text:
.. श्री सत्यनारायण पूजा विधि ..
Check List
1. Altar, Deity (statue/photo), Saaligraamam or VishNupaada
2. Two big brass lamps (with wicks, oil/ghee)
3. Matchbox, Agarbatti
4. Karpoor, Gandha Powder, Kumkum, gopichandan, haldi, kaajal
5. Sri Mudra (for Sandhyaavandan), Vessel for Tirtha, Yajnopaviita
6. Puujaa Conch, Bell, One aaratii (for Karpoor), Two Aaratiis with wicks
7. Flowers, Tulasiimaalaa, Akshata (in a container), tulsi leaves
8. Decorated Copper or Silver Kalasha, Two pieces of cloth (new),
coconut, 1/2 kg. Rice, gold coin, gold chain
9. Extra Kalasha, 3 trays, 3 vessels for Abhisheka
10. Beetlenuts 6, Beetlenut Leaves 12, Bananas 6, Banana Leaves 2, Mango Leaves 5-25
11. Dry Fruits, 5 bananas, 1 coconut - all for neivedya
12. Panchamrita Abhisheka - Milk, Curd, Honey, Ghee, Sugar
(Keep separately in Equal Quantity) and Tender Coconut Water
13. Puujaa Dress, Sri VishhNusahasranaama Book, Sri KrishnaashTottara Book,
Sri SatyanaaraataNa Vritta Book
14. SapaaD - One and one-fourth measure of Rava (soojii), milk, ghee, sugar and banana.
Cook it to form prasaad similar to shiiraa
Procedure
Previous Night, think of the Lord Sri SatyanaaraayaNa and mentally decide to perform puujaa the next day. This is the sankalpa.
Next day early morning keep the same thoughts of worshipping the Lord and take a head-bath (if possible an oil-bath). Wash Kalasha and fill it with clean water upto 3/4 of it and place it near the altar in a clean place and cover it up. Observe Fast (if possible). Again in the evening take a head-bath. This should be done by both husband and wife. Wear youe best dress and decorate yourself and the kalasha. Decorate the front door, altar and the place near the altar. Invite your relatives, friends (who have bhakti in the Lord). The yajamaan's dress should be traditional dhoti.
Keep all the things for puujaa ready, near the altar.
Duration - start to aaratii - 2 hours
Total duration - start to finish - 3 to 3.5 hours
At the regular Altar
१
ॐ सर्वेभ्यो गुरुभ्यो नमः .
ॐ सर्वेभ्यो देवेभ्यो नमः .
ॐ सर्वेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो नमः ..
प्रारंभ कार्यं निर्विघ्नमस्तु . शुभं शोभनमस्तु .
इष्ट देवता कुलदेवता सुप्रसन्ना वरदा भवतु ..
अनुज्ञां देहि ..
At Shrii SatyanaaraayaNa Altar
२ आचमनः
ॐ केशवाय स्वाहा . ॐ नारायणाय स्वाहा .
ॐ माधवाय स्वाहा . ॐ गोविंदाय नमः .
ॐ विष्णवे नमः . ॐ मधुसूदनाय नमः .
ॐ त्रिविक्रमाय नमः . ॐ वामनाय नमः .
ॐ श्रीधराय नमः . ॐ हृषीकेशाय नमः .
ॐ पद्मनाभाय नमः . ॐ दामोदराय नमः .
ॐ संकर्षणाय नमः . ॐ वासुदेवाय नमः .
ॐ प्रद्युम्नाय नमः . ॐ अनिरुद्धाय नमः .
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः . ॐ अधोक्षजाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः . ॐ अच्युताय नमः .
ॐ जनार्दनाय नमः . ॐ उपेंद्राय नमः .
ॐ हरये नमः .
श्री कृष्णाय नमः ..
३ प्राणायामः
ॐ प्रणवस्य परब्रह्म ऋषिः . परमात्मा देवता .
दैवी गायत्री छन्दः . प्राणायामे विनियोगः ..
ॐ भूः . ॐ भुवः . ॐ स्वः . ॐ महः .
ॐ जनः . ॐ तपः . ॐ सत्यं .
ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गोदेवस्य धीमहि
धियो यो नः प्रचोदयात् ..
पुनराचमन
(Repeat aachamana 2 - given above)
ॐ आपोज्योति रसोमृतं ब्रह्म भूर्भुवस्सुवरोम् ..
(Apply water to eyes and understand that you are of
the nature of Brahman)
४ संकल्पः
ॐ श्रीमान् महागणाधिपतये नमः .
श्री गुरुभ्यो नमः . श्री सरस्वत्यै नमः .
श्री वेदाय नमः . श्री वेदपुरुषाय नमः .
इष्टदेवताभ्यो नमः . कुलदेवताभ्यो नमः .
स्थानदेवताभ्यो नमः . ग्रामदेवताभ्यो नमः .
वास्तुदेवताभ्यो नमः . शचीपुरंदराभ्यां नमः .
उमामहेश्वराभ्यां नमः . मातापितृभ्यां नमः .
लक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः .
सर्वेभ्यो देवेभ्यो नमो नमः .
सर्वेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो नमो नमः .
येतद्कर्मप्रधान देवताभ्यो नमो नमः ..
.. अविघ्नमस्तु ..
सुमुखश्च एकदंतश्च कपिलो गजकर्णकः .
लंबोदरश्च विकटो विघ्ननाशो गणाधिपः ..
धूम्रकेतुर्गणाध्यक्षो बालचन्द्रो गजाननः .
द्वादशैतानि नामानि यः पठेत् श्रुणुयादपि ..
विद्यारंभे विवाहे च प्रवेशे निर्गमे तथा .
संग्रामे संकटेश्चैव विघ्नः तस्य न जायते ..
Whoever chants or hears these 12 names of Mahaa GaNapti
does not get any obstacles in any of his work.
शुक्लांबरधरं देवं शशिवर्णं चतुर्भुजम् .
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्व विघ्नोपशांतये ..
सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थ साधिके .
शरण्ये त्र्यंबके देवी नारायणी नमोऽस्तुते ..
सर्वदा सर्व कार्येषु नास्ति तेषां अमंगलं .
येषां हृदिस्थो भगवान् मंगलायतनो हरिः ..
तदेव लग्नं सुदिनं तदेव ताराबलं चंद्रबलं तदेव .
विद्या बलं दैवबलं तदेव लक्ष्मीपतेः तेंघ्रिऽयुगं स्मरामि ..
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः .
येषां इन्दिवर श्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ..
विनायकं गुरुं भानुं ब्रह्माविष्णुमहेश्वरान् .
सरस्वतीं प्रणम्यादौ सर्व कार्यार्थ सिद्धये ..
श्रीमद् भगवतो महापुरुषस्य विष्णोराज्ञाय प्रवर्तमानस्य
अद्य ब्रह्मणोऽद्वितीय परार्धे विष्णुपदे श्री श्वेतवराह कल्पे
वैवस्वत मन्वन्तरे भारत वर्षे भरत खंडे जंबूद्वीपे
दण्डकारण्य देशे गोदावर्या दक्षिणे तीरे कृष्णवेण्यो उत्तरे
तीरे परशुराम क्षेत्रे ( सम्युक्त अमेरिका देशे St Lewis ग्रामे
or Australia देशे Victoria ग्रामे बह्रीनु देशे)
शालिवाहन शके वर्तमाने व्यवहारिके ईश्वर नाम संवत्सरे
उत्तर दक्षिण आयणे अमुक ऋतौ अमुक मासे अमुक पक्षे
अमुक तिथौ अमुक नक्षत्रे अमुक वासरे सर्व ग्रहेषु यथा राशि
स्थान स्थितेषु सत्सु येवं गुणविशेषेण विशिष्टायां
शुभपुण्यतिथौ मम आत्मन श्रुतिस्मृतिपुराणोक्त फलप्राप्यर्थं
मम सकुटुम्बस्य क्षेम स्थैर्य आयुरारोग्य चतुर्विध पुरुषार्थ
सिध्यर्थं अंगीकृत श्री सत्यनारायण व्रतांगत्वेन
संपादित सामग्रय्या गणेश वरुण ब्रह्म सूर्यादि नवग्रह इंद्रादि
अष्टलोकपाल् गणपति चतुष्ट देवता पूजनपूर्वकं
श्री सत्यनारायण प्रीत्यर्थं यथा शक्त्या यथा
मिलितोपचार द्रव्यैः पुरुषसूक्त श्रीसूक्त पुराणोक्त मन्त्रैश्च
ध्यानावाहनादि षोडशोपचारे श्री सत्यनारायण पूजनं
तथा व्रतोक्त कथा श्रवणं च करिष्ये ..
इदं फलं मयादेव स्थापितं पुरतस्तव .
तेन मे सफलावाप्तिर्भवेत् जन्मनिजन्मनि..
(keep fruits in front of the Lord)
५ षडङ्ग न्यास
(Purifying the body -
touching various parts of the body)
ॐ यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् .
मुखं किमस्य कौ बाहू कावूरू पादावुच्येते ..
अंगुष्ठाभ्यायां नमः . (touch the thumbs)
हृदयाय नमः ..
ॐ ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः .
उरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ..
तर्जनीभ्यां नमः . (touch both fore fingers)
शिरसे स्वाहा ..
ॐ चंद्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यो अजायत .
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत ..
मध्यमाभ्यां नमः . (touch middle fingers)
शिखायै वौषट् ..
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत .
पदभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् तथा लोकांग अकल्पयन् ..
अनामिकाभ्यां नमः . (touch ring fingers)
कवचाय हुम् ..
धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्त्रः .
तमेवं विद्यानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ..
कनिष्ठिकाभ्यां नमः . (touch little fingers)
नेत्रत्रयाय वौषट् ..
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् .
ते ह नाकं महिमानः सचन्ते यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ..
करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः . (touch palms and over sleeve of hands)
अस्त्राय फट् ..
६ दिग्बन्धन
( show mudras)
ॐ भुर्भुवस्वरोम् इति दिग्बन्धः .
(snap fingers circle head clockwise and clap hands)
दिशो बद्नामि ..
(shut off all directions i.e. distractions so that we can
concentrate on the Lord)
७ गणपति पूजा
आदौ निर्विघ्नतासिध्यर्थं महा गणपतिं पूजनं करिष्ये .
ॐ गणानां त्वा शौनको घृत्समदो गणपतिर्जगति
गणपत्यावाहने विनियोगः ..
(pour water - making a promise)
ॐ गणानां त्वा गणपतिं आवामहे .
कविं कविनामुपम श्रवस्तमं .
ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत .
आनः शृण्वन्नूतिभिः सीदसादनं ..
भूः गणपतिं आवाहयामि .
भुवः गणपतिं आवाहयामि .
स्वः गणपतिं आवाहयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महागणपतये नमः .
ध्यायामि . ध्यानं समर्पयामि .
ॐ महा गणपतये नमः . आवाहनं समर्पयामि .
आसनं समर्पयामि . पाद्यं समर्पयामि .
अर्घ्यं समर्पयामि . आचमनीयं समर्पयामि .
स्नानं समर्पयामि . वस्त्रं समर्पयामि .
यज्ञोपवीतं समर्पयामि . चंदनं समर्पयामि .
परिमल द्रव्यं समर्पयामि . पुष्पाणि समर्पयामि .
धूपं समर्पयामि . दीपं समर्पयामि .
नैवेद्यं समर्पयामि . ताम्बूलं समर्पयामि .
फलं समर्पयामि . दक्षिणां समर्पयामि .
आर्थिक्यं समर्पयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः .
मन्त्रपुष्पं समर्पयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः .
प्रदक्षिणा नमस्कारान् समर्पयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः .
छत्रं समर्पयामि . चामरं समर्पयामि .
गीतं समर्पयामि .. नृत्यं समर्पयामि .
वाद्यं समर्पयामि . सर्व राजोपचारान् समर्पयामि ..
.. अथ प्रार्थना ..
ॐ वक्रतुण्ड महाकाय कोटि सूर्य समप्रभ .
निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्व कार्येषु सर्वदा ..
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः . प्रार्थनां समर्पयामि .
अनया पूजया विघ्नहर्ता महा गणपति प्रीयताम् ..
८ दीप स्थापना
अथ देवस्य वाम भागे दीप स्थापनं करिष्ये .
अग्निनाग्नि समिध्यते कविर्ग्रहपतिर्युवा हव्यवात् जुवास्यः ..
(light the lamps)
९ भूमि प्रार्थना
(open palms and touch the ground)
महिद्यौ पृथ्वीचन इमं यज्ञं मिमिक्षतां
पिप्रतान्नो भरीमभिः ..
१० धान्य राशि
ॐ औषधय संवदंते सोमेन सहराज्ञ .
यस्मै कृणेति ब्राह्मणस्थं राजन् पारयामसि ..
(Touch the grains/rice/wheat)
११ कलश स्थापना
ॐ आ कलशेषु धावति पवित्रे परिसिंच्यते
उक्तैर्यज्ञेषु वर्धते ..
(keep kalasha on top of rice pile)
ॐ इमं मे गङ्गे यमुने सरस्वती शुतुद्रिस्तोमं सचता परुष्ण्य .
असिक्न्य मरुद्वृधे वितस्थयार्जीकीये श्रुणुह्या सुषोमय ..
(fill kalasha with water)
ॐ गंधद्वारां धुरादर्शां नित्य पुष्पं करिषिणीं .
ईश्वरिं सर्व भूतानां तामि होपह्वयेश्रियं ..
(sprinkle in/apply ga.ndha to kalasha)
ॐ या फलिनीर्या अफला अपुष्पायाश्च पुष्पाणि .
बृहस्पति प्रसोतास्थानो मंचत्वं हसः ..
(put beetle nut in kalasha)
ॐ सहिरत्नानि दाशुषेसुवाति सविता भगः .
तम्भागं चित्रमीमहे ..
(put jewels / washed coin in kalasha)
ॐ हिरण्यरूपः हिरण्य सन्द्रिग्पान्न पात्स्येदु हिरण्य वर्णः .
हिरण्ययात्परियोनेर्निषद्या हिरण्यदाददत्थ्यन्नमस्मै ..
(put gold / daxina in kalasha)
ॐ कान्डात् कान्डात् परोहंति परुषः परुषः परि एवानो दूर्वे
प्रतनु सहस्रेण शतेन च ..
(put duurva / karika )
ॐ अश्वत्थेवो निशदनं पर्णेवो वसतिश्कृत .
गो भाज इत्किला सथयत्स नवथ पूरुषं ..
(put five leaves in kalasha)
ॐ युवासुवासः परीवीतागात् स उश्रेयान् भवति जायमानः .
तं धीरासः कावयः उन्नयंति स्वाद्ध्यो स्वाद्ध्यो मनसा देवयंतः..
(tie cloth for kalasha)
ॐ पूर्णादर्वि परापत सुपूर्णा पुनरापठ .
वस्नेव विक्रीणावः इषमूर्जं शतकृतो ..
(copper plate and ashhTadala with ku.nkuM)
इति कलशं प्रतिष्ठापयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
११ वरुण पूजन
On the second kalasha)
तत्वायामि शुनः शेपोः वरुण त्रिष्टुप् कलशे
वरुणावाहने विनियोगः ..
ॐ तत्वायामि ब्रह्मणा वन्दमानस्तदा शास्ते यजमानो हविर्भिः .
आहेलमानो वरुणः बोध्युरुशं समान आयुः प्रमोषिः ..
ॐ भूर्भुवःस्वः वरुणाय नमः .
चंदनं समर्पयामि ..
(add to kalasha)
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
अक्षतान् समर्पयामि ..
(add to kalasha)
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
हरिद्रा कुंकुमं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
धूपं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
दीपं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
नैवेद्यं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
सकल राजोपचारार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
अवते हेळो वरुण नमोभिरव यज्ञेभिरीमहे हविर्भिः .
क्षयं नमस्मभ्यं सुरप्रचेता राजन्नेनाम्सि शिश्रथः कृतानि ..
वरुणाय नमः . मन्त्र पुष्पं समर्पयामि ..
प्रदक्षिणा नमस्कारान् समर्पयामि ..
अनया पूजया भगवान् श्री महा वरुण प्रीयताम् ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
१२ कलश पूजन
(continue with second kalasha)
कलशस्य मुखे विष्णुः कंठे रुद्रः समाश्रितः .
मूले तत्र स्थितो ब्रह्म मध्ये मातृगणाः स्मृताः ..
कुक्षौतु सागराः सर्वे सप्त द्वीपा वसुंधराः .
ऋग्वेदोथ यजुर्वेदः सामवेदोह्यथर्वणः ..
अंगैश्च सहिताः सर्वे कलशंतु समाश्रिताः .
अत्र गायत्री सावित्री शांति पुष्टिकरी तथा ..
आयान्तु देव पूजार्थं अभिषेकार्थ सिद्धये ..
ॐ सितासिते सरिते यत्र संगथे तत्राप्लुतासो दिवमुत्पतंति .
ये वैतन्वं विस्रजन्ति धीरास्ते जनासो अमृतत्त्वं भजन्ति ..
.. कलशः प्रार्थनाः ..
कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलं .
योग्यतां पापहानिं च पुण्यं वृद्धिं च साधयेत् ..
सर्व तीर्थमयो यस्मात् सर्व देवमयो यतः .
अथः हरिप्रियोसि त्वं पूर्णकुंभं नमोऽस्तुते ..
कलशदेवताभ्यो नमः .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
.. मुद्रा ..
(Show mudras as you chant )
निर्वीषि करणार्थे तार्क्ष मुद्रा . (to remove poison)
अमृति करणार्थे धेनु मुद्रा . (to provide nectar - amrit)
पवित्री करणार्थे शंख मुद्रा . (to make auspicious)
संरक्षणार्थे चक्र मुद्रा . (to protect)
विपुलमाया करणार्थे मेरु मुद्रा . (to remove maayaa)
१३ शंख पूजन
(pour water from kalasha to sha.nkha
add ga.ndha flower)
शंखं चंद्रार्क दैवतं मध्ये वरुण देवतां .
पृष्ठे प्रजापतिं विंद्याद् अग्रे गंगा सरस्वतीं ..
त्वं पुरा सागरोत्पन्नो विष्णुना विधृतः करे .
नमितः सर्व देवैश्च पाञ्चजन्यं नमोऽस्तुते ..
पाञ्चजन्याय विद्महे . पावमानाय धीमहि .
तन्नो शंखः प्रचोदयात् ..
शंख देवताभ्यो नमः .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि..
१४ घंटार्चना
(Pour drops of water from sha.nkha on top of the bell
apply ga.ndha flower)
आगमार्थन्तु देवानां गमनार्थन्तु राक्षसां .
कुरु घंटारवं तत्र देवतावाहन लांछनं ..
ज्ञानथोऽज्ञानतोवापि कांस्य घंटान् नवादयेत् .
राक्षसानां पिशाचनां तद्देशे वसतिर्भवेत् .
तस्मात् सर्व प्रयत्नेन घंटानादं प्रकारयेत् .
घंट देवताभ्यो नमः .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
(Ring the gha.nTaa)
१५ आत्मशुद्धि
( Sprinkle water from sha.nkha
on puujaa items and devotees)
अपवित्रो पवित्रो वा सर्व अवस्थांगतोपि वा .
यः स्मरेत् पुंडरीकाक्षं सः बाह्याभ्यंतरः शुचिः ..
१६ नवग्रह अष्ट एवं चतुर्दल देवता पूजन
.. नवग्रह देवता पूजन ..
(begin at east go clockwise)
आकृष्णेनाङ्गीरसो हिरण्यस्तुपः सविता त्रिष्टुप्
सुर्यावाहने विनियोगः ..
हिरण्ययेन सवितारतेन् देवो याति भुवनानि पश्यन्
सूर्याय नमः . सूर्यं आवाहयामि ..
आप्यायस्वेति गौतमः सोमो गायत्रि
चन्द्रावाहने विनियोगः ..
ॐ आप्यायस्वसमेतुते विश्वतः सोमवृष्णं
भववाजस्यसन्घदे संघदे
चंद्राय नमः . चन्द्रं आवाहयामि ..
अग्नि मूर्ध विरूपाङ्गारको गायत्रि
अङ्गारकावाहने विनियोगः ..
ॐ अग्निमूर्धादिवः ककुथ्पतिः प्रतिव्यायं
आपां रेतांसि जिंवति
अङ्गारकाय नमः . अंगारकं आवाहयामि ..
उद्भुद्दद्वं सौम्यो बुधः त्रिष्टुप्
बुधावाहने विनियोगः ..
ॐ उद्भुद्दद्वं समनसः सखायः
समग्नि विंद्वं बहवः सनीलः
दधिक्रामग्नि मशसंच देवीमिंद्रवतो
वसनिह्वयेवः
बुधाय नमः . बुधं आवाहयामि ..
बृहस्पते घृत्समधो बृहस्पतित्रिष्टुप्
बृहस्पत्यावाहने विनियोगः ..
बृहस्पते अथियदर्यो अर्हाद्युमद्विभाति कृतुमज्जनेषु
यद्धिदयश्चवास रत प्रजाततदस्मासुद्रविणं देहि चित्रं
बृहस्पतये नमः . बृहस्पतिं आवाहयामि ..
शुक्रांते भारद्वाजः शुक्रः त्रिष्टुप्
शुक्रावाहने विनियोगः ..
ॐ शुक्रांते अन्यद्य जतन्ते अन्यद्विशुरुषे अहनि दौरिवासि
विश्वहिमाया अवसि स्वाध्वो भद्रते पूशन्निहिरातिरस्तु
शुक्राय नमः . शुक्रं आवाहयामि ..
शमग्निरिरिंबिरः शनैश्चर उष्णिक्
कन्यावाहाने विनियोगः ..
ॐ शमग्निराग्निभिः करश्चन्न तपतु सूर्यः
शंवातो वात्वरपा अपसृधः
शनैश्चराय नमः . शनैश्चरं आवाहयामि ..
कयानो वामदेवो राहुर्गयत्रि राह्वाहने विनियोगः ..
ॐ कयानाशित्र आभूव दूथि सदावृधः सखा
कयाशचिष्टया वृथा
राहवे नमः . राहुं आवाहयामि ..
केतुं कृण्वन् मधुश्चंदः केतुर्गायत्रि
केत्वावाहने विनियोगः ..
ॐ केतु कृण्वन् केतवे पेशोमर्य आपेशसे
समुषड्भिरजायतः
केतवे नमः . केतुं आवाहयामि ..
.. अष्टदल देवता पूजन ..
ॐ इंद्राय नमः . अग्नये नमः .
यमाय नमः . नैऋतये नमः .
वरुणाय नमः . वायवे नमः .
सोमाय नमः . ईशानाय नमः .
.. चतुर्दल देवता ..
ॐ गणपतये नमः . ॐ दुर्गायै नमः .
ॐ क्षेत्रपालाय नमः . ॐ वसोष्पतये नमः .
रव्यादि नवग्रह अष्टदल चतुर्दलेषु स्थित सर्वदेवताभ्यो नमः ..
ध्यायामि ध्यानं समर्पयामि .
आवाहनं समर्पयामि .
आसनं समर्पयामि .
पाद्यं समर्पयामि .
अर्घ्यं समर्पयामि .
आचमनं समर्पयामि .
स्नानं समर्पयामि .
वस्त्रं समर्पयामि .
यज्ञोपवीतं समर्पयामि .
गंधं धूपं दीपं समर्पयामि .
नैवेद्यं समर्पयामि .
मन्त्रपुष्पं समर्पयामि .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
यस्य स्मृत्याच नाम्नोक्त्या तपः पूजा क्रियादिषु .
नूनं संपूर्णतां यादि सद्यो वंदे तमच्युतं ..
All mistakes in our tapa, puujaa or kriyaa are removed and
we are purified by thinking of or uttering the name 'Achyut'.
अनया पूजया नवग्रहादि देवता प्रीयताम् ..
१७ षट् पात्र पूजा
( put tulasi leaves or axatAs in empty vessels)
वायव्ये अर्घ्यं .
नैऋत्ये पाद्यं .
ईशान्ये आचमनीयं .
आग्नेये मधुपर्कं .
पूर्वे स्नानियं .
पश्चिमे पुनराचमनं .
१८ पञ्चामृत पूजा
( put tulasi leaves or axataas in vessels )
क्षीरे सोमाय नमः . (keep milk in the centre)
दधिनि वायवे नमः . (curd facing east )
घृते रवये नमः . (Ghee to the south)
मधुनि सवित्रे नमः . ( Honey to west )
शर्करायां विश्वेभ्यो देवेभ्यो नमः . ( Sugar to north)
१९ द्वारपालक पूजा
पूर्वद्वारे द्वारश्रियै नमः .
जयाय नमः . विजयाय नमः .
दक्षिणद्वारे द्वारश्रियै नमः .
नंदाय नमः . सुनंदाय नमः ..
पश्चिमद्वारे द्वारश्रियै नमः .
बलाय नमः . प्रबलाय नमः ..
उत्तरद्वारे द्वारश्रियै नमः .
कुमुदाय नमः . कुमुदाक्षाय नमः ..
मध्ये नव रत्नखचित दिव्य सिंहासनस्योपरि
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः ..
द्वारपालक पूजां समर्पयामि ..
२० पीठ पूजा
पीठस्य अधोभागे आधार शक्त्यै नमः .. कूर्माय नमः ..
दक्षिणे क्षीरोदधिये नमः . सिंहाय नमः ..
सिंहासनस्य आग्नेय कोणे वराहाय नमः ..
नैऋत्य कोणे ज्ञानाय नमः ..
वायव्य कोणे वैराग्याय नमः ..
ईशान्य कोणे ऐश्वर्याय नमः ..
पूर्व दिशे धर्माय नमः ..
दक्षिण दिशे ज्ञानाय नमः ..
पश्चिम दिशे वैराग्याय नमः ..
उत्तर दिशे अनैश्चराय नमः ..
पीठ मद्ध्ये मूलाय नमः ..
नालाय नमः ..
पत्रेभ्यो नमः ..
केसरेभ्यो नमः ..
कर्णिकायै नमः ..
कर्णिका मध्ये सं सत्त्वाय नमः ..
रं रजसे नमः .. तं तमसे नमः ..
सूर्यमण्डलाय नमः ..
सूर्यमण्डलाधिपतये ब्रह्मणे नमः ..
सोममण्डलाय नमः ..
सोममण्डलाधिपतये विष्णवे नमः ..
वह्निमण्डलाय नमः ..
वह्निमण्डलाधिपतये ईश्वराय नमः ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . पीठ पूजां समर्पयामि ..
२१ दिग्पालक पूजा
(Start from east of kalasha or deity)
इंद्राय नमः ..
अग्नये नमः ..
यमाय नमः ..
नैऋतये नमः ..
वरुणाय नमः ..
वायव्ये नमः ..
कुबेराय नमः ..
ईशानाय नमः ..
इति दिग्पालक पूजां समर्पयामि ..
२२ प्राण प्रतिष्ठ
(hold flowers/axata in hand)
ध्यायेत् सत्यम् गुणातीतं गुणत्रय समन्वितं
लोकनाथं त्रिलोकेशं कौस्तुभाभरणं हरिम् .
नीलवर्णं पीतवासं श्रीवत्स पदभूषितं
गोकुलानन्दं ब्रह्माध्यैरपि पूजितम् ..
(hold flowers/axataa in hand)
ॐ अस्य श्री प्राण प्रतिष्ठापन महा मंत्रस्य
ब्रह्मा विष्णु महेश्वरा ऋषयः
ऋग्यजुर्सामाथर्वाणि छन्दांसि प्राण शक्तिः
परा देवता आं बीजं ह्रीं शक्तिः क्रों कीलकं
अस्यां मूर्तौ प्राण प्रतिष्ठ सिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ..
.. करन्यासः ..
आं अंगुष्ठाभ्यां नमः ..
ह्रीं तर्जनीभ्यां नमः ..
क्रौं मध्यमाभ्यां नमः ..
आं अनामिकाभ्यां नमः ..
ह्रीं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ..
क्रौं करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ..
.. अङ्गन्यासः ..
आं हृदयाय नमः ..
ह्रीं शिरसे स्वाहा ..
क्रौं शिखायै वौषट् ..
आं कवचाय हुं ..
ह्रीं नेत्रत्रयायवौषट् ..
क्रौं अस्त्राय फट् ..
भूर्भुवस्वरों ..
आं ह्रीं क्रौं क्रौं ह्रीं आं
य र ल व श ष स ह
ॐ अहं सः सोहं सोहं अहं सः .
अस्यां मूर्ते प्राणः तिष्ठंतुः
अस्यां मूर्ते जीवः तिष्ठन्तु
अस्यां मूर्ते सर्वेन्द्रियाणि मनस्त्वत् चक्षुः
श्रोत जिह्वा गृह्ण वाक्वाणि पादपायोपस्थनि
प्राण अपान व्यान उदान समान अत्रागत्य
सुखं स्थिरं तिष्ठन्तु स्वाहा.
असुनीते पुनरस्मासु चक्षुवः पुनर्प्राणमिहीनो
देहिभोगं जोक्षक्षेम सूर्यमुच्चरन्तं मनुमते
मॄडयान स्वस्ति अमृतं वै प्राणः अमृतमापः प्राणानेव
यथा स्थानं उपह्वयेत् ..
स्वामिन् सर्व जगन्नाथ यावत्पूजावसानकं
तावत्व प्रीतिभावेन बिम्बेस्मिन् कलशेस्मिन्
प्रतिमायां सन्निधिं कुरु ..
२३ ध्यानं
ॐ ॐ (repeat 15 times)
ॐ शांताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं
विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभांगम् .
लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्धयानगम्यं
वंदेविष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ..
(you can add more related shlokas)
२४ आवाहनं
( hold flowers in hand)
ॐ सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् .
स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ..
आगच्छ देवदेवेश तेजोराशे जगत्पते .
क्रियमाणां मया पूजां गृहाण सुरसत्तमे ..
ॐ हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ..
श्री लक्ष्मी सहित श्री सत्यनारायणाय
सांगाय सपरिवाराय सायुधाय
सशक्तिकाय नमः .
श्री लक्ष्मी सहित श्रीसत्यनारायणं सांगं
सपरिवारं सायुधं सशक्तिकं आवाहयामि ..
(offer flowers to Lord)
आवाहितो भव . स्थापितो भव . सन्निहितो भव .
सन्निरुद्धो भव . अवकुण्ठिथो भव . सुप्रीतो भव .
सुप्रसन्नो भव . सुमुखो भव . वरदो भव .
प्रसीद प्रसीद ..
(show mudras to Lord)
२५ आसनं
पुरुष एवेदगं सर्वम् यद्भूतं यच्छ भव्यम् .
उतामृतत्वस्येशानः यदन्नेनातिरोहति ..
नाना रत्न समायुक्तं कार्तस्वर विभुषितम् .
आसनं देवदेवेश प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आसनं समर्पयामि ..
(offer flowers/axathaas)
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् ..
२६ पाद्यं
(offer water)
एतावानस्य महिमा अतो ज्यायागंश्च पूरुषः .
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ..
गङ्गादि सर्व तीर्थेभ्यो मया प्रार्थनया हृतम् .
तोयमे तत् सुख स्पर्शं पाद्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पादोयो पाद्यं समर्पयामि ..
अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रमोदिनीम् .
श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् ..
पादोयो पाद्यं समर्पयामि ..
२७ अर्घ्यं
(offer water)
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पादोऽस्येहाभवात्पुनः .
ततो विश्वङ्व्यक्रामत् साशनानशने अभि ..
नमस्ते देवदेवेश नमस्ते धरणी धर .
नमस्ते कमलाकांत गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तुते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अर्घ्यम् समर्पयामि ..
कांसोस्मि तां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम् .
पद्मेस्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् ..
अर्घ्यं समर्पयामि ..
२८ आचमनीयं
(offer water or axathaa/ leave/flower)
तस्माद्विराडजायत विराजो अधि पूरुषः .
स जातो अत्यतिच्यत पश्चाद्भूमितथो पुरः ..
कर्पूर वासितं तोयं मन्दाकिन्यः समाहृतम् .
आचम्यतां जगन्नाथ मयाधत्तं हि भक्तिथः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आचमनीयं समर्पयामि ..
चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलंतीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् .
तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे ..
आचमनीयं समर्पयामि ..
२९स्नानं
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत .
वसन्तो अस्यासीदाज्यम् ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः ..
गङ्गाच यमुनाश्चैव नर्मदाश्च सरस्वती .
तापि पयोष्णि रेवच ताभ्यः स्नानार्थमाहृतं ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मलापकर्श स्नानं समर्पयामि ..
आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः .
तस्य फलानि तपसानुदन्तुमायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः ..
२९. १ पञ्चामृत स्नानं
२९. १. १ पय स्नानं (milk bath)
ॐ आप्याय स्व स्वसमेतुते
विश्वतः सोमवृष्ण्यं भवावाजस्य सन्गधे ..
सुरभेस्तु समुत्पन्नं देवानां अपि दुर्लभम् .
पयो दधामि देवेश स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पयः स्नानं समर्पयामि ..
पयः स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. २ दधि स्नानं (curd bath)
ॐ दधिक्रावणो अकारिषं जिष्णोरश्वस्यवाजिनः .
सुरभिनो मुखाकरत् प्राण आयुंषितारिषत् ..
चन्द्र मन्डल सम्काशं सर्व देव प्रियं हि यत् .
दधि ददामि देवेश स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दधि स्नानं समर्पयामि ..
दधि स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. ३ घृत स्नानं (ghee bath)
ॐ घृतं मिमिक्षे घृतमस्य योनिर्घृते श्रितो घृतंवस्यधाम
अनुष्ठधमावह मादयस्व स्वाहाकृतं वृषभ वक्षिहव्यं ..
आज्यं सुरानां आहारं आज्यं यज्ञेय प्रतिष्ठितम् .
आज्यं पवित्रं परमं स्नानार्थं प्रतिगृह्यता ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . घृत स्नानं समर्पयामि ..
घृत स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. ४ मधु स्नानं (honey bath)
ॐ मधुवाता ऋतायथे मधुक्षरंति सिन्धवः माध्विनः
संतोष्वधीः
मधुनक्त मुथोषसो मधुमत्वार्थिवं रजः मधुद्यौ रस्तुनः पित
मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु सूर्यः माध्वीर्गावो भवंतुनः ..
सर्वौषधि समुत्पन्नं पीयुष सदृशं मधु .
स्नानर्तन्ते मया दत्तं गृहाण परमेश्वर ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मधु स्नानं समर्पयामि ..
मधु स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. ५ शर्करा स्नानं (sugar bath)
ॐ स्वादुः पवस्य दिव्याय जन्मने स्वादुदरिन्द्राय सुहवीतु नाम्ने .
स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमा अदाभ्यः ..
इक्षु दन्डात् समुत्पन्ना रस्यस्निग्ध तरा शुभा .
शर्करेयं मया दत्ता स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . शर्करा स्नानं समर्पयामि ..
शर्करा स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. २ गंधोदक स्नानं (Sandlewood water bath)
ॐ गंधद्वारां दुराधर्शां नित्य पुष्पां करीषिणीं .
ईश्वरीं सर्व भूतानां तामि होप व्हयेश्रियं ..
हरि चंदन संभूतं हरि प्रीतेश्च गौरवात् .
सुरभि प्रिय गोविन्द गंध स्नानाय गृह्यतां ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . गंधोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ३ अभ्यंग स्नानं (Perfumed Oil bath)
ॐ कनिक्रदज्वनुशं प्रभ्रुवान. इयथिर्वाचमरितेव नावं .
सुमंगलश्च शकुने भवासि मात्वा काचिदभिभाविश्व्या विदत ..
अभ्यंगार्थं महीपाल तैलं पुष्पादि संभवं .
सुगंध द्रव्य संमिश्रं संगृहाण जगत्पते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अभ्यंग स्नानं समर्पयामि.
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ४ अंगोद्वर्तनकं (To clean the body)
अंगोद्वर्तनकं देव कस्तूर्यादि विमिश्रितं .
लेपनार्थं गृहाणेदं हरिद्रा कुंकुमैर्युतं ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अंगोद्वर्तनं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ५ उष्णोदक स्नानं (Hot water bath)
नाना तीर्थादाहृतं च तोयमुष्णं मयाकृतं .
स्नानार्थं च प्रयश्चमे स्वीकुरुश्व दयानिधे ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . उष्णोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ६ शुद्धोदक स्नानं (Pure water bath)
sprinkle water all around
ॐ आपोहिष्टा मयो भुवः . तान ऊर्जे दधातन .
महेरणाय चक्षसे . योवः शिवतमोरसः तस्यभाजयते हनः .
उशतीरिव मातरः . तस्मा अरंगमामवो . यस्य क्षयाय जिंवध .
आपोजन यथा चनः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
(after sprinkling water around throw one tulasi leaf to the north)
३० महा अभिषेकः
( Sound the bell pour water from kalasha)
३०. १ पुरुष सूक्त
ॐ सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् .
स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् .. १..
पुरुष एवेदगं सर्वम् यद्भूतं यच्छ भव्यम् .
उतामृतत्वस्येशानः यदन्नेनातिरोहति .. २..
एतावानस्य महिमा अतो ज्यायागंश्च पूरुषः .
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि .. ३..
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पादोऽस्येहाभवात्पुनः .
ततो विश्वङ्व्यक्रामत् साशनानशने अभि .. ४..
तस्माद्विराडजायत विराजो अधि पूरुषः .
स जातो अत्यतिच्यत पश्चाद्भूमितथो पुरः .. ५..
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत .
वसन्तो अस्यासीदाज्यम् ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः .. ६..
सप्तास्यासन् परिधयः त्रिस्सप्त समिधः कृताः .
देवा यद्यज्ञं तन्वानाः अबध्नन्पुरुषं पशुम् .
तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रतः .
तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये .. ७..
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम् .
पशूगँस्तागंश्चक्रे वायव्यान् आरण्यान् ग्राम्याश्चये .. ८..
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः ऋचः सामानि जज्ञिरे .
छन्दाँगसि जज्ञिरे तस्मात् यजुस्तस्मादजायत .. ९..
तस्मादश्वा अजायन्त ये के चोभयादतः .
गावो ह जज्ञिरे तस्मात् तस्माज्जाता अजावयः .. १०..
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् .
मुखं किमस्य कौ बाहू कावूरू पादावुच्येते .. ११..
ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः .
उरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत .. १२..
चंद्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यो अजायत .
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत .. १३..
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत .
पदभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् तथा लोकांग अकल्पयन् .. १४..
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तम्
आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे .
सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः
नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते .. १५..
धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार
शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्त्रः .
तमेवं विद्यानमृत इह भवति
नान्यः पन्था अयनाय विद्यते .. १६..
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः
तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् .
ते ह नाकं महिमानः सचन्ते
यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः .. १७..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुरुषसूक्त स्नानं समर्पयामि. ..
३०. १ श्री सूक्त
हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह .. १..
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् .. २ ..
अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रमोदिनीम् .
श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् .. ३ ..
कांसोस्मि तां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम् .
पद्मेस्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् .. ४ ..
चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलंतीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् .
तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे .. ५ ..
आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः .
तस्य फलानि तपसानुदन्तुमायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः .. ६ ..
उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह .
प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेस्मिन्कीर्तिमृद्धिं ददातु मे .. ७ ..
क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम् .
अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुदमे गृहात् .. ८ ..
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् .
ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् .. ९ ..
मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि .
पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः .. १० ..
कर्दमेन प्रजाभूतामयि सम्भवकर्दम .
श्रियं वासय मे कुले मातरं पद्ममालिनीम् .. ११ ..
आपः सृजन्तु स्निग्धानि चिक्लीतवसमे गृहे .
निचदेवीं मातरं श्रियं वासय मे कुले .. १२ ..
आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् .
सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह .. १३ ..
आर्द्रां यःकरिणीं यष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह .. १४ ..
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावोदास्योश्वान्विन्देयं पुरुषानहम् .. १५ ..
यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम् .
सूक्तं पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत् .. १६ ..
पद्मानने पद्म ऊरू पद्माक्षी पद्मसम्भवे .
तन्मेभजसि पद्माक्षी येन सौख्यं लभाम्यहम् .. १७ ..
अश्वदायी गोदायी धनदायी महाधने .
धनं मे जुषतां देवी सर्वकामांश्च देहि मे .. १८ ..
पद्मानने पद्मविपद्मपत्रे पद्मप्रिये पद्मदलायताक्षि .
विश्वप्रिये विश्वमनोनुकूले त्वत्पादपद्मं मयि संनिधत्स्व .. १९ ..
पुत्रपौत्रं धनं धान्यं हस्त्यश्वादिगवेरथम् .
प्रजानां भवसि माता आयुष्मन्तं करोतु मे .. २० ..
धनमग्निर्धनं वायुर्धनं सूर्यो धनं वसुः .
धनमिन्द्रो बृहस्पतिर्वरुणं धनमस्तु ते .. २१ ..
वैनतेय सोमं पिब सोमं पिबतु वृत्रहा .
सोमं धनस्य सोमिनो मह्यं ददातु सोमिनः .. २३ ..
न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः . .
भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां श्रीसूक्तं जपेत् .. २४ ..
सरसिजनिलये सरोजहस्ते धवलतरांशुकगन्धमाल्यशोभे .
भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञे त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् .. २५ ..
विष्णुपत्नीं क्षमादेवीं माधवीं माधवप्रियाम् .
लक्ष्मीं प्रियसखीं देवीं नमाम्यच्युतवल्लभाम् .. २६ ..
महालक्ष्मी च विद्महे विष्णुपत्नी च धीमहि .
तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् .. २७ ..
श्रीवर्चस्वमायुष्यमारोग्यमाविधाच्छोभमानं महीयते .
धान्यं धनं पशुं बहुपुत्रलाभं शतसंवत्सरं दीर्घमायुः .. २८ ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . श्री सूक्त स्नानं समर्पयामि ..
३०. ३ विष्णु सूक्त
अतो देवा अवन्तु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे .
प्र्थिव्याः सप्त धामभिः ..
इदं विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधे पदं .
समूह्वयम् अस्य पांसुरे ..
त्रीणि त्रीणि पादा विचक्रमे विष्णुर्गोपा अदाभ्यः .
अतो धर्माणि धारयन् ..
विष्णोः कर्माणि पश्यतयो येतो व्रतानि पस्पशे .
इन्द्रस्य युज्यः सखा ..
तद् विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः .
दिवीव चक्षुराततम् ..
तद् विप्रासो विपन्यवो जाग्र्वांसः समिन्धते .
विष्णोर् यत् परमं पदं ..
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेश्विनोर्भाहुभ्यां पूष्ण्यो हस्ताभ्याम्
अग्नेस्तेजसा सूर्यश्च अर्चसेन्द्रस्यं इन्द्रियेनाभिशिञ्चामि ..
बलाय श्रियै यशसेन्नाध्याय अम्रुताभिषेको अस्तु .
शान्तिः पुष्टिः तुष्टिः च अस्तु ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महा अभिषेक स्नानं समर्पयामि ..
३१ प्रतिष्ठापन
ॐ नमो सत्यनारायणाय .. (Repeat 12 times)
ॐ तदुस्तु मित्रा वरुणा तदग्ने सम्योरश्मभ्यमिदमेस्तुशस्तं .
अशीमहि गाढमुत प्रतिष्ठां नमो दिवे ब्रहते साधनाय ..
ॐ ग्रिहावै प्रतिष्ठासूक्तं तत् प्रतिष्टित तमया वाचा .
शं स्तव्यं तस्माद्यद्यपिदूर इव पशून् लभते गृहानेवै ..
नानाजिगमिशति ग्रिहाहि पशूनां प्रतिष्ठ प्रतिष्ठा
ॐ श्री सत्यनारायणाय सांगाय सपरिवाराय सायुधाय
सशक्तिकाय नमः . श्री सत्यनारायणं सांगं सपरिवारं
सायुधं सशक्तिकं आवाहयामि ..
श्री लक्ष्मी सहित श्री सत्यनारायणाय नमः ..
सुप्रतिष्ठमस्तु ..
३२ वस्त्र
(offer two pieces of cloth for the Lord)
ॐ तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रतः .
तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये ..
ॐ उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह .
प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेस्मिन्कीर्तिमृद्धिं ददातु मे ..
तप्त कान्चन सम्काशं पीताम्बरं इदं हरे .
सम्गृहाण जगन्नाथ सत्यनारायण नमोऽस्तुते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . वस्त्रयुग्मं समर्पयामि ..
३३ श्री महा लक्ष्मी पूजा
३३. १ कंचुकी
नवरत्नाभिर्दधां सौवर्णैश्चैव तंतुभिः .
निर्मितां कंचुकीं भक्त्या गृहाण परमेश्वरी ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः. कंचुकीं समर्पयामि ..
३३. २ कण्ठ सूत्र
मांगल्य तंतुमणिभिः मुक्तैश्चैव विराजितं .
सौमंगल्ल्याभिवृध्यर्थं कंठसूत्रं ददामिते ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . कंठसूत्रं समर्पयामि ..
३३. ३ ताडपत्राणि
ताडपत्राणि दिव्याणि विचित्राणि शुभानि च .
कराभरणयुक्तानि मातस्तत्प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः ताडपत्राणि समर्पयामि ..
३३. ४ हरिद्रा
हरिद्रा रंजिते देवी सुख सौभाग्य दायिनी .
हरिद्रांते प्रदास्यामि गृहाण परमेश्वरि ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . हरिद्रा समर्पयामि ..
३३. ५ कुंकुम
कुंकुमं कामदां दिव्यं कामिनी काम संभवं .
कुंकुमार्चिते देवी सौभाग्यार्थं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . कुंकुमं समर्पयामि ..
३३. ६ कज्जल
सुनील भ्रमराभसं कज्जलं नेत्र मण्डनं .
मयादत्तमिदं भक्त्या कज्जलं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . कज्जलं समर्पयामि ..
३३. ७ सिंदूर
विद्युत् कृशाणु संकाशं जपा कुसुमसन्निभं .
सिन्दूरंते प्रदास्यामि सौभाग्यं देहि मे चिरं ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . सिन्दूरं समर्पयामि ..
३३. ८ नाना आभरणं
स्वभावा सुन्दरांगि त्वं नाना रत्न युतानि च .
भूषणानि विचित्राणि प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . नाना आभरणानि समर्पयामि ..
३३. ९ नाना परिमल द्रव्य
नाना सुगन्धिकं द्रव्यं चूर्णीकृत्य प्रयत्नतः .
ददामि ते नमस्तुभ्यं प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . नाना परिमल द्रव्यं समर्पयामि ..
३४ यज्ञोपवीत
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम् .
पशूगँस्तागंश्चक्रे वायव्यान् आरण्यान् ग्राम्याश्चये ..
क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम् .
अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुदमे गृहात् ..
ब्रह्मा विष्णु महेशश्च निर्मितं ब्रह्मसूत्रकं .
यज्ञोपवीतं तद्दानात् प्रीयतां कमलापतिः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . यज्ञोपवीतं समर्पयामि ..
३५ आभरणं हस्त भूषणं
गृह्ण नानाभरणानि सत्यनारायणे निर्मितानि .
ललाट कंठोत्तम कर्ण हस्त नितम्ब हस्तांगुलि भूषणानि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आभरणानि समर्पयामि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . हस्त भूषणं समर्पयामि ..
३६ गंध
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः ऋचः सामानि जज्ञिरे .
छन्दाँगसि जज्ञिरे तस्मात् यजुस्तस्मादजायत ..
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् .
ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् ..
गौरोचन चंदन देवदारु कर्पूर कृष्णागरु नागराणि .
कस्तूरिका केसर मिश्रितानि यथोचितं सत्यमयार्पितानि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . गंधं समर्पयामि ..
३७ नाना परिमल द्रव्य
ॐ अहिरैव भोग्येः पर्येति बाहुं जाया हेतिं परिभादमानः .
हस्तज्ञो विश्वावयुनानि विद्वान्पुमास्प्रमांसं परिपातु विश्वतः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नाना परिमल द्रव्यं समर्पयामि ..
३८ अक्षत
तस्मादश्वा अजायन्त ये के चो भयादतः .
गावो ह जज्ञिरे तस्मात् तस्माज्जाता अजावयः ..
मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि .
पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः ..
श्वेत तुण्डल संयुक्तान् कुम्कुमेन विराजितान् .
अक्षतान् गृह्यतां देव नारायण नमोऽस्तुते ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . अक्षतान् समर्पयामि ..
३९ पुष्प
माल्यादीनि सुगन्धीनि माल्यतादीनि वैप्रभो .
मया ह्रितानि पूजार्थं पुष्पाणि प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुष्पाणि समर्पयामि ..
तुलसी कुंदमंदार पारिजाताम्बुजैस्तथ .
पञ्चभिर्ग्रथिता माला वैजयंति कथ्यते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . वैजयंती माला समर्पयामि ..
४० नाना अलंकार
कटि सूताङ्गुली येच कुण्डले मुकुठं तथा .
वनमालां कौस्तुभं च गृहाण पुरुषोत्तम ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . नाना अलन्कारान् समर्पयामि ..
४१ अथांगपूजा
ॐ सत्यदेवाय नमः . पादौ पूजयामि ..
ॐ सत्यात्मने नमः . गुल्फ़ौ पूजयामि ..
ॐ सत्यनिधये नमः . जानुनी पूजयामि ..
ॐ सत्यसंकल्पाय नमः . जंघै पूजयामि ..
ॐ सत्याधीशाय नमः . ऊरून् पूजयामि ..
ॐ सत्यरूपाय नमः . गुह्यं पूजयामि ..
ॐ सत्यसेव्याय नमः . जघनं पूजयामि ..
ॐ सत्यवर्माय नमः . कटिं पूजयामि ..
ॐ सत्योदराय नमः . उदरं पूजयामि ..
ॐ सत्यशाराय नमः . हृदयं पूजयामि ..
ॐ सत्यकामाय नमः . पार्श्वौ पूजयामि ..
ॐ सत्येष्टाय नमः . पृष्ठदेहं पूजयामि ..
ॐ सत्यपारायणाय नमः . स्कन्धौ पूजयामि ..
ॐ सत्यशौर्याय नमः . बाहून् पूजयामि ..
ॐ सत्यवक्षाय नमः . हस्तान् पूजयामि ..
ॐ सत्यसंतुष्टाय नमः . कंठं पूजयामि ..
ॐ सत्यदेवाय नमः . वदनं पूजयामि ..
ॐ सत्याच्युताय नमः . नासिकां पूजयामि ..
ॐ सत्यशर्माय नमः . श्रोत्रे पूजयामि ..
ॐ सत्यपूर्णाय नमः . नेत्राणि पूजयामि ..
ॐ सत्यौषधाय नमः . भ्रवौ पूजयामि ..
ॐ सत्यानंदाय नमः . भ्रूमध्यं पूजयामि ..
ॐ सत्यवपुषे नमः . ललाटं पूजयामि ..
ॐ सत्यग्रहरूपिणे नमः . शिरः पूजयामि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः सर्वाङ्गाणि पूजयामि ..
४२ अथ पुष्प पूजा
ॐ सत्यदेवाय नमः . करवीर पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यात्मने नमः . जाजी पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यनिधये नमः . चम्पक पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसंकल्पाय नमः . वकुल पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्याधिपाय नमः . शतपत्र पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यरूपाय नमः . कल्हार पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसेव्याय नमः . सेवन्तिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवर्माय नमः . मल्लिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्योदराय नमः . इरुवंतिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यधर्माय नमः . गिरिकर्णिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यकामाय नमः . आथसी पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्येष्टाय नमः . पारिजात पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यनारयणाय नमः . पुन्नाग पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यशान्ताय नमः . कुन्द पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यक्षयाय नमः . मालति पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसंतुष्टाय नमः . केतकी पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यदाक्षाय नमः . मन्दार पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्याच्युताय नमः . पातली पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यधर्माय नमः . अशोक पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यपूर्णाय नमः . पूग पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यौषधाय नमः . दादिमा पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यानंदाय नमः . देव दारु पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवपुषे नमः . सुगन्ध राज पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यग्रहरूपिणे नमः . कमल पुष्पं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः . पुष्पपूजां समर्पयामि ..
४३ अथ पत्र पूजा
ॐ सत्यदेवाय नमः . तुलसी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यात्मने नमः . जाजी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यविभवाय नमः . चम्पका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसंकल्पाय नमः . बिल्व पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्याधीशाय नमः . दूर्वायुग्मं समर्पयामि ..
ॐ सत्यरूपाय नमः . सेवन्तिका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसेव्याय नमः . मरुग पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यौषधाय नमः . दवन पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्योदराय नमः . करवीर पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यधर्माय नमः . विष्णु क्रान्ति पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यकामाय नमः . माचि पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्येश्माय नमः . मल्लिका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यपारायणाय नमः . इरुवन्तिका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यशौर्याय नमः . अपामार्ग पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यदाक्षाय नमः . पारिजात पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्य संतुष्टाय नमः . दाडिमा पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवेदाय नमः . बदरी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्याच्युताय नमः . देवदारु पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवर्माय नमः . शामी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यपूर्णाय नमः . आम्र पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्येश्वराय नमः . मन्दार पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यानंदाय नमः . वट पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवपुशे नमः . कमल पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यगृहरूपिणे नमः . वेणु पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यनारायण स्वामिने नमः . पत्रपूजां समर्पयामि ..
४४ नाम पूजा
ॐ केशवाय नमः . ॐ नारायणाय नमः .
ॐ माधवाय नमः . ॐ गोविंदाय नमः .
ॐ विष्णवे नमः . ॐ मधुसूदनाय नमः .
ॐ त्रिविक्रमाय नमः . ॐ वामनाय नमः .
ॐ श्रीधराय नमः . ॐ हृषीकेशाय नमः .
ॐ पद्मनाभाय नमः . ॐ दामोदराय नमः .
ॐ संकर्षणाय नमः . ॐ वासुदेवाय नमः .
ॐ प्रद्युम्नाय नमः . ॐ अनिरुद्धाय नमः .
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः . ॐ अधोक्षजाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः . ॐ अच्युताय नमः .
ॐ जनार्दनाय नमः . ॐ उपेंद्राय नमः .
ॐ हरिये नमः . ॐ श्री कृष्णाय नमः .
ॐ परशुरामाय नमः . ॐ रामाय नमः .
ॐ बुद्धाय नमः . ॐ कल्किने नमः
ॐ श्री सत्य नारायणाय नमः .
नाम पूजां समर्पयामि
४५ लक्ष्मी नाम पूजा
ॐ महालक्ष्म्यै नमः .
ॐ कमलायै नमः .
ॐ पद्मासनयै नमः .
ॐ सोमायै नमः .
ॐ चन्डिकायै नमः .
ॐ अनघायै नमः .
ॐ रमायै नमः .
ॐ पीताम्बरधारिण्यै नमः .
ॐ दिव्यगन्धानुलेपनायै नमः .
ॐ सुरूपायै नमः .
ॐ रत्नदीप्तायै नमः .
ॐ वाञ्चितार्थप्रदायिन्यै नमः .
ॐ इंदिरायै नमः .
ॐ नारायणायै नमः .
ॐ कंबु ग्रीवायै नमः .
ॐ हरिप्रियायै नमः .
ॐ शुभदायै नमः .
ॐ लोकमात्रे नमः .
ॐ दैत्यदर्पापहारिण्यै नमः .
ॐ सुरासुरपूजितायै नमः .
ॐ महा लक्ष्म्यै नमः .
ॐ लक्ष्मी पूजां समर्पयामि.
४६ आवरण पूजा
४६. १ प्रथमावरण पूजा
ॐ नारायणाय नमः .
ॐ नराय नमः .
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ आदिमध्यांत शून्याय नमः .
ॐ विष्णवे नमः .
ॐ हरये नमः .
ॐ सृष्टिस्थितिसंहारकाय नमः .
ॐ दामोदराय नमः
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः
प्रथमावरण पूजां समर्पयामि.
४६. २ द्वितीयावरण पूजा
ॐ ऋग्वेदाय नमः .
ॐ यजुर्वेदाय नमः .
ॐ सामवेदाय नमः .
ॐ अथर्वण- वेदाय नमः .
ॐ वह्निमण्डलाय नमः .
ॐ सूर्यमण्डलाय नमः .
ॐ सोमैमण्डलाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
द्वितीयावरण पूजां समर्पयामि
४६. ३ तृतीयावरण पूजा
ॐ केशवाय नमः .
ॐ नारायणाय नमः .
ॐ माधवाय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः .
ॐ विष्णवे नमः .
ॐ मधुसूदनाय नमः .
ॐ त्रिविक्रमाय नमः .
ॐ वामनाय नमः .
ॐ श्रीधराय नमः .
ॐ हृषीकेशाय नमः .
ॐ पद्मनाभाय नमः .
ॐ दामोदराय नमः .
ॐ संकर्षणाय नमः .
ॐ वासुदेवाय नमः .
ॐ प्रद्युम्नाय नमः .
ॐ अनिरुद्धाय नमः .
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः .
ॐ अधोक्षजाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः .
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ जनार्दनाय नमः .
ॐ उपेंद्राय नमः .
ॐ हरये नमः .
श्री कृष्णाय नमः .
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
तृतीयावरण पूजां समर्पयामि
४६. ४ चतुर्थावरण पूजा
ॐ सूर्याय नमः .
ॐ सोमाय नमः .
ॐ अङ्गारकाय नमः .
ॐ बुधाय नमः .
ॐ बृहस्पतये नमः .
ॐ शुक्राय नमः .
ॐ शनैश्चराय नमः .
ॐ राहवे नमः
ॐ केतवे नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
चतुर्थावरण पूजां समर्पयामि
४६. ५ पञ्चमावरण पूजा
ॐ इंद्राय नमः .
ॐ अग्नये नमः .
ॐ यमाय नमः .
ॐ नैऋतये नमः .
ॐ वरुणाय नमः .
ॐ वायव्ये नमः .
ॐ कुबेराय नमः .
ॐ ईशानाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
ॐ पञ्चमावरण पूजां समर्पयामि
४६. ६ षष्ठावरण पूजा
ॐ मेशाय नमः .
ॐ वृषभाय नमः .
ॐ मिथुनाय नमः .
ॐ कटकाय नमः .
ॐ सिंहाय नमः .
ॐ कन्यायै नमः .
ॐ तुलायै नमः .
ॐ वृश्चिकाय नमः .
ॐ धनुषे नमः .
ॐ मकराय नमः .
ॐ कुंभाय नमः .
ॐ मीनाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
षष्ठावरण पूजां समर्पयामि
४६. ७ सप्तमावरण पूजा
ॐ ब्रह्मे नमः .
ॐ माहेश्वर्यै नमः .
ॐ कौमार्यै नमः .
ॐ वैष्णव्यै नमः .
ॐ वाराह्यै नमः .
ॐ नारसिंहायै नमः .
ॐ चामुण्डायै नमः .
ॐ इंद्रान्यै नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
सप्तमावरण पूजां समर्पयामि
४६. ८ अष्टमावरण पूजा
ॐ मत्यसाय नमः .
ॐ कूर्माय नमः .
ॐ वराहाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः .
ॐ वामनाय नमः .
ॐ परशुरामाय नमः .
ॐ रामाय नमः .
ॐ कृष्णाय नमः .
ॐ बुद्धाय नमः .
ॐ कल्किने नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
अष्टमावरण पूजां समर्पयामि
४७ कथा
Read the Satya Narayana Katha - Storय्
४८ अष्टोत्तरशतनाम पूजा
Chant Dhyaan Shlokas
ॐ श्री सत्यदेवाय नमः .
ॐ सत्यात्मने नमः .
ॐ सत्यभूताय नमः .
ॐ सत्यपुरुषाय नमः .
ॐ सत्यनाथाय नमः .
ॐ सत्यसाक्षिणे नमः .
ॐ सत्ययोगाय नमः .
ॐ सत्यज्ञानाय नमः .
ॐ सत्यज्ञानप्रियाय नमः .
ॐ सत्यनिधये नमः .
ॐ सत्यसम्भवाय नमः .
ॐ सत्यप्रभुवे नमः .
ॐ सत्येश्वराय नमः .
ॐ सत्यकर्मणे नमः .
ॐ सत्यपवित्राय नमः .
ॐ सत्यमंगलाय नमः .
ॐ सत्यगर्भाय नमः .
ॐ सत्यप्रजापतये नमः .
ॐ सत्यविक्रमाय नमः .
ॐ सत्यसिद्धाय नमः .
ॐ सत्याच्युताय नमः .
ॐ सत्यवीराय नमः .
ॐ सत्यबोधाय नमः .
ॐ सत्यधर्माय नमः .
ॐ सत्याग्रजाय नमः .
ॐ सत्यसंतुष्टाय नमः .
ॐ सत्यवराहाय नमः .
ॐ सत्यपारायणाय नमः .
ॐ सत्यपूर्णाय नमः .
ॐ सत्यौषशाय नमः .
ॐ सत्यशाश्वताय नमः .
ॐ सत्यप्रवर्धनाय नमः .
ॐ सत्यविभवे नमः .
ॐ सत्यज्येष्ठाय नमः .
ॐ सत्यश्रेष्ठाय नमः .
ॐ सत्यविक्रमिणे नमः .
ॐ सत्यधन्विने नमः .
ॐ सत्यमेधाय नमः .
ॐ सत्याधीशाय नमः
ॐ सत्यक्रतवे नमः .
ॐ सत्यकालाय नमः .
ॐ सत्यवत्सलाय नमः .
ॐ सत्यवसवे नमः .
ॐ सत्यमेघाय नमः .
ॐ सत्यरुद्राय नमः .
ॐ सत्यब्रह्मणे नमः .
ॐ सत्यामृताय नमः .
ॐ सत्यवेदाङ्गाय नमः .
ॐ सत्यचतुरात्मने नमः .
ॐ सत्यभोक्त्रे नमः .
ॐ सत्यसुचये नमः .
ॐ सत्यार्जिताय नमः .
ॐ सत्येंद्राय नमः .
ॐ सत्यसंगराय नमः .
ॐ सत्यस्वर्गाय नमः .
ॐ सत्यनियमाय नमः .
ॐ सत्यमेधाय नमः .
ॐ सत्यवेद्याय नमः .
ॐ सत्यपियूषाय नमः .
ॐ सत्यमायाय नमः .
ॐ सत्यमोहाय नमः .
ॐ सत्यसुरानंदाय नमः .
ॐ सत्यसागराय नमः .
ॐ सत्यतपसे नमः .
ॐ सत्यसिंहाय नमः .
ॐ सत्यमृगाय नमः .
ॐ सत्यलोकपालकाय नमः .
ॐ सत्यस्थिताय नमः .
ॐ सत्यौषशाय नमः .
ॐ सत्यदिक्पालकाय नमः .
ॐ सत्यधनुर्धराय नमः .
ॐ सत्याम्बुजाय नमः .
ॐ सत्यवाक्याय नमः .
ॐ सत्यगुरवे नमः .
ॐ सत्यन्यायाय नमः .
ॐ सत्यसाक्षिणे नमः .
ॐ सत्यसंवृताय नमः .
ॐ सत्यसम्प्रदाय नमः .
ॐ सत्यवह्नये नमः .
ॐ सत्यवायुवे नमः .
ॐ सत्यशिखराय नमः .
ॐ सत्यानंदाय नमः .
ॐ सत्याधिराजाय नमः .
ॐ सत्यश्रीपादाय नमः .
ॐ सत्यगुह्याय नमः .
ॐ सत्योदराय नमः .
ॐ सत्यहृदयाय नमः .
ॐ सत्यकमलाय नमः .
ॐ सत्यनालाय नमः .
ॐ सत्यहस्ताय नमः .
ॐ सत्यबाहवे नमः .
ॐ सत्यमुखाय नमः .
ॐ सत्यजिह्वाय नमः .
ॐ सत्यदौंष्ट्राय नमः .
ॐ सत्यनाशिकाय नमः .
ॐ सत्यश्रोत्राय नमः .
ॐ सत्यचक्षसे नमः .
ॐ सत्यशिरसे नमः .
ॐ सत्यमुकुटाय नमः .
ॐ सत्यांबराय नमः .
ॐ सत्याभरणाय नमः .
ॐ सत्यायुधाय नमः .
ॐ सत्यश्रीवल्लभाय नमः .
ॐ सत्यगुप्ताय नमः .
ॐ सत्यपुष्कराय नमः .
ॐ सत्याध्रिदाय नमः .
ॐ सत्यभामावतारकाय नमः .
ॐ सत्यगृहरूपिणे नमः .
ॐ श्री सत्यप्रहरणायुधाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण देवताभ्यो नमः .
श्री सत्यनारायणाय नमः ..
इति अष्टोत्तर पूजां समर्पयामि ..
४९ धूपं
वनस्पत्युद्भवो दिव्यो गधाढ्यो गन्धवुत्तमः .
सत्यनारायण महिपालो धूपोयं प्रतिगृह्यतां ..
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् .
मुखं किमस्य कौ बाहू कावूरू पादावुच्येते ..
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः . धूपं आग्रापयामि ..
५० दीपं
साज्यं त्रिवर्ति सम्युक्तं वह्निना योजितुं मया .
गृहाण मन्गलं दीपम् त्रैलोक्य तिमिरापहम् ..
भक्त्या दीपं प्रयश्चमे देवाय परमात्मने .
त्राहि मां नर्कात् घोरात् दीपं ज्योतिर्नमोस्तुते ..
ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः .
उरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दीपं दर्शयामि ..
५१ नैवेद्यं
(dip finger in water and write a square and
'shrii' mark inside the square. Place naivedya on
'shrii'. ; remove lid and sprinkle water around
the vessel; place in each food item one washed
leaf/flower/axatha)
ॐ नारायणाय विद्महे . वासुदेवाय धीमहि .
तन्नो विष्णु प्रचोदयात् ..
ॐ नमः सत्यनारायणाय ..
(show mudras)
निर्वीषिकरणार्थे तार्क्ष मुद्रा .
अमृती करणार्थे धेनु मुद्रा .
पवित्रीकरणार्थे शंख मुद्रा .
संरक्षणार्थं चक्र मुद्रा .
विपुलमाय करणार्थे मेरु मुद्रा .
Touch naivedya and chant 9 times' ॐ'
ॐ सत्यंतवर्तेन परिसिंचामि
(sprinkle water around the naivedya)
भोः! स्वामिन् भोजनार्थं आगश्चादि विज्ञाप्य
(request Lord to come for dinner)
सौवर्णे स्थालिवैर्ये मणिगणकचिते गोघृतां
सुपक्वां भक्ष्यां भोज्यां च लेह्यानपि
सकलमहं जोष्यम्न नीधाय नाना शाकै रूपेतं
समधु दधि घृतं क्षीर पानिय युक्तं
तांबूलं चापि विष्णु प्रतिदिवसमहं मनसे चिंतयामि ..
अद्य तिष्ठति यत्किञ्चित् कल्पितश्चापरंग्रिहे
पक्वान्नं च पानीयं यथोपस्कर संयुतं
यथाकालं मनुष्यार्थे मोक्ष्यमानं शरीरिभिः
तत्सर्वं विष्णुपूजास्तु प्रयतां मे जनार्दन
सुधारसं सुविफुलं आपोषणमिदं
तव गृह्ण कलशानीतं यथेष्टमुप भुज्ज्यताम् ..
ॐ नमो नारायणाय . श्री लक्ष्मी नारायणाय नमः ..
अमृतोपस्तरणमसि स्वाहा ..
(drop water from sha.nkha)
ॐ प्राणात्मने नारायणाय स्वाहा .
ॐ अपानात्मने वासुदेवाय स्वाहा .
ॐ व्यानात्मने संकर्षणाय स्वाहा .
ॐ उदानात्मने प्रद्युम्नाय स्वाहा .
ॐ समानात्मने अनिरुद्धाय स्वाहा .
ॐ नमः सत्यनारायणाय .
नैवेद्यं गृह्यतां देव भक्ति मे अचलां कुरुः .
ईप्सितं मे वरं देहि इहत्र च परां गतिम् ..
श्री सत्यनारायणाय नमस्तुभ्यं महा नैवेद्यं उत्तमम् .
संगृहान सुरश्रेष्ठ भक्ति मुक्ति प्रदायकम् ..
चंद्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यो अजायत .
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत ..
आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् .
सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ..
ॐ नमो नारायणाय .
श्री लक्ष्मीसहित सत्य नारायणाय नमः .
नैवेद्यं समर्पयामि ..
(cover face with cloth and chant गायत्री मंत्र
five times or repeat 12 times
ॐ नमः नारायणाय )
सर्वत्र अमृतोपिधान्यमसि स्वाहा .
ॐ श्री लक्ष्मीसहित सत्य नारायणाय नमः .
उत्तरापोषणं समर्पयामि ..
(Let flow water from sha.nkha)
५२ महा फलं
(put tulsi / axathaa on a big fruit)
इदं फलं मयादेव स्थापितं पुरतस्थव .
तेन मय् सफलावाप्तिर्भवेत् जन्मनिजन्मनि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महाफलं समर्पयामि .
५३ फलाष्टक
(put tulsi/akshata on fruits)
कुष्माण्ड मातुलिङ्गं च कर्कठी दाडिमी फलम् .
रम्बा फलं जम्बीरं बदरं तथा ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . फलाष्टकं समर्पयामि ..
५४ करोद्वर्तन
करोद्वर्तन्कं देवमया दत्तं हि भक्तिथः .
चारु चंद्र प्रभां दिव्यं गृह्ण जगदीश्वर ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः .
करोद्वर्तनार्थे चंदनं समर्पयामि ..
५५ तांबूलं
पूगिफलं सतांबूलं नागवल्लि दलैर्युतम् .
ताम्बूलं गृह्यतां देव येल लवंग सम्युक्तम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पूगिफल ताम्बूलं समर्पयामि ..
५६ दक्षिणा
हिरण्य गर्भ गर्भस्थ हेमबीज विभावसोः .
अनंत पुण्य फलदा अथः शांतिं प्रयश्चमे ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . सुवर्ण पुष्प दक्षिणां समर्पयामि ..
पुनः पूजा
ॐ शान्ताकारम् भुजग शयनम्, पद्मनाभम् सुरेएशम्
विश्वाधरम् गगन सदृशम् मेघ वर्णम् शुभान्गम्
लक्ष्मीकान्तम् कमलनयनम्, योगिभिर् ध्यान गम्यम्
वन्दे विष्णुं भवबयह्रम्, सर्व लोकैक नाथम्
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . ध्यायामि, ध्यानं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आवाहयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आसनं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पाद्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अर्घ्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आचमनीयं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पन्चामृत स्नानं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मह अभिषेकं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . वस्त्रयुग्मं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . यज्ञोपवीतं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . गन्धं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नान परिमल द्रव्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . हस्तभूषणं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अक्षतान् समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुष्पं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नाना अलंकारं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अंग पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुश्प पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पत्र पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आवरण पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अष्टोत्तर पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . धूपं आघ्रापयामि
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दीपं दर्शयामि
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नैवेद्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महा फलं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . फलाश्स्टकं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . करोद्वर्थनकं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . ताम्बूलं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दक्षिणां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महा नीराजनं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . कर्पूर दीपं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . प्रदक्षिणां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नमस्कारान् समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . राजोपचारं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मन्त्रपुष्पं समर्पयामि .
५७ महा नीराजन
श्रीयै जातः श्रिय अनिरियाय श्रियं वयो जरित्रभ्यो ददाति
श्रियं वसाना अमृतत्त्व मायन् भवंति सत्या समिधा मितद्रौ
श्रिय येवैनं तत् श्रिया मादधाति संतत मृचा वषट्कृत्यं
संततमै संधीयते प्रजया पशुभिर्य येवं वेद ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महानीराजनं दीपं समर्पयामि ..
५८ कर्पूर दीप
अर्चत प्ररिचत प्रियमे दासो अर्चत .
अर्चन्तु पुत्रका वता पुराण दृष्णवर्चत ..
कर्पूरकं महाराज रंभोद्भूतं च दीपकं .
मंगलार्थं महीपाल संगृहान जगत्पते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . कर्पूर दीपं समर्पयामि ..
५९ प्रदक्षिणा
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत .
पदभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् तथा लोकांग अकल्पयन् ..
आर्द्रां यःकरिणीं यष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ..
यानि कानि च पापानि जन्मांतर कृतानि च .
तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणे पदे पदे ..
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव् शरणं मम .
तस्मात् कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष रमापते ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . प्रदक्षिणान् समर्पयामि ..
६० नमस्कार
सप्तास्यासन् परिधयः त्रिस्सप्त समिधः कृताः .
देवा यद्यज्ञं तन्वानाः अबध्नन्पुरुषं पशुम् ..
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावोदास्योश्वान्विन्देयं पुरुषानहम् ..
नमः सर्व हितार्थाय जगदार हेतवे
षाष्ठाङ्गोयं प्रणामस्ते प्रयत्नेन मया कृतः .
ऊरूसा शिरसा दृष्ट्वा मनसा वाचसा तथा
पद्भ्यां कराभ्यां जानुभ्यां प्रणामोष्ठाङ्गं उच्यते ..
शात्येनापि नमस्कारान् कुर्वतः शार्ङ्गपाणये .
शत जन्मार्चितं पापं तत्क्षण देव नश्यति ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . नमस्कारान् समर्पयामि ..
६१ राजोपचार
गृह्ण परमेशान सरत्ने छत्र चामरे .
दर्पणं व्यञ्जनं चैव राजभोगाय यत्नथः ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . छत्रं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . चामरं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . गीतं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . नृत्यं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . वाद्यं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . दर्पणं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . व्यञ्जनं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . आन्दोलणं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . राजोपचारान् समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . सर्वोपचारान् समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . समस्त राजोपचारार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
६२ मंत्र पुष्प
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् .
ते ह नाकं महिमानः सचन्ते यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ..
यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम् .
सूक्तं पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत् ..
विद्या बुद्धि धनेश्वर्य पुत्र पौत्रादि संपदः .
पुष्पांजलि प्रदानेन देहिमे ईप्सितं वरम् ..
नमस्त्वनंताय सहस्र मूर्तये सहस्र पादाक्षि शिरोरु बाहवे .
सहस्र नाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्र कोटी युगधारिणे नमः ..
ॐ नमो महद्भ्यो नमो अर्भकेभ्यो नाम्नो युवभ्यो नम आशिनेभ्यः .
यजां देवान्य दिशक्रवा ममा जायसः शं समावृक्षिदेव ..
ॐ ममत्तुनः परिज्ञावसरः ममत्तु वातो अपां वृषन्वान् .
शिशीतमिन्द्रा पर्वता युवन्नस्थन्नो विश्वेवरिवस्यन्तु देवाः ..
ॐ कथात अग्ने शुचीयंत अयोर्ददाशुर्वाजे भिराशुशानः .
उभेयत्तोकेतनये दधाना ऋतस्य सामनृणयंत देवाः ..
ॐ राजाधि राजाय प्रसह्य साहिने नमो वयं वैश्रवणाय
कूर्महे समे कामान् काम कामाय मह्यं कामेश्वरो
वैश्रवणो दधातु कुबेराय वैश्रवणाय महाराजाय नमः ..
ॐ स्वस्ति साम्राज्यं भोज्यं स्वाराज्यं वैराज्यं
पारमेष्ठं राज्यं महाराज्यमाधिपत्यमयं समंत
पर्यायिस्यात् सार्व भौमः सार्वायुशः अंताद
परर्धत् पृथिव्यै समुद्र पर्यंतय एकरालिति तदप्येश
श्लोकोभिगीतो मरूतः परिवेष्टारो मरुत्तस्या वसन् ग्रिहे
आविक्षितास्य कामप्रेर्विश्वेदेवा सभासद इति ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . मंत्रपुष्पं समर्पयामि ..
६३ शंख ब्रमण
(make three rounds of sha.nkha with water like aarati and pour down;
chant OM 9 times and show mudras)
इमां आपशिवतम इमं सर्वस्य भेषजे .
इमां राष्ट्रस्य वर्धिनि इमां राष्ट्र भ्रतोमत ..
६४ तीर्थ प्राशन
ॐ श्रियः कान्ताय कल्याण निधये निधयेर्तिनाम् .
श्री वेन्कट निवासाय श्रीनिवासाय मंगलम् ..
सर्वदा सर्व कार्येषु नास्ति तेषां अमंगलम् .
येषां हृदयिस्थो भगवान् मन्गलायतनो हरिः ..
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः .
येषां इन्दीवर श्यामो हृदयस्तो जनार्दनः ..
अकाल मृत्यु हरणं सर्व व्याधि निवारणं . सर्व पाप उपशमनं
विष्णु पादोदकं शुभम् ..
६५ उपयन दानं
ब्राह्मण सुहासिनि पूजा
(wash feet wipe offer gandha kumkum flowers sapaad
fruits and gitfs and make obeisances)
इष्ट काम्यार्थ प्रयुक्त सम्यग् आचरित श्री सत्य नारायण व्रत
सम्पूर्ण फल वाप्यर्थं
श्री सत्यनारायण स्वरूपाय ब्राह्मणाय वायन दानं करिष्ये ..
श्री सत्यनारायण स्वरूपाय ब्राह्मणाय आवाहन पूर्वक आसन् गन्ध
अक्षत धूप् दीपादि सकलाराधनै स्वर्चितम् .
नारायण प्रतिगृह्णातु नारायणो वै ददाति च
नारायणो तारकोभ्यां नारायणाय नमो नमः .
देवस्य त्वा सवितुह् प्रसवेश्विनोर्भाहुभ्यां पूष्ण्यो हस्ताभ्यां
अग्नेः तेजसा सूर्यश्च वर्च सेन्द्रियेना भिसिन्चामि.
बलाय श्रियेय् यश सेन्न द्याय श्री सत्यनारायणस्वामिने नमः .
वायनदानं प्रतिगृह्णातु ( प्रतिगृह्न्ना विलाति प्रतिवचनम्)
६६ विसर्जन पूजा
आराधितानां देवतानां पुनः पूजस्म करिष्ये ..
श्री सत्यनारायण स्वामि देवताभ्यो नमः ..
पूजांते छत्रं समर्पयामि . चामरं समर्पयामि .
नृत्यं समर्पयामि . गीतं समर्पयामि .
वाद्यं समर्पयामि . आंदोलिक् आरोहणं समर्पयामि .
अश्वारोहणम् समर्पयामि . गजारोहणं समर्पयामि .
श्री सत्यनारायण स्वामी देवताभ्यो नमः .
समस्त राजोपचार देवोपचार शक्त्युपचार भक्त्युपचार
पूजां समर्पयामि ..
६७ आत्म समर्पण
यस्य स्मृत्या च नाम्नोक्त्या तपः पूजा क्रियादिशु .
नूनं सम्पूर्णतां याति सद्यो वन्देय् तम् अच्युतम् ..
मंत्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं जनार्दन .
यत्पूजितं मयादेव परिपूर्णं तथास्तु मे ..
अनेन मया क्रतेन श्रीर्सत्यनारायण देवता
सुप्रीत सुप्रसन्न वरदा भवतु .
मध्ये मन्त्र तन्त्र स्वर वर्ण न्युनातिरिक्त लोप दोश
प्रायस्चित्तार्थं अच्युत अनन्त गोविंद नामत्रय महा मन्त्र जपं करिष्ये ..
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ अनंताय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ अनंताय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ अनंताय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः
अच्युतानंतगोविन्देभ्यो नमः .
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् .
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै रामचंद्रेति समर्पयामि ..
नमस्मरोमि .
श्री सत्यनारायण स्वामी देवता प्रसादं शिरसा गृह्णामि ..
६८ क्षमापनं
अपराध सहस्राणि क्रियन्ते अहर्निशं मया .
तानि सर्वाणि मे देव क्षमस्व पुरुषोत्तम ..
यान्तु देव गण सर्वे पूजां आदाय पर्तिवीं
इष्ट काम्यार्थ सिद्यर्थं पुनरागमनाय च ..
(Shake the kalasha)
.. श्री कृष्णार्पणमस्तु ..
Text title : shrii satyanaaraayaNa puujaa
Transliterated by : Guruji (achkumg3@batelco.com.bh)
ITRANS Conversion by : Sowmya Ramkumar (ramkumar@batelco.com.bh)
Proofread on June 15, 1997 by Sowmya Ramkumar (ramkumar@batelco.com.bh)
This page uses Unicode encoding for Devanagari.
Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct
Unicode devanagari font such as Mangal.ttf from Microsoft or Raghu8.ttf from the BBC site.
Questions, comments:shree@yahoo.com


c: text/html

text:
Bhagavadgita !
Chapter 11 Slokas - in Devenagari
Vswarupa Samdarsana Yoga !
ओम्
श्रीमद्भगवद्गीत
विश्वरूपसंदर्शनयोगः
एकादशोध्यायः
अर्जुन उवाच:
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्म संज्ञितम्।
यत्वयोक्तं वचस्तेन मोहोsयं विगतो मम॥1||
स॥ मदनुग्रहाय परमं गुह्यं अध्यात्म संज्ञितम् यत् वचः त्वया उक्तं तेन अयं मोहः विगतः॥
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशोमया।
तत्त्वः कमलपत्राक्ष महात्म्यमपि चाव्ययम्॥2||
स॥ हि कमलपत्राक्ष ! त्वत्तः भूतानां भव अप्ययौ विस्तरशः मया श्रुतौ । अव्ययं ( नाश रहित ते ) महात्म्यं अपि च ( मया) श्रुतं॥
एवमेतद्यथाssत्थ त्वमात्मानं परमेश्वर।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम॥3||
स॥हे परमेश्वर! त्वं आत्मानं यथा अत्थ (अकथितम्) ऎवं एतत् ( इति मम विश्वासं)। हे पुरुषोत्तम ! ते इश्वरं रूपम् द्रष्टुं इच्चामि॥
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो।
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मान मव्ययम्॥4||
स॥हे प्रभो! तत् ( ते इश्वरं रूपम् ) मया द्रष्टुं शक्यं इति मन्यसे ततः हे योगेश्वर ! त्वं अव्ययम् ( नाशरहित) आत्मानम् मे दर्शय॥
श्रीभगवानुवाच
पश्यमे पार्थ रूपाणि शतशोsथ सहस्रशः।
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च॥ 5||
स॥हे पार्थ ! नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च शतशः अथ सहश्रसः मे रूपाणि पश्य॥
पश्यादित्यान् वसून् रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा।
बहन्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत॥6||
स॥हे भारत! अदित्यान् वसून्, रुद्रान् ,अश्विनौ मरुतः पश्य । तथा अदृष्टपूर्वाणि बहूनि आश्चर्याणि पश्य।
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य स चराचरं।
ममदेहे गुडाकेश यच्चान्यद्रष्टुमिच्चसि॥7||
स॥ हे गुडाकेश! सचराचरम् कृत्स्नं जगत् मम इह देहे एकस्थं अद्य पश्य । अन्यत् यत् द्रष्टुम् इच्छसि (तत् ) च (मम इह देहे एकस्थमद्य पश्य) ।
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुसा।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्यमे योगमैश्वरम्॥8||
स॥ अनेन स्वचक्षुसा एवतु मां द्रष्टुम् न शक्यसे। ते दिव्यं चक्षुः ददामि । इश्वरम् मे योगम् पश्य॥
संजय उवाच:
एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः।
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्॥9||
स॥ हे राजन् ! महायोगेश्वरः हरिः एवम् उक्त्वा पार्थाय परमम् इश्वरम् रूपम् दर्शयामास॥
अनेकवक्त्रनयनं अनेकाद्भुतदर्शनम्।
अनेक दिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुथम्॥10||
दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्।
सर्वाश्चर्यमयं देवं अनन्तं विश्वतो मुखम्॥11||
स॥ (भगवान् हरिः) अनेक वक्त्र नयनं अनेकाद्भुत दर्शनं अनेक दिव्याभरणम् दिव्यानेकोद्यतायुधम् दिव्यमालांबधरम् दिव्यगन्धानुलेपनम् सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तम् विश्वतोमुखम् (दर्शयामास)॥
दिविसूर्य सहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता।
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः॥12||
स॥ दिवि सूर्य सहस्रस्य भाः युगपत् यदि उत्थिता भवेत् सा तस्यमहात्मनः भासः सादृशी स्यात्॥
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तथा॥13||
स॥ तदा पाण्डवः ( अर्जुनः) अनेकथा प्रविभक्तम् कृत्स्नं जगत् देव देवस्य शरीरे एकस्थम् अपश्यत्॥
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनंजयः।
प्रणम्य शिरसा देवं कृतांजलिरभाषत॥14||
स॥ ततः सः धनंजयः विस्मयाविष्ठः हृष्टरोमा देवम् शिरसा प्रणम्य कृतांजलिः अभाषत।
अर्जुन उवाच:
पश्यामि देवांस्तव देव देहे
सर्वांस्तथा भूतविशेषसंज्ञान्।
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थं
ऋषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान्॥15||
स॥ देवा तव देहे सर्वान् देवान् तथा भूतविशेष संघान् ( पश्यामि) कमलासनस्थं ईशं ब्रह्मणम् ( पश्यामि) सर्वान् ऋषीन् च दिव्यानुरगान् च पश्यामि॥
अनेक बाहूदरवक्त्रनेत्रं
पश्यामि त्वां सर्वतोsनन्तरूपम्।
नान्तं न मध्यं नपुनस्तवादिम्
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप॥16||
स॥ हे विश्वेश्वर! विश्वरूप! अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनन्त रूपम् त्वाम् सर्वतः पश्यामि । पुनः तव आदिम् नपश्यामि । मध्यं न ( पश्यामि) । अन्तम् तु न (पश्यामि)॥
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च
तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमंतम्।
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता
दीप्तानलार्कद्युति मप्रमेयम्॥17||
स॥ त्वाम् समन्तात् ( सर्वतः) किरीटिनम् गदिनम् चक्रिणम् च तेजोराशिम् सर्वतः दीप्तिमंतम् दीप्तानलार्कद्युतिम् अप्रमेयं पश्यामि॥
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।
त्वा व्ययश्शाश्वत धर्मगोप्ता
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे॥18||
स॥ त्वम् वेदितव्यं परमं अक्षरम् ( परब्रह्मं) । त्वं अस्य विश्वस्य परं निधानम् ( अधारभूतः) । त्वं अव्ययः ( नाशरहितः) । (त्वं) शाश्वत धर्मगोप्ता। त्वं सनातनः पुरुषः इति मे मतिः॥
अनादि मध्यान्तमनन्तवीर्य
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम्।
पश्यामित्वां दीप्तहुताशवक्त्रं
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्॥19||
स॥ अनादि मध्यान्तं (त्वां पश्यामि) अनन्त वीर्यं (त्वां पश्यामि) अनन्तबाहुं (त्वां पश्यामि) शशि सूर्य नेत्रम् (त्वां पश्यामि) दीप्तहुताशवक्त्रम् ( त्वां पश्यामि ) स्वतेजसा इदं विश्वम् तपन्तम् त्वाम् पश्यामि॥
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरम् हि
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः।
दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदम्
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्॥20||
स॥हे महात्मन् ! द्यावापृथिव्योः इदं अन्तरम् सर्वाः दिशाः च त्वया एकेन व्याप्तं हि। उग्रं अद्भुतं इदं रूपम् दृष्ट्वा लोकत्रयम् प्रव्यधितम् ॥
अमीहि त्वां सुरसंघा विशन्ति
केचित्भीताः प्रांजलयो गृणन्ति।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षि सिद्धिसंघाः
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः॥21||
स॥ अमी सुरसंघाः त्वाम् विशन्ति ह ( प्रविशन्ति ह) । केचित् भीताः प्रांजलयः ( कृतांजलिः) गृणन्ति । महर्षि सिद्धसंघाः स्वस्ति इति उक्त्वा पुष्कलाभिः स्तुतिभिः त्वां स्तुवन्ति ॥
रुद्रातित्य वसवो ये च साध्या
विश्वेsश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे॥22||
स॥ रुद्रादित्याः वसवः ये च साध्याः विश्वे अश्विनौ गंधर्वयक्षासुरसिद्धसंघाः (ये) च सर्वे एव विस्मिताः त्वां वीक्ष्यन्ते॥
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं
महाबाहो बहुबाहूरुपादम्।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालम्
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यधिता स्तथाsहम्॥23||
स॥ हे महाबाहो! बहुवक्त्रनेत्रम् बहुबाहूरुपादम् बहूदरम् बहुदंष्ट्राकरालम् ते महत् रूपम् दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यधिताः । तथा अहं च प्रव्यधितः॥
नभः स्पृशम् दीप्तमनेकवर्णं
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम्।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यधितान्तरात्मा
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो॥24||
स॥ हे विष्णो! नभः स्पृसं दीप्तं अनेकवर्णम् व्यात्ताननम् दीप्तवीशालनेत्रम् त्वां दृष्ट्वा प्रव्यधितान्तरात्मा अहं धृतिं शमं च न विन्दामि॥
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि
दृष्ट्वैव कालानल सन्निभानि।
दिशो न जाने न लभे च शर्म
प्रशीद देवेश जगन्निवास॥25||
स॥दंष्ट्राकरालानि कालानलसन्निभानिच ते मुखानि दृष्ट्वा दिशः न जाने । शर्म च न एव लभे ।देवेश प्रसीद॥
अमीच त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः
सर्वे सहैवावनि पालसंघैः।
भीष्मद्रोणस्सूत पुत्र स्तथाsसौ
सहस्मदीयैरपि योधमुख्यैः॥26||
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति
दंष्ट्राकरालानि भयानिकानि।
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु
संदृश्यन्ते चूर्नितैरुत्तमांगैः॥27||
स॥ अमी धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे भीष्मः द्रोणः असौ सूतपुत्रः अवनिपालसंघैः सह एव तथा अस्मदीयैः योधमुख्यैः अपि त्वां त्वरमानाः दंष्ट्राकरालानि भयानकानि मुखानि प्रविशन्ति। केचित् दशनान्तरेषु विलग्नाः चूर्णितैः उत्तमांगैः संदृश्यन्ते॥
यथानदीनां बहवोsम्बुवेगाः
समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति।
तथा त्वामी नरलोकवीरा
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति॥28||
स॥यथा नदीनां बहवः अंबु वेगाः समुद्रं एव अभिमुखाः द्रवन्ति तथा अमी नरलोक वीराः तव ( मुखे) वक्त्राणि विशन्ति (प्रविशंति) ॥
यथा प्रदीप्तं ज्वलनंपतंगा
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः।
तथैव नाशाय विशन्ति लोका
स्तवापि वक्त्राणि समृद्दवेगाः॥29||
स॥यथा पतंगाः नाशाय समृद्धवेगाः प्रदीप्तम् ज्वलनम् विशन्ति तथा एव लोकाः अपि समृद्धवेगाः नाशाय तव वक्त्राणि विशन्ति ( प्रविशन्ति)॥
लेलिह्यसे ग्रसमानस्समन्ता
ल्लोकान् समग्रान् वदनैर्ज्वलद्भिः।
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो॥30||
स॥ हे विष्णो ! वदनैः समग्रान् लोकान् समन्तात् ग्रसमानः लेलिह्यसे । तव उग्राः भासः तेजोभिः समग्रं जगत् आपूर्य प्रतपन्ति ।
अख्याहि मे को भवानुग्र रूपो
नमोsस्तु ते देववर प्रसीद।
विज्ञातु मिच्छामि भवन्तमाद्यं
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्॥31||
स॥ देव वर! प्रशीद । उग्ररूपः भवान् कः । मे अख्याहि । हि तवप्रवृत्तिम् न जानामि। आद्यं भवन्तम् विज्ञातुम् इच्छामि । ते नमः ॥
श्री भगवानुवाच।
कालोsस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो
लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः।
ऋतेsपि त्वा न भवष्यन्ति सर्वे
येsवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः॥32||
स॥ ( अहम्) लोक क्षयकृत् प्रवृद्धः कालोस्मि। लोकान् समाहर्तुं इह प्रवृत्तः । प्रत्यनीकेषु ये योधाः अवस्थिताः (ते) सर्वे त्वा ऋतेपि न भविष्यन्ति ॥
तस्मात्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व
जित्वा शत्रून् भुंक्ष्व राज्यं समृद्धम्।
मयैवेते निहताः पूर्वमेव
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्॥33||
स॥ तस्मात् त्वं उत्तिष्ठ । शत्रून् जित्वा यशः लभस्व ।समृद्धं राज्यं भुज्ञ्ख्व। एते मया ऎव पूर्वं एव निहताः । हे सव्यसाचिन् (त्वं) निमित्तमात्रं भव।
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च
कर्णम् तथाsनान्यपि योधवीरान्।
मयाहतां स्त्वं जहि माव्यधिष्ठा
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्॥34||
स॥मया हतान् द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णम् तथा अन्यान् योधवीरान् अपि त्वं जहि । माव्यधिष्टाः । युध्यस्व । रणे सपत्नान् जेतासि॥
संजय उवाच
एतच्छ्रुत्वावचनं केशवस्य
कृतांजलिर्वेपमानः किरीटी।
नमस्कृत्वा भूययेवाह कृष्णं
सगद्गदं भीत भीतः प्रणम्य॥35||
स॥ किरीटी केशवस्य एतत् वचनं श्रुत्वा वेपमानः कृतांजलिः कृष्णं नमस्कृत्वा भीत भीतः प्रणम्य सगद्गदम् भूय एव (इदं) आह ॥
अर्जुन उवाच:
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या
जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते च।
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसंघाः॥36||
स॥ हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत् प्रहृष्यति । अनुरज्यते च। रक्षांसि भीतानि दिशः द्रवन्ति । सर्वे सिद्धसंघाः नमस्यन्ति च । (एतानि) स्थाने ॥
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्
गरीयसे ब्रह्मणोsप्यादिकर्त्रे।
अनन्त देवेश जगन्निवास
त्वमक्षरं सदसतत्परं यत्॥37||
स॥ महात्मन् ! अनन्त ( रूपा) देवेश जगन्निवास सत् असत् च यत् ( अस्ति) तत्परम् अक्षरम् ( ब्रह्मम्) त्वं असि । ब्रह्मणः अपि आदि कर्त्रे ( तथैव) गरीयसे । ते कस्मात् न नमेरन्॥
त्वामादि देवः पुरुषः पुराण
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्।
वेत्ताsसि वेद्यं च परं च धाम
त्वया ततं विश्वमनन्त रूप॥38||
स॥ हे अनन्त रूप त्वं आदि देवः । त्वं पुराणपुरुषः । अस्य विश्वस्य परं निधानम् । वेत्ता च । वेद्यं च ।परंधाम च असि । त्वया एतत् विश्वम् ततम्॥
वायुर्यमोग्निर्वरुणः शशांकः
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च।
नमो नमस्तेsस्तु सहस्रकृत्यः
पुनश्च भूयो sपि नमो नमस्ते॥39||
स॥ वायुः यमः अग्निः वरुणः शशांकः प्रजापतिः प्रपितामहः त्वं असि । ते सहसकृत्यः नमोनमः अस्तु। ते पुनः च नमः। । भूयः अपि नमः॥
नमो पुरस्तादथ पृष्टतस्ते
नमोsस्तु ते सर्वत एव सर्व।
अनन्तवीर्या मितमिक्रमस्त्वम्
सर्वं समाप्नोषि ततोsसि सर्वः॥40||
स॥ सर्व पुरस्तात् पृष्ठतः नमः अस्तु । (त्वं) अनन्तवीर्यामितविक्रमः। त्वं सर्वं समप्नोषि । ततः सर्वः असि॥
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तम्
हे कृष्ण हे यदव हे सखेति।
अजानता महिमानं तवेदं
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि॥41|
यच्चापहासार्थमसत्कृतोsसि
विहारशय्यासनभोजनेषु।
एकोsथवाप्यच्युत तत्समक्षं
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥42||
स॥ हे अच्युत ! तव इदं महिमानम् अजानता मया प्रमादात् प्रणयेन वा अपि सखा इति मत्वा हे कृष्ण हे यादव हे सखा इति प्रसभम् यत् उक्तं विहारशय्यासनभोजनेषु एकः अथवा तत समक्षं अपि अपहासार्थम् असत्कृतः असि । यत् च तत् अप्रमेयम् त्वां अहं क्षामये॥
पिताsसि लोकस्य चराचरस्य
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
न त्वत्समोsस्त्यभ्यद्धिकः कुतोsन्यो
लोकत्रयेsप्यप्रतिमप्रभाव॥43||
स॥ अप्रतिमप्रभाव त्वं चराचरस्य अस्य लोकस्य पिता असि। पूज्यः च । गरीयान् गुरुः असि।लोकत्रये अपि त्वत् समः न अस्ति। अभ्यधिकः अन्यः कुतः।
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं
प्रसादये त्वामहमीश मीड्यम्।
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्॥44||
स॥ तस्मात् कायं प्रणिधाय प्रणम्य त्वां ईशम् ईढ्यं प्रसादये। देव देवा पुत्रस्य ( अपराधाः) पिता इव सख्युः सखा इव प्रियायाः प्रियः इव ( मे अपराधं) सोढुं अर्हसि॥
अदृष्ट पूर्वं हृषितोsस्मि दृष्ट्वा
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे।
तदेव मे दर्शय देव रूपं
प्रशीद देवेश जगन्निवास॥45||
स॥ अदृष्ट पूर्वं दृष्ट्वा हृषितः अस्मि। मे मनः च भयेन प्रव्यधितं। हे देव ! जगन्निवास प्रसीद॥
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त
मिच्छामित्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते॥46||
स॥ अहं त्वां तथा ऎव किरीटिनम् गदिनं चक्रहस्तं द्रष्टुं इच्छामि । सहस्रबाहो विश्वमूर्ते चतुर्भुजेन तेन रूपेण एव भव॥
श्रीभगवानुवाच:
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं
रूपं परं दर्शित मात्मयोगात्।
तेजोमयं विश्वमनन्त माद्यं
यन्मे त्वदन्येन न दृष्ट पूर्वम्॥47||
स॥हे अर्जुन! तेजोमयम् विश्वम् अनन्तम् आद्यं त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् मे यत् इदं परं रूपम् ( अद्राक्षीः) तत् (रूपम्) प्रसन्नेन मया तव आत्मयोगात् दर्शितम्।
न वेदयज्ञाध्ययनैर्नदानै
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः
एवं रूपः शक्य अहं नृलोके
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर॥48||
स॥हे क्रुरुप्रवीर । एवं रूपः अहम् नृलोके त्वदन्येन न दृष्ठः। वेदयज्ञाध्ययनैः दानैः क्रियाभिः उग्रैः तपोभिः द्रष्टुम् न शक्यः॥
माते व्यथा माच विमूढभावो
दृष्ट्वा रूपं घोरमीद्रुज्ञ्ममेदं।
व्यपेतभीः प्रीतिमनाः पुनस्त्वं
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य॥49||
स॥ ई दृक् घोरं मम इदं रूपम् दृष्ट्वा ते व्यथा मा। विमूढभावः च न ।त्वं व्यपेतभीः प्रीतमनाः ( भव) । मे तत् इदं रूपं एव पुनः प्रपश्य॥
संजय उवाच
इत्यर्जुनं वासुदेवः तथोक्त्वा
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः।
आश्वासयामास च भीतमेनं
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥50||
स॥ इति वासुदेवः अर्जुनम् उक्त्वा तथा स्वकं रूपं भूयः दर्शयामास । महात्मा पुनः च सौम्यवपुः भूत्वा भीतं एनम्( अर्जुनम्) आश्वासयामास॥
अर्जुन उवाच:
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः॥51||
स॥ हेजनार्दन ! तव सौम्यं इदं मानुषं रूपम् दृष्ट्वा इदानीम् स चेताः संवृत्तः । प्रकृतिं गतः अस्मि॥
श्रीभगवानुवाच
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानपि यन्मम।
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शन कांक्षिणः॥52||
स॥ मम यत् (रूपं) दृष्टवान् असि तत् इदं रूपं सुदुर्दर्शम् । देवाः अपि नित्यं अस्य रूपस्य दर्शन कांक्षिणः (भवन्ति)॥
नाहं वैदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया।
शक्यं एवं विधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा॥53||
स॥ माम् यथा दृष्टवान् असि एवं विधः अहं वैदैः द्रष्टुम् न शक्यः। तपसा च न ( शक्यः)। दानेन च न ( शयः)। इज्यया ( यज्ञेन) च न ( शक्यामि)।
भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवं विधोsर्जुन।
ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप॥54||
स॥ परन्तप ! एवं विधः अहम् अनन्यया भक्त्यातु तत्त्वेन ज्ञातुम् द्रष्ठुम् च प्रवेष्टुंच शक्यः अस्मि॥
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तसंगवर्जितः।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यस्स मामेति पाण्डव॥55||
स॥।हे पाण्दव ! मत्कर्मकृत् मत्परमः मद्भक्तः संगवर्जितः सर्वभूतेषु निर्वैरः यः - सः माम् एति ॥
इति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुन संवादे विश्वरूप संदर्शन योगोनाम
एकादशोsध्यायः
ओं तत् सत्
|| om tat sat ||

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
व्यक्तः (Manifested)
कानिचित् दिनानि पूर्वाणि मया व्यज्यते इति पदस्य उपरि द्वे वार्तापत्रे लिखिते। यस्मात् प्रत्ययधात्वोः संयोगात् व्यज्यते इति भवति तस्मात् एव व्यक्तः इति अपि उद्गच्छति।
वि + अञ्जू + क्तः इति व्यक्तः इति। अञ्जू व्यक्तिम्रक्षणं कान्तिगतिषु रुधादिगणीयः सकर्मकः वेट् परस्मैपदी धातुः अस्ति। वाचस्पत्यम् व्यक्तः इति स्फुटे प्रकाशिते इति मेदिनी प्राज्ञे इति अमरः।
विभावेनानुभावेन व्यक्तः सञ्चारिणा तथा।
रसतामेति रत्यादिः स्थायी भावः सचेतसाम्॥
The steady pleasant condition of intelligent people acquires a flavour (when) expressed together with vibhaava and anubhaava.
अपि अयम् अनुवादः अस्य श्लोकस्य
अन्वयस्य अन्वयं निकषा अस्ति?
२०१६-०३-११ शुक्रवासरः (2016-03-11 Friday)


text:
॥ श्रीरामहृदयम् ॥
श्री गणेशाय नमः ।
श्री महादेव उवाच ।
ततो रामः स्वयं प्राह हनुमन्तमुपस्थितम् ।
श्रृणु यत्वं प्रवक्ष्यामि ह्यात्मानात्मपरात्मनाम् ॥ १॥
आकाशस्य यथा भेदस्त्रिविधो दृश्यते महान् ।
जलाशये महाकाशस्तदवच्छिन्न एव हि ।
प्रतिबिम्बाख्यमपरं दृश्यते त्रिविधं नभः ॥ २॥
बुद्ध्यवच्छिन्नचैतन्यमेकं पूर्णमथापरम् ।
आभासस्त्वपरं बिम्बभूतमेवं त्रिधा चितिः ॥ ३॥
साभासबुद्धेः कर्तृत्वमविच्छिन्नेऽविकारिणि ।
साक्षिण्यारोप्यते भ्रान्त्या जीवत्वं च तथाऽबुधैः ॥ ४॥
आभासस्तु मृषाबुद्धिरविद्याकार्यमुच्यते ।
अविच्छिन्नं तु तद्ब्रह्म विच्छेदस्तु विकल्पितः ॥ ५॥
अविच्छिन्नस्य पूर्णेन एकत्वं प्रतिपद्यते ।
तत्वमस्यादिवाक्यैश्च साभासस्याहमस्तथा ॥ ६॥
ऐक्यज्ञानं यदोत्पन्नं महावाक्येन चात्मनोः ।
तदाऽविद्या स्वकार्यैश्च नश्यत्येव न संशयः ॥ ७॥
एतद्विज्ञाय मद्भक्तो मद्भावायोपपद्यते
मद्भक्तिविमुखानां हि शास्त्रगर्तेषु मुह्यताम् ।
न ज्ञानं न च मोक्षः स्यात्तेषां जन्मशतैरपि ॥ ८॥
इदं रहस्यं हृदयं ममात्मनो मयैव साक्षात्कथितं तवानघ ।
मद्भक्तिहीनाय शठाय न त्वया दातव्यमैन्द्रादपि राज्यतोऽधिकम् ॥ ९॥
॥ श्रीमदध्यात्मरामायणे बालकाण्डे श्रीरामहृदयं सम्पूर्णम् ॥
Proofread by Ravin Bhalekar ravibhalekar@hotmail.com
% Text title : rAmahRidayam
% File name : raamahriday.itx
% itxtitle : rAmahRidayam
% engtitle : rAmahRidayam
% Category : hRidaya, raama
% Location : doc_raama
% Sublocation : raama
% Author : Traditional
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Transliterated by : WebD
% Proofread by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com
% Description-comments : adhyAtmarAmAyaN
% Latest update : January 03, 2005
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org


text:
Monday, 31 May 2010
पुनर्नवसंकल्पनम्
मयि कतिपयानि परिवर्तनानि आनेयानि इति चिन्तितवान्नस्मि। कानि तानि इति स्पष्टम् एव अस्ति मनसि। परन्तु आलस्यनामा महारिपु: मम शरीरे निविष्ट: भूयो भूय: मां पराजयते। लक्षानां विस्मार: भवति। संकल्पा: वनष्टा: भवन्ति। पुन: नवसंकल्पं कर्तुं धार्ष्ट्यमपि नावशिष्यते पूर्वतनसंकल्पानां दुरावस्थां वीक्ष्य। परन्तु तदा तदा ’नीड का निर्माण फिर फिर’ इति हरिवंशरायविरचितं काव्यं प्रेरयति। पातस्तु भवत्येव। परन्तु पातादनन्तरं किं कार्यम्। परिज्ञाते एव पाते तत: अनुपदम् उत्थानम् पुनरपि प्रगतिपथे पदविन्यास:। न भेतव्यं न भेतव्यम्। स अवोचत् - नाश के भय से कभी दबता नही निर्माण का सुख, प्रलय की निस्तब्धता से सृष्टिका नवगान फिर फिर, नीड का निर्माण फिर फिर, नेह का आव्हान फिर फिर’। अद्य रात्रौ शीघ्रं शयित्वा प्रात: शीघ्रम् उत्थातव्यमिति कृतसंकल्प: अहं आन्तर्जाले रत: अधुना प्रतरेव शये! परन्तु पुनरपि श्व: तथैव करिष्ये इति संकल्पं कर्तुं धैर्यं सम्प्राप्तम्। अस्तु साधयामि तावत् पुनरपि तृणैर्नीडं निर्मातुमिव चण्डमारुतस्यागमनस्य सम्भावना: अपरिगणयन्।
Posted by संस्कृत-किंकर: at 15:03
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ग गर्भनेतखा यिपाटणेदरमोहर । अनतिक्रमणीयं हि निर्ज सत्यवचरतव न्क्तखपा शक्तिरेवन् स्नेहकृपाकुञ्श । प्रतिज्ञग्परतवश्च क्षणसासीदतुत्तण् हेगश्च निर्गत्य विन्दुरेखान्विकं ययौ । सापि खित्रमुपाथान्तं तं विलोकयैवमचवीत् पुत्र विषण्णौऽसि किमद्य ननु वैचयदम् । षिन्दुमत्यग् नियुक्तस्त्वं गमैखौत्प'टने मम द्रेऽवश्यकर्तंव्यं कायै किंचिद्धिं विद्यते । नृशंसता च नास्त्यत्र कग्चिक्तगा नृणां कृथाः हे शृणु नग्थाव देवदत्तकंथापिपाम् ! पुराभूद्धंरिदत्त'ख्यन् कन्पुरु'ख्यै र्युरे द्विजः च धीमतः पुत्रः कृतविद्योऽपि शैशवे । देवदत्तग्भिथानौऽभूद्दडुक्लींकव्यसनी युवा रिववसाद्दिगैन्तुं नाले पितुर्टहम् । एकदा च विचैईं।कं स श्ऽत्यं देवसागॄद्दम् गपश्यदेक'की सग्यिसानेककम्र्मंणम् । जपन्ठं जम्लपाद'स्यं मह्यत्रतिननेक्रकम्
पृष्ठम्:कथासरित्सागरः - सोमदेवभट्टः - १९०३.djvu/११७
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति


text:
सूत्रम्
आयुधजीविभ्यश्छः पर्वते॥ ४।३।९१
काशिका-वृत्तिः
आयुधजीविभ्यश् छः पर्वते ४।३।९१
सो ऽस्य अभिजनः इति वर्तते। आयुधजीविभ्यः इति तादर्थ्ये चतुर्थी, पर्वते इति प्रकृतिविशेषणम्। पर्वतवाचिनः प्रथमासमर्थादभिजनादस्य इति षष्ठ्यर्थे छन्H प्रत्ययो भवति। आयुधजीविभ्यः आयुधजीव्यर्थम् आयुधजीविनो ऽभिधातुं प्रत्ययो भवति इत्यर्थः। हृद्गोलः पर्वतो ऽभिजनः एषाम् आयुधजीविनां हृद्गोलीयाः। अन्धकवर्तीयाः। रोहितगिरीयाः। आयुधजीविभ्यः इति किम्? ऋक्षोदः पर्वतो ऽभिजनः एशां ब्रह्मणानाम् आर्क्षोदा ब्राह्मणाः। पर्वते इति किम्? सांकाश्यका आयुधजीविनः।
न्यासः
आयुधजीविभ्यश्छः पर्वते। , ४।३।९१
"आयुधजीविभ्यः" इति। तादभ्य चतुर्थीति पञ्चमीं निराकरोति। यदि ह्रेषां पञ्चमी स्यात्, आयुधजीविभ्य एव पर्वतेऽभिधेये छो भवतीत्येष सूत्रार्थः स्यात्, न चेष्यते; तस्मात् एवैषा चतुर्थी, न पञ्चमीति। "साङ्काश्यकाः" इति। "धन्वयोपधाद्()वञ्" ४।२।१२०
॥
बाल-मनोरमा
आयुधज्ञीविभ्यश्चः पर्वते १४५०, ४।३।९१
आयुधज्ञीविभ्यः। "पर्वता"दिति पाठान्तरम्। अभिजनशब्दादिति। अबिजनदेशवाचिन इत्यर्थः। "आयुधजीविनोऽभिधातु"मिति शेषः। सूत्रे "क्रियार्थोपपदस्ये"ति चतुर्थी। ह्मद्गोल इति। पर्वतविशेषोऽयम्। ऋक्षोद इति। अयमपि पर्वतविशेषः।
तत्त्व-बोधिनी
आयुधजीविभ्यश्छः पर्वते ११३७, ४।३।९१
आयुधजीविभ्यः। तादर्थ्ये एषा चतुर्थी। आयुधजीविभ्यः=आयुधजीब्यर्थम्, आयुधजीविनोऽभिधातुं प्रत्ययः स्यादित्यर्थः। सोऽस्याभिजनः"इत्यनुवर्तते। पर्वत इति प्रकृतिविशेषणं, तदाह---पर्वतवाचिन इत्यादि। पर्वत इति किम्()। साङ्काश्यका आयुधजीविनः। "योपधा"दिति वुञ्। शण्डिकादिभ्यो ञ्यः। शण्डिका सर्वसेन शकेत्यादि।


text:
॥ श्रीमद्भागवतान्तर्गतम् महिशीगीतम् ॥
महिष्य ऊचुः ।
कुररि विलपसि त्वं वीतनिद्रा न शेषे
स्वपिति जगति रात्र्यामीश्वरो गुप्तबोधः ।
वयमिव सखि कच्चिद्गाढनिर्विद्धचेता
नलिननयनहासोदारलीलेक्षितेन ॥ १०.९०.१५॥
नेत्रे निमीलयसि नक्तमदृष्टबन्धुस्
त्वं रोरवीषि करुणं बत चक्रवाकि ।
दास्यं गत वयमिवाच्युतपादजुष्टां
किं वा स्रजं स्पृहयसे कवरेण वोढुम् ॥ १०.९०.१६॥
भो भोः सदा निष्टनसे उदन्वन्नलब्धनिद्रोऽधिगतप्रजागरः ।
किम्वा मुकुन्दापहृतात्मलाञ्छनः प्राप्तां दशां त्वं च
गतो दुरत्ययाम् ॥ १०.९०.१७॥
त्वं यक्ष्मणा बलवतासि गृहीत इन्दो
क्षीणस्तमो न निजदीधितिभिः क्षिणोषि ।
कच्चिन्मुकुन्दगदितानि यथा वयं त्वं
विस्मृत्य भोः स्थगितगीरुपलक्ष्यसे नः ॥ १०.९०.१८॥
किं न्वाचरितमस्माभिर्मलयानिल तेऽप्रियम् ।
गोविन्दापाङ्गनिर्भिन्ने हृदीरयसि नः स्मरम् ॥ १०.९०.१९॥
मेघ श्रीमंस्त्वमसि दयितो यादवेन्द्रस्य नूनं
श्रीवत्साङ्कं वयमिव भवान्ध्यायति प्रेमबद्धः ।
अत्युत्कण्ठः शवलहृदयोऽस्मद्विधो बाष्पधाराः
स्मृत्वा स्मृत्वा विसृजसि मुहुर्दुःखदस्तत्प्रसङ्गः ॥ १०.९०.२०॥
प्रियरावपदानि भाषसे मृतसञ्जीविकयानया गिरा ।
करवाणि किमद्य ते प्रियं वद मे वल्गितकण्ठ कोकिल ॥ १०.९०.२१॥
न चलसि न वदस्युदारबुद्धे क्षितिधर चिन्तयसे महान्तमर्थम् ।
अपि बत वसुदेवनन्दनाङ्घ्रिं वयमिव कामयसे स्तनैर्विधर्तुम् ॥ १०.९०.२२॥
शुष्यद्ध्रदाः करशिता बत सिन्धुपत्न्यः
सम्प्रत्यपास्तकमलश्रिय इष्टभर्तुः ।
यद्वद्वयं मधुपतेः प्रणयावलोकं
अप्राप्य मुष्टहृदयाः पुरुकर्शिताः स्म ॥ १०.९०.२३॥
हंस स्वागतमास्यतां पिब पयो ब्रूह्यङ्ग शौरेः कथां
दूतं त्वां नु विदाम कच्चिदजितः स्वस्त्यास्त उक्तं पुरा ।
किं वा नश्चलसौहृदः स्मरति तं कस्माद्भजामो वयं
क्षौद्रालापय कामदं श्रियमृते सैवैकनिष्ठा स्त्रियाम् ॥ १०.९०.२४॥
॥ इति श्रीमद्भागवते महापुराणे वैयासिक्यामष्टादशसाहस्र्यां
पारमहंस्यां संहितायां दशमस्कन्धे उत्तरार्धे
श्रीकृष्णचरितानुवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायान्तर्गतं
महिशीगीतं समाप्तम् ॥ १०.९०॥
Bhagavavatam skandha 10 adhyAya 90
% Text title : shrimadbhAgavatAntargataM mahishigIta
% File name : mahishIgIta.itx
% itxtitle : mahiShIgItam (bhAgavatAntargatam)
% engtitle : Mahishigita from Shrimadbhagavatam
% Category : gItam, giitaa, vyAsa
% Location : doc_giitaa
% Sublocation : giitaa
% Author : maharShi vyAsa
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Description-comments : Bhagavatam skanda 10 adhyAya 90
% Indexextra : Bhagavatam 10.90
% Latest update : November 10, 2012
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org


text:
औषधप्रयोगपरीक्षाः
नूतनस्यौषधस्यान्वेषणे कृते, शीघ्रमेव तस्य रोगिषु प्रयोगो न सम्भवति। आदौ मर्कटेषु तस्य प्रयोगः क्रियते। तत्र कोऽपि अपायो न भवतीति यदा सिद्धं भवति, तदा मानवरूपेषु प्रयोगपशुषु तस्य प्रयोगः क्रियते। यज्ञपशुवत् स्वं कश्चित्प्रयोगविषयीकर्तुं सिद्धो भवति। तस्यौषधस्य परिणामः कदाचित् साधुर्भवति। यज्ञपशोः पुरुषस्य कापि हानिर्न भवति। तेन किञ्चािदधनमपि लभ्यते। किन्तु सदा सुपरिणाम एव भवतीति वक्तुं न शक्यते। दुष्परिणामोऽपि क्वचित्सम्भवति। तदा यज्ञपशूभूतो मानवः केनापि नूतनेन रोगेण बाध्यते, अथवा दुर्दैवान्म्रियते। कष्टे सम्प्राप्ते न कोऽपि तस्य साहाय्यं विदधाति। मृतस्य कुटुम्बं निराधारं भवति। औषधसंस्था मौनम् आश्रयति । एषा न काल्पनिकी कथा । गते वर्षद्वये भारतवर्षे सप्तत्यधिकशतत्रयसंख्या (३७०) जनाः औषधप्रयोगपशवो भूत्वा मृताः। तत्र केवलं एकविंशतौ प्रकरणेषु मृतानां कुटुम्बेभ्यः परिहारो दत्तः। अन्ये तु कारणान्तरेण मृताः इत्युक्त्वा औषधसंस्थाः स्वहस्तान् क्षालितवन्तः। निष्करुणोऽयं खलु प्रपञ्चाः। मानवकुलहिताय स्वप्राणान् अर्पितवद्भ्यस्तत् कार्तज्ञ्यं न सूचयति।
No Comments to “औषधप्रयोगपरीक्षाः”
add a comment.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
!!!---: महाकविः कालिदासः :---!!!
=============================
महाकवेः कालिदासस्य नाम न केवलं भारते एव प्रसिद्धम्, अपितु सम्पूर्णे धरातलेSस्य महती प्रसिद्धिः । अयं हि कविकुलगुरुः , इति सर्वे स्वीकुर्वन्ति । इङ्गलैण्डवासिनः तं द्वितीयं शैक्सपीयरं कथयन्ति । इटलीवासिनः स्वकीयसर्वश्रेष्ठाभ्यां कविभ्यां दान्ते-वर्जिलाभ्यां तस्य तुलनां कुर्वन्ति , जर्मनीदेशवासिनस्तु तं विश्वकविमेव कथयन्ति ।
एषः महान् कविः कदा कुत्र वाSभवत् इति स्पष्टतः कथयितुं न शक्नुमः । अस्य जीवनेन सह बहूनां राज्ञां सम्बन्धं ग्रन्थेषु पठामः, परमितिहासस्यानुसन्धानेन सिध्यति यदयं महाराजस्य विक्रमादित्यस्य नवरत्नेषु सर्वश्रेष्ठः आसीत् ।
अस्य महाकवेः विषये एका जनश्रुतिरस्ति यत् विद्वत्तमा नाम काचित् परमविदुषी राजकन्या प्रत्यजानात् यत्सा केवलं तेनैव सह विवाहं करिष्यति , यः तां शास्त्रार्थे विजेष्यते ।
बहवो विद्वांसः तया सह शास्त्रार्थम् अकुर्वन् परं कश्चित् अपि तां विजेतुम् नाशक्नोत् । तदा केचित् धूर्ताः पण्डिताः निर्णयम् अकुर्वन् यत् येन केन प्रकारेण अस्याः विवाहं केनापि मूर्खतमेन मनुष्येण सह कारयिष्यामः, येनेषा पण्डितानां कृतस्यापमानस्य फलं प्राप्नुयात् ।
इति विचिन्त्य ते एकं वज्रमूर्खमपश्यन् यः वृक्षस्य तामेव शाखां छिनत्ति स्म यस्यां सः उपविष्टः आसीत् । ते तम् आकारयन् अकथयन् च यत् ते तस्य विवाहं राजकुमार्या सह कारयिष्यन्ति यदि सः मौनेन एव तिष्ठेत्, केवलं च संकेतैरेव प्रश्ननानुत्तरेत् ।
पण्डिताः तं मूर्खं पण्डितवेषधारिणं कृत्वा विद्वत्तमायाः समीपेSगच्छन् , अकथयंश्च यत् सः तेषां मौनी गुरुः केवलं संकेतैरेव प्रश्नान् उत्तरिष्यति । विद्वत्तमा च स्वीकृतवती । मूर्खस्य संकेतानां पण्डिताः तादृशान् अर्थान् कथितवन्तः यैः विद्वत्तमा पराजिताSभवत्, तेन च मूर्खेण सह तस्याः विवाहोSभवत् ।
यदा इमौ दम्पती एकस्मिन् प्रकोष्ठे आस्ताम् , तदा उष्ट्रः उच्चैः शब्दमकरोत् । तस्य शब्दं श्रुत्वा मूर्खः "उट्र, उट्र" इत्येवम् अवदत् ।
उष्ट्रस्य स्थाने "उट्र" शब्दं श्रुत्वा विद्वत्तमाSजानात् यत् धूर्ताः पण्डिताः तस्याः विवाहं वज्रमूर्खेण सहाकारयन् । तदा साSतीव दुःखिताSभवत् स्व-पतिं च गृहात् बहिरकरोत् ।
अयं मूर्खोSचिन्तयत्---"विदुषी मम पत्नी मूर्खश्चाहम् । धिङ् मां मूर्खम् । यावदहं विद्वान् न भविष्यामि , नात्रागमिष्यामु ।"
इति चिन्तयित्वा सः ईश्वर-भजनेन विदुषां च संगेन पूर्णो विद्वान् अभवत् । एषः एव विद्वान् भूत्वा कालिदास-नाम्ना प्रसिद्धोSभवत् । तदा सः स्वपत्नीं द्रष्टुम् अगच्छत् । पत्नी तु कपाटमा आवृत्य गृहे आसीत् । तदा कालिदासः ताम् अकथयत्---"अनावृत-कपाटं द्वारं देहि ।"
पत्नी अपृच्छत्----"अस्ति कश्चित् वाग्विशेषः ?"
तत् श्रुत्वा कालिदासः एकेन एकेन पदेन त्रीणि काव्यानि---(१.) कुमारसम्भव---(२.) मेघदूत---(३.) रघुवंशनामानि अरचयत् ।
अभिज्ञानशाकुन्तलममस्य कवेः सर्वश्रेष्ठां कृतिं मन्यन्ते विद्वान्सः । अनेन लिखिताः सप्त ग्रन्थाः सन्ति ----कुमारसम्भव-रघुवंशे महाकव्ये, ऋतुसंहार-मेघदूते द्वे खण्डकाव्ये, मालविकाग्निमित्र-विक्रमोर्वशीय-अभिज्ञानशाकुन्तलानि च त्रीणि नाटकानि ।
कालिदासः संस्कृतभाषायाः गौरवम्, भारतस्य गौरवम्, कवीनां च गौरवम् । अस्य ग्रन्थानां पठनेन हृदयं रसमग्नं भवति, वयं च भारतीय-संस्कृतेः स्वरूपं सम्यक् ज्ञातुं शक्नुमः ।


text:
हास्यरसस्य उदाहरणरूपेण एषः श्लोकः साहित्यदर्पणे उपलभ्यते। आत्मानं पण्डितं मन्यमानस्य कस्यचन मूर्खस्य विषये कविना श्लोकोऽयं निर्मितः।
गुरोर्गिरः पञ्चदिनान्यधीत्य वेदान्तशास्त्राणि दिनत्रयं च|
अमी समाघ्राय च तर्कवादान् समागताः कुक्कुटमिश्रपादाः॥
See! the great Kukkuta Misra is coming! He has studied Mimamsa (the teaching of his guru Pabhakara) in five days and the whole of Vedanta in three days; He has also got a fragrance of the science of the Logic from a distance.
एतत् पठित्वा कुक्कुटमिश्रपादानां वैदुष्यं कियत् गहनं आसीत् इति वयं ऊहितुं शक्नुमः।