လိူၼ်ဢွၼ် တၢင်း။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ သေးလၢႆၸႂ်ႉလဵၵ်ႉၸွမ်းလူင်လၢင်သေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸၢင်ႈၸွႆႈလႆႈ၊ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ ၵွၼ်းၶေႃၼိုင်ႈၵမ်း 3,000 ပပ်ႉ (ပႃးၸဵမ်ၵႃႈသူင်ႇပိုၼ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵူႈတီႈၵႃႈယိုၼ်းၶိုတ်း လႆႈ) ၼႆႉယေႈလိူၼ်လိူၼ် သဵင်ႈ ငိုၼ်းမွၵ်ႈ 60,000 ဝၢတ်ႇပၢႆ (ႁိမ်း 2 လၢၼ်ႉပျႃးငိုၼ်းမၢၼ်ႈ)။
"ၵွၼ်းၶေႃ" ၶူဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း - ႁူမ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵွပ်ႇၵူႈၸၢတ်ႈ
ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ (ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ) ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ၊ ပပ်ႉၸိူင်းလႅဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ႈၶူဝ်းၵိုတ်းပုတ်ႈပူၺ်ႈ (ဢမူၺ်ႇ) ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵၢၼ်ၵွပ်ႇၵူႈၸၢတ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်၊ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းမႃးၼိုင်ႈပွတ်း ၼိုင်ႈတွၼ်ႈ-ဢမ်ႇထၢၼ်ႇ မီႈၵေႃႈၶီႈၶင်ႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ယၢမ်ႈမီးၽူႈထၢင်ႇထိူမ်ႁၼ်ၽိတ်း ၶႃႉၶၢႆသႄႉသွမ်းဝႃႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်တွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶၢႆၵိၼ်ၶၢဝ်ႇယိပ်းမၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇလွတ်ႈၶဝ်ၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ယူႇတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈတႄႉမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵေႃႈပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵၢၼ်ၵွပ်ႇၵူႈၸၢတ်ႈႁဝ်း ၼိုင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းပဵၼ်ပဵၼ်မႆႉၼိုင်ႈဝႃးၶႃးၼိုင်ႈ တႅပ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈလူင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းလွၵ်းတွၼ်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလူင်ဢၼ်ၸၢင်ႈ တႅပ်းတတ်းပၼ်ၵမ်ႊၸႃတႃ လွင်ႈလိပ်းလွင်ႈတၢႆလူင် ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းတႅမ်ႇမဝ်မၢင်လဵၵ်ႉလွၵ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈႁဵတ်းၵွၼ်းၶေႃမႃးၼႆႉ ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်းၸုမ်းသိုဝ်ႇ ၸိူဝ်းပိူၼ်ႈၵေႃႇတင်ႈလိုၼ်းႁဝ်း (မိူၼ် New Era, Irrawaddy, Mizzima) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ ငိုၼ်း၊ တင်းမေႃလွၵ်းလၢႆးႁဝ်းၵူႈၾၢႆႇ ဢမ်ႇ ၶိုတ်းပဵင်းပိူၼ်ႈ-ပဵၼ်လၢႆး 4 ၼိဝ်ႉတူမ်း 20 ႁူးလႄႈ လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းၽိတ်းပိူင်ႈၵေႃႈၵႆႉမီး၊ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် (ပွင်ႈႁဵၼ်း) ၵေႃႈမီးၼမ်၊ ယၢမ်ႈလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတွၵ်ႉတႅၵ်ႉၵၼ်တင်း လၢႆလၢႆၸုမ်းလၢႆလၢႆၾၢႆႇ၊ ၸဵမ်ၸုမ်းၵိုတ်းသိုၵ်း၊ ၸုမ်းတိုၵ်းသိုၵ်း၊ ၸုမ်းသင်ၶ၊ ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းဢမ်ႇၵိုတ်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လွင်ႈၼႆႉၸဵင်ႇမုင်ႈလွၵ်းႁၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ Media သမ်ႉဢမ်ႇသူႈမိူၼ်ၸဵင်ႇမုင်ႈ ၽူႈၼမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ၽူႈတူင်ႉတိုၼ်ႇ Activists ၶဝ်။
လၢႆးတႅမ်ႈတိုၵ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼႆႉ ယိပ်းတိုဝ်းႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထ 2 ၶေႃႈ (တႅမ်ႈ/လၢတ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ၊ မီးၽွၼ်းလီ၊ ပိူၼ်ႈထုၵ်ႇၸႂ်-ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ၊ မီးၽွၼ်းလီ၊ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်) ၵေႃႈႁင်းမၼ်း၊ မၢင်ပွၵ်ႈဢဝ်လိူတ်ႈလူမ်းတႅမ်ႈ လိူဝ်သေ ဢဝ်ဢွၵ်းဢေႃ/ႁူဝ်ၸႂ်တႅမ်ႈၵေႃႈႁင်းမၼ်း၊ မၢင်လွင်ႈတႅမ်ႈ/လၢတ်ႈၽႃႇမႆႉဢမ်ႇဝႄႈတႃ ဝႃႈသိုဝ်ႈတိုဝ်ႉၸၼ်းၵေႃႈ ႁင်းမၼ်းလႄႈ လႆႈၽတ်ႉယွၼ်ႈတိူဝ်ႉသၢင်ႈၵႂႃႇၵေႃႈမီးမႃး၊ ၶႂ်ႈယွၼ်းၼွမ်းၽူႈလူဢၢၼ်ႇၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းတင်းလၢႆ ပွႆႇဝၢင်းပၼ်လွင်ႈသူပ်းတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၽိတ်းမႅၼ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်။
မႂ်ႇသုင်ၼပ်ႉယမ်
ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ (27/12/2011)


text:
ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈ တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ် တင်းၼမ်ႉမၼ်း လတ်းၽၢၼ်ႇ မိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး 5% ၊ လွင်ႈၼႆႉ သၽႃးႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပႃးၼႂ်းမၢႆမီႈ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 26/09/12 (မိူဝ်ႈဝႃး)ၼႆႉ မီးၵၢၼ်ပိုတ်ႇၶိုၼ်း ပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းထိ 4 တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ ယူႇတီႈၼၢင်းၶမ်းဢေး ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼမ်ႉတူႈ (ပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP) လႆႈတၢင်ႇယွၼ်း လွင်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇ တင်းသဵင်ႈ၊ ဢၼ်လႆႈမႃး တီႈၶၢႆၵႅတ်ႉသ်/ၼမ်ႉမၼ်းတေႃႇၶႄႇ ႁႂ်ႈလႆႈၽႄမႅင်ႇ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး 5% - ၼႆယဝ်ႉ။
ၼၢင်းၶမ်းဢေး ဢိင်ဢၢင်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းဝႃႈ- မိူဝ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းတီႈလိၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇဝၢင်းတေႃႈၵႅတ်ႉသ်/ၼမ်ႉမၼ်းလတ်း ၽၢၼ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလုသုမ်းတီႈလိၼ်ႁႆႈ/ သူၼ်/ၼႃးတင်းၼမ် လူၺ်ႈဢမ်ႇလႆႈၵႃႈသၢႆႈ တႅၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈထုၵ်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ႁၵ်းတွၼ်ၵိၼ်။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇပေႉၵိၼ်လူလၢႆၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈလုသုမ်းလၢႆၾၢႆႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ႁႂ်ႈလႆႈၽႄမႅင်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး 5% - ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတူၵ်းလူင်းမႃး။ လွင်ႈတၢင်ႇ ယွၼ်းငိုၼ်း 5% ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်တၢင်းႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃး ၶႂ်ႈတဵၵ်းႁႂ်ႈႁပ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇၵၼ်ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းၶမ်းဢေးဢမ်ႇ ယွမ်းလႃးလႃးလႄႈ ပၢင်ၵုမ်သၽႃးလႆႈတႅပ်းတတ်းႁပ်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ၼိုင်ႈ သေ တေဢဝ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၶဵၼ်ႇ တႅမ်ႈပဵၼ်မႃးမၢႆမီႈ။ လွင်ႈၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမိူဝ်ႈဝႃး၊ တေဢဝ်ဢုပ်ႇၵၼ်မိူဝ်ႈၼႆႉ (27/09/12)- ၼႆယူႇ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ထၢမ်တွပ်ႇ၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ၸႄႈမိူင်းတႆး 5% ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းမၢႆမီႈဢမ်ႇမီးဝႆႉလွင်ႈတေ ဢဝ်တႃလႆႈငိုၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၶၢႆၵႅတ်ႉသ်/ၼမ်ႉမၼ်း ၽႄမႅင်ႇၸႄႈမိူင်း- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
Wednesday, Sep 26th
Last update03:48:05 PM GMT
ပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်း တင်း ၸုမ်းသိုဝ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ပူၵ်းပွင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တူင်ႇဝူင်းဢႃႊသျႅၼ်ႊ (AEC) ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ၊ ဢွၼ်ၼႃႈ ပႆႇထိုင်ပီ 2015 ထႆးတေဝႆႉၼၵ်းၼႃလွင်ႈႁႅင်းငၢၼ်း ထုၵ်ႇမၢႆမီႈလႄႈ ၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ။
လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈၵူတ်ႇပၢႆး ယူႇလီ ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ၊ တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး။ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုတ်း တၼ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း။
ယိုၼ်ႈထိုင်ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶဝ် တင်းသဵင်ႈ
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး (ၵဵင်းမႆႇ) ၸတ်းပၢင် ၵုမ်လူင်၊ မူႇၸုမ်းတႆး 17 ၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈလိူၵ်ႈ တၢင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႂ်ႇ၊ ၸၢႆးသၢင်ႇၶမ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈတႅၼ်း တၢင် ၸၢႆးသႅင်မိူင်း …။
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း တင်းၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ 5 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး တီႈၶုၼ်းမိင် ၸႄႈမိူင်းယုၼ် ၼၼ် မိူင်းၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်လုၵ်ႈႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸိူဝ်းၶဝ် 5 ၵေႃႉ ပႃးၸၢဝ်းလႃးႁူႇ 3 ၵေႃႉ။
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင် လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈ တင်းၼႃႇလီႇမၼ်းၸၢႆး ဢၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဝႆႉ ယင်းပႆႇလႆႈၶိုၼ်း။
ယိုၼ်ႈထိုင်ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၶဝ် တင်းသဵင်ႈ
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
Friday, Oct 05th
Last update03:43:48 PM GMT
သိုၵ်းမၢၼ်ႈပွင်ႇလၢတ်ႈသိုၵ်းတႆး ႁႂ်ႈၶၢႆႉထွၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်တပ်ႉ ပၢင်သဝ်းတႃႈသၢမ်ပူးထႅင်ႈ၊ ဢၢင်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေမီး ၵၢၼ်ပုတ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉတပ်ႉၵၼ်လႄႈ ႁႂ်ႈငိူင်ႉထွၼ်ဢွၵ်ႇပၼ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ။
ဝၢႆးပူတ်းထွၼ်လႆႈ 10 ပီယဝ်ႉ ၸုမ်း ILO ႁပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶိုၼ်း၊ ၵွပ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇပၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈ တေႁႂ်ႈလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မူတ်းႁၢႆၼႂ်းပီ 2015 ။
ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇဝႃႈ ငိုၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈမႃးတီႈၶူဝ်းၶွင် သၽႃဝ တေၽႄပၼ်ၸႄႈမိူင်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တေ ဢူၼ်းပၼ်ဢမ်းၼၢၸ်ႈႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
ၼေႃႊဝေႊ လၢတ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ် လႄႈဢၶႂၢင်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး (ၵုင်းၵျေႃႇ ပဵင်းလူင်) ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇမူႇၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး (CBO) မႆႈၸႂ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။
ၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ တင်းၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၸုၵျီႇ ၵႂႃႇမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ႁၼ်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ မီးၼမ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တဵင်းၸဵင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးတၢင်း မုင်ႈမွင်း။
ဝၢႆးပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊႁူပ်ႉထူပ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ် ထုၼ်းဢူး ဢၢၼ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵမ်းလဵဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈမိူင်းၵျပၼ်ႊ ၶႂ်ႈႁူပ်ႉသေဢွၵ်ႇၶၢဝ်း တၢင်းၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းလဵဝ်။
ဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ် 9 ၵလႃးပီ 2012 တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၸၢဝ်းၸႆးလိုဝ်ႉ ၸၢဝ်းတႆးၶိုၼ် ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် 9...
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပ...
မိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တူၵ်းႁွတ်ႈတႂ်း ဢူငဝ်းဢႃႇၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 18...
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။ 2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
ပူၼ်ႉမႃး 21/5/2004 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်
တႆးၸဝ်ႈၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ -ပိူဝ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်တႆးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵတ်း ယဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ...
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယွၼ်းၽူႈမီးၸႂ်မႅတ်ႉတႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုင်းၸၢႆးၼူၵ်ႉ ဢႃယု 70 ပီ ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ထူပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵိၼ်းလိူဝ်ၸႂ်ယူႇၼႂ်းမိ...
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပီမႂ်ႇတႆး 2106 လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းဢႅဝ်ႇ ႁွတ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းမၢႆ 4 ဝဵင်းမိူင်းလႃး ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ပွႆးပ...


text:
ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃမိူၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇ ဢႅဝ်ႇႁႃထၢႆႇႁၢင်ႈၼႂ်း ပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ မီးသိုၵ်းဝႃႉၸွမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၵႅမ်တူဝ်တင်းၼမ်။
ဝၼ်းထိ 09-10/09/12 မီးၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈတႃဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၸၢဝ်းၶႄႇ ယိပ်းၵွင်ႈထၢႆႇႁုပ်ႈ တၢင်းယၢဝ်းမွၵ်ႈႁိမ်း သွၵ်ႇ ဢႅဝ်ႇႁႃထၢႆႇႁၢင်ႈၼႂ်းဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်လၢႆလၢႆတီႈ၊ ၼိူဝ်လွႆၵွင်းမူး (ၸေႇၻီႇ) ဢၼ်မီးၾၢႆႇႁွင်ႇပုင်ႇပႃႇၶႅမ်ၵေႃႈၵႂႃႇထၢႆႇ၊ မီးသိုၵ်းဝႃႉလူတ်ႉၵႃးၾူဝ်ႊဝီႊလ် 2 လမ်း၊ ႁႅင်းၵူၼ်းမွၵ်ႈ 10 ၵေႃႉ ၸွမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်၊ ႁူမ်ႇလူမ်ႈၸမ်တူဝ် ဢၼ်ၵႂႃႇထၢႆႇ ႁၢင်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈၸွမ်းယိပ်းပၼ်ၵွင်ႈထၢႆႇ ၸွမ်းၸွႆႈပၼ်လွင်ႈငၢႆႈလူမ်မီး 3 ၵေႃႉ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ- လႅပ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်းမိူင်းၶႄႇမႃးဢဝ်ၶၢဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉၶဝ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း သေပိူင်ပိူင်- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပွတ်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- တီႈလွႆၵွင်းမူးၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ ပၼ်ယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
တီႈလွႆၵွင်းမူးၼႆႉ ဢွၼ်ၼႃႈ /ၽွင်းပွႆးသၢင်ႇလွင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ် (17-22/03/12)ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵႂႃႇပၵ်းယူႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉဝႃႈတီႈလွႆထၢတ်ႈၼႆႉပဵၼ်တီႈ ထွတ်ႈတီႈမျၢတ်ႈ၊ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇတၢၼ်းၵႂႃႇဝႆႈၽြႃး၊ ၵႂႃႇသွၼ်းၼမ်ႉၽြႃး။ လိူၼ် 6 မူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေၶိုၼ်ႈသွၼ်းၼမ်ႉၽြႃး။ ၵွပ်ႈၼႆ သိုၵ်းတႆးသမ်ႉမႃးပၵ်းယူႇတီႈၼႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ထုၵ်ႇလီ ၶိုၼ်းထွၼ်သိုၵ်းၼႆသေ သိုၵ်းတႆးၵေႃႈ ငိူင်ႉထွၼ်ပၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈသိုၵ်းတႆးငိူင်ႉဢွၵ်ႇ ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇပုတ်ႈပၵ်းၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်။


text:
ဢိင်ၼိူဝ်လုၵ်ႈၸုမ်းမီးႁဵင်ပၢႆၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈ တင်ႈ ဝၢင်းတမ်းဝႆႉသေ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၵႂႃႇတၢင်ႇသၢႆမၢႆ လုၵ်ႈၸုမ်း တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ။
ပိူဝ်ႈတႃႇၶဝ်ႈၶေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပတ်းပိုၼ်ႉတင်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ တၵ်းလႆႈမီးၽူႈၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၼိုင်ႈႁဵင်ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈမီးလုၵ်ႈၸုမ်းၶူပ်းတဵမ်ယဝ်ႉလႄႈ ဝၼ်းထိ 06/09/12 (မိူဝ်ႈဝႃး) ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၸၢႆးၼုတ်း (ၸၢႆးၺုၼ်ႉလုၼ်ႇ) တင်းၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸၢႆးထုၼ်း ဢေးၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၸိူဝ်းသေ ၵႂႃႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်း/လုၵ်ႈၸုမ်း တီႈၶွမ်ႊမတီႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇ၊ လွင်ႈဝႃႈလုၵ်ႈၸုမ်းၶူပ်းတဵမ်ႁဵင်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၼုမ်ႇတီႈတႃႈၵုင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- ဢိင်ၼိူဝ်ပေႃးတေၶဝ်ႈၶေႉလိူၵ်ႈတင်ႈတင်းဝၢၼ်ႈတင်းမိူင်းလုၵ်ႈၸုမ်း/ၵူၼ်းၶဝ်ႈ ပႃႇတီႇတၵ်းလႆႈတဵမ်ႁဵင် (1,000)ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်မီး ႁဵင်ပၢႆယဝ်ႉလႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈ လွင်ႈ ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ- ဝႃႈၼႆ။
လုၵ်ႈၸုမ်းငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ႁိုဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵဝ်ႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၵူၼ်း မႂ်ႇလႄႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵမ်ႈၼမ်။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးလဵၵ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ- “ၽွင်းႁူဝ်ပဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတူၵ်းၶွၵ်ႈၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇဝႆႉၵေႃႈမီးတင်းၼမ်၊ ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း (Scholarship) သေၵႂႃႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇၼွၵ်ႈမိူင်းသေပွၵ်ႈမႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵေႃႈမီးတင်းၼမ်၊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း တီႈႁွင်ႊၵူင်ႊ၊ မိူင်းထႆး၊ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈထႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ဝႆႉ။
ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ၼၼ်ႉ ပေႉ 23 တီႈၼင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2003 တႄႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ NC ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း။ ယွၼ်ႉႁၼ် ဝႃႈဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2004 ။ ၼႂ်းပီ 2004-05 ဢိင်ၼိူဝ်ထွၼ်တူဝ် ဢွၵ်ႇပၢင်ၵုမ်လူင် NC ၊ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွင်ႊသီႊၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈတႆး (SSJAC)ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိ ၼႄးမၢပ်ႇၽၢမ်းဝႃႈ- ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ ၵိူဝ်းၵုမ် ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃၸိုင်ႈတႆး ၶိုင်ယႃႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႅၵ်ႇယၢႆႈ၊ တိတ်းတေႃႇ မူႇၸုမ်းၼွၵ်ႈမၢႆမီႈ၊ သၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိၺွပ်းဢဝ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တင်းၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢႆးၼုတ်း (ၸၢႆးၺုၼ်ႉလုၼ်ႇ) ဢိၵ်ႇပႃးၽူႈၶဝ်ႈငဝ်ႈၸုမ်း ၸၢႆးလႃႉဢွင်ႇ သႂ်ႇၶွၵ်ႈပီယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ SNLD ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ။
ဢိင်ၼိူဝ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ပူတ်းဝၢင်းပွႆႇၽႃႈတူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈသေ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးတင်းၽူႈၼမ်းတႆးလၢႆၵေႃႉလႆႈ ဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ၊ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၶိုၼ်းလႄႈ လႆႈႁပ်ႉဢၼုၺၢတ်ႈ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶိုၼ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။


text:
တူင်ႇဝူင်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းဢိၵ်ႇသင်ၶၸတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈမူႇၸုမ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈ တႆး။
သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင် တိုၵ်ႉၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ၼမ်ႉၼၵ်းလိူဝ်
လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ဢၼ်လႅၼ်ႈပွတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင် တိုၵ်ႉထုၵ်ႇမႂ် ၵႃႈတၢင်ႇၵုၼ် သိၼ်ၵႃႉၼမ်ႉၼၵ်းလိူဝ် လၢႆသိပ်းတူပ်ႉ။
ၸုမ်းၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶုၼ်းမိင် ပႃးၸၢဝ်းလႃးႁူႇ
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း တင်းၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ 5 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး တီႈၶုၼ်းမိင် ၸႄႈမိူင်းယုၼ် ၼၼ် မိူင်းၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်လုၵ်ႈႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၸိူဝ်းၶဝ် 5 ၵေႃႉ ပႃးၸၢဝ်းလႃးႁူႇ 3 ၵေႃႉ။
ၵေႃႉပဵၼ်ၵႅမ်သွင်ၵေႃႉယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၼေႃႇၶမ်းသင်ႇၶႃႈႁႅမ်ၶႄႇ 13 ၵေႃႉ
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း ၵေႃႉၺႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ တွပ်ႇထဵင် ဝႃႈဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းၸွမ်းႁိူဝ်းၶႄႇ 13 ၵေႃႉ ၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၶွင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉဝႃႈပဵၼ်ၵႅမ်/လုၵ်ႈၼွင်ႉ မၼ်းၸၢႆးလႄႈ ၵႅမ်မၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ ၼေႃႇၶမ်းပဵၼ်ၵေႃႉဝၢင်းၽႅၼ် သင်ႇၶႃႈႁႅမ်။
ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းတင်းၸုမ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၶႄႇ
မိူဝ်ႈၼႆႉ တၢင်းၵၢၼ်ၶႄႇဢဝ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃး၊ ပႃးၸဵမ်မူႇၸုမ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉၸိူဝ်းၺႃးတိၺွပ်းသူင်ႇ ပၼ်ၶႄႇ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းတၢႆ 13 ၵေႃႉ ၼႂ်းမႄႈ ၼမ်ႉၶွင်။
More Articles...
Page 1 of 63


text:
ဝၢႆးပူတ်းထွၼ်လႆႈ 10 ပီယဝ်ႉ ၸုမ်း ILO ႁပ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းၶိုၼ်း၊ ၵွပ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇပၼ် ၵႂၢမ်းမၼ်ႈ တေႁႂ်ႈလွင်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်မူတ်းႁၢႆၼႂ်းပီ 2015 ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေၽႄငိုၼ်းၸႄႈမိူင်း လႄႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ
ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇဝႃႈ ငိုၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈမႃးတီႈၶူဝ်းၶွင် သၽႃဝ တေၽႄပၼ်ၸႄႈမိူင်း။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တေ ဢူၼ်းပၼ်ဢမ်းၼၢၸ်ႈႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
ၼေႃႊဝေႊဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်/ဢႃႇၼႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း
ၼေႃႊဝေႊ လၢတ်ႈဝႃႈဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ် လႄႈဢၶႂၢင်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး (ၵုင်းၵျေႃႇ ပဵင်းလူင်) ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇမူႇၸုမ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး (CBO) မႆႈၸႂ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ထတ်းသၢင်ၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇတင်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ
ၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ တင်းၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၸုၵျီႇ ၵႂႃႇမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ႁၼ်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ မီးၼမ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တဵင်းၸဵင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးတၢင်း မုင်ႈမွင်း။
ပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းၵျပၼ်ႊၵႂႃႇယဵမ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး တီႈဢမႄႊရိၵၼ်ႊ
ဝၢႆးပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊႁူပ်ႉထူပ်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ် ထုၼ်းဢူး ဢၢၼ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵမ်းလဵဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈမိူင်းၵျပၼ်ႊ ၶႂ်ႈႁူပ်ႉသေဢွၵ်ႇၶၢဝ်း တၢင်းၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းလဵဝ်။
More Articles...
Page 1 of 145


text:
ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA တွပ်ႇၵႄႈလွင်ႈလႆႈယိုဝ်းၵၼ် တင်းပဢူဝ်းသေဢွၵ်ႇၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၼႃႈ လိၼ်ယုင်ႈယၢင်ႈ မီးသိုၵ်းလၢႆၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်လႄႈ ယိုဝ်း ၽိတ်းၵၼ်။
ၶၢဝ်ႇတွင်ႇၵျီးထၢႆႊမ် ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13/09/12 ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ- ဝၼ်းထိ 13/09/12 ယၢမ်း 11:15 မူင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈ တႆး RCSS/SSA ၵႂႃႇပႂ်ႉမူၵ်းယိုဝ်းသိုၵ်းပဢူဝ်းၸွမ်းတၢင်း၊ သွင်ၾၢႆႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ပွတ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇ တူးလူင် ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ႁိုင်မွၵ်ႈ 30 မိၼိတ်ႉ (ဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃးလွင်ႈ ၾၢႆႇလႂ်လုသုမ်းတၢႆဝၢတ်ႇၵႃႈႁိုဝ်)။
ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNLO) ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- RCSS/SSA ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ၊ တင်ႈတႄႇၵိုတ်းယိုဝ်းဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃးၼႆႉ တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၵၼ်တင်းဝႃႉ/ၸုမ်းပီႇ တုၸိတ်ႉ SSS ႁူဝ်မိူင်း/ ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉလႃးႁူႇၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ မႃးႁႃသၢင်ႈပၼ်ႁႃၵၼ်တင်းႁဝ်း၊ ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉ သိုၵ်းသင်ၵေႃႈဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်- ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) လၢတ်ႈ ဝႃႈ- ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတၵ်းသဵင်တၵ်းပၢၵ်ႇသင်သေ ယူႇယူႇၵႆႉမႃးယိုဝ်းႁဝ်း။ ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈတူင်ႉၼိုင်၊ သိုၵ်းပဢူဝ်းၵေႃႈတူင်ႉၼိုင်၊ သိုၵ်းတႆး RCSS/SSA ၵေႃႈတူင်ႉၼိုင်။ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ယုင်ႈယၢင်ႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢဝ်ႇၵၼ်သေလႆႈပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃယႂ်ႇ၊ ၸုမ်းပဢူဝ်း PNLO တင်း RCSS/SSA ၵေႃႈဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃသင်ၵၼ်၊ တီႈငဝ်ႈငုၼ်း PNLO ၵေႃႈတင်းႁဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ယူႇ- ဝႃႈၼႆ။


text:
ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် RCSS/SSA ၸွမ်သိုၵ်း ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်း ဝႃႈ ပၼ်ႁႃၼႂ်းၵႄႈတပ်ႉသိုၵ်း ဝႃႉ UWSA လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၽူႈၼမ်းဝႃႉ ဢမ်ႇထတ်းၶၢဝ်ႇၾၢႆႇတႂ်ႈလီလီ၊ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈၶႂ်ႈဢဝ်လၢႆး သိုၵ်းၵႄႈလိတ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉလၢႆး ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပဵၼ်သိုၵ်းၵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းသိုၵ်းၵူၺ်းလုသုမ်းယွၼ်ႉ။
ထၢမ်တွပ်ႇ
ၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ႁႅင်း
(ထၢမ်တွပ်ႇ) ဝၼ်းထိ 24-25 လိူၼ်ၵျုႊလၢႆႊ ဝူင်းၵၢၼ် မိူင်း၊ ၸုမ်းၵိုတ်းယိုဝ်း၊ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း (ပီႇတုၸိတ်ႉ) ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇ ဢူဝ်း ၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်မိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ႁူမ်ႈသၢင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ။ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ တႃႈၵုင်ႈ။ ဢုပ်ႇဢူဝ်း တႅပ်းတတ်း သင်ၼႆၼၼ်ႉ ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတိတ်းတေႃႇတွင်ႈထၢမ် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸၢႆးလဵၵ်ႉ ၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
RCSS/SSA လူင်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းထႃး
ငဝ်းလၢႆးၵမ်းလိုၼ်းၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းဝူင်ႈၵၢင် RCSS/SSA တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း မိူဝ်းၼႃႈ သွင်ၾၢႆႇသိုပ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် - ၵေႃၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းတွင်ႈထၢမ်ၽူႈၶၢၼ်
ပၢၵ်ႇ RCSS/SSA ၸဝ်ႈႁၢၼ်လၢဝ်သႅင်မီးၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း
ဝၼ်းထိ 2 လိူၼ်ၼႆႉ ၽွင်းတၢင်လူင် မိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ Andrew Heyn လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တင်း ၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တီႈႁူင်းႁႅမ်း Golden Hill Hotel ပွၵ်ႉ 2 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။
ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ
(ထၢမ်တွပ်ႇ) ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ဢၼ်တေၸတ်း တၢင်းၼႃႈၼႆႉ ငဝ်းငုၼ်းၻီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD တေဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ။
Page 1 of 2


text:
"ပိူၼ်ႈတေသူၼ်ၸႂ်ပိုၼ်းႁဝ်း၊ တူၺ်းပိုၼ်းႁဝ်းသေဢဝ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ - မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈႁဝ်းမီးႁႅင်းၵွၼ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈတႆးၼႆႉ ယင်းၸုတ်ႈယွမ်း (ႁၢမ်းႁႅၵ်း) ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Strategy) ။ ဢမေႊရိၶိူဝ်ႊ USA ပၵ်းတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃး 200 ပီ။ ပေႃးတႅၵ်ႈ ၵၼ်တင်းၶႄႇသမ်ႉ၊ ၶႄႇတင်ႈမႃးမီးမႃး 2-3 ႁဵင်ပီ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ၶႄႇၼႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင်သုတ်းလႄႈမိူဝ်းၼႃႈတႃႇၶႄႇတေလူတ်းပင်းလုလႅဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇမီး။ ဢႃႇယုၵူၼ်းယိုၼ်းယၢဝ်းသုတ်းႁိုင်မွၵ်ႈပၢၵ်ႇပီ။ ပိူၼ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တႃႇပၢၵ်ႇပီတေႃႇ 500 ပီ။ ပေႃးဢမ်ႇမေႃဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တူဝ်တၢႆၵေႃႈၵၢၼ်တၢႆ။"
"ႁဝ်းၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇၼႆႉ မၢင်ၽဝ်ႇႁဝ်းတေဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၵိၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈ ၽုၵ်ႇတႃႇလုၵ်ႈတႃႇလၢၼ်။ လွင်ႈၼႆႉ တၵ်းလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ - ဝၢႆႇၼႃႈၵႂႃႇ တၢင်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ မီးလၢႆၾၢႆႇလၢႆပၢႆး - ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈ မီး၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵပ်းၵၢႆႇ သွတ်ႇၵွင်ႉၵၼ်သဵင်ႈမူတ်း၊ ယိူင်းၸူးၽၵ်းတူ ႁူးပွင်ႇၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ (National Goal)။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ၵူႈၵေႃႉ - ၵူႈၸုမ်း - ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈလီမီး လီႁဵတ်း လီတမ်း။ ၸွင်ႇမၼ်းလီတႄႉ။ လီၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ယိူင်းမၢႆလူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Main Aim) ဢမ်ႇၼၼ် ၽၵ်းတူႁူးပွင်ႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Goal) သုင်သုတ်း ႁဝ်းၼၼ်ႉပဵၼ်သင်။
ၵွၼ်းၶေႃတင်းပိုၵ်းႁႃႉ?။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇဢၼ်မီးတြႃးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၻီႊမွၵ်ႊၶရေႊသီႊ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း တဵမ် ထူၼ်ႈ၊ မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ မီးဢႃႇၼႃႇ 3 ပိူင် ပွင်မိူင်းႁင်းၵူၺ်းႁႃႉ - ၼႆၼၼ်ႉ ၸွင်ႇပႃႈဢုပ်ႇၵၼ်ထဵင် ၵၼ် လႆႈၸႂ်ၵၼ် ယဝ်ႉႁိုဝ်?။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢႃႊၸေႊ (Aceh) ဢၼ်လႆႈၽွင်းငမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်း တီႈဢိၼ်ႊ ၻူဝ်ႊၼီႊသျႛိဝ်ႊၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈၼမ်လိူဝ်မိူင်းတႆး။ တႆးသမ်ႉမီးသၢႆငၢႆတႃႇဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇလွႆးလွႆးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လီၼၵ်းၸႂ် လူင်လၢင်တႄႉတႄႉ။"
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် - ၽူၼ်ႊ ဝၼႃႊၵမူလ်ႊ
(18/05/07)
ၸႃႇတိဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၽႃ - ၸေႊတွၼ်ႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ်
ၸၼ်ႉ "ၸွမ်သိုၵ်းလူင်"ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းထႆး (ၼႂ်းတႆး-မီးမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ဢၼ်မီး ၸၼ်ႉသိုၵ်း တၼ်းႁဵင်းသုင်သုတ်း)


text:
လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ဢၼ်လႅၼ်ႈပွတ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင် တိုၵ်ႉထုၵ်ႇမႂ် ၵႃႈတၢင်ႇၵုၼ် သိၼ်ၵႃႉၼမ်ႉၼၵ်းလိူဝ် လၢႆသိပ်းတူပ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 7 / 9/2012 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၾၢႆႇၶွၼ်ႇလႄႈၵုမ်းၵမ် ၵႅဝ်ႈသႅင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၸူးၽူႈၵွၼ်းၵၢၼ် ၾၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၸႄႈမိူင်း/တိူင်း တီႈတူၼ်ႈတီး -
1.ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လႅၼ်ႈၼိူဝ်လႄႈ လတ်းၽၢၼ်ႇ ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်/ၶူဝ်/ ၵဵတ်ႉ (လၢၼ်ႇ)/ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈၾၢႆႇလူလွမ်ၵုမ်းမၢႆမီႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ်လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈလုမ်းႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းလူင် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6/9/2012 သေ မီးၶေႃႈၸီႉသင်ႇလူင်းဝႃႈ -
ၵ- လူတ်ႉၵႃးလႄႈၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ 16 တၼ်ႊ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ပေႃးတၢင်ႇၼၵ်းလိူဝ် ႁႂ်ႈပၼ်တူတ်ႈ။
ၶ- လူတ်ႉၵႃးလႄႈၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ 13 တၼ်ႊ ဢၼ်ပဵၼ်လူတ်ႉၵႃးၾၢႆႇတေႃႇသူင်ႇၾၢႆႇၽွင်းငမ်းသမ်ႉ ပၼ်ဝႆႉထိုင် 15 တၼ်ႊ
င- လူတ်ႉၵႃးတၢင်ႇ မႆႉၼိူဝ်ႉၶႅင်၊ မႆႉဝူဝ်ႇ၊ ႁိၼ်၊ ဢုတ်ႇ၊ ပုၼ်၊ သဵၼ်ႈလဵၵ်း၊ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ လိၼ်ၼမ်ႉမၼ်း၊ ထၢၼ်ႇ ႁိၼ်တၢင်ႇလႆႈမိူၼ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပၼ်တၢင်ႇၼၵ်းပူၼ်ႉလိူဝ်၊ ပေႃးၼၵ်းလိူဝ် တေပၼ်တူၼ်ႈ။
ၸ- လူတ်ႉၵႃးလႄႈၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ပႃႈတႂ်ႈ 10 တၼ်ႊ လူတ်ႉတၢႆႊၼႃႊ၊ လူတ်ႉႁၢႆႊလၵ်ႉ၊ ထူဝ်လၵျီႇ သၢမ်လေႃႉၶိူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တၵ်းဢမ်ႇၸင်ႈၼမ်ႉၼၵ်း (တၢင်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇ)၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈတၢင်ႇၼမ်လူၼ်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ်ၼႆ တေလႆႈၾၢင်ႉပၼ်။
သ- ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼႂ်းပၢင်ၵူမ်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၸီႉၸမ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼႆ ႁႂ်ႈသိုပ်ႇၸီႉၸႅင်ႈ ပၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်း ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းတိူင်း/ၸႄႈမိူင်း ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း B.O.T /ၶူဝ်/ ၵဵတ်ႉ (လၢၼ်ႇ) -ပွင်ႇလႅင်းမႃးၼင်ႇ ၼႆ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းသမ်ႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်၊ တိုၵ်ႉမၢပ်ႇၵဵပ်းၼမ် ပဵၼ်လၢႆတူပ်ႉယူႇ၊ ၸိူင်ႉ ၼင်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင်သမ်ႉ တိုၵ်ႉမၢပ်ႇၵဵပ်း လူတ်ႉဝႅၼ်ႊ၊ လူတ်ႉပိၵ်ႉဢပ်ႉ လူတ်ႉမၢၼ်ႇလူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ်တၢင်ႇပူၼ်ႉ 1 တၼ်ႊ ပေႃးပူၼ်ႉ 1 တၼ်ႊ တေလႆႈၸၢႆႇ 2 မိုၼ်ႇပျႃး တေႃႇတၢင်းယၢဝ်း 25 လၵ်း (တႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင်မီး 100 လၵ်းၵေႃႈ တေလႆႈၸၢႆႇ 8 မိုၼ်ႇ)၊ ပေႃးပူၼ်ႉ 2 တၼ်ႊ တေႃႇ 25 လၵ်းသမ်ႉ 4 မိုၼ်ႇ ထိုင်ၵဵင်းတုင် 100 လၵ်းၵေႃႈ 1 သႅၼ် 6 မိုၼ်ႇ၊ ပေႃး 3 တၼ်ႊသမ်ႉ 6 မိုၼ်ႇ ထိုင်ၵဵင်းတုင် ပဵၼ် 2 သႅၼ် 4။ 1 တၼ်ႊ 2 မိုၼ်ႇ ထိုင်ၵဵင်းတုင် ပဵၼ် 4 ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈၸဝ်ႈ လူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃးၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႅၼ်ႈလူတ်ႉၵႃး တၢင်ႇၵိၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉသင်ယဝ်ႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ သဵၼ်ႈတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊႁူင်ပၢင်ႊႁပ်ႉမဝ်သေႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လူတ်ႉၵႃး ဢၼ်တၢင်ႇ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ လႅၼ်ႈၵိၼ်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း - ၵဵင်းတုင်၊ လူတ်ႉဝႅၼ်ႊ၊ လူတ်ႉပိၵ်ႉဢပ်ႉ လူတ်ႉမၢၼ်ႇလူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတၢင်ႇလႆႈ 1 တၼ်ႊၵူၺ်းၼၼ်ႉ ၵႃႈၸၢင်ႈမၼ်း တင်း ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်း လႄႈၵႃႈႁိူဝ်ႉယၢပ်ႇ၊ လိူဝ်သေဢမ်ႇၵိုတ်းလိူဝ် သင်ယဝ်ႉ ယင်းပုတ်းတိုၼ်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ၵွပ်ႈၼႆၸဝ်ႈလူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃး ပွတ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း-ၵဵင်းတုင်ၶဝ် ၶၢင်းႁိူဝ်ႉယၢပ်ႇၵိၼ်း ၸႂ်လႄႈၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵဵတ်ႉလၢၼ်ႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉပူတ်းထွၼ်ပၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။


text:
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၵတိၶဝ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးတင်းသဵင်ႈ ပဵၼ်မိူင်းယူႇတႂ်ႈႁေႃၶမ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ပၼ်ၼၼ်ႉသေ ပီ 1890 လိူၼ်မၢတ်ႉၶ်ျၼႆႉ ႁဵတ်းပွႆးၼွပ်ႇမွပ်ႈ သၼတ်ႉ(SANAD) ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵႃႈတီႈတပ်ႉဢိင်းၵလဵတ်ႈ မိူင်းသွၵ်ႇ ႁိမ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1894 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ၿိူဝ်ႊရ် ဝၼ်းထိ 15 ၼႆႉ တပ်ႉမိူင်းသွၵ်ႇ ၶၢႆႉမႃးဝဵင်းတူၼ်ႈတီး (တွင်ႇၵီျး) သေ ဢဝ်ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းတႆး။
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸႅၵ်ႇႁဵတ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းသေ ၼိုင်ႈပွတ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႃႈလိၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ မႃးယိပ်းၵုမ်း။ တင်းမိူင်း သမ်ႉဢဝ်ၸွမ်ၶွမ်ႊ မသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ ၼင်ႈလုမ်းတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈ တီးသေယိပ်းၵုမ်း။တႂ်ႈမၼ်းမီး ၵႅမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼင်ႈလုမ်းတီႈ လွႆယဵဝ်ႈ။
ဝဵင်းဢၼ်ယူႇၼိူဝ်လွႆသုင်မီးရႃႇသီႇၾႃႉၾူၼ်ၵတ်း ယဵၼ်လီမိူၼ်ၼင်ႇဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵလေႃး၊ လွႆမူၺ်၊ လွႆလႅမ်၊ ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ (မေႇမဵဝ်ႉ) ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢမ်တူဝ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ။
မိူင်းတႆးၼႆႉ ၸႅၵ်ႇႁဵတ်း (33) ၸေႊမိူင်းဢွၼ်ႇသေ ဝႆႉၸဝ်ႈၾႃႉ (6) မိူင်း၊ ၸဝ်ႈၵိၼ်မိူင်း (12) မိူင်း၊ ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸေႊတွၼ်ႈ (3) မိူင်း၊ ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸေႊဝဵင်း (2) မိူင်း၊ ဝၢႆးလင်မႃးတင်းသဵင်ႈ ပဵၼ်မႃးမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတင်း (33) မိူင်းယဝ်ႉ။
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဢဝ်မိူင်းတႆးပဵၼ်မိူင်းယူႇတႂ်ႈႁေႃႈၶမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈပၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉႁင်းၶေႃၶေႃ။ တင်ႈတႄႇပီ 1897 မႃး ဢဝ်မိူင်းတႆးဝႆႉပဵၼ်ၸေႊမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင် းမၢၼ်ႈသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ ၸုမ်းၸွႆႈၵၢၼ် (ၸုမ်းၵိူဝ်းၵုမ်) Counsellors ၵႅမ်ၸဝ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ (DEPUTY OF GOVERNOR) ဢၼ်မီးတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ၼႂ်းၸုမ်းၵိူဝ်းၵုမ်ၼႆႉ သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ (5) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ (2) ၵေႃႉ၊ မၢၼ်ႈ (1) ၵေႃႉ၊ တႆး (1) ၵေႃႉ တင်းမူၼ်း (9) ၵေႃႉ။ လွင်ႈဢဝ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ႈပဵၼ် ၸေႊမိူင်းၼိုင်ႈဢၼ် သေ ဝႆႉတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း မႃးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီ 1920 ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢဝ်မိူင်းတႆး တၢင်းတူၵ်းၼမ်ႉၵဵဝ်-သွင်သူပ်း၊ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ဝဵင်းသိူဝ်၊သိင်ၵလႅင်း ၶမ်းတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇပႃးပႅတ်ႈၼႂ်းတိူင်းၸေႊၵႅင်ႇ (ၸၵႅင်း) မိူင်းမၢၼ်ႈ။
မိူင်းၵွင်၊ မိူင်းယၢင်းတႄႉ ထုၵ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈၽူဝ်းတေႃႇ (1782-1919) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 1922 ဢိင်းၵလဵတ်ႈတင်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွင်ႊသီႊမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈတႆး (FEDERATED SHAN CHIEF COUNCIL) ဢဝ်မိူင်းတႆးတင်ႈပဵၼ် မိူင်းတႆးႁူမ်ႈတုမ် (FEDERATED SHAN STATE)။ ၼႂ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵႅမ်ၶွမ်ႊမသိျၼ်ႊၼိူဝ်ႊ သမ်ႉပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ။ ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းသေၸဝ်ႈၾႃႉ (33) ၸဝ်ႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း။
ထိုင်မႃး 1935 ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်သၢၼ်ၶတ်းမႃးလႄႈ တင်ႈတႄႇပီ 1897 မႃး လွင်ႈဢဝ်မိူင်းတႆး ပဵၼ်ၸေႊမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ယႃႉပႅတ်ႈသေ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇၽႄၽွင်းငမ်းပဵၼ် သွင်မိူင်းႁင်းၽႂ် ႁင်းမၼ်းတေႃႇထိုင်လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၵွၼ်းၶေႃ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ်ၶတ်းၸႂ်လႄႈၼႂ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ၵႆႉၵႆႉလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၶုၼ်ၽွင်းငမ်း (GOVERNOR) သေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။တင်ႈတႄႇ ၼၼ်ႉမႃး လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇမၼ်းႁွတ်ႈမႃးၼႂ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇတေဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးမီးဝႆႉမၢႆမီႈ (10) ၶေႃႈၵူၺ်း၊ ဢဝ်မၢႆမီႈ (10) ၶေႃႈၼႆႉယိပ်း ၵုမ်းၽွင်းငမ်းမႃး ႁႂ်ႈတင်းမိူင်း ပေႃးမီးလွင်ႈ ၵတ်းယဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
1ႉ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉ-ပၼ်တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)တၢႆ။
2ႉ လွင်ႈဢဝ်တၢႆၵူၼ်း - တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)တၢႆ၊ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈတေႃႇၸူဝ်ႈ၊ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈလႄႈ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း။
3ႉ လွင်ႈၶိုင်ငႃဢဝ်တၢႆ တူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇၼၼ်ပိူၼ်ႈ - တူၼ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈ (7) ပီ၊ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တင်းသွင်ဢၼ်။
4ႉ လွင်ႈၸူၼ်-တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈထိုင် (8) ပီ၊ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼင်ႇၵၼ်။
5ႉ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ- တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း 200။
6ႉ လွင်ႈၵၼ်ႉၸၼ်ၼၢင်းယိင်း- တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈ (7) ပီ၊ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း 300 တင်း တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၶွၵ်ႈ။
7ႉ လွင်ႈလၵ်ႉလႄႈ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ဢၼ်လဵၵ််ႉဢၼ်ၼွႆႉ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း (တေလႆႈသၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်း)။
8ႉ လွင်ႈလၵ်ႉဢဝ်မေးပိူၼ်ႈ- တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ငိုၼ်း 300။
9ႉ လွင်ႈၶႂ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းၾၢႆႇၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၸွမ်းၼင်ႇ တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ဢၼ်တတ်းမၵ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉ။
10ႉ လွင်ႈတၢင်းၽိတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်-ပၼ် တူတ်ႈ(တၢမ်ႇ)ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးမီး။
လၢႆးဢိင်းၵလဵတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼိူဝ်မိူင်းတႆးၼႆႉ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇႁင်းၶေႃသေ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇႁင်းၶေႃ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸိမ်ယုင်ႈ ၸွမ်းသင်၊ ယူႇၾၢႆႇ ၼိူဝ်ၵုမ်းၸွႆႈပၼ်ၵူၺ်း၊ ပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ၽူႈလၵ်ႉၵူၼ်ၸူၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီး၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးၵႃႉ ၶၢႆလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊ ဢမ်ႇလႆႈၵူဝ်ႁႄသင်။
ပႃႈတႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႃႈၽိူၵ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းတႆးဢၼ်ယႂ်ႇလူင်မီး (3) ပိူင်ၵူၺ်း။ (1) မေႃႇငိုၼ်း ၼမ်ႉတူႈပၢင်ႁႆး၊ (2) ၵၢၼ်မႆႉလႄႈ (3) ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ၊ ၵၢၼ်တင်းသၢမ်ပိူင်ၼႆႉ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ယိပ်းၵမ်ဝႆႉ၊ မေႃႇငိုၼ်းၼမ်ႉတူႈၵေႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၿိူဝ်ႊမႃႊ ၶေႃႊပူဝ်ႊ ရေႊသျိၼ်ႊ(BURMA COOPERATION)၊ ၵၢၼ်မႆႉၵေႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၿွမ်ႊပေႊၿိူဝ်ႊမႃႊ(BOMBAY BURMA)၊ ၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင် မိူင်းၵုတ်ႈၵေႃႈ ၿိူဝ်ႊမႃႊရႛႊပီႊမၢႆႊ(BURMA RUBIES MINE) ယိပ်းၵုမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်တေႃႉမႆႉတေႃႉႁႄႈလႄႈ တေႃႉတၢင်ႇဢဝ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇလိပ်းမႃးၶၢႆၼႂ်းမိူင်းတႆးပေႃးငၢႆႈလူမ်ၼၼ်ႉ ဢိင်ႊၵလဵတ်ႊၶဝ်မႃးႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း လူတ်ႉၾႆး။
တၢင်ႈလူတ်ႉၾႆးဝဵင်းတႃႇၸီႇလႄႈႁၢႆးဝူဝ်း ပိုတ်ႇပီ 1922
တၢင်းလူတ်ႉၾႆးဝဵင်းတႃႇၸီႇလႄႈသူၺ်ႇၺွင်ႇ ပိုတ်ႇပီ 1924
တၢင်းလူတ်ႉၾႆးမၼ်းတလေးလႄႈသီႇပေႃႉ ပိုတ်ႇပီ 1898
တၢင်းလူတ်ႉၾႆးမၼ်းတလေးလႄႈလွႆယဵဝ်ႈ ပိုတ်ႇပီ 1900
(ၶူဝ်ၵိုတ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၾႆးၵႄႈၵၢင်ၼွင်ၶဵဝ်-ၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ ယၢဝ်းထိုင် 2260 ထတ်းယဝ်ႉ။)
ၾၢႆႇပၼ်ႇၺႃႇမိူဝ်ႈၽွင်းပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်လိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆၵမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသေတႃႉ ႁႂ်ႈပၼ်ႁႅင်းၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉပၼ်ႇၺႃႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ပိုၼ်ႉထၢၼ် တီႈဝတ်ႉ (ၵျွင်း) မုၼ်ၸဝ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ -မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၶဝ် တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ လုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၶဝ် လႄႈလုၵ်ႈၵူၼ်းမီး ၵူၼ်းလူင် ၸင်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈ။
ၾၢႆႇယူႇလီမိူင်းတႆးသမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈရႃႇသီႇၾႃႉၾူၼ်လီ၊ ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ဢမ်ႇပေႃးၼမ်လႄႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇလီ ၵၼ်ၵမ်ႈၼမ်။ ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်မႃး ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉ ႁူင်းယႃၶိုတ်းၵၢပ်ႈၵေႃႈမီးယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။
ပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလူင်လၢင်ၼႂ်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇပေႃးမီးသင်တႄႉတႄႉတိူဝ်ႇတိူဝ်ႇ သေတႃႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်း ယဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။


text:
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။
2. ႁၵ်ႉႁူမ်ၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်။
တၢင်းတိုဝ်းၵမ် 10 ပိူင်ဝႆႉတေႃႇမူႇၸုမ်းၸၼ်ႉပႃႈၼိူဝ်
1.တုင်းထွမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင်ၶေႃႈသင်ႇတႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။ တုင်းထွမ်ႇ ႁဵတ်း ၸွမ်းလႅတ်းသႅဝ်းၽႂ်းၽၢႆ။
ထဝ်ႈတၢႆၼမ်လၢႆ- ဢမ်ႇတၼ်းႁၼ်လႆႈမိူင်း
ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်းယႂ်ႇၵႄႇထဝ်ႈဢမ်ႇတၼ်းထူပ်းႁၼ်လႆႈဝၢၼ်ႈလႆႈမိူင်းသေ တၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႈၼမ်ၼႃႇ။ ၵူႈပွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 40-50 ပီပူၼ်ႉမႃးၽူႈဢွၼ် ႁူဝ်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် - ထႅင်ႈ 5 ပီ ထိုင် 10 ပီ မိူင်းတႆး ၵွၼ်းၶေႃၼႄႉၼွၼ်း -ဝႃႈၼႆသေႁိုင်ၼၢၼ်း မႃးတိၵ်းတိၵ်း။ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်(ၵႂၢမ်းၾၼ်) တၢင်းမုင်ႈမွင်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃးပူၵ်း တင်ႈ SSA, SNA (သိုၵ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈတႆး- ၵဵင်းတုင် ၸုမ်းၸဝ်ႈငႃးၶမ်း)၊ SURA တႅၵ်ႇယဝ်ႉႁွမ်း -ႁွမ်းယဝ်ႉတႅၵ်ႇ - ၸုမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်၊ ၸုပ်ႈသိုပ်ႇၸုပ်ႈ။
ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း
တင်း 3 ၶေႃႈၼႆႉ လီလႆႈထတ်းသၢင်ႁူႉၸႅင်ႈလႅင်း ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ လီလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၸႅင်ႈလႅင်း။ ပေႃးတေပိုတ်ႇၼႄႁႂ်ႈ တႅၵ်ႇလႅင်း- တေလႆႈႁူႉတူဝ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလဵၼ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းဢီႈသင် ?
ၽူႈႁူႉႁၼ် - လီၸုင်ၸၼ် ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉတၼ်
ၵဝ်ၶႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းယၢမ်ႈၵိၼ် ယၢမ်ႈထၢမ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းသိပ်းသၢဝ်းပီ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ မီးတူဝ်ထူပ်း လႆႈႁူပ်ႉလႆႈၺႃးၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းထိူၼ်ႇလၢႆမူႇလၢႆ ၸုမ်းလၢႆၸုပ်ႈလၢႆပၢၼ်။
တႆးလႄႈပိူၼ်ႈ - ငိူၼ်ႈလၢႆးဢၼ်ယၢၼ်ႁၢင်ႇ
"ၵဝ်ၶႃႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယု 10 ၶူပ်ႇပၢႆ။ ယၢမ်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃ။ ယၢမ်ႈၾၼ်တႃႇႁႂ်ႈမီး ႁေႃၶမ်းတႆး။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ၵဵင်းမႂ်ႇ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းႁူႉၸၵ်းလုင်းငိူၼ်ႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်ႉယွင်ႁူၺ်ႈၶဝ်။ တင်ႈတႄႇဢႃႇယု 20-30 မႃးတေႃႇ 60 ပၢႆၼႆႉ ႁူႉႁၼ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၸုမ်းတႆး လွင်ႈတႆးၽွင်ႈ။ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇၼမ်။ ယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပွႆးၶူးမေႃတီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇမွၵ်ႇၸၢမ်။ ပေႃးပဵၼ်ပွႆးတႆး-ၵူၼ်းတူၺ်းထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇမီးၼမ်။ ၵူၼ်းတူၺ်း ၸၢတ်ႈသႅင်းတႆး မီးဢိတ်းဢွၼ်ႇ။"
More Articles...
Page 1 of 3


text:
ၸၢႆးၵျေႃႇဢေး ဝၢၼ်ႈပဵင်းထွၼ်ႇ ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈတိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉၵုမ်းၶင် လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ လူတ်ႉၶိူင်ႈ တင်းၼႃႇလီႇမၼ်းၸၢႆး ဢၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဝႆႉ ယင်းပႆႇလႆႈၶိုၼ်း။
ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇၸၢႆးၵျေႃႇဢေး တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 17/09/12 သေ မၼ်းၸၢႆးပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်း ထွၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉ မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇယွၼ်းၶိုၼ်းၶူဝ်းၶွင်လူတ်ႉၶိူင်ႈ 1 လမ်း တင်းၼႃႇလီႇ (ယၢမ်းမူင်း) ဢၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈတိၺွပ်းမၼ်းၸၢႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈတပ်ႉၼမ်ႉတူႈ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ- ၵႂၢမ်းသင်ႇပိဝ်ႇႁႃႇ မူးဢမ်ႇလူင်းမႃးလႄႈဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်။
ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ- “လူတ်ႉၶိူင်ႈၸၢႆးၵျေႃႇဢေးၼၼ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မွၵ်ႈ 5 သႅၼ်၊ ၼႃႇလီႇမၼ်းၸၢႆးသမ်ႉၵႃႈ ၶၼ်မွၵ်ႈ 1 သႅၼ်။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇယွၼ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၵႂၢမ်းသင်ႇပိဝ်ႇႁႃႇမူး ဢမ်ႇလူင်းမႃး၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်၊ ၵွပ်ႈၼႆ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈပႆႇလႆႈၶိုၼ်း-ဝႃႈၼႆ။
တီႈၼမ်ႉတူႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းယင်းတိုၵ်ႉလႆႈပၢႆႈယူႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇႁႃထၢမ်ၸိုဝ်ႈသဵင်သၢႆမၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလၢႆ လၢႆဝၢၼ်ႈ ထုင်ႉဝၢၼ်ႈၸၢမ်(မိူင်းမု)၊ ၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်ႇၵူင်း မိူၼ်ၼင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃးၵေး၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလွတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ၊ ဝၢၼ်ႈပဵင်းလူင် လႄႈထႅင်ႈလၢႆလၢႆဝၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်သၢႆမၢႆၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မီးမွၵ်ႈ 10 ပၢႆ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵဵဝ်ႇၶွင်ႈသိုၵ်းတႆး၊ ႁႂ်ႈမႃးႁၢႆးငၢၼ်းတူဝ်၊ ပေႃးဢမ်ႇမႃးႁၢႆးငၢၼ်း တူဝ် လႄႈႁူႉၵမ်းလိုၼ်း တေၺႃးလိူဝ်ႁႅင်း- ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉ ၽွင်းတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ- ဝၼ်းထိ 24/09/12 (မိူဝ်ႈၼႆႉ) မီးၵၢၼ်တႄႇၶိုၼ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၸႄႈမိူင်း (ပွၵ်ႈၵမ်း 4)၊ ပေႃးလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်းၸိုင် ဢၢၼ်းတၢင်ႇလိၵ်ႈ ၼႂ်းသၽႃးၵမ်းၼႆႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းမီးတွၼ်ႈသွၼ်ဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းဢဝ်ၼမ်ႉတူႈႁဵတ်းတူဝ်ယၢင်ႇ မၼ်းသေ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ထႅင်ႈတၢင်ႇတီႈ။ ပေႃးဝႃႈတီႈတပ်ႉ ၼမ်ႉတူႈ ယင်းတိုၵ်ႉပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယူႇတၢင်ႇတီႈၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပေႉၵိၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ/ယွၼ်းၼႂ်းသၽႃး၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တေဢမ်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇ ပေႉၵိၼ်ထႅင်ႈတၢင်ႇတီႈ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ယူႇတီႈၼမ်ႉတူႈၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၵႄႈလိတ်ႈထိုင် တီႈထိုင်လႅၼ်- ဝႃႈၼႆ။