text:
दशरथः
दशरथः सूर्यवंशस्य चक्रवर्ती सन् रामायणे प्रमुखं स्थानं भजते । अयोध्याधिपः अयम् अजमहाराजस्य पुत्रः। दशसु दिक्षु रथं चालयति स्म इति हेतोः तस्य दशरथः इति नाम । तस्य कोसलदेशस्य भानुमतः पुत्री कौसल्या , केकयदेशस्य अश्वपतिमहाराजस्य पुत्री कैकेयी ,मगधदेशस्य शूरसेनस्य पुत्री सुमित्रा इति च तिस्रः पत्न्यः आसन् । तासु कौसल्यायाः श्रीरामचन्द्रः ,कैकेय्याः भरतः , सुमित्रायाः लक्ष्मणशत्रुघ्नौ इत्येवं चत्वारः पुत्राः । अपि च दशरथस्य शान्ता नामिका पुत्री आसीत् । तां दत्तकरूपेण अङ्गाधिपाय रोमपादाय दत्तवान् आसीत्। दशरथस्य आस्थाने धृष्टिः ,जयन्तः ,विजयः ,सुराष्ट्रः ,राष्ट्रवर्धनः ,अशोकः ,मन्त्रपालः तथा सुमन्तः इति अष्टप्रधानाः आसन् । तेषु सुमन्त्रः मन्त्री तथा सारथिश्च आसीत् । अस्य वसिष्ठः , वामदेवः , जाबाली , कश्यपः , गौतमः , मार्कण्डेयः तथा कात्यायनः इति सप्त पुरोहिताः आसन् ।
अन्तर्विषयाः
कैकेय्याः कृते दशरथेन दत्तं वरद्वयम्[सम्पादयतु]
पुरा तिमिध्वजः नामा असुरः स्वर्गलोकम् आक्रम्य देवताभिः सह युद्धम् अकरोत् । देवताः पराजिताः अभवन् । तदा ते दशरथस्य साहाय्यं याचितवन्तः । दशरथः कैकेय्या सह देवलोकं गतवान् । तिमिध्वजेन सह युद्धं कुर्वन् तस्याघातेन दशरथः मूर्च्छितोऽभवत् । तस्मिन् क्षणे कैकेयी मूर्च्छितं दशरथं सुरक्षितं स्थलं नीत्वा तस्य शुश्रूषामकरोत् । जागरित: दशरथः तुष्टो भूत्वा कैकेय्याः कृते वरद्वयं दत्तवान् । आवश्यकतायां सत्यां तद् वरद्वयं प्राप्नोमीति कैकेयी अवोचत् ।
मुनिशापः[सम्पादयतु]
यदा इन्द्रसाहाय्यार्थं दशरथः स्वर्लोकं प्रति गतवान् आसीत् तदा मृगयासमये श्रवणकुमारनामकं ताण्डवमुनिकुमारं मृगभ्रान्त्या मारितवान् । तत्पितरौ दशरथाय पुत्रशोकप्राप्तिर्भवतु,तेन दशरथस्य मरणञ्च भवत्विति शापम् अयच्छताम् ।
पुत्रकामेष्टिः[सम्पादयतु]
दशरथस्य पुत्रसन्तानं नासीत् । अतः वसिष्ठसूचनानुसारं पुत्रकामेष्टिं निर्वर्तयितुं उद्युक्तोऽभवत् ।ऋष्यशृङ्गमुनेः नेतृत्वे अयोध्यायां पुत्रकामेष्टिं निर्वर्तितवान् । यागान्ते सन्तुष्टः यज्ञनारायणः प्रसादरूपं पायसं दशरथाय प्रायच्छत् । तेन प्रसादेन दशरथस्य पुत्रप्राप्तिः अभवत् ।
श्रीरामादीनां विवाहः[सम्पादयतु]
प्राप्ते यौवने सति दशरथः पुत्रेभ्यः विवाहसंस्कारं प्रायच्छत् । जनकतनयां सीतां श्रीरामचन्द्रः, ऊर्मिलां लक्ष्मणश्च परिणीतवन्तौ । जनकस्य अनुजः कुशध्वजः। तस्य पुत्रीं माण्डवीं भरतः ,श्रुतकीर्तिं शत्रुघ्न: च परिणीतवन्तौ ।
दशरथस्य मरणम्[सम्पादयतु]
पुत्राणां विवाहानन्तरं दशरथः रामस्य कृते युवराज्याभिषेकं विधातुं व्यचिन्तयत् | परं तस्मिन्नवसरे मन्थरानाम्याः दास्याः प्रेरणया कैकेयी दशरथेन पूर्वं प्रदत्तानां वराणामुपयोगं कर्तुं निश्चिनोति | रामः चतुर्दशवर्षाणि यावत् वनं गच्छेत्,भरतस्य युवराजाभिषेकः भवेदिति कैकेयी वरं पृच्छति । पितृवाक्यं परिपालयितुं रामः वनं गतवान् । तम् अनुसृत्य सीता लक्ष्मणश्च वनं गच्छतः । दशरथः पुत्रवियोगं सोढुं न शक्तवान् । मूर्च्छितः दशरथः तेनैव दुःखेन कतिपयदिनानन्तरं मृतवान् ।
आधाराः[सम्पादयतु]
१ वाल्मीकिरामायणम्


c: text/html

text:
तृतीय: सर्ग: ।
अथ वीक्ष्य स शैलकन्यया सहितं चन्द्रकलाधरं पुर: ।
रभसादुदतिष्ठादासनात्प्रणमन्नजलिना पतज्जलि: ॥१॥
तदुपागमहर्षविस्मयौ स्तिमितं यद्यपि तं वितेनतु: ।
स तथापि चकार द्ण्डवत्प्रणिपातं भुवि भक्तियन्त्रित: ॥२॥
प्रणिपत्य समुत्थितस्तदव मुदितो मूर्ध्रि कृताज्जलिर्मुनि: ।
तरुणेन्दुवतंसमादरात्तमुपश्लोकयितुं प्रचक्रमे ॥३॥
श्रुतयोऽपि न शक्रुवन्ति ते स्तुतये किं पुनरीश मादृश: ।
भणितिर्गृणती भवद्रुणान्परिशुध्येदिति किं तु मे मति: ॥४॥
जगदीश यदेकमव्दयं तव सच्चित्सुखलक्षणं वपु: ।
विधिविष्णुहरा इति त्रिधा बिभिदे तन्निजयैव मायया ॥५॥
तव देव गिरा यथार्थया ननु कर्माणि नरा वितन्वते ।
सुखबोधमयं सुमेधस: परमं ब्रह्म वदन्ति केवलम् ॥६॥
अतिसुन्दरमस्तु मे सदा हृदये त्वव्दपुरिन्दुभूषणम् ।
नियतं खलु यस्य दर्शनात्स्मरणीयो रमणो रतेरभूत् ॥७॥
जडमेव रथाड्गमेकमप्यपरं व्दादशधा विभज्यते ।
कुरथेन ततस्त्वया कथं विजितं वैरिपुरत्रयं विभौ ॥८॥
भवदाश्रयणेन मार्गणा अपि लक्ष्मीपतयो भवन्ति यत् ।
विपरीतमभूदिदं यतोऽजनि लक्ष्मीपतिरेव मार्गण: ॥९॥
अपि सेव्यमनेकशाखया भजतामप्यधिकं फलप्रदम् ।
परमेश भवन्तमीदृशं जगत: स्थाणुरिति ब्रुवन्त्यहो ॥१०॥
विनिहत्य रणेऽन्धकं कलाधरचूओडामणिरप्यहो भवान् ।
न खलु त्रपते ततो यत: परिपूर्णं त्वयि नास्ति पौरुषम् ॥११॥
किमिहद्भुतमस्ति यज्जटातटिनीं कामपि तावकी पपौ ।
जलधिं चुलुकीचकार किं तव भक्तोऽपि न कुम्भसंभव: ॥१२॥
तव पश्चमुखानि लोचनान्यपि तु त्रीणि तथाष्टमूर्तय: ।
इति शैलसुतातिसुन्दरं किमिति त्वामवृणीत गेहिनम् ॥१३॥
वसनं करिचर्म वाहनं वृषभ: कोऽपि विभूषणं फणी ।
अशनं विषमासिका गिराविति चित्रं जगतां त्वमीशिषे ॥१४॥
वहतो नृकरोटिमालिकामनुलिप्तस्य परेतभस्मना ।
पितृकानननर्तकस्य ते प्रमथेशस्य गुणास्तु पावना: ॥१५॥
अरुणेन पदाम्बुजेन ते मम चित्रं क्रियते मन: शुचि ।
मृदुनाप्यमुना भुजान्तरं कठिनं न त्रुटितं यमस्य किम् ॥१६॥
विजिताद्रजतेन निर्मितौ विषमेषोरिषुधी इवाहृतौ ।
कलये हृदि काड्क्षितप्रदे तव जड्घे तरुणेन्दुशेखर ॥१७॥
गजहस्तजिगीषयेव यौ धृततारक्षवचर्मकड्कटौ ।
गिरिजाकरमर्दनोचितौ भवदूरु भव भावये हॄदि ॥१८॥
तव मध्यमहं तनुं भजे नितरवमीर्ष्यति यत्र नाभये ।
प्रलयोध्दतरुद्रलोचनद्रुतारुप्याद्रिनदीजलभ्रम: ॥१९॥
भुजगाभरणं भुजान्तरं भसितोद्भूलितमीश ते भजे ।
स्फटिकाद्रिशिलातलं यथा करिकीर्णाम्बुजनालकोमलम् ॥२०॥
अरुणाड्गुलिपल्लवौ नखद्युतिसंभावितपुष्पडम्बरौ ।
कलिमोचन कालकण्ठ ते कलयेऽहं करकल्पपादपौ ॥२१॥
मुखचन्द्रसमीपवर्तिनीमरुणामीश घनावलीमिव ।
तव नौमि जटापरम्परां सितविद्युन्निभगाड्गनिर्झराम् ॥२२॥
अविवेकतमोनिवृत्तये विलसन्तं विषमास्त्रशासनम् ।
मध्रुरस्मितचन्द्रिकोदयं वदनेन्दुं तव चिन्तये हृदि ॥२३॥
इति तं पुलकोद्रमै: स्तनौ हृदि भक्त्या प्रमदाश्रुणा दृशो: ।
वचसि स्तुतिमिश्च संगतं परितुष्यन्प्रभुरब्रवीदिदम् ॥२४॥
तपसा तव शेष तोषितो वितरिष्यन्वरमागतोऽस्मि ते ।
अचिरेण वृणीष्व तं यतो वपुरीदृक्तव वारितं सुखात् ॥२५॥
चरितं निजमादित: स्मरन्नथ शेषेति विमन्त्रितो मुनि: ।
पदवार्तिकभाष्यनिर्मितौ प्रथमं पाटवमभ्ययाचत ॥२६॥
अथ तस्य जगत्रयप्रभोर्नटनालोकनयोग्यतां पुन: ।
मुनिमर्थयमानमात्मन: स तथास्त्वित्यवदन्मुदा मृड: ॥२७॥
अयि वत्स चिदम्बराभिधं नगरं त्वं व्रज काननाध्यना ।
तव तत्र नटेयमीक्षितुं दययेत्यन्तरधादुदीर्य स: ॥२८॥
इति तस्य गिरा चिदम्बरं नगरं प्रास्थित नाटयलिप्सया ।
मुदित: स मुनिर्मुमुक्षया भवतप्तो निकटं गुरोरिव ॥२९॥
अपरं प्रविशन्वनं वनादपरं चाश्रममाश्रमाव्दजन् ।
ददृशे स पवित्रदर्शन: सुरसिन्धोरिव पाथसां भर: ॥३०॥
पथि तं फलपुष्पसंचयै: परिपूज्येव मुनिं वनद्रुमा: ।
पवनाकुलपल्लवच्छलात्सफलं जन्मन इत्यनर्तिषु: ॥३१॥
बुधमृध्दरसा पदे पदे परिपाकच्युतपुष्पकोमला ।
पदवी तमनन्दयत्कवे: पठितव्याकरणस्य वागिव ॥३२॥
गिरिनिर्झरशीकरान्किरन्सममारण्यविहड्गकूजितै: ।
मुषितद्रुमपुष्पसौरभौ मुद्रमाधत्त वनानिलो मुने: ॥३३॥
कटिबध्दमृगादनत्वचं कपिलोन्नध्दजटाभरं मुनिम् ।
तमवेक्ष्य तरक्षवो वने न पलायन्त न चाभिचक्रमु: ॥३४॥
चटुलाक्षमुदश्चिताननं चलवालज्चलमीषदन्तरम् ।
कुतुकेन कुरड्गशावकास्तमृषिं ज्ञातिमिवानुदुद्रुवु: ॥३५॥
कपयस्तदवेक्षणे तरुन्व्यथयामासुरसाधुभि: पदै: ।
पदशास्त्र इवानधीतिन: कवय: कर्णपथान्विपश्चिताम् ॥३६॥
तमवेक्ष्य निनिन्दुरुचकैरपदे पक्कणकुक्कुरा: पथि ।
सरसस्य कवे: क्रमं गिरामवकर्ण्याक्षमयेव दुर्धिय: ॥३७॥
ददृशे किल तेन गच्छता गिरिनद्यां कलहंसमण्डली ।
कियदप्यसृगुक्षिता तनौ गिरिशस्येव कपालमालिका ॥३८॥
अचलोर्ध्वतलादवस्थितं निपतन्तं स ददर्श निर्झरम् ।
रविरश्मिजिता कृतं ध्वजे विपिनेनेव दुकूलपल्लवम् ॥३९॥
कठिनोपलघट्टनोत्थितान्पतितान्निर्झरपाथसां कणान् ।
चलितानविशेषतोऽग्रहीचमराणामपि वालधीन्मुनि: ॥४०॥
निबिडोपलगर्तनि: सरत्फणिफूत्कार भियापसर्पिण: ।
हरिणा नयनै: समाकुलै: पदवीमुत्पलिनीं मुनेर्व्यधु: ॥४१॥
ज्वलितारुणपल्लवानलश्चिरिबिल्वप्रसवैकलाजया ।
अचलस्य करग्रहोत्सवो वनलक्ष्येति विनिश्चिकाय स: ॥४२॥
मधुरध्वनयो मधुव्रता मदनिष्यन्दमलीमसे पथि ।
अवदन्मुनये निरक्षरं व्दिपमासन्नसरोवगाहिनम् ॥४३॥
तरुमूलविहारिणो दरीभुवि भल्लूकगणानजीगणत् ।
मृडकण्ठरुचीन्वनश्रिय: कचभारानिव जड्गमान्मुनि: ॥४४॥
मृगराजकराहतित्रुटत्करिकुम्भच्युतमौक्तिके पथि ।
निबिडोडुकदम्बडम्बरे स मुनिश्चन्द्र इवाम्बरे ययौ ॥४५॥
अतिलड्घ्य वनानि जग्मुषा ददृशे तेन चिदम्बरं पुरम् ।
इह ताण्डवयिष्यतीश्वर: कृपयेति प्रथमं गणैर्वृत्तम् ॥४६॥
पृथुलश्रवसो बृहन्मुखा गडुकण्ठा गिरिसन्निभोदरा: ।
विकटोच्छ्रितजानव: स्मरं विहसन्तीव यदागता गणा: ॥४७॥
तमसामिव देहिनो भरा यमुनाया इव पिण्डिता झरा: ।
जलदा इव मूर्तसंचरा: प्रमथा यत्परितो विजहिरे ॥४८॥
विहरन्ति तरक्षुभिर्मिथो निनदैर्यत्र निगृह्णते हरीन् ।
मुखविक्रियया च तर्जयन्त्यगकन्यापरिचारिणीर्गणा: ॥४९॥
कुसुमाहृतये गणैई: प्रभोर्नवमुन्मत्तवनं प्ररोप्यते ।
अपि यत्र विमृश्य लूयते प्रसवामोदघना च केतकी ॥५०॥
अनुलेपनसंग्रहं प्रभो: प्रमथा यत्र परे वितन्वते ।
परितर्जितघोरफेरवं प्रतिपद्यैव परेतभूतलम् ॥५१॥
मलयद्रुमकोटरान्तरादपि वल्मीकबिलोदरादहीन् ।
चकृषु: किल यत्र भूषणं नवमीशाय गणा: प्रदित्सव: ॥५२॥
मलयाद्रिपटीरवासितान्द्रुतिगर्तेषु समीरणार्भकान् ।
प्रभुकड्कणकुक्षिपूरणं तनितुं यत्र गणा निरुन्धते ॥५३॥
पुरदाहमनड्गपातनं गरलास्वादनमन्तकक्षतिम् ।
गजदानवखण्डनं जगु: प्रमथा यत्र चरित्रमैश्वरम् ॥५४॥
कलयन्ति विभूतिभस्त्रिकां कतिचिद्यत्र गृहीतसूचय: ।
अपरैरपि नाम सीव्यते नवरुद्राक्षमणिप्रसज्जनात् ॥५५॥
विलसद्भसितत्रिपुण्ड्रका धृतरुद्राक्षकिरीटमौलय: ।
कति यत्र नयन्ति वासरान्शिवपश्चाक्षरमन्त्रजापिन: ॥५६॥
शिवभक्तगणे प्रदक्षिणक्रमणं यत्परितो वितन्वति ।
भसितैरपर: समुन्नतो वरणोऽकल्प्यत तत्तनुच्युतै: ॥५७॥
घटनाय जटाहिमांशुना परिगृह्णन्त्युड्गुमण्डलीमिव ।
शिवमर्चयितुं यदाश्रया व्दिजलोका धवलार्कमजरीम् ॥५८॥
गिरिशार्चनबिल्वपल्लग्रहजै: पाणिषु कण्टकक्षतै: ।
कमलप्रमुखाड्करेखिका वसतां यत्र बतोपमीयते ॥५९।
निवसन्ति दिव: कति श्रिय: कति वाण्य: कति मुक्तय: कति ।
इति वेद्मि न तत्र या: शिवो विनियुड्क्ते प्रतिभक्तपूरुषम् ॥६०॥
मृडनाटयदिदृक्षुभिर्जनै: परितस्तन्नगरं परिष्कृतम् ।
प्रविशन्ददृशे पतजलि: प्रथमं व्याघ्रपदा तपस्विना ॥६१॥
स समाधिदृशा निशामयन्फणिनामेष पति: पतज्जलि: ।
इति तस्य सभाजनार्थमानदर्घ्यं सह पाद्यवारिणा ॥६२॥
उपचारमुपेत्य तत्कृतं स च माध्यंदिनसंभवं मुनिम् ।
कुशलं फणिनामधीश्वर: परिपप्रच्छ तप: समाधिषु ॥६३॥
तावेवं परिचललब्धगाढसख्या -
वग्रण्यौ शिवपदपद्मभक्तिभाजाम् ।
त्रैयक्षं नटनमहोत्सवं दिदृक्षू
योगीन्द्रौ कनकसभामगाहिषाताम् ॥६४॥
इति श्रीयज्ञरामदीक्षितपुत्रस्य रामभद्रयज्वन: कृतौ पतज्जलिचरिते
तृतीय: सर्ग: ।
Translation - भाषांतर
N/A

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
।। श्रीपार्वत्युवाच ।।
देव-देव महा-देव, सर्व-शास्त्र-विशारद ! कृपां कुरु जगन्नाथ ! धर्मज्ञोऽसि महा-मते ! ।
भैरवी या पुरा प्रोक्ता, विद्या त्रिपुर-पूर्विका । तस्यास्तु कवचं दिव्यं, मह्यं कफय तत्त्वतः ।
तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा, जगाद् जगदीश्वरः । अद्भुतं कवचं देव्या, भैरव्या दिव्य-रुपि वै ।
।। ईश्वर उवाच ।।
कथयामि महा-विद्या-कवचं सर्व-दुर्लभम् । श्रृणुष्व त्वं च विधिना, श्रुत्वा गोप्यं तवापि तत् ।
यस्याः प्रसादात् सकलं, बिभर्मि भुवन-त्रयम् । यस्याः सर्वं समुत्पन्नं, यस्यामद्यादि तिष्ठति ।
माता-पिता जगद्-धन्या, जगद्-ब्रह्म-स्वरुपिणी । सिद्धिदात्री च सिद्धास्या, ह्यसिद्धा दुष्टजन्तुषु ।
सर्व-भूत-प्रियङ्करी, सर्व-भूत-स्वरुपिणी । ककारी पातु मां देवी, कामिनी काम-दायिनी ।
एकारी पातु मां देवी, मूलाधार-स्वरुपिणी । ईकारी पातु मां देवी, भूरि-सर्व-सुख-प्रदा ।
लकारी पातु मां देवी, इन्द्राणी-वर-वल्लभा । ह्रीं-कारी पातु मां देवी, सर्वदा शम्भु-सु्न्दरी ।
एतैर्वर्णैर्महा-माया, शाम्भवी पातु मस्तकम् । ककारे पातु मां देवी, शर्वाणी हर-गेहिनी ।
मकारे पातु मां देवी, सर्व-पाप-प्रणाशिनी । ककारे पातु मां देवी, काम-रुप-धरा सदा ।
ककारे पातु मां देवी, शम्बरारि-प्रिया सदा । पकारे पातु मां देवी, धरा-धरणि-रुप-धृक् ।
ह्रीं-कारी पातु मां देवी, अकारार्द्ध-शरीरिणी । एतैर्वर्णैर्महा-माया, काम-राहु-प्रियाऽवतु ।
मकारः पातु मां देवी ! सावित्री सर्व-दायिनी । ककारः पातु सर्वत्र, कलाम्बर-स्वरुपिणी ।
लकारः पातु मां देवी, लक्ष्मीः सर्व-सुलक्षणा । ह्रीं पातु मां तु सर्वत्र, देवी त्रि-भुवनेश्वरी ।
एतैर्वर्णैर्महा-माया, पातु शक्ति-स्वरुपिणी । वाग्-भवं मस्तकं पातु, वदनं काम-राजिका ।
शक्ति-स्वरुपिणी पातु, हृदयं यन्त्र-सिद्धिदा । सुन्दरी सर्वदा पातु, सुन्दरी परि-रक्षतु ।
रक्त-वर्णा सदा पातु, सुन्दरी सर्व-दायिनी । नानालङ्कार-संयुक्ता, सुन्दरी पातु सर्वदा ।
सर्वाङ्ग-सुन्दरी पातु, सर्वत्र शिव-दायिनी । जगदाह्लाद-जननी, शम्भु-रुपा च मां सदा ।
सर्व-मन्त्र-मयी पातु, सर्व-सौभाग्य-दायिनी । सर्व-लक्ष्मी-मयी देवी, परमानन्द-दायिनी ।
पातु मां सर्वदा देवी, नाना-शङ्ख-निधिः शिवा । पातु पद्म-निधिर्देवी, सर्वदा शिव-दायिनी ।
दक्षिणामूर्तिर्मां पातु, ऋषिः सर्वत्र मस्तके । पंक्तिशऽछन्दः-स्वरुपा तु, मुखे पातु सुरेश्वरी ।
गन्धाष्टकात्मिका पातु, हृदयं शाङ्करी सदा । सर्व-सम्मोहिनी पातु, पातु संक्षोभिणी सदा ।
सर्व-सिद्धि-प्रदा पातु, सर्वाकर्षण-कारिणी । क्षोभिणी सर्वदा पातु, वशिनी सर्वदाऽवतु ।
आकर्षणी सदा पातु, सम्मोहिनी सर्वदाऽवतु । रतिर्देवी सदा पातु, भगाङ्गा सर्वदाऽवतु ।
माहेश्वरी सदा पातु, कौमारी सदाऽवतु । सर्वाह्लादन-करी मां, पातु सर्व-वशङ्करी ।
क्षेमङ्करी सदा पातु, सर्वाङ्ग-सुन्दरी तथा । सर्वाङ्ग-युवतिः सर्वं, सर्व-सौभाग्य-दायिनी ।
वाग्-देवी सर्वदा पातु, वाणिनी सर्वदाऽवतु । वशिनी सर्वदा पातु, महा-सिद्धि-प्रदा सदा ।
सर्व-विद्राविणी पातु, गण-नाथः सदाऽवतु । दुर्गा देवी सदा पातु, वटुकः सर्वदाऽवतु ।
क्षेत्र-पालः सदा पातु, पातु चावीर-शान्तिका । अनन्तः सर्वदा पातु, वराहः सर्वदाऽवतु ।
पृथिवी सर्वदा पातु, स्वर्ण-सिंहासनं तथा । रक्तामृतं च सततं, पातु मां सर्व-कालतः ।
सुरार्णवः सदा पातु, कल्प-वृक्षः सदाऽवतु । श्वेतच्छत्रं सदा पातु, रक्त-दीपः सदाऽवतु ।
नन्दनोद्यानं सततं, पातु मां सर्व-सिद्धये । दिक्-पालाः सर्वदा पान्तु, द्वन्द्वौघाः सकलास्तथा ।
वाहनानि सदा पान्तु, अस्त्राणि पान्तु सर्वदा । शस्त्राणि सर्वदा पान्तु, योगिन्यः पान्तु सर्वदा ।
सिद्धा सदा देवी, सर्व-सिद्धि-प्रदाऽवतु । सर्वाङ्ग-सुन्दरी देवी, सर्वदा पातु मां तथा ।
आनन्द-रुपिणी देवी, चित्-स्वरुपां चिदात्मिका । सर्वदा सुन्दरी पातु, सुन्दरी भव-सुन्दरी ।
पृथग् देवालये घोरे, सङ्कटे दुर्गमे गिरौ । अरण्ये प्रान्तरे वाऽपि, पातु मां सुन्दरी सदा ।
।। फल-श्रुति ।।
इदं कवचमित्युक्तो, मन्त्रोद्धारश्च पार्वति ! य पठेत् प्रयतो भूत्वा, त्रि-सन्ध्यं नियतः शुचिः ।
तस्य सर्वार्थ-सिद्धिः स्याद्, यद्यन्मनसि वर्तते । गोरोचना-कुंकुमेन, रक्त-चन्दनेन वा ।
स्वयम्भू-कुसुमैः शुक्लैर्भूमि-पुत्रे शनौ सुरै । श्मशाने प्रान्तरे वाऽपि, शून्यागारे शिवालये ।
स्व-शक्त्या गुरुणा मन्त्रं, पूजयित्वा कुमारिकाः । तन्मनुं पूजयित्वा च, गुरु-पंक्तिं तथैव च ।
देव्यै बलिं निवेद्याथ, नर-मार्जार-शूकरैः । नकुलैर्महिषैर्मेषैः, पूजयित्वा विधानतः ।
धृत्वा सुवर्ण-मध्यस्थं, कण्ठे वा दक्षिणे भुजे । सु-तिथौ शुभ-नक्षत्रे, सूर्यस्योदयने तथा ।
धारयित्वा च कवचं, सर्व-सिद्धिं लभेन्नरः ।
कवचस्य च माहात्म्यं, नाहं वर्ष-शतैरपि । शक्नोमि तु महेशानि ! वक्तुं तस्य फलं तु यत् ।
न दुर्भिक्ष-फलं तत्र, न चापि पीडनं तथा । सर्व-विघ्न-प्रशमनं, सर्व-व्याधि-विनाशनम् ।
सर्व-रक्षा-करं जन्तोः, चतुर्वर्ग-फल-प्रदम्, मन्त्रं प्राप्य विधानेन, पूजयेत् सततः सुधीः ।
तत्रापि दुर्लभं मन्ये, कवचं देव-रुपिणम् ।
गुरोः प्रसादमासाद्य, विद्यां प्राप्य सुगोपिताम् । तत्रापि कवचं दिव्यं, दुर्लभं भुवन-त्रयेऽपि ।
श्लोकं वास्तवमेकं वा, यः पठेत् प्रयतः शुचिः । तस्य सर्वार्थ-सिद्धिः, स्याच्छङ्करेण प्रभाषितम् ।
गुरुर्देवो हरः साक्षात्, पत्नी तस्य च पार्वती । अभेदेन यजेद् यस्तु, तस्य सिद्धिरदूरतः ।
।। इति श्री रुद्र-यामले भैरव-भैरवी-सम्वादे-श्रीत्रिपुर-भैरवी-कवचं सम्पूर्णम् ।।


text:
वयं भगवन्तः स्याम ॥(वेदसूक्तिः/अथर्ववेदः/वयं भगवन्तः स्याम ॥ इत्यस्मात् पुनर्निर्दिष्टम्)
वयं भगवन्तः स्याम ॥ (अथर्ववेदः ९-१०-२०)सम्पाद्यताम्
वयम् ऐश्वर्यवन्तः भवाव ।
- 'वेदः वैराग्यं बोधयति, जीवनं नश्वरं, सर्वमपि परित्यज्यताम् इति वेदः कथयति' इति केन उक्तम् ? वयम् ऐश्वर्यवन्तः स्याम इति स्पष्टं घोषयति वेदः ! किन्तु वस्तुतः ऐश्वर्यं नाम किम् इत्येषः एव प्रमुखः प्रश्नः । सम्पादितं सर्वमपि न भवेत् ऐश्वर्यम् । यतः तेषां सम्पादनावसरे अनेकेषां हिंसा कृता स्यात्, सत्यस्य नाशः जातः स्यात्, चौर्यं भवितुम् अर्हेत् । जगतः उद्धाराय विद्यमानानि सत्य-अहिंसा-निष्कपटादीनि तत्त्वानि एव बलिरूपेण दत्तानि चेत् कुतः स्युः सुख-शान्ति-आरोग्यादयः ? प्रार्थितं चेदपि किं ते लभ्येरन् ?! ऐश्वर्यं केन मार्गेण सम्पादनीयम् इति बोधयति वेदः । सः कदापि सम्पत्तेः विरोधी नैव ! परिश्रमपूर्वकं प्राप्यताम् । परिश्रमानुगुणमेव प्राप्यताम् । द्यूतादिभिः कोशपूरणस्य, बलप्रयोगेण प्रभूतस्य प्राप्तेः प्रवृत्तिः मा भवतु । उत्तमेन मार्गेण सम्पाद्यते चेदेव ऐश्वर्यं सम्पत्तिः । अन्यथा तदेव विषायेत, विपत्तिरूपं प्राप्नुयात् ।


text:
“मनोगतम्” [३८] (प्रसारण-तिथि:- 26.11.2017)
मम प्रियाः देशवासिनः, अद्य नवम्बर-मासीयः एकादश-दिनाङ्कः | नवम्बर-मासीयः एकादश-दिनाङ्कः, अस्मदीय-संविधानस्य दिवसः अस्ति | ऊनविंश-शताब्दस्य ऊन-पन्चाशत्तमे वर्षे [1949] अस्मिन्नेव दिने, संविधान-सभा भारतस्य संविधानं स्वीकृतवती | ऊनविंश-शताब्दस्य पञ्चाशत्तमे वर्षे [1950] जान्युआरि-मासे षड्विंशे दिनाङ्के संविधानं प्रवर्तितम्, अत एव वयं एनं गणतंत्र-दिवसरूपेण आयोजयामः | भारतस्य संविधानं हि, अस्मदीय-लोकतंत्रस्य आत्मा वर्तते | अद्यतनोsयं दिवसः, संविधान-सभायाः सदस्यानां स्मरण-दिनं वर्तते | ते हि भारतस्य संविधान-संरचनायाः कृते प्रायेण वर्षत्रयं यावत् परिश्रमम् अकुर्वन् | यः कश्चन तद्विषयिणीं परिचर्चां पठति, नूनं सः अनुभवति यत् राष्ट्राय समर्पित-जीवनस्य विचार-सरणी कीदृशी भवति ! एतद्-विषये वयं गौरवम् अनुभवामः | किं भवन्तः इदं कल्पयितुं शक्नुवन्ति यत् विविधता-पूर्णस्य अस्मदीय-देशस्य संविधान-रचनायै ते कियन्तं कठोरं श्रमितवन्तः ? पारदर्शित्वस्य प्रबोधस्य दूर-दर्शितायाः च नूनं ते दर्शनं कारितवन्तः, तथा च, तस्मिन् काले यदा देशः दासतायाः शृङ्खलाभ्यः मुक्ति-प्रक्रियायाम् आसीत् | अस्यैव संविधानस्य प्रकाशान्तर्गतं संविधान-निर्मातॄणां, तेषां महापुरुषाणां च विचार-प्रकाशान्तर्गतं नूतन-भारतस्य निर्माणम् अस्माकं सर्वेषां दायित्वं वर्तते | अस्मदीयं संविधानम् अतिव्यापकं वर्तते | सम्भवतः जीवनस्य तादृशं किञ्चन क्षेत्रं नास्ति, प्रकृतेः तादृशः कश्चन विषयो नैवास्ति, यो हि नात्र समावेशितः | सर्वेषां कृते समानता, सर्वान् प्रति च संवेदनशीलता, एतदस्ति - अस्मदीय-संविधानस्य अभिज्ञानम् | इदं प्रत्येकमपि नागरिकस्य, भवतु नाम सः निर्धनो वा दलितः, पश्चवर्ती वा वञ्चितः, आदिवासी वा महिला - सर्वेषां मौलिकान् अधिकारान् रक्षति तेषाञ्च हितानि परिपालयति | अस्मदीयमिदं कर्तव्यं यत् वयं संविधानम् अक्षरशः अनुसरेम | भवतु नाम सः नागरिको वा प्रशासकः, संविधानस्य भावनानुरूपम् अग्रेसरेम | न कश्चन अपि क्षतिम् अवाप्नुयात् - अयमेवास्ति संविधानस्य सन्देशः | अद्य, संविधान-दिवसस्य अवसरे डॉ.बाबासाहेब-आंबेडकरस्य स्मरणं सुतरां स्वाभाविकम् | अस्यां संविधान-सभायां महत्वपूर्ण-विषयाणां कृते सप्तदश पृथक्-पृथक् समितयो विरचिताः आसन् | एतासु अतितरां महत्वपूर्णाषु समितिषु अन्यतरा आसीत् - drafting committee - प्रारूपण-समितिः | डॉ. बाबासाहेब-आंबेडकरः, संविधानस्य तस्याः प्रारूपण-समितेः अध्यक्षः आसीत् | असौ नितरां भूयसीं महत्वपूर्णां भूमिकां निर्वाहयन् आसीत् | अद्य वयं भारतस्य यस्य संविधानस्य विषये गौरवमनुभवामः, तस्य निर्माणे बाबासाहेब-आंबेडकरस्य कुशल-नेतृत्वस्य अनुपमः प्रभावः वर्तते | तेन सुनिर्धारितमासीत् यत् समाजस्य प्रत्येकमपि वर्गस्य कल्याणं भवेत् | डिसम्बर-मासे षष्ठे दिने तस्य महापरिनिर्वाण-दिवसस्य अवसरे, वयं सर्वदा एव तं स्मरामः नमामश्च | देशस्य समृद्धौ शक्तिमत्करणे च बाबासाहेबस्य योगदानम् अविस्मरणीयम् अस्ति | डिसम्बर-मासे पञ्चदशे दिने सरदार-वल्लभभाई-पटेलस्य पुण्यतिथिरस्ति | कृषक-पुत्रतः लौह-पुरुषत्वेन प्रतिष्ठितः सरदार-पटेलः, देशस्य एकसूत्रीकरणे अतितराम् असाधारण-कार्यम् अनुष्ठितवान् | सरदार-साहबः अपि संविधान-सभायाः सदस्यः आसीत् | असौ मौलिकाधिकाराणां, अल्प-संख्यकानाम् आदिवासिनां च कृते विरचितायाः परामर्शदातृ-समितेः अपि अध्यक्षः आसीत् |
नवम्बर-मासीयः एकादश-दिनाङ्कः अस्मदीय-संविधान-दिवसोsस्ति, परञ्च देशोsयं कथं विस्मर्तुं प्रभवति यत् नव-वर्षेभ्यः प्राक्, अस्मिन्नेव दिने, आतंकवादिनः मुंबईम् आक्रान्तवन्तः | देशोsयं तान् वीरान् नागरिकान्, रक्षिकर्मिणः, सुरक्षाकर्मिणः, सर्वान् अपि तान् स्मरति प्रणमति च, ये आत्मानम् उत्सृष्टवन्तः | देशोsयं तेषां बलिदानं न कदापि विस्मरिष्यति | आतंकवादः, अद्यत्वे विश्वस्य प्रत्येकमपि भू-भागे सामान्यतः प्रतिदिनं सञ्जायमानायाः घटनायाः अति-भयंकर-रूपत्वेन संतिष्ठते | वयं, भारते विगतेभ्यः चत्वारिंशद्वर्षेभ्यः आतंकवादस्य कारणात् सुबहु सम्मुखीकुर्मः | अस्मदीयाः परस्सहस्रं निर्दोष-जनाः विगत-प्राणाः जाताः | अपि च, कतिपय-वर्षेभ्यः प्राक्, यदा भारतं जगति आतंकवादं चर्चते स्म, आतंकवादात् सञ्जायमानं भयङ्करं सङ्कटं परिचर्चते स्म, तदा जगतः जनानाम् अधिसंख्यं विषयमेनं गभीरतया स्वीकर्तुम् उद्यतं नैव आसीत् | परञ्चाद्य, आतंकवादः तेषां द्वाराणि संकेतयति तदा जगतः प्रत्येकमपि प्रशासनम्, मानवतावादे आहित-विश्वासानि, लोकतन्त्रे आश्वस्तानि प्रशासनानि च, आतंकवादं बृहत्तर-समाह्वानत्वेन अवलोकयन्ति | आतंकवादः विश्वस्य मानवतां समाह्वयति | सः मानवीय-शक्तीः नाशयितुं तत्परः | अतः न केवलं भारतं, विश्वस्य सर्वाः अपि मानवतावादि-शक्तयः सम्भूय, नूनम् आतंकवादं पराजयेरन् | भगवान् बुद्धः, भगवान् महावीरः, गुरुः नानकः, महात्म-गांधी चैतेषाम् एषा भूः, ये सदा जगति अहिंसा-प्रेम्णोः सन्देशं प्रसारितवन्तः | आतंकवादः उग्रवादश्च, अस्मदीयां सामाजिक-संरचनां दुर्बलीकृत्य एनां छेत्तुं भेत्तुञ्च दुश्चेष्टेते | अत एव, कालेsस्मिन् मानवतावादि-शक्तयः समधिक-जागरुकतया व्यवहरेयुः इति परमावश्यकम् |
मम प्रियाः देशवासिनः, डिसम्बर-मासे चतुर्थ-दिने वयं सर्वे मिलित्वा नौ-सेना-दिवसम् आयोजयिष्यामः | भारतीय-नौ-सेना, अस्मदीय-समुद्र-तटानि संरक्षति | अहं, नौ-सेना-सम्बद्धान् सर्वान्नपि जनान् अभिनन्दामि | भवन्तः सर्वे जानन्त्येव यत् अस्मदीय-सभ्यतायाः विकासः नदीनां तटेषु अजायत | भवतु नाम सा गङ्गा वा सिन्धुः वा यमुना वा सरस्वती - अस्मदीयाः सरितः समुद्राश्च, आर्थिक-सामरिकेति द्विविध-लक्ष्यार्थं महत्वाधायिनः सन्ति | एते अशेष-विश्वस्य कृते अस्मदीय-द्वाराणि सन्ति | अस्य देशस्य, अस्मदीयायाः अस्याः भूमेः महासागरैः साकम् अविभाज्यः सम्बन्धः अवर्तत, तथा च, यदा वयम् इतिहासम् अवलोकयामः, प्रायेण अष्टशत-नवशत-वर्षेभ्यः प्राक् [800-900] चोल-वंश-काले, चोल-नौ-सेना शक्तिमत्तमासु सेनासु अन्यतमा मान्यते स्म | चोल-साम्राज्यस्य विस्तरे, आर्थिक-महच्छक्तित्वेन अस्य विकासार्थं नौ-सेनायाः महद्-योगदानमासीत् | चोल-नौ-सेनायाः अभियानानाम्, अन्वेषण-यात्राणाम् चानेकानि उदाहरणानि अद्यापि, संगम-साहित्ये समुपलब्धानि सन्ति | अतिन्यूनाः एव अवगताः भवेयुः यत् जगति नौसेनानाम् अधिसंख्यं सुदीर्घ-कालानन्तरं युद्ध-पोतेषु कार्यार्थं महिलाः अनुज्ञातवत् | परञ्च, चोल-नौसेनायां, अष्टशत-नवशत-वर्षेभ्यः प्राक्, अनेकाः महिलाः प्रमुखां भूमिकां निरवहन् | न केवलम् एतावदेव, युद्धेष्वपि महिलाः समाविष्टाः आसन् | चोल-शासकाः पोत-निर्माण-विषयकं बहुतरं समृद्धं ज्ञानं सन्धारयन्ति स्म | यदा वयं नौ-सेना-विषयं कथयामः तदा छत्रपति-शिवाजी-महाराजस्य तस्य च नौ-सेनायाः सामर्थ्यं को नाम विस्मर्तुम् अर्हति ! कोंकण-तट-क्षेत्रम्, यत्र समुद्रस्य महत्वपूर्णा भूमिका वर्तते, शिवाजी-महाराजस्य राज्यान्तर्वर्ति आसीत् | शिवाजी-महाराजेन सम्बद्धाः अनेके दुर्गाः - यथा सिंधु-दुर्गः, मुरुड-जंजिरा-दुर्गः, स्वर्ण-दुर्गः प्रभृतयः, समुद्रतट-वर्तिनः आसन् उत वा समुद्रेण परिवृताः आसन् | एतेषां दुर्गाणां सुरक्षा-दायित्वं हि मराठा-नौ-सेना कुर्वन्ती आसीत् | मराठा-नौ-सेनायां विशाल-काय-पोतानां लघु-नौकानाञ्च संयुतिः आसीत् | अस्याः नौसैनिकाः कमपि शत्रुम् आक्रान्तुं तस्माच्च आत्मानं रक्षितुं अतितरां कुशलाः आसन् | यदा वयं मराठा-नौ-सेनायाः चर्चां कुर्मः, तदा कान्होजी-आंग्रे-वर्यस्य स्मरणं नैव जायेत, तन्नैवास्ति शक्यम् ! सः मराठा-नौ-सेनायाः स्तरोन्नयनं कृतवान् अपि च, नैकत्र, मराठा-नौ-सैनिकानाम् आस्थानकानि स्थापितवान् | स्वतंत्रतायाः प्राप्तेः अनन्तरम् अस्मदीया भारतीया नौ-सेना, विभिन्नेषु अवसरेषु स्वीयं पराक्रमं प्रादर्शयत् - भवतु सः गोवा-मुक्ति-संग्रामः आहोस्वित् ऊनविंश-शताब्दस्य एकसप्ततितम-वर्षीयं [1971] भारत-पाक-युद्धम् | यदा वयं नौ-सेनायाः चर्चां कुर्मः तदा केवलं युद्धमेव पश्यामः परञ्च भारतस्य नौ-सेना, मानवतायाः कार्येष्वपि सोत्साहं सहभागित्वमावहति | वर्षेsस्मिन् जून-मासे बांग्लादेश-म्यांमार-देशयोः Cyclone Mora- इति सामुद्रिक-झञ्झावात-संकटं समापन्नमासीत्, तदा अस्मदीय-नौसेनायाः INS-SUMITRA-पोतः तत्कालमेव सुरक्षा-साहाय्य-कार्याणि कुर्वन् अनेकान् मत्स्य-जीविनः जलेभ्यः निष्कास्य संरक्ष्य च बांग्लादेशाय अर्पितवान् | वर्षेsस्मिन् मे-जून-मासयोः यदा श्रीलंका-देशे जलपूरस्य भयंकरं संकटं समापन्नं तदा अस्मदीय-नौ-सेनायाः पोत-त्रयं तत्कालमेव तत्र गत्वा तत्रत्य-प्रशासनाय जनतायै च साहाय्यं व्यदधात् | बांग्लादेशे सेप्टेम्बर-मासे रोहिंग्या-विषये अस्मदीय-नौ-सेनायाः INS-GHADIYAL- (घड़ियाल)- इति पोत-द्वारा मानवीय-सहायता प्रापिता | जून-मासे PAPUA NEW GUINEA ( पापुआ न्यू गिनी ) - देशस्य सर्वकारः SOS- इत्यात्मरक्षि-सन्देशं प्राहिणोत्, तथा च, तस्य मत्स्याहरण-नौकायाः धीवरान् रक्षितुम् अस्मदीया नौ-सेना साहाय्यम् अकरोत् | नवंबर-मासे एक-विंशे दिने पश्चिमीय-खाते एकस्मिन् व्यापारिक-पोते दुरापन्ने सामुद्रिक-लुण्ठन-घटनावसरेsपि, अस्मदीय-नौ-सेनायाः INS TRIKAND - (त्रिकंड) इति पोतः साहाय्यार्थं तत्र द्रुतं प्रयातः | फ़िजी-देशाय [FIJI] आरोग्य-सेवानां सम्प्रापणं वा भवेत्, तत्कालमेव साहाय्य-प्रदानं वा स्यात्, प्रतिवेशि-देशस्य संकट-काले मानवीय-साहाय्य-प्रदानं वा स्यात्, अस्मदीया नौ-सेना सर्वदैव गौरवपूर्णानि कार्याणि कुर्वन्ती आसीत् | वयं भारतवासिनः, अस्मदीय-सुरक्षा-बलानि प्रति सर्वदैव गौरवस्य आदरस्य च भावं सन्धारयामः - भवतु नाम स्थल-सेना वा नौ-सेना वा वायु-सेना, अस्माकं सैनिकानां साहसं, वीरता, शौर्यं, पराक्रमः, बलिदानञ्च गौरवास्पदमेव, प्रत्येकमपि देशवासी एतान् प्रणमति | सपाद-शत-कोटि-मिताः देशवासिनः सुखेन जीवनं यापयेयुः इति विचिन्त्य एते स्वीयं यौवनं राष्ट्राय समर्पयन्ति | प्रति-वर्षं डिसेम्बर-मासे सप्तमे दिने सशस्त्रबलानि ध्वज-दिनम् आयोजयन्ति | अयं हि देशस्य सशस्त्रबलानि प्रति गर्व-सम्मानयोः प्रकटीकरणस्य दिवसोsस्ति | प्रसन्नोsस्मि यत् सम्प्रति प्रतिरक्षा-मंत्रालयः डिसेम्बर-मासे एकतः सप्तम-दिनं यावत् अभियानं प्रचालयितुं निरणैषीत् - देशस्य नागरिकान् सम्प्राप्य सशस्त्रबलानां विषये जनाः संसूचनीयाः, ते च सुतरां प्रबोधनीयाः | सम्पूर्णेsपि सप्ताहे आबाल-वृद्धाः सर्वेsपि ध्वजं सन्धारयेयुः | देशे सेनां प्रति सम्मानस्य आन्दोलनं प्रवर्तितं स्यात् | अवसरेsस्मिन् वयं सशस्त्रबलानां ध्वजान् वितरितुं शक्नुमः | स्व-परिवर्तिभ्यः निज-परिचितेभ्यश्च सशस्त्रबलैः सम्बद्धानां अनुभवान्, तेषां शौर्यपूर्ण-कार्याणि, तत्सम्बद्ध-चित्राङ्कन-मुद्रिकाः, चित्राणि च (hashtag armedforcesflagday) #armedforcesflagday- इत्यत्र प्रेषयितुं शक्नुमः | विद्यालयेषु, महाविद्यालयेषु च, सैनिकान् सैन्याधिकारिणश्च समामन्त्र्य, तेभ्यः सैन्य-विषयाणां सूचनाः आदातुं शक्नुमः | अस्माकं नूतन-सन्ततये सेना-सम्बद्ध-सूचनाः अधिगन्तुमयं समुचितः अवसरः भवितुमर्हति | अवसरोsयं अस्माकं सशस्त्र-सैन्य-बालानां सर्वेषामपि सैनिकानां कल्याणार्थं धनराशि-संग्रहस्य कालः भवति | राशिरयं, सैनिक-कल्याण-मण्डल-माध्यमेन युद्धस्य हुतात्मनां सैनिकानां कुटुम्ब-जनानां व्रणितानाम् आहतानां च भटानां कल्याणार्थं पुनर्वासार्थञ्च व्ययीक्रियते | आर्थिक-योगदानार्थं भवन्तः विभिन्न-प्रदेय-विषयिणीः सूचनाः ksb.gov.in - इत्यतः आदातुं शक्नुवन्ति | भवन्तः एतदर्थं cashless- इति रोक्क-रहितं प्रदातुमर्हन्ति | आगच्छन्तु, अवसरेsस्मिन् वयमपि किञ्चित् तादृशं करवाम, येन अस्मदीय-सशस्त्र-बलानां मनोबलं विवर्धेत | वयमपि तेषां कल्याण-दिशि स्वीयं योगदानं करवाम |
मम प्रियाः देशवासिनः, डिसेम्बर-मासीये पञ्चमे दिने ‘World Soil Day’ - इति विश्व-मृत्तिका-दिवसोsस्ति | अहं स्वीयैः कृषक-भ्रातृ-भगिनीभिः साकमपि किञ्चित् सम्भाषितुमीहे | पृथिव्याः महत्वपूर्णाङ्गत्वेन वर्तते - मृत्तिका | वयं यत्-किमपि खादामः तत्-सर्वमपि अनया मृत्तिकया एव सम्पृक्तं वर्तते | एकतस्तु, कृत्स्नापि खाद्य-शृङ्खला मृत्तिकया सम्बद्धास्ति | किञ्चित् कल्पयन्तु, यदि विश्वेsस्मिन् कुत्रचिदपि उत्पादक-मृत्तिका नैव भवेत् चेत्, किं नाम भविष्यति ? इदं विचिन्त्यैव भीतिः अनुभूयते | नैव मृत्तिका भविता, न हि पादपाः वा वृक्षाः समुत्पत्स्यन्ते, मानव-जीवनं कुत्र सम्भविता ? जीव-जन्तवः कुत्र सम्भविष्यन्ति ? अस्मदीयायां संस्कृतौ एतद्-विषयिणी चिन्ता पूर्वमेव परिशीलिता, इदमेव कारणमस्ति यत् वयं मृत्तिकायाः महत्व-विषये प्राचीन-कालादेव जागरुकाः स्मः | अस्मदीयायां संस्कृतौ एकतः कृषि-क्षेत्राणि प्रति, मृत्तिकां प्रति च भक्तिः आभार-भावश्च, जनेषु प्रवर्तेत - इति कृत्वा सहजः प्रयासः विहितः, अपरतश्च, तादृश्यः वैज्ञानिक-पद्धतयः, जीवनस्य अङ्गत्वेन अवर्तन्त यत् अस्याः मृत्तिकायाः पोषणं सततं स्यात् | अस्य देशस्य कृषकस्य जीवने तथ्य-द्वयस्यापि महत्वं प्रावर्तत - निज-मृत्तिकां प्रति भक्तिः युगपदेव, वैज्ञानिक-रूपेण मृत्तिकायाः संरक्षणं परिपोषणञ्च | वयं सर्वेsपि विषयेsस्मिन् गौरवमनुभवामः यत् अस्मदीयाः कृषकाः, परम्पराभिः साकमपि सम्पृक्ताः भवन्ति तथा च, आधुनिक-विज्ञानं प्रत्यपि रुचिमन्तो भवन्ति, प्रयतन्ते, संकल्पयन्ति च | अहं हिमाचल-प्रदेशस्य हमीरपुर-जनपदस्य टोहू-ग्रामस्य भोरंज-प्रखण्डस्य कृषकाणां विषये श्रुतवान् | अत्र पूर्वं कृषकाः असन्तोलित-रीत्या रासायनि- कोर्वरकाणाम् उपयोगं कुर्वन्ति स्म, येन एतस्याः भूमेः स्वास्थ्यम् अपक्षतम् | उत्पादनं न्यूनीभूतम्, उत्पादन-न्यूनतायाः कारणात् आयजातमपि न्यूनीभूतम्, मृत्तिकायाः उत्पादकता चापि शनैः शनैः क्षीणा जायते स्म | ग्रामस्य केचन जागरुकाः कृषकाः अस्याः परिस्थितेः गम्भीरताम् अवागच्छन्, तदनन्तरं ग्रामस्य कृषकाः काले एव स्व-मृत्तिकां परीक्षितवन्तः, तथा च, यावन्ति उर्वरकाणि, लघु-पौष्टिक-वस्तूनि, जैविकोर्वर्काणि चोपयोक्तुं ते निर्दिष्टाः, ते तदनुसृतवन्तः | तथा च, भवन्तः तत्परिणामं श्रुत्वा चकिताः भविष्यन्ति यन् मृत्तिका-आरोग्य-द्वारा कृषकाः यां सूचनां प्राप्तवन्तः, यन्मार्ग-दर्शनं लब्धवन्तः, तस्य कार्यान्वयनस्य परिणामः किमभवत् ? विगत-वित्त-वर्षे श्रावणीय-शस्यावधौ गोधूमस्य उत्पादने प्रति-एकड् त्रितः चतुर्मिता वृद्धिः जाता, अपि च, आयमितौ अपि प्रति-एकड् चतुर्तः षट्-सहस्र-रूप्यकाणां वृद्धिः अभवत् | अमुना साकं मृत्तिकायाः गुणवत्तायामपि परिष्कारः अजायत | उर्वरकस्य उपयोगस्य न्यूनता-कारणात् आर्थिक-सञ्चयोsपि जातः | इदं दृष्ट्वा प्रसीदामितमां यन्मम कृषक-भ्रातरः, मृदा–स्वास्थ्य-पत्रस्य परमर्शान् क्रियया अन्वेतुं प्रेरिताः अभूवन्, तथा च, यथा यथा परिणामाः अवाप्यन्ते, तेषां समुत्साहः अपि संवर्धते | सम्प्रति कृषकाः अपि अनुभवन्ति यत् शस्यानि चिन्तनीयानि सन्ति चेत् प्रथमं तावत् भूमेः चिन्ता करणीयास्ति, एवं हि, यदि वयं भूमि-मातुः चिन्तां करिष्यामश्चेत् भूमि-मातापि अस्माकं सर्वेषां पोषणं करिष्यति | अशेष- देशे अस्मदीयैः कृषकैः दश-कोट्यधिकानि मृदारोग्य-पत्राणि विनिर्मितानि येन हि ते स्वीय-मृत्तिकां सम्यग्रूपेण अवगन्तुं शक्नुयुः, तदनुरूपेण च, शस्य-वपनमपि कर्तुं पारयेयुः | वयं भूमि-मातुः भक्तिं कुर्मः, परञ्च यूरिया-सदृशैः उर्वरकैः भूमि-मातुः स्वास्थ्यं कियद् अपक्षतं भवति ? कदाचित् विचारितं वा ? प्रत्येकमपि वैज्ञानिक-प्रकारेण इदं सिद्धं यत् भूमि-माता समधिकस्य यूरियोपयोगस्य कारणात् गभीरां क्षतिं सम्मुखी- करोति | कृषकस्तु पृथिव्याः पुत्रोsस्ति, कृषकः भूमि-मातरम् अस्वस्थां कथं द्रष्टुं शक्ष्यति ? कालस्य इयमावश्यकतास्ति यत् मातृ-पुत्रयोः सम्बन्धाः पुनरेकवारं जागृताः स्युः | किम् अस्माकं कृषकाः, अस्मदीयायाः भूमेः पुत्राः, अस्माकं धरण्याः सन्ततयश्च इदं संकल्पयितुं शक्नुवन्ति यत् साम्प्रतं ते स्वीय-क्षेत्रेषु यावन्तं यूरियोपयोगं कुर्वन्ति, एतच्छताब्दस्य द्वाविंश-वर्षं यावत्, यद्धि स्वाधीनता-प्राप्तेः पञ्च-सप्तति-वर्षं भविता, अर्धोपयोगं अवरोत्स्यन्ति ? एक-वारं यदि, भूमि-मातुः पुत्रः, मम कृषक-भ्राता, इदं संकल्पयति चेत्, नूनं पश्यन्तु, भूमि-मातुः आरोग्यं परिष्कृतं भविता, उत्पादनञ्च विवर्धिता | कृषकस्य जीवनं परिवर्तितुम् आरप्स्यते |
सम्प्रति वयं सर्वेsपि Global warming, Climate change- इति जागतोष्णता-ऋतु-परिवर्तन-विषयम् अनुभवामः | कदाचित् तादृशः कालः आसीत् यदा दीपावल्याः प्रागेव शीतर्तुः प्रारभते स्म | अधुना सत्यपि डिसेम्बर-मासे आगते, शीतर्तुः शनैः शनैः समुपागच्छति | परञ्च यथैव शीतकालः आरभते, वयं सर्वेsपि अनुभवामः यत् कम्बलात् बहिः निर्गन्तुं न मनागपि कस्मैचिद् रोचते | परञ्च, एतादृशेष्वपि ऋतुषु सततं जागरुकाः सन्तः जनाः महान्तं परिणामं विधातुमर्हन्ति, अपि चैतानि उदाहरणानि अस्माकं सर्वेषां कृते प्रेरणा-प्रदायीनि भवन्ति | भवन्तोsपि इदं श्रुत्वा आश्चर्यमनुभविष्यन्ति यन् मध्यप्रदेशस्य अष्ट-वर्षीयः दिव्यांग-बालकः तुषारः, स्वीयं ग्रामं अनावृत-शौचाचरणान् मुक्तं विधातुं निरणैषीत् | एतावत्-व्यापक-स्तरीयं कार्यं तथा च, एतावान् कनीयान् बालकः ! परञ्च भावः संकल्पश्च, सुतरां बहुगुणितौ बृहन्तौ बलवत्तरौ च आस्ताम् | अष्ट-वर्षीय-बालकः न वक्तुं प्रभवति परञ्च, शीष्कारं स्वीयायुधत्वेन स्वीकृत्य प्रातः पञ्च-वादने उत्थाय स्वीय-ग्रामे प्रतिगृहं गत्वा च जनान् शीष्कार-स्वरेण जागरयति, हस्तयोः संकेतेन अनावृते शौचाचरणं नैव कर्तुं शिक्षयितुम् आरभत | प्रतिदिनं त्रिंशत्-चत्वारिंशत्-संख्याकेषु गृहेषु गत्वा स्वच्छतायाः सन्देश-प्रदायकस्य अस्य बालकस्य कारणात् कुम्हारी-ग्रामः, अनावृते शौचाचरणान् मुक्तः अभवत् | स्वच्छता-प्रोत्साहनाय कनिष्ठः बालकः तुषारः प्रेरकं कार्यमकरोत् | अस्माकीनाः दिव्यांग-भातृ-भगिन्यः दृढ़-निश्चयिनः, सामर्थ्यवन्तः, साहसिकाः संकल्प-वन्तश्च वर्तन्ते | प्रतिक्षणं वयं किञ्चित्-किञ्चिदपि शिक्षितुं अवसरान् लभेमहि | साम्प्रतं ते प्रत्येकमपि क्षेत्रे समीचीनतरं कार्यं कुर्वन्ति | अस्माकं दिव्यांग-जनाः न कस्मादपि पश्चवर्तिनः वर्तन्ते | भवन्तः सर्वे स्मरन्ति वा यत् अस्माकं दिव्याङ्गाः क्रीडकाः Rio Olympic-क्रीडा-स्पर्धासु भद्रतरं प्रदर्शनम् अकुर्वन्, चत्वारि पदकानि च विजितवन्तः | तथा च, नेत्रहीन- T-20 Cricket World Cup- इति स्पर्धायां अपि विजेतारः अभूवन् | अशेष-देशे पृथक्-पृथक्-प्रकारिकाः प्रतियोगिताः आयोज्यन्ते | विगतेषु दिनेषु उदयपुरे सप्तदश-संख्याकाः राष्ट्रिय-दिव्याङ्ग-तरण-स्पर्धाः आयोजिताः | अशेष-देशाद् आगताः अस्मदीयाः युवानः दिव्याङ्गाः भ्रातृ-भगिन्यः आसु सहभागित्वम् आवहन्, स्वीयं कौशलञ्च प्रादर्शयन् | तेषु अन्यतमः अस्ति- गुजरातस्य ऊनविंश-वर्षीयः जिगर-ठक्करः, तस्य शरीरे प्रतिशतं अशीतौ भागेषु मांसकोशिकाः नैव वर्तन्ते, परञ्च, तस्य साहसम्, संकल्पम् श्रमञ्च पश्यन्तु ! राष्ट्रिय-दिव्याङ्ग-तरण-स्पर्धायाम् ऊनविंश-वर्षीयः जिगर-ठक्करः एकादश-पदकानि विजितवान् ! असौ भारतस्य स्पर्धा-प्राधिकरण- द्वारा विंशति-विंशति-दिव्याङ्ग-ओलम्पिक-स्पर्धायै चितः, द्वात्रिंशत्-तरण-पटुषु चान्यतमः यो हि गुजराते गांधीनगरे Centre for Excellences- इत्यत्र प्रशिक्षणं प्राप्स्यति | अहं यूनः जिगर-ठक्करस्य समुत्साहम् अभिनन्दामि, तस्मै च मङ्गल-कामनाः व्याहरामि | अस्मदीयोsयं प्रयासो वर्तते यत् देशस्य प्रत्येकमपि जनः समर्थः क्षमश्च स्यात् | एकस्य समावेशि-समाजस्य निर्माणं भवेत् | ‘सम’-‘मम’’ इत्यनयोः भावः समाजे समरसतां विवर्धयेत्, सर्वे च सम्भूय अग्रेसरेम |
कतिपय-दिनानन्तरम् ‘ईद-ए-मिलाद्-उन-नबी’-पर्व आयोजयिष्यते| दिनेsस्मिन् पैगम्बर-हज़रत-मोहम्मद-वर्यस्य जन्म अजायत | अहं सर्वेभ्योsपि देशवासिभ्यः हार्दिकीः शुभकामनाः वितरामि, आशासे यत् इदम् ईद-पर्व, समाजे शान्तिं सद्भावनाञ्च विवर्धयितुं अस्मभ्यं सर्वेभ्यः नूतन-प्रेरणा-प्रदायि स्यात्, अभिनवाञ्च ऊर्जां प्रदद्यात्, नवीन-संकल्पस्य च सामर्थ्य-प्रदं भवेत् |
(दूरभाषः)
‘नमस्ते ! प्रधानमन्त्रि-महोदय, अहं कानपुरतः नीरजा-सिंहः वदामि | मम निवेदनं यत् अस्मिन् सम्पूर्णेsपि वर्षे स्वीये ‘मन की बात’-प्रसारणे यत् किमपि भवता उक्तं तेषु सर्वोत्तमान् दश-विषयान् पुनरपि अस्मान् कथयतु, येन पुनरपि तेषां विषयाणां स्मरणं स्यात् तथा च, वयं किञ्चित् इतः परमपि शिक्षितुं शक्नुमः | धन्यवादः |
( इति दूरभाष-सम्भाषणंम् )
भवत्याः कथनं समीचीनम् | इदं वर्षं पूर्णं भवति | अभिनवं वर्षं आसन्न-प्रायम् | परञ्च भवत्या सम्यक् परामर्शितम् | भवत्या यदुक्तं तेन सह किमपि संयोक्तुं किञ्चित् परिवर्तयितुं चाभिलषामि | अस्माकं ग्रामेषु ये वरिष्ठाः वृद्धाः भवन्ति, ते सर्वदैव कथयन्ति यत् दुःखं विस्मरतु, सुखञ्च नैव विस्मृतं स्यात् | अनुभवामि यद् विषयोsयं अस्माभिः प्रचारणीयः | वयं अष्टादशोत्तर-द्विसहस्र-तमे वर्षे शुभ-स्मरण-पुरस्सरम्, शुभ-संकल्पेन सहैव प्रविशेम | अस्माकं देशे तु संचार-माध्यमेषु, विगत-वर्षस्य अनेकासां रोचक-घटनानां पुनःस्मरणं कारयितुं प्रयत्यते | तेषु रचनात्मकमपि भवति, नकारात्मकमपि भवति | अहं भवद्भ्यः परामर्शमेकं वदामि यत् भवन्तः पञ्च वा दश वा रचनात्मक-विषयान् स्वीकर्वन्तु ये भवद्भिः श्रुताः वा दृष्टाः वा अनुभूताः स्युः तान् जनाः अपि अवगच्छन्ति चेत्, तेsपि शुभ-भावानुभूतिम् अवाप्नुयुः| किमत्र योगदानं कर्तुं शक्ष्यन्ति ? किम् अस्मिन् क्रमे वयं अस्य वर्षस्य जीवनस्य पञ्च रचनात्मक-विषयानुभवान् संभक्तुं शक्नुमः ? भवतु नाम तत् चित्र-माध्यमेन, वा लघुकथा-रूपेण, लघु-दृश्याङ्कनेन वा, अहम् आमन्त्रयामि यत् अष्टादशोत्तर-द्विसहस्र-तम-वर्षस्य स्वागतम् अस्माभिः शुभे परिवेशे करणीयम् | शुभ-स्मृतिभिः साकं करणीयम् | रचनात्मक-चिन्तनेन सह अनुष्ठेयम् | रचनात्मक-विषयान् संस्मृत्य विधेयम् |
आगच्छन्तु, NarendraModi App- इत्यत्र, MyGov- इत्यत्र, सामाजिक-संचार-माध्यमेषु #PositiveIndia (हैशटैग Positive India) - इत्यमुना साकं सकारात्मक-विषयान् वितरेम | अन्येभ्यः प्रेरणा-प्रदायि-घटनाः स्मरेम | शुभं स्मरेम चेत् शुभानुष्ठानस्य रुचिः समुत्पत्स्यते | शुभ-वस्तूनि शुभ-कार्यार्थम् ऊर्जां प्रददति | शुभ-भावः, शुभ-संकल्पस्य हेतुः भवति | शुभ-संकल्पः शुभ-परिणामार्थम् अग्रे सन्नयति |
आगच्छन्तु, सम्प्रति प्रयतेम #PositiveIndia (हैशटैग Positive India) | पश्यन्तु, वयं सर्वे सम्भूय प्रबलं रचनात्मकं च परिवेशं निर्माय आगमिष्यमाणस्य वर्षस्य स्वागतं करिष्यामः | अस्य वर्षस्य सामूहिक-गतेः शक्तिम्, अस्याश्च शक्तेः प्रभावं वयं सर्वे मिलित्वा द्रक्ष्यामः | तथा च, अवश्यमहम् आगामिनि ‘मन की बात’ -प्रसारणे #PositiveIndia (हैशटैग Positive India) इत्यत्र स्थापितान् विषयान् देशवासिभ्यः प्रापयितुं प्रयतिष्ये |
मम प्रियाः देशवासिनः, आगामिनि मासे, आगामिने ‘मन की बात’-प्रसारणाय अहं पुनरेकवारं भवतां मध्ये आगमिष्यामि | अनेकविधान् विषयान् चर्चितुं अवसरञ्च लप्स्ये | भूयांसो धन्यवादाः !!!


text:
अश्वयुजि महावर्णनम्
वैशम्पायन उवाच ।
एवमुक्त: स गोनन्दो बृहदश्वेन भूमिप: ॥४७९॥
पप्रच्छ भूयस्तमृषिं जातकौतूहलस्तदा ।
गोनन्द उवाच ।
क आचारश्च नीलेन चन्द्रदेवाय भार्गव ॥४८०॥
पुरा प्रोक्तश्च तान् मह्यं कथयस्व महामते ।
बृहदश्व उवाच ।
रौक्मपीठस्थितं विप्रं नाग: पर्यकमास्थित: ॥४८१॥
उवाच यत्तदा राजन् तच्छृणुष्व समाहित: ।
नील उवाच ।
प्रणिपत्य हृषीकेशं पराशरगुरुं हरिम् ॥४८२॥
कश्मीरायां वसत्यर्थ वक्ष्याम्याचरणं तव ।
अश्वयुज्यां निकुम्भस्तु नित्यमायाति कश्यप ॥४८३॥
हृत्वा पिशाचान् संग्रामे वालुकार्णवगान् बहन् ।
पूजार्थ तस्य कर्तव्या कौमुदी तांनिबोधत ॥४८४॥
सदावदाता: कर्तव्या: पूजिताश्च तथा गृहा: ।
पुंभि: स्नातानुलिप्ताश्च भाव्यं बालैर्विशेषत: ॥४८५॥
न भोक्तव्यं दिवा चापि तद्दिनं पुरुषै: सदा ।
केवलं भोजनं देयं बालातुरजनस्य च ॥४८६॥
सत्फलै पत्रसंघातै: पूजनीयास्तथा गृहा: ।
चन्द्रोदये तथा प्राप्ते संप्रज्वाल्य हुताशनम् ॥४८७॥
रुद्रं चन्द्रमुमां स्कन्दं नासत्यौ नन्दिनं तथा ॥
पूजयेत च सन्माल्यै: नैवेद्यैश्च पृथक् पृथक् ॥४८८॥
तत: पूजानिकुम्बस्य कर्तव्या कृषरेण तु ।
आदित्यपुत्रो रेबन्द : साश्व: पूज्यश्च मानवै: ॥४८९॥
पूजनीया च सुरभिर्गोमद्भि:पुरुषैस्तथा ।
येषां च छागला: सन्ति तैश्च पूज्यो हुताशन: ॥४९०॥
औरभ्रकैस्तथा देव पूजनीयो जलाधिप: ।
येषां सन्ति करीन्द्राश्च तैश्च पूज्यो गणाधिप: ॥४९१॥
कृताग्रिहवनं पश्चात्पूजयित्वा व्दिजोत्तमान् ।
प्रयोज्य चात्मन: पूजा भोक्तत्र्यं मांसवर्जितम् ॥४९२॥
सार्ध मित्रैस्तथा भृत्यै: दारापत्यादिभिस्तथा ।
वस्तव्या च निशा सैव वाहिगर्श्वगतैर्नरै: ॥४९३॥
शंखवादरवोन्मिश्चैर्गीतवाद्यैश्च सर्वश: ।
नेया भवति राजेन्द्र तथा प्रेक्षणकै: शुभै: ॥४९४॥
तथा प्रभातसमय स्वानुलिप्तै: स्वलंकृतै: ।
वहिपूजा च कर्तव्या मडंलालम्बनं तथा ॥४९५॥
भोक्तव्यं सह मित्रैश्च क्रीडितव्यं यथासुखम् ।
सुभव्यं च तथा तस्यां व्दितीयस्यां निशीच्छया ॥४९६॥
कदमेमानुलिप्तांगै: क्रीडितव्यं तथादरात् ।
सुहृद: कर्दमेनापि लेपनीया इतस्तत: ॥४९७॥
कामाथवादीनातेस्तीलगथिप्रबोधकै: ।
गनतृगम्यविशेषैश्च विववैश्च सुभाषितै: ॥४९८॥
अश्लीलानि वदद्भिश्च तथा क्रोशद्भिरेव च ।
तस्मिन्नहाने पूर्वाह्णे निकुम्बस्यानुयायिन: ॥४९९॥
अविशन्ति नरान् सर्वान् पिशाचा: घोरदर्शना: ।
यश्चेव कुरुते तस्य व्द्यपराह्णे तदा तनुम् ॥५००॥
त्यक्त्वा स्रातस्य गच्छन्ति शपन्ति चाप्यकरणम् ।
तत: स्रातैश्च कर्तव्यं केशवस्याचनं नरै: ॥५०१॥
संपूज्य विप्रान् भौक्तव्यं लिप्तदेहै: स्वलंकृतै: ।
मित्रानुजीविभि: सार्ध दारापत्यसमन्वितम् ॥५०२॥
तत: प्रभृति षणमासान् शेषवेश्मसु मानवै: ।
अग्रि: सन्निहित: कार्यो रात्रौ विप्रौर्विशेषत: ॥५०३॥
रात्रौ दीपश्च दातव्यो मासमेकं बहिर्गृहात् ।
यावत्कार्तिकमासस्य पौर्णमासी व्दिजोत्तम ॥५०४॥
एषा तु कौमुदी नाम तिथि: कार्या शुभप्रदा ।
इति श्री नीलमते अश्वयुजि मह:वर्णनम् ॥
Translation - भाषांतर
N/A


text:
छत्तीसगढ़े मावोवाद्याक्रमणं - नव सि आर् पि एफ् सैनिकानां वीरमृत्युः।
राय्पुरम् > छत्तीसगढ राज्ये सुक्मा जनपदे गतदिने मध्याह्ने प्रवृत्तेन मावोवादिनाम् आक्रमणेन नव सि आर् पि एफ् भटाः मृताः। द्वौ व्रणितौ। खनितबोम्बशस्त्राणि अधिगम्य निर्वीर्यतां क्रियमाणं सैनिकवाहनं लक्ष्यीकृत्य मावोवादिनः बोम्बाक्रमणं कृतवन्तः आसन्।
'किस्ताराम्-पलोडि' मार्गे आसीत् आक्रमणं प्रवृत्तम्। तत्र परिक्रमणं कृतवतः रक्षाबलस्य २१२तम व्यूहस्य वाहनमेव आक्रमणविधेयमभवत्। ऐ इ डि नामकम् अत्युग्रस्फोटकशेषयुक्तं शस्त्रमुपयुज्य अासीदाक्रमणम्।


text:
जे बि एस् हाल्डेन्
(कालः ०५. ११. १८९२ तः ०१. १२. १९६४)
एषः जे. बि. एस्. हाल्डेन् (J. B. S. Haldane) अत्यन्तं प्रतिभावान् जीवविज्ञानी । अयं न केवलं जीवविज्ञानी अपि तु अन्येषु बहुषु क्षेत्रेषु प्रतिभावान् आसीत् । गणीतं, भौतविज्ञानं, वैद्यविज्ञानं, तत्त्वज्ञानं, विज्ञानसाहित्यम् इत्यादिषु बहुषु क्षेत्रेषु सः जे. बि. एस्. हाल्डेन् कार्यं कृतवान् आसीत् । सः जे. बि. एस्. हाल्डेन् १८९२ तमे वर्षे नवेम्बर्-मासस्य ५ दिनाङ्के इङ्ग्लेण्ड्-देशस्य आक्स्फर्ड्-शैरि इति प्रदेशे जन्म प्राप्नोत् । ईटन् तथा आक्स्फर्ड् मध्ये अध्ययनम् अकरोत् । अस्य जे. बि. एस्. हाल्डेनस्य पिता जान् स्काट् हाल्डेन् अपि प्रख्यातः शरीरविज्ञानी आसीत् । एषः जे. बि. एस्. हाल्डेन् केम्ब्रिड्ज्, क्यालिफोर्निया, लण्डन् विश्वविद्यालयेषु अध्ययनं समाप्य किञ्चित् कालं यावत् कम्युनिष्टसिद्धान्तस्य अनुयायी आसीत् । अनन्तरं १९५७ तमे वर्षे ब्रिटन्-देशस्य नियमानां विरोधं कुर्वन् प्रतिभटनम् अपि अकरोत् । ततः तं देशं परित्यज्य भारतं गत्वा तत्रत्यं पौरत्वं प्राप्नोत् । अनन्तरं भारतदेशस्य ओडिशाराज्यस्य भुवनेश्वरे आनुवंशिकविज्ञानस्य तथा बयोमेट्रि-विभागस्य प्रयोगशालायाः प्रमुखरूपेण कार्यम् अकरोत् ।
एषः जे. बि. एस्. हाल्डेन् व्यक्तिस्वातन्त्र्यवादी अपि । सः भारतीयविज्ञानस्य अभिवृद्ध्यर्थं महान्तं श्रमम् अकरोत् । एषः जे. बि. एस्. हाल्डेन् जीवविकाससिद्धान्तस्य अन्वयं गणितक्षेत्रे अपि अकरोत् । कस्यांश्चित् जनजातौ वंशवाहिनां भेदेन कति विधानां जनाः जायन्ते ? ते परस्परं कथं विभिन्नाः भवन्ति । तानि लक्षणानि अग्रे अपि तस्यां जनजातौ कियता प्रमाणेन शिष्यते ? इत्यादीन् विषयान् सम्यक् परिशील्य प्रादर्शयत् । अयं जे. बि. एस्. हाल्डेन् जनकजीविषु विद्यमानानां जीविसमूहानां व्यवहारेण जनिष्यमाणः शिशुः कीदृशः भवति ? सः मातापित्रोः कान् गुणान् प्राप्नोति ? तस्य लिङ्गनिर्धारकं वर्णासूत्रं किम् ? इत्यादिकम् अपि विवृतवान् अस्ति । सः धनुर्वातस्य चिकित्सायाः सरलः क्रमः, आम्लजनकस्य आधिक्यं यत्र भवति तस्मिन् परिसरे क्रियमाणायाः चिकित्सायाः, शस्त्रचिकित्सायाः, हृदय-श्वासकोश–यन्त्राणां च तत्त्वम् अपि सूत्ररूपेण निरूपितवान् अस्ति । एषः जे. बि. एस्. हाल्डेन् स्वशरीरम् एव प्रयोगवस्तुनः रूपेण बहुधा उपयुज्यते स्म । शरीरस्य उपरि निपीडनस्य (Pressure) परिणामं ज्ञातुं समुद्रतले बहुकालम् उपविष्टवान् आसीत् । "सैटोक्रोम्” नामकस्य किण्वस्य संशोधनम् अस्य जे. बि. एस्. हाल्डेनस्य जीवनस्य प्रमुखं संशोधनम् इति वक्तुं शक्यते । अतिसूक्ष्माणां, मूल्यवताम् उपकरणानाम् अभावे अपि एकाग्रचित्तदर्शनेन, सरलैः गणनाक्रमैः महत्त्वपूर्णं वैज्ञानिकं साधनं कर्तुं शक्यते इति प्रादर्शयत् अयं जे. बि. एस्. हाल्डेन् । एषः १९६४ तमे वर्षे डिसेम्बर्-मासस्य प्रथमदिनाङ्के भारते एव मरणं प्राप्नोत् ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]
- An online copy of Daedalus or Science and the Future
- A review (from a modern perspective) of The Causes of Evolution
- Unofficial SJG Archive – People – JBS Haldane (1892–1964) Accessed 22 February 2006. Useful text but the likeness is not of JBS but of his father John Scott Haldane.
- Haldane's contributions to science in India
- Marxist Writers: J.B.S. Haldane
There are photographs of Haldane at
- JBS Haldane, on the Portraits of Statisticians page.
The biography on the Marxist Writers page has a photograph of Haldane when younger.


text:
.. श्री सत्यनारायण पूजा विधि ..
Check List
1. Altar, Deity (statue/photo), Saaligraamam or VishNupaada
2. Two big brass lamps (with wicks, oil/ghee)
3. Matchbox, Agarbatti
4. Karpoor, Gandha Powder, Kumkum, gopichandan, haldi, kaajal
5. Sri Mudra (for Sandhyaavandan), Vessel for Tirtha, Yajnopaviita
6. Puujaa Conch, Bell, One aaratii (for Karpoor), Two Aaratiis with wicks
7. Flowers, Tulasiimaalaa, Akshata (in a container), tulsi leaves
8. Decorated Copper or Silver Kalasha, Two pieces of cloth (new),
coconut, 1/2 kg. Rice, gold coin, gold chain
9. Extra Kalasha, 3 trays, 3 vessels for Abhisheka
10. Beetlenuts 6, Beetlenut Leaves 12, Bananas 6, Banana Leaves 2, Mango Leaves 5-25
11. Dry Fruits, 5 bananas, 1 coconut - all for neivedya
12. Panchamrita Abhisheka - Milk, Curd, Honey, Ghee, Sugar
(Keep separately in Equal Quantity) and Tender Coconut Water
13. Puujaa Dress, Sri VishhNusahasranaama Book, Sri KrishnaashTottara Book,
Sri SatyanaaraataNa Vritta Book
14. SapaaD - One and one-fourth measure of Rava (soojii), milk, ghee, sugar and banana.
Cook it to form prasaad similar to shiiraa
Procedure
Previous Night, think of the Lord Sri SatyanaaraayaNa and mentally decide to perform puujaa the next day. This is the sankalpa.
Next day early morning keep the same thoughts of worshipping the Lord and take a head-bath (if possible an oil-bath). Wash Kalasha and fill it with clean water upto 3/4 of it and place it near the altar in a clean place and cover it up. Observe Fast (if possible). Again in the evening take a head-bath. This should be done by both husband and wife. Wear youe best dress and decorate yourself and the kalasha. Decorate the front door, altar and the place near the altar. Invite your relatives, friends (who have bhakti in the Lord). The yajamaan's dress should be traditional dhoti.
Keep all the things for puujaa ready, near the altar.
Duration - start to aaratii - 2 hours
Total duration - start to finish - 3 to 3.5 hours
At the regular Altar
१
ॐ सर्वेभ्यो गुरुभ्यो नमः .
ॐ सर्वेभ्यो देवेभ्यो नमः .
ॐ सर्वेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो नमः ..
प्रारंभ कार्यं निर्विघ्नमस्तु . शुभं शोभनमस्तु .
इष्ट देवता कुलदेवता सुप्रसन्ना वरदा भवतु ..
अनुज्ञां देहि ..
At Shrii SatyanaaraayaNa Altar
२ आचमनः
ॐ केशवाय स्वाहा . ॐ नारायणाय स्वाहा .
ॐ माधवाय स्वाहा . ॐ गोविंदाय नमः .
ॐ विष्णवे नमः . ॐ मधुसूदनाय नमः .
ॐ त्रिविक्रमाय नमः . ॐ वामनाय नमः .
ॐ श्रीधराय नमः . ॐ हृषीकेशाय नमः .
ॐ पद्मनाभाय नमः . ॐ दामोदराय नमः .
ॐ संकर्षणाय नमः . ॐ वासुदेवाय नमः .
ॐ प्रद्युम्नाय नमः . ॐ अनिरुद्धाय नमः .
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः . ॐ अधोक्षजाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः . ॐ अच्युताय नमः .
ॐ जनार्दनाय नमः . ॐ उपेंद्राय नमः .
ॐ हरये नमः .
श्री कृष्णाय नमः ..
३ प्राणायामः
ॐ प्रणवस्य परब्रह्म ऋषिः . परमात्मा देवता .
दैवी गायत्री छन्दः . प्राणायामे विनियोगः ..
ॐ भूः . ॐ भुवः . ॐ स्वः . ॐ महः .
ॐ जनः . ॐ तपः . ॐ सत्यं .
ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गोदेवस्य धीमहि
धियो यो नः प्रचोदयात् ..
पुनराचमन
(Repeat aachamana 2 - given above)
ॐ आपोज्योति रसोमृतं ब्रह्म भूर्भुवस्सुवरोम् ..
(Apply water to eyes and understand that you are of
the nature of Brahman)
४ संकल्पः
ॐ श्रीमान् महागणाधिपतये नमः .
श्री गुरुभ्यो नमः . श्री सरस्वत्यै नमः .
श्री वेदाय नमः . श्री वेदपुरुषाय नमः .
इष्टदेवताभ्यो नमः . कुलदेवताभ्यो नमः .
स्थानदेवताभ्यो नमः . ग्रामदेवताभ्यो नमः .
वास्तुदेवताभ्यो नमः . शचीपुरंदराभ्यां नमः .
उमामहेश्वराभ्यां नमः . मातापितृभ्यां नमः .
लक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः .
सर्वेभ्यो देवेभ्यो नमो नमः .
सर्वेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो नमो नमः .
येतद्कर्मप्रधान देवताभ्यो नमो नमः ..
.. अविघ्नमस्तु ..
सुमुखश्च एकदंतश्च कपिलो गजकर्णकः .
लंबोदरश्च विकटो विघ्ननाशो गणाधिपः ..
धूम्रकेतुर्गणाध्यक्षो बालचन्द्रो गजाननः .
द्वादशैतानि नामानि यः पठेत् श्रुणुयादपि ..
विद्यारंभे विवाहे च प्रवेशे निर्गमे तथा .
संग्रामे संकटेश्चैव विघ्नः तस्य न जायते ..
Whoever chants or hears these 12 names of Mahaa GaNapti
does not get any obstacles in any of his work.
शुक्लांबरधरं देवं शशिवर्णं चतुर्भुजम् .
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्व विघ्नोपशांतये ..
सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थ साधिके .
शरण्ये त्र्यंबके देवी नारायणी नमोऽस्तुते ..
सर्वदा सर्व कार्येषु नास्ति तेषां अमंगलं .
येषां हृदिस्थो भगवान् मंगलायतनो हरिः ..
तदेव लग्नं सुदिनं तदेव ताराबलं चंद्रबलं तदेव .
विद्या बलं दैवबलं तदेव लक्ष्मीपतेः तेंघ्रिऽयुगं स्मरामि ..
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः .
येषां इन्दिवर श्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ..
विनायकं गुरुं भानुं ब्रह्माविष्णुमहेश्वरान् .
सरस्वतीं प्रणम्यादौ सर्व कार्यार्थ सिद्धये ..
श्रीमद् भगवतो महापुरुषस्य विष्णोराज्ञाय प्रवर्तमानस्य
अद्य ब्रह्मणोऽद्वितीय परार्धे विष्णुपदे श्री श्वेतवराह कल्पे
वैवस्वत मन्वन्तरे भारत वर्षे भरत खंडे जंबूद्वीपे
दण्डकारण्य देशे गोदावर्या दक्षिणे तीरे कृष्णवेण्यो उत्तरे
तीरे परशुराम क्षेत्रे ( सम्युक्त अमेरिका देशे St Lewis ग्रामे
or Australia देशे Victoria ग्रामे बह्रीनु देशे)
शालिवाहन शके वर्तमाने व्यवहारिके ईश्वर नाम संवत्सरे
उत्तर दक्षिण आयणे अमुक ऋतौ अमुक मासे अमुक पक्षे
अमुक तिथौ अमुक नक्षत्रे अमुक वासरे सर्व ग्रहेषु यथा राशि
स्थान स्थितेषु सत्सु येवं गुणविशेषेण विशिष्टायां
शुभपुण्यतिथौ मम आत्मन श्रुतिस्मृतिपुराणोक्त फलप्राप्यर्थं
मम सकुटुम्बस्य क्षेम स्थैर्य आयुरारोग्य चतुर्विध पुरुषार्थ
सिध्यर्थं अंगीकृत श्री सत्यनारायण व्रतांगत्वेन
संपादित सामग्रय्या गणेश वरुण ब्रह्म सूर्यादि नवग्रह इंद्रादि
अष्टलोकपाल् गणपति चतुष्ट देवता पूजनपूर्वकं
श्री सत्यनारायण प्रीत्यर्थं यथा शक्त्या यथा
मिलितोपचार द्रव्यैः पुरुषसूक्त श्रीसूक्त पुराणोक्त मन्त्रैश्च
ध्यानावाहनादि षोडशोपचारे श्री सत्यनारायण पूजनं
तथा व्रतोक्त कथा श्रवणं च करिष्ये ..
इदं फलं मयादेव स्थापितं पुरतस्तव .
तेन मे सफलावाप्तिर्भवेत् जन्मनिजन्मनि..
(keep fruits in front of the Lord)
५ षडङ्ग न्यास
(Purifying the body -
touching various parts of the body)
ॐ यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् .
मुखं किमस्य कौ बाहू कावूरू पादावुच्येते ..
अंगुष्ठाभ्यायां नमः . (touch the thumbs)
हृदयाय नमः ..
ॐ ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः .
उरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ..
तर्जनीभ्यां नमः . (touch both fore fingers)
शिरसे स्वाहा ..
ॐ चंद्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यो अजायत .
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत ..
मध्यमाभ्यां नमः . (touch middle fingers)
शिखायै वौषट् ..
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत .
पदभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् तथा लोकांग अकल्पयन् ..
अनामिकाभ्यां नमः . (touch ring fingers)
कवचाय हुम् ..
धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्त्रः .
तमेवं विद्यानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ..
कनिष्ठिकाभ्यां नमः . (touch little fingers)
नेत्रत्रयाय वौषट् ..
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् .
ते ह नाकं महिमानः सचन्ते यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ..
करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः . (touch palms and over sleeve of hands)
अस्त्राय फट् ..
६ दिग्बन्धन
( show mudras)
ॐ भुर्भुवस्वरोम् इति दिग्बन्धः .
(snap fingers circle head clockwise and clap hands)
दिशो बद्नामि ..
(shut off all directions i.e. distractions so that we can
concentrate on the Lord)
७ गणपति पूजा
आदौ निर्विघ्नतासिध्यर्थं महा गणपतिं पूजनं करिष्ये .
ॐ गणानां त्वा शौनको घृत्समदो गणपतिर्जगति
गणपत्यावाहने विनियोगः ..
(pour water - making a promise)
ॐ गणानां त्वा गणपतिं आवामहे .
कविं कविनामुपम श्रवस्तमं .
ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत .
आनः शृण्वन्नूतिभिः सीदसादनं ..
भूः गणपतिं आवाहयामि .
भुवः गणपतिं आवाहयामि .
स्वः गणपतिं आवाहयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महागणपतये नमः .
ध्यायामि . ध्यानं समर्पयामि .
ॐ महा गणपतये नमः . आवाहनं समर्पयामि .
आसनं समर्पयामि . पाद्यं समर्पयामि .
अर्घ्यं समर्पयामि . आचमनीयं समर्पयामि .
स्नानं समर्पयामि . वस्त्रं समर्पयामि .
यज्ञोपवीतं समर्पयामि . चंदनं समर्पयामि .
परिमल द्रव्यं समर्पयामि . पुष्पाणि समर्पयामि .
धूपं समर्पयामि . दीपं समर्पयामि .
नैवेद्यं समर्पयामि . ताम्बूलं समर्पयामि .
फलं समर्पयामि . दक्षिणां समर्पयामि .
आर्थिक्यं समर्पयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः .
मन्त्रपुष्पं समर्पयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः .
प्रदक्षिणा नमस्कारान् समर्पयामि .
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः .
छत्रं समर्पयामि . चामरं समर्पयामि .
गीतं समर्पयामि .. नृत्यं समर्पयामि .
वाद्यं समर्पयामि . सर्व राजोपचारान् समर्पयामि ..
.. अथ प्रार्थना ..
ॐ वक्रतुण्ड महाकाय कोटि सूर्य समप्रभ .
निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्व कार्येषु सर्वदा ..
ॐ भूर्भुवस्वः महा गणपतये नमः . प्रार्थनां समर्पयामि .
अनया पूजया विघ्नहर्ता महा गणपति प्रीयताम् ..
८ दीप स्थापना
अथ देवस्य वाम भागे दीप स्थापनं करिष्ये .
अग्निनाग्नि समिध्यते कविर्ग्रहपतिर्युवा हव्यवात् जुवास्यः ..
(light the lamps)
९ भूमि प्रार्थना
(open palms and touch the ground)
महिद्यौ पृथ्वीचन इमं यज्ञं मिमिक्षतां
पिप्रतान्नो भरीमभिः ..
१० धान्य राशि
ॐ औषधय संवदंते सोमेन सहराज्ञ .
यस्मै कृणेति ब्राह्मणस्थं राजन् पारयामसि ..
(Touch the grains/rice/wheat)
११ कलश स्थापना
ॐ आ कलशेषु धावति पवित्रे परिसिंच्यते
उक्तैर्यज्ञेषु वर्धते ..
(keep kalasha on top of rice pile)
ॐ इमं मे गङ्गे यमुने सरस्वती शुतुद्रिस्तोमं सचता परुष्ण्य .
असिक्न्य मरुद्वृधे वितस्थयार्जीकीये श्रुणुह्या सुषोमय ..
(fill kalasha with water)
ॐ गंधद्वारां धुरादर्शां नित्य पुष्पं करिषिणीं .
ईश्वरिं सर्व भूतानां तामि होपह्वयेश्रियं ..
(sprinkle in/apply ga.ndha to kalasha)
ॐ या फलिनीर्या अफला अपुष्पायाश्च पुष्पाणि .
बृहस्पति प्रसोतास्थानो मंचत्वं हसः ..
(put beetle nut in kalasha)
ॐ सहिरत्नानि दाशुषेसुवाति सविता भगः .
तम्भागं चित्रमीमहे ..
(put jewels / washed coin in kalasha)
ॐ हिरण्यरूपः हिरण्य सन्द्रिग्पान्न पात्स्येदु हिरण्य वर्णः .
हिरण्ययात्परियोनेर्निषद्या हिरण्यदाददत्थ्यन्नमस्मै ..
(put gold / daxina in kalasha)
ॐ कान्डात् कान्डात् परोहंति परुषः परुषः परि एवानो दूर्वे
प्रतनु सहस्रेण शतेन च ..
(put duurva / karika )
ॐ अश्वत्थेवो निशदनं पर्णेवो वसतिश्कृत .
गो भाज इत्किला सथयत्स नवथ पूरुषं ..
(put five leaves in kalasha)
ॐ युवासुवासः परीवीतागात् स उश्रेयान् भवति जायमानः .
तं धीरासः कावयः उन्नयंति स्वाद्ध्यो स्वाद्ध्यो मनसा देवयंतः..
(tie cloth for kalasha)
ॐ पूर्णादर्वि परापत सुपूर्णा पुनरापठ .
वस्नेव विक्रीणावः इषमूर्जं शतकृतो ..
(copper plate and ashhTadala with ku.nkuM)
इति कलशं प्रतिष्ठापयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
११ वरुण पूजन
On the second kalasha)
तत्वायामि शुनः शेपोः वरुण त्रिष्टुप् कलशे
वरुणावाहने विनियोगः ..
ॐ तत्वायामि ब्रह्मणा वन्दमानस्तदा शास्ते यजमानो हविर्भिः .
आहेलमानो वरुणः बोध्युरुशं समान आयुः प्रमोषिः ..
ॐ भूर्भुवःस्वः वरुणाय नमः .
चंदनं समर्पयामि ..
(add to kalasha)
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
अक्षतान् समर्पयामि ..
(add to kalasha)
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
हरिद्रा कुंकुमं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
धूपं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
दीपं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
नैवेद्यं समर्पयामि ..
ॐ भूर्भुवःस्वः . वरुणाय नमः .
सकल राजोपचारार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
अवते हेळो वरुण नमोभिरव यज्ञेभिरीमहे हविर्भिः .
क्षयं नमस्मभ्यं सुरप्रचेता राजन्नेनाम्सि शिश्रथः कृतानि ..
वरुणाय नमः . मन्त्र पुष्पं समर्पयामि ..
प्रदक्षिणा नमस्कारान् समर्पयामि ..
अनया पूजया भगवान् श्री महा वरुण प्रीयताम् ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
१२ कलश पूजन
(continue with second kalasha)
कलशस्य मुखे विष्णुः कंठे रुद्रः समाश्रितः .
मूले तत्र स्थितो ब्रह्म मध्ये मातृगणाः स्मृताः ..
कुक्षौतु सागराः सर्वे सप्त द्वीपा वसुंधराः .
ऋग्वेदोथ यजुर्वेदः सामवेदोह्यथर्वणः ..
अंगैश्च सहिताः सर्वे कलशंतु समाश्रिताः .
अत्र गायत्री सावित्री शांति पुष्टिकरी तथा ..
आयान्तु देव पूजार्थं अभिषेकार्थ सिद्धये ..
ॐ सितासिते सरिते यत्र संगथे तत्राप्लुतासो दिवमुत्पतंति .
ये वैतन्वं विस्रजन्ति धीरास्ते जनासो अमृतत्त्वं भजन्ति ..
.. कलशः प्रार्थनाः ..
कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलं .
योग्यतां पापहानिं च पुण्यं वृद्धिं च साधयेत् ..
सर्व तीर्थमयो यस्मात् सर्व देवमयो यतः .
अथः हरिप्रियोसि त्वं पूर्णकुंभं नमोऽस्तुते ..
कलशदेवताभ्यो नमः .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
.. मुद्रा ..
(Show mudras as you chant )
निर्वीषि करणार्थे तार्क्ष मुद्रा . (to remove poison)
अमृति करणार्थे धेनु मुद्रा . (to provide nectar - amrit)
पवित्री करणार्थे शंख मुद्रा . (to make auspicious)
संरक्षणार्थे चक्र मुद्रा . (to protect)
विपुलमाया करणार्थे मेरु मुद्रा . (to remove maayaa)
१३ शंख पूजन
(pour water from kalasha to sha.nkha
add ga.ndha flower)
शंखं चंद्रार्क दैवतं मध्ये वरुण देवतां .
पृष्ठे प्रजापतिं विंद्याद् अग्रे गंगा सरस्वतीं ..
त्वं पुरा सागरोत्पन्नो विष्णुना विधृतः करे .
नमितः सर्व देवैश्च पाञ्चजन्यं नमोऽस्तुते ..
पाञ्चजन्याय विद्महे . पावमानाय धीमहि .
तन्नो शंखः प्रचोदयात् ..
शंख देवताभ्यो नमः .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि..
१४ घंटार्चना
(Pour drops of water from sha.nkha on top of the bell
apply ga.ndha flower)
आगमार्थन्तु देवानां गमनार्थन्तु राक्षसां .
कुरु घंटारवं तत्र देवतावाहन लांछनं ..
ज्ञानथोऽज्ञानतोवापि कांस्य घंटान् नवादयेत् .
राक्षसानां पिशाचनां तद्देशे वसतिर्भवेत् .
तस्मात् सर्व प्रयत्नेन घंटानादं प्रकारयेत् .
घंट देवताभ्यो नमः .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
(Ring the gha.nTaa)
१५ आत्मशुद्धि
( Sprinkle water from sha.nkha
on puujaa items and devotees)
अपवित्रो पवित्रो वा सर्व अवस्थांगतोपि वा .
यः स्मरेत् पुंडरीकाक्षं सः बाह्याभ्यंतरः शुचिः ..
१६ नवग्रह अष्ट एवं चतुर्दल देवता पूजन
.. नवग्रह देवता पूजन ..
(begin at east go clockwise)
आकृष्णेनाङ्गीरसो हिरण्यस्तुपः सविता त्रिष्टुप्
सुर्यावाहने विनियोगः ..
हिरण्ययेन सवितारतेन् देवो याति भुवनानि पश्यन्
सूर्याय नमः . सूर्यं आवाहयामि ..
आप्यायस्वेति गौतमः सोमो गायत्रि
चन्द्रावाहने विनियोगः ..
ॐ आप्यायस्वसमेतुते विश्वतः सोमवृष्णं
भववाजस्यसन्घदे संघदे
चंद्राय नमः . चन्द्रं आवाहयामि ..
अग्नि मूर्ध विरूपाङ्गारको गायत्रि
अङ्गारकावाहने विनियोगः ..
ॐ अग्निमूर्धादिवः ककुथ्पतिः प्रतिव्यायं
आपां रेतांसि जिंवति
अङ्गारकाय नमः . अंगारकं आवाहयामि ..
उद्भुद्दद्वं सौम्यो बुधः त्रिष्टुप्
बुधावाहने विनियोगः ..
ॐ उद्भुद्दद्वं समनसः सखायः
समग्नि विंद्वं बहवः सनीलः
दधिक्रामग्नि मशसंच देवीमिंद्रवतो
वसनिह्वयेवः
बुधाय नमः . बुधं आवाहयामि ..
बृहस्पते घृत्समधो बृहस्पतित्रिष्टुप्
बृहस्पत्यावाहने विनियोगः ..
बृहस्पते अथियदर्यो अर्हाद्युमद्विभाति कृतुमज्जनेषु
यद्धिदयश्चवास रत प्रजाततदस्मासुद्रविणं देहि चित्रं
बृहस्पतये नमः . बृहस्पतिं आवाहयामि ..
शुक्रांते भारद्वाजः शुक्रः त्रिष्टुप्
शुक्रावाहने विनियोगः ..
ॐ शुक्रांते अन्यद्य जतन्ते अन्यद्विशुरुषे अहनि दौरिवासि
विश्वहिमाया अवसि स्वाध्वो भद्रते पूशन्निहिरातिरस्तु
शुक्राय नमः . शुक्रं आवाहयामि ..
शमग्निरिरिंबिरः शनैश्चर उष्णिक्
कन्यावाहाने विनियोगः ..
ॐ शमग्निराग्निभिः करश्चन्न तपतु सूर्यः
शंवातो वात्वरपा अपसृधः
शनैश्चराय नमः . शनैश्चरं आवाहयामि ..
कयानो वामदेवो राहुर्गयत्रि राह्वाहने विनियोगः ..
ॐ कयानाशित्र आभूव दूथि सदावृधः सखा
कयाशचिष्टया वृथा
राहवे नमः . राहुं आवाहयामि ..
केतुं कृण्वन् मधुश्चंदः केतुर्गायत्रि
केत्वावाहने विनियोगः ..
ॐ केतु कृण्वन् केतवे पेशोमर्य आपेशसे
समुषड्भिरजायतः
केतवे नमः . केतुं आवाहयामि ..
.. अष्टदल देवता पूजन ..
ॐ इंद्राय नमः . अग्नये नमः .
यमाय नमः . नैऋतये नमः .
वरुणाय नमः . वायवे नमः .
सोमाय नमः . ईशानाय नमः .
.. चतुर्दल देवता ..
ॐ गणपतये नमः . ॐ दुर्गायै नमः .
ॐ क्षेत्रपालाय नमः . ॐ वसोष्पतये नमः .
रव्यादि नवग्रह अष्टदल चतुर्दलेषु स्थित सर्वदेवताभ्यो नमः ..
ध्यायामि ध्यानं समर्पयामि .
आवाहनं समर्पयामि .
आसनं समर्पयामि .
पाद्यं समर्पयामि .
अर्घ्यं समर्पयामि .
आचमनं समर्पयामि .
स्नानं समर्पयामि .
वस्त्रं समर्पयामि .
यज्ञोपवीतं समर्पयामि .
गंधं धूपं दीपं समर्पयामि .
नैवेद्यं समर्पयामि .
मन्त्रपुष्पं समर्पयामि .
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
यस्य स्मृत्याच नाम्नोक्त्या तपः पूजा क्रियादिषु .
नूनं संपूर्णतां यादि सद्यो वंदे तमच्युतं ..
All mistakes in our tapa, puujaa or kriyaa are removed and
we are purified by thinking of or uttering the name 'Achyut'.
अनया पूजया नवग्रहादि देवता प्रीयताम् ..
१७ षट् पात्र पूजा
( put tulasi leaves or axatAs in empty vessels)
वायव्ये अर्घ्यं .
नैऋत्ये पाद्यं .
ईशान्ये आचमनीयं .
आग्नेये मधुपर्कं .
पूर्वे स्नानियं .
पश्चिमे पुनराचमनं .
१८ पञ्चामृत पूजा
( put tulasi leaves or axataas in vessels )
क्षीरे सोमाय नमः . (keep milk in the centre)
दधिनि वायवे नमः . (curd facing east )
घृते रवये नमः . (Ghee to the south)
मधुनि सवित्रे नमः . ( Honey to west )
शर्करायां विश्वेभ्यो देवेभ्यो नमः . ( Sugar to north)
१९ द्वारपालक पूजा
पूर्वद्वारे द्वारश्रियै नमः .
जयाय नमः . विजयाय नमः .
दक्षिणद्वारे द्वारश्रियै नमः .
नंदाय नमः . सुनंदाय नमः ..
पश्चिमद्वारे द्वारश्रियै नमः .
बलाय नमः . प्रबलाय नमः ..
उत्तरद्वारे द्वारश्रियै नमः .
कुमुदाय नमः . कुमुदाक्षाय नमः ..
मध्ये नव रत्नखचित दिव्य सिंहासनस्योपरि
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः ..
द्वारपालक पूजां समर्पयामि ..
२० पीठ पूजा
पीठस्य अधोभागे आधार शक्त्यै नमः .. कूर्माय नमः ..
दक्षिणे क्षीरोदधिये नमः . सिंहाय नमः ..
सिंहासनस्य आग्नेय कोणे वराहाय नमः ..
नैऋत्य कोणे ज्ञानाय नमः ..
वायव्य कोणे वैराग्याय नमः ..
ईशान्य कोणे ऐश्वर्याय नमः ..
पूर्व दिशे धर्माय नमः ..
दक्षिण दिशे ज्ञानाय नमः ..
पश्चिम दिशे वैराग्याय नमः ..
उत्तर दिशे अनैश्चराय नमः ..
पीठ मद्ध्ये मूलाय नमः ..
नालाय नमः ..
पत्रेभ्यो नमः ..
केसरेभ्यो नमः ..
कर्णिकायै नमः ..
कर्णिका मध्ये सं सत्त्वाय नमः ..
रं रजसे नमः .. तं तमसे नमः ..
सूर्यमण्डलाय नमः ..
सूर्यमण्डलाधिपतये ब्रह्मणे नमः ..
सोममण्डलाय नमः ..
सोममण्डलाधिपतये विष्णवे नमः ..
वह्निमण्डलाय नमः ..
वह्निमण्डलाधिपतये ईश्वराय नमः ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . पीठ पूजां समर्पयामि ..
२१ दिग्पालक पूजा
(Start from east of kalasha or deity)
इंद्राय नमः ..
अग्नये नमः ..
यमाय नमः ..
नैऋतये नमः ..
वरुणाय नमः ..
वायव्ये नमः ..
कुबेराय नमः ..
ईशानाय नमः ..
इति दिग्पालक पूजां समर्पयामि ..
२२ प्राण प्रतिष्ठ
(hold flowers/axata in hand)
ध्यायेत् सत्यम् गुणातीतं गुणत्रय समन्वितं
लोकनाथं त्रिलोकेशं कौस्तुभाभरणं हरिम् .
नीलवर्णं पीतवासं श्रीवत्स पदभूषितं
गोकुलानन्दं ब्रह्माध्यैरपि पूजितम् ..
(hold flowers/axataa in hand)
ॐ अस्य श्री प्राण प्रतिष्ठापन महा मंत्रस्य
ब्रह्मा विष्णु महेश्वरा ऋषयः
ऋग्यजुर्सामाथर्वाणि छन्दांसि प्राण शक्तिः
परा देवता आं बीजं ह्रीं शक्तिः क्रों कीलकं
अस्यां मूर्तौ प्राण प्रतिष्ठ सिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ..
.. करन्यासः ..
आं अंगुष्ठाभ्यां नमः ..
ह्रीं तर्जनीभ्यां नमः ..
क्रौं मध्यमाभ्यां नमः ..
आं अनामिकाभ्यां नमः ..
ह्रीं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ..
क्रौं करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ..
.. अङ्गन्यासः ..
आं हृदयाय नमः ..
ह्रीं शिरसे स्वाहा ..
क्रौं शिखायै वौषट् ..
आं कवचाय हुं ..
ह्रीं नेत्रत्रयायवौषट् ..
क्रौं अस्त्राय फट् ..
भूर्भुवस्वरों ..
आं ह्रीं क्रौं क्रौं ह्रीं आं
य र ल व श ष स ह
ॐ अहं सः सोहं सोहं अहं सः .
अस्यां मूर्ते प्राणः तिष्ठंतुः
अस्यां मूर्ते जीवः तिष्ठन्तु
अस्यां मूर्ते सर्वेन्द्रियाणि मनस्त्वत् चक्षुः
श्रोत जिह्वा गृह्ण वाक्वाणि पादपायोपस्थनि
प्राण अपान व्यान उदान समान अत्रागत्य
सुखं स्थिरं तिष्ठन्तु स्वाहा.
असुनीते पुनरस्मासु चक्षुवः पुनर्प्राणमिहीनो
देहिभोगं जोक्षक्षेम सूर्यमुच्चरन्तं मनुमते
मॄडयान स्वस्ति अमृतं वै प्राणः अमृतमापः प्राणानेव
यथा स्थानं उपह्वयेत् ..
स्वामिन् सर्व जगन्नाथ यावत्पूजावसानकं
तावत्व प्रीतिभावेन बिम्बेस्मिन् कलशेस्मिन्
प्रतिमायां सन्निधिं कुरु ..
२३ ध्यानं
ॐ ॐ (repeat 15 times)
ॐ शांताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं
विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभांगम् .
लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्धयानगम्यं
वंदेविष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ..
(you can add more related shlokas)
२४ आवाहनं
( hold flowers in hand)
ॐ सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् .
स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ..
आगच्छ देवदेवेश तेजोराशे जगत्पते .
क्रियमाणां मया पूजां गृहाण सुरसत्तमे ..
ॐ हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ..
श्री लक्ष्मी सहित श्री सत्यनारायणाय
सांगाय सपरिवाराय सायुधाय
सशक्तिकाय नमः .
श्री लक्ष्मी सहित श्रीसत्यनारायणं सांगं
सपरिवारं सायुधं सशक्तिकं आवाहयामि ..
(offer flowers to Lord)
आवाहितो भव . स्थापितो भव . सन्निहितो भव .
सन्निरुद्धो भव . अवकुण्ठिथो भव . सुप्रीतो भव .
सुप्रसन्नो भव . सुमुखो भव . वरदो भव .
प्रसीद प्रसीद ..
(show mudras to Lord)
२५ आसनं
पुरुष एवेदगं सर्वम् यद्भूतं यच्छ भव्यम् .
उतामृतत्वस्येशानः यदन्नेनातिरोहति ..
नाना रत्न समायुक्तं कार्तस्वर विभुषितम् .
आसनं देवदेवेश प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आसनं समर्पयामि ..
(offer flowers/axathaas)
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् ..
२६ पाद्यं
(offer water)
एतावानस्य महिमा अतो ज्यायागंश्च पूरुषः .
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ..
गङ्गादि सर्व तीर्थेभ्यो मया प्रार्थनया हृतम् .
तोयमे तत् सुख स्पर्शं पाद्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पादोयो पाद्यं समर्पयामि ..
अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रमोदिनीम् .
श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् ..
पादोयो पाद्यं समर्पयामि ..
२७ अर्घ्यं
(offer water)
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पादोऽस्येहाभवात्पुनः .
ततो विश्वङ्व्यक्रामत् साशनानशने अभि ..
नमस्ते देवदेवेश नमस्ते धरणी धर .
नमस्ते कमलाकांत गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तुते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अर्घ्यम् समर्पयामि ..
कांसोस्मि तां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम् .
पद्मेस्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् ..
अर्घ्यं समर्पयामि ..
२८ आचमनीयं
(offer water or axathaa/ leave/flower)
तस्माद्विराडजायत विराजो अधि पूरुषः .
स जातो अत्यतिच्यत पश्चाद्भूमितथो पुरः ..
कर्पूर वासितं तोयं मन्दाकिन्यः समाहृतम् .
आचम्यतां जगन्नाथ मयाधत्तं हि भक्तिथः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आचमनीयं समर्पयामि ..
चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलंतीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् .
तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे ..
आचमनीयं समर्पयामि ..
२९स्नानं
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत .
वसन्तो अस्यासीदाज्यम् ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः ..
गङ्गाच यमुनाश्चैव नर्मदाश्च सरस्वती .
तापि पयोष्णि रेवच ताभ्यः स्नानार्थमाहृतं ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मलापकर्श स्नानं समर्पयामि ..
आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः .
तस्य फलानि तपसानुदन्तुमायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः ..
२९. १ पञ्चामृत स्नानं
२९. १. १ पय स्नानं (milk bath)
ॐ आप्याय स्व स्वसमेतुते
विश्वतः सोमवृष्ण्यं भवावाजस्य सन्गधे ..
सुरभेस्तु समुत्पन्नं देवानां अपि दुर्लभम् .
पयो दधामि देवेश स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पयः स्नानं समर्पयामि ..
पयः स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. २ दधि स्नानं (curd bath)
ॐ दधिक्रावणो अकारिषं जिष्णोरश्वस्यवाजिनः .
सुरभिनो मुखाकरत् प्राण आयुंषितारिषत् ..
चन्द्र मन्डल सम्काशं सर्व देव प्रियं हि यत् .
दधि ददामि देवेश स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दधि स्नानं समर्पयामि ..
दधि स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. ३ घृत स्नानं (ghee bath)
ॐ घृतं मिमिक्षे घृतमस्य योनिर्घृते श्रितो घृतंवस्यधाम
अनुष्ठधमावह मादयस्व स्वाहाकृतं वृषभ वक्षिहव्यं ..
आज्यं सुरानां आहारं आज्यं यज्ञेय प्रतिष्ठितम् .
आज्यं पवित्रं परमं स्नानार्थं प्रतिगृह्यता ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . घृत स्नानं समर्पयामि ..
घृत स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. ४ मधु स्नानं (honey bath)
ॐ मधुवाता ऋतायथे मधुक्षरंति सिन्धवः माध्विनः
संतोष्वधीः
मधुनक्त मुथोषसो मधुमत्वार्थिवं रजः मधुद्यौ रस्तुनः पित
मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु सूर्यः माध्वीर्गावो भवंतुनः ..
सर्वौषधि समुत्पन्नं पीयुष सदृशं मधु .
स्नानर्तन्ते मया दत्तं गृहाण परमेश्वर ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मधु स्नानं समर्पयामि ..
मधु स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. १. ५ शर्करा स्नानं (sugar bath)
ॐ स्वादुः पवस्य दिव्याय जन्मने स्वादुदरिन्द्राय सुहवीतु नाम्ने .
स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमा अदाभ्यः ..
इक्षु दन्डात् समुत्पन्ना रस्यस्निग्ध तरा शुभा .
शर्करेयं मया दत्ता स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . शर्करा स्नानं समर्पयामि ..
शर्करा स्नानानंतर शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. २ गंधोदक स्नानं (Sandlewood water bath)
ॐ गंधद्वारां दुराधर्शां नित्य पुष्पां करीषिणीं .
ईश्वरीं सर्व भूतानां तामि होप व्हयेश्रियं ..
हरि चंदन संभूतं हरि प्रीतेश्च गौरवात् .
सुरभि प्रिय गोविन्द गंध स्नानाय गृह्यतां ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . गंधोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ३ अभ्यंग स्नानं (Perfumed Oil bath)
ॐ कनिक्रदज्वनुशं प्रभ्रुवान. इयथिर्वाचमरितेव नावं .
सुमंगलश्च शकुने भवासि मात्वा काचिदभिभाविश्व्या विदत ..
अभ्यंगार्थं महीपाल तैलं पुष्पादि संभवं .
सुगंध द्रव्य संमिश्रं संगृहाण जगत्पते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अभ्यंग स्नानं समर्पयामि.
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ४ अंगोद्वर्तनकं (To clean the body)
अंगोद्वर्तनकं देव कस्तूर्यादि विमिश्रितं .
लेपनार्थं गृहाणेदं हरिद्रा कुंकुमैर्युतं ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अंगोद्वर्तनं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ५ उष्णोदक स्नानं (Hot water bath)
नाना तीर्थादाहृतं च तोयमुष्णं मयाकृतं .
स्नानार्थं च प्रयश्चमे स्वीकुरुश्व दयानिधे ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . उष्णोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
२९. ६ शुद्धोदक स्नानं (Pure water bath)
sprinkle water all around
ॐ आपोहिष्टा मयो भुवः . तान ऊर्जे दधातन .
महेरणाय चक्षसे . योवः शिवतमोरसः तस्यभाजयते हनः .
उशतीरिव मातरः . तस्मा अरंगमामवो . यस्य क्षयाय जिंवध .
आपोजन यथा चनः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ..
सकल पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
(after sprinkling water around throw one tulasi leaf to the north)
३० महा अभिषेकः
( Sound the bell pour water from kalasha)
३०. १ पुरुष सूक्त
ॐ सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् .
स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् .. १..
पुरुष एवेदगं सर्वम् यद्भूतं यच्छ भव्यम् .
उतामृतत्वस्येशानः यदन्नेनातिरोहति .. २..
एतावानस्य महिमा अतो ज्यायागंश्च पूरुषः .
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि .. ३..
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पादोऽस्येहाभवात्पुनः .
ततो विश्वङ्व्यक्रामत् साशनानशने अभि .. ४..
तस्माद्विराडजायत विराजो अधि पूरुषः .
स जातो अत्यतिच्यत पश्चाद्भूमितथो पुरः .. ५..
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत .
वसन्तो अस्यासीदाज्यम् ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः .. ६..
सप्तास्यासन् परिधयः त्रिस्सप्त समिधः कृताः .
देवा यद्यज्ञं तन्वानाः अबध्नन्पुरुषं पशुम् .
तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रतः .
तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये .. ७..
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम् .
पशूगँस्तागंश्चक्रे वायव्यान् आरण्यान् ग्राम्याश्चये .. ८..
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः ऋचः सामानि जज्ञिरे .
छन्दाँगसि जज्ञिरे तस्मात् यजुस्तस्मादजायत .. ९..
तस्मादश्वा अजायन्त ये के चोभयादतः .
गावो ह जज्ञिरे तस्मात् तस्माज्जाता अजावयः .. १०..
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् .
मुखं किमस्य कौ बाहू कावूरू पादावुच्येते .. ११..
ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः .
उरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत .. १२..
चंद्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यो अजायत .
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत .. १३..
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत .
पदभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् तथा लोकांग अकल्पयन् .. १४..
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तम्
आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे .
सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः
नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते .. १५..
धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार
शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्त्रः .
तमेवं विद्यानमृत इह भवति
नान्यः पन्था अयनाय विद्यते .. १६..
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः
तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् .
ते ह नाकं महिमानः सचन्ते
यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः .. १७..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुरुषसूक्त स्नानं समर्पयामि. ..
३०. १ श्री सूक्त
हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह .. १..
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् .. २ ..
अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रमोदिनीम् .
श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् .. ३ ..
कांसोस्मि तां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम् .
पद्मेस्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् .. ४ ..
चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलंतीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् .
तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे .. ५ ..
आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः .
तस्य फलानि तपसानुदन्तुमायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः .. ६ ..
उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह .
प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेस्मिन्कीर्तिमृद्धिं ददातु मे .. ७ ..
क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम् .
अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुदमे गृहात् .. ८ ..
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् .
ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् .. ९ ..
मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि .
पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः .. १० ..
कर्दमेन प्रजाभूतामयि सम्भवकर्दम .
श्रियं वासय मे कुले मातरं पद्ममालिनीम् .. ११ ..
आपः सृजन्तु स्निग्धानि चिक्लीतवसमे गृहे .
निचदेवीं मातरं श्रियं वासय मे कुले .. १२ ..
आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् .
सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह .. १३ ..
आर्द्रां यःकरिणीं यष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह .. १४ ..
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावोदास्योश्वान्विन्देयं पुरुषानहम् .. १५ ..
यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम् .
सूक्तं पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत् .. १६ ..
पद्मानने पद्म ऊरू पद्माक्षी पद्मसम्भवे .
तन्मेभजसि पद्माक्षी येन सौख्यं लभाम्यहम् .. १७ ..
अश्वदायी गोदायी धनदायी महाधने .
धनं मे जुषतां देवी सर्वकामांश्च देहि मे .. १८ ..
पद्मानने पद्मविपद्मपत्रे पद्मप्रिये पद्मदलायताक्षि .
विश्वप्रिये विश्वमनोनुकूले त्वत्पादपद्मं मयि संनिधत्स्व .. १९ ..
पुत्रपौत्रं धनं धान्यं हस्त्यश्वादिगवेरथम् .
प्रजानां भवसि माता आयुष्मन्तं करोतु मे .. २० ..
धनमग्निर्धनं वायुर्धनं सूर्यो धनं वसुः .
धनमिन्द्रो बृहस्पतिर्वरुणं धनमस्तु ते .. २१ ..
वैनतेय सोमं पिब सोमं पिबतु वृत्रहा .
सोमं धनस्य सोमिनो मह्यं ददातु सोमिनः .. २३ ..
न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः . .
भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां श्रीसूक्तं जपेत् .. २४ ..
सरसिजनिलये सरोजहस्ते धवलतरांशुकगन्धमाल्यशोभे .
भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञे त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् .. २५ ..
विष्णुपत्नीं क्षमादेवीं माधवीं माधवप्रियाम् .
लक्ष्मीं प्रियसखीं देवीं नमाम्यच्युतवल्लभाम् .. २६ ..
महालक्ष्मी च विद्महे विष्णुपत्नी च धीमहि .
तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् .. २७ ..
श्रीवर्चस्वमायुष्यमारोग्यमाविधाच्छोभमानं महीयते .
धान्यं धनं पशुं बहुपुत्रलाभं शतसंवत्सरं दीर्घमायुः .. २८ ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . श्री सूक्त स्नानं समर्पयामि ..
३०. ३ विष्णु सूक्त
अतो देवा अवन्तु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे .
प्र्थिव्याः सप्त धामभिः ..
इदं विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधे पदं .
समूह्वयम् अस्य पांसुरे ..
त्रीणि त्रीणि पादा विचक्रमे विष्णुर्गोपा अदाभ्यः .
अतो धर्माणि धारयन् ..
विष्णोः कर्माणि पश्यतयो येतो व्रतानि पस्पशे .
इन्द्रस्य युज्यः सखा ..
तद् विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः .
दिवीव चक्षुराततम् ..
तद् विप्रासो विपन्यवो जाग्र्वांसः समिन्धते .
विष्णोर् यत् परमं पदं ..
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेश्विनोर्भाहुभ्यां पूष्ण्यो हस्ताभ्याम्
अग्नेस्तेजसा सूर्यश्च अर्चसेन्द्रस्यं इन्द्रियेनाभिशिञ्चामि ..
बलाय श्रियै यशसेन्नाध्याय अम्रुताभिषेको अस्तु .
शान्तिः पुष्टिः तुष्टिः च अस्तु ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महा अभिषेक स्नानं समर्पयामि ..
३१ प्रतिष्ठापन
ॐ नमो सत्यनारायणाय .. (Repeat 12 times)
ॐ तदुस्तु मित्रा वरुणा तदग्ने सम्योरश्मभ्यमिदमेस्तुशस्तं .
अशीमहि गाढमुत प्रतिष्ठां नमो दिवे ब्रहते साधनाय ..
ॐ ग्रिहावै प्रतिष्ठासूक्तं तत् प्रतिष्टित तमया वाचा .
शं स्तव्यं तस्माद्यद्यपिदूर इव पशून् लभते गृहानेवै ..
नानाजिगमिशति ग्रिहाहि पशूनां प्रतिष्ठ प्रतिष्ठा
ॐ श्री सत्यनारायणाय सांगाय सपरिवाराय सायुधाय
सशक्तिकाय नमः . श्री सत्यनारायणं सांगं सपरिवारं
सायुधं सशक्तिकं आवाहयामि ..
श्री लक्ष्मी सहित श्री सत्यनारायणाय नमः ..
सुप्रतिष्ठमस्तु ..
३२ वस्त्र
(offer two pieces of cloth for the Lord)
ॐ तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रतः .
तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये ..
ॐ उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह .
प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेस्मिन्कीर्तिमृद्धिं ददातु मे ..
तप्त कान्चन सम्काशं पीताम्बरं इदं हरे .
सम्गृहाण जगन्नाथ सत्यनारायण नमोऽस्तुते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . वस्त्रयुग्मं समर्पयामि ..
३३ श्री महा लक्ष्मी पूजा
३३. १ कंचुकी
नवरत्नाभिर्दधां सौवर्णैश्चैव तंतुभिः .
निर्मितां कंचुकीं भक्त्या गृहाण परमेश्वरी ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः. कंचुकीं समर्पयामि ..
३३. २ कण्ठ सूत्र
मांगल्य तंतुमणिभिः मुक्तैश्चैव विराजितं .
सौमंगल्ल्याभिवृध्यर्थं कंठसूत्रं ददामिते ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . कंठसूत्रं समर्पयामि ..
३३. ३ ताडपत्राणि
ताडपत्राणि दिव्याणि विचित्राणि शुभानि च .
कराभरणयुक्तानि मातस्तत्प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः ताडपत्राणि समर्पयामि ..
३३. ४ हरिद्रा
हरिद्रा रंजिते देवी सुख सौभाग्य दायिनी .
हरिद्रांते प्रदास्यामि गृहाण परमेश्वरि ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . हरिद्रा समर्पयामि ..
३३. ५ कुंकुम
कुंकुमं कामदां दिव्यं कामिनी काम संभवं .
कुंकुमार्चिते देवी सौभाग्यार्थं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . कुंकुमं समर्पयामि ..
३३. ६ कज्जल
सुनील भ्रमराभसं कज्जलं नेत्र मण्डनं .
मयादत्तमिदं भक्त्या कज्जलं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . कज्जलं समर्पयामि ..
३३. ७ सिंदूर
विद्युत् कृशाणु संकाशं जपा कुसुमसन्निभं .
सिन्दूरंते प्रदास्यामि सौभाग्यं देहि मे चिरं ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . सिन्दूरं समर्पयामि ..
३३. ८ नाना आभरणं
स्वभावा सुन्दरांगि त्वं नाना रत्न युतानि च .
भूषणानि विचित्राणि प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . नाना आभरणानि समर्पयामि ..
३३. ९ नाना परिमल द्रव्य
नाना सुगन्धिकं द्रव्यं चूर्णीकृत्य प्रयत्नतः .
ददामि ते नमस्तुभ्यं प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यतां ..
ॐ श्री महा लक्ष्म्यै नमः . नाना परिमल द्रव्यं समर्पयामि ..
३४ यज्ञोपवीत
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम् .
पशूगँस्तागंश्चक्रे वायव्यान् आरण्यान् ग्राम्याश्चये ..
क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम् .
अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुदमे गृहात् ..
ब्रह्मा विष्णु महेशश्च निर्मितं ब्रह्मसूत्रकं .
यज्ञोपवीतं तद्दानात् प्रीयतां कमलापतिः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . यज्ञोपवीतं समर्पयामि ..
३५ आभरणं हस्त भूषणं
गृह्ण नानाभरणानि सत्यनारायणे निर्मितानि .
ललाट कंठोत्तम कर्ण हस्त नितम्ब हस्तांगुलि भूषणानि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आभरणानि समर्पयामि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . हस्त भूषणं समर्पयामि ..
३६ गंध
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः ऋचः सामानि जज्ञिरे .
छन्दाँगसि जज्ञिरे तस्मात् यजुस्तस्मादजायत ..
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् .
ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् ..
गौरोचन चंदन देवदारु कर्पूर कृष्णागरु नागराणि .
कस्तूरिका केसर मिश्रितानि यथोचितं सत्यमयार्पितानि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . गंधं समर्पयामि ..
३७ नाना परिमल द्रव्य
ॐ अहिरैव भोग्येः पर्येति बाहुं जाया हेतिं परिभादमानः .
हस्तज्ञो विश्वावयुनानि विद्वान्पुमास्प्रमांसं परिपातु विश्वतः ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नाना परिमल द्रव्यं समर्पयामि ..
३८ अक्षत
तस्मादश्वा अजायन्त ये के चो भयादतः .
गावो ह जज्ञिरे तस्मात् तस्माज्जाता अजावयः ..
मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि .
पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः ..
श्वेत तुण्डल संयुक्तान् कुम्कुमेन विराजितान् .
अक्षतान् गृह्यतां देव नारायण नमोऽस्तुते ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . अक्षतान् समर्पयामि ..
३९ पुष्प
माल्यादीनि सुगन्धीनि माल्यतादीनि वैप्रभो .
मया ह्रितानि पूजार्थं पुष्पाणि प्रतिगृह्यताम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुष्पाणि समर्पयामि ..
तुलसी कुंदमंदार पारिजाताम्बुजैस्तथ .
पञ्चभिर्ग्रथिता माला वैजयंति कथ्यते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . वैजयंती माला समर्पयामि ..
४० नाना अलंकार
कटि सूताङ्गुली येच कुण्डले मुकुठं तथा .
वनमालां कौस्तुभं च गृहाण पुरुषोत्तम ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . नाना अलन्कारान् समर्पयामि ..
४१ अथांगपूजा
ॐ सत्यदेवाय नमः . पादौ पूजयामि ..
ॐ सत्यात्मने नमः . गुल्फ़ौ पूजयामि ..
ॐ सत्यनिधये नमः . जानुनी पूजयामि ..
ॐ सत्यसंकल्पाय नमः . जंघै पूजयामि ..
ॐ सत्याधीशाय नमः . ऊरून् पूजयामि ..
ॐ सत्यरूपाय नमः . गुह्यं पूजयामि ..
ॐ सत्यसेव्याय नमः . जघनं पूजयामि ..
ॐ सत्यवर्माय नमः . कटिं पूजयामि ..
ॐ सत्योदराय नमः . उदरं पूजयामि ..
ॐ सत्यशाराय नमः . हृदयं पूजयामि ..
ॐ सत्यकामाय नमः . पार्श्वौ पूजयामि ..
ॐ सत्येष्टाय नमः . पृष्ठदेहं पूजयामि ..
ॐ सत्यपारायणाय नमः . स्कन्धौ पूजयामि ..
ॐ सत्यशौर्याय नमः . बाहून् पूजयामि ..
ॐ सत्यवक्षाय नमः . हस्तान् पूजयामि ..
ॐ सत्यसंतुष्टाय नमः . कंठं पूजयामि ..
ॐ सत्यदेवाय नमः . वदनं पूजयामि ..
ॐ सत्याच्युताय नमः . नासिकां पूजयामि ..
ॐ सत्यशर्माय नमः . श्रोत्रे पूजयामि ..
ॐ सत्यपूर्णाय नमः . नेत्राणि पूजयामि ..
ॐ सत्यौषधाय नमः . भ्रवौ पूजयामि ..
ॐ सत्यानंदाय नमः . भ्रूमध्यं पूजयामि ..
ॐ सत्यवपुषे नमः . ललाटं पूजयामि ..
ॐ सत्यग्रहरूपिणे नमः . शिरः पूजयामि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः सर्वाङ्गाणि पूजयामि ..
४२ अथ पुष्प पूजा
ॐ सत्यदेवाय नमः . करवीर पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यात्मने नमः . जाजी पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यनिधये नमः . चम्पक पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसंकल्पाय नमः . वकुल पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्याधिपाय नमः . शतपत्र पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यरूपाय नमः . कल्हार पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसेव्याय नमः . सेवन्तिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवर्माय नमः . मल्लिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्योदराय नमः . इरुवंतिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यधर्माय नमः . गिरिकर्णिका पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यकामाय नमः . आथसी पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्येष्टाय नमः . पारिजात पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यनारयणाय नमः . पुन्नाग पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यशान्ताय नमः . कुन्द पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यक्षयाय नमः . मालति पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसंतुष्टाय नमः . केतकी पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यदाक्षाय नमः . मन्दार पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्याच्युताय नमः . पातली पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यधर्माय नमः . अशोक पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यपूर्णाय नमः . पूग पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यौषधाय नमः . दादिमा पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यानंदाय नमः . देव दारु पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवपुषे नमः . सुगन्ध राज पुष्पं समर्पयामि ..
ॐ सत्यग्रहरूपिणे नमः . कमल पुष्पं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः . पुष्पपूजां समर्पयामि ..
४३ अथ पत्र पूजा
ॐ सत्यदेवाय नमः . तुलसी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यात्मने नमः . जाजी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यविभवाय नमः . चम्पका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसंकल्पाय नमः . बिल्व पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्याधीशाय नमः . दूर्वायुग्मं समर्पयामि ..
ॐ सत्यरूपाय नमः . सेवन्तिका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यसेव्याय नमः . मरुग पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यौषधाय नमः . दवन पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्योदराय नमः . करवीर पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यधर्माय नमः . विष्णु क्रान्ति पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यकामाय नमः . माचि पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्येश्माय नमः . मल्लिका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यपारायणाय नमः . इरुवन्तिका पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यशौर्याय नमः . अपामार्ग पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यदाक्षाय नमः . पारिजात पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्य संतुष्टाय नमः . दाडिमा पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवेदाय नमः . बदरी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्याच्युताय नमः . देवदारु पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवर्माय नमः . शामी पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यपूर्णाय नमः . आम्र पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्येश्वराय नमः . मन्दार पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यानंदाय नमः . वट पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यवपुशे नमः . कमल पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यगृहरूपिणे नमः . वेणु पत्रं समर्पयामि ..
ॐ सत्यनारायण स्वामिने नमः . पत्रपूजां समर्पयामि ..
४४ नाम पूजा
ॐ केशवाय नमः . ॐ नारायणाय नमः .
ॐ माधवाय नमः . ॐ गोविंदाय नमः .
ॐ विष्णवे नमः . ॐ मधुसूदनाय नमः .
ॐ त्रिविक्रमाय नमः . ॐ वामनाय नमः .
ॐ श्रीधराय नमः . ॐ हृषीकेशाय नमः .
ॐ पद्मनाभाय नमः . ॐ दामोदराय नमः .
ॐ संकर्षणाय नमः . ॐ वासुदेवाय नमः .
ॐ प्रद्युम्नाय नमः . ॐ अनिरुद्धाय नमः .
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः . ॐ अधोक्षजाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः . ॐ अच्युताय नमः .
ॐ जनार्दनाय नमः . ॐ उपेंद्राय नमः .
ॐ हरिये नमः . ॐ श्री कृष्णाय नमः .
ॐ परशुरामाय नमः . ॐ रामाय नमः .
ॐ बुद्धाय नमः . ॐ कल्किने नमः
ॐ श्री सत्य नारायणाय नमः .
नाम पूजां समर्पयामि
४५ लक्ष्मी नाम पूजा
ॐ महालक्ष्म्यै नमः .
ॐ कमलायै नमः .
ॐ पद्मासनयै नमः .
ॐ सोमायै नमः .
ॐ चन्डिकायै नमः .
ॐ अनघायै नमः .
ॐ रमायै नमः .
ॐ पीताम्बरधारिण्यै नमः .
ॐ दिव्यगन्धानुलेपनायै नमः .
ॐ सुरूपायै नमः .
ॐ रत्नदीप्तायै नमः .
ॐ वाञ्चितार्थप्रदायिन्यै नमः .
ॐ इंदिरायै नमः .
ॐ नारायणायै नमः .
ॐ कंबु ग्रीवायै नमः .
ॐ हरिप्रियायै नमः .
ॐ शुभदायै नमः .
ॐ लोकमात्रे नमः .
ॐ दैत्यदर्पापहारिण्यै नमः .
ॐ सुरासुरपूजितायै नमः .
ॐ महा लक्ष्म्यै नमः .
ॐ लक्ष्मी पूजां समर्पयामि.
४६ आवरण पूजा
४६. १ प्रथमावरण पूजा
ॐ नारायणाय नमः .
ॐ नराय नमः .
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ आदिमध्यांत शून्याय नमः .
ॐ विष्णवे नमः .
ॐ हरये नमः .
ॐ सृष्टिस्थितिसंहारकाय नमः .
ॐ दामोदराय नमः
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः
प्रथमावरण पूजां समर्पयामि.
४६. २ द्वितीयावरण पूजा
ॐ ऋग्वेदाय नमः .
ॐ यजुर्वेदाय नमः .
ॐ सामवेदाय नमः .
ॐ अथर्वण- वेदाय नमः .
ॐ वह्निमण्डलाय नमः .
ॐ सूर्यमण्डलाय नमः .
ॐ सोमैमण्डलाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
द्वितीयावरण पूजां समर्पयामि
४६. ३ तृतीयावरण पूजा
ॐ केशवाय नमः .
ॐ नारायणाय नमः .
ॐ माधवाय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः .
ॐ विष्णवे नमः .
ॐ मधुसूदनाय नमः .
ॐ त्रिविक्रमाय नमः .
ॐ वामनाय नमः .
ॐ श्रीधराय नमः .
ॐ हृषीकेशाय नमः .
ॐ पद्मनाभाय नमः .
ॐ दामोदराय नमः .
ॐ संकर्षणाय नमः .
ॐ वासुदेवाय नमः .
ॐ प्रद्युम्नाय नमः .
ॐ अनिरुद्धाय नमः .
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः .
ॐ अधोक्षजाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः .
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ जनार्दनाय नमः .
ॐ उपेंद्राय नमः .
ॐ हरये नमः .
श्री कृष्णाय नमः .
श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
तृतीयावरण पूजां समर्पयामि
४६. ४ चतुर्थावरण पूजा
ॐ सूर्याय नमः .
ॐ सोमाय नमः .
ॐ अङ्गारकाय नमः .
ॐ बुधाय नमः .
ॐ बृहस्पतये नमः .
ॐ शुक्राय नमः .
ॐ शनैश्चराय नमः .
ॐ राहवे नमः
ॐ केतवे नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
चतुर्थावरण पूजां समर्पयामि
४६. ५ पञ्चमावरण पूजा
ॐ इंद्राय नमः .
ॐ अग्नये नमः .
ॐ यमाय नमः .
ॐ नैऋतये नमः .
ॐ वरुणाय नमः .
ॐ वायव्ये नमः .
ॐ कुबेराय नमः .
ॐ ईशानाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
ॐ पञ्चमावरण पूजां समर्पयामि
४६. ६ षष्ठावरण पूजा
ॐ मेशाय नमः .
ॐ वृषभाय नमः .
ॐ मिथुनाय नमः .
ॐ कटकाय नमः .
ॐ सिंहाय नमः .
ॐ कन्यायै नमः .
ॐ तुलायै नमः .
ॐ वृश्चिकाय नमः .
ॐ धनुषे नमः .
ॐ मकराय नमः .
ॐ कुंभाय नमः .
ॐ मीनाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
षष्ठावरण पूजां समर्पयामि
४६. ७ सप्तमावरण पूजा
ॐ ब्रह्मे नमः .
ॐ माहेश्वर्यै नमः .
ॐ कौमार्यै नमः .
ॐ वैष्णव्यै नमः .
ॐ वाराह्यै नमः .
ॐ नारसिंहायै नमः .
ॐ चामुण्डायै नमः .
ॐ इंद्रान्यै नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
सप्तमावरण पूजां समर्पयामि
४६. ८ अष्टमावरण पूजा
ॐ मत्यसाय नमः .
ॐ कूर्माय नमः .
ॐ वराहाय नमः .
ॐ नारसिंहाय नमः .
ॐ वामनाय नमः .
ॐ परशुरामाय नमः .
ॐ रामाय नमः .
ॐ कृष्णाय नमः .
ॐ बुद्धाय नमः .
ॐ कल्किने नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः .
अष्टमावरण पूजां समर्पयामि
४७ कथा
Read the Satya Narayana Katha - Storय्
४८ अष्टोत्तरशतनाम पूजा
Chant Dhyaan Shlokas
ॐ श्री सत्यदेवाय नमः .
ॐ सत्यात्मने नमः .
ॐ सत्यभूताय नमः .
ॐ सत्यपुरुषाय नमः .
ॐ सत्यनाथाय नमः .
ॐ सत्यसाक्षिणे नमः .
ॐ सत्ययोगाय नमः .
ॐ सत्यज्ञानाय नमः .
ॐ सत्यज्ञानप्रियाय नमः .
ॐ सत्यनिधये नमः .
ॐ सत्यसम्भवाय नमः .
ॐ सत्यप्रभुवे नमः .
ॐ सत्येश्वराय नमः .
ॐ सत्यकर्मणे नमः .
ॐ सत्यपवित्राय नमः .
ॐ सत्यमंगलाय नमः .
ॐ सत्यगर्भाय नमः .
ॐ सत्यप्रजापतये नमः .
ॐ सत्यविक्रमाय नमः .
ॐ सत्यसिद्धाय नमः .
ॐ सत्याच्युताय नमः .
ॐ सत्यवीराय नमः .
ॐ सत्यबोधाय नमः .
ॐ सत्यधर्माय नमः .
ॐ सत्याग्रजाय नमः .
ॐ सत्यसंतुष्टाय नमः .
ॐ सत्यवराहाय नमः .
ॐ सत्यपारायणाय नमः .
ॐ सत्यपूर्णाय नमः .
ॐ सत्यौषशाय नमः .
ॐ सत्यशाश्वताय नमः .
ॐ सत्यप्रवर्धनाय नमः .
ॐ सत्यविभवे नमः .
ॐ सत्यज्येष्ठाय नमः .
ॐ सत्यश्रेष्ठाय नमः .
ॐ सत्यविक्रमिणे नमः .
ॐ सत्यधन्विने नमः .
ॐ सत्यमेधाय नमः .
ॐ सत्याधीशाय नमः
ॐ सत्यक्रतवे नमः .
ॐ सत्यकालाय नमः .
ॐ सत्यवत्सलाय नमः .
ॐ सत्यवसवे नमः .
ॐ सत्यमेघाय नमः .
ॐ सत्यरुद्राय नमः .
ॐ सत्यब्रह्मणे नमः .
ॐ सत्यामृताय नमः .
ॐ सत्यवेदाङ्गाय नमः .
ॐ सत्यचतुरात्मने नमः .
ॐ सत्यभोक्त्रे नमः .
ॐ सत्यसुचये नमः .
ॐ सत्यार्जिताय नमः .
ॐ सत्येंद्राय नमः .
ॐ सत्यसंगराय नमः .
ॐ सत्यस्वर्गाय नमः .
ॐ सत्यनियमाय नमः .
ॐ सत्यमेधाय नमः .
ॐ सत्यवेद्याय नमः .
ॐ सत्यपियूषाय नमः .
ॐ सत्यमायाय नमः .
ॐ सत्यमोहाय नमः .
ॐ सत्यसुरानंदाय नमः .
ॐ सत्यसागराय नमः .
ॐ सत्यतपसे नमः .
ॐ सत्यसिंहाय नमः .
ॐ सत्यमृगाय नमः .
ॐ सत्यलोकपालकाय नमः .
ॐ सत्यस्थिताय नमः .
ॐ सत्यौषशाय नमः .
ॐ सत्यदिक्पालकाय नमः .
ॐ सत्यधनुर्धराय नमः .
ॐ सत्याम्बुजाय नमः .
ॐ सत्यवाक्याय नमः .
ॐ सत्यगुरवे नमः .
ॐ सत्यन्यायाय नमः .
ॐ सत्यसाक्षिणे नमः .
ॐ सत्यसंवृताय नमः .
ॐ सत्यसम्प्रदाय नमः .
ॐ सत्यवह्नये नमः .
ॐ सत्यवायुवे नमः .
ॐ सत्यशिखराय नमः .
ॐ सत्यानंदाय नमः .
ॐ सत्याधिराजाय नमः .
ॐ सत्यश्रीपादाय नमः .
ॐ सत्यगुह्याय नमः .
ॐ सत्योदराय नमः .
ॐ सत्यहृदयाय नमः .
ॐ सत्यकमलाय नमः .
ॐ सत्यनालाय नमः .
ॐ सत्यहस्ताय नमः .
ॐ सत्यबाहवे नमः .
ॐ सत्यमुखाय नमः .
ॐ सत्यजिह्वाय नमः .
ॐ सत्यदौंष्ट्राय नमः .
ॐ सत्यनाशिकाय नमः .
ॐ सत्यश्रोत्राय नमः .
ॐ सत्यचक्षसे नमः .
ॐ सत्यशिरसे नमः .
ॐ सत्यमुकुटाय नमः .
ॐ सत्यांबराय नमः .
ॐ सत्याभरणाय नमः .
ॐ सत्यायुधाय नमः .
ॐ सत्यश्रीवल्लभाय नमः .
ॐ सत्यगुप्ताय नमः .
ॐ सत्यपुष्कराय नमः .
ॐ सत्याध्रिदाय नमः .
ॐ सत्यभामावतारकाय नमः .
ॐ सत्यगृहरूपिणे नमः .
ॐ श्री सत्यप्रहरणायुधाय नमः .
ॐ श्री सत्यनारायण देवताभ्यो नमः .
श्री सत्यनारायणाय नमः ..
इति अष्टोत्तर पूजां समर्पयामि ..
४९ धूपं
वनस्पत्युद्भवो दिव्यो गधाढ्यो गन्धवुत्तमः .
सत्यनारायण महिपालो धूपोयं प्रतिगृह्यतां ..
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् .
मुखं किमस्य कौ बाहू कावूरू पादावुच्येते ..
ॐ श्री सत्यनारायण स्वामिने नमः . धूपं आग्रापयामि ..
५० दीपं
साज्यं त्रिवर्ति सम्युक्तं वह्निना योजितुं मया .
गृहाण मन्गलं दीपम् त्रैलोक्य तिमिरापहम् ..
भक्त्या दीपं प्रयश्चमे देवाय परमात्मने .
त्राहि मां नर्कात् घोरात् दीपं ज्योतिर्नमोस्तुते ..
ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् बाहू राजन्यः कृतः .
उरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दीपं दर्शयामि ..
५१ नैवेद्यं
(dip finger in water and write a square and
'shrii' mark inside the square. Place naivedya on
'shrii'. ; remove lid and sprinkle water around
the vessel; place in each food item one washed
leaf/flower/axatha)
ॐ नारायणाय विद्महे . वासुदेवाय धीमहि .
तन्नो विष्णु प्रचोदयात् ..
ॐ नमः सत्यनारायणाय ..
(show mudras)
निर्वीषिकरणार्थे तार्क्ष मुद्रा .
अमृती करणार्थे धेनु मुद्रा .
पवित्रीकरणार्थे शंख मुद्रा .
संरक्षणार्थं चक्र मुद्रा .
विपुलमाय करणार्थे मेरु मुद्रा .
Touch naivedya and chant 9 times' ॐ'
ॐ सत्यंतवर्तेन परिसिंचामि
(sprinkle water around the naivedya)
भोः! स्वामिन् भोजनार्थं आगश्चादि विज्ञाप्य
(request Lord to come for dinner)
सौवर्णे स्थालिवैर्ये मणिगणकचिते गोघृतां
सुपक्वां भक्ष्यां भोज्यां च लेह्यानपि
सकलमहं जोष्यम्न नीधाय नाना शाकै रूपेतं
समधु दधि घृतं क्षीर पानिय युक्तं
तांबूलं चापि विष्णु प्रतिदिवसमहं मनसे चिंतयामि ..
अद्य तिष्ठति यत्किञ्चित् कल्पितश्चापरंग्रिहे
पक्वान्नं च पानीयं यथोपस्कर संयुतं
यथाकालं मनुष्यार्थे मोक्ष्यमानं शरीरिभिः
तत्सर्वं विष्णुपूजास्तु प्रयतां मे जनार्दन
सुधारसं सुविफुलं आपोषणमिदं
तव गृह्ण कलशानीतं यथेष्टमुप भुज्ज्यताम् ..
ॐ नमो नारायणाय . श्री लक्ष्मी नारायणाय नमः ..
अमृतोपस्तरणमसि स्वाहा ..
(drop water from sha.nkha)
ॐ प्राणात्मने नारायणाय स्वाहा .
ॐ अपानात्मने वासुदेवाय स्वाहा .
ॐ व्यानात्मने संकर्षणाय स्वाहा .
ॐ उदानात्मने प्रद्युम्नाय स्वाहा .
ॐ समानात्मने अनिरुद्धाय स्वाहा .
ॐ नमः सत्यनारायणाय .
नैवेद्यं गृह्यतां देव भक्ति मे अचलां कुरुः .
ईप्सितं मे वरं देहि इहत्र च परां गतिम् ..
श्री सत्यनारायणाय नमस्तुभ्यं महा नैवेद्यं उत्तमम् .
संगृहान सुरश्रेष्ठ भक्ति मुक्ति प्रदायकम् ..
चंद्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यो अजायत .
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत ..
आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् .
सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ..
ॐ नमो नारायणाय .
श्री लक्ष्मीसहित सत्य नारायणाय नमः .
नैवेद्यं समर्पयामि ..
(cover face with cloth and chant गायत्री मंत्र
five times or repeat 12 times
ॐ नमः नारायणाय )
सर्वत्र अमृतोपिधान्यमसि स्वाहा .
ॐ श्री लक्ष्मीसहित सत्य नारायणाय नमः .
उत्तरापोषणं समर्पयामि ..
(Let flow water from sha.nkha)
५२ महा फलं
(put tulsi / axathaa on a big fruit)
इदं फलं मयादेव स्थापितं पुरतस्थव .
तेन मय् सफलावाप्तिर्भवेत् जन्मनिजन्मनि ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महाफलं समर्पयामि .
५३ फलाष्टक
(put tulsi/akshata on fruits)
कुष्माण्ड मातुलिङ्गं च कर्कठी दाडिमी फलम् .
रम्बा फलं जम्बीरं बदरं तथा ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . फलाष्टकं समर्पयामि ..
५४ करोद्वर्तन
करोद्वर्तन्कं देवमया दत्तं हि भक्तिथः .
चारु चंद्र प्रभां दिव्यं गृह्ण जगदीश्वर ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः .
करोद्वर्तनार्थे चंदनं समर्पयामि ..
५५ तांबूलं
पूगिफलं सतांबूलं नागवल्लि दलैर्युतम् .
ताम्बूलं गृह्यतां देव येल लवंग सम्युक्तम् ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पूगिफल ताम्बूलं समर्पयामि ..
५६ दक्षिणा
हिरण्य गर्भ गर्भस्थ हेमबीज विभावसोः .
अनंत पुण्य फलदा अथः शांतिं प्रयश्चमे ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . सुवर्ण पुष्प दक्षिणां समर्पयामि ..
पुनः पूजा
ॐ शान्ताकारम् भुजग शयनम्, पद्मनाभम् सुरेएशम्
विश्वाधरम् गगन सदृशम् मेघ वर्णम् शुभान्गम्
लक्ष्मीकान्तम् कमलनयनम्, योगिभिर् ध्यान गम्यम्
वन्दे विष्णुं भवबयह्रम्, सर्व लोकैक नाथम्
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . ध्यायामि, ध्यानं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आवाहयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आसनं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पाद्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अर्घ्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आचमनीयं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पन्चामृत स्नानं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मह अभिषेकं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . वस्त्रयुग्मं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . यज्ञोपवीतं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . गन्धं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नान परिमल द्रव्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . हस्तभूषणं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अक्षतान् समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुष्पं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नाना अलंकारं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अंग पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पुश्प पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . पत्र पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . आवरण पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . अष्टोत्तर पूजां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . धूपं आघ्रापयामि
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दीपं दर्शयामि
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नैवेद्यं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महा फलं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . फलाश्स्टकं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . करोद्वर्थनकं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . ताम्बूलं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . दक्षिणां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महा नीराजनं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . कर्पूर दीपं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . प्रदक्षिणां समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . नमस्कारान् समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . राजोपचारं समर्पयामि .
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . मन्त्रपुष्पं समर्पयामि .
५७ महा नीराजन
श्रीयै जातः श्रिय अनिरियाय श्रियं वयो जरित्रभ्यो ददाति
श्रियं वसाना अमृतत्त्व मायन् भवंति सत्या समिधा मितद्रौ
श्रिय येवैनं तत् श्रिया मादधाति संतत मृचा वषट्कृत्यं
संततमै संधीयते प्रजया पशुभिर्य येवं वेद ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . महानीराजनं दीपं समर्पयामि ..
५८ कर्पूर दीप
अर्चत प्ररिचत प्रियमे दासो अर्चत .
अर्चन्तु पुत्रका वता पुराण दृष्णवर्चत ..
कर्पूरकं महाराज रंभोद्भूतं च दीपकं .
मंगलार्थं महीपाल संगृहान जगत्पते ..
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः . कर्पूर दीपं समर्पयामि ..
५९ प्रदक्षिणा
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत .
पदभ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् तथा लोकांग अकल्पयन् ..
आर्द्रां यःकरिणीं यष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् .
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ..
यानि कानि च पापानि जन्मांतर कृतानि च .
तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणे पदे पदे ..
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव् शरणं मम .
तस्मात् कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष रमापते ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . प्रदक्षिणान् समर्पयामि ..
६० नमस्कार
सप्तास्यासन् परिधयः त्रिस्सप्त समिधः कृताः .
देवा यद्यज्ञं तन्वानाः अबध्नन्पुरुषं पशुम् ..
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् .
यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावोदास्योश्वान्विन्देयं पुरुषानहम् ..
नमः सर्व हितार्थाय जगदार हेतवे
षाष्ठाङ्गोयं प्रणामस्ते प्रयत्नेन मया कृतः .
ऊरूसा शिरसा दृष्ट्वा मनसा वाचसा तथा
पद्भ्यां कराभ्यां जानुभ्यां प्रणामोष्ठाङ्गं उच्यते ..
शात्येनापि नमस्कारान् कुर्वतः शार्ङ्गपाणये .
शत जन्मार्चितं पापं तत्क्षण देव नश्यति ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . नमस्कारान् समर्पयामि ..
६१ राजोपचार
गृह्ण परमेशान सरत्ने छत्र चामरे .
दर्पणं व्यञ्जनं चैव राजभोगाय यत्नथः ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . छत्रं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . चामरं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . गीतं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . नृत्यं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . वाद्यं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . दर्पणं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . व्यञ्जनं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . आन्दोलणं समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . राजोपचारान् समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . सर्वोपचारान् समर्पयामि ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . समस्त राजोपचारार्थे अक्षतान् समर्पयामि ..
६२ मंत्र पुष्प
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् .
ते ह नाकं महिमानः सचन्ते यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ..
यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम् .
सूक्तं पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत् ..
विद्या बुद्धि धनेश्वर्य पुत्र पौत्रादि संपदः .
पुष्पांजलि प्रदानेन देहिमे ईप्सितं वरम् ..
नमस्त्वनंताय सहस्र मूर्तये सहस्र पादाक्षि शिरोरु बाहवे .
सहस्र नाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्र कोटी युगधारिणे नमः ..
ॐ नमो महद्भ्यो नमो अर्भकेभ्यो नाम्नो युवभ्यो नम आशिनेभ्यः .
यजां देवान्य दिशक्रवा ममा जायसः शं समावृक्षिदेव ..
ॐ ममत्तुनः परिज्ञावसरः ममत्तु वातो अपां वृषन्वान् .
शिशीतमिन्द्रा पर्वता युवन्नस्थन्नो विश्वेवरिवस्यन्तु देवाः ..
ॐ कथात अग्ने शुचीयंत अयोर्ददाशुर्वाजे भिराशुशानः .
उभेयत्तोकेतनये दधाना ऋतस्य सामनृणयंत देवाः ..
ॐ राजाधि राजाय प्रसह्य साहिने नमो वयं वैश्रवणाय
कूर्महे समे कामान् काम कामाय मह्यं कामेश्वरो
वैश्रवणो दधातु कुबेराय वैश्रवणाय महाराजाय नमः ..
ॐ स्वस्ति साम्राज्यं भोज्यं स्वाराज्यं वैराज्यं
पारमेष्ठं राज्यं महाराज्यमाधिपत्यमयं समंत
पर्यायिस्यात् सार्व भौमः सार्वायुशः अंताद
परर्धत् पृथिव्यै समुद्र पर्यंतय एकरालिति तदप्येश
श्लोकोभिगीतो मरूतः परिवेष्टारो मरुत्तस्या वसन् ग्रिहे
आविक्षितास्य कामप्रेर्विश्वेदेवा सभासद इति ..
श्री सत्यनारायणाय नमः . मंत्रपुष्पं समर्पयामि ..
६३ शंख ब्रमण
(make three rounds of sha.nkha with water like aarati and pour down;
chant OM 9 times and show mudras)
इमां आपशिवतम इमं सर्वस्य भेषजे .
इमां राष्ट्रस्य वर्धिनि इमां राष्ट्र भ्रतोमत ..
६४ तीर्थ प्राशन
ॐ श्रियः कान्ताय कल्याण निधये निधयेर्तिनाम् .
श्री वेन्कट निवासाय श्रीनिवासाय मंगलम् ..
सर्वदा सर्व कार्येषु नास्ति तेषां अमंगलम् .
येषां हृदयिस्थो भगवान् मन्गलायतनो हरिः ..
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः .
येषां इन्दीवर श्यामो हृदयस्तो जनार्दनः ..
अकाल मृत्यु हरणं सर्व व्याधि निवारणं . सर्व पाप उपशमनं
विष्णु पादोदकं शुभम् ..
६५ उपयन दानं
ब्राह्मण सुहासिनि पूजा
(wash feet wipe offer gandha kumkum flowers sapaad
fruits and gitfs and make obeisances)
इष्ट काम्यार्थ प्रयुक्त सम्यग् आचरित श्री सत्य नारायण व्रत
सम्पूर्ण फल वाप्यर्थं
श्री सत्यनारायण स्वरूपाय ब्राह्मणाय वायन दानं करिष्ये ..
श्री सत्यनारायण स्वरूपाय ब्राह्मणाय आवाहन पूर्वक आसन् गन्ध
अक्षत धूप् दीपादि सकलाराधनै स्वर्चितम् .
नारायण प्रतिगृह्णातु नारायणो वै ददाति च
नारायणो तारकोभ्यां नारायणाय नमो नमः .
देवस्य त्वा सवितुह् प्रसवेश्विनोर्भाहुभ्यां पूष्ण्यो हस्ताभ्यां
अग्नेः तेजसा सूर्यश्च वर्च सेन्द्रियेना भिसिन्चामि.
बलाय श्रियेय् यश सेन्न द्याय श्री सत्यनारायणस्वामिने नमः .
वायनदानं प्रतिगृह्णातु ( प्रतिगृह्न्ना विलाति प्रतिवचनम्)
६६ विसर्जन पूजा
आराधितानां देवतानां पुनः पूजस्म करिष्ये ..
श्री सत्यनारायण स्वामि देवताभ्यो नमः ..
पूजांते छत्रं समर्पयामि . चामरं समर्पयामि .
नृत्यं समर्पयामि . गीतं समर्पयामि .
वाद्यं समर्पयामि . आंदोलिक् आरोहणं समर्पयामि .
अश्वारोहणम् समर्पयामि . गजारोहणं समर्पयामि .
श्री सत्यनारायण स्वामी देवताभ्यो नमः .
समस्त राजोपचार देवोपचार शक्त्युपचार भक्त्युपचार
पूजां समर्पयामि ..
६७ आत्म समर्पण
यस्य स्मृत्या च नाम्नोक्त्या तपः पूजा क्रियादिशु .
नूनं सम्पूर्णतां याति सद्यो वन्देय् तम् अच्युतम् ..
मंत्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं जनार्दन .
यत्पूजितं मयादेव परिपूर्णं तथास्तु मे ..
अनेन मया क्रतेन श्रीर्सत्यनारायण देवता
सुप्रीत सुप्रसन्न वरदा भवतु .
मध्ये मन्त्र तन्त्र स्वर वर्ण न्युनातिरिक्त लोप दोश
प्रायस्चित्तार्थं अच्युत अनन्त गोविंद नामत्रय महा मन्त्र जपं करिष्ये ..
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ अनंताय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ अनंताय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः
ॐ अच्युताय नमः .
ॐ अनंताय नमः .
ॐ गोविंदाय नमः
अच्युतानंतगोविन्देभ्यो नमः .
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् .
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै रामचंद्रेति समर्पयामि ..
नमस्मरोमि .
श्री सत्यनारायण स्वामी देवता प्रसादं शिरसा गृह्णामि ..
६८ क्षमापनं
अपराध सहस्राणि क्रियन्ते अहर्निशं मया .
तानि सर्वाणि मे देव क्षमस्व पुरुषोत्तम ..
यान्तु देव गण सर्वे पूजां आदाय पर्तिवीं
इष्ट काम्यार्थ सिद्यर्थं पुनरागमनाय च ..
(Shake the kalasha)
.. श्री कृष्णार्पणमस्तु ..
Text title : shrii satyanaaraayaNa puujaa
Transliterated by : Guruji (achkumg3@batelco.com.bh)
ITRANS Conversion by : Sowmya Ramkumar (ramkumar@batelco.com.bh)
Proofread on June 15, 1997 by Sowmya Ramkumar (ramkumar@batelco.com.bh)
This page uses Unicode encoding for Devanagari.
Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct
Unicode devanagari font such as Mangal.ttf from Microsoft or Raghu8.ttf from the BBC site.
Questions, comments:shree@yahoo.com