text:
This blog is a humble effort, in the service of the Lord, to provide glimpses into devotional, spiritual, philosophical, ethical and other literature, mostly in Sanskrit verse, right from the Vedas, Upanishads, Gita, the Epics and Puranas to works of classical poets, hymns and other writings of Acharyas like Sankara and Vedanta Desika and compositions of devotees like Jayadeva, Mooka Kavi, Bhattathiri and Lila Suka.
Updated: 23 hours 51 min ago
Sun, 05/11/2014 - 17:57
गर्गसंहिताअश्वमेधखण्डः - पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः रासक्रीडा - गोप्य ऊचुः
अधरबिम्बविडम्बितविद्रुमं मधुरवेणुनिनादविनोदितम् ॥
कमलकोमलनीलमुखाम्बुजं तमपि गोपकुमारमुपास्महे ॥१॥
श्यामलं विपिनकेलिलम्पटं कोमलं कमलपत्रलोचनम् ॥
कामदं व्रजविलासिनीदृशां शीतलं मतिहरं भजामहे ॥२॥
तं विसञ्चलितलोचनाञ्चलं सामिकुड्मलितकोमलाधरम् ॥
वंशवल्गितकराङ्गुलीमुखं वेणुनादरसिकं भजामहे ॥३॥
ईषदङ्कुरितदन्तकुड्मलं भूषणं भुवनमङ्गलश्रियः ॥
घोषसौरभमनोहरं हरेर्वेषमेव मृगयामहे वयम् ॥४॥
अस्तु नित्यमरविन्दलोचनः श्रेयसे हि तु सुरार्चिताकृतिः ॥
यस्य पादसरसीरुहामृतं सेव्यमानमनिशं मुनीश्वरैः ॥५॥
गोपकै रचितमल्लसङ्गरं सङ्गरे जितविदग्धयौवनम् ॥
चिन्तयामि मनसा सदैव तं दैवतं निखिलयोगिनामपि ॥६॥
उल्लसन्नवपयोदमेव तं फुल्लतामरसलोचनाञ्चलम् ॥
वल्लवीहृदयपश्यतोहरं पल्लवाधरमुपास्महे वयम् ॥७॥
यद्धनञ्जयरथस्य मण्डनं खण्डनं तदपि सञ्चितैनसाम् ॥
जीवनं श्रुतिगिरां सदाऽमलं श्यामलं मनसि मेऽस्तु तन्महः ॥८॥
गोपिकास्तनविलोललोचनप्रान्तलोचनपरम्परावृतम् ॥
बालकेलिरसलोलसंभ्रमं माधवं तमनिशं विभावये ॥९॥
नीलकण्ठकृतपिच्छशेखरं नीलमेघतुलिताङ्गवैभवम् ॥
नीलपङ्कजपलाशलोचनं नीलकुन्तलधरं भजामहे ॥१०॥
घोषयोषिदनुगीतवैभवं कोमलस्वरितवेणुनिःस्वनम् ॥
सारभूतमभिरामसम्पदां धाम तामरसलोचनं भजे ॥११॥
मोहनं मनसि शार्ङ्गिणं परं निर्गतं किल विहाय मानिनीः ॥
नारदादिमुनिभिश्च सेवितं नन्दगोपतनयं भजामहे ॥१२॥
श्रीहरिस्तु रमणीभिरावृतो यस्तु वै जयति रासमण्डले ॥
राधया सह वने च दुःखितास्तं प्रियं हि मृगयामहे वयम् ॥ १३॥
देवदेव व्रजराजनन्दन देहि दर्शनमलं च नो हरे ॥
सर्वदुःखहरणं च पूर्ववत्संनिरीक्ष्य तेऽशुल्कदासिकाः ॥१४॥
क्षितितलोद्धरणाय दधार यः सकलयज्ञवराहवपुः परम् ॥
दितिसुतं विददार च दंष्ट्रया स तु सदोद्धरणाय क्षमोऽस्तु नः ॥१५॥
मनुमताद्रुचिजो दिविजैः सह वसु दुदोह धरामपि यः पृथुः ॥
श्रुतिमपाद्धृतमत्स्यवपुः परं स शरणं किल नोऽस्त्वशुभक्षणे ॥१६॥
अवहदब्धिमहो गिरिमूर्जितं कमठरूपधरः परमस्तु यः ॥
असुहरं नृहरिः तमदण्डयत्स च हरिः परमं शरणं च नः ॥१७॥
नृपबलिं छलयन्दलयन्नरीन्मुनिजनाननुगृह्य चचार यः ॥
कुरुपुरं च हलेन विकर्षयन्यदुवरः स गतिर्मम सर्वथा ॥१८॥
व्रजपशून्गिरिराजमथोद्धरन् व्रजपगोपजनं च जुगोप यः ॥
द्रुपदराजसुतां कुरुकश्मलाद्भवतु तच्चरणाब्जरतिश्च नः ॥१९॥
विषमहाग्निमहास्त्रविपद्गणात्सकलपाण्डुसुताः परिरक्षिताः ॥
यदुवरेण परेण च येन वै भवतु तच्चरणः शरणं च नः ॥२०॥
मालां बर्हिमनोज्ञकुन्तलभरां वन्यप्रसूनोषितां
शैलेयागुरुक्लृप्तचित्रतिलकां शश्वन्मनोहारिणीम् ॥
लीलावेणुरवामृतैकरसिकां लावण्यलक्ष्मीमयीं
बालां बालतमालनीलवपुषं वन्दामहे देवताम् ॥२१॥
गर्ग उवाच -
इति स्त्रीभिःरुदन्तीभिः रेवतीरमणानुजः
आविर्बभूव चाहूतस्तासां मध्ये च भक्तितः ॥२२॥
||इति श्रीगर्गसंहितायां हयमेधखण्डे
रासक्रीडायां पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
GOPIKAGEETAM from Gagra Samhita contributed by Vishwas R. Bhide and proofread by PSA Easswaran
© P R Ramamurthy.
Sun, 05/11/2014 - 16:20
गर्गसंहिताविज्ञानखण्डः - पञ्चमोऽध्यायः भक्त्युत्कर्षम् -
श्रीवेदव्यास उवाच -
वत्साघ-धेनुक-बकीबककेशिकाला-
रिष्टप्रलंब-कपिबल्वल-शंखशाल्वाः ॥
वैरेण यं किमुत भक्तियुता नरेन्द्र
प्रापुः परं प्रकृतिपूरुषयोः पुमांसम् ॥१॥
पूर्वासुरावतिबलौ मधुकैटभाख्यौ
स्वर्णाक्षहेमकशिपू च तथापरौ च ॥
वैरं विधाय नृप रावणकुम्भकर्णौ
विष्णोः किलापतुरलं परमं पदं हि ॥२॥
के के न विष्णुपदमागतवन्त आदौ प्रह्लाद-बाण-बलि-यक्ष-विभीषणाद्याः ||
सत्संगसङ्गनिरता बहुमानपात्र-
श्रीमत्पदाब्जमकरन्दरजोविलुब्धाः ॥३॥
देवर्षिगीष्पतिवसिष्ठपराशराद्याः
साङ्ख्यायनासितशुकाः सनकादयश्च ॥
निष्कारणा भुवि चरन्त्यरविन्दनेत्र-
पादारविन्दमकरन्दमिलिन्दमुख्याः ॥४॥
यत्युत्कालाङ्गभरतार्जुनमैथिलाश्च
गाधिप्रियव्रतयदुप्रमुखांबरीषा ॥
निष्कारणाः परमहंसवराश्चारन्ति
श्रीकृष्णचन्द्रचरितामृतपानमत्ताः ॥५॥
मन्दोदरी च शबरी च मतङ्गशिष्या-
स्तारा तथात्रिवनिता निपुणा त्वहल्या ॥
कुन्ती तथा द्रुपदराजसुता सुभक्ता
एताः परं परमहंससमाः प्रसिद्धाः ॥६॥
सुग्रीववालिसुतवातसुतर्क्षराज-
नागारिगृध्रवरकाकभुशुण्डिमुख्याः ॥
कुब्जादिवायकसुदामगुहादायोऽन्ये
तत्सङ्गमेत्य हरिभक्तवरा बभूवुः ॥७॥
कृष्णं न रोधयति धर्म तपो न योगः
साङ्ख्यं न यज्ञ उत तीर्थयमव्रतानि ॥
छन्दांसि पूर्तनियमावथ दक्षिणा च
नेष्टं न दानमथ भक्तिमृते न कश्चित् ॥८॥
यज्ञव्रताध्ययनतीर्थतपोनियोगै-
रिष्टस्वधर्मनियमादिकसाङ्ख्ययोगैः ॥
यत्प्राप्यते तदखिलं भवतीह भक्त्या
भक्तेःपदं हि कर्हिचिन्न भवेत्किलैभिः ॥९॥
उद्धारिणी यमपुरस्य च विश्वरूपा-
दुत्तारिणी भवमहार्णववारिवेगात् ॥
संहारिणी विषयसञ्चितकर्मणा च
सत्कारिणी हरिपदस्य परात्परस्य ॥१०॥
श्रीकृष्णदर्शनरसोत्सुकभावराज-
दुद्यद्वसन्तपरमोत्सवपञ्चमीयम् ॥
दिव्या लतातिफलपल्लवभारनम्रा
संराजते हि सततं कुसुमाकरस्य ॥११॥
संमोहकालघनमध्यतडित्स्फुरन्ती
शास्त्रार्थदर्शवचसां पददीपिकेयम् ॥
दीपावलिर्विजयते जयकार्तिकस्य
जेतुं गुणान् विजयिनो दशमी जयस्य ॥१२॥
साङ्ख्यं च योग इति पार्श्वगते हि दण्डे
कीलानि चात्र शतशो गुणभावभेदाः ॥
अस्या क्रमान्नवकथाश्रवणादयश्च
श्रेणीयमस्ति सरला भगवत्पदस्य ॥१३॥
इति श्रीगर्गसंहितायां विज्ञानखण्डे श्रीव्यासोग्रसेनसंवादे
भक्त्युत्कर्षवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥५॥
"niShkAma bhakti from Gagra Samhita" contributed by Vishwas R. Bhide and proofread by PSA Easswaran”© P R Ramamurthy.
Sun, 05/11/2014 - 15:01
अपमार्जनकवचम्
पूर्वे नारायणः पातु वरिजाक्षस्तु दक्षिणे।
प्रद्युम्नः पश्चिमे पातु वासुदेवस्तथोत्तरे॥१॥
ईशान्यां रक्षताद्विष्णुराग्नेय्यां च जनार्दनः।
नैऋत्यां पद्मनाभस्तु वायव्यां मधुसूदनः ॥२॥
ऊर्ध्वं गोवर्धनोद्धर्ता ह्यधस्ताच्च त्रिविक्रमः।
एताभ्यो दश दिग्भ्यश्च सर्वथा पातु केशवः॥३॥
एवं कृत्वा दिग्बन्धं विष्णुं सर्वत्र संस्मरन्।
अव्यग्रचित्तः कुर्वीत न्यासकर्म यथाविधि ॥४॥
अङ्गुष्ठाग्रे तु गोविन्दं तर्जन्यां तु महीधरम्।
मध्यमायां हृषीकेशं अनामिक्यां त्रिविक्रमम्॥५॥
कनिष्ठायां न्यसेद्विष्णुं करपृष्ठे तु वामनम्।
एवं अङ्गुलीन्यासं पश्चादङ्गेषु विन्यसेद् ॥६॥
शिखायां केशवं न्यस्य मूर्ध्नि नारायणं न्यसेत्।
माधवं च ललाटे तु गोविन्दं च भ्रुवोर्न्यसेत्॥७॥
चक्षुर्मध्ये न्यसेद्विष्णुं कर्णयोर्मधुसूदनम्।
त्रिविक्रमं कण्ठमूले वामनं तु कपोलयोः ॥८॥
नासारन्ध्रद्वये चापि श्रीधरं कल्पयेद्बुधः ।
उत्तरोष्ठे हृषीकेशं पद्मनाभं तथाऽधरे ॥९॥
दामोदरं दन्तपंक्तौ वराहं चिबुके तथा।
जिह्वायां वासुदेवं च ताल्वोश्चैव गदाधरम् ॥१०॥
वैकुण्ठं करमध्ये तु अनन्तं नासिकोपरि।
दक्षिणे तु भुजे विप्रो विन्यसेत्पुरुषोत्तमम् ॥११॥
वामे भुज महायोगिं राघवं हृदि विन्यसेत्।
कुक्षौ पृथ्वीधरं चैव पार्श्वयोः केशवं न्यसेत् ॥१२॥
वक्षःस्थले माधवं च कक्षयोर्भोगशायिनम् ।
पीताम्बरं स्तनतटे हरिं नाभ्यां तु विन्यसेत् ॥१३॥
दक्षिणे तु करे देवं तथा सङ्कर्षणं न्यसेत्।
वामे रिपुहरं विद्यात् कटिमध्ये जनार्दनम् ॥१४॥
पृष्ठे क्षितिधरं विद्यादच्युतं स्कन्धयोरपि।
वामकक्षौ वारिजाक्षं दक्षिणे जलशायिनम् ॥१५॥
स्वायम्भुवं मेढ्रमध्ये ऊर्वोश्चैव गदाधरम्।
जानुमध्ये चक्रधरं जङ्घयोरमृतं न्यसेत् ॥१६॥
गुल्फयोर्नारसिंहं च पादयोरमृतत्विषम्।
अङ्गुलीषु श्रीधरं च पद्माक्षं सर्वसन्धिषु ॥१७॥
नखेषु माधवं चैव न्यसेत् पादतलेऽच्युतम्।
रोमकूपे गुडाकेशं कृष्णं रक्तास्थिमज्जसु ॥१८॥
मनोबुध्योरहंकारचित्ते न्यस जनार्दनम्।
अच्युतानन्दगोविन्दं वातपित्तकफेषु च ॥१९॥
एवं न्यासविधिं कृत्वा यत्कार्यं द्विजतच्छृणु।
पादमूले तु देवस्य शंखं चैव तु विन्यसेत् ॥२०॥
वनमालां हृदि न्यस्य सर्वदेवादिपूजिताम्।
गदां वक्षस्थले न्यस्य चक्रं चैव पृष्ठतः॥२१॥
श्रीवत्समुरसि न्यस्य पञ्चाङ्गं कवचं न्यसेत्।
आपादमस्तकं चैव विन्यसेत् पुरुषोत्तमम् ॥२२॥
एवं न्यासविधिं कृत्वा साक्षात् नारायणो भवेत्।
तनुर्विष्णुमयी तस्य यत्किञ्चिन्न स भासते ॥२३॥
अपमार्जनको न्यासः सर्वव्याधिविनाशनः।
आत्मनश्च परस्यापि विधिरेष सनातनः ॥२४॥
वैष्णवेन तु कर्तव्यः सर्वसिद्धिप्रदायकः।
विष्णुस्तदूर्ध्वं रक्षेत्तु वैकुण्ठो विदिशो दिश॥२५॥
पातु मां सर्वतो रामो धन्वी चक्री च केशवः।
एतत्समस्तं विन्यस्य पश्चान्मन्त्रान् प्रयोजयेत् ॥२६॥
अथ मूलमन्त्रः
ओं नमो भगवते क्लेशापहर्त्रे नमः
पूजाकाले तु देवस्य जपकाले तथैव च।
होमकाले च कर्तव्यं त्रिसन्ध्यासु च नित्यशः ॥२७।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं ज्ञानं वित्तं फलं लभेत्।
यद्यत् सुखतरं लोके तत्सर्वं प्राप्यते नरैः ॥२८॥
येवं भक्त्या समभ्यर्च्य हरिं सर्वार्थदायकम्।
अभयं सर्वमूर्तेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥२९॥
॥इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरपुराणे अपमार्जनकवचं संपूर्णम्॥
© P R Ramamurthy.
Sun, 05/04/2014 - 16:17
गर्गसंहिताविज्ञानखण्डः - चतुर्थोऽध्यायः भक्तिमाहात्म्यम् - श्रीव्यास उवाच -
खे वायौ सलिले वह्नौ मह्यां ज्योतिर्गणेषु च ॥
श्रीकृष्णदेवं पश्यन्तो हर्षिताश्च पुनः पुनः ॥१॥
श्रीकृष्णो राधिकानाथः कोटिकन्दर्पमोहनः ॥
तन्नेत्रगोचरो याति ब्रुवञ्छ्रीनन्दनन्दनः ॥२॥
सदानन्दं च ते दृष्ट्वा प्रहसन्ति प्रहर्षिताः ॥
क्वचिद्वदन्ति धावन्ति नन्दन्ति च क्वचित्तथा ॥३॥
क्वचिद्गायन्ति नृत्यन्ति क्वचित्तूष्णीं भवन्ति च ॥
कृष्णचन्द्रस्वरूपास्ते कृतार्था वैष्णवोत्तमाः ॥४॥
तेषां दर्शनमात्रेण नरो याति कृतार्थताम् ॥
न कालो न यमस्तेषां दण्डं दातुं न च क्षमः ॥५॥
गदा कौमोदकी वामे दक्षीणे च सुदर्शनम् ॥
अग्रे शार्ङ्गधनुः पश्चात्पाञ्चजन्यो घनस्वनः ॥६॥
नन्दकश्च महाखड्गः शतचन्द्रेषवः शिताः ॥
एतान्यायुधमुख्यानि तांश्च रक्षन्त्यहर्निशम् ॥७॥
तथोपरि महापद्मं छायां कर्तुं पुनः पुनः ॥
गरुडः पक्षवातेन श्रमहर्ता सतामपि ॥८॥
यत्र यत्र गताः सन्तस्तत्र तत्र स्वयं हरिः ॥
तीर्थीकुर्वन् भूमिभागं श्रीमत्पादाब्जरेणुभिः ॥९॥
क्षणं यत्र स्थिताः सन्तस्तत्र तीर्थानि सन्ति हि ॥
तत्र कोऽपि मृतः पापी याति विष्णोः परं पदम् ॥१०॥
दूरात्संप्रेक्ष्य कृष्णेष्टा नाधयो व्याधयस्तथा ॥
भूतप्रेतपिशाचाश्च पलायन्ते दिशो दश ॥११॥
नद्यो नदाः पर्वताश्च समुद्राश्च तथापरे ॥
मार्गं ददुश्च साधुभ्योऽनपेक्षेभ्यः समन्ततः ॥१२॥
साधूनां ज्ञाननिष्ठानां विरक्तानां महात्मनाम् ॥
अजातशत्रूणां तेषां दुर्लभं पुण्यवर्जितैः ॥१३॥
यस्मिन्कुले कृष्णभक्तो जायते ब्रह्मलक्षणम् ॥
तत्कुलं विमलं विद्धि मलीमसमपि स्वतः ॥१४॥
राजन् श्रीकृष्णभक्तस्तु पितॄन्दश कुलोद्भवान् ॥
प्रियापक्षेऽपि दश च मातृपक्षे तथा दश ॥१५॥
पुरुषानुद्धरेद्राजन्निरयात्पापबन्धनात् ॥
साधुसम्बन्धिनश्चान्ये भृत्या दासाः सुहृज्जनाः ॥१६॥
शत्रवो भारवाहश्च तद्गृहे पक्षिणस्तथा ॥
पिपीलिकाश्च मशकास्तथा कीटपतङ्गकाः ॥१७॥
अब्रह्मण्येऽकृष्णसारे सौवीरे कीकटे तथा ॥
म्लेच्छदेशेऽपि देवेश भक्तो लोकान्पुनाति हि ॥१८॥
साङ्ख्ययोगं विना राजंस्तीर्थधर्ममखैर्विना ॥
साधुसंसर्गिनस्तेऽपि प्रयान्ति हरिमन्दिरे ॥१९॥
इत्थं श्रीकृष्णभक्तानां माहात्म्यं कथितं मया ॥
चतुःपदार्थदं नॄणां किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥२०॥
उग्रसेन उवाच -
परिपूर्णतमे साक्षाच्छ्रीकृष्णे परमात्मनि ॥
दन्तवक्त्रस्य दुष्टस्य ज्योतिर्लीनं बभूव ह ॥२१॥
अहो महदिदं चित्रं सायूज्यं महतामपि ॥
योग्यं स्याद्विप्रमुख्येन्द्र कथं चान्येन शत्रुणा ॥२२॥
श्रीव्यास उवाच -
ममाहमिति वैषम्यं भूतानां त्रिगुणात्मनाम् ॥
क्रोधाद्यैर्वर्तते राजन्न हरौ परमात्मनि ॥२३॥
हरौ केनापि भावेन मनो लग्नं करोति यः ॥
याति तद्रूपतां सोऽपि भृङ्गिणः कीटको यथा ॥२४॥
स्नेहं कामं भयं क्रोधमैक्यं सौहृदमेव च ॥
कृत्वा तन्मयतां यान्ति साङ्ख्ययोगं विना जनाः ॥२५॥
स्नेहान्नन्दयशोदाद्या वसुदेवादयोऽपरे ॥
कालाद्गोप्यो हरिं प्राप्ता न तु ब्रह्मतया नृप ॥२६॥
तद्रूपगुणमाधुर्यभावसंलग्नमानसाः ॥
भयात्कंसस्तव सुतस्तत्सायूज्यं जगाम ह ॥२७॥
क्रोधादयं दन्तवक्त्रः शिशुपालादयोऽपरे ॥
ऐक्याच्च यादवा यूयं सौहृदाच्च वयं तथा ॥२८॥
तस्मात्केनाप्युपायेन मनः कृष्णे निवेशयेत् ॥
अहर्निशं हि स्मरणं भवेच्छत्रोर्न कर्हिचित् ॥२९॥
शत्रुभावं हरौ तस्मात्कुर्वन्ति दनुजादयः ॥३०॥इति श्रीगर्गसंहितायां विज्ञानखण्डे श्रीव्यासोग्रसेनसंवादे
भक्तिमाहात्म्यं नाम चतुर्थोऽध्यायः ॥४॥ ==========================="niShkAma bhakti from Gagra Samhita" contributed by Vishwas R. Bhide and proofread by PSA Easswaran”
© P R Ramamurthy.
Sun, 05/04/2014 - 16:14
गर्गसंहिताविज्ञानखण्डः - तृतीयोऽध्यायः निर्गुणभक्तियोगकथनम् -
उग्रसेन उवाच -
श्रुतं तव मुखाद् ब्रह्मन् गुणकर्मगतिर्मया ॥
पुनरावर्तिनो लोकास्तथा सन्ति विनिश्चताः ॥१॥
निष्कारणाद्धरेः साक्षात्सेवनाद्धाम उत्तमम् ॥
लभते दुर्लभं दिव्यं भक्तानां तच्छ्रुतं मया ॥२॥
भक्तियोगः कतिविधो वद मे वदतां वर ॥
येन प्रसन्नो भवति भगवान् भक्तवत्सलः ॥३॥
श्रीव्यास उवाच -
द्वारावतीश धन्योऽसि श्रीकृष्णेष्टो हरिप्रियः ॥
पृच्छसे भक्तियोगं त्वं धन्या ते विमला मतिः ॥४॥
यं श्रुत्वा निर्मलो भूयाद्विश्वघात्यपि पातकी ॥
तं भक्तियोगं विशदं तुभ्यं वक्ष्यामि यादव ॥५॥
भक्तियोगो द्विधा राजन् सगुणश्चैव निर्गुणः ॥
सगुणः स्याद्बहुविधो निर्गुणश्चैकलक्षणः ॥६॥
सगुणः स्याद्बहुविधो गुणमार्गेण देहिनाम् ॥
तैर्गुणैस्त्रिविधा भक्ता भवन्ति शृणु तान्पृथक् ॥७॥
हिंसा दम्भं च मात्सर्यं चाभिसन्धाय भिन्नदृक् ॥
कुर्याद्भावं हरौ क्रोधी तामसः परिकीर्तितः ॥८॥
यश ऐश्वर्यविषयानभिसन्धाय यत्नतः ॥
अर्चयेद्यो हरिं राजन् राजसः परिकीर्तितः ॥९॥
उद्दीश्य कर्मनिर्हारमपृथग्भाव एव हि ॥
मोक्षार्थं भजते विष्णुं स भक्तः सात्विकः स्मृतः ॥१०॥
जिज्ञासुरार्तो ज्ञानी च तथाऽर्थार्थी महामते ॥
चतुर्विधा जना विष्णुं भजन्ते कृतमङ्गलाः ॥११॥
एवं बहुविधेनापि भक्तियोगेन माधवम् ॥
भजन्ति सनिमित्तास्ते जनाः सुकृतिनः परे ॥१२॥
लक्षणं भक्तियोगस्य निर्गुणस्य तथा शृणु ॥
तद्गुणश्रुतिमात्रेण श्रीकृष्णे पुरुषोत्तमे ॥१३॥
परिपूर्णतमे साक्षात्सर्वकारणकारणे ॥
मनोगतिरविच्छिन्ना खण्डिताऽहैतुकी च या ॥१४॥
यथाब्धावंभसा गंगा सा भक्तिर्निर्गुणा स्मृता ॥
निर्गुणानां च भक्तानां लक्षणं शृणु मानद ॥१५॥
सार्वभौमं पारमेष्ठ्यं शक्रधिष्ण्यं तथैव च ॥
रसाधिपत्यं योगर्द्धिं न वाञ्छन्ति हरेर्जनाः ॥१६॥
हरिणा दीयमानं वा सालोक्यं यादवेश्वर ॥
न गृह्णन्ति कदाचित्ते सत्सङ्गानन्दनिर्वृताः ॥१७॥
सामीप्यं ते न वाञ्छन्ति भगवद्विरहातुराः ॥
संनिकृष्टे न तत्प्रेम यथा दूरतरे भवेत् ॥१८॥
सारुप्यं दीयमानं वा समानत्वाभिमानिनः ॥
नैरपेक्ष्यान्न वाञ्छन्ति भक्तास्तत्सेवनोत्सुकाः ॥१९॥
एकत्वं चापि कैवल्यं न वाञ्छन्ति कदाचन ॥
एवं चेत्तर्हि दासत्वं क्व स्वामित्वं परस्य च ॥२०॥
निरपेक्षाश्च ये शान्ता निर्वैराः समदर्शिनः ॥
आकैवल्याल्लोकपदग्रहणं कारणं विदुः ॥२१॥
नैरपेक्ष्यं महानन्दं निरपेक्षा जनाः हरेः ॥
जानन्ति हि यथा नासा पुष्पामोदं न चक्षुषी ॥२२॥
सकामाश्च तदानन्दं जानन्ति हि कथंचन ॥
रसकर्ता तथा हस्तो रसस्वादं न वेत्ति हि ॥२३॥
तस्माद्राजन्भक्तियोगं विद्धि चात्यन्तिकं पदम् ॥
भक्तानां निरपेक्षाणां पद्धतिं कथयामि ते ॥२४॥
स्मरणं किर्तनं विष्णोः श्रवणं पादसेवनम् ॥
अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥२५॥
कुर्वन्ति सततं राजन् भक्तिं ये प्रेमलक्षणाम् ॥
ते भक्ता दुर्लभा भूमौ भगवद्भावभावनाः ॥२६॥
कुर्वन्तो महतोपेक्षां दयां हीनेषु सर्वतः ॥
समानेषु तथा मैत्रीं सर्वभूतदयापराः ॥२७॥
कृष्णपादाब्जमधुपाः कृष्णदर्शनलालसाः ॥
कृष्णं स्मरन्ति प्राणेशं यथा प्रोषितभर्तृकाः ॥२८॥
श्रीकृष्णस्मरणाद्येषां रोमहर्षः प्रजायते ॥
आनन्दाश्रुकलाश्चैव वैवर्ण्यं तु क्वचिद्भवेत् ॥२९॥
श्रीकृष्ण गोविन्द हरे ब्रुवन्तः श्लक्ष्णया गिरा ॥
अहर्निशं हरौ लग्नास्ते हि भागवतोत्तमाः ॥३०॥इति श्रीगर्गसंहितायां विज्ञानखण्डे श्रीव्यासोग्रसेनसंवादे
निर्गुणभक्तियोगवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः ॥३॥
"niShkAma bhakti from Gagra Samhita" contributed by Vishwas R. Bhide and proofread by PSA Easswaran © P R Ramamurthy.
Thu, 05/01/2014 - 14:26
गुरुपादुकास्तोत्रम् (श्रीमच्छंकरभगवत्पादविरचितम्)
अनंतसंसारसमुद्रतार- नौकायिताभ्यां गुरुभक्तिदाभ्यां।वैराग्यसाम्राज्यदपूजनाभ्यां नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥१॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which, as a ship, help one cross the endless ocean of samsara, which bestows devotion to the Guru and the worship of which makes one the Emperor of Vairagya Samrajya (the empire of detachment)
कवित्ववाराशिनिशाकराभ्यां दौर्भाग्यदावांबुदमालिकाभ्यां।दूरीकृतानम्रविपत्तिताभ्यां नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥२॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which are like to moon to the ocean of kavitwa (the capacity to create beautiful poems, also spiritual knowledge) and which are like rain-giving clouds for the wild fire of misfortunes.
नता ययोः श्रीपतितां समीयुः
कदाचिदप्याशु दरिद्रवर्याः।मूकाश्च वाचस्पतितां हि ताभ्यां नमो नमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥३॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which instantly make even utterly poor persons possessors of great wealth if they bow their heads to those padukas even once and which make even dumb humans eloquent speakers.
नालीकनीकाशपदाहृताभ्यां नानाविमोहादिनिवारिकाभ्यां।नमज्जनाभीष्टततिप्रदाभ्यां नमो नमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥४॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which attract (devotees) by their beauty as the lotus, which remove the different types delusions (of devotees) and which fulfil all the wishes of those who bow to them.
नृपालिमौलिब्रजरत्नकांति- सरिद्विराज्झषकन्यकाभ्यां।नृपत्वदाभ्यां नतलोकपंक्ते: नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥५॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which resemble a pair of fish in the river of light emitted from the brilliance of the diamonds and jewels set in the crowns of kings who bow to them and which make all those who bow to them kings.
पापान्धकारार्कपरंपराभ्यां तापत्रयाहीन्द्र खगेश्वराभ्यां।जाड्याब्धिसंशोषणवाडवाभ्यां नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥६॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which are like a series of suns dispelling the darkness of sins, which are like Garuda for the king of serpents which are the three kinds of distress ( आध्यात्मिका, आधिभौतिका एवं आधिदैविकाः तापाः), and which dry up the ocean of ignorance like the fire at the time of dissolution (वडवाग्नि)
शमादिषट्कप्रदवैभवाभ्यां समाधिदानव्रतदीक्षिताभ्यां।रमाधवांघ्रिस्थिरभक्तिदाभ्यां नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥७॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which bestow the six qualities (needed for an aspirant on the spiritual path) like शम, दम etc, which have vowed to bestow samadhi (on devotees) and which also bless the devotees with firm devotion at the lotus feet of Lord Vishnu.
स्वार्चापराणामखिलेष्टदाभ्यां स्वाहासहायाक्षधुरंधराभ्यां।स्वान्ताच्छभावप्रदपूजनाभ्यां नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥८॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which fulfill the desires of those who worship, which take on all their burdens and the worship of which purifies the heart and mind of the devotees.
कामादिसर्पव्रजगारुडाभ्यां विवेकवैराग्यनिधिप्रदाभ्यां।बोधप्रदाभ्यां दृढमोक्षदाभ्यां नमोनमः श्रीगुरुपादुकाभ्यां॥९॥
Pranams to the pair of padukas of the Guru which are like Garuda for the serpents of passion, anger etc. (कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्यादयः), which bestow discrimination and detachment on the devotees and finally Knowledge and liberation from the cycle of births and deaths.
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/26/2014 - 14:19
शिवमीडेस्तवरत्नम्स्वप्रकाशशिवरूपसद्गुरुं निष्प्रकाशजडचैत्यभासकम्।अप्रमेयसुगुणामृतालयं संस्मरामि हृदि नित्यमद्भुतम्॥१॥
यः क्रीडार्थं विश्वमशेषं निजशक्त्या सृष्ट्वा स्वस्मिन् क्रीडति देवोऽप्यनवद्यः।निस्त्रैगुण्यो मायिकभूमिव्यतिरिक्तः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२॥
एको देवो भाति तरङ्गेष्विव भानुः नानाभूतेष्वात्मसु सर्वेष्वपि नित्यम्।शुद्धो बुद्धो निर्मलरूपो निरवद्यः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥३॥
देवाधीशं सर्ववरेण्यं हृदयाब्जे नित्यं ध्यात्वा योगिवरा यं दृढभक्त्या।शुद्धा भूत्वा यान्ति भवाब्धिं न पुनस्तेतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥४॥
श्रौतैः स्मार्तैः कर्मशतैश्चापि य ईशो दुर्विज्ञेयः कल्पशतं तैर्जडरूपैः।संविद्रूपस्त्वैकविचारादधिगम्यः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥५॥
कर्माध्यक्षः कामिजनानां फलदाता कर्तृत्वाहंकारविमुक्तो निरपेक्षः।देहातीतो दृश्यविविक्तो जगदीशः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥६॥
नान्तर्बाह्यो नोभयतो वा प्रविभक्तं यं सर्वज्ञं नापि समर्थो निगमादिःतत्त्वातीतं तत्पदलक्ष्यं गुरुगम्यं तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥७॥
यद्भासार्को भाति हिमांशुर्दहनो वा दृश्यैर्भास्यैर्यो न च भाति प्रियरूपः।यस्माद् भाति व्यष्टिसमष्ट्यात्मकमेतत् तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥८॥
आशादेशाद्यव्यवधानो विभुरेकः सर्वाधारः सर्वनियन्ता परमात्मा।पूर्णानन्दः सत्त्ववतां यो हृदि देवः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥९॥
कोऽहं देवः किं जगदेतत् प्रविचाराद् दृश्यं सर्वं नश्वररूपं गुरुवाक्यात्।सिद्धे चैवं यः खलु शेषः प्रतिपन्नः
तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१०॥
सत्यं ज्ञानं ब्रह्म सुखं यं प्रणवान्तं सर्वस्फूर्तिः शाश्वतरूपस्त्विति वेदः।जल्पन्त्येवं स्वच्छधियोऽपि प्रभुमेकं तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥११॥
यस्माद्भीतो वाति च वायुस्त्रिपुरेषु ब्रह्मेन्द्राद्यास्ते निजकर्मस्वनुबद्धाः।चन्द्रादित्यौ लोकसमूहे प्रचरन्तौ तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१२॥मायाकार्यं जन्म च नाशः पुरजेतुः नास्ति द्वन्द्वं नाम च रूपं श्रुतिवाक्यात्।निर्णीतार्थो नित्यविमुक्तो निरपायः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१३॥
नायं देहो नेन्द्रियवर्गो न च वायुः नेदं दृश्यं जात्यभिमानो न च बुद्धिः। इत्थं श्रुत्या गुरुवाक्यात् प्रतिलब्धः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१४॥
स्थूलं सूक्ष्मं क्षाममनेकं न च दीर्घं ह्रस्वं शुक्लं कृष्णमखण्डोऽव्ययरूपः।प्रत्यक्साक्षी यः परतेजाः प्रणवान्तः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१५॥
यत्सौख्याब्धेर्लेशकणांशोः सुरमर्त्या- स्तिर्यञ्चोऽपि स्थावरभेदाः प्रभवन्ति।तत्तत्कार्यप्राभववन्तः सुखिनस्ते तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१६॥
यस्मिन् ज्ञाते ज्ञातमशेषं भुवनं स्याद् यस्मिन् दृष्टे भेदसमूहो लयमेति।यस्मिन्मृत्युर्नास्ति च शोको भवपाशाः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१७॥
द्यां मूर्धानं यस्य वदन्ति श्रुतयस्ताः चन्द्रादित्यौ नेत्रयुगं ज्यां पदयुग्मम्।आशां श्रोत्रं लोमसमूहं तरुवल्लीः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१८॥प्राणायामैः पूतधियो यं प्रणवान्तं संधायात्मन्यव्यपदेश्यं निजबोधम्।जीवन्मुक्ताः सन्ति दिशासु प्रचरन्तः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥१९॥
यच्छ्रोतव्यं श्रौतगिरा श्रीगुरुवाक्याद् यन्मन्तव्यं स्वात्मसुखार्थं पुरुषाणाम्।यद् ध्यातव्यं सत्यमखण्डं निरवद्यं
तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२०॥
यं जिज्ञासुः सद्गुरुमूर्तिं द्विजवर्यं
नित्यानन्दं तं फलपाणिः समुपैति।भक्तिश्रद्धादान्तिविशिष्टो धृतियुक्तः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२१॥
पृथ्व्यम्ब्वग्निस्पर्शनखानि प्रविलाप्य स्वस्मिन् मत्या धारणया वा प्रणवेन।यच्छिष्टं तद् ब्रह्म भवामीत्यनुभूतं तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२२॥
लीने चित्ते भाति च एको निखिलेषु प्रत्यग्दृष्ट्या स्थावरजन्तुष्वपि नित्यम्।सत्यासत्ये सत्यमभूच्च व्यतिरेकात् तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२३॥
चेतः साक्षी प्रत्यगभिन्नो विभुरेकः प्रज्ञानात्मा विश्वभुगादिव्यतिरिक्तः।सत्यज्ञानानन्दसुधाब्धिः परिपूर्णः तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२४॥सर्वे कामा यस्य विलीनाः हृदि संस्थाः तस्योदेति ब्रह्मरविर्यो हृदि तत्र।विद्याविद्या नास्ति परे च श्रुतिवाक्यात् तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२५॥
स त्यागेशः सर्वगुहान्तः परिपूर्णो वक्ता श्रोता वेदपुराणप्रतिपाद्य:।इत्थं बुद्धौ ज्ञानमखण्डं स्फुरदास्ते तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥२६||
नित्यं भक्त्या यः पठतीदं स्तवरत्नं तस्याविद्या जन्म च नाशो लयमेतु।किं चात्मानं पश्यतु सत्यं निजबोधं सर्वान् कामान् स्वं लभतां स प्रियरूपम्॥२७॥
॥इत्यानन्दनाथपादपद्मोपजीविना काश्यपगोत्रोत्पन्नेनान्ध्रेण
त्यागराजनाम्ना विरचितं शिवेमीडेस्तवरत्नं संपूर्णम्॥ © P R Ramamurthy.
Fri, 04/25/2014 - 20:01
गणेशाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम्
Lord Yama tells his messengers to leave alone, with fear, the devotees who chant Ganesha’s name.
गणेशहेरंबगजाननेति महोदर! स्वानुभवप्रकाशिन्!।वरिष्ठ! सिद्धिप्रिय! बुद्धिनाथ! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥१॥
अनेकविघ्नान्तक! वक्रतुण्ड! स्वसंज्ञवासिंश्चतुर्भुजेति ।कवीश देवान्तकनाशकारिन् वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥२॥
महेशसूनो गजदैत्यशत्रो वरेण्यसूनो विकटत्रिनेत्र परेश पृथ्वीधर! एकदन्त ! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥३॥
प्रमोदमोदेति नरान्तकारे षडूर्मिहन्तर्गजकर्ण डुण्ढे!द्वन्द्वारिसिन्धो स्थिरभावकरिन्! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥४॥
विनायक ज्ञानविघातशत्रो पराशरस्यात्मज! विष्णुपुत्र!अनादिपूज्याखुग सर्वपूज्य वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥५॥
विद्येज्य लंबोदर धूम्रवर्ण मयूरपालेति मयूरवाहिन्।सुरासुरैः सेवितपादपद्म! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥६॥
वरिन्महाखुध्वज! शूर्पकर्ण! शिवाजसिंहस्थ अनन्तवाह।दितौज विघ्नेश्वर शेषनाभे वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥७॥
अणोरणीयो महतोमहीयो रवेर्ज योगेशज ज्येष्ठराज!निधीश मन्त्रे शच शेषपुत्र! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥८॥
वरप्रदातरदितेश्च सूनो परात्पर ज्ञानद तारवक्त्र।गुहाग्रज ब्रह्मप पार्श्वपुत्र वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥९॥
सिन्धोश्च शत्रो! परशुप्रपाणे! शमीश! पुष्पप्रिय! विघ्नहारिन्।दूर्वाभरैरर्चित! देवदेव! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥१०॥
धियःप्रदातश्च शमिप्रियेति सुसिद्धिदातश्च सुशान्तिदातः!।अमेयमायाऽमितविक्रमेति वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥११॥
द्विधाचतुर्थिप्रिय! कश्यपाज्ज! धनप्रद! ज्ञानपदप्रकाश! ।चिन्तामणे! चित्तविहारकारिन्! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥१२॥
यमस्य शत्रो! अभिमान शत्रो! विधेर्ज! हन्तः! कपिलस्य सूनो!।विदेह! स्वानन्द! अयोगयोग! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥१३॥
गणस्य शत्रो कमलस्य शत्रो! समस्तभावज्ञ! च फालचन्द्र!।अनादिमध्यान्तमय प्रचारिन्! वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥१४॥
विभो जगद्रूप! गणेश! भूमन्! पुष्टेःपते! आखुगतेति बोद्धः कर्तश्च पातुश्च तु संहरेति वदन्तमेवं त्यजत प्रभीताः ॥१५॥
इदमष्टोत्तरशतं नाम्ना तस्य पठन्ति ये।शृण्वन्ति वा तेषु भीतः कुरुध्वं मा प्रवेशनम्॥१६॥
भुक्तिमुक्तिप्रदं डुण्ढेर्धनधान्यप्रवर्धनम्।ब्रह्मभूयकरं स्तोत्रं जपन्तं नित्यमादरात् ॥१७॥
यत्र कुत्र गणेशस्य चिह्नयुक्तानि वै भटाः।धामानि तत्र संभीताः कुरुध्वं मा प्रवेशनम्॥१८॥
© P R Ramamurthy.
Thu, 04/24/2014 - 21:00
कालियमर्दनं-१ (श्रीमद्भागवतम् १०.१६,श्लोकाः १-३२) [The English translation is largely based on that of the disciples of His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada as given in the “Srimad Bhagavatam” published by the Bhaktivedanta Book Trust]श्रीशुक उवाच-
विलोक्य दूषितां कृष्णां कृष्णः कृष्णाहिना विभुः।तस्या विशुद्धिमन्विच्छन् सर्पं तमुदवासयत् ॥१॥
Sukadeva Goswami said: Lord Sri Krishna, the Supreme Personality of Godhead, seeing that the Yamuna River had been contaminated by the black snake Kaliya, desired to purify the river, and thus the Lord banished him from it.
श्रीराजोवाच-कथमन्तर्जलेऽगाधे न्यगृह्णाद् भगवानहिम्।स वै बहुयुगावासं यथाऽऽसीद् विप्र कथ्यताम् ॥२॥
King Parikshit inquired: O learned sage, please explain how the Supreme Personality of Godhead chastised the serpent Kaliya within the unfathomable waters of the Yamuna , and how it was that Kaliya had been living there for so many years.
ब्रह्मन् भगवतस्तस्य भूम्नः स्वच्छन्दवर्तिनः।गोपालोदारचरितं कस्तृप्येतामृतं जुषन् ॥३॥
O brahmana, the unlimited Supreme Personality of Godhead freely acts according to His own desires. Who could be satiated when hearing the nectar of the magnanimous pastimes He performed as a cowherd boy in Vrindavana?
श्रीशुक उवाचकालिन्द्यां कालियस्यासीद्ध्रदः कश्चिद् विषाग्निना।श्रप्यमाणपया यस्मिन् पतन्त्युपरिगाः खगाः ॥४॥
Sri Sukadeva Goswami said: Within the river Kalindi[Yamuna] was a lake inhabited by the serpent kaliya, whose fiery poison constantly heated and boiled its waters. Indeed, the vapours thus created were so poisonous that birds flying over the contaminated lake would fall down into it.
विप्रुष्मता विषदोर्मिमारुतेनाभिमर्शिताः।म्रियन्ते तीरगा यस्य प्राणिनः स्थिरजंगमाः॥५॥
The wind blowing over that deadly lake carried droplets of water to the shore. Simply by coming in contact with that poisonous breeze, all vegetation and creatures on the shore died.
तं चंडवेगविषवीर्यमवेक्ष्य तेन- दुष्टां नदीं च खलसंयमनावतारः।कृष्णः कदम्बमधिरुह्य ततोऽतितुङ्ग- मास्फोट्य गाढरशनो न्यपतद् वोषोदे॥६॥ Lord Krishna saw how the Kaliya had polluted the Yamuna river with his terribly powerful poison. Since Krishna had descended from the spiritual world specifically to subdue envious demons, the Lord immediately climbed to the top of a very high kadamba tree and prepared Himself for battle. He tightened His belt, slapped His arms and then jumped into the poisonous water.
सर्पह्रदः पुरुषसारनिपातवेग- संक्षोभितोरगविषोच्छ्वसिताम्बुराशिः।पर्यक्प्लुतो विषकषायविभीषणोर्मि- र्धावन् धनुःशतमनन्तबलस्य किं तत्॥७॥
When the Supreme Personality of Godhead landed in the serpent’s lake, the snakes there became extremely agitated and began breathing heavily, further polluting it with volumes of poison. The force of the Lord’s entrance into the lake caused it to overflow on all sides, and poisonous, fearsome waves flooded the surrounding lands up to a distance of one hundred bow-lengths. This is not at all amazing, however, for the Supreme Lord possesses infinite strength.
तस्य ह्रदे विहरतो भुजदण्डघूर्ण- वार्घोषमङ्ग वरवारणविक्रमस्य।आश्रुत्य तत्स्वभवनाभिभवं निरीक्ष्य चक्षुःश्रवाः समरसत्तदमृष्यमाणः ॥८॥
Krishna began sporting in Kaliya’s lake like a lordly elephant- swirling his mighty arms and making the water resound in various ways. When Kaliya heard these sounds, he understood that someone was trespassing in his lake. The serpent could not tolerate this and immediately came forward.
तं प्रेक्षणीयसुकुमारघनावदातं श्रवत्सपीतवसनं स्मितसुन्दरास्यं।क्रीडन्तमप्रतिभयं कमलोदराङ्घ्रिं संदश्य मर्मसु रुषा भुजया चछाद॥९॥
Kaliya saw that Sri Krishna, who wore yellow silken garments, was very delicate, His attractive body shining like a glowing white cloud, His chest bearing the mark of Srivatsa, His face smiling beautifully and His feet resembling the whorl of a lotus flower. The Lord was playing fearlessly in the water. Despite His wonderful appearance,, the envious Kaliya furiously bit Him on the chest and then completely enwrapped Him in his coils.
तं नागभोगपरिवीतमदृष्टचेष्टम् आलोक्य तत्प्रियसखाः पशुपा भृशार्ताः।कृष्णेर्पितात्मसुहृदर्थकलत्रकामा दुःखानुषोकभयमूढधियो निपेतुः ॥१०॥
When the members of the cowherd community, who had accepted Krishna as their dear most friend, saw Him enveloped in the snake’s coils, motionless, they were greatly disturbed. They had offered Krishna everything- their very selves, their families, their wealth, wives and all pleasures. At the sight of the Lord in the clutches of the Kaliya snake, their intelligence became deranged by grief, lamentation and fear, and thus they fell to the ground.
गावो वृषा वत्सतर्यः क्रन्दमानाः सुदुखिताः।कृष्णे न्यस्तेक्षणा भीता रुदत्य इव तस्थिरे ॥११॥
The cows, bulls and female calves, in great distress, called out piteously to Krishna. Fixing their eyes on Him, they stood still in fear, as if ready to cry but too shocked to shed tears.
अथ व्रजे महोत्पातास्त्रिविधा ह्यतिदारुणाः।उत्पेतुर्भुवि दिव्यात्मन्यासन्नभयशंसिनः ॥१२॥
In the Vrindavan area there then arose all three types of fearful omens –those on earth, those in the sky and those in the bodies of living creatures
तानालक्ष्य भयोद्विग्नाः गोपा नन्दपुरोगमाः।विना रामेण गाः कृष्णं ज्ञात्वा चारयितुं गतम्॥१३॥
तैर्दुर्निमित्तैर्निधनं मत्वा प्राप्तमतद्विदः।तत्प्राणास्तन्मनस्कास्ते दुःखशोकभयातुराः॥१४॥
आबालवृद्धवनिताः सर्वेऽङ्ग पशुवृत्तयः।निर्जग्मुर्गोकुलाद्दीनाः कृष्णदर्शनलालसाः॥१५॥
Seeing the inauspicious omens, Nanda Maharaja and the other cowherd men were fearful, for they knew that Krishna had gone to herd the cows that day without His elder brother, Balarama. Because they had dedicated their minds to Krishna, accepting Him as their very life, they were unaware of His great power and opulence. Thus they concluded that the inauspicious omens indicated He had met with death, and they were overwhelmed with grief, lamentation and fear. All the inhabitants of Vridavana, including the children, women and elderly persons, thought of Krishna just as a cow thinks of her helpless young calf, and thus these poor, suffering people rushed out of the village, intent upon finding him.
तांस्तथा कातरान् वीक्ष्य भगवान् माधवो बलः।प्रहस्य किञ्चिन्नोवाच प्रभावज्ञोऽनुजस्य सः ॥१६॥
The Supreme Lord Balarama, the master of all transcendental knowledge, smiled and said nothing when He saw the residents of Vrindavana in such distress, since He understood the extraordinary power of His younger brother. तेऽन्वेषमाणा दयितं कृष्णं सूचितया पदैः।भगवल्लक्षणैर्जग्मुः पदव्या यमुनातटम्॥१७॥
The residents hurried toward the banks of the Yamuna in search of their dearmost Krishna, following the path marked by His footprints, which bore the unique signs of the Personality of Godhead.
ते तत्र तत्राब्जयवाङ्कुशाशनि- ध्वजोपपन्नानि पदानि विश्पतेः।मार्गे गवामन्यपदान्तरान्तरे निरीक्ष्यमाणा ययुरङ्ग सत्वराः॥१८॥
The footprints of Lord Krishna, the master of the entire cowherd community, were marked with the lotus flower, barleycorn, elephant goad, thunderbolt and flag. My dear King Parikshit, seeing His footprints on the path among the cows’ hoof prints, the residents of Vrindavana rushed along in great haste.
अन्तर्ह्रदे भुजगभोगपरीतमारात् कृष्णं निरीहमुपलभ्य जलाशयान्ते।गोपांश्च मूढधिषणान् परितः पशूंश्च संक्रन्दतः परमकश्मलमापुरार्ताः ॥१९॥
As they hurried along the path to the bank of the Yamuna River, they saw from a distance that Krishna was in the lake, motionless within the coils of the black serpent. They further saw that the cowherd boys had fallen unconscious and the animals were standing on all sides, crying out for Krishna. Seeing all this, the residents of Vrindavana were overwhelmed with anguish and confusion.
गोप्योऽनुरक्तमनसो भगवत्यनन्ते तत्सौहृदस्मितविलोकगिरः स्मरन्त्यः।ग्रस्तेऽहिना प्रियतमे भृशदुःखतप्ताः शून्यं प्रियव्यतिहृतं ददृशुस्त्रिलोकम्॥२०॥
When the young gopis, whose minds were constantly attached to Krishna, the unlimited Supreme Lord, saw that He was now within the grips of the serpent, they remembered His loving friendship, His smiling glances and His talks with them. Burning with great sorrow, they saw the entire universe as void without their dearest Krishna.
ताः कृष्णमातरमपत्यमनुप्रविष्टाम् तुल्यव्यथाः समनुगृह्य शुचः स्रवन्त्यः।तास्ता व्रजप्रियकथाः कथयन्त्य आसन् कृष्णाननेऽर्पितदृशो मृतकप्रतीकाः ॥२१॥
Although the elder gopis were feeling just as much distress as she and were pouring forth a flood of sorrowful tears, they had to forcibly hold back Krishna’s mother, whose consciousness was totally absorbed in her son. Standing like corpses, with their eyes fixed upon His face, these gopis each took turns recounting the pastimes of the darling of Vraja.
कृष्णप्राणान् निर्विशतो नन्दादीन् वीक्ष्य तं ह्रदम्।प्रत्यषेधत् स भगवान् रामः कृष्णानुभाववित् ॥२२॥
Lord Balarama then saw that Nanda Maharaja and the other cowherd men, who had dedicated their very lives to Krishna, were beginning to enter the serpent’s lake. As the Supreme Personality of Godhead, Lord Balarama fully knew Lord Krishna’s actual power, and therefore He restrained them.
इत्थं स्वगोकुलमनन्यगतिं निरीक्ष्य सस्त्रीकुमारमतिदुःखितमात्महेतोः।आज्ञाय मर्त्यपदवीमनुवर्तमानः स्थित्वा मुहूर्तमुदतिष्ठदुरङ्गबन्धात्॥२३॥
The Lord remained for some time within the coils of the serpent, imitating the behaviour of an ordinary mortal. But when He understood that the women, children and other residents of His village of Gokula were in acute distress because of their love for Him, their only shelter and goal in life, He immediately rose up from the bonds of the Kaliya serpent.
तत्प्रथ्यमानवपुषा व्यथितात्मभोग- स्त्यक्त्वोन्नमय्य कुपितः स्वफणान् भुजङ्गः ।तस्थौ श्वसञ्छ्वसनरन्ध्रविषाम्बरीष- स्तब्धेक्षणोल्मुकमुखो हरिमीक्षमाणः ॥२४॥
His coils tormented by the expanding body of the Lord, Kaliya released Him. In great anger the serpent then raised his hoods high and stood still, breathing heavily. His nostrils appeared like vessels for cooking poison, and the staring eyes in his face like firebrands. Thus the serpent looked at the Lord.
तं जिह्वया द्विशिखया परिलेलिहानं द्वे सृक्किणी ह्यतिकरालविषाग्निदृष्टिम्।क्रीडन्नमुं परिससार यथा खगेन्द्रो बभ्राम सोऽप्यवसरं प्रसमीक्षमाणः ॥२५॥
Again and again Kaliya licked his lips with his bifurcated tongues as He stared at Krishna with a glance full of terrible, poisonous fire. But Krishna playfully circled around him, just as Garuda would play with a snake. In response, Kaliya also moved about, looking for an opportunity to bite the Lord.
एवं परिभ्रमहतौजसमुन्नतांस- मानम्य तत्पृथुशिरःस्वधिरूढ आद्यः।तन्मूर्धरत्ननिकरस्पर्शातिताम्र- पादाम्बुजोऽखिलकलादिगुरुर्ननर्त॥२६॥
Having severely depleted the serpent’s strength with His relentless circling, Sri Krishna, the origin of everything, pushed down Kaliya’s raised shoulders and mounted his broad serpentine heads. Thus Lord Krishna, the original master of all fine arts, began to dance, His lotus feet deeply reddened by the touch of the numerous jewels upon the serpent’s head.
तं नर्तुमुद्यतमवेक्ष्य तदा तदीय- गन्धर्वसिद्धसुरचारणदेववध्वः।प्रीत्या मृदङ्गपणवानकवाद्यगीत- पुष्पोपहारनुतिभिः सहसोपसेदुः ॥२७॥
Seeing the Lord dancing, His servants in the heavenly planets – the Gandharvas, Siddhas, sages, Charanas and wives of the demigods- immediately arrived there. With great pleasure they began accompanying the Lord’s dancing by playing drums such as mridangas, panavas and anakas. They also made offerings of songs, flowers and prayers.
यद् यच्छिरो न नमतेऽङ्ग शतैकशीर्ष्ण- स्तत्तन्ममर्द खरदण्डधरोऽङ्घ्रिपातैः।क्षीणायुषो भ्रमतोल्बणमास्यतोऽसृङ्- नस्तो वमन् परमकश्मलमाप नागः ॥२८॥
My dear king, Kaliya had 101 prominent heads, and when one of them would not bow down, Lord Sri Krishna, who inflicts punishment on cruel wrong-doers, would smash that stubborn head by striking it with His feet. Then, as Kaliya entered his death throes, he began wheeling his heads around and vomiting ghastly blood from his mouths and nostrils. The serpent thus experienced extreme pain and misery.
तस्याक्षिभिर्गरलमुद्वमतः शिरस्सु यद् यत्समुन्नमति निःश्वसतो रुषोच्चैः।नृत्यन् पदानुनमयन् दमयाम्बभूव पुष्पैः प्रपूजित इवेह पुमान् पुराणः ॥२९॥
Exuding poisonous waste from his eyes, Kaliya would occasionally dare to raise up one of his heads, which would breathe heavily with anger. Then the Lord would dance on it and subdue it, forcing it to bow down with His foot. The demigods took each of these exhibitions as an opportunity to worship Him, the primeval Personality of Godhead, with showers of flowers.
तच्चित्रताण्डवविरुग्णफणासहस्रो रक्तं मुखैरुरु वमन् नृप भग्नगात्रः।स्मृत्वा चराचरगुरुं पुरुषं पुराणं नारायणं तमरणं मनसा जगाम ॥३०॥
My dear king Parikshit, Lord Krishna’s wonderful, powerful dancing trampled and broke all of Kaliya’s one thousand hoods. Then the serpent, profusely vomiting blood from his mouths, finally recognized Sri Krishna to be the eternal Personality of Godhead, the supreme master of all moving and nonmoving beings, Sri Narayana. Thus within his mind Kaliya took shelter of the Lord.
कृष्णस्य गर्भजगतोऽतिभरावसन्नं पार्ष्णिप्रहारपरिरुग्णफणातपत्रम्।दृष्ट्वाहिमाद्यमुपसेदुरमुष्य पत्न्य आर्ताः श्लथद्वसनभूषणकेशबन्धाः॥३१॥
When Kaliya’s wives saw how the serpent had become so fatigued from the excessive weight of Lord Krishna, who carries the entire universe in His abdomen, and how Kaliya’s umbrella-like hoods had been shattered by the striking of Krishna’s heels, they felt great distress. With their clothing, ornaments and hair scattered in disarray, they then approached the Eternal Personality of Godhead.
तास्तं सुविग्नमनसोऽथ पुरस्कृतार्भाः कायं निधाय भुवि भूतपतिं प्रणेमुः।साध्व्यः कृताञ्जलिपुटाः शमलस्य भर्तु- र्मोक्षेप्सव शरणदं शरणं प्रपन्नाः ॥३२॥
Their minds very much disturbed, those saintly ladies placed their children before them and then bowed down to the Lord of all creatures, laying their bodies flat upon the ground. They desired the liberation of their sinful husband and the shelter of the Supreme Lord, the giver of ultimate shelter, and thus they folded their hands in supplication and approached Him. © P R Ramamurthy.
Thu, 04/24/2014 - 14:10
कालियमर्दनम् -२ नागपत्नीकृतश्रीकृष्णस्तोत्रम् (श्रिमद्भागवतम् १०.१६,३३-६७) [The English translation is largely based on that of the disciples of His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada as given in the “Srimad Bhagavatam” published by the Bhaktivedanta Book Trust]नागपत्न्यः ऊचुःन्याय्यो हि दण्डः कृतकिल्बेषेऽस्मिं- स्तवावतारः खलनिग्रहाय।रिपोः सुतानामपि तुल्यदृष्टे- र्धत्से दमं फलमेवानुशंसन्॥३३॥
The wives of Kaliya serpent said: The punishment this offender has been subjected to is certainly just. After all, You have incarnated within this world to curb down envious and cruel persons. You are so impartial that You look equally upon Your enemies and Your own sons, for when You impose a punishment on a living being You know it to be for his ultimate benefit.
अनुग्रहोऽयं भवतः कृतो हि नो दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः।यद् दन्तशूकत्वममुष्य देहिनः क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मतः ॥३४॥
What you have done here is actually mercy for us, since the punishment You give to the wicked certainly drives away all their contamination. Indeed, because this conditioned soul, our husband, is so sinful that he has assumed the body of a serpent, Your anger toward him is obviously to be understood as Your mercy.
तपः सुतप्तं किमनेन पूर्वं निरस्तमानेन च मानदेन। धर्मोऽथ वा सर्वजनानुकम्पया यतो भवांस्तुष्यति सर्वजीवः ॥३५॥
Did our husband carefully perform austerities in a previous life, with his mind free of pride and full of respect for others? Is that why you are pleased with him? Or did he in his previous existence carefully follow the path of dharma with compassion for all living beings, and is that why You, the life of all living beings, are now satisfied with him? कस्यानुभावोऽस्य न देव विद्महे तवाङ्घ्रिरेणुस्पर्शाधिकारः।यद्वाञ्छया श्रीर्ललनाऽऽचरत्तपो विहाय कामान् सुचिरं धृतव्रता॥३६॥
O Lord, we do not know how the serpent Kaliya has attained this great opportunity of being touched by the dust of Your lotus feet. For this end, the goddess of fortune performed austerities for centuries, giving up all other desires and taking austere vows.
न नाकपृष्ठं न च सार्वभौमं न पारमेष्ठ्यं न रसाधिपत्यम्।न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा वाञ्छन्ति यत्पादरजःप्रपन्नाः ॥३७॥
Those who have attained the dust of Your lotus feet never hanker for the kingship of heaven, limitless sovereignty, the position of Brahma of rulership over the earth. They are not interested even in the perfections of yoga or in liberation itself.
तदेष नाथाप दुरापमन्यै स्तमोजनिः क्रोधवशोऽप्यहीशः।संसारचक्रे भ्रमतः शरीरिणो यदिच्छतः स्याद् विभवः समक्षः ॥३८॥
O Lord, although this Kaliya, the king of the serpents, has taken birth in the mode of ignorance and is controlled by anger, he has achieved that which is difficult for others to achieve. Embodied souls, who are full of desires and are thus wandering in the cycle of birth and death, can have all benedictions manifested before their eyes simply by receiving the dust of Your lotus feet.
नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने।भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥३९॥
We offer our obeisances unto You, the Supreme Personality of Godhead. Although present in the hearts of all living beings as the Supersoul, You are all-pervasive. Although the original shelter of all created material elements, You exist prior to their creation. You are transcendental to all material cause and effect, being the Supreme Soul.
ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये।अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च ॥४०॥
Obeisances unto You, the Absolute Truth, who are the reservoir of all transcendental consciousness and potency and the possessor of unlimited energies. You are completely free of material qualities and transformations and You are beyond material nature.
कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे।विश्वाय तदुपद्रष्ट्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥४१॥
Obeisances unto You, who are time itself, the shelter of time and the witness of time in all its phases. You are the universe, and also its separate observer. You are its creator, and also the totality of all its causes.
भूतमात्रेन्द्रियप्राणमनोबुद्ध्याशयात्मने।त्रिगुणेनाभिमानेन गूढस्वात्मानुभूतये॥४२॥नमोऽनन्ताय सूक्ष्माय कूटस्थाय विपश्चिते।नानावादानुरोधाय वाच्यवाचकशक्तये ॥४३॥
Obeisances unto you, who are the ultimate soul of the physical elements, of the subtle basis of perception, of the senses, of the vital air of life, and of the mind, intelligence and consciousness. By your arrangement the infinitesimal spirit souls falsely identify with the three modes of material nature, and their perception of their own true self thus becomes clouded. We offer our obeisances unto You, the unlimited Supreme Lord, the supremely subtle one, the omniscient Personality of Godhead, who are always fixed in unchanging transcendence, who sanction the opposing views of different philosophies, and who are the power upholding expressed ideas and the words that express them.
नमः प्रमाणमूलाय कवये शास्त्रयोनये।प्रवृत्ताय निवृत्ताय निगमाय नमो नमः ॥४४॥
We offer our obeisances again and again to You, who are the basis of all authoritative evidence, who are the author and ultimate source of the revealed scriptures, and who have manifested Yourself in those Vedic literatures encouraging sense gratification as well as in those encouraging renunciation of the material world.
नमः कृष्णाय रामाय वसुदेव सुताय च।प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः ॥४५॥
We offer our obeisances to Lord Krishna and Lord Rama, the sons of Vasudeva, and to Lord Pradyumna and Lord Aniruddha. We offer our respectful obeisances unto the master of all the saintly devotees of Vishnu.
नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मच्छादनाय च ।गुणवृत्त्युपलक्ष्याय गुणद्रष्ट्रे स्वसंविदे ॥४६॥
Obeisance to You, O Lord, who manifest varieties of material and spiritual qualities. You disguise Yourself with the material qualities, and yet the funcioning of those same material qualities ultimately reveals Your existence. You stand apart from the material qualities as a witness and can be fully known only by Your devotees.
अव्याकृतविहाराय सर्वव्याकृतसिद्धये।हृषीकेश नमस्तेऽस्तु मुनये मौनशीलिने॥४७॥
O Lord Hrishikesa, master of the senses, please let us offer our obeisances unto You, whose pastimes are inconceivably glorious. Your existence can be inferred from the necessity for a creator and revealer of all cosmic manifestations. But although Your devotees can understand You in this way, to the nondevotees You remain silent, absorbed in self-satisfaction.
परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः।अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रेऽस्य च हेतवे ॥४८॥
Obeisances unto You, who know the destination of all things, superior and inferior, and who are the presiding regulator of all that be. You are distinct from the universal creation, and yet You are the basis upon which the illusion of material creation evolves, and also the witness of this illusion. Indeed, You are the root cause of the entire world. त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् प्रभो गुणैरनीहोऽकृत कालशक्तिधृक्।तत्तत्स्वभावान् प्रतिबोधयन् सतः समीक्षयामोघविहार ईहसे ॥४९॥O Almighty Lord, although you have no reason to become involved in material activity, still you act through Your eternal potency of Time to arrange for the creation, maintenance and destruction of this universe. You do this by awakening the distinct functions of each of the modes of nature, which before the creation lie dormant. Simply by Your glance You perfectly execute all these activities of cosmic control in a sporting mood.
तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः।शान्ताः प्रियास्ते ह्यधुनावितुं सतां स्थातुश्च ते धर्मपरीप्सयेहतः ॥५०॥
Therefore all material bodies throughout the three worlds- those that are peaceful, in the mode of goodness (sattwa); those that are agitated, in the mode of passion (rajas); and those that are foolish, in the mode of ignorance (tamas)- all are your creations. Still, those living entities whose bodies are in the mode of goodness are especially dear to you, and it is to maintain them and protect their religious principles (dharma) that you are now present on the earth.
अपराधः सकृद् भर्त्रा सोढव्यः स्वप्रजाकृतः।क्षन्तुमर्हसि शान्तात्मन् मूढस्य त्वामजानतः॥५१॥
At least once, a master should tolerate an offense committed by his child or subject. O supreme peaceful Soul, You should therefore forgive our foolish husband, who did not understand who You are.
अनुगृह्णीष्व भगवन् प्राणांस्त्यजति पन्नगः।स्त्रीणां नः साधुशोच्यानां पतिः प्राणः प्रदीयताम् ॥५२॥
O Supreme Lord, please be merciful. It is proper for the saintly to feel compassion for women like us. This serpent is about to give up his life. Please give us back our husband, who is our life and soul.
विधेहि ते किङ्करीणां अनुष्ठेयं तवाज्ञया ।यच्छ्रद्धयानुतिष्ठन् वै मुच्यते सर्वतो भयात् ॥५३॥
Now please tell us, your maidservants, what we should do. Certainly anyone who faithfully executes Your order is automatically freed from all fear.
श्रीशुक उवाच-इत्थं स नागपत्नीभिर्भगवान् समभिष्टुतः ।मूर्च्छितं भग्नशिरसं विससर्जाङ्घ्रिकुट्टनैः ॥५४॥
Sukadeva Goswami said: Thus praised by the naga-patnis, the Supreme Personality of Godhead released the serpent Kaliya, who had fallen unconscious, his heads battered by the striking of the Lord’s lotus feet.
प्रतिलब्धेन्द्रियप्राणः कालियः शनकैर्हरिम्।कृच्छ्रात् समुच्छ्वसन् दीनः कृष्णं प्राह कृताञ्जलिः॥५५॥
Kaliya slowly regained his vital force and sensory functions. Then, breathing loudly and painfully, the poor serpent addressed Lord Krishna, the Supreme Personality of Godhead, in humble submission.
कालिय उवाच-
वयं खलाः सहोत्पत्त्या तामसा दीर्घमन्यवःस्वभावो दुस्त्यजो नाथ लोकानां यदसद्ग्रहः॥५६॥
The serpent Kaliya said: Our very birth as a snake has made us envious, ignorant and constantly angry. O My Lord, it is so difficult for people to give up their conditioned nature, by which they identify with that which is unreal.
त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातर्गुणविसर्जनम्।नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति॥५७॥
O Supreme creator, it is You who generate this universe, composed of the variegated arrangement of the material modes, and in the process You manifest various kinds of personalities and species, varieties of sensory and physical strength, and varieties of mothers and fathers with variegated mentalities and forms.
वयं च तत्र भगवन् सर्पा जात्युरुमन्यवः ।कथं त्यजामस्त्वन्मायां दुस्त्यजां मोहिताःस्वयम्॥५८॥O Supreme Personality of Godhead, among all the species within Your material creation, we serpents are by nature always enraged. Being thus deluded by your illusory energy (maya), which is very difficult to give up , how can we possibly give it up on our own?
भवान् हि कारणं तत्र सर्वज्ञो जगदीश्वरः।अनुग्रहं निग्रहं वा मन्यसे तद् विधेहि नः ॥५९॥
O Lord, since You are the omniscient Lord of the universe, You are the actual cause of freedom from illusion. Please arrange for us whatever You consider proper, whether it be mercy or punishment.
श्रीशुक उवाच-
इत्याकर्ण्य वचः प्राह भगवान् कार्यमानुषः।नात्र स्थेयं त्वया सर्प समुद्रं याहि मा चिरम् ।स्वज्ञात्यपत्यदाराढ्यो गोनृभिर्भुज्यते नदी ॥६०॥
Sukadeva Goswami said: After hearing Kaliya’s words, the Supreme Personality of Godhead, who was acting the role of a human being, replied: O serpent, you may not remain here any longer. Go back to the ocean immediately, accompanied by your retinue of children, wives, other relatives and friends. Let this river be enjoyed by the cows and humans.
य एतत् संस्मरेन्मर्त्यस्तुभ्यं मदनुशासनम्।कीर्तयन्नुभयोः सन्ध्योर्न युष्मद् भयमाप्नुयात् ॥६१॥
If a mortal being attentively remembers My command to you- to leave Vrindavana and go to the ocea – and narrates this account at sunrise and sunset, he will never be afraid of you.
योऽस्मिन् स्नात्वा मदाक्रीडे देवादींस्तर्पयेज्जलैः।उपोष्य मां स्मरन्नर्चेत् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥६२॥
If one bathes in this place of My pastimes and offers the water of this lake to the demigods and other worshipable personalities, or if one observes a fast and duly worships and remembers Me, he is sure to become free from all sinful reactions.
द्वीपं रमणकं हित्वा हृदमेतमुपाश्रितः।यद्भयात् स सुपर्णस्त्वां नाद्यान्मत्पादलाञ्छितम् ॥६३॥
Out of fear of Garuda, you left Ramanaka Island and came to take shelter of this lake. But because you are now marked with My footprints, Garuda will no longer try to eat you.
श्रीऋषिरुवाच-मुक्तो भगवता राजन् कृष्णेनाद्भुतकर्मणा।तं पूजयामास मुदा नागपत्न्यश्च सादरम् ॥६४॥
Sukadeva Goswami continued: My dear King, having been released by Lord Krishna, the Supreme Personality of Godhead, whose activities are wonderful, Kaliya joined his wives in worshiping Him with great joy and reverence.
दिव्याम्बरस्रङ्मणिभिः परार्ध्यैरपि भूषणैः। दिव्यगन्धानुलेपैश्च महत्योत्पलमालया॥६५॥
पूजयित्वा जगन्नाथं प्रसाद्य गरुडध्वजम्। ततः प्रीतोऽभ्यनुज्ञातः परिक्रम्याभिवन्द्य तम् ॥६६॥
सकलत्रसुहृत्पुत्रो द्वीपमब्धेर्जगाम ह।तदैव सामृतजला यमुना निर्विषाभवत् ।अनुगहाद् भगवतः क्रीडामानुषरूपिणः ॥६७॥
Kaliya worshipped the Lord of the universe by offering him fine garments, along with necklaces, jewels and other valuable ornaments, wonderful scents and ointments, and a large garland of lotus flowers. Having thus pleased the Lord, whose flag is marked with the emblem of Garuda, Kaliya felt satisfied. Receiving the Lord’s permission to leave, Kaliya circumambulated Him and offered Him obeisances. Then, taking his wives, friends and children, he went to his island in the sea. The very moment Kaliya left, the Yamuna was immediately restored to her original condition, free from poison and full of nectarean water. This happened by the mercy of the Supreme Personality of Godhead, who was manifesting a humanlike form to enjoy His pastimes.
© P R Ramamurthy.
Wed, 04/23/2014 - 17:18
हरिनाममालास्तोत्रम्
-
गोविन्दं गोकुलानन्दं गोपालं गोपिवल्लभम् ।
गोवर्धनोद्धरं धीरं तं वन्दे गोमतीप्रियम् ॥१॥
नारायणं निराकारं नरवीरं नरोत्तमम् ।
नृसिंहं नागनाथं च तं वन्दे नरकान्तकम् ॥२॥
पीताम्बरं पद्मनाभं पद्माक्षं पुरुषोत्तमम् ।
पवित्रं परमानन्दं तं वन्दे परमेश्वरम् ॥३॥
राघवं रामचन्द्रं च रावणारिं रमापतिम् ।
राजीवलोचनं रामं तं वन्दे रघुनन्दनम् ॥४॥
वामनं विश्वरूपं च वासुदेवं च विठ्ठलम् ।
विश्वेश्वरं विभुं व्यासं तं वन्दे वेदवल्लभम् ॥५॥
दामोदरं दिव्यसिंहं दयालुं दीननायकम् ।
दैत्यारिं देवदेवेशं तं वन्दे देवकीसुतम् ॥६॥
मुरारिं माधवं मत्स्यं मुकुन्दं मुष्टिमर्दनम् ।
मुञ्जकेशं महाबाहुं तं वन्दे मधुसूदनम् ॥७॥
केशवं कमलाकान्तं कामेशं कौस्तुभप्रियम् ।
कौमोदकीधरं कृष्णं तं वन्दे कौरवान्तकम् ॥८॥
भूधरं भुवनानन्दं भूतेशं भूतनायकम् ।
भावनैकं भुजङ्गेशं तं वन्दे भवनाशनम् ॥९॥
जनार्दनं जगन्नाथं जगज्जाड्यविनाशकम् ।
जमदग्न्यं परंज्योतिस्तं वन्दे जलशायिनम् ॥१०॥
चतुर्भुजं चिदानन्दं मल्लचाणूरमर्दनम् ।
चराचरगुरुं देवं तं वन्दे चक्रपाणिनम् ॥११॥
श्रियःकरं श्रियोनाथं श्रीधरं श्रीवरप्रदं ।
श्रीवत्सलधरं सौम्यं तं वन्दे श्रीसुरेश्वरम् ॥१२॥
योगीश्वरं यज्ञपतिं यशोदानन्ददायकम् ।
यमुनाजलकल्लोलं तं वन्दे यदुनायकम् ॥१३॥
सालग्रामशिलाशुद्धं शंखचक्रोपशोभितम् ।
सुरासुरैः सदा सेव्यं तं वन्दे साधुवल्लभम् ॥१४॥
त्रिविक्रमं तपोमूर्तिं त्रिविधाघौघनाशनम् ।
त्रिस्थलं तीर्थराजेन्द्रं तं वन्दे तुलसीप्रियम् ॥१५॥
अनन्तमादिपुरुषमच्युतं च वरप्रदम् ।
आनन्दं च सदानन्दं तं वन्दे चाघनाशनम् ॥१६॥
लीलयाधृतभूभारं लोकसत्त्वैकवन्दितम् ।
लोकेश्वरं च श्रीकान्तं तं वन्दे लक्ष्मणप्रियम् ॥१७॥
हरिं च हरिणाक्षं च हरिनाथं हरप्रियं ।
हलायुधसहायं च तं वन्दे हनुमत्प्रियम् ॥१८॥
हरिनामकृतामाला प्रवित्रा पापनाशिनी ।
बलिराजेन्द्रेण च प्रोक्ता कण्ठे धार्या प्रयत्नतः ॥१९॥
{ इति महाबलिप्रोक्तं हरिनाममालास्तोत्रम् }
· ·
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/19/2014 - 19:38
गणेशबाह्यपूजाचतुर्बाहुं त्रिनेत्रं च गजास्यं रक्तवर्णकम्।पाशाङ्कुशादिसंयुक्तं मायायुक्तं प्रचिन्तयेत्॥१॥
आगच्छ ब्रह्मणां नाथ! सुरासुरवरार्चित!सिद्धिबुद्ध्यादिसंयुक्त! भक्तिग्रहणलालस!॥२॥
कृतार्थोऽहं कृतार्थोऽहं तवागमनतः प्रभो!।विघ्नेशानुगृहीतोऽहं सफलो मे भवोऽभवत् ॥३॥
रत्नसिंहासनं स्वामिन् गृहाण गणनायक।तत्रोपविश्य विघ्नेश! रक्ष भक्तान् विशेषतः ॥४॥
सुवासिताभिरद्भिश्च पादप्रक्षालनं प्रभो!।शीतोष्णाद्भिः करोमि ते गृहाण पाद्यमुत्तमम्॥५॥
सर्वतीर्थाहृतं तोयं सुवासितं सुवस्तुभिः।आचामं च तु तेनैव कुरुष्व गणनायक! ॥६॥
रत्नप्रवालमुक्ताद्यैरनर्घैस्संस्कृतं प्रभो!।अर्घ्यं गृहाण हेरंब द्विरदानन तोषकम् ॥७॥
दधिमधुघृतैर्युक्तं मधुपर्कं गजानन।गृहाण भावसंयुक्तं मया दत्तं नमोऽस्तु ते॥८॥
पाद्ये च मधुपर्के च स्नाने वस्त्रोपधारणे।उपवीते भोजनान्ते पुनराचमनं कुरु ॥९॥
चंपकाद्यैर्गणाध्यक्ष वासितं तैलमुत्तमम्।अभ्यंगं कुरु सर्वेश लंबोदर नमोऽस्तु ते ॥१०॥
यक्षकर्दमकाद्यैश्च विघ्नेश! भक्तवत्सल!उद्वर्तनं कुरुष्व त्वं मया दत्तैर्महाप्रभो! ॥११॥
नानातीर्थजलैर्डुण्ढे! सुखोष्णभवरूपकैः।कमण्डलूद्भवैः स्नानं मया कुरु समर्पितैः॥१२॥
कामधेनुसमुद्भूतं पयः परमपावनम्।तेन स्नानं कुरुष्व त्वं हेरंब! परमार्थवित्॥१३॥
पञ्चामृतानां मध्ये तु जलैः स्नानं पुनः पुनः।कुरु त्वं सर्वतीर्थेभ्यो गंगादिभ्यः समाहृतैः ॥१४॥
दधिधेनुपयोद्भूतं मलापहरणं परम्।गृहाण स्नानकार्यार्थं विनायक दयानिधे! ॥१५॥
धेनुसमुद्भवं डुण्ढे! घृतं सन्तोषकारकम्।महामलापघातार्थं तेन स्नानं कुरु प्रभो!॥१६॥
सारकं संस्कृतं पूर्णं मधुमधुरसोद्भवम्।गृहाण स्नानकार्यार्थं विनायक नमोऽस्तु ते ॥१७॥
इक्षुदण्डसमुद्भूतां शर्करां मलनाशिनीम्।गृहाण गणनाथ त्वं तया स्नानं समाचर ॥१८॥
यक्षकर्दमकाद्यैश्च स्नानं कुरु गणेश्वर!।आद्यं मलहरं शुद्धं सर्वसौगन्ध्यकारकम् ॥१९॥
ततो गन्धाक्षतादींश्च दूर्वाङ्कुरान् गजानन । समर्पयामि स्वल्पांस्त्वं गृहाण परमेश्वर! ॥२०॥
ब्रह्मणस्पत्यसूक्तैश्च ह्येकविंशतिवारकैः।अभिषेकं करोमि ते गृहाण द्विरदानन ॥२१॥
ततः आचमनं देव सुवासितजलेन च ।कुरुष्व गणनाथ त्वं सर्वतीर्थभवेन वै ॥२२॥
वस्त्रयुग्मं गृहाण त्वमनर्घ्यं रक्तवर्णकम्।लोकलज्जाहरं चैव विघ्नराज नमोऽस्तु ते ॥२३॥
उत्तरीयं सुचित्रं वै नभस्ताराङ्कितं यथा।गृहाण सर्वसिद्धीश! मया दत्तं सुभक्तितः ॥२४॥
उपवीतं गणाध्यक्ष गृहाण च ततः परं।त्रैगुण्यमयरूपं तु प्रणवग्रन्थिबन्धनम् ॥२५॥
ततः सिन्दूरकं देव गृहाण गणनायक।अङ्गलेपनभावार्थं सदाऽऽनन्दविवर्धनम् ॥२६॥
नानाभूषणकानि त्वमङ्गेषु विविधेषु च ।भासुरस्वर्णरत्नैश्च निर्मितानि गृहाण भोः! ॥२७॥
अष्टगन्धसमायुक्तं गन्धं रक्तं गजानन!।द्वादशाङ्गेषु ते डुण्ढे! लेपयामि सुचित्रवत् ॥२८॥
रक्तचन्दनसंयुक्तानथवा कुङ्कुमैर्युतान्।अक्षतान् विघ्नराज! त्वं गृहाण फालमण्डले ॥२९॥
चंपकादिसुवृक्षेभ्यः संभृतानि गजानन!।पुष्पाणि शमिमन्दारदूर्वादीनि गृहाण च ॥३०॥
दशांगगुल्गुलुं धूपं सर्वसौरभकारकम्।गृहाण त्वं मया दत्तं विनायक महोदर! ॥३१॥
नानाजातिभवं दीपं गृहाण गणनायक।अज्ञानमलजं दोषं हरन्तं ज्योतिरूपकम् ॥३२॥
चतुर्विधान्नसंपन्नं मधुरं लड्डुकादिकम्।नैवेद्यं ते मया दत्तं भोजनं कुरु विघ्नप! ॥३३॥
सुवासितं गृहाणेदं जलं तीर्थसमाहृतम्।भुक्तिमध्ये च पानार्थं देवदेवेश ते नमः ॥३४॥
भोजनान्ते करोद्वर्तं यक्षकर्दमकेन च ।कुरुष्व त्वं गणाध्यक्ष! पिबेत्तोयं सुवासितम् ॥३५॥
दाडिमं खर्ज्जुरं द्राक्षां रंभादीनि फलानि वै।गृहाण देवदेवेश! नानामधुरकाणि तु॥३६॥
अष्टांगं देव ताम्बूलं गृहाण मुखवासनम्।असकृद्विघ्नराज त्वं मया दत्तं विशेषतः ॥३७॥
दक्षिणां काञ्चनाद्यां तु नानाधातुसमुद्भवाम्।रत्नाद्यैस्संयुतां डुण्ढे! गृहाण सकलप्रिय ॥३८॥
राजोपचारकादीनि गृहाण गणनायक।दानानि तु विचित्राणि मया दत्तानि विघ्नप! ॥३९॥
ततः आभरणं तेऽहमर्पयामि विधानकः।उपचारैर्विविधैश्च तेन तुष्टो भव प्रभो ॥४०॥
ततो दूर्वाङ्कुरान् डुण्ढे! एकविंशतिसंख्यकान्।गृहाण न्यूनसिध्यर्थं भक्तवात्सल्यकारणात् ॥४१॥
नानादीपसमायुक्तं नीराजनं गजानन।गृहाण भावसंयुक्तं सर्वाज्ञानाधिनाशन ॥४२॥
गणानां त्विति मन्त्रस्य जपं साहस्रकं परम्।गृहाण गणनाथ! त्वं सर्वसिद्धिप्रदो भव ॥४३॥
आर्तिक्यं च सुकर्पूरं नानादीपमयं यथा।गृहाण ज्योतिषां नाथ! तथा नीराजनाम्यहम् ॥४४॥
पादयोस्ते तु चत्वारि नाभौ द्वे वदने प्रभो! ।एकं तु सप्तवारं वै सर्वाङ्गेषु निराजनम् ॥४५॥ चतुर्वेदभवैर्मन्त्रैर्गाणपत्यैर्गजानन!।मन्त्रितानि गृहाण त्वं पुष्पपत्राणि विघ्नप! ॥४६॥
पञ्चप्रकारकैस्स्तोत्रैर्गाणपत्यैर्गणाधिप!।स्तौमि त्वां तेन सन्तुष्टो भव भक्तिप्रदायक!॥४७॥
एकविंशतिसंख्यं वा त्रिसंख्यं वा गजानन!।प्रादक्षिण्यं गृहाण त्वं ब्रह्मन् ब्रह्मेशभावन!॥४८॥
साष्टांगां प्रणतिं नाथ एकविंशतिसम्मिताम्।हेरंब! सर्वपूज्य त्वं गृहाण तु मया कृताम् ॥४९॥
न्यूनातिरिक्तभावार्थं किञ्चिद्दूर्वाङ्कुरान् प्रभो!।समर्पयामि तेन त्वं सांग्यं पूजां कुरुष्व ताम् ॥५०॥
त्वया दानं स्वहस्तेन निर्माल्यं चिन्तयाम्यहम्।शिखायां धारयाम्येव सदा सर्वपदञ्च तत् ॥५१॥
अपराधानसंख्यातान् क्षमस्व गणनायक!।भक्तं कुरु च मां डुण्ढे! तव पादप्रियं सदा ॥५२॥
त्वं माता त्वं पिता मे वै सुहृत्संबन्धिकादयः ।त्वमेव कुलदेवश्च सर्वं त्वं मे न संशयः ॥५३॥
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिभिर्देहवाङ्मानसैः कृतम्।सांसर्गिकेण यत्कर्म गणेशाय समर्पये ॥५४॥
बाह्यं नानाविधं पापं महोग्रं तल्लयं व्रजेत्।गणेशपादतीर्थस्य मस्तके धारणात् किल ॥५५॥
पादोदकं गणेशस्य पीतं नारेण तत्क्षणात्।सर्वान्तर्गतजं पापं नश्यतिग्गणनातिगम् ॥५६॥
गणेशोच्छिष्टगन्धं वै द्वादशाङ्गेषु चार्चयेत् ।गणेशतुल्यरूपः स दर्शनात् सर्वपापहा ॥५७॥
यदि गणेशपूजादौ गन्धभस्मादिकं चरेत्।अथवोच्छिष्टगन्धं तु नो चेत्तत्र विधिं चरेत्॥५८॥
द्वादशाङ्गेषु विघ्नेशं नाममन्त्रेण चार्चयेत्।तेन सोऽपि गणेशेन समो भवति भूतले ॥५९॥
मूर्ध्नि गणेश्वरं चादौ ललाटे विघ्ननायकं।दक्षिणे कर्णमूले तु वक्रतुण्डं समर्चये ॥६०॥
वामे कर्णस्य मूले वै चैकदन्तं समर्चये।कण्ठे लम्बोदरं देवं हृदि चिन्तामणिं तथा ॥६१॥
बाहौ दक्षिणके चैव हेरम्बं वामबाहुके।विकटं नाभिदेशे तु विनायक! समर्चये ॥६२॥
कुक्षौ दक्षिणगायां तु मयूरेशं समर्चये।वामकुक्षौ गजास्यं वै पृष्ठे स्वानन्दवासिनम् ॥६३॥
सर्वांगलेपनं शस्तं चित्रितं अष्टगन्धकैः।गणेशानां विशेषेण सर्वभद्रस्य कारणात् ॥६४॥
ततोच्छिष्टन्तु नैवेद्यं गणेशस्य भुनज्म्यहम्।भुक्तिमुक्तिप्रदं पूर्णं नानापापनिकृन्तनम्॥६५॥
गणेशस्मरणेनैव करोमि कालखण्डनम् ।गाणपत्यैश्च संवासः सदास्तु मे गजानन! ॥६६॥
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/19/2014 - 13:58
शोणाद्रिनाथाष्टकम्
शिवाय रुद्राय शिवाऽर्चिताय महानुभावाय महेश्वराय।सोमाय सूक्ष्माय सुरेश्वराय। शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय॥१॥
दिक्पालनाथाय विभावनाय चन्द्रार्धचूडाय सनातनाय।संसारदुःखार्णवतारणाय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय॥२॥
जगन्निवासाय जगद्धिताय सेनानिनाथाय जयप्रदाय।पूर्णाय पुण्याय पुरातनाय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय॥३॥
वागीशवन्द्याय वरप्रदाय उमार्धदेहाय गणेश्वराय।चन्द्रार्कवैश्वानरलोचनाय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय॥४॥
रथाधिरूढाय रसाधराय वेदाश्वयुक्ताय विधिस्तुताय।चन्द्रार्कचक्राय शशिप्रभाय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय ॥५॥
विरिञ्चिसारथ्यविराजिताय गिरीन्द्रचापाय गिरीश्वराय।फालाग्निनेत्राय फणीश्वराय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय ॥६॥
गोविन्दबाणाय गुणत्रयाय विश्वस्य नाथाय वृषध्वजाय।पुरस्य विध्वंसनदीक्षिताय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय॥७॥
जरादिवर्ज्याय जटाधराय अचिन्त्यरूपाय हरिप्रियायभक्तस्य पापौघविनाशनाय शोणाद्रिनाथाय नमः शिवाय॥८॥
स्तुतिं शोणाचलेशस्य पठतां सर्वसिद्धिदम्।सर्वसंपत्प्रदं पुंसां सेवन्तां सर्वतो जनाः ॥९॥ ॥शुभमस्तु॥
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/19/2014 - 13:39
गणेशमहिमस्तोत्रम्अनिर्वाच्यं रूपं स्तवननिकरो यत्र गलित- स्तथा वक्ष्ये स्तोत्रं प्रथमपुरुषस्यात्र महतः।यतो जातं विश्वं स्थितमपि च सदा यत्र विलयः
स कीदृग्गीर्वाणः सुनिगमनुतः श्रीगणपतिः ॥१॥
गणेशं गाणेशाः शिवमिति च शैवाश्च विबुधाः रविं सौरा विष्णुं प्रथमपुरुषं विष्णुभजकाःवदन्त्येकं शाक्ता जगदुदयमूलां परशिवां न जाने किं तस्मै नम इति परं ब्रह्म सकलम् ॥२॥
तथेशं योगज्ञा गणपतिमिमं कर्म निखिलं स मीमांसा वेदान्तिन इति परं ब्रह्म सकलम्।अजां सांख्यो ब्रूते सकलगुणरूपां च सततं प्रकर्तारं न्याय्यास्त्वथ जगति बौद्धा धियमिति ॥३॥
कथं ज्ञेयो बुद्धेः परतर इयं बाह्यसरणि- र्यथा धीर्यस्य स्यात्स च तदनुरूपो गणपतिः।महत्कृत्यं तस्य स्वयमपि महान् सूक्ष्ममणुव- द्ध्वनिर्ज्योतिर्बिन्दुर्गगनसदृशः किञ्च सदसत् ॥४॥
अनेकास्योऽपाराक्षिकरचरणोऽनन्तहृदय- स्तथा नानारूपो विविधवदनः श्रीगणपतिः ।अनन्ताह्वः शक्त्या विविधगुणकर्मैकसमये त्वसंख्यातानन्ताभिमतफलदोऽनेकविषये ॥५॥
न यस्यान्तो मध्यो न च भवति चादिः सुमहतो- प्यलिप्तः कृत्वेत्थं सकलमपि खं वत्स च पृथक्।स्मृतः संस्मर्तॄणां सकलहृदयस्थः प्रियंकरो नमस्तस्मै देवाय सकलसुवन्द्याय महते ॥६॥
गणेशाद्यं बीजं दहनवनितापल्लवयुतं मनुश्चैकार्णोयं प्रणवसहितोभीष्टफलदः।स बिन्दुश्चांगाद्यां गणक ऋषिछन्दोस्य च निचृत् स देवः प्राग्बीजं विपदधि च शक्तिर्जपकृताम् ॥७॥
गकारो हेरंबः सगुण इति पुनर्निर्गुणमयो द्विधाप्येको जातः प्रकृतिपुरुषौ ब्रह्म हि गणः ।सचेशश्चोत्पत्तिस्थितिलयकरोऽयं प्रथमको यतो भूतं भव्यं भवति पतिरीशे गणपतिः॥८॥
गकारः कण्ठोर्ध्वं गजमुखसदृशो मर्त्यसदृशो णकारः कण्ठाधो जठरसदृशाकार इति च ।अधोभागः कट्यां चरण इति हीशोस्य च तनु- र्विभातीत्थं नाम त्रिभुवनसमं भूर्भुवःसुवः ॥९॥
गणेशेति त्र्यर्णात्मकमपि वरं नाम सुखदं सकृत्प्रोच्चैरुच्चारितमिति नृभिः पावनकरम्।गणेशस्यैकस्य प्रतिजपकरस्यास्य सुकृतं न विज्ञातो नाम्नः सकलमहिमा कीदृशविधः ॥१०॥
गणेशेत्याह्वां यः प्रवदति मुहुस्तस्यपुरतः प्रपश्यंस्तद्वक्त्रं स्वयमपि गणस्तिष्ठति तदा।स्वरूपस्य ज्ञानन्त्वमुक इति नाम्नाऽस्य भवति
प्रबोधः सुप्तस्य त्वखिलमिह सामर्थ्यममुना ॥११॥
गणेशो विश्वेस्मिन् स्थित इह च विश्वं गणपतौ गणेशो यत्रास्ते धृतिमतिरमैश्वर्यमखिलम्।समुक्तं नामैकं गणपतिपदं मंगलमयं तदेकास्ये दृष्टे सकलविबुधास्येक्षणसमम्॥१२॥
बहुक्लेशैर्व्याप्तः स्मृत उत गणेशे च हृदये क्षणात् क्लेशान्मुक्तो भवति सहसा त्वभ्रचयवत्।वने विद्यारम्भे युधि रिपुभये कुत्र गमने प्रवेशे प्राणान्ते गणपतिपदं चाशु विशति ॥१३॥
गणाध्यक्षः ज्येष्ठः कपिल अपरो मंगलनिधि- र्दयालुर्हेरम्बो वरद इति चिन्तामणिरजः ।वरानीशो डुण्ढिर्गजवदननारः शिवसुतो मयूरेशो गौरीतनय इति नामानि पठति ॥१४॥
महेशोऽयं विष्णुः सकविरविरिन्दुः कमलजः क्षितिस्तोयं वह्निः श्वसन इति खं त्वद्रिरुदधिः ।कुजस्तारः शुक्रो पुरुरुडुबुधोऽगुश्च धनदो यमः पाशी काव्यः शनिरखिलरूपो गणपतिः ॥१५॥
मुखं वह्निः पादौ हरिरपि विधाता प्रजननं रविर्नेत्रे चन्द्रो हृदयमपि कामोस्य मदनः।करौ शक्रः कट्यामवनिरुदरं भानि दशनं गणेशस्यासन्वै क्रतुमयवपुश्चैव सकलम् ॥१६॥
अनर्घ्यालङ्कारैररुणवसनैर्भूषिततनुः करीन्द्रास्यः सिंहासनमुपगतो भाति बुधराट्।स्मितास्या तन्मध्येप्युदितरविबिम्बोपमरुचि स्थिता सिद्धिर्वामे मतिरितरे चामरकरा ॥१७॥
समन्तात्तस्यासन् प्रवरमुनिसिद्धास्सुरगणाः प्रशंसन्त्यग्रे विविधनुतिभिः साञ्जलिपुटाः।बिडौजाद्यैर्ब्रह्मादिभिरनुवृतो भक्तनिकरै- र्गणाक्रीडामोदप्रमुदविकटाद्यैस्सहचरैः ॥१८॥
वशित्वाद्यष्टाष्टा दशदिगखिलोल्लोलमनुवाग्- धृतिः पाद्मः खड्गोऽञ्जनरसबलाः सिद्धय इमाः।
सदा पृष्ठे तिष्ठन्त्यनिमिषदृशस्तन्मुखलया गणेशं सेवन्तेप्यतिनिकटसूपायनकराः ॥१९॥ मृगाङ्कास्या रंभाप्रभृति गणिका यस्य पुरतः सुसंगीतं कुर्वन्त्यतिकुतुकगन्धर्वसहिताः ।मुदः पारो नात्रेत्यनुपमपदे द्योर्विगलिता स्थिरं जातं चित्तं चरणमवलोक्यास्य विमलम् ॥२०॥
हरेणायं ध्यातस्त्रिपुरमथने चासुरवधे गणेशः पार्वत्या बलिविजयकालेपि हरिणा।विधात्रा संसृष्टावुरगपतिना क्षोणिधरणे नरैः सिद्धौ मुक्तौ त्रिभुवनजये पुष्पधनुषा ॥२१॥
अयं सुप्रासादे सुर इव निजानन्दभुवने महान् श्रीमानाद्यो लघुतरगृहे रङ्कसदृशः।शिवद्वारे द्वाःस्थो नृप इव सदा भूपतिगृहे स्थितो भूत्वोमाङ्के शिशुगणपतिर्लालनपरः ॥२२॥
अमुष्मिन् सन्तुष्टे गजवदन एवापि विबुधे ततस्ते सन्तुष्टास्त्रिभुवनगताः स्युर्बुधगणाः।दयालुर्हेरंबो न भवति यस्मिंश्च पुरुषे वृथा सर्वं तस्य प्रजननमतः सान्द्रतमसि ॥२३॥
वरेण्योभ्रूशुण्डिर्भृगुगुरुकुजा मुद्गलमुखा ह्यपारास्तद्भक्ता जपहवनपूजास्तुतिपराः।गणेशोयं भक्तप्रिय इति सर्वत्र गतयो विभक्तिर्यत्रास्ते स्वयमपि सदा तिष्ठति गणः ॥२४॥
मृदः काश्चिद्धातोश्छदविलिखिता वापि दृषदः
स्मृता व्याजा मूर्तिः पथि यदि बहिर्येन सहसा।अशुद्धोऽद्धा द्रष्टा प्रवदति तदाह्वां गणपतेः श्रुता शुद्धो मर्त्यो भवति दुरिताद्विस्मय इति ॥२५॥
बहिर्द्वारस्याध्वं गजवदनवर्ष्मेन्धनमयं प्रशस्तं वा कृत्वा विविधकुशलैस्तत्र निहितं ।प्रभावात्तन्मूर्त्या भवति सदनं मंगलमयं विलोक्यानन्दस्तां भवति जगतो विस्मय इति ॥२६॥
सिते भाद्रे मासे प्रतिशरदि मध्याह्नसमये मृदो मूर्तिं कृत्वा गणपतितिथौ डुण्ढिसदृशीम्।समर्चन्नुत्साहः प्रभवति महान् सर्वसदने विलोक्यानन्दस्तां प्रभवति नृणां विस्मय इति ॥२७॥
तथाह्येकःश्लोको वरयति महिम्नो गणपतेः कथं स श्लोकेस्मिन् स्तुत इति भये संप्रति तते।स्मृतं नामास्यैकं सकृदिदमनन्ताह्वयसमं यतो यस्यैकस्य स्तवनसदृशं नान्यदपरम् ॥२८॥
गजवदनविभो यद्वर्णितं वैभवं ते त्विह जनुषि ममेत्थं चारु तद्दर्शयाशु।त्वमसि च करुणायास्सागरः कृत्स्नदाता- प्यपि तव भृतकोऽहं सर्वदा चिन्तकोऽस्मि ॥२९॥
सुस्तोत्रं प्रपठतु नित्यमेतदेव स्वानन्दं प्रतिगमनेप्ययं सुमार्गः।सञ्चिन्त्यं स्वमनसि तत्पदारविन्दं स्थाप्याग्रे स्तवनफलं नतिः करिष्ये ॥३०॥
गणेशदेवस्य महात्म्यमेत- द्यः श्रावयेद्वापि पठेच्च तस्य।क्लेशा लयं यान्ति लभेच्च शीघ्रं स्त्रीपुत्रविद्यार्थगृहं च मुक्तिम् ॥३१॥
॥इति श्रीपुष्पदन्तविरचितं श्रीगणेशमहिमस्तोत्रं संपूर्णम्॥
© P R Ramamurthy.
Tue, 04/15/2014 - 14:24
गणेशमानसपूजा
विघ्नेशवीर्याणि विचित्रकानिवन्दीजनैर्मागधकैः स्मृतानि।श्रुत्वा समुत्थिष्ठ गजानन! त्वंब्राह्मे जगन्मङ्गलकं कुरुष्व ॥१॥
एवं मया प्रार्थितविघ्नराज-श्चित्तेन चोत्थाय बहिर्गणेशं ।तं निर्गतं वीक्ष्य नमन्ति देवा-श्शंभ्वादयो योगिमुखास्तथाहम् ॥२॥
शौचादिकं ते परिकल्पयामिहेरंब! वै दन्तविशुद्धिमेवम्।वस्त्रेण संप्रोक्ष्य मुखारविन्दंदेवं सभायां विनिवेशयामि ॥३॥
द्विजादिसर्वैरभिवन्दितं चशुकादिभिर्मोदसुमोदकाद्यैः।संभाष्य चालोक्य समुत्थितं तंसुमण्डपं कल्प्य निवेशयामि ॥४॥
रत्नैः सुदीप्तैः प्रतिबिंबितं तंपश्यामि चित्तेन विनायकं च।तत्रासनं रत्नसुवर्णयुक्तंसङ्कल्प्य देवं विनिवेशयामि ॥५॥
सिद्ध्या च बुद्ध्या सह विघ्नराज!पाद्यं कुरु प्रेमभरेण सर्वैः ।सुवासितं नीरमथो गृहाणचित्तेन दत्तं च सुखोष्णभावम् ॥६॥
ततः सुवस्त्रेण गणेशपादौसंप्रोक्ष्य दूर्वादिभिरर्चयामि।चित्तेन भावप्रिय दीनबन्धोमनो विलीनं कुरुते पदाब्जे॥७॥
कर्पूरकैलादिसुवासितं तुसुकल्पितं तोयमथो गृहाण।आचम्य तेनैव गजानन त्वंकृपाकटाक्षेण विलोकयाशु ॥८॥
प्रवालमुक्ताफलहाटकाद्यै-स्सुसंस्कृतं ह्यान्तरभावकेन।अनर्घमर्घ्यं सफलं कुरुष्वमया प्रदत्तं गणराज डुण्ढे ॥९॥
सौगन्ध्ययुक्तं मधुपर्कमाद्यंसंकल्पितं भावयुतं गृहाण।पुनस्तथाचम्य विनायक! त्वंभक्तांश्च भक्तेश सुरक्षयाशु॥१०॥
सुवासितं चंपकजातिकाद्यै-स्तैलं मया कल्पितमेव डुण्ढे!।गृहाण तेन प्रविमर्द्दयामिसर्वाङ्गमेवं तव सेवनाय ॥११॥
ततः सुखोष्णेन जलेन चाह-मनेकतीर्थाहृतकेन डुण्ढिम्।चित्तेन शुद्धेन च स्नापयामिस्नानं मया दत्तमथो गृहाण ॥१२॥
ततः पयःस्नानमचिन्त्यभाव!गृहाण तोयस्य तथा गणेश।पुनर्दधिस्नानमनामय त्वंचित्तेन दत्तं च जलस्य चैव ॥१३॥
ततो घृतस्नानमपारवन्द्य!सुतीर्थजं विघ्नहर! प्रसीद।गृहाण चित्तेन सुकल्पितं तुततो मधुस्नानमथो जलस्य ॥१४॥
सुशर्करायुक्तमथो गृहाणस्नानं मया कल्पितमेव डुण्ढे!।ततो जलस्नानमघापहन्त्रेविघ्नेश! मायाभ्रम वारयाशु ॥१५॥
सुयक्षपङ्कस्थमथो गृहाणस्नानं परेशाधिपते! ततश्च।कौमण्डलीसंभवजं कुरुष्वविशुद्धमेवं परिकल्पितं तु॥१६॥
ततस्तु सूक्तैर्मनसा गणेशंसंपूज्य दूर्वादिभिरल्पभावैः।अपारकैर्मण्डलभूतब्रह्म-णस्पत्यकैस्तं ह्यभिषेचयामि ॥१७॥
ततः सुवस्त्रेण तु प्रोञ्छनं त्वंगृहाण चित्तेन मया सुकल्पितम् ।ततो विशुद्धेन जलेन डुण्ढे!ह्याचान्तमेवं कुरु विघ्नराज! ॥१८॥
अग्नौ विशुद्धे तु गृहाण वस्त्रेह्यनर्घमौल्ये मनसा मया ते।दत्ते परिच्छाद्य निजात्मदेहंताभ्यां मयूरेश जनांश्च पालय॥१९॥
आचम्य विघ्नेश पुनस्तथैवचित्तेन दत्तं सुखमुत्तरीयम् ।गृहाण भक्तप्रतिपालक त्वंनमो तथा तारकसंयुतन्तु॥२०॥
यज्ञोपवीतं त्रिगुणस्वरूपंसौवर्णमेवं ह्यहिनाथभूतम्।भावेन दत्तं गणनाथ तत्त्वंगृहाण भक्तोद्धृतिकारणाय ॥२१॥
आचाममेवं मनसा प्रदत्तंकुरुष्व शुद्धेन जलेन डुण्ढे!पुनश्च कौमण्डलकेन पाहिविश्वं प्रभो खेलकरं सदा ते ॥२२॥
उद्यद्दिनेशाभमथो गृहाणसिन्दूरकं ते मनसा प्रदत्तं।सर्वांगसंलेपनमादराद्वैकुरुष्व हेरंब! च तेन पूर्णम् ॥२३॥
सहस्रशीर्षं मनसा मया त्वंदत्तं किरीटं तु सुवर्णजं वै।अनेकरत्नैः खचितं गृहाणब्रह्मेश ते मस्तकशोभनाय ॥२४॥
विचित्ररत्नैः कनकेन डुण्ढे!युतानि चित्तेन मया परेश!दत्तानि नानापदकुण्डलानिगृहाण शूर्पश्रुतिभूषणानि॥२५॥
शुण्डाविभूषार्थमनन्तखेलिन्सुवर्णजं कञ्चुकमागृहाण।रत्नैश्च युक्तं मनसा मया य-द्दत्तं प्रभो! तत्सफलं कुरुष्व ॥२६॥
सुवर्णरत्नैश्चयुतानि डुण्ढे!सदैकदन्ताभरणानि कल्प्यगृहाण चूडाकृतये परेश!दत्तानि दन्तस्य च शोभनार्थम् ॥२७॥
रत्नैः सुवर्णेन कृतानि तानिगृहाण चत्वारि मया प्रकल्प्य।संभूषय त्वं कटकानि नाथ!चतुर्भुजेषु ह्यज! विघ्नहारिन् ॥२८॥
विचित्ररत्नैः खचितं सुवर्ण-संभूतकं गृह्य मया प्रदत्तंतथांगुलीष्वंगुलिकं गणेशचित्तेन संशोभय तत् परेश ॥२९॥
विचित्ररत्नैः खचितानि डुण्ढे!केयूरकाणि ह्यथ कल्पितानि।सुवर्णजानि प्रमथाधिनाथ!गृहाण दत्तानि तु बाहुषु त्वं ॥३०॥
प्रवालमुक्ताफलरत्नजैस्त्वंसुवर्णसूत्रैश्च गृहाण कण्ठे।चित्तेन दत्ता विविधाश्च मालाउरूदरे शोभय विघ्नराज! ॥३१॥
चन्द्रं ललाटे गणनाथ! पूर्णंवृद्धिक्षयाभ्यां तु विहीनमाद्यम्।संशोभय त्वं वरसंयुतं तेभक्तप्रियत्वं प्रकटीकुरुष्व ॥३२॥
चिन्तामणिं चिन्तितदं परेश!हृद्देशगं ज्योतिर्मयं कुरुष्व।मणिं सदानन्दसुखप्रदं चविघ्नेश! दीनार्थद! पालयस्व ॥३३॥
नाभौ फणीशं च सहस्रशीर्षंसंवेष्टनेनैव गणाधिनाथ!भक्तं सुभूषं कुरु भूषणेनवरप्रदानं सफलं परेश! ॥३४॥
कटीतटे रत्नसुवर्णयुक्तांकाञ्चीं सुरत्नेन च धारयामि।विघ्नेश! ज्योतिर्गणदीपनीं तेप्रसीद भक्तं कुरु मां दयाब्धे ॥३५॥
हेरंब! ते रत्नसुवर्णयुक्तेसुनूपुरे मञ्जरिके तथैव।सुकिङ्किणीनादयुते सुबुद्ध्यासुपादयोः शोभय मे प्रदत्ते ॥३६॥
इत्यादि नानाविधभूषणानितवेच्छया मानसकल्पितानि।संभूषयाम्येव त्वदंगकेषुविचित्रधातुप्रभवाणि डुण्ढे! ॥३७॥
सुचन्दनं रक्तममोघवीर्यंसुघर्षितं ह्यष्टक गन्धमुख्यैः ।युक्तं मया कल्पितमेकदन्त!गृहाण ते त्वंगविलेपनार्थम् ॥३८॥
लिप्तेषु वैचित्र्यमथाष्टगन्धै-रंगेषु तेऽहं प्रकरोमि चित्रम्।प्रसीद चित्तेन विनायक त्वंततः सुरक्तं रविमेव फाले ॥३९॥
घृतेन वै कुङ्कुमकेन रक्तान्सुतण्डुलांस्ते परिकल्पयामि।फाले गणाध्यक्ष! गृहाण पाहिभक्तान् सुभक्तप्रिय दीनबन्धो! ॥४०॥
गृहाण चंपकमालतीनिजलपंकजानि स्थलपंकजानि।चित्तेन दत्तानि च मल्लिकानिपुष्पाणि नानाविधवृक्षजानि ॥४१॥
पुष्पोपरि त्वं मनसा गृहाणहेरंब! मन्दारशमीदलानि ।मया सुचित्तेन च कल्पितानिह्यपारकाणि प्रणवाकृते! ते ॥४२॥
दूर्वांकुरान् वै मनसा प्रदत्तां-स्त्रिपंचपत्रैर्यतकांश्च स्निग्धान्।गृहाण विघ्नेश्वर! संख्यया त्वंहीनांश्च सर्वोपरि वक्रतुण्ड! ॥४३॥
दशांगभूतं मनसा मया तेधूपं प्रदत्तं गणराज डुण्ढे! ।गृहाण सौरभ्यकरं परेश!सिध्या च बुध्या सह भक्तपाल! ॥४४॥ दीपं सुवर्त्यायुतमादरात्तेदत्तं मया मानसकं गणेश!गृहाण नानाविधजं घृतादितैलादिसंभूतममोघदृष्टे! ॥४५॥
भोज्यं तु लेह्यं गणराज! पेयंचोष्यं च नानाविधषड्रसाढ्यम्।गृहाण नैवेद्यमथो मया तेसुकल्पितं पुष्टिपते महात्मन् ॥४६॥
सुवासितं भोजनमध्यभागेजलं मया दत्तमथो गृहाण।कमण्डलुस्थं मनसा गणेश!पिबस्व विश्वादिक तृप्तिकारिन् ॥४७॥
ततः करोद्वर्तनकं गृहाणसौगन्ध्ययुक्तं मुखमार्जनाय।सुवासितेनैव सुतीर्थजेनसुकल्पितं नाथ गृहाण डुण्ढे!॥४८॥
पुनस्तथाचम्य सुवासितञ्चदत्तं मया तीर्थजलं पिबस्व।प्रकल्प्य विघ्नेश! ततः परं तेसंप्रोञ्छनं हस्तमुखे करोमि ॥४९॥
द्राक्षादिरंभाफलचूतकानिखर्जूरकार्कन्धुकदाडिमानि।सुस्वादुयुक्तानि मया प्रकल्प्यगृहाण दत्तानि फलानि डुण्ढे! ॥५०॥
पुनर्जलेनैव करादिकं ते संक्षालयेऽहं मनसा गणेश!।सुवासितं तोयमथो पिबस्वमया प्रदत्तं मनसा परेश! ॥५१॥
अष्टांगयुक्तं गणनाथ! दत्तंतांबूलकं ते मनसा मया वै।गृहाण विघ्नेश्वर! भावयुक्तंसदा सकृत्तुण्डविशोधनार्थं ॥५२॥
ततो मया कल्पितके गणेश!महासने रत्नसुवर्णयुक्ते ।मन्दारकूर्पासकयुक्तवस्त्रै-रनर्घ्यसंछादितके प्रसीद ॥५३॥
ततस्त्वदीयं चरणं परेश!संपूजयामि मनसा यथावत्।नानोपचारैः परमप्रियैस्तुत्वत्प्रीतिकामोऽहमनाथबन्धो॥५४॥
गृहाण लंबोदर! दक्षिणां तेह्यसंख्यभूतां मनसा प्रदत्ताम्।सौवर्णमुद्रादिकमुख्य भावांपाहि प्रभो विश्वमिदं गणेश!॥५५॥
राजोपचारान् विविधान् गृहाणहस्त्यश्वछत्रादिकमादराद्वै।चित्तेन दत्तान् गणनाथ! डुण्ढे!ह्यपारसंख्यान् स्थिरजंगमांस्ते ॥५६॥
दानाय नानाविधरूपकांस्तेगृहाण दत्तान् मनसा मया वै।पदार्थभूतां स्थिरजंगमांश्चहेरंब! मां तारय मोहभावात्॥५७॥
मन्दारपुष्पाणि शमीदलानिदुर्वांकुरांस्ते मनसा ददामि।हेरंब! लंबोदर दीनपाल! गृहाण भक्तं कुरु मां पदे ते ॥५८॥
ततो हरिद्रामहिरंगुलालंसिन्दूरकं ते परिकल्पयामि।सुवासितं वस्तु सुवासभूतै-र्गृहाण ब्रह्मेश्वर शोभनार्थम्॥५९॥
ततश्शुकाद्याश्शिवविष्णुमुख्याइन्द्रादयश्शेषमुखास्तथान्ये।मुनीन्द्रकाः सेवकभावयुक्ताःसभाशिवस्थं प्रणमन्ति डुण्ढे!॥६०॥
वामांगके शक्तियुता गणेशंसिद्धिस्तु नानाविधसिद्धिभिस्तं।अत्यन्तभावेन सुसेवते तुमायास्वरूपं परमार्थभूता॥६१॥
गणेश्वरं दक्षिणभागसंस्थाबुद्धिः कलाभिश्च सुबोधिकाभिः।विद्याभिरेवं भजते परेशंमायासु सांख्यप्रदचित्तरूपा ॥६२॥
प्रमोदमोदादयः पृष्ठभागेगणेश्वरं भावयुता भजन्ते।भक्तेश्वरा मुद्गलशंभुमुख्याःशुकादयस्तं स्म पुरे भजन्ते॥६३॥
गन्धर्वमुख्या मधुरं जगुश्चगणेशगीतं विविधस्वरूपं।नृत्यं कलायुक्तमथो पुरस्ता-च्चक्रुस्तथाह्यप्सरसो विचित्रम्॥६४॥
इत्यादि नानाविधभावयुक्तैःसंसेवितं विघ्नपतिं भजामि।चित्तेन ध्यात्वा तु निरञ्जनं वैकरोमि नानाविधदीपयुक्तम् ॥६५॥
चतुर्भुजं पाशधरं गणेशंधृतांकुशं दन्तयुतं तमेवम्।त्रिनेत्रयुक्तं त्वभयंकरं तंमहोदरं चैकरदं गजास्यम् ॥६६॥
सर्पोपवीतं गजकर्णधारंविभूतिभिः सेवितपादपद्मम्।ध्याये गणेशं विविधप्रकारैःसुपूजितं शक्तियुतं परेशम् ॥६७॥
ततो जपं वै मनसा करोमिस्वमूलमन्त्रस्य विधानयुक्तम्।असंख्यभूतं गणराजहस्तेसमर्पयाम्येव गृहाण डुण्ढे! ॥६८॥
आरात्रिकां कर्पुरकादिभूता-मपारदीपां प्रकरोमि पूर्णाम्।चित्तेन लंबोदर्! तां गृहाण-ह्यज्ञानध्वान्ताघहरां निजानाम् ॥६९॥
वेदेषु वैघ्नेश्वरकैः सुमन्त्रैःसम्मन्त्रितं पुष्पदलं प्रभूतंगृहाण चित्तेन मया प्रदत्त-मपारवृत्त्या त्वथ मन्त्रपुष्पम् ॥७०॥
अपारवृत्त्या स्तुतिमेकदन्त!गृहाण चित्तेन कृतां गणेश!।युक्तां श्रुतिस्मार्त्तभवैः पुराणैःस्तवैः परेशाधिपते मया ते ॥७१॥
प्रदक्षिणा मानसकल्पितास्तागृहाण लंबोदर भावयुक्ताः।संख्याविहीना विविधस्वरूपाभक्तान् सदा रक्ष भवार्णवाद्वै ॥७२॥
नतिं ततो विघ्नपते गृहाणसाष्टांगकाद्यां विविधस्वरूपाम्।संख्याविहीनां मनसा कृतां तेसिद्ध्या च बुद्ध्या परिपालयाशु॥७३॥
न्यूनातिरिक्ता तु मया कृतं चे-त्तदर्थमन्ते मनसा गृहाण।दूर्वांकुरान् विघ्नपते प्रदत्तान्संपूर्णमेवं कुरु पूजनं मे ॥७४॥
क्षमस्व विघ्नाधिपते मदीयान्सदापराधान् विविधस्वरूपान्।भक्तिं मदीयां सफलां कुरुष्वसंप्रार्थयामि मनसा गणेश ॥७५॥
ततः प्रसन्नेन गजाननेनदत्तं प्रसादं शिरसाभिवन्द्य।स्वमस्तके तं परिधारयामिचित्तेन विघ्नेश्वरमानतोऽस्मि ॥७६॥
उत्थाय विघ्नेश्वर एवमस्माद्-गतस्ततस्त्वन्तरधात्स्वशक्त्या ।शिवादयस्तं प्रणिपत्य सर्वेगताः सुचित्तेन च चिन्तयामि ॥७७॥
सर्वान् नमस्कृत्य ततोऽहमेवभजामि चित्तेन गणाधिपं तं।स्वस्थानमागत्य महानुभावै-र्भक्तैर्गणेशस्य च खेलयामि ॥७८॥ एवं त्रिकालेषु गणाधिपं तंचित्तेन नित्यं परिपूजयामि।तेनैव तुष्टः प्रददातु भावंविघ्नेश्वरो भक्तिमयं तु मह्यम् ॥७९॥
गणेशपादोदकपानकञ्चउच्छिष्टगन्धस्य सुलेपनं तु।निर्माल्य सन्धारणकं सुभोज्यंलंबोदरस्यास्तु हि भुक्तशेषम् ॥८०॥
यं यं करोम्येव तदेव दीक्षागणेश्वरस्यास्तु सदा गणेश!।प्रसीद नित्यं तव पादभक्तंकुरुष्व मां ब्रह्मपते दयालो ॥८१॥
ततस्तु शय्यां परिकल्पयामिमन्दारकूर्पासकवस्त्रयुक्ताम्।सुवासपुष्पादिभिरर्चितां तेगृहाण निद्रां कुरु विघ्नराज ॥८२॥
सिद्ध्या च बुद्ध्या सहितं गणेशंसुनिद्रितं वीक्ष्य तथाहमेव ।गत्वा स्ववासं च करोमि निद्रांध्यात्वा हृदि ब्रह्मपतिं तदीयः ॥८३॥
एतादृशं सौख्यममोघशक्तंदेहि प्रभो मानसजं गणेश!।मह्यं च तेनैव कृतार्थरूपोभवामि भक्तीरसलालसोऽहम् ॥८४॥
य एतां मानसीपूजांकरिष्यति नरोत्तमः।पठिष्यति सदा सोऽपिगाणपत्यो भविष्यति ॥८५॥
श्रावयिष्यति यो मर्त्यःश्रोष्यते भावसंयुतः।संक्रमेण महीपालब्रह्मभूतो भविष्यति ॥८६॥
यं यमिच्छति तं तं वैसफलं तस्य जायते।अन्ते स्वानन्दगः सोऽपियोगिवन्द्यो भविष्यति ॥८७॥
© P R Ramamurthy.
Tue, 04/15/2014 - 11:56
रमापत्यष्टकम्जगदादिमनादिमजं पुरुषं शरदंबरतुल्यतनुं वितनुम्।धृतकञ्जरथांगगदं विगदं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥१॥
कमलाननकञ्जरतं विरतं हृदि योगिजनैः कलितं ललितम्।कुजनैस्सुजनैरलभं सुलभं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥२॥
मुनिवृन्दहृदिस्थपदं सुपदं निखिलाध्वरभागभुजं सुभुजम्।हृतवासवमुख्यमदं विमदं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥३॥
हृतदानवदृप्तबलं सुबलं स्वजनास्तसमस्तमलं विमलम्।समपास्तगजेन्द्रदरं सुदरं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥४॥
परिकल्पितसर्वकलं विकलं सकलागमगीतगुणं विगुणम्।भवपाशनिराकरणं शरणं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥५॥
मृतिजन्मजराशमनं कमनं
शरणागतभीतिहरं दहरम्।परिपुष्टमहाहृदयं सुदयं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥६॥
सकलावनिबिम्बधरं स्वधरं परिपूरितसर्वदिशं सुदृशम्।गतशोकमशोककरं सुकरं प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥७॥
मथितार्णवराजरसं सरसं ग्रथिताखिललोकहृदं सुहृदम्।प्रथिताद्भुतशक्तिगुणं सुगुणम् प्रणमामि रमाधिपतिं तमहम्॥८॥
सुखराशिकरं भवबन्धहरं परमाष्टकमेतदनन्यमतिः।पठतीह तु योऽनिशमेव नरो
लभते खलु विष्णुपदं स परम्॥९॥© P R Ramamurthy.
Mon, 04/14/2014 - 15:37
नारायणस्तोत्रम्
नारायण नारायण जय गोविन्द हरे।नारायण नारायण जय गोपाल हरे॥
करुणापारावार! वरुणालयगंभीर! – नारायण! 1घननीरदसंकाश! कृतकलिकल्मषनाशन! - नारायण! २यमुनातीरविहार! धृतकौस्तुभमणिहार! – नारायण! ३पीताम्बरपरिधान! सुरकल्याणनिधान! – नारायण! ४ मञ्जुलगुञ्जाभूष! मायामानुषवेष! – नारायण! ५राधाधरमधुरसिक! रजनिकरकुलतिलक! – नारायण! ६मुरलीगानविनोद! वेदस्तुतिभूपाद! – नारायण! ७बर्हिनिबर्हापीड! नटनाटकफणिक्रीड! – नारायण! ८वारिजभूषाभरण! वारिजपुत्रीरमण! – नारायण! ९जलरुहसन्निभनेत्र! जगदारंभकसूत्र! – नारायण! १०पातकरजनीसंहार! करुणालय मामुद्धर – नारायण ११अघबकक्षय कंसारे! केशव कृष्ण मुरारे! – नारायण! १२हाटकनिभपीताम्बर! अभयं कुरु मे मावर! – नारायण! १३दशरथराजकुमार! दानवमदसंहार! – नारायण! १४गोवर्धनगिरिरमण! गोपीमानसहरण! – नारायण! १५सरयूतीरविहार! सज्जनऋषिमन्दार! – नारायण! १६विश्वामित्रमखत्र! विविधपरासुचरित्र! – नारायण! १७ध्वजवज्राङ्कुशपाद! धरणिसुतासहमोद! – नारायण! १८जनकसुताप्रतिपाल! जयजयसंसृतिलील! – नारायण! १९दशरथवाग्धृतिभार! दण्डकवनसञ्चार! – नारायण! २०मुष्टिकचाणूरसंहार! मुनिमानसविहार! – नारायण! २१बालिविनिग्रहशौर्य! वरसुग्रीवहितार्य! – नारायण! २२मां मुरलीधरधीवर! पालय पालय श्रीवर! – नारायण! २३जलनिधिबन्धनधीर! रावणकण्ठविदार! – नारायण! २४ताटीमददलनाढ्य! नटगुणविधगानाढ्य! – नारायण! २५गौतमपत्नीपूजन! करुणाघनावलोकन! – नारायण! २६संभ्रमसीताहार! साकेतपुरविहार! – नारायण! २७अचलोद्धृतिचञ्चत्कर! भक्तानुग्रहतत्पर! – नारायण २८नैगमगानविनोद! रक्षःसुतप्रह्लाद! – नारायण २९
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/05/2014 - 17:13
गोविन्ददामोदरस्तोत्रम् अग्रे कुरूणामथ पाण्डवानां दुःशासनेनाहृतवस्त्रकेशा ।कृष्णा तदाक्रोशदनन्यनाथा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १ ॥श्री कृष्ण विष्णो मधुकैटभारे भक्तानुकम्पिन् भगवन् मुरारे ।त्रायस्व मां केशव लोकनाथ गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २ ॥विक्रेतुकामाखिलगोपकन्या मुरारिपादार्पितचित्तवृत्तिः ।दध्यादिकं मोहवशादवोचद् गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३ ॥उलूखले संभृततण्डुलांश्च संघट्टयन्त्यो मुसलैः प्रमुग्धाः ।गायन्ति गोप्यो जनितानुरागा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४ ॥काचित्करांभोजपुटे निषण्णं क्रीडाशुकं किंशुकरक्ततुण्डं ।अध्यापयामास सरोरुहाक्षी गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५ ॥गृहे गृहे गोपवधू समूहः प्रतिक्षणं पिन्ञ्जरसारिकाणां ।स्खलद्गिरं वाचयितुं प्रवृत्तो गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६ ॥पर्यङ्किकाभाजमलं कुमारं प्रस्वापयन्त्योऽखिलगोपकन्याः ।जगुः प्रबन्धं स्वरतालबन्धं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ७ ॥रामानुजं वीक्षणकेलिलोलं गोपी गृहीत्वा नवनीतगोलं ।आबालकं बालकमाजुहाव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ८ ॥विचित्रवर्णाभरणाभिरामेऽभिधेहि वक्त्रांबुजराजहंसि । सदा मदीये रसनेऽग्ररङ्गे गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ९ ॥अङ्काधिरूढं शिशुगोपगूढं स्तनंधयन्तं कमलैककान्तं ।संबोधयामास मुदा यशोदा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १० ॥क्रीडन्तमन्तर्व्रजमात्मजं स्वं समं वयस्यैः पशुपालबालैः ।प्रेम्णा यशोदा प्रजुहाव कृष्णं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ११ ॥यशोदया गाढमुलूखलेन गोकण्ठपाशेन निबध्यमानः ।रुरोद मन्दं नवनीतभोजी गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १२ ॥निजाङ्गणे कङ्कणकेलिलोलं गोपी गृहीत्वा नवनीतगोलं ।आमर्दयत्पाणितलेन नेत्रे गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १३ ॥गृहे गृहे गोपवधूकदम्बाः सर्वे मिलित्वा समवाययोगे ।पुण्यानि नामानि पठन्ति नित्यं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १४ ॥ मन्दारमूले वदनाभिरामं बिम्बाधरापूरित वेणुनादं ।गोगोपगोपीजनमध्यसंस्थं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १५ ॥उत्थाय गोप्योऽपररात्रभागे स्मृत्वा यशोदासुतबालकेलिम् ।गायन्ति प्रोच्चैर्दधि मन्थयन्त्यो गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १६ ॥जग्धोऽथ दत्तो नवनीतपिण्डो गृहे यशोदा विचिक्त्सयन्ती ।उवाच सत्यं वद हे मुरारे गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १७ ॥अभ्यर्च्य गेहं युवतिः प्रवृद्धप्रेमप्रवाहा दधि निर्ममन्थ ।गायन्ति गोप्योऽथ सखीसमेता गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १८ ॥क्वचित् प्रभाते दधिपूर्णपात्रे निक्षिप्य मन्थं युवती मुकुन्दं ।आलोक्य गानं विविधं करोति गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १९ ॥क्रीडापरं भोजनमज्जनार्थं हितैषिणी स्त्री तनुजं यशोदा ।आजूहवत् प्रेमपरिप्लुताक्षी गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २० ॥सुखं शयानं निलये च विष्णुं देवर्षिमुख्या मुनयः प्रपन्नाः ।तेनाच्युते तन्मयतां व्रजन्ति गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २१ ॥विहाय निद्रामरुणोदये च विधाय कृत्यानि च विप्रमुख्याः ।वेदावसाने प्रपठन्ति नित्यं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २२ ॥वृन्दावने गोपगणाश्च गोप्यो विलोक्य गोविन्द वियोगखिन्नाम् ।राधां जगुः साश्रुविलोचनाभ्यां गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २३ ॥प्रभातसञ्चारगता नु गावस्तद्रक्षणार्थं तनयं यशोदा ।प्राबोधयत् पाणितलेन मन्दं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २४ ॥प्रवालशोभा इव दीर्घकेशा वाताम्बुपर्णाशनपूतदेहाः ।मूले तरूणां मुनयः पठन्ति गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २५ ॥एवं बृवाणा विरहातुरा भृशं व्रजस्त्रियः कृष्णविषक्तमानसाः ।विसृज्ज्य लज्जां रुरुदुः स्म सुस्वरं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २६ ॥गोपी कदाचिन्मणिपिञ्जरस्थं शुकं वचो वाचयितुं प्रवृत्ता ।आनन्दकन्द व्रजचन्द्रकृष्ण गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २७ ॥गोवत्सबालैः शिशुकाकपक्षं बध्नन्तमम्भोजदलायताक्षम् ।उवाच माता चिबुकं गृहीत्वा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २८ ॥प्रभातकाले वरवल्लवौघा गोरक्षणार्थं धृतवेत्रदण्डाः ।आकारयामासुरनन्तमाद्यं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ २९ ॥लाशये कालियमर्दनाय यदा कदम्बादपतन्मुरारिः ।गोपाङ्गनाश्चुक्रुशुरेत्य गोपा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३० ॥अक्रूरमासाद्य यदा मुकुन्दश्चापोत्सवार्थं मथुरां प्रविष्टः ।तदा स पौरैर्जयतीत्यभाषि गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३१ ॥कंसस्य दूतेन यदैव नीतौ वृन्दावनान्ताद्वसुदेवसूनू । रुरोद गोपी भवनस्य मध्ये गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३२ ॥सरोवरे कालियनागबद्धं शिशुं यशोदातनयं निशम्य ।चक्रुर्लुठन्त्यः पथि गोपबाला गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३३ ॥अक्रूरयाने यदुवंशनाथं संगच्छमानं मथुरां निरीक्ष्य ।ऊचुर्वियोगात् किल गोपबाला गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३४ ॥चक्रन्द गोपी नलिनीवनान्ते कृष्णेन हीना कुसुमे शयाना ।प्रफुल्लनीलोत्पललोचनाभ्यां गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३५ ॥मातापितृभ्यां परिवार्यमाणा गेहं प्रविष्टा विललाप गोपी ।आगत्य मां पालय विश्वनाथ गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३६ ॥वृन्दावनस्थं हरिमाशु बुद्ध्वा गोपी गता कापि वनं निशायाम् ।तत्राप्यदृष्ट्वातिभयादवोचद्गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३७ ॥सुखं शयाना निलये निजेऽपि नामानि विष्णोः प्रवदन्ति मर्त्याः ।ते निश्चितं तन्मयतां व्रजन्ति गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३८ ॥सा नीरजाक्षीमवलोक्य राधां रुरोद गोविन्दवियोगखिन्नाम् ।सखी प्रफुल्लोत्पललोचनाभ्यां गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३९ ॥जिह्वे रसज्ञे मधुरप्रिया त्वं सत्यं हितं त्वां परमं वदामि ।आवर्णयेथा मधुराक्षराणि गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४० ॥आत्यन्तिकव्याधिहरं जनानां चिकित्सकं वेदविदो वदन्ति ।संसारतापत्रयनाशबीजं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४१ ॥ताताज्ञया गच्छति रामचन्द्रे सलक्ष्मणेऽरण्यचये ससीते ।चक्रन्द रामस्य निजा जनित्री गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४२ ॥एकाकिनी दण्डककाननान्तात् सा नीयमाना दशकन्धरेण ।सीता तदाऽऽक्रन्ददनन्यनाथा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४३ ॥रामाद्वियुक्ता जनकात्मजा सा विचिन्तयन्ती हृदि रामरूपम् ।रुरोद सीता रघुनाथ पाहि गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४४ ॥प्रसीद विष्णो रघुवंशनाथ सुरासुराणां सुखदुःखहेतो ।रुरोद सीता तु समुद्रमध्ये गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४५ ॥अन्तर्जले ग्राहगृहीतपादो विसृष्टविक्लिष्ट समस्तबन्धुः ।तदा गजेन्द्रो नितरां जगाद गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४६ ॥हंसध्वजः शङ्खयुतो ददर्श पुत्रं कटाहे प्रपतन्तमेनं ।पुण्यानि नामानि हरेर्जपन्तं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४७ ॥दुर्वाससो वाक्यमुपेत्य कृष्णा साचाब्रवीत् काननवासिनीशम् ।अन्तःप्रविष्टं मनसाऽऽजुहाव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४८ ॥ध्येयः सदा योगिभिरप्रमेयश्चिन्ताहरश्चिन्तितपारिजातः ।कस्तूरिकाकल्पितनीलवर्णो गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ४९ ॥संसारकूपे पतितोऽत्यगाधे मोहान्धपूर्णे विषयाभितप्ते ।करावलंबं मम देहि विष्णो गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५० ॥त्वामेव याचे मम देहि जिह्वे समागते दण्डधरे कृतान्ते ।वक्तव्यमेवं मधुरं सुभक्त्या गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५१ ॥भजस्व मन्त्रं भवबन्धमुक्त्यै जिह्वे रसज्ञे सुलभं मनोज्ञं ।द्वैपायनाद्यैर्मुनिभिः प्रजप्तं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५२ ॥गोपाल वंशीधर रूपसिन्धो लोकेश नारायण दीनबन्धो ।उच्चस्वरैस्त्वं वद सर्वदैव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५३ ॥जिह्वे सदैवं भज सुन्दराणि नामानि कृष्णस्य मनोहराणि ।समस्तभक्तार्तिविनाशनानि गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५४ ॥गोविन्द गोविन्द हरे मुरारे गोविन्द गोविन्द मुकुन्द कृष्ण ।गोविन्द गोविन्द रथाङ्गपाणे गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५५ ॥सुखावसाने त्विदमेव सारं दुःखावसाने त्विदमेव गेयं ।देहावसाने त्विदमेव जाप्यं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५६ ॥दुर्वारवाक्यं परिगृह्य कृष्णा मृगीव भीता तु कथं कथञ्चित् ।सभां प्रविष्टा मनसाऽऽजुहाव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५७ ॥ श्रीकृष्ण राधावर गोकुलेश गोपाल गोवर्धननाथ विष्णो ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५८ ॥श्रीनाथ विश्वेश्वर विश्वमूर्ते श्रीदेवकीनन्दन दैत्यशत्रो ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५९ ॥गोपीपते कंसरिपो मुकुन्द लक्ष्मीपते केशव वासुदेव ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६० ॥गोपीजनाह्लादकर व्रजेश गोचारणारण्यकृतप्रवेश ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६१ ॥प्राणेश विश्वंभर कैटभारे वैकुण्ठ नरायण चक्रपाणे ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६२ ॥हरे मुरारे मधुसूदनाद्य श्रीराम सीतावर रावणारे ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६३ ॥श्रीयादवेन्द्राद्रिधराम्बुजाक्ष गोगोपगोपीसुखदानदक्ष ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६४ ॥धराभरोत्तारणगोपवेष विहारलीलाकृतबन्धुशेष ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६५ ॥बकीबकाघासुरधेनुकारे केशीतृणावर्तविघातदक्ष ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६६ ॥श्रीजानकीजीवन रामचन्द्र निशाचरारे भरताग्रजेश ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६७ ॥नारायणानन्त हरे नृसिंह प्रह्लादबाधाहर हे कृपालो ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६८ ॥लीलामनुष्याकृतिरामरूप प्रतापदासीकृतसर्वभूप ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ६९ ॥श्रीकृष्ण गोविन्द हरे मुरारे हे नाथ नारायण वासुदेव ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ७० ॥
वक्तुं समर्थोऽपि न वक्ति कश्चिदहो जनानां व्यसनाभिमुख्यम् ।जिह्वे पिबस्वामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ७१ ॥
Go to Table of Contents/Master index of Postsprramamurthy1931.blogspot.in/krishna01
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/05/2014 - 13:13
२. श्रीभवान्यष्टकम्
न तातो न माता न बन्धुर्न दातान पुत्रो न पुत्री न भृत्यो न भर्ता ।न जाया न विद्या न वृत्तिर्ममैवगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ १ ॥
भवाब्धावपारे महादुःखभीरुःपपात प्रकामी प्रलोभी प्रमत्तः ।कुसंसारपाशप्रबद्धः सदाहम्गतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ २ ॥
न जानामि दानं न च ध्यानयोगंन जानामि तन्त्रं न च स्तोत्रमन्त्रम् ।न जानामि पूजां न च न्यासयोगंगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ ३ ॥
न जानामि पुण्यं न जानामि तीर्थंन जानामि मुक्तिं लयं वा कदाचित् ।न जानामि भक्तिं व्रतं वापि मातःगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ ४ ॥
कुकर्मी कुसङ्गी कुबुद्धिः कुदासःकुलाचारहीनः कदाचारलीनः ।कुदृष्टिः कुवाक्यप्रबन्धः सदाहंगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ ५ ॥
प्रजेशं रमेशं महेशं सुरेशंदिनेशं निशीथेश्वरं वा कदाचित् ।न जानामि चान्यत् सदाहं शरण्येगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ ६ ॥
विवादे विषादे प्रमादे प्रवासेजले चानले पर्वते शत्रुमध्ये ।अरण्ये शरण्ये सदा मां प्रपाहिगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ ७ ॥
अनाथो दरिद्रो जरारोगयुक्तोमहाक्षीणदीनः सदा जाड्यवक्त्रः ।विपत्तौ प्रविष्टः प्रणष्टः सदाहंगतिस्त्वं गतिस्त्वं त्वमेका भवानि ॥ ८ ॥
***Click here for an audio rendering of this stotraClick here to get to the Master Index from where you can access more than 600 posts
© P R Ramamurthy.
Sat, 04/05/2014 - 13:10
१. श्रीललितापञ्चरत्नम्
( श्री शंकराचार्यकृतम्)प्रातः स्मरामि ललितावदनारविन्दंबिम्बाधरं पृथुलमौक्तिकशोभिनासम् ।आकर्णदीर्घनयनं मणिकुण्डलाढ्यंमन्दस्मितं मृगमदोज्ज्वलभालदेशम् ॥ १ ॥
प्रातर्भजामि ललिताभुजकल्पवल्लींरत्नाङ्गुलीयलसदङ्गुळिपल्लवाढ्याम् ।माणिक्यहेमवलयाङ्गदशोभमानांपुण्ड्रेक्षुचापकुसुमेषुसृणीदधानाम् ॥ २ ॥
प्रातर्नमामि ललिताचरणारविन्दंभक्तेष्टदाननिरतं भवसिन्धुपोतम् ।पद्मासनादि सुरनायकपूजनीयंपद्माङ्कुशध्वजसुदर्शनलाञ्छनाढ्यम् ॥ ३ ॥
प्रातः स्तुवे परशिवां ललितां भवानींत्रय्यन्तवेद्यविभवां करुणानवद्याम् ।विश्वस्य सृष्टिविलयस्थितिहेतुभूतांविश्वेश्वरीं निगमवाङ्मनसातिदूराम् ॥ ४ ॥
प्रातर्वदामि ललिते तव पुण्यनामकामेश्वरीति कमलेति महेश्वरीति ।श्रीशांभवीति जगतां जननी परेतिवाग्देवतेति वचसा त्रिपुरेश्वरीति ॥ ५ ॥
यः श्लोकपञ्चकमिदं ललिताम्बिकायाःसौभाग्यदं सुललितं पठति प्रभाते ।तस्मै ददाति ललिता झटिति प्रसन्नाविद्यां श्रियं विमलसौख्यमनन्तकीर्तिम् ॥ ६ ॥
***Click here to get to the Master Index from where you can access more than 600 posts
© P R Ramamurthy.
Pages


c: text/html

text:
वागेश्वरीरागः
वागेश्वरीरागः (Bageshri Raga) हिन्दुस्तानीशास्त्रीयसङ्गीतस्य कश्चन प्रसिद्धः प्राचीनरागश्च भवति । अस्मिन् रागे पञ्चमस्वरोपयोगस्य विषये एक्यमत्यं नास्ति । सध्यःकाले केवलम् अवरोहे पञ्चमस्य उपयोगः अस्ति । धनश्री तथा कानडा रागयोः मिश्रणं अस्मिन् रागे अस्ति इति केचन अभिप्रयन्ति । भक्तिरसः, शृङ्गाररसश्च अस्मिन् रागे भवतः । अस्य रागस्य प्रशस्तः कालः सायङ्कालः भवति । "काफि थाट्" गणस्य रागः भवति । अस्य रागस्य वादिस्वरः मध्यमः (म) भवति । संवादि स्वरः षड्जः (स) भवति । त्रिषु सप्तकेषु विशेषतया एनं रागं प्रस्तुवन्ति । भागेश्रीरागः इत्यपि अस्य रागस्य प्रसिद्धिरस्ति ।
-
- वीणा विनोदी कमलायताक्षी सौन्दर्यलावण्य सुगौरगात्रा ।
- पत्युः समीपे कमनीयकण्ठा वागीश्वरी कौशिकरागिणीयम् ॥
- आरोहः – स ग म ध नि स
- अवरोहः – स नि ध, म प ध, म ग रे स
- पक्कड – प ध नि ध, म नि ध, म ग रे स
समयः[सम्पादयतु]
अस्य रागस्य प्रशस्तःकालः रात्रौ १० तः १२ ।
थाट्[सम्पादयतु]
- काफि

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
मेदकमण्डलम्
मेदकमण्डलम् (Medak district)आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकमण्डलं अस्ति। अस्य मण्डलस्य केन्द्रं सङ्गारेड्डि-नगरम् ।
इतिहासः[सम्पादयतु]
शातवाहनैः, बादामीचालक्यैः , कुतुब्शाहीवंशजैः, निजांनवाब्जनैः पालितमिदं सुरम्यं मण्डलं मेदक् इत्याख्यम् । मेदक्-पट्टणे प्रतापरुद्रेण निर्मितं दुर्गमेकम्, सिध्दक्-सेनानिभिः निर्मिता सिध्दिपेटा इति चारित्रकं कथनम् । गोल्कोण्डासुल्तानैः गुल्पानाबाद् इति अभिधाने कृते सति निजां नवाबजनाः मेदक् इति व्यवहृतवन्तः । १९४८ तमे वर्षे भाग्यनगरराज्ये -१९५६ तमे वर्षे आन्ध्रप्रदेशराज्ये च भागभूतम् आसीत् । अत्र निरक्षरता (अशिक्षता), निर्धनता, वर्षाभावः च इत्यादयः समस्याः सदा जनान् पीडयन्ति । १९३० तमे वर्षे जोगिपेटायाम् आन्ध्रमहासभायाः प्रथमः समावेशः सुरवरं प्रतापरेड्डिवर्यस्य आध्यक्ष्ये प्रचालितः । तेन साहित्य-सांस्कृतिक-ग्रन्थालयोद्यमः संचालितः ।
भौगोलिकम्[सम्पादयतु]
अस्य प्राच्यां वरङ्गल्-नल्गोण्डामण्डले, पश्चिमे कर्णाटकराज्यम्, उत्तरे करींनगर-निजामाबाद् मण्डले, दक्षिणे च हैदराबाद्-रङ्गारेड्डिमण्डले च वर्तन्ते । ८.९६% अरण्य- भूम्यां देवदारुः लभ्यते । “ ७” राजमार्गः , “ ९” राजमार्गः च निर्मितौ । १८८६ तमे वर्षे हैदराबाद्-रेल्मार्गः निर्मितः यः एतस्मात् मण्डलात् गम्यते ।
कृषिः वाणिज्यं च[सम्पादयतु]
एरण्डः, कलायः, आढकी, माषः, मुद्गः इत्यादीनां सेद्यं भवति । इदमिदानीमेव विश्वस्य आर्थिकसहकारेण दुकूलपरिश्रमाः वर्धमानाः सन्ति । रामचन्द्रापुरसमीपे बि. हेच् –इ.एल्., पटानचेरुसमीपे बि.डि.एल्, एद्दुमैदारन्तसमीपे आयुधकर्मागारः, मेदकप्रान्ते च इक्षुकर्मागारः स्थापिताः । रामचन्द्रापुरसमीपे इक्रिशाट्-केन्द्रम् १९७२ तमात् वर्षात् सस्यक्षेत्रेषु शोधकार्यं करोति । मञ्जीरानदीद्वारा, घनापूर्, रायनपल्ली, बोगम्पल्ली, पेद्दवागु च इत्यादिजलसेतूनां द्वारा च जलव्यवस्था कल्प्यते । शङ्करपल्ली, पापन्नपेटा, आन्दोल, जहीराबाद्, पैकापूर् इत्यादिप्रान्तेषु खनिजसम्पद् वर्तते ।
वीक्षणीयस्थलानि[सम्पादयतु]
जोगिपेटस्थं जैनमन्दिरम्, मेदक्-मण्डलान्तर्गतं दुर्गं, कोण्डापुरस्थ- पुरावस्तुशाला, मञ्जीरासेतुः च अवश्यं संदर्शनीयाः । उस्मानिया-विश्वविद्यालयस्य परिधौ अत्रत्याः विद्यासंस्थाः प्रचाल्यन्ते ।
तालूकाः[सम्पादयतु]
बाह्यनुबन्धाः[सम्पादयतु]
- Official site
- विकिट्रेवले Medak (district) यात्रा मार्गदर्शिका
- Grievance redressal solution-Public grievance redressal solution


text:
कोङ्कणधूमशकटमार्गः
कोङ्कणधूमशकटमार्गस्य कल्पना भारतदेशे शतवर्षेभ्यः प्राक् एव कृता आसीत् । तस्याः कल्पनायाः साकारीकरणम् इदानीं जातम् अस्ति । साकारः अभवत् । भारतदेशस्य पश्चिमे अरब्बी -सागरतीरे अस्य मार्गस्य निर्माणम् अभवत् । अतीव विशिष्टः धूमशकटमार्गः एषः । अस्य दीर्घता ९८३ कि.मी अस्ति । कर्णाटककेरळगोवामहाराष्ट्रराज्येषु एषः मार्गः व्यवस्थापितः अस्ति । अत्र यात्रिकैः सदा समुद्रगर्जनं श्रोतुं शक्यते । मार्गः एषः नदी-पर्वत- सागरतीर- घट्टप्रदेश- सुरङ्गादिषु कृतः अस्ति । पार्श्वे नारिकेल-पूगवाटिकाः सुन्दरप्रकृतिवैभवं दर्शयन्ति । प्रकृत्याः मध्ये आनन्देन धूमशकटयानं ध्वनिं कुर्वत् गच्छतीव भाति ।
कर्णाटकस्य काश्मीरसदृशं सौन्दर्यं दर्शयित्वा कोङ्कणधूमशकटम् गोवाराज्यं प्रविशति । तत्र स्वच्छन्दसंस्कृत्याः सागरतीराणि दूरे स्थापयित्वा अग्रे रत्नगिरिप्रदेशे घट्टप्रदेशे गच्छत् महाराष्ट्रराज्यं प्रविशति । अनेकेषु सुरङ्गेषु प्रविश्य लीलाविलासं प्रदर्शयति ।
तिरुवनन्तपुरतः मुम्बयीनगरं (९८१ कि.मी.)गच्छत् कोड्कणधूमशकटं सततं ३० घण्टाः प्रचलति । अत्र मार्गे ५२ निस्थानानि सन्ति । चिपळूण, राजापूरं, सिन्धूदुर्गं, कुडाल्, मडगाव, कारवार, अङ्कोला गोकर्णं, कुमटा, होन्नावर, भट्कळ्, कुन्दापुरम् उडुपी मङ्गळूरु कोचिन् इत्यादीनि प्रमुखानि निस्थानानि सन्ति। अस्मिन् मार्गे १३० दीर्घसेतवः १६७० लघुसेतवः ७१ सुरङ्गमार्गाः सन्ति । रत्नगिरिसमीपे कर्बाडे स्थले ६.५ कि.मीदीर्घः सुरङ्गमार्गः अस्ति । भारते अतीव दीर्घः सुरङ्गमार्गः एषः अस्ति । कोङ्कणमार्गनिर्मणे आधुनिकतन्त्रज्ञानस्य उपयोगः कृतः अस्ति । ब्लास्टलिक् ट्र्याक् अस्ति । गणकयन्त्रेण नियन्त्रितव्यवस्या अस्ति । जनानां गमनाय सञ्चारमार्गाः सन्ति । सूचनाफलकानि सन्ति । गोवानिस्थानम् (चर्च) प्रार्थनामन्दिरमिवास्ति । मुरुडेश्वरनिस्थानं देवालयः इव अस्ति । अस्मिन् मार्गे प्रवासः अतीवानन्दाय भवति प्रतिदिनम् अनेकानि धूमशकटानि सञ्चरन्ति । मङ्गळूरुतः १७ घण्टाभ्यन्तरे, कोच्चितः २४ घण्टाभ्यन्तरे मुम्बयी गन्तुं शक्यते । कर्णाटके कारवारतः मङ्गळूरुपर्यन्तं गन्तुम् शक्यते । वर्षाकाले गच्छन्ति चेत् अनेके जलपाताः द्र्ष्टुं शक्याः । पर्वत शिखराणां दर्शनं सततम् भवति ।


text:
बहुनेत्रफलम्
एतत् अनानसफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् अनानसलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं अनानसफलम् आङ्ग्लभाषायां Pineapple इति उच्यते । एतत् अनानसफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । अनानसफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् अनानसफलम् अपि बहुविधं भवति ।
वयम् अनानसफलं जानीमः एव । एतत् शिरसि पर्णमयं किरीटं धरति । एतस्य सौगन्ध्यम् अपि विशिष्टम् । एतत् फलं वस्तुतः ब्रेजिलमूलम् । दक्षिणामेरिकायां प्र्रुग्वेप्रदेशे चापि एतत् पाप्यते स्म पूर्वम् । १४१३ तमे वर्षे क्रिस्टोफरकोलम्बसः केरिबियनप्रवाससम्ये गौडलुयोद्वीपपरिसरे एतत् फलं लक्षितवान् । अमेरिकायाः मूलावासिनः (नेटिव्-इण्डियन्स्) दक्षिणकेन्द्रामेरिकाप्रदेशे प्र्दुग्वेप्रदेशे च एतस्य प्रसारं कृतवन्तः ।
युरोपखण्डे विपण्याम् अद्य एतत् प्राचुर्येण लभ्यते, किन्तु पुर्वम् एतत् कष्टलभ्यं महाघं च भवति स्म । राजा चार्ल्स् (द्वितीयः) उपायनरूपेण दत्तम् एतत् फलं साभिमानं गृहितवान् दृश्यते कस्मिंश्चित् चित्रे ।
एतत् सस्यं प्रायः २ मीटरुन्नतं वर्धते । एकमीटरविशालं च भवति । ल्ध्वाकारकः सिक्थमयः अङ्कुरः भवति एतस्य । स्मग्रे अपि वर्षे एतत् फलितं भवितुम् अर्हति । एतस्य सस्यस्य पर्णानि अपि बहूपयोगीनि । तेषु यः सिरांशः भवति ततः वस्त्रस्य निर्माणं क्रियते ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]
- Pineapple Fruit Facts - Information on pineapples from California Rare Fruit Growers, Inc.


text:
भारतीयराष्ट्रियकाङ्ग्रेस्
भारतीयराष्ट्रियकाङ्ग्रेस् इति कश्चन राजकीयपक्षः भारते अस्ति । एषः भारतस्य प्राचीनतमः राजतन्त्रपक्षः अस्ति । क्रि.श.१८८५तमे वर्षे प्रतिष्ठापितः अयं पक्षः ब्रिटिष् प्रशासनं विरुध्य आन्दोलनकर्तृषु प्रथमः । स्वातन्त्र्योत्तरम् अधिककालं प्रशासनसूत्रम् अस्य पक्षस्य एव आसीत् । चतुर्दशे लोकसभायां (क्रि.श.२००४-२००९) १४५स्थानेषु अस्य पक्षस्य प्रतिनिधयः विजयं प्राप्नुवन् । किन्तु तत् बहुमतं नाभवत् इतिकारणेन वामपथीयानाम् समालम्बनेन युपिए सर्वकारं रचितवन्तः ।
अन्तर्विषयाः
स्वातन्त्र्यपूर्वम्[सम्पादयतु]
भारतीयराष्ट्रियकाङ्ग्रेस् इति पक्षं क्रि.श.१८८५तमे वर्षे डिसेम्बर् मासस्य २८तमे दिने स्थापितः । अस्य स्थापकः ब्रिटन् देशीयः आङ्ग्लाधिकारी ए.ओ.ह्यूम् (Allan Octavian Hume) । तेन सह दादाभाई नवरोजि(Dadabhai Navroji), दिन्शाव् वाचा (Dinshaw Wacha), वोमेश् चन्द्र बेनर्जी (Womesh Chandra Bonnerjee), सुरेन्द्रनाथ बेनर्जी (Surendranath Banerjee), मनमोहन घोष् (Monomohun Ghose),महादेवगोविन्द रानडे (Mahadev Govind Ranade), विल्लियं वेड्डर्बन् (William Wedderburn) इत्यादयः आसन् । सुशिक्षितभारतीयानां सर्वकारे अवकाशपरिकल्पनार्थं स्थापितवन्तः । आरम्भकाले अयं पक्षः ब्रिटिष्प्रशासनस्य विरोधी नासीत् । अस्य प्रथमा सभा स्काट्लेण्ड्देशस्य अलन् आक्टेवियन् ह्यूम् इति प्रदेशे तदानीन्तन वैस्राय् लार्ड् डफरिन् इत्यस्य अनुमत्या व्यवस्थापितम् । तदनन्तरदिनेषु ब्रिटिष् सर्वकारेण अनादृतः पक्षः भारतस्य स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामे सक्रियः अभवत् । तस्मिन् काले अस्मिन् काङ्ग्रेस् पक्षे दलद्वयम् आसीत् । एकः क्रान्तिदलः अपरः शान्तदलः । ब्रिटिष् अधिकारिणां विषये प्रतिक्रियानुगुणम् एवं वर्गीकरणम् अभवत् । काङ्ग्रेस् पक्षस्य स्वातन्त्र्यपूर्वनेतृषु महात्मा गान्धिः सुभाष्चन्द्र बोस् च परिगणनीयौ ।
स्वातन्त्र्योत्तरम्[सम्पादयतु]
गान्धिमहोदयस्य अनेकेषां नेतॄणाम् अभिप्रायः एवमासीत् यत् भारतस्य स्वातन्त्र्योत्तरम् अयं पक्षः विगलितः भवेत् । किन्तु स्वातन्त्र्योत्तरम् अनेकवर्षाणि काङ्ग्रेस् पक्षः जवाहर लाल नेह्रू इत्यस्य नेतृत्वे केन्द्रसर्वकारे अधिकारारूढः आसीत् । तदुत्तरनेतारः लालबहाद्दूर सास्त्री, इन्दिरा गान्धी, पि.वि.नरसिंह राव्, राजीव गान्धी मनमोहन सिंहः (सध्यः कालीनः प्रधानमन्त्री) इत्यादयः । ८०तमे दशके प्रधानस्य काङ्ग्रेस् पक्षस्य काङ्ग्रेस् ऐ (I) इति नामाङ्कितम् । आङ्ग्लभाषायाः ऐ इत्यक्षरम् अत्र इन्दिरा इति पदं सूचयति । तदनन्तरकाले काङ्गेस् पक्षा बहुधा विभक्तः प्रत्येकतां सूचयितुम् एवमेव आवरणे आङ्ग्लाक्षरेण सूचनस्य पद्धतिः उपयुक्तः । क्रि.शा.१९९०तमे वर्षे निर्वाचनायुक्तः टि.एन्.शेषन् महोदयः काङ्ग्रेस् (ऐ) पक्षस्य ऐ निष्कासयितुम् असूचयत् । अतः पुनः भारतीयराष्ट्रियकाङ्रेस् इत्येव नामाङ्कितम् अभवत् । काङ्ग्रेस् पक्षस्य विभागेन अस्य मूलशक्तिः क्षीणा भूत्वा निर्वाचनेषु बहुमतं प्राप्तुम् अशक्यम् अभवत् । अतः बहुधा अन्यैः वामपथस्य पक्षाणां समवलम्बनेन सर्वकारस्य रचनं सञ्जातम् । अस्य काङ्ग्रेस् पक्षस्य प्रकृता नेत्री सोनिया गान्धी। इयं भूतपूर्वप्रधानमन्त्रिणः राजीव गान्धीमहोदयस्य पत्नी । तस्याः मूलः देशः इटली ।
काङ्ग्रेस्पक्षस्य प्रसक्तसर्वकारः[सम्पादयतु]
क्रि.श.२००९तमे वर्षे सम्भूते लोकसभायाः निर्वाचने भारतीयराष्ट्रियकाङ्ग्रेस् २०६स्थानेषु स्वप्रतिनिधीन् प्राप्त अतिबृहत् पक्षः भूत्वा अधिकारसूत्रम् अगृह्णात् । डा.मनमोहन सिंहः द्वितीयवारं प्रधानमन्त्री अभवत् ।
टिप्पणी[सम्पादयतु]
- ↑ Political Parties, International Organisations and Individuals joining the Alliance of Democrats, Alliance of Democrats
- ↑ Expected Participants, Progressive Alliance
- ↑ "List of Political Parties and Election Symbols main Notification Dated 18.01.2013". India: Election Commission of India. 2013. Retrieved 9 May 2013.


text:
संस्कृत
संस्कृत हलिंया दकलय् पुलांगु भासय् छगू भाय् खः। थ्व भाय् इण्डोयोरोपियन् भाय् परिवारयागु इण्डोआर्यन् कचाय् ला:। थ्व भासय् हिन्दू धर्म, बुद्ध धर्म व जैन धर्मया यक्व धार्मिक ग्रन्थ च्वयातःगु दु। थ्व भाय्यात भारती, सुरभारती, अमरभारती, अमरवाणी, सुरवाणी, गीर्वाणवाणी, गीर्वाणी, देववाणी, देवभाषा, दैवीवाक् इत्यादि नामं नं म्हसीकिगु या।
संस्कृत भाषां च्वयात:गु:-
सङ्गीतम् इत्येषा कला शब्दैः नादैः शक्त्या च सञ्चाल्यमाना सहजा क्रिया । भावः लयः मेलनं माधुर्यं च उत्तमसङ्गीतस्य मूलन्यासाः भवन्ति । सङ्गीतं मनसि उद्भूयमाना सहजा क्रिया । अतः केनापि नादेन विना अपि मनसि एव सङ्गीतस्य अनुभूतिं कर्तुं समर्थाः मानवाः । यदा एषा क्रिया शास्त्रीशैल्या वाद्यपरिकरैः विशेषकौशलेन प्रदर्शिता भवति तस्याः सङ्गीतकला इति व्यवहारः । सङ्गीतस्य मूलं वेदाः एव । ऋग्वेदादिषु मन्त्राः सस्वराः एव । सङ्गीतं तु स्वरेणनिबद्धम् एव । गानं तु मानवस्य भाषणम् इव स्वाभाविकं भवति । अतः मानवः कदारभ्य गातुम् आरब्धवान् इति निर्णयः दुस्साध्यः एव । किन्तु बहोः कालात् अनन्तरम् अस्य व्यवस्थितं रूपं प्राप्तम् अस्ति । यदा स्वरस्य लयस्य च व्यवस्थितं धारणं भवति तदा कलायाः प्रादुर्भावः भवति ।
संस्कृत आख:[सम्पादन]
मा आख:[सम्पादन]
संस्कृत ग्रन्थ व ग्रन्थकार[सम्पादन]
चारुदत्त भास
प्रतिमानाटकम् भास
ब्रह्मस्फुटसिद्धान्त - ब्रह्मगुप्त
मध्यमव्यायोग भास
व्याकरणमहाभाष्य - पतंजलि
साहित्य दर्पण - विश्वनाथ कविराज