text:
ၵွပ်ႈၵေႃၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵူႈၸဝ်ႈ ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈ တေပဵၼ်ၽူႈႁႃႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်း (Facts) ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈ လၢႆးတႆးသေ မႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး/ၸၼ်ႉလိၵ်ႈၽႃးသႃတႆး၊ တင်ႈၸၼ်ႉ ဢွၼ်ထိုင်ၸၼ်ႉ 2 ဢမ်ႇၼၼ်ထိုင် ၸၼ်ႉ 10 လႄႈၸၢင်ႈတေထိုင်ၸၼ်ႉၸွမ်။ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးတင်းပိုၵ်းလႄႈ ၽႂ်ႁူႉယိၼ်းၵေႃႈ တေၸူမ်းလႄႈသႃထုၸွမ်း။ သမ်ႉဢဝ်လိၵ်ႈမူႇႁူဝ်သိူဝ်ဢၼ်ႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး ဢွၼ်ႁူဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ/မၵ်းမၼ်ႈ သေ ယၢမ်ႈဢဝ်သွၼ်/ႁဵၼ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းတႆးမႃးယဝ်ႉပၢၼ်ၼိုင်ႈၼႆၼၼ်ႉလႄႈ တေပဵၼ်မူႇလိၵ်ႈ ဢၼ်တင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းႁိူၼ်း၊ တင်းလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းလူင်၊ တင်းပွတ်းၼိူဝ်၊ ပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵၼ် ထူၼ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၶႃႈႁဝ်းၸင်ႇ ၶႂ်ႈယွၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၼႂ်း မိူဝ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ/ထတ်း မႄးၼၼ်ႉၼင်ႇပၢႆးတႂ်ႈၼႆႉ -
မိူဝ်ႈၶိုၼ်းၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမူႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလိုမ်းဢမ်ႇလႆႈၼႆႉ ၵေႃထတ်းလိၵ်ႈယဝ်ႈ၊ ၵေႃထတ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ၶတ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ၼႂ်း 19 ၸဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လိူၵ်ႈဢဝ်မႃးတၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈလႆႈ။ ပေႃးတူၺ်းလၵ်းပိူင်မိူဝ်ႈႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆးတႄႉ လႆႈႁၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၵူၼ်း တၢင်းၼွၵ်ႈၵေႃ မႃးၶဵၼ်ႇတ်မ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းသေ ၶဝ်ၸဝ်ႈၶိုၼ်း ထတ်းပၼ်၊ ၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈတၢင်းႁၼ်ထိုင် 19 ၸဝ်ႈတေႁၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်။
ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ထတ်း၊ ၽႂ်တႅမ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ထွႆႈၵႂၢမ်းမၼ်း၊ ဢဝ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၸၢင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၼႄးၼႂ်းဝၼ်းၶၢင်ႈၼႃႈ။ ၽႂ်တႅမ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းမၼ်း၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးတႅမ်ႈ လိၵ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း (ယွတ်ႈလိၵ်ႈ)၊ လိၵ်ႈပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်၊ ပိုၼ်းဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈယိုၼ်းထိုင်၊ လႄႈၽိုၼ်မၢႆတွင်းတင်း ဢပုမ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵွႆး၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉႁၼ်ၸွမ်းလႄႈ တႅမ်ႈ၊ ဢမ်ႇပၼ် ၽႂ်ထတ်း/ထွၼ်/ၽိူမ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်။ ပပ်ႉၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ/ဢၽိထၢၼ်ႇ/ဝၸၼႃးၼုၵူမ်း (Dictionary) ၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ်၊ ပေႃးၵေႃႉလဵဝ်တႅမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ထတ်းၵေႃႈလႆႈ။ ပေႃးလႆႈတင်ႈပဵၼ်ၵေႃသေ တႅမ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇမိးၵူၼ်း/ၵေႃထတ်းၸွမ်း ၸင်ႇ တေထုၵ်ႇတၢင်း။
ထွႆႈၵႂၢမ်း/ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်းၵေႃႈ လီထတ်းသေၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးမိူဝ်ႈ လဵဝ်၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းထႆး/လၢဝ်း၊ ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆး-ဢၼ်မိူၼ်မၢၼ်ႊ/ယိမ်မႃးတီႈမၢၼ်ႊ၊ ယိမ်မႃးတီႈဢိင်းၵလိသျ်ႉ၊ ယိမ်မႃးတီႈၶႄႇလႄႈ ပႃလိၸိူဝ်းၼႆႉ။ 1.ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ - ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇလေႃး တၢင်ႇၶိူဝ်း (ၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ လႄႇလၢဝ်း၊ ထဝ်ႈမိူင်း)၊ မၢင်ၶေႃႈ လႅပ်ႈတေပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ်ၸဝ်ႈ (ၶူႈလင်၊ ၶူဝ်လႆ၊ ၼမ်ႉမူၵ်ႈ)၊ မၢင်ၶေႃႈယင်းတေ ၸဝ်ႉသေၼၼ်ႉယူႇ (ထွႆႈၵမ်း၊ ၵမ်းပၢၵ်ႇ၊ ၵႃႇပႆ)။ 2.ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် (ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ဝႂ်တွင်/မႂ်တွင်၊ ၵႂႃႇပႆ-မေႃမိုဝ်း)။ 3.ထွႆႈ ၵႂၢမ်းထႆး/လၢဝ်း (သဝတ်ႉလီး၊ လၢႆးၵၢၼ်၊ လၢႆးငၢၼ်း၊ သႂၢင်ႇသိူဝ်း၊ ပွင်ႈၵႂၢမ်း၊ ၵူႈယၢင်ႇ)။ 4.ထွႆႈၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်မိူင်မၢၼ်ႊ/ယိမ် မႃးတီႈမၢၼ်ႊ (ဢမ်ႇလူဝ်ႇ၊ လွတ်ႈတေႃႇ၊ ၸုမ်ႇၼိုင်ႈ၊ မျဵဝ်းလႂ်၊ ၸဵၼ်းၸႃး၊ ၸိၵ်ႉၵူး၊ ဢၵျၢမ်ႇ)။ 5.ယိမ်မႃးတီႈဢိင်းၵလိသျ်ႉ (ပလိၵ်ႈ၊ တွၵ်ႉတိူဝ်ႇ/တွၵ်ႉတႃႇ၊ ၽရူဝ်ႇၾႅသ်ႉသိူဝ်ႇ/သႃႇ၊ ၼိုင်ႈၶျုတ်ႈ၊ ၾႆးၶျွတ်ႈ)။ 6.ယိမ်မႃးတီႈၶႄႇ (ၼိုင်ႈတုၺ်ႇ၊ ၶိုၼ်မိူင်း)။ 7.ယိမ်မႃးတီႈပႃလိ (ပၺ်ႇၺႃႇ၊ ဝိၸ်ႉၸႃႇ၊ သိပ်ႉပ၊ လိၵ်ႈ၊ ၸူၼ်၊ ၵၢၼ်)။
လမ်ႇသဵင်/တူၼ်းသဵင် ဢၼ်တႆးႁဝ်းၶႃႈမိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇလႆႈပဵၼ် 3 ၸုမ်း၊ တႆးလူင်လႄႈ တႆးၶိုၼ် မိူၼ်ၵၼ်/ငၢႆးၵၼ်-ၵိၼ်၊ ၵၢၼ်၊ ပဵၼ်၊ ပီ။ တႆးလိုဝ်ႉလႄႈ လၢဝ်းမိူၼ်ၵၼ်/ငၢႆးၵၼ်- ၵိၼ်း၊ ၵၢၼ်း၊ ပိၼ်း၊ ပီး။ တႆးမၢဝ်းလႄႈ ထႆးမိူၼ်ၵၼ်/ငၢႆးၵၼ်- ၵိၼ်ႈ-မၢင်တီႈတေဢွၵ်ႇသဵင်ၸိၼ်ႈ/ၵျိၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႈ၊ ပဵၼ်ႈ၊ ပီႈ။ လမ်ႇသဵင်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တႆးလူင်ပဵၼ်သဵင် 1 (ဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈမၢႆ သင်)၊ တႆးမၢဝ်းပဵၼ်သဵင် 6 (ယၵ်းၶိုၼ်ႈ)၊ ထႆးလၢဝ်းၶိုၼ်လိုဝ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်သဵင် 3 (သဵင်ယၵ်းၸမ်ႈတႆးလူင်၊ ၵွႆးပဵၼ်သဵင် 5 ၶဝ်ၸဝ်ႈ)။ ၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇလၵ်းပိူင် (Principle) ၽႃးသႃ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၸႂ်ႉၵၼ်။ (တႆးၶမ်းတီႈ၊ တႆးဢႃႁူမ်တႄႉ ယူႇၼႂ်းလၵ်းပိူင်ၽႃးသႃတႆးမၢဝ်းလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇၼႄတီႈၼႆႈ)။ ၼႂ်းပပ်ႉၵႂၢမ်းတႅတ်ႈၼႆႉတႄႉ လီႈႁႂ်ႈမီးပႃးထွႆႈၵႂၢမ်းတႆးတႄႉ၊ တႆးမွၼ်၊ တႆးမႂ်ႇ၊ တႆးမိူၼ်၊ တႆးယိမ်ၸွတ်ႇၸွတ်ႇၸေးၸေးယူႇ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်ပိၼ်ႇ ဢဝ်တၢင်ႇၽႃးသႃမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇ ယႄး- ႁၢၼ်၊ ဝုၼ်ႇၵျီး- ဝုၼ်ႇလူင်၊ ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇ- ၸၢၵ်ႈၼပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီသိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း။ ယႄး ၵေႃႈၸႂ်ႉ ယႄး ဢမ်ႇၼၼ် ပလိၵ်ႈ/ပူႇလူတ်ႈ၊ ဝုၼ်ႇၵျီး ဢမ်ႇၼၼ် ၽွင်းလူင်တေလီလိူဝ်၊ ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇၵေႃႈ ၸႂ်ႉၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇၶိုၼ်းၼႆႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇသေပိၼ်ႇဢဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၸိူင်ႉ ဢႄႇတီႇထိူဝ်ႇ၊ မၼ်ႇၼေႇၵျိူဝ်ႇ၊ ၶွမ်ႇမိတီႇၼႆႉ ၸႂ်ႉၶိုၼ်းထွႆႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလိသျ်ႉ ၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉလေႃးၵႂၢမ်းထႆးလၢဝ်းဝႃႈ- ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၸႅတ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်၊ ၵမ်မၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်/ၵေႃပွင်ၵၢၼ်းၵေႃႈလီမိူၼ်ၵၼ်ယူႇၶႃႈ။
မႃးထိုင်လိၵ်ႈၸၼ်ႉဢွၼ် (ၸၼ်ႉမူႇလ) တႆးႁဝ်းၶႃႈယဝ်ႉ၊ ၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ သဵင်တႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇမီး 18 သဵင်ၵွႆးလႄႈ ၽူႈႁူႉတႆးႁဝ်းၸင်ႇၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈတႆးမႃး 18 တူဝ်၊ တင်ႈဢဝ် ၵ ထိုင် ဢ။ လႆႈဝႃႈတႆးႁဝ်းၶူင်ဢွၵ်ႇဢွၼ်တၢင်းမိူဝ်ႈ ယင်းပႆႇလႆႈႁပ်ႉၼပ်ႉယမ်ၾိင်ႈပုတ်ႉထသႃသၼႃးၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၶူင်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလၢႆးဝၢႆးလင်လႆႈၼပ်ႉ ယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃးယဝ်ႉၼႆႉ တေမီးလိၵ်ႈ 41 တူဝ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ 18 တူဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉမႃးထိုင်ပၢၼ်ဢိင်းၵလိသျ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇၽိူမ်ႉထႅင်ႈ ၾ ၊ လႄႈတူၼ်းသဵင်ယၵ်း၊ ယၵ်းၸမ်ႈ၊ ၸမ်ႈၼႃႈ၊ ၸမ်ႈတႂ်ႈ။ ဝၢႆးမႃး ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆး မ - 5 တူဝ် သမ်ႉၽိူမ်ႉထႅင်ႈ ၵ တ ပ လႄႈ တူၼ်းသဵင် 6 ယၵ်းၶိုၼ်ႈ ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈတႅမ်ႈလႆႈ/ဢွၵ်ႇသဵင်လႆႈထွႆႈၵႂၢမ်း ၶိူဝ်းတႆးတၢင်ႇဢွင်ႈတီႈၼႆၵၼ် လႄႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး ၽိတ်းၽိတ်းၽူၼ်ၽူၼ်၊ မႄႈသဵင်ၵႅမ် 3 တူဝ်ၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈ သဵင်ၼၵ်းၼႆ။ တီႈသိုဝ်ႈမၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆးႁဝ်းဢမ်ႇမီးသဵင်ၼၵ်း၊ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇသႂ်ႇပႃးၵေႃႈလႆႈတင်း 3 တူဝ်၊ ပႃးတင်းတူဝ် ႀ ဢင်းၵၢၼ်းယဝ်ႉ၊ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉၵေႃႈယုင်ႈယၢၵ်ႈၵွႆး။ ၵ သဵင်ၼၵ်းဢမ်ႇမီးတီႈၸႂ်ႉ၊ ၻ - ဝႃႈၻွၵ်ႇၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႃႈလွၵ်ႇ (လွၵ်ႇမႆႉ-မွၵ်ႇမႆႉ) ၵေႃႈလႆႈ၊ ၿ - ဝႃႈၿႆးၵေႃႈမိူၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈဝႃႈဝႆ (ဝႆမႆႉ-ဝႂ်မႆႉ-မႂ်မႆႉ) ၵေႃႈလႆႈ၊ ႀ -ဝႃႈႀႃး၊ လိူၼ်ႀၢၼ်း လိူၼ်မႂ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉ တႅမ်ႈပဵၼ်သႃး၊ လိူၼ်သၢၼ်းလိူၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလီသူၼ်ႉယူႇၶႃႈ။ မႄႈ သဵင်ၵႅမ် ၵ ႀ တ ပ တင်း 4 တူဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵေႃႈလႆႈ။ မႄႈသဵင်ၵႅမ် ၾ တႄႉလီဢဝ်ၸႂ်ႉပႃးယူႇ၊ ဢဝ်ၸႂ်ႉလေႃးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 18 တူဝ်သေ ႁွင်ႉပဵၼ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ 19 တူဝ်မိူၼ်ၵဝ်ႇ ၵေႃႈလႆႈ၊ ၵွပ်ႈယူႇၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈတႆးႁူဝ်သိူဝ်ဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ လူဝ်ႇမႅင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႃႉ (ၽႃႉၾၼ်းမႆႉ) တင်း ၾႃႉ (ၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်)၊ ၽႆး (ၽေးၽႆး) တင်း ၾႆး (ၾႆးမႆႈ) ၼႆႁႂ်ႈ ထုၵ်ႇလၵ်းပိူင်မၼ်းၵွႆး တေဢမ်ႇယၢပ်ႇ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။
တူဝ်မႄႈသဵင်ၵပ်း (သၢတ်ႈ/ၽႅတ်း) မၼ်းပဵၵ်ႉဝႃႈၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉပႃးသဵင်ယၵ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈမႃးတူၵ်း လူင်းၵၼ်ၸႂ်ႉပႃးၼႆႉ တေလႆႈယူႇ၊ ႁဝ်းၶႃႈဢဝ်ဝႆႉၼႂ်းၸၼ်ႉဢွၼ် (တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ) ႁႂ်ႈမၼ်းမီး 6 သဵင်ဝႆႉ ၵေႃႈတေသၢင်ႇထုၵ်ႇ ယူႇ။ မိူဝ်ႈတႅမ်ႈပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်းၼႂ်းထႅဝ်လိၵ်ႈမႃး ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈလႆႈ၊ ၸိူဝ်းမေႃၸႂ်ႉၶႂ်ႈၸႂ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးၸႂ်ႉလႆႈ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၵႃ ၵႃႇ ၵႃႈ ၵႃး ၵႃႉ ၵႃႊ၊ ၶႆ ၶႆႇ ၶႆႈ ၶႆး ၶႆႉ ၶႆႊ -ၼႆ။ မိူဝ်ႈၸၼ်ႉယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉတႅမ်ႈၼႆ - ၵႃလမ် (ၵႃႊလမ်/ၼမ်)၊ ၵႃႈဝႅၼ်- ၵႃႈၶၼ် (ၵႃႊၶၼ်)၊ ပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်-ၸွမ်းၶႆႈႁႂ်ႈႁႃႁၼ် (ၸွမ်းၶႆႊႁႃႁႂ်ႈႁၼ်) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ တူဝ်သရ (မႄႈသဵင်ၵပ်း) ၵဝ်ႉငဝ်ႈ မၼ်းၼႆႉလီမီးပႃး ဢ လၢႆလၢႆ ဢိ လၢႆလၢႆ ဢု လၢႆလၢႆယူႇ။ ၵွပ်ႈမၢင်တီႈၸႂ်ႉ ၵ လၢႆလၢႆ ( သထေးၸေႃးတိၵ၊ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုမၼ- ၸႂ်ႉၸေႃးတီႉၵႃႉ၊ သူႉမႃႉၼႃႉ ဢမ်ႇလႆႈ၊ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းလိူဝ်)၊ မၢင်တီႈၸႂ်ႉၵႃႉ (ၵႃႉၶၢႆ -ၵႃႉၶၢႆၼႆႉ ၸႂ်ႉၵ လၢႆလၢႆ သဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇ ပေႃး၊ လိၵ်ႈထႆးလၢဝ်းၶိုၼ် လိုဝ်ႉၸႂ်ႉ ၵႃႉၶၢႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ ၵၶၢႆ)။ ဢိ လၢႆလၢႆၵေႃႈ (ပၼ်ႇတိတ၊ တုၵ်ႉၶိတ)၊ မၢင်တီႈသမ်ႉၸႂ်ႉ ၸီႉ (ၸီႉၸမ်ႈ/ၸီႉတၢင်း၊ ၸႂ်ႉၸိၸမ်ႈသဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇပေႃး၊ တႆးတၢင်းၶိူဝ်းၶဝ်ၸႂ်ႉ ၸီႉတၢင်း လွၼ်ႉလွၼ်ႉ)။ ဢု ၵေႃႈ - (ၵုသလ၊ ဝေးလုဝၼ်း၊ ၸႂ်ႉ ၵူႉသလ၊ ဝေးလူႉဝၼ်းဢမ်ႇလႆႈ သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းလိူဝ်)၊ ဢူႉ သမ်ႉ (ပဵၼ်ၸူႉၵၼ်၊ ႁိူၼ်းလူႉပင်း၊ ၸႂ်ႉ ၸု-လု သဵင်ဢွၵ်ႇဢမ်ႇပေႃး၊ တႆးတၢင်ႇၶိူဝ်းၸႂ်ႉ ၸူႉ-လူႉ တင်းပိုၵ်း)။ သမ်ႉဢေ တင်း ဢႄ ၵေႃႈ (ပဵၵ်ႉဝႃႈတႆးမၢင်ဢွင်ႈတီႈဢမ်ႇမီးသဵင် ဢႄ ၵေႃႈယႃႇ) လီၸႂ်ႉတိုဝ်းတင်း 2 သွင်တူဝ်ယူႇ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယႃႇပေႁဵတ်း၊ လုၵ်ႈမေးၵဝ်ၶႃႈ၊ မီးဢေႇ/ၵေႇၼႃႇ၊ ၸေႈသႃၸိူဝ်း ၼႆႉ ၸႂ်ႉမႄႈၵပ်း ဢေ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႄႈႁဝ်းၶႃႈ၊ လူင်းၸႄႈၼမ်ႉ၊ ၸႄႈႁူမ်ႇ (ဝဵင်း)၊ ၵႄႈလိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လီၸႂ်ႉမႄႈၵပ်း ဢႄ (ထႆးလၢဝ်းၶိုၼ် လိုဝ်ႉၵႅဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉၸိူင်ႉၼႆလွၼ်ႉလွၼ်ႉ)။ သမ်ႉထႅင်ႈ -ၼိုင်ႈတင်း ၼိူင်ႈ၊ ႁၵ်ႉ တင်း ႁၢၵ်ႉ၊ သႆး တင်း သၢႆး၊ ၶဝ် တင်း ၶၢဝ်၊ ၼမ်း တင်း ၼၢမ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လီဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းပၢႆးဝူၼ်ႉယူႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆၶႃႈ။ သမ်ႉတႆး ၼႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်း မႂ်ႇၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉ တၵၢႆႇၶိုၼ်း (တႆး) ၵွႆး၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉ ယ-ၽႅတ်း၊ ၺ-ၽႅတ်း (တယ်း -တၺ်း) ၼႆယူႇၶႃႈ။ (ၼႂ်းပပ်ႉၵႂၢမ်းတႅတ်ႈတႄႉ သႂ်ႇဝႆႉပႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၶႃႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇၵူႈၵေႃႉ)။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းတႃႇပပ်ႉႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလီၼႆႉ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈမိူင်း၊ ၸိုဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းၸိုဝ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လီဢဝ် ၸွမ်းသဵင်ၽႃသႃးတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းသွင်ၽႃးသႃဢၼ်ႁဝ်းႁူႉၸွမ်းလႆႈ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းၶိူဝ်း (ၼုၵျႅင်ႊပႃႇ)၊ မိူင်းသႄ (ၶုၼ်းမိင်)၊ မိူင်းၶွၼ် (မင်သိုဝ်ႉ)၊ ၸႄႈၵႅင်ႇ (ၸၵၢႆး)၊ တူၼ်ႈတီး (တႂႃၼ်ႇတေး)၊ ၵဵင်းႁၢႆး (ၵျႅင်းရၢႆး)၊ ၵဵင်းတွင်း (လူင်ၽပၢင်း)၊ ႁူဝ်ၶူဝ် (ႁိူဝ်ၶိူဝ်ႇ)၊ မိူင်းသၢင်း (မူၵ်းၸဝ်ႊ)။ မႄႈၼမ်ႉလႅင် (ႁူင်ႁိူဝ်)၊ မႄႈၼမ်ႉငၢႆး (ၸိၼ်ႊၶျုၵျႅင်ႊ- ယင်ၸိုဝ်ႈ ၵျႅင်ႊ)၊ ၼမ်ႉမၢဝ်း (ၼမ်ႉႁူၺ်ႈလီႈ- သျူၺ်ႇလီႇ-ရူၺ်ႉလိ)၊ ၼမ်ႉၶူင်း (ၼုၵျႅင်ႊ)၊ ၼမ်ႉၶွင် (ၼမ်ႉမႄႈလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ လၢၼ် ၶျၢင်ႊၵျႅင်ႊ)၊ ၼမ်ႉၵဵဝ် (ဢေႇရႃႇဝတီႇ)၊ မႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽယႃး (မႄႈၼမ်ႉ-မႄးၼၢၼ်ႇ)၊ ပြမ်ႇမႃႇပုတ်ႉတရ (ၼမ်ႉၼတီႈ လၢဝ်)။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၵႃႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ (သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ)၊ ၸဝ်ႈၸိူင်ႁၢၼ်၊ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵႅဝ်ႈ ဢိၼ်းထလႅင်၊ ၸဝ်ႈလၢမ်ႈၶမ်းႁႅင်၊ ၸဝ်ႈမင်းရၢႆး၊ ၸဝ်ႈယွတ်ႈၾႃႉ (ၸဝ်ႈရႃးမႃးထိပတိ-1) ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶႃႈႁဝ်း ႁႂ်ႈဢဝ်ၸွမ်း ဢၼ်တင်းပိုၵ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ၼႆႉ ၸီႉၸမ်ႈတိူၼ်သတိၵူဝ်လိုမ်းဝူၼ်ႉပႃးၼၼ်ႉၵွႆးယူႇ။
ၶၼ်ႈတွၼ်ႈပိူင်ပဵၼ် (ပိုၼ်း) လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်လုင်းတၢင်းၵႄးလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၸမ်းမီးၼင်ႇၼႆ - လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လိၵ်ႈယေႈတူဝ်ဢွၵ်ႇသဵင်လႆႈ 5 သဵင်၊ 10 သဵင်ထိုင် 15 သဵင် ဢမ်ႇပႃးၶိူင်ႈမၢႆသင်၊ လႆႈၸူၺ်ႇသေ ဢၢၼ်ႇဢဝ်။ ထိုင်မႃးပီ 1940 ပၢၼ်ဢိင်းၵလိသျ်ႉ လုင်းၵိင်ႉ (E.G.N. Kinch) ပဵၼ်ၶုၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး လႆႈၶွတ်ႇထွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊတႃႇမႄး လိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈမီးတူၼ်းသဵင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈထွႆႈၵႂၢမ်းတူဝ်လႂ်တူဝ်ၼၼ်ႉမႃး၊ ဝၢႆးမႄးယဝ်ႉဢမ်ႇတၼ်းႁဵတ်းသင် သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵမ်း 2 သမ်ႉၵိူတ်ႇလႄႈ ဢဝ်ၵိုတ်းပႅတ်ႈသေ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈမႃး။
ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်း 2 ယဝ်ႉၵႂႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးထႅင်ႈမီးၾၢႆႇ မိူင်း 7 ၵေႃႉ (1.မုၼ်ၸၢင်းဝိၸယႃႇၼၼ်တ သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ 2.ၸဝ်ႈၾႃႇသူၺ်ႇမုင်ႇ မိူင်းၵေးသီး 3.သႃသၼႃႇဝုၼ်ႇ ဢူးမွင်ႇမွင်ႇ မိူင်းသီႇပေႃႉ 4.မဵဝ်ႉၸႃးၵေႃးသၼ်ႇလ လွႆငိုၼ်းမိူင်းယႆ 5.ဢမၢတ်ႈ လုင်းၶျုင်ႇ မိူင်းၵိုင် 6.ႁူဝ်လူႇလုင်းထုၼ်းလ မိူင်းလၢႆးၶႃႈ 7.ၶိင်းၵျွင်း ဝိလႃသ မိူင်းၼၢႆး) လႄႈၾၢႆႇၶုၼ်ပွင်ၵၢၼ် 5 ၵေႃႉ (1.ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး၊ 2.ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵမ်ႉၶုၼ်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃ မိူင်းတႆး၊ 3.ၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၾၢႆႇတွပ်ႇလၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ 4.လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇမေႃယႃ၊ 5.ၶုၼ် ၶမ်းလိုၼ်း ၶူးသွၼ်ပဵၼ်မေႃသွၼ်) ႁူမ်ႈယဝ်ႉမီး 12 ၵေႃႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႇထတ်းသၢင်တႅပ်းတတ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်သွၼ်ႁဵၼ်းၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းတူဝ်ႈမိူင်းတႆး။ ၼႆႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈငဝ်းလၢႆးၵၢတ်ႈမၼ်းမႃးလၢႆလၢႆယိူင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး ၼင်ႇၸႂ်ဢၢင်ႈသေ ဢဝ်ၵိုတ်းဢဝ်ၵၢတ်ႈပႅတ်ႈဝႆႉ။
ထိုင်မႃးပီ 1958 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸင်ႇမႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊလိၵ်ႈတႆးထႅင်ႈ 13 ၵေႃႉ (1.လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈလူင် မိူင်းၵိုင်၊ 2.လုင်းထုၼ်းလ မိူင်းလၢႆးၶႃႈ၊ 3.လုင်းဝိလႃႇသ မိူင်းၼၢႆး၊ 4.လုင်းၽူဝ်းလ မိူင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ 5.လုင်းသွႆႈ ၸရေးမိူင်း ၵျွၵ်းမႄး၊ 6.လုင်းၵေႃးလီႇ မိူင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ 7.ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 8.လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 9.ၶုၼ် ပၢၼ်းလ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 10.ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း တူၼ်ႈတီး၊ 11.သြႃႇပႃႉၵျေႃႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ 12.လုင်းသြႃႇၵႃႇလိင်ႇတ မိူင်းသီႇပေႃႉ၊ 13.လုင်းသြႃႇပၺ်ၺႃ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး) သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇဢဝ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး ၵဝိလူင် 4 ၵေႃႉ (1.လုင်းၶျုင်ႇ မိူင်းၵိုင်၊ 2.လုင်းသွႆႈ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ 3.လုင်းသုၸိင်ႇၼ လၢင်းၶိူဝ်း၊ 4.လုင်းတၢင်းၵႄး ၼမ်ႉၶမ်း) သေ မႃးလိူၵ်ႈမႄးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပဵၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ 10 ဢၢၼ်းဢဝ်ယိပ်းတိုဝ်းၼႂ်းႁူင်း ႁဵၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၢၼ်းႁႂ်ႈလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းလုမ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵူႈတီႈတီႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ယဝ်ႈ။
ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပၺ်ၺႃမိူင်းတႆး ႁႃပၼ်ႁိူၼ်းတီႈယူႇသဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ လုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပၼ်တင်း ငိုၼ်းလိူၼ် ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇမႃးႁူမ်ႈၵၼ် လိူၵ်ႈမႄးလႄႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ။ 7 ဝၼ်းလႂ်ယေႈ ပွၵ်ႈၼႂ်းဝၼ်းသဝ်ၼိုင်ႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊမတီႊၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ 6 ၵေႃႉ (1.ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း မင်းရၢႆး၊ 2.လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ၊ 3.ၶုၼ်ပၢၼ်းလ၊ 4.ၶုၼ်ၶမ်း လိုၼ်း၊ 5.ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်၊ 6.သြႃႇပႃႉၵျေႃႇ) ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃး ထတ်းမႃးမႄးၵၼ်ႁဵတ်းၼႆၵူႈဝူင်ႈ။
တင်ႈတႄႇပီ 1958 တေႃႇထိုင် 1962 ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉယဝ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉ 5 တင်းႁူၵ်း ပပ်ႉ လႆႈသူင်ႇၸႅၵ်ႇထိုင်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းပွတ်းဢွၵ်ႇၵူႈတီႈတီႈ၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (ၸၼ်ႉဢွၼ်) လႆႈဢိတ်ႇပဵၼ် 3 ပွၵ်ႈ ယေႈပွၵ်ႈလႂ်ယေႈသႅၼ်ယူႇ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸုမ်းယိပ်းဢႃႇၼႃႇၶဝ်မႃးၼႄးဝႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈႁွႆးမိုဝ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉၼႆသေ ႁၢမ်ႈသွၼ်ၵၼ်လႄႈဢဝ်ၵိုတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈဢမ်ႇတၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉ 10 ၼင်ႇဢၢၼ်းဝႆႉ။
ထိုင်မႃးပီ 1974 ၸင်ႇမီးၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပႃးတင်းၸဝ်ႈယဵပ်ႇၾႃႉၼႆႉ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် လိၵ်ႈတႆးၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽူႈႁပ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶဝ်ၵူႈတီႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်။ ၼၼ်ႉသေတႃႉ မိူၼ်ၵႂၢမ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈဝႃႈ - ၵူၼ်းၼမ်ပွႆးဢမ်ႇၵိုၼ်း ၽိုၼ်းၼမ်ၾႆးဢမ်ႇလုၵ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်မႃး ၶႅၼ်းဝွတ်ႇၵႂႃႇလိူဝ်ၵဝ်ႇ ထႅင်ႈသေ တဵတ်ႇယဵၼ်ဝႆႉတင်းႁိုင်။
ႁွတ်ႈမႃးပီ 1980 ၸင်ႇမီးၶုၼ်လုမ်းၶွင်ႊသီႊမိူင်းတႆးၶဝ် ၶိုၼ်းမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈမူႇၸုမ်းလိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆး 15 ၵေႃႉ (1.လုင်းသြႃႇၶမ်းလႅင်၊ 2.လုင်းၶုၼ်ပၢၼ်းလ၊ 3.ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်၊ 4.ၸဝ်ႈဢုင်းၵျိၼ်ႇ၊ 5.ၸၢႆးၺူဝ်ႇမျိၼ်ႉ၊ 6.ၸၢႆးၸၢမ်ႇမျႃႉ၊ 7.ၸၢႆးၶုၼ်ပၢင်ႉ၊ 8.ၸဝ်ႈၺုၼ်ႉၸိင်ႇ၊ 9.လုင်းတၢင်းၵႄး၊ 10.သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလ၊ 11.သြႃႇၸဝ်ႈဢုမ်ႈမိူင်း တူၼ်ႈတီး 11 ၵေႃႉလႄႈ 12.ၸၢႆးၶမ်းလႅင် လၢင်းၶိူဝ်း၊ 13.လုင်းတိပ်ႉလႆႈၼႆး ၵဵင်းတုင်၊ 14.သြႃႇသူၺ်ႇထုၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ၊ 15.လုင်းၼၼ်ႇ တထိး ပၢင်လူင်) သေ ႁႂ်ႈလုင်းတၢင်းၵႄးတင်း သြႃႇၸဝ်ႈဢုမ်ႈမိူင်း သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလၶဝ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉသွင်၊ ပေႃးယဝ်ႉတင်း 15 ၵေႃႉၸင်ႇမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ထတ်းလႄႈ ဢဝ်ပေႃႉပဵၼ်ပပ်ႉလိၵ်ႈမႃး။ တၼ်းပေႃႉယဝ်ႉၸၼ်ႉ ငဝ်ႈယေႈသႅၼ်ပပ်ႉၵွႆး၊ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈတင်း ၸၼ်ႉသွင်ပႆႇတၼ်းလႆႈပေႃႉပဵၼ်ပပ်ႉ။ ဢၼ်ပေႃႉယဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်သူင်ႇၵႂႃႇပၼ်တီႈလုမ်းၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ (1984-85)။ ၼႆႉၵေႃႈ တေမိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်း ၵူၼ်းထဝ်ႈဝႃႈ -ၸႂ်ထၢင်ႇဢမ်ႇပႄႉတၢင်းၵၢတ်ႈ မေႃလၢတ်ႈဢမ်ႇပႄႉၶေႃႉၵျဵဝ်ႇၵျၢမ်ႇမႃႇၼႆ ၼၼ်ႉထႅင်ႈသေ ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၶွင်ႊ သီႊလူင်းၵႂႃႇၸိူဝ်းလၢဝ်တၢင်ႇႁူဝ်မႃႇၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇတင်းၸုမ်းလၢဝ် တၢင်ႇႁူဝ်မႃႇၶဝ် မႃးႁႄႉႁၢမ်ႈလႄႈဢဝ်ႁၢမ်းပႅတ်ႈ ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။
ထိုင်မႃးထႅင်ႈပီ 2001 ၼၼ်ႉၸင်ႇ ၸုမ်းငမ်းယဵၼ်ၶဝ်တင်းသီႇပေႃႉ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်းယွတ်းၼမ်းၼႃႈသေ လႆႈၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈမႃးၶွမ်ႊမတီႊမႄးတႅမ်ႈမႄးထတ်းလိၵ်ႈတႆးထႅင်ႈ 15 ၵေႃႉ (1.သြႃႇလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ 2.သြႃႇ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ 3.သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလ တႃႈၵုင်ႈတင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ၊ 4.လုင်းတၢင်းၵႄး၊ 5.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းၸိုၼ်ႈ၊ 6.သြႃႇၸဝ်ႈဢုမ်ႈၶိူဝ်း တူၼ်ႈတီး သၢမ်ၸဝ်ႈ၊ 7.လုင်းသၢင်ႇသၢမ်၊ 8.လုင်းၸၢႆးၵျီး၊ 9.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းလႅင်၊ 10.ၸၢႆးၸၢမ်ႁွမ် လႃႈသဵဝ်ႈသီႇၸဝ်ႈ၊ 11.လုင်းငိုၼ်း ယွတ်ႈ မိူင်းယု၊ 12.လုင်းသၢင်ႇသႃႇ မိူင်းၵိုင်၊ 13.ၸဝ်ႈဢူးၵျႃႇ သီႇပေႃႉ၊ 14.လုင်းလူင်းသႅင်လင်း ၵဵင်းတုင်လႄႈ 15.ၸၢႆးၾႃႈ တႅၵ်ႇၵျီး) ယဝ်ႉ ဢၢၼ်းတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးတင်ႈဢဝ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈတေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉ 10 ၼႆထႅင်ႈယူႇ။
ၶွမ်ႊမတီႊၸိူင်ႉဝႃႈမႃးၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းဢဝ်ၸွမ်းမူႇလိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးတႅပ်းတတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈ 1950 ၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းတၼ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉၼိုင်ႈ လႄႈသွင်။ သမ်ႉမႃးမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊမႂ်ႇမိူဝ်ႈပီ 2002 ထႅင်ႈ 15 ၵေႃႉ (1.သြႃႇလူင်ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ 2.သြႃႇၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ 3.သြႃႇၸၢႆးသူၺ်ႇလ တႃႈၵုင်ႈတင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ၊ 4.လုင်းတၢင်းၵႄး၊ 5.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းၸိုၼ်ႈ တူၼ်ႈတီးသွင်ၸဝ်ႈ၊ 6.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ၊ 7.လုင်းသၢင်ႇသၢမ်၊ 8.သြႃႇၸၢႆးၶမ်းလႅင်၊ 9.လုင်းၸၢႆးလူင်၊ 10.ၸၢႆးၸၢမ်ႁွမ် လႃႈသဵဝ်ႈႁႃႈၸဝ်ႈ၊ 11.ၸၢႆးၶမ်းဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉၶမ်း၊ 12.သြႃႇၸၢႆးထုၼ်းဢေး တႃႈတေႈ၊ 13.လုင်းငူဝ်ႉၵွၼ်း၊ 14.ၸဝ်ႈဢူးၵျေႃႇ သီႇပေႃႉသွင်ၸဝ်ႈ၊ 15 လုင်းလူင်းသႅင်လင်း ၵဵင်းတုင်) သေ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းလိၵ်ႈ တင်ႈၸၼ်ႉသၢမ်တေႃႇၸၼ်ႉႁႃႈ တီႈႁေႃၸဝ်ႈဢူးၵျႃႇ သီႇပေႃႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉႁူၵ်းၸဵတ်းၵေႃႈလႆႈမႅင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၼ်သေ ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉသေတႃႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၵၢၼ်းယွတ်ႈသမ်ႉမႃးသဵင်ႈမုၼ်ပႅတ်ႈလႄႈ ဢဝ်ၵိုတ်းႁႅင်ႈ ပႅတ်ႈတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ။
လိၵ်ႈတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆႁဵင်ပဵၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်းမိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်၊ မၢႆတူၼ်းသဵင်ၸမ်ႈၼႃႈတႂ်ႈ ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ၸူၺ်ႉသေဢၢၼ်ႇၵၼ်ဢဝ်သေၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶၢင်းဝႃႈဢၢၼ်ႇဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ ဢၼ်လိၵ်ႈတႆးယဵၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈ တူဝ်မူၼ်းမႃးၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 200 ပီမိူင်းၵႃႈၼႆႉၵွႆးယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႂ်းပၢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၸဝ်ႈမင်းတုင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်း သႅၼ်ဝီ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈမေႃလိၵ်ႈလူင်ဢမၢတ်ႈမိူင်းၵိုင် လူင်းမိူဝ်းသိုဝ်ႉၸၢၵ်ႈပေႃႉလိၵ်ႈတဵင်ႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) မႃးလႄႈ လႆႈဢဝ်တူဝ်ၸိုၼ်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းမႃးတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး၊ တင်ႈမိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး လိၵ်ႈတႆးၸင်ႇႁဵတ်းပႃးၸမ်ႈ ၼႃႈတႂ်ႈသေ မီးမႃးသၢမ်သဵင်။ ထိုင်မႃးပီ 1945-46 ၸင်ႇၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈမၢႆတူၼ်းသဵင်ယၵ်းလႄႈ ယၵ်းၸမ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်လႄႈ ဢၢၼ်ႇငၢႆႈမႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ (ဢၢင်ႈမႃးတီႈ ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆးတီႈၵႅပ်ႈ -လုင်းတၢင်းၵႄး/ 2004)။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ!
မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)
01/09/2012


c: text/html

text:
ၵၢၼ်တႆးၼႆႉဢမ်ႇယဝ်ႉၼႂ်းတႆး တီႈတႆးၵူၺ်း၊ ၾၢႆႇၼွၵ်ႈတႆးၵေႃႈ မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၼွၵ်ႈလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝၢၼ်ႈပိူၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ၊ ၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈပိူၼ်ႈ မိူင်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉမီးထႅင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းယႂ်ႇမိူင်းလူင်လၢႆလၢႆ ၸိုင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်တႆးၼႆႉ တႆးၶိုင်ယူႇႁင်းၵူၺ်း မႅၵ်းမႅၵ်းသေ တေပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႂႃႇ (ဢွင်ႇၵႂႃႇ) ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မၼ်းဢိင်ပႃး တိုဝ်ႉတၢင်းငဝ်းလၢႆးၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းပႃး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12/08/13 ၽိုၼ်လိၵ်ႈ Small Wars ဢွၵ်ႇပွင်ႈၵႂၢမ်း လွင်ႈပထဝီႇၵၢၼ်မိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႊရိၵႃႊ (US Geopolitics) ၊ ၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ ဢပ်ႊၾ်ၵၼ်ႊၼိတ်ႊသတၼ်ႊ လႄႈ လွင်ႈဢမႄႊရိၵၼ်ႊလွမ်ႉမိူင်းၶႄႇ (Afghanistan and Containment of China) ။ Geopolitics ၼႆႉ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇတႄႉ မီးမႃးႁိုင် ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် ပီယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလိူင်ႈသုၼ်းဝူးၸိုင် လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မိူင်းၼႆႉယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လႂ်၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မၼ်းတေမီး ၽေးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မၼ်းတေပေႉပုၼ်ႈၼိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် မီးမႃးပႆႇႁိုင်၊ တိုၵ်ႉမွၵ်ႈ 100 ပီၵူၺ်း။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းမီးၵူၼ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇ 2 ၵေႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး လွင်ႈၵႂၢမ်းၶႂၼ်ပထဝီႇၵၢၼ်မိူင်း (ၵုၼ်ၵၢၼ်မိူင်း) ၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွၼ်ႊ မႅၵ်ႊၶႅၼ်ႊတိူဝ်ႊ (Sir Halford John Mackinder) ၸၢဝ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုဝ်ႈ ၼိၶိူဝ်ႊလတ်ႊ ၵျွၼ်ႊ သပၢႆႊမႅၼ်ႊ (Nicholas John Spykman) ၸၢဝ်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊ။
ၵျွၼ်ႊ မႅၵ်ႊၶႅၼ်ႊတိူဝ်ႊ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ- ၽႂ်ၽွင်းငမ်းယူႊရူပ်ႊဝၼ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ မၼ်းသင်ႇၵၢၼ်လႆႈ ၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ႁူဝ်ၸႂ် (Who rules East Europe commands the Heartland. (ၽႅၼ်ႇလိၼ်ႁူဝ်ၸႂ်ၼႆႉ ပဵၼ်ယူႊရေႊသျိူဝ်ႊ (Eurasia) ၵုၼ်ယူႊရူပ်ႊတင်းဢေႊသျိူဝ်ႊႁူမ်ႈၵၼ်)။ ၽႂ်ၽွင်းငမ်းလႆႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁူဝ်ၸႂ်ၵေႃႈမၼ်းသင်ႇၵၢၼ်လႆႈၼိူဝ်ၵုၼ်လူၵ်ႈ/ လုမ်ႈၾႃႉ [Who rules the Heartland commands the World Island. (ၵုၼ်လုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်တီႈယူႊရေႊသျိူဝ်ႊ တင်းဢပ်ႊၾ်ရိၵႃႊႁူမ်ႈၵၼ်) ]။ ၽႂ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉ ၼိူဝ်ၵုၼ်လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မၼ်းၵမ်ၵုမ်းလႆႈ လုမ်ႈၾႃႉ (Who rules the world Island control the world.) - ဝႃႈၼႆ။
ၼိၶိူဝ်ႊလတ်ႊ ၵျွၼ်ႊ သပၢႆႊမႅၼ်ႊ မႄးတႅမ်ႈၵႂၢမ်းၶႂၼ် ဢွၵ်ႇမႃးဝၢႆးလိုၼ်းဝႃႈ- ၽႂ်ၵမ်ၵုမ်းလႆႈၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ မၼ်းၽွင်းငမ်းလႆႈၼိူဝ်ယူႊရေႊသျိူဝ်ႊ [Who controls Rimland rules Eurasia, (ၵုၼ်ဢေႊသျိူဝ်ႊ တင်းယူႊရူပ်ႊ)] ။ ၽႂ်ၽွင်းငမ်းလႆႈၼိူဝ်ယူႊရေႊသျိူဝ်ႊၵေႃႈတေၵမ်ၵုမ်းလႆႈၵမ်ၸႃတႃ ၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ (Who rules Eurasia controls the destinies of the World.) - ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် (ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈ 2) ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ တိုၵ်ႉၶဵင်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်းယူႊရူပ်ႊ ဝၼ်းဢွၵ်ႇ (East Europe) ဢၼ်မီးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႊ (Soviet Union) ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၢၼ်းႁႄႉၵင်ႈ သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႊ (ရတ်ႊသျိူဝ်ႊ)။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢၢၼ်းၵုမ်းလႆႈၼိူဝ်ယူႊရူပ်ႊ ဝၼ်းဢွၵ်ႇ (East Europe) ။ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊႁၼ်ဝႃႈ- ပေႃးၵုမ်းလႆႈ ယူႊရူပ်ႊဝၼ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ တေၵုမ်းလႆႈၼိူဝ် ပထဝီႊယူႊရေႊသျိူဝ်ႊ၊ ပေႃးၵုမ်းလႆႈၼိူဝ်ပထဝီႊယူႊရေႊသျိူဝ်ႊၵေႃႈ တေၵုမ်းလႆႈပႃးၼိူဝ် ၵုၼ်ဢပ်ႊၾရိၵႃး။ ပေႃးၽႂ်ၵုမ်းလႆႈၼိူဝ် 3 ၵုၼ်ၼႆႉၵေႃႈ တေၵမ်ၵုမ်းလႆႈၼိူဝ်လူၵ်ႈ။ လၢႆးမႅၵ်ႊၶႅၼ်ႊတိူဝ်ႊႁဵတ်းမႃးၼႆႉ ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈ 2 ယဝ်ႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်တူဝ်မႃး။
ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ယူႊရူပ်ႊဝၼ်းဢွၵ်ႇ (East Europe) မီးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႊယူႇဝႆႉ၊ ရတ်ႊသျိူဝ်ႊၽွင်းငမ်းဝႆႉလၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႊ တေဢမ်ႇလုၵ်ႉ ၼႂ်းယူႊရူပ်ႊဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၼၼ်ႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းပိတ်းဢိုတ်း ၸွမ်းၶႅပ်ႇၶၢင်ႈဝႆႉ လၢႆႁူးလၢႆတၢင်း။ ၵွပ်ႈဢမႄႊရိၵၼ်ႊႁၼ်ဝႃႈ- ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းလႆႈ ရတ်ႊသျိူဝ်ႊတေၵုမ်းလႆႈၼိူဝ်ဢေႊသျိူဝ်ႊ- ယူႊရူပ်ႊ။ ပေႃးၵုမ်းလႆႈၼိူဝ် 2 ၵုၼ်ၼႆႉၵေႃႈ တေၵုမ်းလႆႈပႃးၼိူဝ် ဢပ်ႊၾ်ရီႊၵႃႊ၊ ပေႃးၵုမ်းလႆႈဢပ်ႊၾ်ရီႊၵႃႊပႃးၵေႃႈ တေၵုမ်းလႆႈၼိူဝ်လူၵ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၵေႃႈ ဢဝ်လၢႆးၵုမ်းၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ႁိမ်းႁွမ်း (Who controls Rimland rules Eurasia) သေၸွမ်းပိတ်းဢိုတ်း တိၵ်းတိၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁိမ်းႁွမ်းယူႊရူပ်ႊဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၵႂႃႇသူၼ်းတုမ်ဝႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီတိၵ်းတိၵ်း။
ဢိင်ၼိူဝ် ဢမႄႊရိၵၼ်ႊသူၼ်းတုမ်လႆႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ႁိမ်းႁွမ်း မိူင်းၸိူဝ်းယူႇၶွပ်ႇယူႊရူပ်ႊၼႆႉလႆႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ ႁဵတ်း ၸွမ်းလၢႆး ၵျွၼ်ႊ သပၢႆႊမႅၼ်ႊ မႃးလႄႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႊ လႆႈလူမ်ႉၵွႆတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇ၊ မႃးပဵၼ်မိူင်းရတ်ႊသျိူဝ်ႊ၊ မိူင်းယူႊၶရဵၼ်ႊလႄႈ မိူင်းယႂ်ႇမိူင်းလဵၵ်ႉတင်းမူတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 16 ၸိုင်ႈမိူင်း။ လွင်ႈၼႆႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊဢမ်ႇလႆႈၵူဝ်ယဝ်ႉသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၶိုၼ်းမႃး ဝႆႉၼၵ်း/လမ်ႇလွင်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၶႄႇ။
ဢမႄႊရိၵၼ်ႊဝႃႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၶဝ်။ ဢၼ်လႆႈႁၼ်တႂ်ႈတႃယူႇ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉ ၸိူဝ်းယူႇၾၢႆႇဢမႄႊရိၵၼ်ႊ လႆႈႁၼ်မိူၼ်ၼင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၾိလိပ်ႊပိၼ်ႊ၊ မိူင်းမႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶတ်းၸႂ်တိုတ်ႉပႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းသၢႆမၢႆ ဢၼ်ဢမႄႊရိၵၼ်ႊႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ပႆႇတမ်းၸႂ်လႆႈသေတႃႉ ၶဝ်ၵေႃႈတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ႁူၺ်းပၢႆး မိူင်းမၢၼ်ႈယူႇ၊ ပေႃးဝႃႈမိူင်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႇဢမႄႊရိၵၼ်ႊယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပိတ်းဢိုတ်းလႆႈၶႄႇ။
ဢမႄႊရိၵၼ်ႊဝႃႈ- ပေႃးႁဝ်းလွမ်ႉဝႆႉမိူင်းၶႄႇလႆႈ၊ မိူင်းၶႄႇၶႂ်ႈလႆႈ ၶူဝ်းၶွင်သၽႃဝၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း တီႈတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း ၼမ်းၶဝ်ႈမိူင်းၶႄႇ တင်ႈတႄႇၼမ်ႉမၼ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်းဢမႄႊရိၵၼ်ႊၼႆႉ တေၵုမ်းဝႆႉလႆႈ၊ ပေႃးၵုမ်းဝႆႉလႆႈၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇၵိုင်ႇလီၸဵဝ်းႁႅင်းယႂ်ႇၵေႃႈ တေၼၢၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ပေႃးၼၢၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇၵေႃႈ ၶႄႇတေဢမ်ႇၸၢင်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း။ လွင်ႈ လွတ်ႇတေႃႈၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁဝ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၶဝ် ပႆႇၵုမ်း လႆႈသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈတၢင်ႇမိူင်း ၼမ်းၶဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းၶႃႊၸၵ်ႊသထၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမႄႊရိၵၼ်ႊၵုမ်းလႆႈၽွင်ႈယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဢမႄႊရိၵၼ်ႊ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉတင်း ၶႃႊၸၵ်ႊသထၢၼ်။
ဢမႄႊရိၵၼ်ႊႁၼ်ဝႆႉဝႃႈ- မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၶူဝ်းၶွင်သၽႃဝ/ၵႅတ်ႊသ်/ၼမ်ႉမၼ်း ၵူႈပိူင်ပိူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁွတ်ႈ ၽႅဝ်မိူင်းၶႄႇၶိုတ်းတၼ်းၼႆ ဝၢႆးၼႆႉမႃးၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ပေႃးပဵၼ် ပၼ်ႁႃပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇၸၢင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇတင်းမူတ်းမီး 92% ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႄႇမီး 8% ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႄႇသမ်ႉမီးၼႃႈလိၼ် 60% ၊ (ႁူဝ်ၵူၼ်းမီး 8% ၊ ၼႃႈလိၼ်သမ်ႉမီး 60%) ။ ၼႃႈလိၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ မိူင်းမွင်ႊၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊ/ မိူင်းထိပႅတ်ႉ/ သျိၼ်းၵႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႄႉတႄႉ။ ၼႂ်းၶႄႇ 92% ၼႆႉ လိၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းမႃးမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ တီႈဢေႇသုတ်းမီး 8 ၽႃသႃ။ ၶႄႇၶဝ်ဝႃႈ လိၵ်ႈမိူၼ်ၵေႃႈၶိူဝ်းမိူၼ်ၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼႆ ၶႄႇၵေႃႈၸၢင်ႈတႅၵ်ႇၵၼ်။
မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ယၢမ်ႈတႅၵ်ႇၵၼ်မႃးလၢႆလၢႆပွၵ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 3-4-6-10-12 ၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈတႅၵ်ႇ ၵၼ်မႃးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉ မူင်ႊၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊမႃးယိုတ်းမိူင်းၶႄႇလႄႈ ၶႄႇတႅၵ်ႇၵၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇ လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶႄႇလႆႈတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်းမူင်ႊၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊ၊ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၶႄႇၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်ၶိုၼ်း။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈႁေႃသႅင်တႆး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢဝ်လႆႈဝၢၼ်ႈလႆႈမိူင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶႄႇတႅၵ်ႇၵၼ်။ ပေႃးၶႄႇ ၽွမ်ႉၵၼ်မိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇဢဝ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈၶႄႇတႅၵ်ႇၵၼ်သေ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၵႂႃႇဢဝ် ၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶႄႇတွင်ႈထၢမ်လႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉတွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းမႃးဢဝ်ၶိုၼ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်း။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး 3 ၵေႃႉ ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မူင်ႊၵူဝ်ႊလီႊယိူဝ်ႊ ယိုတ်းဢဝ်မိူင်းၶႄႇ၊ ၶႄႇတႅၵ်ႇၵၼ် တႆးၸင်ႇႁႅင်းယႂ်ႇ။
ယွၼ်ႉၼၼ် ၶၢဝ်းပွတ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ယင်းပႆႇႁၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ် US ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် (ဢွင်ႇ)။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ် US ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်မႃး မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းၶႄႇမီးမႃးပၼ်ႁႃၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၶႄႇၼင်ႇၵၼ်တႅၵ်ႇၵၼ်ၸိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ? ၊ မိူင်းတႆးတေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ? ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉ။ မၢင်ၽဝ်ႇတေပဵၼ်တႄးၼႃးၼႂ်းၵႄႈ ၵႂၢႆးလူင်သွင်တူဝ်တေႃးၵၼ် (ဢမႄႊရိၵၼ်ႊတင်းၶႄႇ) ဢဝ်လႅဝ်ၽႅဝ်ႉပႅတ်ႈႁိုဝ် ? ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈမေႃၶိုင် တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ် တီႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇယိုဝ်းၵၼ် (Demilitarized Zone – DMZ) ႁိုဝ် ? ။ (တၢင်ႇတီႈတိုၵ်းယိုဝ်း ၵၼ်ၵေႃႈ တီႈၼႆႈဢမ်ႇတိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်)။ မၢင်ၽဝ်ႇၵေႃႈမိူင်းတႆးၼႆႉ တေဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ ဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢဝ်မိူင်း ၵေႃႈပဵၼ်လႆႈ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ဢၼေႃႇရထႃႇမႃးၵိူတ်ႇမႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ပယိၼ်ႇၼွင်ႇ/ ဢလွင်းၽယႃးမႃးၵိူတ်ႇမႂ်ႇ/ၵေႃႉမႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်၊ ပေႃးမၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ၵေႃႈ ၶဝ်ထုၵ်ႇလႆႈမီးပေႃႊလသီႊဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းလၢတ်ႈဝႆႉ မၢၼ်ႈၼိုင်ႈပျႃးၵေႃႈ တႆး ၼိုင်ႈပျႃး။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် မၼ်းၸၢင်ႈယူႇႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈယူႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈတေလႆႈပဵၼ်ၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ။ ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈယင်းဢမ်ႇမီးၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊ၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽွင်းငမ်းသေ ယူႇၵတ်းယဵၼ်မႃး၊ ၸဝ်ႈၾႃႉၽွင်းငမ်းသေ လႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်မႃးၵေႃႈမီး၊ ၵွပ်ႈဝႃႈၶုၼ်ၶဝ် ဢဝ်ထမ်း/တြႃးသေၽွင်းငမ်းမႃး။

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ်သေ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလႅင်းသႂ် တွပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း၊ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းလႆႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း။ လွင်ႈတၢင်ႇယွတ်ႈထၢတ်ႈၸေးၻီးလူင် တီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလႅင်းသႂ်၊ ပဵၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ တႃႇၸၢဝ်းပုတ်ႉထတင်းလၢႆ။
ထၢမ်-ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢၼ်လႆႈလူႇတၢၼ်း တၢင်ႇထီးၸေးၻီးလူင်ႄလႈပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၼႆႉ တေပူင်သွၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မီးလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင်ဝႆႉ ?။
တွပ်ႇ- လွင်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈမွပ်ႈပၼ်ပီႈၸၢႆးၾႃႈၶဝ်။ ဢွၼ်တၢင်း မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမႃးႁႃၵဝ်ၶႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းႁူင်းႁဵၼ်းတႆးပၼ်လင်ၼိုင်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးတေႁဵတ်းႁူင်းႁဵၼ်းတႆးတႄႉ ၶႃႈဢမ်ႇႁဵတ်း ပီႈၸၢႆးၾႃႈ ဢိူၺ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉႁဵတ်းမႃးၼမ်ယဝ်ႉ၊ မၼ်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေပွၵ်ႈ၊ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵႂႃႇသွၼ်ၸွမ်းဝတ်ႉ/ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ႁဵၼ်းသွၼ်ၸွမ်းၵျွင်းယွၵ်းဢွၼ်ႇ၊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇဢႃႇယုႁဝ်း ပေႃးတေလႆႈ 60 ယဝ်ႉ၊ တိုၵ်ႉပဵၼ် မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈသင်ႉ။ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းယႂ်ႇယႂ်ႇလႄႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁဵၼ်းသွၼ် တင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဢွၵ်ႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းၼႂ်း လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈသူင်ဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ ၼ်းၸွတ်ႇ ဝၢၼ်ႈၸွတ်ႇမိူင်း၊ ၸႂ်ႉလႆႈၵူႈတီႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇ၊ ပေႃးဢမ်ႇမေႃ ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇ ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူၼ်ႈယွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ႁဝ်းလီဢဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းတေမႃးထႅမ်ထႅင်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၸပ်း (တိတ်း) မိူင်းႁဝ်း၊ လိၵ်ႈၶႄႇၵေႃႈႁဝ်းလီ လႆႈသွၼ်၊ လီလႆႈႁႃ ၶူးသွၼ်မႃး။ လိၵ်ႈထႆး၊ ထႆးၵေႃႈၸပ်းမိူင်းႁဝ်း၊ ႁဝ်းၵေႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ယွၼ်ႉၼၼ် လိၵ်ႈထႆးၵေႃႈ လီလႆႈသွၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း တိုၼ်းသွၼ်၊ လိၵ်ႈတႆး ပဵၼ်လၵ်းလူင်မၼ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ပေႃးသွၼ်ၶိူဝ်းႁဝ်းၵူၺ်း လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေပွၵ်ႈ၊ ၵဝ်ၶႃႈႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။ ယွၼ်ႉၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း တေၵႂႃႇၸွမ်းလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ / ၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇဝၢင်းၽႅၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼႆႉ ယႃႇပေသွၼ် ၶိူဝ်းလဵဝ်၊ သွၼ်တႆးၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း ၽႃသႃ ႁႂ်ႈလႆႈမႃးဢွၼ်ၵၼ်သွၼ်၊ ၸဝ်ႈလႂ် ပႃးလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ လုၵ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ်ၵူၼ်းမီးၵေႃႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈမႃးႁဵၼ်း၊ ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းဢမ်ႇမီးၶမ်းလႄႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇ ႁဵၼ်းၼႂ်းဝဵင်းလူင်လႆႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမႃးႁဵၼ်းတီႈႁဝ်း၊ ႁဝ်းတေသွၼ်ပၼ်၊ ပေႃးမႃးႁဵၼ်း ႁႂ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၸွမ်း၊ ၼႆႉပဵၼ်လၵ်း။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တႆးၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးမႃးသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်းၼႆႉ တေလႆႈ ႁဵၼ်းပႃးလိၵ်ႈတႆး၊ တေလႆႈႁူႉပႃးၵႂၢမ်းတႆး။ ပေႃးႁဵတ်းၼႆ လိၵ်ႈတႆး/ၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈတေၽႄႈၵႂႃႇၸွမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ၊ လိၵ်ႈႁဝ်းၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ၵူႈမိူင်းမိူင်းဢမ်ႇႁပ်ႉ၊ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢမ်ႇသွၼ် ၸွင်ႇမၼ်းတေမီးၸိုဝ်ႈသဵင်၊ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးၸိုဝ်ႈသဵင်၊ ၶႃႈလၢတ်ႈပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။ မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လႆႈ ယူႇႁႃႉ။ ပေႃးဢမ်ႇပဵၼ်ၵေႃႈယႃႇပေႁဵတ်း၊ ပေႃးႁဵတ်းၵေႃႈလီလႆႈပဵၼ်။ မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ ၸူမ်းယဝ်ႉ၊ မိူၼ်ၶႃႈၵိူတ်ႇမႂ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶႃႈၵေႃႈဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈၺႃးသေပွၵ်ႈ ၵူၼ်းလီၸွႆႈၶႃႈၸိူင်ႉၼႆ၊ ၶႃႈမီးၸႂ်ယူႇၸဵမ်လႂ် ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ပေႃးၼၼ် ၸူမ်းယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈႁဵတ်းလႃႈ၊ ၶႃႈၸင်ႇၸႂ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းႁွင်ႉမႃးဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယိူဝ်ႇလူင် ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ မႃးၶဵၼ်ႇ တႅမ်ႈ plan ယူင်ႉၶၢပ်ႈမၼ်းပၼ်ၶႃႈ၊ တႅမ်ႈႁၢင်ႈမၼ်းသေ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇၵေႃႇ သၢင်ႈမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈတေမွပ်ႈပၼ်ၶူးမေႃသွၼ်ၶဝ်၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈၸွႆႈသွၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တင်းသဵင်ႈ၊ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸဵမ်သင်ၶၸဝ်ႈ(ရႁၢၼ်း)။ မွပ်ႈပၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈႁပ်ႉသေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႃႈတႄႉတေယူႇတၢင်းလင်သေ ၸွႆႈလဵင်ႉၸွႆႈလူ၊ ၸွႆႈပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ(ၵျၢမ်ႇၺၢၼ်ႇ)။ တႃႇတေ ဝၢင်းၽႅၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ တေသွၼ်သင်၊ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈသင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတီႈၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁဵတ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇဢမ်ႇ မႅၼ်ႈ၊ မီးလွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉၶႃႈတေ ယူႇတၢင်းလင်သေ ၸွမ်းမူၼ်ႉမႄး ပၼ်၊ ၸွမ်းတူၺ်းပၼ်။ ၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ၵူၺ်းၶႃႈ။
ထၢမ်-လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၶႃႈလူး ၸွင်ႇပႃး?။
တွပ်ႇ-လိၵ်ႈမၢၼ်ႈတႄႉ ၵွပ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းမၢၼ်ႈႁွပ်ႈဝၢၼ်ႈႁဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ၊ မီးယူႇၵူႈဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉၵေႃႈ ၶႃႈမႃးႁဵတ်း ပၼ်လင်ၼိုင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉထိုင်ၸၼ်ႉပႅတ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉပဵၼ်ၶႃႈတၢၼ်းပၼ်။ ဢွၼ်တၢင်းတီႈ ၼႆႈပဵၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈၵူၺ်း။ ၵမ်းၼႆႉ ၶႃႈမႃးသၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း 2 ၸၼ်ႉသေ မွပ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ထိုင်ၸၼ်ႉ 8 ။ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တေပႆႇသွၼ်၊ တေသွၼ်ဢၼ်လၵ်းလၵ်း 5-6 ပိူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃးလွႆးလွႆးမႃး ၶူးသွၼ်ႁဝ်း ၼမ်မႃးၼႆ ၶဝ်ၸဝ်ႈၶႂ်ႈသွၼ်ၵေႃႈမီးတီႈၶဝ်၊ ၶႃႈဢမ်ႇႁၢမ်ႈ။ လိၵ်ႈၼႆႉ လီမေႃၵူႈပိူင်၊ လီမေႃၵႂၢမ်းၵူႈမိူင်း၊ မၢင်ၵေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ ႁဝ်းပဵၼ်တႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႃႈဝႃႈတႄႉ ပေႃးၺႃးၶႄႇၵေႃႈလီလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႄႇ၊ ပေႃးၺႃးမၢၼ်ႈၵေႃႈလီ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ၊ ပေႃးၺႃးၵႃးလႃးၵေႃႈ လီလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းၵႃးလႃး။ ၺႃးသင်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ၊ ပေႃးၺႃးတႆး ၵေႃႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆး၊ ႁဝ်းပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်။ ႁဝ်းတႆးၼင်ႇၵၼ် သမ်ႉမႃးဢုပ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇ၊ ၶႃႈပၼ်ႁႅင်း တႄႉတႄႉၸိူဝ်းၼႆႉ၊ လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ ၶႃႈဢမ်ႇသႄႉ၊ ပေႃးမေႃဢၼ်လႂ်ၵေႃႈလၢတ်ႈတိၵ်းတိၵ်း၊ မိူင်းၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇလူး၊ ၸႂ်ႁဝ်းၵေႃႈၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ၊ ႁဝ်းလၢတ်ႈလၢႆလၢႆ ၸႂ်ႁဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်၊ သူပ်းႁဝ်းလႅၼ်ၸႂ်ႁဝ်းၼႆႉဢမ်ႇလႆႈ။ ဢၼ်ႁဝ်းလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၼၼ်ႉ သူပ်းၵေႃႈယႃႇလႅၼ်ၸႂ် ၸႂ်ၵေႃႈယႃႇပေလႅၼ်သူပ်း၊ ႁႂ်ႈမၼ်းမႅၼ်ႈၵၼ်လီလီ။ ၽႂ်ၶႂ်ႈဝႃႈသင်ဝႃႈ ၽႂ်ၶႂ်ႈသႄႉသႄႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈ ယွင်ႈယွင်ႈ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်။ ႁဝ်းၶႃႈသူၼ်ၸႂ်ဝႃႈ တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း၊ တႃႇတေႁဵတ်းပၼ် ဢၼ်တုၵ်ႉၶ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵင်းပိူၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈမၼ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်မႃး၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတေႁႂ်ႈမၼ်း ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ တႃႇႁႂ်ႈတႆး ႁဝ်းၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင် တႆးႁဝ်းလၵ်းလႅမ်မိူၼ်ပိူၼ်ႈ၊ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၶုၼ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈ ၽဵင်ႇပဵင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈမုင်ႈ မွင်းတႃႇသေႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတႆးႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇႁူႉလၢႆး၊ ဢမ်ႇၸူဝ်းၵၼ် ႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ဢမ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၵၼ်၊ ၵဝ်ထၢင်ႇလဵၵ်ႉမႂ်း-မႂ်းထၢင်ႇလဵၵ်ႉၵဝ်၊ ၵဝ်ထၢင်ႇၽိတ်းမႂ်း-မႂ်းထၢင်ႇၽိတ်းၵဝ်။ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶုၺ်ႈ၊ ဝႃႈတႄႉမၼ်း ႁဝ်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ်၊ ႁဝ်းမီးဝၢၼ်ႈ မီးမိူင်း၊ မီးပိုၼ်း၊ မီးၽႃသႃ ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ မီးၶူဝ်းၼုင်ႈႁင်းၵူၺ်းႁဝ်းပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းၶုၺ်ႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်လႄႈပဵၼ်ၵႂႃႇ။
ထၢမ်- ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတေမႃးယူႇ မႃးၵိၼ် မႃးၼွၼ်းတီႈၼႆႈၶႃႈႁႃႉ၊ ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။
တွပ်ႇ- ၸိူင်ႉၼၼ်ၶႃႈ။
ထၢမ်-ႁဝ်းၶႃႈတေႁပ်ႉ၊ မီးႁေႃသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢႆးယိင်းၶဝ်၊ ဢၼ်မႃးႁဵၼ်းၼႆႉ တေဝႆႉၸၼ်ႉလႂ် တေႃႇၸၼ်ႉလႂ်?။
တွပ်ႇ- ၼၼ်ႉတႄႉ ထၢမ်ပီႈၸၢႆးၾႃႈၶႃႈလႃႈ။ မီးတီႈမၼ်းၸဝ်ႈ၊ ၶႃႈမွပ်ႈပၼ်တီႈမၼ်းၸဝ်ႈ။
ထၢမ်- ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတၢင်ႇထီးမိူဝ်ႈၼႆႉ၊ ဢၼ်မႃးလိူၵ်ႈဢဝ်လိူၼ် 6 မူၼ်း ပဵၼ်လၵ်းၼႆႉၶႃႈလူး၊ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်း လွင်ႈတူဝ်ႈတၼ်း ဝႃႈ ၶႃႈႁႃႉ၊ ၸွမ်းဢဝ်ဝၼ်းလီဝႃႈၶႃႈႁႃႉ ?။
တွပ်ႇ-ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်း၊ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼႆႉ ၽြႃး (ပုတ်ႉထ)ပဵၼ်ၸဝ်ႈ လႆႈပလၢင်ႇႁူင်းသႅင်၊ မၼ်းမီးလွင်ႈမၼ်းၼမ်။ လွင်ႈၼႆႉတႄႉ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉႁႂ်ႈထၢမ်ၸဝ်ႈသင်ႇၶ(ရႁၢၼ်း)ၶဝ်ၸဝ်ႈ။ ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းမဵတ်ႉတႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵေႃႉလႂ် ၽီတူၼ်လႂ်။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ တင်းသဵင်ႈ ယုမ်ႇယမ်ၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႆၵေႃႈ တိုၼ်းဝႃႈပဵၼ်ဝၼ်းလီဝၼ်းမျၢတ်ႈ၊ ႁဵတ်းတႃႇၵူႈၵေႃႉၶႃႈ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈထၢတ်ႈ ၸေးၻီး (ၵွင်းမူး) ၸဝ်ႈလႅင်းသႂ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈထၢတ်ႈ ၸေးၻီး(ၵွင်းမူး)ပၢင်ႇလႅင်းသႂ်၊ ပဵၼ်ထၢတ်ႈၸေးၻီး(ၵွင်းမူး)ၵူၼ်း ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃသႃတင်းမူတ်း။ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ သူၸဝ်ႈလီတွင်းဝႆႉဝႃႈ သူၸဝ်ႈၸွင်ႇဝႆႈၽြႃး၊ ပေႃးဝႆႈၽြႃး ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ်။ သူၸဝ်ႈၸွင်ႇဝႆႈၽြႃး၊ ဢမ်ႇဝႆႈၶႃႈ ပဵၼ်ၶရိယၼ်ႇ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶရိယၼ်ႇ ပဵၼ်တႆးၵေႃႉၵၼ်။ ပေႃးပဵၼ် မူႇသလိမ်ႇ တႆးၵေႃႉၵၼ်။ ပေႃးဝႆႈၽီ တႆးၵေႃႉၵၼ်။ တွင်းဝႆႉဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ဢမ်ႇလီၸႅၵ်ႇသင်ၵၼ်ၶႃႈ။ ၼႂ်းၵၢင်ၸႂ် ၵဝ်ၶႃႈ မီးဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်း။
ထၢမ်-ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီပၢႆမႃးၼႆႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈမႃးပူၵ်းပွင် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပဵၼ်ဢိူင်ႇၵိုၼ်းၸိူင်ႉၼႆ မီးတၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ ?။
တွပ်ႇ-ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵူႈလွင်ႈၵူႈလၢႆးယဝ်ႉ ဢၼ်ထႆးဝႃႈ (ထုၵ်ႉယၢင်ႇ၊ သႃရၽတ်ႉ) ၵႃႈပဵၼ်လႆႈ ၵႃႈႁဵတ်းလႆႈ ဢဝ်ၸႂ်ဢဝ်ၸႂ်။ မိူဝ်ႈၶႃႈလုၵ်ႉမိူင်းထႆးမႃး ပႃးမႃးၶမ်းသိပ်းၸွႆႉပၢႆ၊ တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈၼႆႉ ၶၢႆၵိၼ်သဵင်ႈ သဵင်ႈ။ ႁဵတ်းလဵင်ႉလုၵ်ႈၼွင်ႉ(တပေး) ၶၢၼ်ၸႂ်ၵူႈပိူင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပိုင်ႈဢိင်တႆးၵေႃႉ ဢၼ်မီးယူႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ဢၼ် မးပၺ်ၺႃယႂ်ႇ ဢၼ်ငိုၼ်းၼမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပိုင်ႈဢိင်ၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ ဝွၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈၶႂ်ႈၶီႇၶေႃးၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႂ်ႈၸေး ၵေႃႈလႆႈ၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈၸွႆႈမႃးၵူၺ်းၼႆၼၼ်ႉ ယွမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ လႄႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇၽွမ်ႉႁဝ်းဝႃႈ ဢေႃႈ….ပဵၼ်ၵူၼ်းလီ တႄႉယူႇ၊ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈတႄႉယူႇ၊ ၸွႆႈပၼ်ၵေႃႉဢိတ်းၵေႃႉဢွတ်း။ ပေႃးတေၸႂ် ယႂ်ႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတႄႉ ပႆႇဝႃႈသင် ၵူၼ်းမိူင်း ႁဝ်းၼႆႉ ႁိူၼ်းသူတူၵ်းယူႇႁႃၶၼ်ၼႆၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈလူႇ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီးလူး။ ၼႆႉၵေႃႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ၊ ဝႃႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ ပိူၼ်ႈမီးငိုၼ်းၼမ်လိူဝ်ႁဝ်း။ ၶႃႈႁဵတ်းပွႆးၼႆႉ တႆးၵေႃႉၶႃႈဝႃႈမႃး ႁဵတ်းပွႆးၼႆႉတေသဵင်ႈ ၵႃႈႁိုဝ် ႁဝ်းတေသူင်ႇမိူဝ်းပၼ်သဵင်ႈသဵင်ႈ၊ ၸဝ်ႈယႃႇပေမႆႈၸႂ်။ ၶႃႈဢမ်ႇႁပ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတႃႇၼတၢင်းလူႇၼႆႉ ပဵၼ်ႁဝ်းၶႃႈ (သြႃႇတပေး) ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈသေႁဵတ်း၊ ပႃးတင်းသင်ႇၶ(ရႁၢၼ်း)၊ ပေႃးသူၸဝ်ႈႁဵတ်းၼၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇၼ သူၸဝ်ႈမူတ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးသူၸဝ်ႈမီးၸေႇတၼႃႇသေ ၶႂ်ႈၸွႆႈမႃး ၶႂ်ႈလူႇတၢၼ်းမႃး ပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉ ၵေႃႈလႆႈ ႁဵင်လၢၼ်ႉၵေႃႈလႆႈ၊ မိုၼ်ႇလၢၼ်ႉၵေႃႈလႆႈ၊ ၶႃႈတေႁပ်ႉ၊ ၶႃႈတေၵေႃႇသၢင်ႈၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ႁဵတ်းၵမ်းၼႆႉ သူၸဝ်ႈတေမႃးႁပ်ႉဢဝ်မူတ်းမူတ်းတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇ(ၶႂၢင်ႉ) ၶႃႈဝႃႈၸိူင်ႉ ၼၼ်။ လွင်ႈၼႆ ၶဝ်ၵေႃႈၸူမ်း။
ထၢမ်- ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈသေ ဢွၵ်ႇၼိူဝ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ ဢွၵ်ႇတီႈ RFA, DVB ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းတိုဝ်ႉတၢင်းဝၼ်းလီ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းမီးသင် ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း?။
တွပ်ႇ- ၶႃႈတႄႉမုင်ႈမွင်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈၽွမ်ႉၵၼ်၊ မုင်ႈမွင်းပီႈၼွင်ႉမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈႁၵ်ႉၵၼ်/ ၸွႆႈၵၼ်။ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီး မႄး-ႁၵ်ႉ-ၽွမ်ႉ-ၸွႆႈ ဢၼ်သြႃႇလူင်ႁဝ်း ၸဝ်ႈမူဝ်ႁိူင်း(မူဝ်းႁဵင်း)သွၼ်ဝႆႉပေႃးၼႆၸိုင် ႁဝ်းၶႃႈ တိုၼ်းသုၵ်ႉ သၵ်ႉယူႇ တႃႇသေႇၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတေႁႅမ်တၢင်ႇၶိူဝ်း၊ တေယႃႉ တၢင်ႇၶိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ႁဝ်းၶႃႈယႃႇပေဝႆႉၸႂ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ မီးၸႂ်ၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉ လွင်ႈဝႃႈ တႃႇတေပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပိူၼ်ႈၵေႃႈမီးၶိူဝ်း ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈမီးၶိူဝ်း။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဝူဝ်း ဢဝ်ၵႂႃႇပွႆႇၸွမ်းၵႂၢႆး မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇယူႇ၊ ၵႂၢႆး ဢဝ်ၵႂႃႇပွႆႇ ၸွမ်းဝူဝ်း မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇယူႇ၊ မၼ်းၵေႃႈၶိူဝ်းၵႂၢႆး ၶိူဝ်းဝူဝ်း မၼ်းမီးယူႇ၊ ၼႆႉႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်း။ ၶိူဝ်းတႆးၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈလီ ဢွၼ်ၵၼ်ပူၵ်းပွင်ၶိူဝ်းတႆး၊ ႁဝ်းပူၵ်းပွင်ၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ႁဝ်းၸၢင်ႈၽိတ်းၽႂ်၊ ပေႃးႁဝ်း ဢမ်ႇၵႂႃႇႁႅမ်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇယႃႉပိူၼ်ႈ။ ပူၵ်းပွင်ႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶႅင်ႁႅင်းၵွၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလႂ်ႁဝ်းၶႅင်ႁႅင်းမႃးၵူႈပိူင် ပၺ်ၺႃ ႁဝ်းၵေႃႈ ၶိုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉပေႃးၼႆ ႁဝ်းတေႁဵတ်းၶုၼ် လူင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီးပၺ်ၺႃ ႁဝ်းဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉပိူၼ်ႈလႆႈၼႆ ၽႂ်တေႁပ်ႉႁဝ်းႁဵတ်းၶုၼ်၊ ၵမ်းသိုဝ်ႈမၼ်း ႁဝ်းႁဵတ်းၶုၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃပွင်မိူင်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ မီးလွင်ႈမႄး-ႁၵ်ႉ-ၽွမ်ႉ-ၸွႆႈ။ ၽွမ်ႉၵၼ် ႁၵ်ႉၵၼ် ၸွႆႈၵၼ် ဢဝ်ၵၼ်ဝႃႈပႃးၵၼ်ပဵၼ်၊ ယႃႇပေဢဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ဝႃႈ၊ ပေႃးဢဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်းၼၢၸ်ႈ၊ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ၊ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်သင်ႇၶ(ရႁၢၼ်း)ဝႃႈၽွင်ႈ။ ပေႃးၵဝ်ပဵၼ်ၶုၼ် ၵဝ်ယိပ်းၵွင်ႈ ၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ မႂ်းထွမ်ႇၵဝ်လႄႈၼႆ ဢၼ်မၼ်းထွမ်ႇၼၼ်ႉ ၵႅပ်ႉၼိုင်ႈၵူၺ်း၊ ပၢၵ်ႇၼႃႈႁဝ်းၵူၺ်း၊ ပေႃးလပ်ႉလင် မၼ်းဢမ်ႇ ထွမ်ႇ။ ပေႃးဢဝ်ၸေႇတၼႃႇႁဝ်းဝႃႈ၊ ဢဝ်တၢင်းႁဵတ်းႁဝ်းသေပိုၼ်ၼႄၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢူၵ်း ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ပေႃးၼႆ မၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်း၊ မၼ်းဢမ်ႇလိုမ်းသေပွၵ်ႈ။ မၼ်းဢမ်ႇလိုမ်း ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မၼ်းဢမ်ႇလိုမ်းၵၢၼ် ဢၼ်ႁဝ်းဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶႃႈဢွၼ်ႁဵတ်းဢွၼ်သၢင်ႈယူႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလၢႆး၊ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းတေယိုၼ်း ယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆ ၵဝ်ၶႃႈၾၢၵ်ႇၵပ်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈသင်ႇၶ(ရႁၢၼ်း)တင်းသဵင်ႈ၊ သူၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တင်း သဵင်ႈယဝ်ႉ၊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၶႃႈ ၵူၺ်း။ တႃႇတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင် ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႅပ်းတတ်း ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း၊ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးယူႇ/ လူႇတၢၼ်း/ဝႆႈ/ယွၼ်းသူး။ ယွၼ်းသူးဢဝ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းၶႃႈလႃႈ၊ ၼၼ်ႉတႄႉၶႃႈဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႈမႅင်ႇ။ ၽႂ်ယွၼ်းသူးသင်ၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃးဢမ်ႇယွၼ်းသူးၵေႃႈ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶႃႈမီးၵူၺ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵေႃႉလႂ်တေၵိၼ်ၶႃႈဢမ်ႇႁူႉ။ မႅင်ႇၶႃႈယွၼ်းၵိၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈလူး၊ ၶႃႈၶႂ်ႈၵိၼ် ၵူၺ်ႈၼႆ ၶႃႈၵေႃႈဝိတ်းပၼ်။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈမိူၼ်ၼႆၵူၺ်း၊ ၽႂ်မႃးယွၼ်းသူး ၽႂ်မႃးယွၼ်းၵေႃႈမၼ်းလႆႈၵူၺ်း၊ ၼႆႉၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈ။


text:
ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၵျိူၵ်ႈၵိၼ်မၼ်း တေႉတေႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၼ်ႇမႃးၵေႃႈ ႁႃၵိၼ်ၵမ်းလဵဝ်ယူႇ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵျိူၵ်ႈၵိၼ်ဢွၼ်တၢင်း ၵိၼ်ၶဝ်ႈ လႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၵျိူၵ်ႈၵိၼ်ဝၢႆးၶဝ်ႈ ယူႇ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈၵျိူၵ်ႈၵိၼ် တႃႇသေႇ ဢမ်ႇဝႃႈၶၢဝ်းလႂ်ၵေႃႈ သမ်ႉပေႃး မီးဝႆႉၼႂ်းႁိူၼ်းတႃႇသေႇ ထိုင်မိူဝ်ႈမီးၶႅၵ်ႇၵေႃႈ ဢဝ်ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် လဵင်ႉၶႅၵ်ႇ/ ႁပ်ႉတွၼ်ႈၶႅၵ်ႇ ယူႇႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၵႆႉႁၼ်တီႈႁိူၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တႆး၊ လွႆ၊ ၶေႇၸၵႂႃႇယူယဝ်ႉ။
ၼဵင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၵူၼ်းၵျိူၵ်ႈၵိၼ် မၼ်းၼမ်ၼႃႇလႄႈ ထုၵ်ႇလီႁူႉဝႆႉ ၽွၼ်းလီလႄႈ ၽွၼ်းၸႃႉ မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼဵင်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ယွႆႈတၢင်းၵိၼ်ထၢတ်ႈ calories ၼႂ်းတွင်ႉ/ ႁူင်းၶဝ်ႈလႅဝ်ငၢႆႈ လႄႈ သင်ဝႃႈၵိၼ်ပၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆ ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၼဵင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶႆမၼ်းယွမ်းလူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈယွမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼဵင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူင်းၶဝ်ႈ ယွႆႈတၢင်းၵိၼ် ထၢတ်ႈ calories ၵွႆဝႆးလႄႈ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ် ဝၢႆးၵိၼ်ၶဝ်ႈ သင်ဝႃႈၼႂ်းတွင်ႉ ပႆႇမီးသင်/တၢင်းၵိၼ် ၼႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ်ပၼ်။ သင်ဝႃႈၼႂ်းတွင်ႉ ပႆႇမီး တၢင်းၵိၼ်သင်သေ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼႆ မၼ်းတေၵႂႃႇပၼ်ႁႅင်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ(acid) တီႈၼႂ်းႁူင်းၶဝ်ႈႁဝ်း ယွႆႈပႅတ်ႈထၢတ်ႈ calories ပႅတ်ႈမူတ်း ၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းတွင်ႉႁဝ်း သမ်ႉပႆႇမီး calories သင်ၼႆ မၼ်းတေသိုပ်ႇ ၵႂႃႇ ထႅင်ႈတၢင်ႇတီႈသေ ၸၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းပဵၼ် တွင်ႉယိုင်ႈ၊ တွင်ႉၵမ်ႉ ၊ ယူႇဢမ်ႇသႃႇ သင်ဝႃႈႁၢဝ်ႉႁႅင်းၼႆ တေၸၢင်ႈပဵၼ် ၵႂ်ႈၽေႃး၊ ၼဵတ်းသၢၼ်ႈ၊ တူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ ၸၵႂႃႇဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈႁၢဝ်ႉႁႅင်း ၼိူဝ်ၼႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းတွင်ႉႁဝ်း ပႆႇမီးတၢင်းၵိၼ်သင်ၼႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼမ်ၼႆ ၽူးမီးတၢင်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢႆးယူႇလီ ၶဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်းသူၼ်းမႃး ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။
Ref- Great Horse Tea
From-ကျန်းမာရေးအလှအပသတင်းများ
Photo-google
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
"ဢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ 1958 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း ၸဝ်ႈၼွႆႉ (သေႃးယၼ်ႇတ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၽူႈ ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ 31 ၵေႃႉၵိၼ်ၼမ်ႉသၸ်ႉၸႃႇၵၼ် ပူၵ်းတင်ႈမႃး ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း- တီႈ သူပ်းၼမ်ႉၵွတ်ႈ ႁိမ်းၾင်ႇၾၢႆႇဢွၵ်ႇၶူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Resistance)။ ဝၼ်းၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇ ၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း။"
ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပၼ်ႇတူင်ႇထူင်ႇထူၺ်
ပေႃးဢုပ်ႇၵၼ်ပုၼ်ႈမိူင်းတႆး တွၼ်ႈတႃႇဝၢင်းၽႅၼ်မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ တၵ်းလႆႈထတ်း သၢင်ႁူႉႁၼ်ငဝ်းလၢႆး (ၵူႈၾၢႆႇၵူႈပၢႆး) လီငၢမ်း၊ လၢမ်းႁဵတ်းၵေႃႉလၢႆးလၢႆးဢမ်ႇလႆႈ၊ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈလွၵ်းၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ ငဝ်းလၢႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၽွင်းတေႃႇသူႈ တိုၵ်းတေႃးၶဵၼ် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်း၊ ပႆႇၸႂ်ႈၸၼ်ႉပူၵ်းပွင်မိူၼ်မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ လၢဝ်း ၶဝ်လႄႈတေလႆႈဢုပ်ႇ ၵုမ်ၵၼ်ၼမ်ၼမ်။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈတေလႆႈ ဢိင်ၵၢၼ်သိုၵ်း။ တေလႆႈႁူႉၸၵ်းၽူႈ ၶဵၼ်တႅၵ်ႇလႅင်း။
ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း လီၸွႆႈတႆးပၢႆႈမိူင်းၼပ်ႉသႅၼ်
"ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမႃးမီးမိူင်းထႆးၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်ၼႆႉ ၽိူဝ်ႇတေဝူၼ်ႉဝႃႈတေဢဝ် ပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉ ၵႅမ်ႁဝ်းလႆႈၸိူဝ်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းလီ ၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းတေႁႃလၢႆးၸွႆႈၶဝ်လႆႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈၵမ်ႈ ၼမ်လုၵ်ႉတီႈမႆႈမႃးပိုင်ႈတီႈၵတ်း တုၵ်ႉယၢၵ်ႈၶၢၼ်ၸႂ်လၢႆပိူင်၊ မၢင်ၵေႃႉ မၢင်ၸိူဝ်းပၢႆႈတေႃႇမႃး ၺႃးတႅၼ်။ ပေႃးၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်း ၸၢင်ႈဢုပ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးလႆႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၸၢင်ႈႁႃ တၢင်းၸွႆႈလႆႈသေသမ်ႇသေပိူင်ၸိုင် ဢမ်ႇတၢပ်ႈယွၼ်းသင်၊ ၶဝ်တိုၼ်းတေပၼ်တေၸွႆႈႁဝ်း။
လွင်ႈၵပ်းသၢၼ် ယူပ်ႈယွမ်း
မၢင်ပွၵ်ႈႁဝ်းၶႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ လႅပ်ႈတေတူၵ်းလိုၼ်း။ မၢင်ၽဝ်ႇတေဢမ်ႇ ၶိုတ်းၸႂ် ၵူၼ်းၶၢဝ်ႉၵူၼ်းၵႄႇ။ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတီႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ထႅင်ႈတင်း ၼမ်။တွၼ်ႈတႃႇပူၵ်း ပွင် ပၢႆးပၺႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ/ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈၶတ်း ၸႂ်ယူႇ။လွင်ႈၶဝ်ႈႁႃသူၼ်းတုမ် တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်း၊ ၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း တႆးပၢႆႈၽေး ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း။ တေႃႇထိုင်ပေႃးၶဝ်ႈထိုင်လၢတ်ႈၼႄလႆႈၽွင်း တႅၼ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း။ ၵႃႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ ၵႇၶႇင သေပွၵ်ႈ။ ၶႃႈၼၢင်းႁၼ်ဝႃႈလွင်ႈ ၵပ်းသၢၼ် ဝူင်ႈၵၢင်ၵူႈၸုမ်း၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းထဝ်ႈ၊ ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၼႂ်းတႆးၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း
ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Strategy)
"ပိူၼ်ႈတေသူၼ်ၸႂ်ပိုၼ်းႁဝ်း၊ တူၺ်းပိုၼ်းႁဝ်းသေဢဝ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ - မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈႁဝ်းမီးႁႅင်းၵွၼ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈတႆးၼႆႉ ယင်းၸုတ်ႈယွမ်း (ႁၢမ်းႁႅၵ်း) ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Strategy) ။ ဢမေႊရိၶိူဝ်ႊ USA ပၵ်းတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃး 200 ပီ။ ပေႃးတႅၵ်ႈ ၵၼ်တင်းၶႄႇသမ်ႉ၊ ၶႄႇတင်ႈမႃးမီးမႃး 2-3 ႁဵင်ပီ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ၶႄႇၼႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင်သုတ်းလႄႈမိူဝ်းၼႃႈတႃႇၶႄႇတေလူတ်းပင်းလုလႅဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇမီး။ ဢႃႇယုၵူၼ်းယိုၼ်းယၢဝ်းသုတ်းႁိုင်မွၵ်ႈပၢၵ်ႇပီ။ ပိူၼ်ႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တႃႇပၢၵ်ႇပီတေႃႇ 500 ပီ။ ပေႃးဢမ်ႇမေႃဝၢင်းၽႅၼ်ပၢႆးတိုၵ်းၼႆႉ တူဝ်တၢႆၵေႃႈၵၢၼ်တၢႆ။"
More Articles...
Page 2 of 3


text:
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွင်ႉမွၵ်ႇဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၸုမ်းပၢင်သၢင်းတင်း ၸုမ်းမိူင်းလႃး တီႈၵဵင်းတုင်၊ ပိူင်လူင် တုၵ်းယွၼ်းလွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၵွပ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်လုၼဝ်ႈယွၼ်ႉယႃႈ။
ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ/သူႇၵိၼ်ယႃႈမႃႉယႃႈၽိူၵ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းလိူင်ႇၼမ်
ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵိၼ်ယႃႈ တၢင်းယၢမ်ႈ လုၼမ်၊ ပႃးၸဵမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းယႃႈပဵၼ်ၸုမ်း ပီႇတုၸိတ်ႉ၊ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈဢမ်ႇဝႃႈသင်။
ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းယိုၼ်ႈမိုဝ်းဝိူၺ်ႉသႅဝ်ႇၵင်း ႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းႁူမ်ႈၽဵဝ်ႈယႃႈ
ပိူဝ်ႈတႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ ဢၼ်ဢမ်ႇ ထုၵ်ႇလီ ပွႆႇလုတ်ႈမိုဝ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းယိုၼ်ႈ မိုဝ်းတေႃႇဝိူၺ်ႉသႅဝ်ႇၵင်း ၽူႈၵွၼ်းၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း 171 ၼင်ႇၼႆ။
ၵႅမ်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်းထုၵ်ႇထုပ်ႉပေႃႉလိူဝ်ႁႅင်း ယွမ်းႁပ်ႉၽိတ်း
ၸၢႆးဢွင်ႇမျၢတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅမ်ထိ 2 ၶွင်ၸၢႆးၼေႃႇၶမ်း၊ ၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉတီႈၶွၵ်ႈၵဵင်းတုင် ယွမ်းႁပ်ႉလွင်ႈ မီးသူၼ်ႇႁူမ်ႈၶႃႈၵူၼ်း 13 ၵေႃႉ၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇဢူတ်းယိူၼ်ႉလႆႈ ဢၼ်ၺႃးပေႃႉထုပ်ႉၸဵပ်းႁႅင်း။
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈပွတ်းႁူဝ်ပူင်းပီၼႆႉ လူတ်းလူင်း
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီၵၢႆ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈၶဝ်သဵင်ႈၶွၼ်ႇ ၼမ်၊ ထုၵ်ႇတီႇတႅပ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸုမ်း UNODC ၶဝ်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈတႅၼ်းတူၼ်ႈၾိၼ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းပီၼႆႉ လူတ်းလူင်း။
More Articles...
Page 9 of 22


text:
ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတႆးႁူမ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ပွႆး ပီမႂ်ႇတႆး တီႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်။ ပီၼႆႉ ဢၢၼ်းၸတ်းၶိုၵ်ႉယႂ်ႇ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈလိူဝ်ၵူႈပီ/ ၵူႈတီႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈၸတ်းၼႂ်း မိူင်းတႆးၵႃႈပူၼ်ႉမႃး။
လုၵ်ႉတီႈပီၵဝ်ႇ- လၵ်းၼီႈပီတႆး တဝ်သီ(ပီငိူၵ်ႈ) ပီမိူင်း 2106 ၶၢႆႉၶဝ်ႈသူႇ လၵ်းၼီႈပီတႆး ၵႃႇသႆႈ(ပီငူး) ပီမိူင်း 2107
မိူဝ်ႈဝၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ 14/12/2012 (ယူႇထိုင်ပၢႆပီ 2013)
လၵ်းၼီႈပီတႆး ၵႃႇသႆႈ(ပီငူး)
လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈပီတႆးလႄႈပီမိူင်းတႆး
ၵႂၢမ်းၼမ်း ။
ၸမ်ထိုင်မႃးဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈ ပိူင်လူင်မၼ်းၵူၼ်းတႆးလူင် တႆးမၢဝ်းလႄႈတႆးၼိူဝ် မၢင်ဢွင်ႈတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပွႆးပီမႂ်ႇ၊ ဢွၼ်ႇယိင်းဢွၼ်ႇၸၢႆးၼုမ်ႇ ၶွၼ်ႈၸူမ်းတူၵ်းသူးႁႃငိုၼ်းၾၼ်းၵၼ် ဢမ်ႇၶၢင်းႁိူဝ်ႉ ၶၢင်းမွႆႈ။ ၸိူဝ်းၵူၼ်းလူင် ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢင်ပွႆး ႁႂ်ႈပၢင်ပွႆးပေႃးမူၼ်းမူၼ်ႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းပပ်ႉပိုၼ်း၊ ႁဵတ်းၽိုၼ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း၊ ႁဵတ်းပပ်ႉဝွၵ်းပိူဝ်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈလႄႈၸူမ်းတွၼ်ႈဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ပိူဝ်ႈပိုၼ်ၽႄႈ ႁဵတ်းၼႆၵူႈတီႈတီႈ။
ၾိင်ႈပီမႂ်ႇတႄႇၼပ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႈၼိုင်ႈမိူၼ်ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း၊ ဢမ်ႇဝႃႈၶႄႇ ၵလႃး ဢင်းၵိသျ်ႊ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ-လိူၼ်ၼိုင်ႈၶႄႇ ယူႇၼႂ်းလိူၼ်သၢမ်-သီႇတႆး၊ လိူၼ်ၼိုင်ႈၵလႃး ယူႇၼႂ်းလိူၼ်ႁႃႈ-ႁူၵ်းတႆးလႄႈ လိူၼ် ၼိုင်ႈဢင်းၵိသျ်ႊ ယူႇၼႂ်းလိူၼ်ၵမ်-သၢမ်တႆး(ပဵၼ်လိူၼ်ၼိုင်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်)။ လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈ လိူဝ်သေ ၵလႃးယဝ်ႉ ၶႄႇတင်းတႆး(ႁူမ်ႈတင်းၶမဵၼ်၊ ၵႅဝ်၊ ၵဝ်းလီလႄႈၼိပွၼ်ႊ)မိူၼ်ၵၼ်။ ၶဝ်ၼပ်ႉၸွမ်းမႄႈပီ 10 တူဝ်လႄႈ လုၵ်ႈပီ 12 တူဝ်၊ ၼပ်ႉႁွမ်း ၵၼ်ယဝ်ႉလႆႈ 60 တူဝ် ၶိုၼ်းၶွပ်ႈတီႈၵဝ်ႇမိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၼၼ်သေၵေႃႈ မီးၵူၼ်း တႆးၶိူဝ်းလဵဝ်ၵွႆး ဢၼ်တိုၵ်ႉယိပ်းမႄႈပီ 10 တူဝ်မႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ၊ လိူဝ်သေတႆး ၵႂႃႇယိပ်းတိုဝ်းၵႃႈလုၵ်ႈပီ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မိင်ႈပီ 12 တူဝ်ၼၼ်ႉၵွႆး၊ ၵွႆးၵေႃႈ ၼပ်ႉပဵၼ် 60 လၵ်းမိူၼ်ၵၼ်။
လၢႆးၼပ်ႉလၵ်းၼီႈပီတႆး -မႄႈပီ 10 တူဝ်
ၵၢပ်ႇ လပ်း ႁၢႆး မိူင်း ပိုၵ်း ၵတ်း ၶူတ်း ႁုင်ႉ တဝ်ႇ ၵႃႇ ။ သိပ်းတူဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽႃးသႃ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ပၢႆႇတီၶဝ် (ပၢႆႇတီဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းၶႄႇ)၊ ပွင်ႇၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈႁိုဝ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်သင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ။ လုၵ်ႈပီ ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီ 12 တူဝ်- ၸႆႈ ပဝ်ႈ ယီး မဝ်ႈ သီ သႆႈ သိင မဵတ်ႉ သၼ် ႁဝ်ႉ သဵတ်း ၵႆႈ ။ သိပ်းသွင်တူဝ်ၼႆႉတႄႉ ပိၼ်ႇဝႆႉပဵၼ်ၽႃးသႃ ၽႂ်မၼ်းသေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး။ ၸိူင်ႉၼင်ႇၶမဵၼ်ပိၼ်ႇဝႃႈ- ၶျူတ်ႉ၊ ၶျလူ၊ ၶၢၼ်၊ ထေႃႉ၊ မရူင်း၊ မသဵင်၊ မမျေး၊ မမႄး၊ ဝွၵ်ႉ၊ ရၵႃး၊ ၸေႃး၊ ၵုၼ်း။ ၶႄႇပိၼ်ႇဝႃႈ- ၸိုဝ်၊ ထိဝ်ႈ၊ ဢဵင်ႈ၊ မဝ်ႉ၊ သိင်၊ ၸီႇ၊ ငႂူဝ်၊ ပျီႇ၊ သဵင်ႈ၊ ဢိဝ်ႉ၊ သုတ်ႈ၊ ႁၢႆ ။ တႆးႁဝ်းသမ်ႉပိၼ်ႇဝႃႈ- ၸႆႈ-ၼူ၊ ပဝ်ႈ-ဝူဝ်း၊ ယီး-သိူဝ်၊ မဝ်ႈ-ပၢင်တၢႆး၊ သီ-ငိူၵ်ႈ၊ သႆႈ-ငူး၊ သိင-မႃႉ၊ မဵတ်ႈ-ပႄႉ၊ သၼ်-လိင်း၊ ႁဝ်ႉ-ၵႆ၊ သဵတ်း-မႃ၊ ၵႆႈ-မူ လႄႈႁွင်ႉတိတ်းသူပ်းတိတ်းပၢၵ်ႇ သိုပ်ႇသိုပ်ႇမႃးငၢႆႈငၢႆႈဝႃႈ- ၼူ ဝူဝ်း သိူဝ် ပၢင်တၢႆး ငိူၵ်ႈ ငူး မႃႉ ပႄႉ လိင်း ၵႆ မႃ မူ ။ (ၶမဵၼ်လႄႈ ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇမိူၼ် တႆးႁဝ်းၵွႆး)။
တႆးႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉသူင်ၼပ်ႉတင်းမႄႈပီ_လုၵ်ႈပီၸွမ်းၵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ၵၢပ်ႇၸႆႈ၊ လပ်းပဝ်ႈ၊ ႁၢႆးယီး၊ မိူင်းမဝ်ႈ၊ ပိုၵ်းသီ၊ ၵတ်းသႆႈ၊ ၶူတ်းသိင၊ ႁုင်ႉမဵတ်ႉ၊ တဝ်ႇသၼ်၊ ၵႃႇႁဝ်ႉ၊ ၵၢပ်ႇသဵတ်း၊ လပ်းၵႆႈ- ႁၢႆးၸႆႈ၊ မိူင်းပဝ်ႈ၊ ပိုၵ်း ယီး၊ ၵတ်းမဝ်ႈ၊ ၶူတ်းသီ၊ ႁုင်ႉသႆႈ၊ တဝ်ႇသိင၊ ၵႃႇမဵတ်ႉ၊ ၵၢပ်ႇသၼ်။ လပ်းႁဝ်ႉ၊ ႁၢႆးသဵတ်း၊ မိူင်းၵႆႈ- ပိုၵ်းၸႆႈ၊ ၵတ်းပဝ်ႈ၊ ၶူတ်းယီး၊ ႁုင်ႉမဝ်ႈ၊ တဝ်ႇသီ၊ ၵႃႇသႆႈ၊ ၵၢပ်ႇသိင၊ လပ်းမဵတ်ႉ၊ ႁၢႆးသၼ်၊ မိူင်းႁဝ်ႉ၊ ပိုၵ်းသဵတ်း၊ ၵတ်းၵႆႈ- ၶူတ်းၸႆႈ၊ ႁုင်ႉပဝ်ႈ၊ တဝ်ႇယီး၊ ၵႃႇမဝ်ႈ၊ ၵၢပ်ႇသီ၊ လပ်းသႆႈ၊ ႁၢႆးသိင၊ မိူင်းမဵတ်ႉ၊ ပိုၵ်းသၼ်၊ ၵတ်းႁဝ်ႉ၊ ၶူတ်းသဵတ်း၊ ႁုင်ႉၵႆႈ- တဝ်ႇၸႆႈ၊ ၵႃႇပဝ်ႈ၊ ၵၢပ်ႇယီး၊ လပ်းမဝ်ႈ၊ ႁၢႆးသီ၊ မိူင်းသႆႈ၊ ပိုၵ်းသိင၊ ၵတ်းမဵတ်ႉ၊ ၶူတ်းသၼ်၊ ႁုင်ႉႁဝ်ႈ၊ ၵၢပ်ႇသဵတ်း၊ ၵႃႇၵႆႈ (60) လၵ်းတဵမ်ၶိုၼ်းတႄႇၶိုၼ်းငဝ်ႈမၼ်း ၵၢပ်ႇၸႆႈ၊ လပ်းပဝ်ႈ ႁဵတ်းၼႆၵႂႃႇထႅင်ႈ (60) ႁွပ်ႈပဵၼ်သံသႃရထမ်း ယူႇၸိူင်ႉၼႆ (ဝၼ်း ၵေႃႈ ၸိူင်ႉၼႆ- လိူၼ် ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ)။
လၢႆးၼပ်ႉပီမိူင်း
ပီမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းတိုဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၽူႈၼမ်းႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း သၢႆၶိူဝ်းၼိုင်ႈတင်းသၢႆၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ်လႂ်၊ ၵႃလၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈဢွင်ႈတီႈ-တီႈတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈႁၢင်ႇၵႆၵၼ်လႂ်၊ သမ်ႉၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူဝ်းလႆႈ ယူႇၵႆႈႁိမ်းၸမ်ၵၼ်ပဵၼ်ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႂ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်ၸႂ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်း ၸုလ်းလ(ပီမိူင်းၵေႃးၸႃႇ)ယဝ်ႈ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပီမိူင်းၼွင်သႄ တႄႇၼပ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ပီၶရိသ်ႉတ် 649 (လႆႈမႃး 1364 ပီယဝ်ႉ ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ)၊ ပီမိူင်းယူၼ်း တႄႇၼပ်ႉမိူဝ်ႈပီသႃသၼႃး 661 (ၼပ်ႉပဵၼ် ပီ မႁႃသၵ်ႉၵရၢၸ်ႈယူၼ်း 1896 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ)၊ ပီမိူင်းထႆးၼပ်ႉတင်ႈပၢၼ်တိုၵ်းပႄႉသုၶူဝ်ထႆး ပီၸုလ်းလ 600 (လႆႈမႃးယဝ်ႉ 775 ပီ ၼႂ်းပီၸုလ်းလ 1375 ၼႆႉ)၊ တင်ႈတႄႇပီၶရိသ်ႉတ် 1932 မႃးပိၼ်ႇၼပ်ႉၸွမ်း ပီသႃသၼႃးပဵၼ် 2555-56 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ။ (ပီမိူင်းလၢဝ်းၵေႃႈၼပ်ႉ ၸွမ်းပီသႃသၼႃးမိူၼ်ထႆး) ပီမိူင်းတႆး လိုဝ်ႉ-တႆးၶိုၼ် ၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉၸွမ်းပီၸုလ်းလ 1374-75 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ။ တႆးဢႃႁူမ်(မိူင်းၵလႃး)လႄႈတႆးလမ်(ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)ၵေႃႈ ၸႂ်ႉပီမိူင်းၸုလ်းလ 1374-75 ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉမိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်။
တႆးလူင် တႆးမၢဝ်းလႄႈတႆးၼိူဝ်မၢင်ဢွင်ႈတီႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပီဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ လုၵ်ႈၸၢႆးတီႈသွင်ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ တႄႇတင်ႈမိူင်းမၢဝ်း(တီႈႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း) ဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် 94 ပီ (BC 94) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၵ်းသေ ၼပ်ႉမႃး၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼပ်ႉတင်ႈဢဝ်ပီ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈတင်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၼၼ်ႉမႃးလႄႈ ထိုင်မႃးပီၶရိသ်ႉတ် 2013 ၼႆႉ လႆႈမႃး 2107 ပီတဵမ်ၸိူင်ႉၼႆ။ ႁႂ်ႈၼပ်ႉငၢႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ပီ ပီႊသီႊ 94 ၼပ်ႉပဵၼ်ပီပုတ်ႉထ ဝႃႈပဵၼ်ပီ 450 ၼႆသေ ၼပ်ႉၵၼ်မႃး ၵူႈပီပီ။ ၸင်ႇမီးလၵ်းၵၢၼ်ဝႃႈ- ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉပီမိူင်းတႆးၼႂ်းပီလုမ်ႈၾႃႉ 2013 ၼႆႉ ႁႂ်ႈဢဝ်ပီပုတ်ႉထ (ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈယူႇ) 2557 တင်ႈသေ ဢဝ်ပီပုတ်ႉထ 450 ထွၼ်ၼႆ တေလႆႈ 2107 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းတႆးၼႆယူႇ (ပီမိူင်းတႆး လဵၵ်ႉသေပီပုတ်ႉထ 450 ပီၸိူင်ႉၼႆ)။ ပေႃးသမ်ႉဢဝ်ပီႈၶရိသ်ႉတ်(ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈယူႇ) 2013 တင်ႈ၊ ယဝ်ႉဢဝ်ပီပီႊသီႊ 94 လေႃးၼႆၵေႃႈ တေလႆႈ 2107 မိူၼ်ၵၼ် (ပွင်ႇဝႃႈပီမိူင်းၶရိသ်ႉတ် လဵၵ်ႉသေပီမိူင်းတႆး 94 ပီ)။ ပီမိူင်းၸုလ်းလၵေႃႈၼင်ႇၼၼ် ဢဝ်ပီ ၸုလ်းလ(ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈယူႇ) 1375 တင်ႈ သေ ဢဝ် 732 လေႃးၼႆ တေလႆႈပီမိူင်းတႆး 2107 မိူၼ်ၵၼ် (ၼပ်ႉဝႃႈပီမိူင်း ၸုလ်းလ ဢမ်ႇၼၼ် ပီၵေႃးၸႃႇ လဵၵ်ႉသေ ပီမိူင်းတႆး 732 ပီၼႆယဝ်ႉ)။ ယႃႇလိုမ်းဝႃႈ ပီမိူင်းဢၼ်တႆးႁဝ်းၼပ်ႉၸွမ်းလၵ်း ၼီႈပီတႆးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင် ပၢၼ်ႁူဝ်တီးပိူၼ်ႈၼႆၼၼ်ႉသေၵမ်း)။
မိူဝ်ႈပီလုမ်ႈၾႃႉ 2008 ၼၼ်ႉ လၵ်းၼီႈပီတႆး ပဵၼ်ပီပိုၵ်းၸႆႈ(ပီၼူ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2102 ၼီႈ၊ 2009 ပီတႆးၵတ်းပဝ်ႈ(ပီဝူဝ်း)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2103 ၼီႈ၊ 2010 ပီတႆးၶူတ်းယီး(ပီသိူဝ်)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2104 ၼီႈ၊ 2011 ပီတႆးႁုင်ႉမဝ်ႈ(ပီပၢင်တၢႆး)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2105 ၼီႈ၊ 2012 ပီတႆးတဝ်ႇသီ(ပီငိူၵ်ႈ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2106 ၼီႈ၊ ၼႂ်းပီ 2013 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီတႆးၵႃႇသႆႈ(ပီငူး)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2107 ၼီႈ၊ 2014 ပီတႆးၵၢပ်ႇသိင(ပီမႃႉ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2108 ၼီႈ၊ 2015 ပီတႆးလပ်းမဵတ်ႉ(ပီပႄႉ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2109 ၼီႈ၊ 2016 ပီတႆးႁၢႆးသၼ်(ပီလိင်း)၊ ပီမိူင်းတႆး ပဵၼ် 2110 ၼီႈ၊ 2017 ပီတႆးမိူင်းႁဝ်ႉ(ပီၵႆႇ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2111 ၼီႈ၊ 2018 ပီတႆးပိုၵ်းသဵတ်း(ပီမႃ)၊ ပီမိူင်းတႆး ပဵၼ် 2112 ၼီႈ၊ 2019 ပီတႆးၵတ်းၵႆႈ(ပီမူ)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2113 ၼီႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ႁွပ်ႈတီႈသၢမ်ၶွင်ဝူင်းလေႃႉ 12 ပီပၼ်ႇႁွပ်ႈ။ ယဝ်ႉၼပ်ႉသိုပ်ႇ ၵႂႃႇႁွပ်ႈ တီႈသီႇ၊ တီႈႁႃႈ၊ ယဝ်ႉၶိုၼ်းပၼ်ႇၼပ်ႉထႅင်ႈႁွပ်ႈတီႈၼိုင်ႈ၊ တီႈသွင်ႁဵတ်းၼႆ ပဵၼ်သံသရထမ်း ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈ။ ပီၶရိသ်ႉတ် 2012 ၼႆႉ လၵ်းၼီႈပီတႆးတဝ်ႇသီ (ပီငိူၵ်ႈ-ၶမဵၼ်ႁွင်ႉပီ မရူင်း-လႄႈ ၶႄႇႁွင်ႉသဵင်ၼႅၼ်၊ ပဵၼ်ပီၼၢၵ်ႈ -ပီမင်း ၵွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်) ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2106 ၊ ၵွႆးၵႃႈၶၢႆႉပီၵဝ်ႇ-ပီမႂ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 11 မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2011 ၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီလဵၵ်ႉမီး 12 လိူၼ်တဵမ်။ ပီၶရိသ်ႉတ် 2013 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ လၵ်းၼီႈပီတႆး ၵႃႇသႆႈ (ပီငူး-ၶမဵၼ်ႁွင်ႉပီမသဵင်- လႄႈၶႄႇႁွင်ႉၸီႇ ၼႅၼ်၊ ပွင်ႇဝႃႈပီငူးမိူၼ်ၵၼ်တင်းတႆး)၊ ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2107 ၊ သမ်ႉၶၢႆႉပီၵဝ်ႇ-ပီမႂ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 12 မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2012 ၶွင်လုမ်ႈ ၾႃႉၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီယႂ်ႇမီး 13 လိူၼ်(ဢမ်ႇပၵ်ႉၵတိ)။ ပီၶရိသ်ႉတ် 2014 သမ်ႉ လၵ်းၼီပီတႆးၵၢပ်ႇသိင(ပီမႃႉ- ၶမဵၼ်ႁွင်ႉ ပီမမျေး-ၶႄႇႁွင်ႉငႂူဝ်ၼႅၼ်၊ ပဵၼ်ပီမႃႉမိူၼ်ၵၼ်) ပီမိူင်းတႆးပဵၼ် 2108 ၊ တေပဵၼ်ႇပီၵဝ်ႇ-ပီမႂ်ႇၼႂ်းလိူၼ် 11 မိူဝ်ႈပၢႆပီ 2013 ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီလဵၵ်ႉမီး 12 လိူၼ် တဵမ်ၶိုၼ်းႁဵတ်းၼႆ။
ၸင်ႇဝႃႈၸွမ်းလၵ်းပိူင်မၼ်းယဝ်ႉ ပီမႂ်ႇတႆးဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း တေႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၸူမ်းတွၼ်ႈတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12-14/12/2012 ၼႆႉပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇဢၼ်တေဢွၼ်ၵၼ်သူင်ႇသင်ႇပီၵဝ်ႇလၵ်းၼီႈပီတႆးတဝ်ႇသီ (ပီငိူၵ်ႈ)၊ ပီမိူင်းတႆး 2106 ၼီႈသေ ႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈပီမႂ်ႇလၵ်းၼီႈပီတႆးၵႃႈသႆႈ(ပီငူး)၊ ပီမိူင်းတႆး 2107 ဢၼ်တေယူႇတေႃႇ ထိုင်ပၢႆပီ 2013 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ လုၵ်ႈလၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ/မၢဝ်ႇသၢဝ်ႁုၼ်ႈမႂ်ႇၶဝ် ႁႂ်ႈမေႃၼပ်ႉသွၼ်ႇလႄႈယုၵ်ႉယွင်ႈပႂ်ႉပႃး မႅတ်ႇပႅင်းသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၵၼ်သေၵမ်ႈၼႆ။
မႂ်ႇသုင်ဢေႃႈ !
ပွႆးတဵၼ်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ထုၵ်ႇၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉပိဝ်ႇႁႃႇယႃႉၵဝ်း၊ ၶမ်ႈၼႆႉသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈ
ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းတပ်ႉပိဝ်ႇႁႃႇပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ဢမ်ႇလႆႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈသေ ဢွၵ်ႇၸႂ်ႁုၵ်းႁၢႆႉယႃႉၵဝ်း ပွႆးတဵၼ်း တီႈပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢင်ပွႆးၶမ်ႈဝႃးၵူၼ်းယၢႆႈ ပၢင်ပွႆးလုၵႂႃႇပႅတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၼႆႉသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈဝၼ်းၵိုၼ်းမၼ်း။
ပွႆးသၢဝ်းသၢမ်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ
ပွႆး 23 ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၸတ်းႁဵတ်း ၸွမ်းႁိတ်ႈႁွႆးၾိင်ႈၵဝ်ႇဢၼ်သိုပ်ႇမႃး ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းၵမ်ႉၸွႆႈငိုၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၼမ်ႉၶမ်း
ဢိင်ၼိူဝ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၵႂႃႇၶႄႉၶႅင်ႇတၢင်းၵႃႈတီႈတူၼ်ႈတီး လႆႈထိၼိုင်ႈသေ ယူႇတီႈၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၻွၵ်းတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း၊ မီးၼမ်ႉၸႂ်ယွင်ႈယေႃးၵုၼ်းမုၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ၸွႆႈ ပၼ်ငိုၼ်း 10 လၢၼ်ႉပျႃး။
More Articles...
Page 9 of 17


text:
သဵင်ၵွင်ႈလူင် ၵွင်ႈဢွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႅၵ်ႇလင်လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်း ၼႂ်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၼႂ်းဝၼ်း လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇ။
ၽူႈၵွၼ်းတိူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆး SSPP/SSA ထွၼ်ဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈ
ၽူႈၵွၼ်းတိူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႃႈသဵဝ်ႈ ႁွင်ႉၽူႈၼင်ႈလုမ်း ၵပ်းသၢၼ် တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လႃႈသဵဝ်ႈသေ ၸိသင်ႇ ႁႂ်ႈသိုၵ်းတႆး ထွၼ်ဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈ ၸေႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
ပႃႇတီႇ မႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ ၶႂၢၵ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ် လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃ ငဝ်ႈငုၼ်း
ပႃႇတီႇ မႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင် ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ 2013 ၊ မီးၵၢၼ်မေႇၶႂၢၵ်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃ ငဝ်ႈငုၼ်း ထႅင်ႈလၢႆၸဝ်ႈ။
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈသဝ်ၾႆးၾႃႉ ၺႃးယိုဝ်း
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸုမ်းၶဝ်ႈယိုဝ်း ပွမ်ႈယၢမ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ သဝ်ၾႆးၾႃႉ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ တၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 3 ၵေႃႉ။
လူတ်ႉၵႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းလမ်း ၶိုၼ်ႈတၢင်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶၢင်
သိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း/ ၶိူင်ႈသိုၵ်း/ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇလူတ်ႉၵႃး ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းလမ်း လုၵ်ႉတၢင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မုင်ႈၼႃႈၸူးပွတ်း ဝၢၼ်ႈဝဵင်းလူင် လႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶၢင်။
More Articles...
- ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းႁၢၼ်ပႃးၵၼ် ပၢႆႈတပ်ႉၶိူဝ်းယႂ်း
- ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတူၵ်းသုမ်းၼင်ႇၵၼ်
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈသွၵ်ႈတဝ်ႁႃသိုၵ်းတႆး ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းပွတ်းႁူဝ်ၼမ်ႉပွၼ်
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ပွတ်းၼမ်ႉၶမ်း
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းတူဝ်တၢႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်း
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းပၢင်တိုၵ်းပွမ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး
Page 7 of 106


text:
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 5/5/2014 ၽွင်းယၢမ်း မွၵ်ႈ 18.08 မူင်းၼၼ်ႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းထႆး ၸုတ်းငဝ်ႈသုၼ်ၵၢင် ၼႂ်းတူင်ႇဢိူင်ႇသၢႆးၶၢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၽၢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး တၢင်းႁႅင်း 6.3 လိၵ်းတိူဝ်း လိုၵ်ႉလူင်းတႂ်ႈလိၼ် 7 ၵီးလူဝ်းမဵတ်ႉ၊ သၼ်ႇဝႆ တူဝ်ႈထိုင်လၢႆပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ မီးဢၾ်တိူဝ်းၶျွၵ်ႉ သိုပ်ႇတေႃႇၵၼ်လၢႆၵမ်း၊ မီးၽူႈလူမ်ႉတၢႆ 1 ၵေႃႉ ပဵၼ်ထဝ်ႈယိင်း ဢႃယု 83 ပီ ထုၵ်ႇၵမ်ပႅင်းႁူဝ်ႉလူမ်ႉတဵင်ႁူဝ်။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း မၢႆ 118 ႁိမ်းႁွမ်း လၵ်းၵီးလူဝ်း 151-152 တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းလႄႈ တႅၵ်ႇငၢၵ်ႈဢႃႈၵႂၢင်ႈ လူမ်ႇလူင်းလိုၵ်ႉ 2 မဵတ်ႉ ၵူၼ်ပင်းတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈ လူႉၵွႆယၢဝ်းထိုင် 600 မဵတ်ႉ။ ဝတ်ႉရွင်ႉၶုၼ်ႇ (ဝတ်ႉၶၢဝ်) ၼၼ်ႉၵေႃႉထုၵ်ႇႁႅင်း ၽႅၼ်ႇလိၼ်သၼ်ႇဝႆႄလႈ လႆႈႁၼ်ပၢႆၸိၵ်းယွတ်ႈဝတ်ႉ ႁၵ်းငေႃးလူင်း 2 ယွတ်ႈ၊ လိၼ်ၶေႃတႅၵ်ႇႁၵ်းၵွႆ၊ ၵႅဝ်ႈၽၵ်းတူ တႅၵ်ႇၽူင်ႉလူင်းမၢၵ်ႇမိူဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ။
ႁူင်းႁႅမ်းၼႂ်းၵဵင်းႁၢႆးလၢႆႁူင်းႁႅမ်း ၽႃဢုတ်ႇၸတ်ႉတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈပဵၼ်ႁွႆး၊ ႁေႃႁိူၼ်းၸိူၼ်းတၢင်ႇ၊ ဝတ်းဝႃး (ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ) လၢႆလင်ၵူၼ်ႇပင်းလူမ်ႉ၊ သီသၽြႃးလူင်ပိတ်းႁၵ်းတူၵ်းလူင်း လၢႆတီႈလၢႆတွၼ်ႈ။ ႁူင်းၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်း၊ ၶွမ်ႇပႃႇၼီႇ တိူၵ်ႈဢုတ်ႇ သုင်လၢႆတီႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းမၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇလႅၼ်ႈဢွၵ်ႇ လူင်းယူႇၵၢင်ပၢင်ႇ တၢင်းၼွၵ်ႈ။
ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းယႂ်ႇလူင် ဢၼ်မီးၶူဝ်းၶၢႆတမ်းဝၢင်းဝႆႉၼိူဝ်ႁၢၼ်ႉၼိူဝ်ၶဵင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ သၼ်ႇဝႆ ၵိူင်းႁေႈ တူၵ်းတႅၵ်ႇမၢၵ်ႇမိူဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ လွင်ႈလုၸူမ်ႁၢႆပုတ်းတိုၼ်းၵမ်းၼႆႉ ယင်းပႆႇတၵ်ႉလၢမ်းလႆႈ - ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၵမ်းၼႆႉသေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပိုၼ်ႉတီႈၶွင်ႁူင်းယႃႈယႃလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလူႉၵွႆၵမ်ႈၽွင်ႈ တင်းမူတ်း 7 တီႈ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး 5 တီႈ ပဵၼ်ႁူင်းယႃ ပရႃၶျႃးသူင်ၶေႃႉ၊ ႁူင်းယႃမႄႈလၢဝ်း၊ ႁူင်းယႃးမိူင်းၽၢၼ်း၊ ႁူင်းယႃ ၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးယူႇလီ ဢိူင်ႇရွင်ႉၵၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၽၢၼ်းလႄႈႁူင်းယႃ ေသႃေတႃး 1 တီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမႄႈလၢဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ 2 တီႈ ႁူင်းယႃ ၼၶွၼ်းၽိင်းလႄႈႁူင်းယႃၾၢင် ။


text:
Wp/shn/ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သ
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႃၽဝမ်သမႁႃၼႃယၵ မၢႆ (3)
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး
ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ
Contents
ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ[edit]
သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1251-ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ (3) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃလၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ
ၸဝ်ႈဝႃႈ လုင်းယွတ်ႈ+ပႃႈယွတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးလူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း[edit]
ထိုင်မႃး ပီ 1260 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိင်းသေႃး+ၼၢႆးၵူႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶူၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶၢမ်ႇငဝ်ႈသေ ဢဝ် ၸၢႆးလူၼ်း
ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇဝႃႇရိင်ႇတ ၵျွင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႉလူင်တွၼ်းသေယဝ်ႉ လၢႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ သႂ်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈလီဝႃႈ
ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီ 1276 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၵႃႇလူင် လုင်းၸၢင်းဢေႃး+ပႃႈၸၢင်းဢေႃး ဝၢၼ်ႈပုင်ႇဝူဝ်း ၶၢမ်ႇ ပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်၊
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ႇတိယ ႁဵတ်းပဵၼ် သြႃႇဢုပတ်ႉသေႇသေယဝ်ႉ ဢဝ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇလႃႇၽဝမ်ႇသ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း ၼႂ်းသိမ်ႇၶၼ်ႇထလူင် ၵျွင်းၼမ်ႉသိမ်ႇ၊
ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး[edit]
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ ယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းမူဝ်းထိ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ ဝဵင်းမေႇမဵဝ်ႉ၊ ၵျွင်းမႅင်ႇၵျီး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွင်းၵတိပိၼ်ႇ
ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၵျႂင်းဝေႇလုဝၼ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး[edit]
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆးသွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸဵမ်လိၵ်ႈ လေႃးၵီႇလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇတင်းသွင်ပိူင်သေ ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း
လုၵ်ႈၼွင်ႉၸဝ်ႈတီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ
1။ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် တူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
2။ လႆႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် သင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း
3။ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၸုမ်းၵေႃးပၵ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျူဝ်ႇ
4။ လႆႈပဵၼ်ၼႃႇယၵ ပၢင်ပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ
5။ လႆႈပဵၼ်မႁႃႇၼႃႇယၵၺ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼႆႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵျွင်းၸေႇတီႇၵွင်းမူး ၸလွပ်ႈသႃလႃး ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊ သုမ်သႄႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ
ၵွင်းမူးပုင်ႇဝူဝ်း၊ ၵွင်းမူးပျွင်ႇၶွင်း၊ ၵွင်းမူးၵုင်ႇၺု၊ ၵွင်းမူးၵိင်ႇသိ သၢမ်သူႇ၊ ၵွင်းမူးမိူင်းလိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးဢူမ်မူႉ၊ ၵွင်းမူးပေႃႇၵျုဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသု၊ ၵွင်းမူးတူၼ်ႈတီး၊
ၵွင်းမူးမိူင်းတေ၊ ၵွင်းမူးၵုၼ်ၸၢင်ႈလဵၵ်း၊ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈၼႃး၊ ၵွင်းမူးမူးလေး၊ ၵွင်းမူးဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇၽူဝ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆမႄႈၵုမ်းလုမ်းလႃး
ပႃးၸဵမ်သိမ်ႇၵဝ်ႇ ၵျွင်းၵဝ်ႇသႃလႃးၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽြႃးဢွၵ်ႇၼေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။
ပီ 1351 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးဝႃႇတၸရိယမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။
ၶဵဝ်ႈၵႅဝ်ႈလႄႈ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ပၢင်းမႃး သီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1256 ၼီႈၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆး
ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် ထိင်းသိမ်းမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႄးႁဵတ်းတိူၵ်ႈမၼ်းသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈလႆႈသႃယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်းသြႃႇလူင်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ[edit]
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေဢမ်ႇၵႃး မီးၵုင်ႇသီလ သမႃႇထိ ပၺႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ပီ 1355 ၼီႈၼၼ်ႉ
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလူႇၵၢပ်ႈၸုမ်ႈသူး ဢၵ်ႉၵမႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇမၸေႃးတိၵထၸယူႇယဝ်ႉ။
လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ[edit]
ပေႃးဝႃႈမီးမႃး ရုပ်ႈၼၢမ်ႇၵေႃႇ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလွင်ႈထဝ်ႈပဵၼ်တၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1357 ၼီႈ
လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ (4)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 107 ပီ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 81 ဝႃႇသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢႃႇယုယႂ်ႇလူင်ၶႃႈယဝ်ႉ။


text:
Wp/shn/ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ဢႃလေႃၵ
ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် သႅၼ်ႈဝီ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ဢႃလေႃၵ
(ဢၵ်ၵမႁႃပၼ်တိတ)
ဢေႃဝႃတႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ၶႃႇၸိုင်ႈတႆး
Contents
ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ[edit]
ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1259 ၼီႈ၊ လိူၼ်ႈႁႃႇမႂ်ႇ ႁူၵ်းၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃႈတိတ်ႉ တၢမ်းၶမ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 4 မွင်း၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်း၊ ၸေႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ လုင်းလွႆၸိုၼ်ႈထမ်းဢိင်ႇတၵ+ ပႃႈလွႆၸိုၼ်ႈထမ်းသူၺ်ႇဢိင်ႇ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢၢႆႈၵႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၸဝ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းမႃး[edit]
မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်သၢင်ႇမိူဝ်ႈပီႈ 1272 ၼီႈ၊ ပဵၼ်ၸၢင်းမိူဝ်ႈပီ 1279 ၼီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းမႃး တီႈၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရုင်ႇ ဢလေႇတဵၵ်ႉ ၵျီးဢၼွၵ်ႉပျိၼ်ႇ တီႈၸဝ်ႈသြႃႇမၸူဝ်းယိင်ႇ တီႈၵျွင်းသူၺ်ႇယေးသွင်ႇ တွင်ႇပျိၼ်ႇ၊ တီႈ ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ ဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်း၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းသထုင်၊ ဝဵင်းဢမရပူရ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး[edit]
ပီ 1290 ၼီႈ ၼင်ႈၵျွင်းၵူတ်ႉၶၢႆ။
ပီ 1299 ၼီႈ မႃးယူႇသဝ်းတီႈ ၵျွင်းထမ်ႈသႅၼ်ႈဝီ။
ပီ 1303 ၼီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ၸဝ်ႈၶမ်းႁူမ်ႇၾႃႉ လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇလေႃးၵထမ်ႇမၵထိၵ။
ပီ 1307 ၼီႈ ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈၸိုၼ်ႈလၢႆးဢူ ပၢင်းမိူဝ်း သႅၼ်ႈဝီသေ ႁဵတ်းၵျွင်းၶႃးလူႇပၼ်ၸဝ်ႈ တီႈၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇရုင်ႇ ၵၢင်ဝဵင်း။
ပီ 1308 ၼီႈ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းပၢႆး သႅၼ်ဝီ။
ပီ 1309 ၼီႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းဢွၼ်ဢဝ် သၢင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ 10 တူၼ် မိူဝ်းပွင်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းမိူင်းဝႃႉပီပၢႆ။
ပီ 1313 ၼီႈ လႆႈပဵၼ် ၸဝ်ႈငၢမ်းပၢႆးလူင် သႅၼ်ႈဝီ။
ပီ 1318 ၼီႈ ပွႆးတၢင်ႇသင်ႇၵႃယၼႃႇၵမ်းႁူၵ်း တီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် ဢေႃဝႃတႃၸရိယ။
ဝႆးၼၼ်ႉ လႆႈမႃးၸွႆႈၵၢၼ် ပိၼ်လိၵ်ႈပိတၵတ်ႉတႆး တီႈဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်။ ပီ 1321 ၼီႈ လႆႈ "ဢၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ"။ ပီ 1329 ၼီႈ ၽွင်းဢႃႇယူႉၸဝ်ႈလႆႈ 70 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၵျွင်းၶွင်သႅင်တင်းသဵင်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈသုမင်ႇၵလယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တၢင်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇသႃသၼႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႁၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ လႆႈၵေႃႈထၢတ်ႈၵွင်းမူး 160 သူႇ၊ လႆႈသမ်ႇမုတ်ႈသိမ်ႇ 36 တီႈ၊ လႆႈၶၢမ်ႇပၼ်ရႁၢၼ်း 550 တူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်ႈၼႆႉ လူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈထမ်းၸဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၽၢႆႇႁေႃးတြႃးၵေႃႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
လႆႈႁပ်ႉမိူင်ႈၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလူမ်ႈ[edit]
ၸဝ်ႈႁဝ်းလႆႈႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလူမ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1333-ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်လပ်း။ ဢႃႇယူႉၸဝ်ႈလႆႈ 74 ပီ၊ ဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 55 ဝႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


text:
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇသိုၵ်းလႄႈပလိၵ်ႈ ဢွၵ်ႇသွၵ်ႈတဝ် ၵူတ်ႇၶူၼ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ (ၶၢမ်ႈမိူင်း) ဢၼ်ဢမ်ႇ ထုၵ်ႇၸွမ်း ၵူတ်းမၢႆသေ လၵ်ႉၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးလႄႈ တိၺွပ်း သူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းၼွၼ်းတီႈမႃး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ တေၵူတ်ႇထတ်းၸွပ်ႇ လွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ၵမ်ၿူးၶျႃး (ၶမဵၼ်) ပွၵ်ႈၼမ်၊ တၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢမ်ႇမီးလၵ်းၼမ်း လိုပ်ႈႁေႃႈ၊ ဝွၼ်း သင်ထူပ်းႁၼ်ၽူႈဢၢင်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈ ႁွင်းဢထိပတိၾၢႆႇၸတ်းႁႃငၢၼ်း။
ဝၼ်းတီႈ 16/06/2014 ၽွင်းယၢမ်း14.15 မူင်းၼၼ်ႉ တီႈတိုၵ်းသၼ်တိမႆးတရီႊ လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸုမ်းမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃး လွင်းငမ်းယဵၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ(ၶေႃးသေႃၶျေႃး) ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဝိၼ်ႊထႆး သုဝႃႊရီႊ ၵႅမ်ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇတပ်ႉၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းထႆး ပိုၼ်ပၢဝ်ႇလွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ (ၶၢမ်ႈမိူင်း) တူၵ်းၸႂ်တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ မီးၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်း ဢဝ်ၵူတ်းမၢႆ (မၢႆမီႈ) ၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆၼၼ်ႉ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ၊ သိုၵ်းဝႆႉၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼိူဝ်ၵၢၼ်မႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ပႃး လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်ယဵၼ်ၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈ ႄလႈ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်လၵ်း။ ပုၼ်ႈတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉၵူတ်းမၢႆသင်သိင် သေၸိူဝ်ႉ သေပိူင်မႃးမိပ်ႇငႅၼ်း။
ၼၢႆႊထၼိၶျ်း ၼုမ်ႇၼႆွႉ ႁွင်းဢထိပတိၾၢႆႇၸတ်းႁႃငၢၼ်း ၸႅင်ႈဝႃႈ ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ (ၶၢမ်ႈမိူင်း) ပွၵ်ႈမိူဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈ - မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ (ၶၢမ်ႈမိူင်း) 3 ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး မီးႁႅင်းၵၢၼ်ထုၵ်ႇၵူတ်းမၢ ႆ(မၢႆမီႈ) ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈလႆႈၸႂ် MOU ဝူင်ႈၵၢင်ၸိုင်ႈမိူင်း 408,507 ၵေႃႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 111,492 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းလၢဝ်း 55,342 ၵေႃႉ၊ ၵမ်ၿူးၶျႃး(ၶမဵၼ်) 241,673 ၵေႃႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼုၺၢတ်ႈမိူင်းၶဝ်မႃး တင်းဝီႇသႃႇပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ႁႅင်းၵၢၼ်သႅၼ်းတီႈ 2 ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ (ၶၢမ်ႈမိူင်း) ဢၼ်ၽၢၼ်ႇၵၢၼ်ထတ်းထွင် ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း ဢၼ်လၵ်ႉၶဝ်ႈမိူင်း မီးဝႂ်ၵႂႃႇတၢင်းသေမႃးၶိုၼ်ႈ မၢႆၾၢင်၊ ၵပ်းသၢၼ်တၢင်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸိုင်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႃးထတ်းထွင်ပိုၼ်ႉငဝ်ႈၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း ၵၢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၶွင်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းလၢဝ်း ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ထတ်းထွင်ၵႂႃႇ မီးႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ 1,630,279 ၵေႃႉ၊ လၢဝ်း 40,564 ေၵႃႉ၊ ၵမ်ၿူးၶျႃး (ၶမဵၼ်) 153,683 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈ 1,824,504 ၵေႃႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း 2 သႅၼ်း မီးႁႅင်းၵၢၼ်ယူႇ 2,233,015 ၵေႃႉ။ မိူင်းမၢၼ်ႈ 1,741,771 ၵေႃႉ၊ လၢဝ်း 95,888 ေၵႃႉ၊ ၵမ်ၿူးၶျႃး(ၶမဵၼ်) 395,356 ေၵႃႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁႅင်းၵၢၼ်တင်း 2 ၸိုင်ႈမိူင်း တင်းထႆးမီးမၢႆတွင်းၵႂၢမ်းၶဝ်ႈၸႂ် (MOU) ဝူင်ႈၵၢင်ၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တဵမ် 4 ပီယဝ်ႉ တၵ်းတေ လႆႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်း မိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းပီ 2014 ၼႆႉ မီးႁႅင်းၵၢၼ်တၢင်ႇၻၢဝ်ႈ သႅၼ်းဢၼ်ထတ်းထွင် ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးၽူႈတေလႆႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်း 263,926 ၵေႃႉ၊ လၢဝ်း 34,999 ေၵႃႉ၊ ၵမ်ၿူးၶျႃး 25,784 ၵေႃႉ။ ႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ် ၼမ်းၶဝ်ႈထုၵ်ႇၵူတ်းမၢႆ(မၢႆမီႈ) ၸွမ်းၼင်ႇ(MOU) ၶွပ်ႈတဵမ် 4 ပီ တၵ်းတေလႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်း 4,658 ၵေႃႉ၊ လၢဝ်း 8,740 ၵေႃႉ၊ ၵမ်ၿူးၶျႃး 41,745 ၵေႃႉ။ ၼင်ႇၶေႃႈမုလ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၵမ်ၿူးၶျႃး ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သေ တၵ်းတေလႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်း တင်းမူတ်းမီး 67,000 ၵေႃႉ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ မိူဝ်ႈထၢမ်ဝႃႈႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်တဵမ် 4 ပီယဝ်ႉ တၵ်းတေလႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း ထႅင်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈမႃးလႆႈၼႆ - ၼၢႆႊထၼိၶျ်း ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းလၵ်းၵၢၼ်ႁဝ်း တိုၼ်းၼမ်းဢဝ်ႁႅင်းၵၢၼ် 3 ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉၶဝ်ႈမႃးၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ၽူႈၸတ်းသူင်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း တီႈမႃးၵေႃႈၽွမ်ႉၸတ်းသူင်ႇ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ (မၢႆမီႈ)။ သူၼ်ႇမၢႆတွင်းၵႂၢမ်းၶဝ်ႈၸႂ် ဝူင်ႈၵၢင်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တဵမ် 4 ပီယဝ်ႉ တၵ်းတေလႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်းယူႇမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ 3 ပီ။ ၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပၢႆပီပူၼ်ႉမႃး ၼႃႈတေယုပ်ႉသၽႃး ၽူႈတႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ သၽႃးၾၢႆႇၼိမ်ယဵၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ႁဵတ်းလိူင်ႈယိုၼ်ႈထိုင် ၸုမ်းၽွင်း လူင်ၶဝ် ယႃႇႁႂ်ႈထိုင် 3 ပီ၊ ယွၼ်းႁႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇၶိုၼ်းမိူင်းၵဝ်ႇမွၵ်ႈ 1 လိူၼ်ၵူၺ်းသေ ပွၵ်ႈၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇလႆႈႁိုဝ်ၼႆ ဢမ်ႇတၼ်းသင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသမ်ႉယုပ်ႉသၽႃးပႅတ်ႈလႄႈဢဝ်ၶၢင်ႉၶမ်ယူႇ။
ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇလႆႈဝႃႈ သင်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုၼ်းၶဝ်ႈပိူင်ပၵ်းၵတိ တၢင်းသၽႃးၾၢႆႇၼိမ်ယဵၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ႄလႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ် တေၶိုၼ်းယိုၼ်ႈလိူင်ႈၶဝ်ႈမႃးမႂ်ႇထႅင်းၵမ်းၼိုင်ႈ။ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ႁႅင်းၵၢၼ် တေပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်ယင်းမူၵ်းမူမ်ႇယူႇ ၶဝ်ႈမႃးလူင်းသၢႆမၢႆၶိုၼ်ႈမၢႆၾၢင် ထုၵ်ႇၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ ႄလႈပႂ်ႉထွမ်ႇလၵ်းၼမ်း တၢင်းသၽႃးၾၢႆႇၼိမ်ယဵၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈသေၵွၼ်ႇ ယၢမ်းၼႆႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 6-7 မိုၼ်ႇၵေႃႉ ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈသၢႆမၢႆ ထေႃးရေႃး 38/1 လႆႈဝႂ်ဢၼုၺၢတ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၸိုင်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယင်းပႆႇလႆႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဝႂ်ၵႂႃႇတၢင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။


text:
ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇ ဢဝ်ၶိုၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (RCSS) လၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ် လႄႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ လေႃးလႄးၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။
ထၢမ်- မိူဝ်ႈလဵဝ် မႃးထိုင်ၵၢပ်ႈပၢင် IT ၼႆႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈ/ထူဝ်းရသပ်း မိုဝ်းထိုဝ်၊ ၼႂ်းၶွမ်းၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼင်ႇၵၼ်ယူႇ၊ ယူႇၼႂ်းၶိူင်ႈမိုဝ်းထိုဝ် ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈတႆးႁႃၵၼ် ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်၊ ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁဝ်း ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။
တွပ်ႇ- ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်လႄႈ ႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးၼႆႉ ၵႂၢမ်းမၢႆတီႈပွင်ႇမၼ်းၵႂႃႇၵေႃႉဢၼ်ဢၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ လေႃးလႄးၵၼ် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးၼႆ ၵဝ်မႄးတၢင်းၼိုင်ႈ၊ မႂ်းမင်တၢင်းၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆး ယဝ်ႉႁႃႉ။ ၸၢင်ႈပႃးၵၼ်လူင်းလွႆ လူင်းပၢင်ႇလၢႆႇၵူၺ်း။ ၸင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁူႉတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႆႉ ႁၵ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမီးၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ၊ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇ လႆႈပၼ်ၵိၼ်ပၼ်ယႅမ်ႉၵူၺ်းႁႃႉ၊ ႁၵ်ႉၵူၼ်းမီးၵူၺ်းႁႃႉ၊ ႁၵ်ႉၵူၼ်းထၢၼ်ႈ ၵၢင်ၵူၺ်းႁႃႉ။ ဢၼ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇႁၵ်ႉၶိူဝ်း ယဵၼ်းၵၢႆပဵၼ်ၵူၼ်းယႃႉၶိူဝ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ လွင်ႈႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းဝႃႈ ႁဝ်းႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ႁၵ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ပေႃးၼၼ် ဢဝ်လိၼ်မႃးသႂ်ႇထွင်းဝႆႉ ၼႆႉၵေႃႈႁၵ်ႉယဝ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉ တီႈပွင်ႇမၼ်း။ ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇဢဝ်မႆႉတူၼ်ႈၼိုင်ႈၵႂႃႇ၊ မႄႈၼမ်ႉမႄႈၼိုင်ႈၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီလႆႈႁၵ်ႉမူတ်း၊ တူၺ်းဢဝ်မိူင်းထႆး တႅပ်းတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၺႃးၵိၼ်ယဝ်ႉ၊ မိူင်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ။
မိူင်းတႆးႁဝ်းလူး ၸွင်ႇပႃႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်တူၼ်ႈမႆႉႁိုဝ်၊ ၶဝ်ဝႃႈတူၼ်ႈမႆႉမၼ်းဢွၵ်ႇမႃးႁင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် တႅပ်းပႅတ်ႈ တီႇပႅတ်ႈမူတ်း။ ႁဝ်းႁၢမ်ႈပႅတ်ႈ တီႈၵဵင်းတွင်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းၵႂႃႇလိုဝ်ႈပၢင်တီႈၼိုင်ႈ မႆႉသၵ်းၼႆႉမီးပဵၼ် 2-3 ပၢၵ်ႇ၊ တႅပ်ႈမႆႉ သၵ်း သေၽုၵ်ႇႁႆႈၶဝ်ႈ၊ မႆႉသၵ်း 1-2 တူၼ်ႈၵူၺ်း ပဵင်းၵႃႈၶဝ်ႈမၼ်း၊ ဢၼ်ၼႆႉႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၼႄးၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉ၊ ဢမ်ႇႁူႉႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢမ်ႇႁူႉႁၵ်ႉသၽႃႇဝ၊ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉႁၵ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃၵႅတ်ႇၶႄမၼ်း။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်း ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း။ ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလႆႈပိုင်ႈထိူၼ်ႇ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးထိူၼ်ႇမၼ်းဢမ်ႇယူႇလႆႈ၊ ပေႃးၸိူင်ႉၼႆ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၵႂႃႇယႃႉထိူၼ်ႇ၊ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵူႈၸုမ်းၸုမ်းယႃႉထိူၼ်ႇ၊ ပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ႁဝ်းတူၺ်းပႃႇမႆႉပၢင်ႇမူတ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉၵွပ်ႈလၢႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းဝႃႈတႃႇလႆႈငိုၼ်း ၵႄႈတပ်ႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် တႄႇပၢင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉ ၶၢဝ်းပွတ်းၵူၺ်း ႁဝ်းပေႃးၵၢၼ်ႉပုၼ်ႈယဝ်ႉ၊ မၼ်းသမ်ႉထုၵ်ႇၶီႈၽႂ် ထုၵ်ႇၶီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၺ်း။
ႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁၵ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ယူႇလူၺ်ႈထၢတ်ႈသီႇပိူင် လိၼ် ၼမ်ႉ လူမ်း ၾႆး။ ပေႃးၼၼ် ဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵေႃႈ သီႇပိူင်ၼႆႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႅတ်ႇၶႄ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁူႉဝႃႈ လိၼ် ၼမ်ႉ လူမ်း ၾႆးၼႆႉ ႁူႉဝႃႈပဵၼ်ထၢတ်ႈၵူၼ်းၵူၺ်း၊ ပေႃးၸိူင်ႉၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇလႆႈႁႃႉ၊ ၼမ်ႉၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵိၼ်လႆႈယူႇႁႃႉ၊ တႃႇၼမ်ႉမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇလႆႈလုမ်းလႃး ထုၵ်ႇလႆႈၵႅတ်ႇၶႄ၊ ႁဝ်းပိုင်ႈၼမ်ႉသေ ယူႇလႆႈ။ ပေႃးၼႆ လိၼ်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဝ်း တႃႇႁဵတ်းသူၼ်ႁဝ်း၊ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီး ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁဝ်းတေၵႂႃႇယူႇတီႈလႂ်။
ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ပိူၼ်ႈၸတ်းပၵ်းပိူင်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႆၵေႃႈ ထူပ်းၽေးမူတ်း၊ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈလိၼ် ႁဝ်းဢမ်ႇ မေႃၵႅတ်ႇၶႄ။ လူမ်း ပေႃးႁဝ်းယႃႉသၽႃႇဝၵေႃႈ လူမ်းလီဢမ်ႇမႃး၊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းတေထူပ်းၽေး။ ၾႆး ပေႃးႁဝ်း ဢမ်ႇမီးသၢႆလႅင်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃယူႇ၊ တႃႇတေႁုင်တေတူမ်ႈၶွင်ၵိၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈမီးၾႆး၊ ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းယူႇ ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းမူတ်း၊ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇပိုင်ႈၵၼ်မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ တႃႇတေပိုင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းမေႃၵႅတ်ႇၶႄမၼ်းၵႃႈႁိုဝ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ထုၵ်ႇလႆႈမီးတၢင်းႁူႉၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸင်ႇဝႃႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ 56 ပီ၊ ၵူၼ်းမိူင်းပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉႁႃႉ၊ ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇၸႂ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းလီလႆႈပွင်ႇၸႂ်ၵူႈၵေႃႉ။ ပေႃးဝႃႈႁၵ်ႉၶိူဝ်းဢိူဝ်ႈၼႆ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉႁဝ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၶိူဝ်းဢီႈသင်ယဝ်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းၶႄလႆႈၶိူဝ်းႁဝ်း၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၶႄလႆႈသင်သေပိူင်လူး။ ၸွႆႈၶႄၶိူဝ်းၼႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈၶိူဝ်းႁဝ်းလူႉၵွႆ၊ ႁႂ်ႈၽႄႈတိူၼ်းၵႂႃႇ၊ ယိုၼ်းယၢဝ်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈၶိူဝ်းႁဝ်းၵႂႃႇလေႃးလႄးၶိူဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၶိူဝ်း ၵၢၼ်ၶႄၶိူဝ်းတင်းမူတ်း။ ၵမ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးသိုၵ်း၊ ၵမ်းၼႆႉမီးသိုၵ်းယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈတိုၵ်း၊ ပေႃးထၢမ် သိုၵ်းၼႆႉတေလႆႈတိုၵ်းယဝ်ႉ သမ်ႉတိုၵ်း ႁဵတ်းသင်၊ တေဝႃႈတိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈတဵမ်မိူင်း၊ တေလႆႈၶႄမၢၼ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၶိူဝ်းမၢၼ်ႈတဵမ်မူတ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးတူၺ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 56 ပီၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၶႄလႆႈဢီႈသင်။ ၵမ်းၼႆႉ တေႃႉတႄႉပႃမီးၵၢင်ႈ ၼိူဝ်ႉမီးလုပ်ႇ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၵိၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၵိၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵိၼ်ၼိူဝ်ႉမၼ်းမူတ်းပႅတ်ႈသေ ၵမ်းလိုၼ်းမႃးၵိုတ်း လုပ်ႇမၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတႅပ်းသႂ်ႇၾႆးပႅတ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼိူဝ်ႉတင်းလုပ်ႇၼႆႉ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်၊ ပေႃးဝႃႈ ၼိူဝ်ႉတင်းလုပ်ႇပိုင်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈၼိူဝ်ႉတင်းလုပ်ႇၼၼ်ႉတၢႆ၊ ႁဝ်းႁႂ်ႈမီးၸႂ်သေ ၵႅတ်ႇၶႄလႆႈတင်းၼိူဝ်ႉတင်းလုပ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ၊ ပေႃးၼိူဝ်ႉမၼ်းၵႂႃႇမူတ်းယဝ်ႉၵေႃႈ လုပ်ႇမၼ်းၵေႃႈၵွႆ။
မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းထူပ်းၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၽေးဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းတေၵႂႃႇၼႄးၽႂ်၊ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ လီလႆႈမီးတၢင်းႁူႉ ၵႅတ်ႇၶႄႁင်းၵူၺ်း၊ ၵေႃႉဢၼ်သူႇၵိၼ်ၵေႃႈ လီလႆႈမေႃမီးတၢင်းႁူႉႁင်းၵူၺ်း၊ ပေႃႈမႄႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီမေႃၵႅတ်ႇၶႄ လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလႆႈမေႃၵႅတ်ႇၶႄလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ လိုၼ်းသုတ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ယႂ်ႇတီႈသုတ်း၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသမ်ႉ လပ်းႁူလပ်းတႃသေပွႆႇႁဵတ်းယူႇ၊ ပွႆႇႁဵတ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ သမ်ႉႁဵတ်းသေၶၢႆဢွၵ်ႇပေႃးၼႆတႄႉ ၶိူဝ်းႁၢႆယဝ်ႉ။ တႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းႁူပ်ႉၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ မၼ်းပဵၼ်ၾၢႆႇ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈ ပေႃးမႃးထတ်းတူၺ်း တႆးၼႆႉမၼ်းသူင်(ၵျိူၵ်ႈ)လွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ သူင်လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း၊ ဢၼ်သုမ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ပေႃးထတ်းတူၺ်း တင်ႈတႄႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ တင်ႈတႄႇဢဝ်မိူင်းၶႄႇ လူင်းမႃး ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵၢၼ်ႉယွၼ်ႉ လွင်ႈသိုၵ်းယွၼ်ႉသိူဝ်၊ ၵၢၼ်ႉယွၼ်ႉလွင်ႈၵတ်းလွင်ႈယဵၼ်။
(ၶႅၼ်းတေႃႈသိုပ်ႇပႂ်ႉသိုပ်ႇလူဢၢၼ်ႇ ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းလၢတ်ႈ ထႅင်ႈတွၼ်ႈၼႃႈ)


text:
ၸဝ်ႈသိလ်ထမ်း ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ လုၵ်ႉမိူင်းၽူးထၢၼ် ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းထိုင်မိူင်းၽူင်း (မိူင်းတႆး) ၸေႈတွၼ်ႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်း။ ယိူင်းဢၢၼ်းတေႁဵတ်းတၢင်းလီ ၽႄၵုသူလ်ၼႃးမုၼ်ပၼ် မႄႈလႃၽႄးၵေႃႉသဵင်ႈမုၼ်ၵႂႃႇ။
ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးပၢင်ပွႆးမိူင်းၼွင် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸွမ်းတၢင်း
ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵႂႃႇႁွမ်းတၢၼ်းပၢင်ပွႆး / ပၢင်ၵုမ်လူင်မႁႃသတိပထၢၼ် တီႈမိူင်းၼွင် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၸွမ်းတၢင်း၊ ယွၼ်ႉၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ႁႄႉၵိုတ်းလူတ်ႉၵႃး၊ ထတ်းထဵတ်ႈၵူၼ်းၶီႇ လူတ်ႉၵႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း။
ၼမ်ႉၶမ်းတေၸတ်းပၢင်သွၼ်ထမ်းမ တီႈဝတ်ႉတႆးၵူႈဝူင်ႈ
သင်ၶ တင်းတၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးတီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် ဢၢၼ်းၸတ်းပၢင်သွၼ်ထမ်းမ တီႈဝတ်ႉ(ၵျွင်း) သင်ၶတႆးၵူႈဝတ်ႉ၊ ၼႂ်းဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ၵူႈဝူင်ႈ၊ တင်ႈတႄႇၵၢင်လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်ၵႂႃႇ။
ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် သဵင်ႈမုၼ်
ၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ၽူႈယၢမ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းတႄႇငဝ်ႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 31 ၵေႃႉ လုလွၼ်ႇ သဵင်ႈၵမ်လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ထဝ်ႈၵႄႇ။
မိူင်းၼွင်တေၸတ်းပွႆးပၢင်ၵုမ်လူင် မႁႃသတိပထၢၼ်
သင်ၶ ၵူၼ်းမိူင်း တၵ်ႉၵႃႇသတ်ႉထႃးမိူင်းၼွင် တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်း ပွႆးပၢင်ၵုမ်လူင် မႁႃသတိပထၢၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း 48 တီႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်၊ ဝွၵ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်/ၵႆ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းတၢၼ်း၊ ႁဵတ်းတၢင်းလီၼႃးမုၼ်။
More Articles...
Page 3 of 13


text:
ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းတၢင်းမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆး ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပွတ်းထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် လႆႈၺႃးတၢင်းတုၵ်ႉၶ ၸွမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 12/12/12 တီႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၸိုဝ်ႈၸၢႆးသၢမ်ၸိင်ႇ၊ ဢႃႇယု 20 ပီ၊ ၽွင်းၵႂႃႇမႃး တၢင်းဝၢၼ်ႈမွၼ်း ၺႃးသိုၵ်းၶၢင်တိၺွပ်းသေၵူတ်ႇထတ်း၊ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်မိုဝ်းထိုဝ်မၼ်းၸၢႆး၊ မၼ်းၵေႃႈပႅတ်ႈဝႆႉလူတ်ႉၶိူင်ႈ သေ လႅၼ်ႈပၢႆႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်လႆႈၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ လႆႈပၼ်ငိုၼ်း 50,000 ပျႃး- ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃး ပေႃးပဵၼ်မၢဝ်ႇသၢဝ် ၺွပ်းဝႆႉ၊ ပေႃးပဵၼ်မႄႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်၊ မၢင်ဝၢၼ်ႈလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၸၢင်ႈ သေၵႂႃႇ၊ မၢင်ဝၢၼ်ႈ လႆႈၸူၵ်းဝႂ်သေၵႂႃႇ ၼႂ်းပီၼႆႉၵူၺ်း ယွၼ်းမႃးသၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 8 ၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉ၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈ 10 ၵေႃႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလႄႈ လႆႈသူင်ႇပၼ်မႃး။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13/12/2012 မႄႈႁိူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃႇယု 35 ပီ၊ လုၵ်ႉဝဵင်းမူႇၸႄႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၽႃႇ ၺႃးသိုၵ်းၶၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမွၼ်း၊ ဢမ်ႇပၼ်မၼ်းၼၢင်းပူၼ်ႉၵႂႃႇ၊ မၼ်းၼၢင်းသမ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ဢႃႇယု 3 ၶူပ်ႇဝႆႉ။ ပီႈၼွင်ႉၶဝ်ဝႃႈ “မႄႈမၼ်းပၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ၊ ယွၼ်းဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵႂႃႇ ဢွၼ်တၢင်း” ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ။ ပၼ်ၼင်ႈပႂ်ႉၶဝ်ၶိုင်ႈ ဝၼ်း ၸင်ႇႁႂ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတၢင်းမူႇၸႄႈ။
သင်ဝႃႈသိုၵ်းၶၢင်ပႂ်ႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းတေပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဝၢၼ်ႈၵေႃႈတေ မွင်၊ ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵတ်း၊ တေၵႂႃႇၵၢတ်ႇယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၶၢင်းၼႄၼင်ႇၼႆ။


text:
တဝ်တိူဝ်ၵျိင်း ပပ်ႉဝႃႈလူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ ဢူငဝ်း ၵၼ် 23-27 ။ လၢတ်ႈဢေႇ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၶွင်သၽႃႇဝ လူမ်းႁႅင်း ဢမ်ႇထွင်းတင်းၼႂ် ၾူၼ်လူင်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢမ်ႇႁၢတ်ႇတင်းဝၼ်း ၽႂ်ပွင်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇၼႆ ? ပဵၼ်ၾႃႉလိၼ်။
တဝ်တိူဝ်ၵျိင်း ပပ်ႉဝႃႈလူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ ဢူငဝ်း ၵၼ် 21-22
တဝ်တိူဝ်ၵျိင်း ပပ်ႉဝႃႈလူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ ဢူငဝ်း ၵၼ် 21-22 တိူဝ် (ဢူငဝ်း) လူင် ဢၼ်ယိင်ႈယႂ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ တဝ် လႆဢွၵ်ႇမႃး။
တုင်းၸိုင်ႈတႆး ႁိုဝ် တုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး
ၵွပ်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းသေ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈဢဝ် တုင်းၸိုင်ႈတႆး ႁိုဝ် တုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁွႆႈၽႅၼ်ပူၵ်း/ၸပ်း တိတ်းတူဝ် ဢမ်ႇၽၢတ်ႇဢမ်ႇၽႃႈ၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး။
ၶဝ်ႈဝႃႇသႃပီၼႆႉ တေႁဵတ်းသင်တႆး ?
ဝၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃပီ 2014 ၼႆႉ မႅၼ်ႈဝၼ်းသုၵ်းတီႈ 11 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ၊ ဝၼ်း 11 ၼႆႉပဵၼ် ဝၼ်းလိူၼ် 8 မူၼ်း ဝၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃၵူၼ်းႁိူၼ်း (ဝၼ်းလူႇဝၼ်းတၢၼ်းတႃႇ တၵ်ႃႇၵူၼ်းလမ်ၶဝ်) ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းသဝ်တီႈ 12 ပဵၼ် ဝၼ်းလိူၼ် 8 လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ၊ သမ်ႉပဵၼ်ဝၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃမုၼ်ၸဝ်ႈၶဝ်၊
လိၵ်ႈႁူမ်ႈတူဝ်ၵႂၢမ်းႁူမ်ႈၶေႃႈ ၸွင်ႇမၼ်းငၢႆႈ
ပၼ်ႁႃလူင် ၽႃသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၶွင်တႆး ဝၢႆးမူတ်းသဵင်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ (ဢႃႇၼႃႇ) ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈလိုၼ်းလင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵူၺ်း ၸဵမ်ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပေႃးပဵၼ်မႃး လၢႆသုိပ်ႇလၢႆပၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေႁႂ်ႈ ပၼ်ႁႃလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ မူတ်းႁၢႆၵႂႃႇသဵင်ႈ ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ၊
ၵိုင်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်းပိူင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈႁပ်ႉဝွၵ်ႇၸိူၼ်း ၵႂႃႇလၢတ်ႈလွင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း PI ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈ ၸွႆႈၵေႃႇတင်ႈ မိူဝ်ႈ ပီပူၼ်ႉမႃး။ ဢိင်ၼိူဝ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလႆႈႁပ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈၵမ်ၵပ်း ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၼႆႉသေ ဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ယူႇ။
ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၼွၼ်းၾၼ် ပေႃးၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇႁွမ်းမိုဝ်းၵၼ်
“ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ” ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈၵႆႉၵႆႉလၢတ်ႈ ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ႄလႈ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်ႇလၢတ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ တုိၵ်ႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢတ်ႈငၢႆႈႁဵတ်းယၢပ်ႇႄတႉႄတႉ။
More Articles...
Page 1 of 22


text:
News
ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ (363) RCSS ၸႂ်ႉလွၵ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လိူၵ်ႈႁႃ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ
- Details
- Created on 09 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႃႈလိၼ် 363 ၼႃႈတီႈမၢႆ 2 လႄႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၶူး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢဝ်ပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸႅတ်ႈၸၢင်ႇသေ ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ လိူၵ်ႈႁႃၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇၵုၼ်ၵျွင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၼႃးလႃႉ ၽူႈမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မီး113ၵေႃႉ။
ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOႁူဝ်ပူင်း ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်း သွၵ်ႈဢဝ်ငိုၼ်း ၸီႉၼႄးဝႃႈ ၵႃႈၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆ
- Details
- Created on 09 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOႁူဝ်ပူင်း ၸီႉၼႄးၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႃႈ ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆသေ ၵူတ်ႇထတ်းတူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း သွၵ်ႈတူၺ်းၸွတ်ႇၸႄး ဢမ်ႇႁၼ်သင်တီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မိတ်ႈငႃၶေႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တဵၵ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ၶၢဝ်ႇသိုၵ်းတႆး
- Details
- Created on 09 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶမယ 524 တပ်ႉၽႄ 3 ၵုၼ်ႁိင်း ဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇၵဵင်းၶမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ဢဝ်မိတ်ႈငႃၶေႃး တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈသေ တဵၵ်းၸႅတ်ႈထၢမ်ၶၢဝ်ႇသိုၵ်းတႆး ပေႃးယဝ်ႉ ၺွပ်းၶျေႃး ၸႂ်ႉၸိၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း ၵႂႃႇသူင်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။
မေႃသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီလွင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ပိုတ်ႇသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး
- Details
- Created on 09 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
လွင်ႈဢၼ်ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ႁဵၼ်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်မေႃသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီသေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၼႆႉ ပိုတ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆ။
ဝၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ တူၵ်းၼမ်ႉတႃ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်
- Details
- Created on 07 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဝၼ်းထီႉ 7.june.2014 မိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသိပ်း ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈယူႇၸၼ်ႉၸွမ် ပီႊၼႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ လႆႈႁႆႈလႆႈၶူဝ် မီးလွင်ႈၶီငဝ် ႁူမ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်သေ ၼမ်ႉတႃတူၵ်း တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈၸႂ်ၸွမ်း ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် ၽွင်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မိူင်းပႆႇလႅင်း။
More Articles...
- ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ထွၼ်ပႅတ်ႈမၢႆမီႈ 17/1
- ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တၢင်ႇပၢႆႉပႃႇတီႇမႂ်ႇ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
- ဝၼ်းလဵဝ် သို်ၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းၸူး KIA လႄႈ TNLA ႁူမ်ႈၵၼ်သွင်တီႈ
- ၾႃႉၽႃႇၵူၼ်းမိူင်း ၸေႈဝဵင်းလွႆလႅမ်တၢႆထင်တီႈ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဝ်ထိူၼ်ႇ တဵၵ်းထၢမ်ၶၢဝ်ႇသိုၵ်းတႆး တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ
- ၾူၼ်လူင်လူမ်းလႅင်ႉ မၢၵ်ႇႁဵပ်း တူၵ်းလူင်းၽတ်ႉပဝ်ႇဢဝ်လင်ႁိူၼ်း ဢိူင်ႇပဵင်းၸႂ် လူႉၵွႆၼမ်
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်း သႂ်ႇၶွၼ်ႇၼႃး ပူၼ်ႉလိူဝ် လႄႈ ဢၢၼ်းတေသိမ်းဢဝ် ၼႃးၵူၼ်းမိူင်း


text:
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈၶႃႈဢေႃႈ ၸွမ်း ၼင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶႃႈယွၼ်း တၢင်းႁၼ်ထိုင်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သင်ႇၶရႁၢၼ်းၽူႈၵူၼ်းႁူႉတင်းသဵင်ႈဝႃႈၼႆလႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶႃႈႁဝ်းၵူၼ်းထမ်းမ တႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလႆႈႁၼ်တူဝ်ထူပ်းသေ ၶႂ်ႈတွပ်ႇထိုင်ၼင်ႇၼႆၶႃႈ။
ယွၼ်းႁွင်ႉပၢဝ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉတႆး လႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၵေႃႉ ႁူမ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်ဝႆးဝႆးတႃႉ ပဵၼ်ၽွင်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵၢၼ်မိူင်း-မိူင်းတႆးယဝ်ႉ
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးလႄႈ ပီႈၼွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ! ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး
လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ( RCSS-SSA) ယိပ်းမိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵိုတ်းသိုၵ်းၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႊဢူးတဵင်းသဵင်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/11/2011 လႄႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 02/12/2011 ၵႂႃယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸဵမ် သင်ၶဢရႁၼ်ၸဝ်ႈလႄႈၵူၼ်းႁိူၼ်းၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁၼ်လီ။
ၶေႃႈလပ်ႉဝွၵ်း "ၵွႆ" ၵွၵ်းတူၺ်း ႁိုဝ်ယွၵ်းယွႆ
ၵွပ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ၽူႈသူၼ်ၸႂ် ဝွၵ်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈလႄႇႁႃလူဢၢၼ်ႇ ၸိမ်းတူၺ်းၼမ်ႉဝၢၼ် ဝွၵ်းတႆး လၢႆလၢႆ ႁူဝ် ဢၼ်တႅမ်ႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၸဝ်ႈသႅင်ၸိုၼ်ႈ ဝၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ လူႉႁၢႆ သဵင်ႈၵမ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ။
ၶႃႈႁဝ်းၸိုဝ်ႈ ၸၢႆးပီး ၸႃႇတိ တီႈယူႇ မူၸေႈၶႃႈ
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ၶႃႈႁဝ်းၸိုဝ်ႈ ၸၢႆးပီး ၸႃႇတိ တီႈယူႇ မူၸေႈၶႃႈ။ မိူဝ်ႈဝႃး ၶႃႈႁဝ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉဢီယႃ ပၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶႃႈ။ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းႁဝ်းၶႃႈ တီႈမူႇၸေႊၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၶိုၼ်း ႁၢၼ်ႉ ထီႊဝီႊၵဵမ်း တင်းၼမ်ၶႃႈ။ ၸေႊၵဝ်ႇ ဢၼ်တေႃႇၼႃႈ ဝဵင်းမူႇၸေႊၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းဝႃႈ မီးပၢင်လွင်းၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ပေႃးမီးပၢင်လွင်းၼမ်မႃးၸိူင်ႉၼႆႉ မိူဝ်းၼႃႇ လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်တၢင်းယၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႃႇတေလီ ဢမ်ႇႁၼ်မႅၼ်ႈၶႃႈ။
လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႆး ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူင်းငၢၼ်းၼႂ်း မိူင်းထႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ
လႆႈၵိူတ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းတႆးလႄႈၶႃႈႁဝ်းဢဝ်ၵုင်ႇ မုၼ်တႄႉတႄႉ၊ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းတႆးၵမ်ႈၼမ်ႁဝ်းၵိူတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး သေတႃႉ ဢမ်ႇယူႇမိူင်းတႆးလႆႈႁၵ်ႉမိူင်းတႆး ယူႇတႄႉသေတႃႉဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ပၼ် မိူင်းတႆးလႆႈ၊ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးပဵင်းပေႃးၸႂ်။ယွၼ်ႉၼၼ်ၸင်ႇ လႆႈဢွၵ်ႇ ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေမႃးႁႃႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉသၢႆ ၸႂ်ၵႂႃႇသၼ်းလႂ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈႁဝ်းယင်း ပႆႇပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈပိူၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်။
More Articles...
Page 3 of 4


text:
ၼႂ်းပီ (2013) ၼႆႉပိူဝ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေး တီႈတၢင်ႉယၢၼ်း ပၢၵ်ႇပၢႆ လႆႈၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၾၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သင်မႃး။
ပၢင်သွၼ် ထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၶူးမေႃသွၼ် ၸတ်းတီႈလႃႈသဵဝ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2
ၽွင်းႁၢင်လိူၼ်ပူၼ်ႉတေႃႇထိုင်ႁူဝ်လိူၼ်ၼႆႉ မီးၵၢၼ် ၸတ်းပၢင်သွၼ်ၽိူမ်ႉထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၶူးမေႃသွၼ် လိၵ်ႈလၢႆးတီႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်း ၼုမ်ႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈတၢင်းႁူႉ လၢႆလၢႆလွင်ႈ။
ပပ်ႉပိုၼ်းယုင်ႈယၢင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၾၢႆႇတႆးၶိုၼ်းပိုၼ်ၽႄႈဢွၵ်ႇမႂ်ႇ
ပပ်ႉပိုၼ်းသၢမ်ၵူၵ်း (သၢမ်ၸုမ်း) မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ၶူးမိူင်းလီ (ၶမ်းၸၢမ်ႇႁိူင်း) ယၢမ်ႈၶိုင်ပွင်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈမႃး၊ မီးၵၢၼ်ၶိုၼ်းဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄႈမႂ်ႇ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူင်လူင် ႁႂ်ႈၸၢဝ်းတႆးမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်မေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း သၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း။
ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း
ၶူးၶိုၼ်းသႂ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းသူင်ႇသင်ႇၾၢင်ႉၵႅမ်းထိုင် လုၵ်ႈႁဵၼ်း SSSNY ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ပွႆးလူင်းႁူင်းႁဵၼ်း ဝႃႈယဝ်ႉၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈပဵင်း ဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉၵႂႃႇၸႂ်ႉႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း။
ၸဝ်ႈသင်ၶတႆးတူဝ်ႈတၼ်းတင်ႈႁပ်ႉၵၢၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ
သင်ၶၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ဝႃႈ တူဝ်ႈတၼ်းတင်ႈႁပ်ႉလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ။ ပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇႁိုင်ၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းသင်ၶၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉၶူး PhD ထႅင်ႈ။
More Articles...
Page 5 of 9


text:
ၶူင်းၵၢၼ် မိူင်ထၢၼ်ႇႁိၼ် ယႂ်ႇသုတ်း ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီး ႁိမ်းသၢပ်ႇ ၼမ်ႉ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ (ၼွင်ဢၢင်းလေး) ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ/ၽဝႃႉၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်တွင်ႈတဵဝ်းဢႅဝ်ႇမိူင်း- ၸုမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇပဢူဝ်းပိုတ်ႇလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆၼမ်ႉမၢဝ်းလူင် ၵျႅင်းၼႂ်း မိူင်းၶႄႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈ ႁႃၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇ ႁိမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း
ၸုမ်းသၽႃႇဝ (The Shan Sapawa Environmental Organization) လႄႈ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ် လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (SWAN) ၸတ်းပၢင်သပ်းလႅင်း ၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ဝွၵ်ႇၵၢဝ်ႇလွင်ႈၾၢႆလူင် မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းပိုင်ႈဢိင်ၼမ်ႉ မၢဝ်းလႆႈထူပ်း တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း လူတ်ႉမႂ်ႇ တႃႇၶုတ်း ယူႊရေႊၼီႊယမ်ႊ
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၢၼ်းၶုတ်း ယူႊရေႊၼီႊယမ်ႊ (uranium) တႃႇၶူင်းၵၢၼ် ၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊလႄႈ ႁဵတ်းတၢင်းမႂ်ႇဢၼ် လုၵ်ႉပၢင်ဢူး (မေႇမဵဝ်ႉ) ၵႂႃႇမိူင်းလူင် ပွင်ႇမိူင်းၵုတ်ႈ သေသဵၼ်ႈတၢင်းၵဝ်ႇဢၼ်လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ထိုင်မိူင်းၵုတ်ႈၼၼ်ႉတေ ပိၵ်ႉပႅတ်ႈ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလိသေႃး ၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၸိသင်ႇႁႂ်ႈၶၢႆႉ- လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ ပွင်ႇမႃးၼင်ႇၼႆ။
ၼၢင်းငၢမ်းထႆး ႁူမ်ႈၸၢဝ်းၵဵင်းႁၢႆး သၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်တေႃႉထၢၼ်ႇႁိၼ် မိူင်းတႆး
ၼၢင်းငၢမ်းထႆး ႁူမ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဝဵင်းၵဵင်းႁၢႆး ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်းၶတ်း ၶူင်းၵၢၼ်တေႃႉထၢၼ်ႇ ႁိၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊထႆး ဢၼ်တူၵ်းလူင်း သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ တေၶုတ်းတေႃႉပွတ်းမိူင်းၵူၵ်း မိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၶဝ်ႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး-တႆး လတ်းၽၢၼ်ႇၵဵင်းႁၢႆး၊ ၵွပ်ႈၵူဝ်ၽွင်ၾုၼ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၽဝၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သၽႃဝႁိမ်းႁွမ်း …။
ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝွၵ်ႇၵၢဝ်ႇ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁုပ်ႈယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းတၢင်း လူတ်ႉၾႆး
ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး (SHRF) လႄႈ ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈ ၼၢင်းယိင်းတႆး (SWAN) ႁဵတ်းပၢင် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇဝွၵ်ႇ လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁုပ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်လၢႆတီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းတၢင်း လႄႈ တႃႈလူတ်ႉၾႆး။
More Articles...
Page 14 of 16


text:
Welcome to Taifreedom
သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈမၢၵ်ႇလူင် တႅၵ်ႇၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း
- Created on 19 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈမၢၵ်ႇလူင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူႉၸွမ်း လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇလူင်ဝႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းမႃး ၽႃႇၺႃးသေတၢႆၶိုၼ်း။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လိူဝ်ႁႅင်း
- Created on 19 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶလယ(502) ၵျွၵ်းမႄး ဢဝ်ၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵႂႃႇလွၵ်ႇငိုတ်ႈ တဵၵ်းတဵင်ထၢမ်ၶၢဝ်ႇသိုၵ်းတႆး တီႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင်တၢင်းၽႄ ဢိူင်ႇၼွင်ပိင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ဢမ်ႇလႆႈသေ ဢဝ်သူၼ်ႈၵွင်ႈထုပ်ႉတွႆႇ ၸွမ်းတူဝ်/ၵွၵ်းႁူဝ်/သူပ်း ထိုင်တီႈတႅၵ်ႇဢွၵ်ႇလိူတ်ႈ၊ လၼ်ႇၵွင်ႈယိုဝ်းပႃး ၼႂ်းဝတ်ႉဝႃးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 10ၵမ်း လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၵႂႃႇတိူင်ႇတီႈလုမ်းပႃႇတီႇ ႁႂ်ႈဢဝ်ဢယေးႁၢဝ်ႉႁႅင်းပၼ် ၶၼ်ဝႆး။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တေတင်ႈတပ်ႉမႂ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈၵူဝ်ႇတွင်ႇၼမ်ႉၸၢင်ႉ ယိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉၸႂ်ၵႃႇမ
- Created on 18 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်တေတင်ႈတပ်ႉမႂ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈၵူဝ်ႇတွင်ႇၼမ်ႉၸၢင်ႉ ဢၢင်ႈတေၵၼ်ႉၸၼ် မေးၼၢင်း မျဵဝ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ (ႁွင်ႉ) ပရၢၼ်ႇသျၢႆး(ၸၢဝ်းၶၢင်) ၼႂ်းႁိူၼ်းသေ ထူၵ်းၵွင်ႈယိုဝ်း ပရၢၼ်ႇသျၢႆး ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸၢင်ႉ ဢိူင်ႇၸႄႈလၢၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ တၢႆထင်တီႈ၊ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၢင်ႈဢဝ်ငိုၼ်း ႁႃႈသႅၼ်ပျႃး ဢိုတ်းသူပ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်ႇယႂ်ႇ ပၼ်ႁႃယႂ်ႇ။
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၼ် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ
- Created on 18 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် (2014 – 2016)ၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12.June.2014 တီႈၵွျင်းၼမ်ႉၶမ်း တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 80ၵေႃႉပၢႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ယင်းလႆႈၵူဝ်သိုၵ်းသိူဝ် မိူၼ်ပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼဝတ
- Created on 17 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်မႃး ပဵၼ်လၢႆလၢႆပွၵ်ႈ၊ လၢႆလၢႆၵမ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ဢမ်ႇပႆႇႁတ်းယုမ်ႇမၢၼ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ် ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်။
More Articles...
- တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈထႆး ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၽိုၼ်ထိ (67) ထိုင်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေတင်ႈတပ်ႉမႂ်ႇ တီႈထုင်ႉမၢဝ်း ယိူင်းဢၢၼ်းၽဵဝ်ႈသိမ်းပႅတ်ႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမူၺ်ႉႁၢႆ
- မိူင်းၼွင်ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိၼႄးၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်း TNLA သေ တိၺွပ်းၶျေႃးပေႃႉထုပ်ႉ
- ၸိုင်ႈထႆးဢမ်ႇမီးပေႃႇလသီႇ ၽႅဝ်ႈမူၺ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်


text:
General News
ဝၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ တူၵ်းၼမ်ႉတႃ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်
- Details
- Created on 07 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဝၼ်းထီႉ 7.june.2014 မိူဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသိပ်း ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈယူႇၸၼ်ႉၸွမ် ပီႊၼႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ လႆႈႁႆႈလႆႈၶူဝ် မီးလွင်ႈၶီငဝ် ႁူမ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်သေ ၼမ်ႉတႃတူၵ်း တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈၸႂ်ၸွမ်း ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ် ၽွင်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မိူင်းပႆႇလႅင်း။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသိပ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12.March.2014 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မွၵ်ႈ01:00မူင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၽၢႆႇၸႅတ်ႈထတ်းလိၵ်ႈၶဝ် ၼႂ်းမိူင်းလႄႈ တိူင်းၵူႈတီႈတီႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ တင်းသဵင်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းၵႂႃႇ ဢၼ်တေၶဝ်ႈယူႇၸၼ်ႉၸွမ် ပီႊၼႃႈ။
ႁူဝ်ႁုပ်ႈသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ ၼႂ်းပီႊ2014 ပီႊၼႆႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢမ်သိပ်း(30%) လိူဝ်လိူဝ်၊ ဢၼ်ပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်း ဢမ်ႇပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈသေ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ မီးမွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇသိပ်း(10%)၊ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈလႆႈ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉ မီးမွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇ(90%) ဝႃႈၼႆ။
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸိူဝ်းတွပ်ႇပိူၼ်ႉၸၼ်ႉ ၵမ်ႉၽွင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈထၢမ်ပီႊၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်ၼႂ်းၶေႃႈထၢမ်ၵဝ်ႇ၊ တေၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈတွပ်ႇၽႃႇသႃႇမျၢၼ်ႇမႃႇ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉမူတ်း ပႃးၶေႃႈထၢမ်ၵဝ်ႇၵမ်ႈၼမ်၊ ပီႊၼႆႉ ၵူၼ်းဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၵေႃႈၼမ်၊ ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဝ်းၶႃႈ တူၵ်းၼမ်ႉတႃဝၢၼ်လႄႈ ၼမ်ႉတႃတုၵ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။
ၽွင်းလူင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆလုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း ၼႂ်းမိူင်းလႄႈတိူင်း ၵူႈတီႈတီႈ လီသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႃႈတီႈၸိူဝ်းယူႇၵႆၵႆဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးႁူဝ်ဝဵင်း ႁၢင်ဝဵင်း ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵႂႃႇမႃးပႆယၢပ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တူၵ်းႁႅင်းဝႆႉ ၼႆ။
ၶပ်ႉမၢႆၸႅၼ်ႇၽႃႇသႃႇတွပ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသိပ်း ဢၼ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 12.March.2014 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00မူင်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်း 12:00မူင်း ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ
(1) 12.March.2014 ၽႃႇသႃႇမျႅၢၼ်ႇမႃႇ (Myanmar)
(2) 13.March.2014 ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ (English)
(3) 14.March.2014 ၽႃႇသႃႇပၢႆးၼပ်ႉ (Mathematics)
(4) 17.March.2014 ၽႃႇသႃႇပၢႆးထၢတ်ႈ (Chemistry)
(5) 18.March.2014 ၽႃႇသႃႇရူႇပ (Physics)
(6) 19.March.2014 ၽႃႇသႃႇပၢႆႊဢူဝ်ႊ (Biology)
(7) 20.March.2014 ၽႃႇသႃႇပထဝီႇ (Geography)
(8) 21.March.2014 ၽႃႇသႃႇပၢႆးပိုၼ်း (History)
(1) 22.March.2014 ၽႃႇသႃႇမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ၸႃႉၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈတွပ်ႇဢဝ် ႁိုင်သၢမ်ၸူဝ်ႈမူင်းတဵမ်တဵမ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမၢၼ်ႈ ၵူႈတီႈတီႈ။
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃဝႆႉၼၼ်ႉ တေပၼ်ၶႂၢင်ႉတွပ်ႇ ၼႂ်းႁူင်းယႃၵႂႃႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈႁူင်းယႃႈလူင် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၸႅတ်ႈထတ်းလိၵ်ႈ တီႈတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉ (3)တီႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၽၢႆႇၸႅတ်ႈထတ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းလႄႈတိူင်း ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႈမျႅၼ်ႇမႃႇ တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉမီး 1,287 ႁွင်ႈၵၢၼ်သေ ၸႅတ်ႈထတ်းလိၵ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
Article
ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်
- Details
- Created on 31 March 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် မၼ်းယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးလၢႆၽၢႆႇတႄႉ တပ်ႉမတေႃႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ပေႃးၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ၽွၼ်းလီ ၼႃႈတီႈလီ တေတူၵ်းတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ဢမ်ႇႁၼ်လီ။
ၽၢႆႇၼိုင်ႈၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်း ဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆႉသမ်ႉ ၽၢႆႇMPCၶဝ် ၶႂ်ႈၶၢႆၸဵပ်းမၼ်းၵႂႃႇတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇၸုမ်း UNFC ၶဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် သိုဝ်ႈယူဝ်းသေ ၶႂ်ႈဝူၼ်ႉမႄးဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ။ ၶႂ်ႈမီးတပ်ႉၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်း တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈ။ တပ်ႉမတေႃႇသမ်ႉ ႁပ်ႉဝႆႉဝႃႈ တပ်ႉမတေႃႇ ယၢမ်းၼင်ႇၼႆၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉၾႅတ်ႇတရႄႇယဝ်ႉ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၼင်ႇၼႆသေ လွင်ႈၼႆႉ တႃႇတေဢုပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်တၢင်းယၢပ်ႇလူင်ဝႆႉ တေႉတေႉ။ ပေႃးမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉၾႅတ်ႇတရႄႇၼႆၸိုင် တပ်ႉမတေႃႇၵေႃႈ တေလႆႈယႃႉ။ ပေႃးယႃႉ ၵူဝ်ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇ။ ၵူဝ်ဢႃႇၼႃႇ တူၵ်းပႅတ်ႈလႄႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် မႆႈၸႂ်လွင်ႈၼႆႉတေႉတေႉ။
ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်တေႉမၼ်းတေႉ ပေႃးဝူၼ်ႉမႄး ဢုပတေႇ ပေႃးပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႇတရႄႇၸိုင် ၸင်ႇၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ မိူင်းဢၼ်တေၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇသေ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃး တပ်ႉမတေႃႇ သမ်ႉၵူဝ် ဢႃႇၼႃႇတူၵ်း ၵူဝ်ဢမ်ႇမီး တီႈၼင်ႈၼႆ လွင်ႈလဵဝ်ၸိုင် ဢယေးလူင် (3)ပိူင် ဢၼ် တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ႁွင်ႉသႅၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇသင်။ တပ်ႉၶဝ်ၶိုၼ်းယႃႉလူႉ ၶေႃႈႁွင်ႉသႅၼ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းၵူၺ်း တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။
ၵွပ်ႈၼႆ ၵိုတ်းယိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်လႆ ၵႂႃႇၸူး လွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼပ်ႉထိုဝ်သုၼ်ႇလႆႈ ၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ပဵၼ်လွင်ႈၼပ်ႉထိုဝ်ၵၼ် ယုမ်ႇယမ်ၵၼ် ၼၼ်ႉ ၶႃႈယဝ်ႉ။
မွၵ်ႇၵွၼ်တႆး


text:
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ မၼ်းပၼ်ၽွၼ်းလီၵူၼ်းႁဝ်းတေႉတေႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တေႁူႉၵၼ်ယူႇ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်းသူမ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Vitamin A, C, K, ၽေႃႊလဵၵ်ႊ၊ ပူဝ်ႊတၵ်ႊသီႊယမ်ႊ၊ သူဝ်ႊ သီႊယမ်ႊ၊ ၵူဝ်ႊလႅၵ်ႊထရေႃႊ၊ ၵႄႊလ်လူဝ်ႊရီႊၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်း ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထႅင်ႈထၢတ်ႈ တၢႆႊယႃႊမိၼ်ႊ ၼၢႆႊယႃႊသိၼ်ႊ(Vitamin B6) မၵ်ႊၵၼီႊသီႊယမ်၊ ၽေႃႊၽရႅတ်ႊ၊ ထၢတ်ႈတွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼိူဝ်ႉၼင်ႁၢင်ႈလီ
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼိူဝ်ႉၼင်ၵူၼ်းႁဝ်း ႁၢင်ႈလီ၊ လီယဵမ်ႈ၊ လီတူၺ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃး ဝႆႉထၢတ်ႈၾီႊတႃႊၵႄႊလူဝ်ႊတိၼ်ႊလႄႈ ထၢတ်ႈလၢႆႊၵူဝ်ႊပိၼ်ႊသေ ၵုမ်းပၼ်သႃႇ ၼိူဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇလႅတ်ႉ ၽတ်ႉသႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် လွင်ႈဢၼ်ၼိူဝ်ႉၼင်ႁဝ်းၸဵဝ်းႁဵဝ်ႇ ႁူႇႁမ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုပ်ႇႁဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်
Vitamin K, Calcium ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈလုပ်ႇႁဝ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်လႆႈၵူၺ်း ဢမ်ႇၵႃး မၼ်းၶိုၼ်းမေးပၼ်တႃႇႁႂ်ႈလုပ်ႇႁဝ်းတေၵႅၼ်ႇၶႅင်မီးႁႅင်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇၶိူဝ်းသူမ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊလူတ်းယွမ်း
ၼႂ်းၵႃႈမၢၵ်ႇတင်းလူင်ၼႆႉ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉမၢၵ်ႇၾိင်ႈ တိုၼ်းပဵၼ်ပိူင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵၢင်ႈလႆႈတၢင်း ပဵၼ်ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈလၢႆႊၵူဝ်ႊပိၼ်ႊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ယဵဝ်ႈၵႅတ်း၊ ႁူင်းၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ၊ ၼႂ်းသႆႈ၊ လွတ်ႇၶေႃး၊ ထူင်ၶဝ်ႈ၊ သႆႈလူင် တီႈၸိူဝ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊတင်းလူင်ၼၼ်ႉလူတ်းယွမ်း။ Antioxidant, Vitamin A, Vitamin C ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ်လႆႈ ၾရီႊယႄႊတီႊၵႄႊ မဵဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သႅဝ်ႊလ်ႁဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ၸၢင်ႈၵုမ်းထိင်းပၼ်လႆႈထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်
ထၢတ်ႈၸဵမ်း (ဝၢၼ်) ဢၼ်မီးၼႂ်းသၢႆလိူတ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈဢႃယုယႂ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၼိုင်ႈတိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃႈတိၵ်းတိၵ်းယူႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ယွမ်ႉမၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈၶရူဝ်ႊမီႊယမ်ႊ ဢၼ်ၸၢင်ႈၵုမ်းပၼ် ႁႂ်ႈထၢတ်ႈၸဵမ်း(ဝၢၼ်) ၼႂ်းတူဝ်းၵူၼ်းႁဝ်း ၽဵင်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ၸၢင်ႈပၼ်လႆႈႁႅင်းသၢႆတႃ
ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Vitamin A လႄႈၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်းႁႅင်းသၢႆတႃၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇပၢင်ႇသႂ်လီ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢႃႇယုယႂ်ႇမႃးသေ ၵူပ်ႈပိူဝ်ႈ Macular ဢၼ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆတႃၸႅင်ႈၼၼ်ႉ ယူပ်ႈယွမ်း လူင်းလႄႈ ပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်တႃၽိူဝ်ႈ၊ တႃမူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵုမ်းထိင်းပၼ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်လိူမ်ႈလမ်လီ
ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Vitamin A လႄႈၸၢင်ႈၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ႁဝ်း လိူမ်ႈလမ်လီသေ တူၺ်းႁၢင်ႈလီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ သၢႆႇႁူဝ်ပၼ်တႃႉ။
ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းလူတ်းယွမ်း
တၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းပေႃႇပဵၼ်မႃးၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေႁၢႆၶိုၼ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်း ႁိုင်ၼႆသေ မီးဝႆႉသွင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်းသူမ်ႈၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈပၢႆႊထၢတ်ႊပၢႆႊဢူဝ်ႊၾလေႊၽူဝ်းၼႂၢတ်ႊ တင်း ၵႃႊရူဝ်ႊတီႊၼႂၢတ်ႊၼႆၼၼ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်း ပဵၼ်ၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ ၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵႅမ်ႈၶွင်ႇသွင်ႁွင်ၸိုင်
ၼၢင်းသၢဝ်မၢင်ၵေႃႉ ၵႅမ်ႈၶွင်ႇသွင်ႁွင်၊ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၶၢဝ်လိူမ်ႈ၊ ငၢႆးတိူမ်ႈငႃးမူဝ်၊ မေႃလၢတ်ႈၶူဝ်ယုမ်ႉတုမ်ႉၸႂ်ၽူႈၸၢႆးပေႃး မဝ်းၸွမ်း။ ပေႃးၶႂ်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၼင်ႇလၢတ်ႈၼႆၸိုင်ႈ ၵိၼ်ပၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼမ်ၼမ်လႄႈ။ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵႅမ်ႈၶွင်ႇသွင်ႁွင်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၵေႃႈ ၶၢဝ်လိူမ်ႈၸမ်ႉယမ်းမႃး ဢိူဝ်ႈ။ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဵဝ်ႈၶႅင်လႅင်း၊ တႂ်ႈၼိူဝ်ႉတႂ်ႈၼင်ၵေႃႈလီတိူဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈၼႃႈတႃပၢင်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်
မိူဝ်ႈၸမ်တေၶဝ်ႈတီႈၼွၼ်းၼၼ်ႉ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 15 မဵတ်ႉ။ မိူဝ်ႈလုၵ်ႉမႃးၵၢင်ၼႂ်ၵေႃႈ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 15 မဵတ်ႉသေ ၽႃႇဢဝ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ဢဝ်တႃးပၼ်၊ ပွတ်ႈပၼ်ၼႃႈႁဝ်းတႃႉ။ ယူႇႁိုဝ်မွၵ်ႈ 15 မဵတ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသုၵ်ႈၼမ်ႉပႅတ်ႈတႃႉ။ ၵၢင်ၼႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၵၢင်ၶမ်ႈၸမ်တေၼွၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းသွင်ပွၵ်ၵူၺ်းၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈတႃႁဝ်းၸိုၼ်ႈပၢင်ႇ သႂ်မႃးဢိူဝ်ႈ။ သိဝ်ၵေႃႈတၵ်းႁၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈထၢတ်ႈၵူၼ်း မၢင်ၵေႃႉတႄႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈသႄႈ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းၸင်ႇႁႃတိုတ်းလႅၼ်းယႃႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵူၼ်းလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈလႄႈသင် လႅၼ်းယႃႈၼႆႉ ၸၢင်ႈပၼ်ၽွၼ်း ႁၢႆႉၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းတေႉတေႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ပေႃးၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ၼမ်ၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ် ၼႂ်းတူဝ် ဢၼ်မႃးၸွမ်းလႅင်းယႃႈၼၼ်ႉႁၢႆလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Chromogenic တင်း Coumaric ဢႅၵ်ႊသိတ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈလဵပ်းႁဵၼ်းၶဝ် ႁႃႁၼ်ၽွၼ်းလီမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ 75% ၼႆႉ ၵိၼ်ဢၼ်လိပ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၶူဝ်ႈၵိၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈလႆႈ တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊႁမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉပၼ်ပႃးလႆႈတၢင်းပဵၼ်ထူင် ၶဝ်ႈၸဵပ်း ဢၼ်တေယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊသႆႈၵိင်ႇၼၼ်ႉယူႇ။
ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်သေၶူဝ်ႈၵိၼ်၊ ဢွင်ႇၵိၼ်ယဝ်ႉ သႃႈၵိၼ်ဢၼ်လိပ်းၼႆႉ တိူဝ်းၶႅမ်ႉလိူဝ်။ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈလိပ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ Lycopene လႄႈ မၼ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄပၼ် တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ ဢိၵ်ႇတင်းၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင် ဢၼ်တေထုၵ်ႇၺႃးတူတ်ႈတၢမ်ႇလႅတ်ႇၽတ်ႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
သင်ၵိၼ်ပၼ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈလိပ်းသႃႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈပေႃးၼႆၸိုင် ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးလႆႈတၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ တီႈႁူင်းယဵဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈမွၵ်ႈ 75% ၼႆယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈ Lycopene ၼႆႉပၼ်ႁႅင်းႁူဝ်ၸႂ်တွတ်ႇ ၽဵင်ႇၵၼ်လႄႈ ႁေႉၵင်ႈပၼ်ပႃးလႆႈ ၵႅၼ်ႊသိူဝ်ႊၼႂ်းသႆႈလူင်။ ထၢတ်ႈ Lutein, Zeaxanthin ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပၼ်ႁႅင်းသၢႆတႃ ၸိုၼ်ႈတၢင်ႇပၢင်ႇသႂ်လီ။ Vitamin B, Vitamin C သမ်ႉ ပၼ်ႁႅင်းပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းၼိူဝ်ႉၼႂ်းလိူတ်ႈ ၸွမ်းလုပ်ႇ ၸွမ်းဢဵၼ်ယဝ်ႉ။
ထၢတ်ႈဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း ပၢႆးယူႇလီၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ယင်းမီးထႅင်ႈ သူဝ်ႊတီႊယမ်ႊ၊ ပူဝ်ႊတၵ်ႊသီႊယမ်ႊ၊ ၵႄႊလ်သီႊ ယမ်ႊ၊ မၵ်ႊၵၼီႊသီႊယမ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉလူးၵွၼ်ႇ။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တိုၵ်ႉဢွမ်ႇၾႆးလႄႈသင်၊ ၵူၼ်းၵေႃႉႁူဝ်ၸႂ်ဢမ်ႇတွတ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ သင် မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ သႃႈလိပ်းၵိၼ်ၵေႃႈလီ၊ ဢွင်ႇၵိၼ်ၵေႃႈလီ၊ ၶူဝ်ႈၵိၼ်ၵေႃႈလီ ၸွမ်းၼင်ႇမေႃႁဵတ်း ၵိတ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵႂႃႇတႃႉ။ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ တၵ်တေပၼ်ႁႅင်းပၢႆးယူႇလီၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ် လၢတ်ႈမႃးၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၸိူဝ်းၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ် ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ internet ၼၼ်ႉပေႃးၼႆ တေလႆႈႁၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ႁဵတ်းပွႆးတႄႉတႄႉသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၽၢတ်ႉၵၼ်၊ သိုင်းၵၼ်၊ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉမၢၵ်ႇ ၶိူဝ်သူမ်ႈ လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆ ၽွၼ်းလီမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆႉ ယင်းတေမီးထႅင်ႈယူႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ တေႉယဝ်ႉ။


text:
ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၽၢၵ်ႇလိူၼ် ပီ 2014 ၼႆႉၵူၺ်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်း ပႃႇတီႇ NLD သွင်ၵေႃႉ ထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 04/06/2014 ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ႁိုဝ် ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) မိူင်းပဵင်း (ဢိူင်ႇမိူင်းပဵင်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး) လုင်းၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်း ဢႃယု 47 ပီ၊ ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁၢႆႉ မႃးႁွင်ႉၵႂႃႇၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းသေ ၽိူဝ်ႇၵၢင်ၼႂ်မႃးၵေႃႈ ၵႂႃႇႁၼ်တူဝ်တၢႆမၼ်းတီႈၵၢင်ပၢင်ႇ လဵင်ႉဝူဝ်းလဵင်ႉၵႂၢႆးႁိမ်းဝၢၼ်ႈ၊ ႁၼ်ႁွႆးမၢၵ်ႇၵွင်ႈတီႈၸွမ်းတူဝ်ၶိင်းမၼ်းလၢႆၵမ်း- ႁူဝ်ပဝ်ႈ NLD တီႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး ဢူးတိၼ်ႇမွင်ႇတူဝ်း လၢတ်ႈ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢူးတိၼ်ႇမွင်ႇတူဝ်း လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ပလိၵ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶဝ် မႃးၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းတူဝ်တၢႆ လႆႈႁၼ်ၶွၵ်ႇမၢၵ်ႇၽၢင်းၵွင်ႈ တူၵ်းဝႆႉ 3 ဢၼ်၊ ဢမ်ႇတိၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းဢၼ်မႃး ႁဵတ်းႁၢႆႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶၻီး (ဢမု) ဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးတေလႆႈငိူၼ်ႈမၼ်းသေ တိလႆႈၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉ တေၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ။ ဢၼ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ပဵၼ်ၵမ်းတီႈသွင်ယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်မၢႆမီႈမတ်ႉတႃ 302 သေ တၢင်ႇဝႆႉတီႈႁူင်းပလိၵ်ႈတီႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း။ ပိူဝ်ႈတႃႇ တိလႆႈၵူၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ၵူတ်ႇထတ်းၵႂႃႇယူႇ- ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉပလိၵ်ႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း (တုယႄးဢူၵ်ႉ) ၵျေႃႇမိၼ်းၸူဝ်း လၢတ်ႈ။
လုင်းၸၢႆးၸၢမ်ႇထုၼ်း ၵေႃႉဢၼ်လူႉတၢႆၵႂႃႇၼႆႉ မီးလုၵ်ႈလၢင်း 5 ၵေႃႉ၊ တႃႇ 3 ၵေႃႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်သႅၼ်း ၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တၢင်းၸုမ်း NLD ႄတႉဝႃႈ တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၸိူဝ်းၵိုတ်းတၢင်းလင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ- ၼႆယဝ်ႉ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/04/2014 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း NLD ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ၶုၼ်ႇထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၵူၼ်းႁၢႆႉဢဝ်မိတ်ႈတႅင်းတၢႆ။ လွင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉၸွပ်ႇထတ်း(ၶၻီး)ဢမု မၼ်းယူႇ- ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း NLD ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈ။


text:
News
မိူင်းၼွင်ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ
- Details
- Created on 16 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၸဝ်ႈသင်ႇၶလႄႈ ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၽိင်ႈငႄႈတႆးဝဵင်းမိူင်းၼွင် ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈၶၢဝ်းမႆႈ တီႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵႂႃႇ လႅင်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းမိူင်း ပွင်ႇလႅင်းၼႄၼင်ႇၼႆ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိၼႄးၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်း TNLA သေ တိၺွပ်းၶျေႃးပေႃႉထုပ်ႉ
- Details
- Created on 14 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉမ (88) ၸိၼႄး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ(လွႆ) ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ႁႆႈသူၼ်ၼႃး ဝႃႈပဵၼ်သိုၵ်း TNLAသေ တိၺွပ်းပေႃႉထုပ်ႉ တဵၵ်းတဵင် ပေႉၵိၼ်ပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ဢၢင်ႇ၊ ၾႃလႅၼ်ႇ၊ သႅင်တင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵၢင်လႄႈ ဝၢၼ်ႈဢွမ်ႈ ဢၼ်မီး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ၸႂ်ႉႁၢပ်ႇၶျေႃး ၸိၼႄတၢင်း။
ၸိုင်ႈထႆးဢမ်ႇမီးပေႃႇလသီႇ ၽႅဝ်ႈမူၺ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်
- Details
- Created on 13 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈထႆး လၢတ်ႈတီႈႁႅင်းၵၢၼ် ယႃႇဢွၼ်ၵၼ် တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁေ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢွၵ်ႈၸႅတ်ႈ တီႉၺွပ်းႁႅင်းၵၼ် ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ တေႁဵတ်းၸွမ်း ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း SSPP/SSA ဢၢင်ႈႁုပ်ႉသိမ်းဢဝ် လွႆသႅင်မိူင်းသူႈ
- Details
- Created on 12 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းၼမ် ၶိုၼ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) တီႈလွႆသႅင် ဝဵင်းမိူင်းသူႈ ႁိမ်းၸမ်လွႆသွင်ထဝ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း သွင်ၽၢႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ႁိုင်သွင်ဝၼ်း ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၼမ်၊ တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၽိူမ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈၸူးထႅင်ႈ တင်းၼမ်။
ပၢင်ပွႆး လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်လုမ်ႈၾႃႉ တေတႄႇပိုတ်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉ
- Details
- Created on 12 June 2014
- Written by တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ပိူဝ်ႈဝႃႈ ပၢင်လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်လူၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ သီႇပီႊၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပီႊၼႆႉ ပၢင်ပွႆး လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်လုမ်းၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် တင်းလူၵ်ႈၼၼ်ႉ တေတႄႇပိုတ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ်၊ တီႈမိူင်းပရႃႇသီးလ် တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ တေလႆႈလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႈလၢတ်ႈလႆႈ။
More Articles...
- လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ႁူမ်ၵၼ် ၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တီႈMPC တႃႈၵုင်ႈ
- ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းၵဵင်းမႆႇယႃႉလုႁိူၼ်း ၵူၼ်းႁႅင်းၵၢၼ်
- သင်ႇၶၸဝ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ် ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ႁဵတ်းႁူင်းႁဵၼ်းမႂ်ႇပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈ မီး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလူင်းတူၺ်းထိုင်သေပွၵ်ႈ
- ပႃႇတီႇ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိတ်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (ႁိုဝ်) ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ (SNDP) ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၽိုၵ်း ၼေႃႇတႅၼ်းသၽႃး တႃႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2015
- သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းတဵင် ယွၼ်းဢဝ်ငိုၼ်းလၢႆၵူၼ်းမိူင်း
- ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ (363) RCSS ၸႂ်ႉလွၵ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လိူၵ်ႈႁႃ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ
- ပီႇတူႉၸိတ်ႉPNOႁူဝ်ပူင်း ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းမိူင်း သွၵ်ႈဢဝ်ငိုၼ်း ၸီႉၼႄးဝႃႈ ၵႃႈၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆ


text:
ပၢင်ၵုမ် ဢုပ်ႇဢူဝ်း တႃႇတူၵ်းလူင်းၵိုတ်းယိုဝ်းလႆႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း တီႈ(MPC - Myanmar Peace Center)ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇ ပိူင်ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုဝ်းပတ်းပိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း (NCCT) တုၵ်းယွၼ်းၼၼ်ႉ တူဝ်တႅၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိၼ်းလီႁပ်ႉၶၢမ်ႇသေ တေသိုပ်ႇတၢင်ႇထိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 21-23.5.2014ၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း(NCCT) တင်းၸုမ်းတူဝ်တႅၼ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းလူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ် ၵႂႃႇတီႈ (MPC - Myanmar Peace Center) ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈမူႇပိူင်ၾႅတ်ႇတရႄႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (NCCT) တင်းၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈၶိုၼ်းမႄးဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးထႅမ်ထွၼ်ၵႂႃႇသေ ၽၢႆႇၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵၢၼ်မိူင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ တူၵ်းလူင်းငိၼ်းလီလႆႈၸႂ်သေ တေသိုပ်ႇတၢင်ႇထိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေၽူႈတၢင်တူဝ် NCCT ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်းၶႃႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း(7)တွၼ်ႈယဝ်ႉ၊ ၼႂ်း(7)တွၼ်ႈၼႆႉ တေပႃးဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇပိူင်ႇယုၵ်ႈယၢင်ႇ တေတူၵ်းလူင်ၵၼ် တင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇတေလႆႈၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း တင်းၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇတေၵိုတ်းယိုဝ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းတေဢဝ်ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇ ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၼႆႉသေ တေတၢင်ႇထိုင်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်လႄႈ ပေႃးထိုင်ပၢင်ၵုမ်လိူၼ် June မႃး တေၶိုၼ်းယိပ်းပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇ ဢၼ်ၼႆႉသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း


text:
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး (ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်) ဢၼ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃႈ တူဝ်မိူင်းထႆး တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇ (ၵုင်းထဵပ်ႈ) လႆႈဝူင်ႈ ပၢႆၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉႁူဝ်ၶမ်ႈတေပွၵ်ႈၶိုၼ်းတႃႈၵုင်ႈ။
ၸၢႆးဢွင်ႇတဵင်း (ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတိတ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း ငဝ်ႈငုၼ်းၻီႊမွၵ်းၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD) ၵေႃႉၸပ်း ၸွမ်းႁွမ်းပႆၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး မႃးယူတ်းယႃတူဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ- လွင်ႈလႆႈမႃးယူတ်းယႃတူဝ်၊ ၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီၼႆႉ ႁၢၼ်ႉ ၸႂ်ၵူႈပိူင်၊ လွင်ႈလီမႆႈၸႂ်ၸွမ်းဢမ်ႇမီးသင်၊ ပိူင်လူင်မၼ်း လွင်ႈဢႅဝ်ၸဵပ်း ၶႃၶိုၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မေႃယႃၶဝ်ၵေႃႈပၼ် ယႃႈယႃမိူဝ်းၵိၼ်တႃႇလိူၼ်ၼိုင်ႈ၊ မေႃယႃၶဝ်လႆႈၼတ်ႉ/ ၽတ်းဝႆႉထႅင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း- ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းၵွၵ်ႇ ၶိုၼ်းဝၼ်းထိ 02/07/12 ပိူဝ်ႈတႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ မိူၼ်ၼင်ႇဢႅဝ်ၸဵပ်း၊ မူၺ်ႈၸွမ်းလုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ ႁူဝ်ၶဝ်ႇ၊ တွမ်ႇယဵဝ်ႈၵႂ်ႈ၊ ႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မႃးၵူတ်ႇထတ်းပႃးလွင်ႈ ပီးလိူဝ်၊ ၼမ်ႉၼၵ်းၶိုၼ်ႈလိူဝ်ႁႅင်း-ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မေႃယႃၶဝ်တီႈမိူင်းၵွၵ်ႇ ၼႄႉၼမ်းဝႃႈ- ႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်၊ ႁႂ်ႈဝႄႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီးၶႆမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၸၢႆးဢွင်ႇတဵင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ- တေပွၵ်ႈမိူဝ်းၵိၼ်တူၺ်းယႃႈယႃ၊ တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်းၸႂ်လူတ်းယွမ်းလူင်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆၵေႃႈ တေပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူးမေႃယႃၶဝ်၊ ပေႃးၵိုင်ႇလီမႃးၶိုၼ်းၵေႃႈၸင်ႇၵွႆႈမႃးထႅင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။
ဢွၼ်ၼႃႈတေပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ (10/07/12)ပွတ်းၼႂ် မၼ်းၸဝ်ႈတေၵႂႃႇလမ်ႁူဝ် (ၵႃရဝ)ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ (သႃထုပရႃႇတိတ်ႇ) ။ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ တေဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈပႃးပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈဝတ်ႉမႂ်ႇ၊ တေမွၵ်ႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းယွၼ်းသူး ပၼ်ႁႂ်ႈယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းတူၵ်းႁွတ်ႈ မိူင်ထႆးၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်- ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူးၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈ/လိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်း မၢႆ1 ၶွင်ပႃႇတီႇ SNLD ၊ ၸၢႆးၼုတ်း ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းမၢႆ 2 ။ ယၢမ်းလဵဝ်ပႃႇတီႇ SNLD ယင်းပႆႇမီးႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈဝၢႆးထုၵ်ႇပူတ်းသေ တၢင်ႇယွၼ်းၶိုၼ်းလႆႈမၢႆၾၢင် ၶိုၼ်းပဵၼ်ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ယင်းပႆႇလႆႈလိူၵ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈ။
ဢၼ်ၸပ်းၸွမ်းႁွမ်းပႆ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ၶၢဝ်းတၢင်းယူတ်းယႃတူဝ်မိူင်းထႆးပွၵ်ႈၼႆႉ မီးလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၼၢင်းဢႄႊလ်ၵီႇ တင်းၸၢႆးဢွင်ႇတဵင်း။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၶူင်ႇႁိူဝ်းဝိၼ်သုဝၼ်းၼၽုမ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ ၶိုၼ်းဝၼ်းထိ 02/07/12 ၼၼ်ႉ မီးပီႈၼွင်ႉတႆးၵႂႃႇႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈတင်းၼမ်။