text:
राष्ट्रिय-एकता-दिवस:नवदेहली >अद्य देशस्य प्रथमगृहमन्त्रिणः सरदारवल्लभभाईपटेलस्य चतुर्दशोत्तरैकशततमीं जयंतीमुपलक्ष्य अशेषदेशेे राष्ट्रिय-एकता-दिवस: आमान्यते । ऐषमः 'राष्ट्रिय-एकता-दिवसावसरे ''भारतस्य एकीकरणम् '' विषयमधिकृत्य सांस्कृतिककार्यक्रमानामायोजनं भविष्यति | प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदिना,गृहमन्त्रिणा राजनाथ सिंहेन केन्द्रीयसूचनाप्रसारणमन्त्रिणा एम. वेंकैयानायडूना च नवदिल्लीस्थ पटेलचौकस्थाने सरदारवल्लभभाईपटेलस्य प्रतिमायां कुसुमश्रद्धाञ्जलयः समर्पिताः।
Monday, October 31, 2016
उपग्रहविक्षेपणे नूतनचरितं विरच्य इस्रो
नवदेहली > एकस्मिन् आकाशबाणे ८३ उपग्रहान् संस्थाप्य उपग्रह विक्षेपणे नूतनचरितं निर्मातुम् उद्युक्तः भवति ऐ.एस्.आर्.ओ संस्था। एतदर्थं नूतनी योजना आयोजिता इति अस्याः संस्थायाः नियन्ता राकेष् शशिभूषणः अवदत् ।
आगामि संवत्सरे क्रियमाणे प्रथमे विक्षेपणे एकाशीति (८१) वैदेशिकोपग्रहाः द्वौ भारतोपग्रहौ च भवन्ति। सप्तदशाधिक विंशतिशत तमे जनुवरिमासे विक्षेपणीया इत्येव लक्ष्यम् । अस्मिन् विक्षेपणे अधिकाः सूक्ष्मोपग्रहाः एव।
येशुदेवस्य समाधिस्थानम् अनावृतम्।
जरुसलेम् > येशुदेवस्येति विश्वास्यमानं समाधिस्थानं शताब्देभ्यः परम् अनुसन्धानार्थम् अनावृतम्। पुरातने जरुसलेमे पुनरुत्थृतदेवालये एव येशुदेवस्य अन्त्यविश्रान्तिस्थानं वर्तते। आतन्से विद्यमानः साङ्केतिक विश्वविद्यालयः नेषणल् जियोग्रफिक् सोसईटी इति संस्था च सम्भूय एव पर्यवेषणं कर्तुं निरचिनोत्।
षट्विंशत्यधिकत्रिशततमे क्रिस्त्वब्दे रोमासाम्राज्यस्य चक्रवर्तिनः कोण्स्टन्टयिन् इत्यस्य मात्रा समाधिस्थानं प्रथमं सन्दृश्यते स्म। अग्निबाधायां विशीर्णं स्थानं १८०८-१८१० काले पुनरुद्धृतम्।
येशुदेवं शायितमिति विचार्यमाणं प्रतलं शास्त्रीयपठनविधेयं करिष्यति।
Sunday, October 30, 2016
क्रिकट् - भारतस्य विजयः, परम्परा च।विशाखपत्तनम्> न्यूसिलान्टं विरुद्ध्य पञ्चमी अन्तिमा च स्पर्धा भारतानुकूला। न्यूसिलान्टं विरुद्ध्य नवत्यधिकशतानां धावनाङ्कानाम् उज्वलविजयः। पञ्चस्पर्धानां परम्परा ३-२ रीत्या भारताय प्राप्ता।
स्पर्धायाः प्रथमचरणे कन्दुकताडनं लब्धेन भारतदलेन २६९ धावनाङ्काः प्राप्ताः। तदनन्तरं विजेतुं २७० धावनाङ्कानां लक्ष्यं प्राप्तुं कन्दुकताडनम् आरब्धवन्तः किवीदलक्रीडकाः सर्वे केवलं ७९ धावनाङ्कैः बहिर्गतवन्तः। षड् पर्यासेषु अष्टादश धावनाङ्कान् दत्वा भारतस्य पादचक्रगेन्दकः - लेग् स्पिन्नर्-अमित् मिश्रः पञ्च द्वारकाणि पातयित्वा वरिष्ठक्रीडकपदं प्राप्तवान्।
Saturday, October 29, 2016
सोपानम् -17 Sivani Harikumar Saraswati Vidyaniketan, Chengamanad,Aluva.
भारतसैनिकानां कृते छात्राणां दीपावलि सन्देशा:।नवदिल्लि > सीमायां सैनिकानां कृते दीपावलि सन्देशा: प्रेषणीयाः इति सन्देश् टु सोल्जियेल़स् नाम्ना वीडियोसन्देशेन भारतस्य प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदि महोदय: आह्वानम् अकरोत् । एकैकः सन्देशः सैनिकानाम् आत्मबलं संवर्धयति इति प्रधानमन्त्री असूचयत् । मै गवण्मेन्ट डोट् इन् , आकाशवाणि , दूरदर्शन् आदि माध्यमा:, सोष्यलमीडिया: च एतस्य कृते उपयोक्तव्याः इति स: निरदिशत्। राष्ट्रस्य कृते आत्मन: सुखम् उत्सवादय: च परित्यज्य समर्पित चेतसां सैनिकानामपि दीपावल्यादि पर्वणि भागभाक् कारयितुमासीदयं निर्देशः। निर्देशानुसारं राष्ट्रस्य विभिन्न राज्येभ्यः विद्यालय-छात्राः कलाशाला छात्राः च दीपावली पर्वणः शुभाशयाः सैनिकान् प्रति प्रेषितवन्तः।
भीकराक्रमणम् - कश्चित् सैनिकः वीरमृत्युं गतः।श्रीनगरं> सैन्य भीकरसंघर्षस्य शमनं नास्ति। ह्यः कुपवारा जनपदे भीकरैः सह संघट्टने एकः सैनिको हतः। नियन्त्रणरेखासमीपे विरूपीकृत्य एव मृतदेहः दृष्ट इति सैनिकवक्तृभिः उक्तम्।
सैन्येन कृते प्रत्याक्रमणे एको भीकरः हतः, अन्ये पाक् अधीनकाश्मीरं प्रति पलायितवन्तः। भीकराक्रमणं पाक्सैन्यस्य साहाय्येन आसीदिति भारतसैनिकैः निगदितम्। तथा च अनन्तनागजनपदे कश्चन विद्यालयः अज्ञातैः अग्निसात्कृतः। काश्मीरे संघर्षारम्भानन्तरं विध्वसीकृतानां विद्यालयानां संख्या २० अभवत्।
क्रिकट् - अद्य पञ्चमाङ्कः, अन्तिमाङ्कः।विशाखपत्तनम् > अद्यतनस्य पञ्चमं एकदिनं यथा भारताय अभिमानयुद्धः भवति तथा न्यूसिलान्टाय चरित्ररचनायाः सन्दर्भः। इदानीं एकैकमपि दलं स्पर्धाद्वयं विजित्य समस्थितौ सति परम्परायाः विधिनिर्णय एव विशाखपत्तने सम्पद्यमाने पञ्चमेऽस्मिन् एकदिने भविष्यति।
भारत-न्यूसिलाम्ट् दलयोः नायकयोः विषये अपि एषा स्पर्धा निर्णयाधारभूता भवति। किवीनायकः केय्न् विल्यंसणः भारते एकदिनपरम्परां स्वायत्तीकुर्वन् प्रथमः न्यूसिलान्ट् नायक इति प्रथा परिपालनीया अस्ति। भारतनायकः थोणिस्तु निषकस्पर्धापरम्परां निश्शेषं निश्शेषं स्वायत्तीकृतस्य विराट्कोलिनः पुरतः मुखसंरक्षणाय सुवर्णावसरः।
पाकिस्तानं प्रति शक्त्या प्रतिराद्धुं निर्देशः। काश्मीरदेशे अतीव जाग्रता ।नवदेहली> पाकिस्तानं प्रति शक्त्या प्रतिरोद्धुकामा भारतसेना। गृहकार्य सचिवः राज्नाथसिंहः सीमारक्षासेना मुख्येन सह वार्तालापः अकरोत्।
सीमाप्रदेशे पाकिस्तानः तीव्रं षेलाक्रमणम् अनस्यूततया चालयति।काश्मीरदेशे अतीव जाग्रता निर्देशः प्रदत्तः। पाक् सैनिकानां आक्रमणान्तरे भीकराणां दुरागमनश्रमं भारतेन निरुद्धम्।
ह्यः सायं पञ्चवादने आरब्धं प्रकोपनं इदानीमपि प्रचलति। प्रातः चतुर्विंशति सीमारक्षाकेन्द्रान् प्रति पाक् गोलकाक्रमणं अजायतेति प्रस्तावः। सीमादेशात् जनानां दूरानयनं कृतम्। द्विशतमीटर् दूरं यावत् अतीव जाग्रता निर्देशश्च अददात्।
तदानीमेव गोलकाक्रमणसमयः नैरन्तर्येण उल्लंघ्य पाक्किस्थाने कृतेन षेलाक्रमणेन काश्मीरस्य आर् एस् पुरा क्षेत्रे सीमारक्षाभटः एकः अवधत्।षट् ग्रामीणाः क्षतबाधिताः। मेन्दर मद्ध्ये अपि समानरीत्या आक्रमणम् अजायत। एकः अम्रियत।
Friday, October 28, 2016
सैनिकानां कृते दीपावलि सन्देशा:
सोष्यलमीडिया: च एतस्य कृते उपयोक्तव्याः इति स: अवदत्। राष्ट्रस्य कृते आत्मन: सुखम् उत्सवादय: च परित्यक्त्वा समर्पित चेतसां सैनिकानामपि दीपावल्यादि पर्वणि भागभाक् कारयितुमुद्दिश्य भवत्ययं निर्देश:।
अद्य प्रथमं देशीय आयुर्वेददिनम्।कोच्ची>आयुर्वेदाचार्यस्य धन्वन्तरिदेवस्य जन्मदिनमस्त्यद्य। इदं दिनम् अस्मात्संवत्सरादारभ्य देशीय अायुर्वददिनत्वेन आचरितुं केन्द्रसर्वकारेण निश्चितम्। आयुर्वेदस्य प्रचारं प्रयोगं च संवर्धयितुमेव प्रतिसंवत्सरं धन्वन्तरिजयन्तिम् आयुर्वेददिनत्वेन आचर्यमाणस्य लक्ष्यम्। मधुमेहनियन्त्रणाय आयुर्वेद इत्यस्ति अस्य संवत्सरस्य सन्देशः।
Thursday, October 27, 2016
चक्रवातः आन्ध्रातीरं प्रति ।पेदपरिमि >वंगान्तस्समुद्रस्य उपरि सञ्जातः न्यूनमर्दः चक्रवातेन रूपान्तरं प्राप्य आन्ध्रातीरं सञ्चरति। क्यान्ट् इति कृतनामधेयः अयं चक्रवातः गुरुवासरे आन्ध्रातीरं प्राप्स्यतीति सूचना।
आन्ध्राप्रदेशः, वंगदेशः, ओडीषा इत्येतेषु राज्येषु महती वृष्टिः भविष्यति। चक्रवातः प्रतिहोरं ८० कि मी. वेगं प्राप्स्यतीति पर्यावरणनिरीक्षणसंस्थया सूचितम्।
Wednesday, October 26, 2016
हाजी अलि दर्गायां स्त्रीप्रवेशनं साध्यते।नवदिल्ली>मुम्बय्यां प्रसिद्धे हाजी अली दर्गा नामकम् इस्लामिकाराधनालयं महिलानां प्रवेशनं साधितप्रायं वर्तते। चतुर्णां सप्ताहानामाभ्यन्तरे स्त्रीणां कृते पूर्णतया प्रवेशनम् अनुज्ञेयं भविष्यतीति अधिकृतैः सर्वोच्चन्यायालये निवेदितम्। खबर्स्थानपर्यन्तं प्रवेशनसुविधां कर्तुमेव सप्ताहचतुष्टयस्य कालविलम्बम् प्रार्थ्यते।
२०१२ संवत्सरादारभ्य दर्गांप्रति महिलाप्रवेशनं निषिद्धमासीत् एनं विरुद्ध्य भारतीय मुस्लिम महिला आन्दोलनसंस्था उच्चन्यायालयं प्राप्य अनुकूलादेशं सम्पादितवती। यद्यपि सर्वोच्चन्यायालये पुनर्याचिका समर्पिता तथापि सामाजिकप्रगतियुक्तं अभिवीक्षणं कर्तुं न्यायालयेन निर्दिष्टम्। अत एव महिलानां प्रवेशनाय दर्गाशासनसमितिः सन्नद्धा अभवत्।
Tuesday, October 25, 2016
ओडीषा-आन्ध्रा सीमायां संघट्टने २४ मावोवादिनः मारिताः।पेदपरिमि, आन्ध्रप्रदेश> ओडीषा - आन्ध्राप्रदेशराज्ययोः सीमायां वनान्तर्भागे गतदिने उषःकाले आरक्षकबलेन कृते भुषुण्डिप्रयोगे नेतृभिः सह चतुर्विंशति मावोवादिनः मृताः। सीमाप्रदेशे प्रचलन्तं तेषां मेलनं विज्ञाय राज्यद्वयोः आरक्षकबले सम्भूय आगतवति संघट्टनं संवृत्तमासीत्। ओडीषायाम् उदयः इति उच्यमानेन गजराल रवि नामकेन नेत्रा सह केचन प्रमुखाः नेतारः संघर्षे मारिताः इति सन्देहः वर्तते।
राष्ट्रान्तर-भीकरतां विरुद्ध्य भारतेन सह बहरिन् अपि
भाविनिकाले भारतं बहरिन् च मिथः राष्ट्रयोः सुरक्षायै राष्ट्रान्तर-भीकरतां विरुद्ध्य च संयुक्ततया कार्यं कर्तुं निश्चितः इति सिंहेन उक्तम्।
भद्रं ते विराट!
भारतीयनौकासेनायाः अविभाज्यांशत्वेन दशकत्रयं यावत् प्रवर्तननिरता आसीदियं विमानवाहिनी। श्रीलङ्कायां सम्पन्नां ओपरेशन् जूपिटर्, कार्गिल् मध्ये ओपरेषन् विजय् , लोकसभाक्रमणानन्तरं संवृत्ता ओपरेषन् पराक्रमः इत्यादिषु विराटः भागभागित्वम् कृतवान्। प्रत्यर्पणानन्तरं विराटस्य भविष्यः कीदृश इति चिन्तनीयः।
Monday, October 24, 2016
एष्यन् चाम्प्यन्स ड्रोफि हॉकिक्रीडायां भारतेन जापनीयदेश: पराजित:।कुवाण्डन्> (मलेष्या) केरलदेशीयस्य श्री पी आर् श्रीजेषस्य नेतृत्वे भारतीय-संघेन एष्यन् चाम्प्यन्स्स् ड्रोफि हॉकिक्रीडायां १०-२ इति अङ्गै: जापनीयदेश: पराजित:। स्पर्धायां सविशेषः स्पर्धाया: नेतुः रूपीन्दरपाल सिंहस्य हब्ल्ल् हाड्रिक् आसीत्। भारतदेशस्य,जापनीयदेशस्य च ७५ तमा स्पर्धा आसीत् गुरुवारस्य क्रीडा। एतासु ६७ क्रीडासु भारतराष्ट्रं एतावत् पर्यन्तं जयति स्म।
"समाराध्यः" नावश्यकः इति तमिल् नाट् राज्यपालः।
चेन्नै >आत्मानः संबुद्धौ "समाराध्यः"(His Excellency ) इति पदं निवारणीयमिति तमिल् नाट् राज्यपालेन विद्यासागर् रावुना निर्दिष्टम्! स्वस्य नाम्ना सह 'बहुमान्यराज्यपालः' इति पदं पर्याप्तमिति राज्यपालकार्यालयात् प्रसारितायां पत्रकारटिप्पण्यां निर्दिश्यते।
विदेशराष्ट्रेषु अयमुपचारः अद्यापि अनुवर्तते इत्यतः समाराध्यः इत्यभिसंबुद्धिः विदेशप्रतिनिधीनां कृते प्रयोक्क्ष्यते इति उक्तमस्ति। २०१२ तमे राष्ट्रपतिः प्रणब् मुखर्जी , २०१३ तमे भूतपूर्वः महाराष्ट्र राज्यपालः के .शङ्करनारायणः , ततः केरलानां राज्यपालः पि.सदाशिवम् इत्येते च समाराध्यसंबुद्धिः नावश्यकः इति निर्दिष्टवन्तः।
Sunday, October 23, 2016
मोसूल् संग्रामः - ऐ एस् संस्थया गन्धकशाला ज्वालिता।खय्यार> मोसूल् नगरस्य अधीशत्वाय इराख् - ऐ एस् युद्धे दृढीकुर्वति , खय्यारानगरसमीपस्था गन्धकशाला ऐ एस् भीकरैः प्रज्वालिता। परिसरं सर्वत्र विषमयेन वायुना पूरितमभवत्। द्वौ मृत्युमुपगतौ, उपसहस्रं जनाः विषवायुश्वसनेन पीडिताश्च।
अस्य सप्ताहस्य आरम्भे एव गन्धकनिर्माणशाला अग्निसात्कृतेति यू एस् सेनया उक्तम्। मोसूलस्थाः सर्वे यू एस् सैनिकाः मुखावरणं धृत्वा एव कर्म कुर्वन्ति। संवत्सरद्वयं यावत् ऐ एस् नियन्त्रणे वर्तितं खारखोष् नामकं क्रिस्तीयनगरं इराखिसेनया गतदिने प्रतिगृहीतम्।
Saturday, October 22, 2016
राष्ट्रिय-संस्कृतसंगोष्ठी भाषापितुः भूमाै।मलप्पुरम् > अस्मिन् संवत्सरस्य राष्ट्रिय-संस्कृत-संगोष्ठी केरळे मलप्पुरं जनपदे ह्यः संवृत्तम्। मळयाळभाषायाः पिता इति प्रसिद्धः तुञ्चत्त् आचार्यस्य विस्तृते पावने गृहाङ्गणे आसीत् सङ्गोष्ठ्याः आयोजनम्। मलयाळभाषायाः प्रथितेन कविना आलङ्कोट् लीलाकृष्णमहोदयेन उद्घाटिता संगोष्ठी। संस्कृतं केवलं भारतस्य भाषा न विश्वभाषायाः जननी इति आलङ्कोट् महोदयेन उक्तम्। संस्कृतभाषया एव विश्वमानव-सङ्कल्पः लोकाय लब्धः। संस्कृत-भाषापठनेन ग्रन्थाध्ययेन च मानवसमूहे शान्तिरेव जयते। वेदेषु उपनिषत्सु च विद्यमान महत्सन्देशान् अवगन्तुं संस्कृतभाषा प्रथमतया ज्ञेया। तदनन्तरं स्वयमेव पठित्वा तस्मिन् विद्यमानं सत्यं द्रष्टुं प्रयत्नं कुर्वन्तु। तदेव उचितमिति तेन उक्तम्।
बि एस् एफ् सैन्यस्य प्रत्याक्रमणेन सप्त पाक् सैनिकाः मारिताः।जम्मू>आक्रमणविरामसन्धिम् उल्लङ्घ्य भुषुणडिप्रयोगं कृतवते पाक् सैन्याय भारतसीमासुरक्षासेनया शक्ता प्रतिक्रिया दत्ता। सप्त पाकिस्थानसैनिकाः कश्चन भीकरश्च गोलकास्त्रप्रयोगे हताः। कश्चन भारतसैनिकः गुरुतरेण व्रणितः।
जम्मुकाश्मीरस्य अन्ताराष्ट्रसीमायां कत्वा जनपदे हीरनगरस्य भारतसेनायाः वासस्थानं प्रति शुक्रवासरे पाकिस्थानसैन्यस्य आक्रमणं प्रवृत्तम्। तत्रैकः सैनिकः गरुनामसिंहनामकः व्रणितः। झटित्येव भारतस्य प्रत्याक्रमणं सम्पन्नम्।
प्रवेशन परीक्षा: ऑणलैन रूपेणनवदेहली >प्रवेशन परीक्षा: ऑणलैन रूपेण कृत्वा निश्चितसमये प्रवेशनं कर्तुं इति उद्यिश्य प्रत्येक समितिं आयोजयितुं केन्द्रमानव-विभव विकसनमंत्रालयस्य निश्चयः । नेट्ट, जे इ इ , नीट्ट आदि सी बि एस ई द्वारा आयोजिता सर्वा: परीक्षा: च नाषणल टेस्टिङ् सर्वीसस्य अन्त: आचरणं कर्तुं एव केन्द्र मानव विभवविकसन-मंत्रालयस्य प्रोद्यमम्। विश्वव्यापिने अमेरिका देशस्य उपचारेण एड्यूकेषणल् टेस्टिङ् सर्वीसस्य संयोजनेन, भविष्यति प्रत्येकसमित्या: संघटनं । अनया निश्चितसमयेन परीक्षाचरणं फलप्रख्यापनं च भविष्यति। एतेन प्रवेशनं सरलं भविष्यति। अत: अयं समित्या ललितयारित्या करणीय: इति केन्द्रमानवविभव विभागस्य सचिव: श्री प्रकाशजावदेक्कर सी बि एस् ई संस्थां प्रति निर्देशं अददात्।
Friday, October 21, 2016
कोच्चि नगरे "स्वच्छाग्रहः"कोच्चि >शुचित्वकार्यक्रमस्य स्वच्छभारतस्य प्रचरणीयस्य हृस्वचित्रस्य "स्वच्छाग्रहस्य " प्रदर्शनोद्घाटनं केन्द्र नगरविकसनसचिव: वेंकय्यनायिटु महोदय: कोच्चि नगरे आचरति स्म। विविध भाषाभ्य: समाहृतानि चित्राणि ४३४६ संख्यकानि परिगण्य तेभ्य: चितानि दश आकल्पयन्ति। २०१९अक्टूबर २ स्वच्छभारत पद्धति सम्पूर्ण राष्ट्रे प्रवर्त्तिष्यते इति वेंकय्य नायिटु महोदय: अवदत्। राष्ट्रस्य,समाजस्य व्यक्तीनां च स्वस्थ: तेज: च शुचित्वमाश्रित्य इति अवदत्।
वातावरणव्यतियानम्-द्वादशकोटि जनाः दरिद्राः भविष्यन्तीति यू एन् संस्तुतिः।रोम् > वातावरण-व्यतियानेन त्रिंशदुत्तरद्विसहस्रतमे संवत्सरे द्वि दशांशाधिक द्वादशकोटि जनाः (१२.२) नितरां दारिद्र्यं प्रति नेष्यन्तीति यू एन् संस्तुतिः।आगोल भक्ष्यसुरक्षायै बृहत्यः भीषण्यः भवन्ति वातावरणभिन्नता द्वारा । ताः बृहत्या रीत्या लघुकृषकान् बाधतेति संस्तुत्यां तस्यां ज्ञापयति। आफ्रिक्का राष्ट्राणां कृषकसमूहानेव एतत् बृहत्तया बाधते। रोमा आस्थाने वर्तमानायाः यू एन् संघटनायाः फुड् आण्ट् अग्रिकल्चरल् ओरगनैसेषन् इति संस्थायाः संस्तुतिरियम्। आगोलतापनस्य नियन्त्रणमेकमेव परिहारमार्गमिति संस्तुत्यामस्यां विशदयति।
Thursday, October 20, 2016
ओट्टिसं नाम रोगबाधितानां रोगमुक्तये षेेक्स्पियर् नाटकानिवाषिंगटण> षेक्स्पियर् नाटकानां तालात्मकभाषा, आङ्गिकाभिनय: च ओट्टिसबाधितबालकानां कुशलतां अवाप्तुं उपकरिष्यति इति अनुसन्धान फलम् । षेक्स्पियर वर्यस्य विश्वप्रसिद्ध: "द टेम्पट्" नाम्ना नाटकेन ओट्टिसबाधितबालकेषु कृत: गवेषणफलं भवत्येतत्। अस्य नाटकस्य सविशेषभाषाप्रयोग: तालात्मकता,आङ्गिकाभिनयः इत्यादयः तेषु बालकेषु परिवर्तनं उत्पादयन्ति इति दृष्टम्। अमेरिकादेशस्य ओहियो स्टेट विश्वविद्यालयलयस्थाध्यापकस्य प्रो.मार्क.जे. टासे महोदयस्य नेतृत्वे आसीदनुसन्धानम्।
केरळम् अत्यनावृष्टिभीत्याम्।
इटुक्की वयनाट् पालक्काट् जनपदेषु केवलं प्रतिशतं पञ्चषष्ठिपरिमितं वर्षा एव लब्धा। एतेषु स्थानेषु केदाराः शुष्यन्तः सन्ति। जलाशयेषु जलवितानम् अतिशयेन अधोगच्छति।
पाठ्यपद्धत्यां कृषिपाठः।
Wednesday, October 19, 2016
सामाजिकवार्तामाध्यमेषु चीनां विरुद्ध्य सन्देशाः प्रचलन्ति।नवदेहली>भारतं विरुद्ध्य पकिस्थानस्य अनुकूलतया च चीनाराष्ट्रेण कृतं व्यवहारं दृष्ट्वा राष्ट्रभक्ताः भारतीयाः क्षोभितवन्तः। ते चीनां विरुद्ध्य रक्तरहित-संग्रामाय नवमाध्यमेषु अह्वानं कृतवन्तः। चीनया भारते बहूनि वस्तूनि विक्रीयन्ते । बालकानां क्रीडोपकरणानि, जंगमदूरवणी, वैद्युतोपकरणानि, वस्त्राणि, गृहोपकरणानि एतादृशानि असङ्ख्यानि वस्तूनि भारतस्य आर्थिक सम्पदं चीनां प्रति नयन्ति। द्विषष्टि (६२) लक्षं कोटिरुप्यकाणि अनेन मार्गेण भारतात् बहिः गच्छन्ति। अतः भारतीयाः वयं भारतीयोत्पन्नानां उपयोक्तारः भवन्तु इति च आदेशः कृतः वर्तते। अनेनमार्गेण भारतस्य आर्थिकोन्नतिः चीनायाः आर्थिकमण्डले अपचयः च भविष्यति इति अस्मिन् सन्देशे साविस्तरं प्रतिपादितम्।
पञ्चीकरण-संख्यां विना विहरन्ति भारवाहनानि।कोच्ची> केरळेषु भारवाहनेषु पञ्चीकरणसंख्यां समीचीनतया द्रष्टुं न शाक्यते। केरलात् बहिः आगतेषु यानेषु संख्याफलकमपि दर्शनयोग्यं नास्ति। वाहनानां पृष्टभागे एव संख्याफलकमेव नास्ति। फलकमस्तिचेत् संख्यां द्रष्टुं न शाक्यते। केषाञ्चन यानानां संख्यायाः आवरणं कर्तुं अलङ्कारादिकम् आरचयन्ति। नूतन यानानि पञ्चीकरणोद्युक्तानि (For Registration) इति आङ्गलपदमुपयुज्य मार्गेषु स्वतन्त्रतया डयन्ते। इमानि सर्वाण्यपि दुर्घटनानां हेतुः एव। पथिकान् अरक्षितान् कर्तुं एतानि पर्याप्तानि। मानवानां जीवस्य मूल्यं तृणादपि न्यूनं इत्यनेन प्रदर्श्यते । पथि विद्यमानाः गतागत-नियन्त्रकाः आरक्षकाः अपि अस्मिन् श्रद्धालवः न। राज्यान्तरादागतेभ्यः भारयानेभ्यः एतादृशं अपथचालनं संभवतीति केचन चालकाः वदन्ति। बहुवारं एतदधिकृत्य सूचना पञ्चीकरणाधिकारीणां सकाशे दत्ता। किन्तु सर्वापि निष्फला।
स्वदेशान्तर्भागे विद्यमाना भीकरता रोधनीया - ब्रिक्स्।गोवा>स्वकीयभूमौ विद्यमानं भीकरप्रवर्तनं प्रथमं रोधनीयमिति ब्रिक्स् शिखरसम्मेलने सर्वेषां राष्ट्राणां युगपन्निर्देशः जातः। भीकरतां विरुद्ध्य भारतेन निर्दिष्टा समग्रसन्धिः ऐक्यराष्ट्रसभया प्रवृत्तिपथमानेतव्या इति सम्मेलनेन आदिष्टम्।
गोवायां बनोलिम् प्रदेशे सम्पन्ने शिखरसम्मेलनानन्तरं पञ्च अङ्गराष्ट्राणि संयुक्ततया प्रकाशिते प्रस्तावे भवत्ययं निर्देशः।
भीकरतां निरोद्धुं तीक्ष्णः क्रियाविधिः आवश्यक इति भारतप्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदिना आदिष्टम्। पाकिस्थानं भीकरतायाः समष्टिविक्रेता इति मोदिना विशेषितम्।
मोसूलनगरं प्रतिगृहीतुं इराखीयसेनया युद्ध आरब्धः।बाग्दाद्>ऐ एस् भीकरेभ्यः मोसूल् नगरं स्वाधीनतां कर्तुं इराखीय सैन्यैः संग्रामः आरब्धः। इराख् देशे ऐ एस् संस्थायाः अन्तिमं शक्तिस्थानमस्ति मोसूल्। सैनिकक्रियाकलापस्य प्रथमपादे एव नवग्रामाणं मोचनम् अभवदिति सैन्याधिकारिभिः उक्तम्।
संवत्सरद्वयात् पूर्वमेव ऐ एस् संस्थया मोसूलादिषु नगरेषु आधिपत्यं स्थापितम्। इराख् देशे द्वितीयं बृहत्तमं नगरमस्ति तैलक्षेत्रैः सम्पन्नं मोसूल्।
Tuesday, October 18, 2016
पाकिस्थानेन स्वस्य भीकर-निर्माण-उद्योगशाला पिधानं करणीयम्;
साह्यं कर्तुं भारतम् उद्युक्तमिति राज् नाथसिंहः।
चण्डीगढ्> पाकिस्थानेन स्वस्य भीकरवादोत्पादन उद्योगशाला पिधानं करणीयमिति केन्द्र आभ्यन्तरमन्त्री राज् नाथ् सिंहः अवदत्। भीकरान् विरुद्ध्य युद्धाय पाकिस्थानाय साह्यं कर्तुं भारतं उद्युक्तम् इति च सः महोदयः अवदत् । चाण्डीगढस्य एकस्मिन् उपवेशने भाषमाणः आसीत् सः।
पाकिस्थानाय भीकरवादानुकूलः नयः वर्तते। तेषां सुरक्षितस्थानमिव पाकिस्थानं विपुलीकरोति। लोकेषु पाकिस्थानं पृथक्करणीयम् इति च तेन उक्तम्।
वापुष़ा कृषकबालिका इति पुरस्कार: श्रद्धाम् अवाप।तोप्रांकुटी(केरळम्) > चेम्मण्णूर् विद्यालयस्य सप्तमकक्ष्यायां एका छात्रा अस्ति एषा समर्था बालिका। गृहे विद्यालये च कार्षिकसमृद्धेः हरितपाठान् अवगम्य एषा बालिका गृहं परित: उप अशीति: शाकानि शाकानि रोपणं कृत्वा परिपाल्य च राज्यस्तरीयस्य दक्षा कृषकबालिका अभवत्। जैवकीटनाशिनीनाम् उपयोगेन कीटान् दूरीकुर्वन्ति। व्रीहिः,कारवेल:,चिंचिडा ,भेंडि, वृन्ताक:, गाजर, सेम, मरीच:,गृञ्जन,पलाण्डू,रक्तभलं,आलु आदीनि शाकानि रोपयन्ति। एतत् विना न्यूकिल, चैनीस् पत्तागोपि, केयिल, लेरम्यूस, ब्रोकोलि आदि विदेशी शाकानि रोपणं अकरोत्। किलियारकण्डं मन्नात्तरा तेक्केकुट्ट सजि महोदयस्य पुत्री अस्ति श्रद्धा। इटुक्कि जनपथस्य कृषिकार्य उपनिर्देशिका आनसितोमस्, वात्तिक्कुटि कृषिकार्यालयाधिकारी एम.एच् षमीर् आदिनां प्रमुखाणां उत्तेजनेन बालिकायाः शक्तिं अमिलत्।
भुवनेश्वरे आतुरालये महती अग्निबाधा - द्वाविंशति मरणानि।भुवनेश्वर्> ओरीसाराज्ये भुवनेश्वरे इन्स्टिट्यूट् आफ् मेडिक्कल् सयन्सस् आन्ड् सम् इत्यस्मिन् निजीये चिकित्सालये ह्यः सम्पन्नायां महदग्निबाधायां २२ जनाः मृताः। प्रस्तुतातुरालयस्य द्वितीयश्रेण्यां वर्तमाने डयालिसिस् विभागे आसीत् वह्निदुरन्तः।
दुर्घटनाहेतुः न स्पष्टीकृतः। पञ्च अग्नि सुरक्षादलानि अचिरादेव आगत्य अग्निं नियन्त्रणविधेयम् अकारयन्। चत्वारिंशत् जनाः दाहव्रणिताः समीपस्थं चिकित्सालयं प्रापयिताः।
टि एम् उण्णिक्कृष्णन् नम्पूतिरिः शबरिगिर्यां मुख्यार्चकः।शबरिगिरिः>अस्मिन् मण्डलकाले शबरिगिरि अय्यप्पदेवस्य मुख्यार्चकरूपेण पालक्काट् जनपदे ओट्टप्पालं चेर्पुलश्शेरी तेक्कुम्परम्पत्त् मन भवने टि एम् उण्णिक्कृष्णन् नम्पूतिरिः चितः। मालिकप्पुरं मन्दिरे तु कोट्टयं जनपदे चङ्ङनाश्शेरी वाष़प्पल्ली पुतुमन मनु नम्पूतिरिः च चितः।
ह्यः प्रभाते उषःपूजानन्तरं संवृत्तेन दैवगतिनिर्णयेनैव स्थानद्वये अपि मुख्यपुरोहितौ नियुक्तौ। वृश्चिकमासस्य प्रथमदिनाङ्के द्वावपि स्थानारोहणं करिष्यतः।
Monday, October 17, 2016
स्वकीयभूमौ भीकरता निरुद्धव्या - ब्रिक्स्।गोवा> स्वकीयभूमौ विद्यमानं भीकरप्रवर्तनं प्रथमं निरुद्धव्यमिति ब्रिक्स् शिखरसम्मेलनं सर्वाणि राष्ट्राणि अभ्यर्थयते। भीकरतां विरुद्ध्य भारतेन निर्दिष्टा समग्रसन्धिः ऐक्यराष्ट्रसभया प्रवृत्तिपथमानेतव्या इति सम्मेलनेन आदिष्टम्।
गोवायां बनोलिम् प्रदेशे सम्पन्ने शिखरसम्मेलनानन्तरं पञ्च अङ्गराष्ट्राणि संयुक्ततया प्रकाशिते प्रस्तावे भवत्यं निर्देशः। भीकरतां निरोद्धुं तीक्ष्णः क्रियाविधिः आवश्यक इति भारतप्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदिना आदिष्टम्। पाकिस्थानं भीकरतायाः स्तूपविक्रयी इति मोदी विशेषणमकरोत्।
ज्वरतप्तं भूमातरं रक्षितुं - हरितगृह-वातक-व्यवस्था। भारतेन सह १९७ राज्यानि।कगाल > (रुवाण्ट) शीतीकरणोपकरणेषु उपयुज्यमानः हैड्रो फ्लूरो कार्बण् (HFC) वातकानां निर्माणं न्यूनीकर्तुं भारत-चैनाअमेरिकादीनि द्विशतं राष्ट्राणि हस्ताक्षरमकुर्वन्। वातावरण व्यत्ययं विरुद्ध्य भुवनैक-सख्यस्य प्रथम पदन्यासः एवायम् । वातावरण व्यत्ययस्य कारणभूतः हरितगृहवातकानां मध्ये अत्यन्त-मापत्करः भवति HFC. अङ्गाराम्लादपि दशसहस्रगुणितं मलिनीकरणमेव एतेन क्रियते।
2045 संवत्सरात् पूर्वं HFC उपयोगः प्रतिशतं पञ्च अशीति (८५% ) पर्यन्तं न्यूनीकरणमेव लक्ष्यम् इति सप्तनवत्यधिकशतम् राष्ट्रैः अङ्गीकृते व्यवस्थापत्रे लिखितम्। २०१९ जनुवरिमासस्य प्रथमे दिने व्यवस्था प्रबला भविष्यति। विकसितराष्ट्राणि प्रथमं उपयोगं न्यूनीकरिष्यन्ति। अनन्तरं विकस्वर-राष्ट्राणि अपि न्यूनीकरणे भागभाजःभविष्यन्ति। गतवर्षस्य पारिस् व्यवस्थानुसारं हरितगृहवातकानां बहिर्व्यापन न्यूनीकरणाय भारत-कानडा आदिभिः राष्ट्रैः गतसप्ताहे यत्नः आरब्दः।
कूटंकुलं - ५,६,एककयोः निर्माणाय सम्मतिः।नवदिल्ली> तमिळ् नाट् राज्ये कूटंकुलं आणवविद्युन्निलयस्य पञ्चम-षष्ठ एककयोः[यूऩिट्] निर्माणाय ऱष्या-भारतदेशयोः मध्ये सम्मतिपत्रस्य अन्तिमरूपं सम्पन्नम्। गोवायां प्रचाल्यमाने ब्रिक्स् सम्मेलनमध्ये भारतप्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी रष्याराष्ट्रपतिः व्लादिमिर् पुतिनः च एतदधिकृत्य चर्चां कृत्वा अधिशासनीयां विज्ञप्तिं करिष्यतः।
मातृभूमि साहित्यपुरस्कारः सि राधाकृष्णाय।
उत्तरप्रदेशे नक्सलैट्जनाः गृहीताःलक्नौ - उत्तरप्रदेशराज्ये हिन्डण् नामके स्थाने नव नक्सल् दलीयाः प्रवर्तकाः ए टि एस् नामकैः आरक्षकैः गृहीताः। गोलिकाशस्त्राणि , ग्रनेडादयः स्फोटकाः , विस्फोटकवस्तूनि इत्यादीनि महदायुधसञ्चयानि संगृहीतानि।
Sunday, October 16, 2016
भारत-न्यूसीलान्ट् एकदिन क्रिक्कट् परम्परा अद्य आरभते।धर्मशाला>निकषस्पर्धासु प्राप्तस्य ३-० विजयस्य आत्मविश्वासेन भारतम् अद्य आरभ्य न्यूसीलान्टं विरुद्ध्य एकदिनपरम्परायां स्पर्धते। पञ्चसु क्रीडासु प्रथमा अद्य धर्मशालायां प्रचलति। भारतस्य ९००तम एकदिनस्पर्धा अस्त्येषा।
महेन्द्र सिंह धोनी एव नायकत्वं वहति। न्यूसीलान्टं प्रति स्वदेशे एकदिनपरम्परायां पराजयः नाभूदिति चरित्रोल्लेखः धोनिवर्याय ऊर्जस्वलतां प्रददाति।
वाराणस्यां जनसम्मर्देन २४ अपमृतयः।
वाराणसी>आत्मीयनेतुः बाबा जय् गुरुदेवस्य अनुयायिभिः आयोजिते धार्मिककार्यक्रमे सञ्जाते महासम्मर्दे चतुर्विंशति जनाः अपमृत्युं गताः। तेषु १४ महिलाः भवन्ति। उपषष्ठाः जनाः आहताः।
वाराणस्यां रामनगरे राज् घट् सेतुसमीपे अासीत् इयं दुर्घटना। कार्यक्रममध्ये कश्चन रुद्धश्वासेन मृतः। एतदनुबन्ध्य सञ्जातेन अन्योन्यसम्मर्देन एव दुर्घटना जातेति आरक्षकवृन्दैः उक्तम्। किञ्च ३००० जनाः भागभागित्वं करिष्यन्तीति प्रतीक्षिते सति ८०,०००[अशीतिसहस्रं] जनाः आगतवन्तः। एतदपि दुर्घटनायाः कारणमिति उच्यते।
केरळ-राज्यस्तरीय सि बि एस् ई कलोत्सवः अटिमाल्याम्।कोच्ची> राज्यस्तरीय सि बि एस ई कलामेला नवंबर मासे१७ त: २० पर्यन्तं अटिमालि विश्वदीप्ति सि एम् ऐ पब्लिक् विद्यालये आयोक्ष्यते। कलामेला समिते: आयोजकः फा.डोमि नम्ब्यापरम्पिल, समित्यङ्गाः के उण्णिकृष्णन् महोदय:, डा. इन्दिरा राजन् प्रभृतय:प्रमुखा: कलोत्सवसमित्या: उपवेशने भाग: भाज: आसन्। राज्यस्तरीयात् १३०० सि बि एस् ई विद्यालयात् उप अष्टसहस्रं (८०००) छात्रा: अस्य कलामेलायां स्पर्धिष्यन्ते। चत्वारि दिनानि प्रचलिष्यति कार्यक्रमा: २२ मञ्चेषु १४४ इत्येतन्नामका: स्पर्धा आयोक्ष्यते।
Saturday, October 15, 2016
काश्मीरे सैनिकव्यूहं प्रति भीकराक्रमणम् - एकस्मै वीरमृत्युः।श्रीनगरम्> जम्मुकाश्मीरे श्रीनगरे कर्तव्यनिर्वहणानन्तरं स्वावासस्थानं प्रतिनिवृत्तमानं सैनिकवाहनव्यूहं प्रति भीकराणाम् आक्रमणं संवृत्तम्। कश्चन सैनिकः वीरमृत्युं प्राप्तः। अष्ट आहताः च।
श्रीनगरस्य समीपं सक्कुरप्रदेशस्थस्य सशस्त्र सीमाबलस्य [एस् एस् बि] वाहनव्यूहं विरूद्ध्य गोलिकास्त्रप्रयोगः कृतः। जनवासप्रविश्या इत्यतः सैनिकानां प्रत्याक्रमणम् अवधानतया आसीत्। प्रदेशः सैन्यैः परिवृतः अस्ति। भीकरेभ्यः अन्वेषणम् ऊर्जितं प्रवर्तते।
कण्णूरे आरक्षकाः निस्साहाय्यकाः - ऐ जी।कण्णूर् > केरळे कण्णूर् जनपदे राजनैतिकदलप्रतियोगिषु परस्परसंग्रामेषु स्थितेषु वयम् आरक्षकबलं निस्साहाय्यावस्थाम् उपगताः इति उन्नताधिकारिणः विलापः। उत्तरमण्डलस्य ऐ जि वर्यः दिनेन्द्र काश्यपः आरक्षकदलस्य परिमितिं प्रकाशयति स्म।
प्रतिद्वन्दिषु को पि समवायं नेच्छति। केवलम् आरक्षकदलप्रयत्नेनैव शान्तिं पुनःस्थापयितुं न शक्यते। किन्तु परमां सुरक्षाव्यवस्थां स्वीकर्तुं यतामहे। काश्यपवर्यः अवदत्।
Friday, October 14, 2016
गुट्टेरस् यू एन् अध्यक्षः।यू एन् - ऐक्यराष्ट्रसभायाः आगामी अध्यक्षरूपेण [सेक्रटरि जनरल्] पोर्चुगल् देशस्य भूतपूर्वप्रधानमन्त्री अन्टोणियो गुट्टेरसः नियुक्तः। आगामी जनवरी प्रथमदिनाङ्के सः कर्तव्यतां स्वीकरिष्यति। पञ्चसंवत्सराणि एव कालपरिधिः।
इदानीन्तनाध्यक्षस्य बान् कीमूण् वर्यस्य स्थाने एव गुट्टेरस् वर्यस्य नियुक्तिः। दशाब्दं यावत् ऐक्यराष्ट्रसभायाः अभयार्थिरक्षासंयोजकः आसीदेषः।
वार्ता मुक्तकानि
१-प्रधानमन्त्रि नरेन्द्रमोदी अद्य मध्यप्रदेशस्य भोपाल नगरे शौर्यस्मारकस्योद्घाटनं करिष्यति।
२-प्रधानमंत्री श्रीमोदी अष्टमब्रिक्सशिखरसम्मेलने भागग्रहणाय गोआ राज्ये गमिष्यति ।
३-रक्षामंत्रालयेन रक्षाकर्मिणां विकलांगता पेंशन इति सेवानिवृत्तिवेतनप्रकरणं सप्तमवेतनायोगस्य असंगतिः समित्यै प्रदत्तम् ।
४- संसदः एकमासात्मकं शीतकालीनसत्रं नवम्बरमासस्य षोडषदिनांकात् प्रारप्स्यते ।
५- वित्तमंत्रिणा अरूणजेटलिना प्रोक्तं यत् आन्तरिकस्तरे आर्थिकोनयन्नाय वैश्विकमान्द्यस्य प्रतिकूलप्रभावः नैवोत्पत्स्यते ।
६- रष्यायाः राष्ट्रपतिना व्लादिमीरपुतिनेनोक्तं यत् रष्या-भारतयोर्मिथः आर्थिकसहयोगाय ऊर्जाक्षेत्रस्य महत्वपूर्णभूमिका भविष्यति ।
७- टेनिसक्रीडायां लियेंडरपेसेन निजसहक्रीडकेन सह ताशकंदटेनिस प्रतियोगितायाः प्रागुपान्त्यचक्रे प्रवेशो लब्धः|
भारतं विरुद्ध्य विस्तृतं दक्षिणेष्यैक्यं रूपवत्कर्तुं पाकिस्थानः।इस्लामबाद्>सार्क् मैत्र्यां भारतस्य अधीशत्वं विरुध्य चीना-इरानादिदेशानां विस्तृतं किमपि दक्षिणेष्यीयम् आर्थिकसख्यं रूपवत्कर्तुं पाकिस्थानस्य परिश्रमःइति सूचनाः। सार्क् समित्यां भारतस्य अप्रमादित्वम् उपशमयितुमेवायं प्रयत्न इति पाक्दिनपत्रिकया डोण् इत्यनया सूचितम्।
अष्टाङ्गयुक्ते सार्क् सख्ये अफ्गानिस्थानः बङ्गलादेशश्च भारतस्य शक्तौ अनुकूलिनौ स्तः इदानीम्। मालिद्वीपः, नेप्पालः श्रीलङ्का च पाकिस्थानेन सह सुदृढसौहार्दे वर्तमानाः अपि भारतं विरोद्धुं अशक्ताः भवन्ति। अस्मिन्नवसरे एव चीना इरानः इत्यादिभिः अन्यैः मध्येष्याराष्ट्रैः सह सहयोगेन नुतनीं कांचन समितिं रूपवत्कर्तुं पाकिस्थानः चिन्तयति।
नालिकां सम्यक् कृत्वा फिग् ली पितामहः गिन्नस् पुस्तकं प्रविष्टवान्।
द्वितीये लोकसंग्रामे संयुद्ध्य आगतेन तेन ब्रोड् वे हीट्टिङ् लिमिट्टड् इति नाम्ना नालिकाकर्मकराणां संघः आयोजितः। ततः यावत्पर्यन्तं कुशलः कर्मकरः इति ख्यातिं सम्पादितवान्। पञ्चाशतधिक एकोनविंशति शततमे (१९५०) पठितेन अनेन कर्मणा सहर्षम् अद्यापि कालं याप्यते। अस्मिन् द्वानवति वयसि अपि विना वार्द्धक्यं अरोग दृढगात्रत्वेन एते विराजन्ते। आलस्यं विना स्वकर्मणि सानन्दं सोत्साहं वर्तते इति अस्य स्वास्थ्यस्य रहस्यम् इति सः वदति।
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः।
Thursday, October 13, 2016
पाम्पोर् सैनिकक्रिया समाप्ता - द्वावपि भीकरौ मारितौ।श्रीनगरं - दिनत्रयात्मकसंघट्टनस्य अन्ते काश्मीरस्य श्रीनगरसमीपे पाम्पोर् प्रदेशे सर्वकारभवनस्य अन्तः प्रविष्टौ द्वावपि भीकरौ सैन्येन मारितौ। झलं नदीतीरे सर्वकारस्य संरम्भकत्व विकसन संस्थायाः [जे के ई डि ऐ] आवासमन्दिरे प्रविष्टौ भीकरौ एव मारितौ। संघट्टने एकः सैनिकः आहतः। भीकरसकाशात् विविधानि आयुधानि संगृहीतानि। सप्त निश्रेणीयुक्ते आवासमन्दिरे सोमवासरे आसीत् भीकरप्रवेशः। दिनत्रयदैर्घ्येण सैनिककर्मणा भवनस्थाः ६० प्रकोष्ठाः सुरक्षिताः इति कमान्डिङ् जनरल् आफीसर् अशोक् नरूलवर्येण उक्तम्।
विरामं विना प्रधानमन्त्री।नवदेहली>प्रधानमन्त्रिणः विरामः नास्ति इत्येव सङ्कल्पः इति प्रधानमन्त्रिणः कार्यालयात् विज्ञप्तिः अभवत्। प्रधानमन्त्रिणे अवकाश लब्ध्यर्थं नियमः किम् इति ज्ञातुं सूचनाधिकार -नियमानुसारं दत्ते आवेदनपत्रे लब्धमुत्तरम् एवं आसीत्। भूतपूर्व -प्रधानमन्त्रिणः अवकाशान् अधिकृत्य कापि रेखा नास्ति इति ते वदन्ति। प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी इतःपर्यन्तं विरामः न स्वीकृतः इति च ते वदन्ति।
बन्धुनियुक्तिविवादः - जयराजस्य त्यागपत्राय सम्मर्दः।कोच्ची >केरलस्य उद्योगविभागमन्त्री ई पि जयराजः सुप्रधानस्थानेषु स्वबन्धुजनेभ्यः अनर्हं नियुक्तिम् अदात् इति विषये स्व जनपक्षपातः भ्रष्टाचारः इत्यादिकमुन्नीय जयराजस्य स्थानत्यागाय सम्मर्दः वर्धितः। प्रश्ने अस्मिन् तीव्रं परिष्करणमावश्यकमिति सि पि एम् दलस्य केन्द्रनेतृत्वेन निर्दिष्टम्। निर्णयः राज्यनेतृत्वाय कल्प्यते।
तथा च केरलस्य विपक्षदलनेतृभिरपि नीतिन्याययुक्ताय क्रियाविधये परिदेवनानि समर्पितानि। जाग्रतासंस्थया त्वरितपरिशोधनां कर्तुं निर्णयः अद्य स्यादिति प्रतीक्षते।
संस्कृताध्यापकानां राज्यस्तरीयमेलनं फेब्रुवरी मासे।Logo) स्वागतसंधाध्यक्षाय पि.वी गंङ्गागाधराय दत्वा प्रकाशितम्। फेडरेषनस्य अध्यक्षः वेणु चोव्वल्लूर्, पी जी अजित् प्रसाद्, टी के सन्तोष् कुमार्, बिजु काविल् , के पि श्रीधरन् सी पी सुरेष् बाबु, एम् सि रतीष् प्रभृतयः भाषणमकुर्वन् । २०१७ फेब्रवरि २,३,४ दिनेषु कोषिक्कोट् जनपथे संवत्सरीय-समारोहः प्रचलिष्यति। दलस्य अस्य एकोन चत्वारिंशत्तमस्य संवत्सरस्य समारोहः भवति अयम्। केरळदेशस्य संस्कृताध्यापकानां दलः भवति के एस् टी एफ्(KSTF)। विभिन्न राजनैतिक दलीयाः अस्मिन् एकमनसा कार्यं कुर्वन्ति।
Wednesday, October 12, 2016
कण्णूरे राजनैतिकनिहनानि न समाप्यते; एकोfपि हतः।कोच्ची > केरळे कण्णूर् जनपदे नरहत्यापरम्परायाः शमनं नास्ति। सि पि एम् - भा ज पा दलयोः समवायरहितायां परस्परप्रतियोगितायां एकैकः अकालमृत्युं प्राप्नोति। सोमवासरे कूत्तुपरम्प् प्रदेशे सि पि एम् दलीयः आर् एस् एस् प्रवर्तकैः निहतः। तस्य प्रतीकाररूपेण अद्य भाजपा प्रवर्तकः सि पि एम् दलीयैः निहतः।
पुनर्विन्यासः न समाप्तः, स्थानभ्रष्टाः अध्यापकाः क्लिश्यन्ते।कोच्ची>केरळे संरक्षणीयाध्यापकानां पुनर्विन्यासक्रियाविधयः अद्यावधि न समाप्तिमुपगताः इत्यतः स्थानभ्रष्टाः नवशतम् अध्यापकाः महान्तं क्लेशमनुभवन्ति। एते सर्वे सर्वकारस्य निर्देशमनुसृत्य मातृविद्यालयं प्राप्य उपस्थितिं कृतवन्तः तथापि मासत्रयं यावत् वेतनं नोपलब्धवन्तः।
विनष्टपदानाम् अध्यापकानां पुनर्विन्यासमधिकृत्य सामान्यशिक्षाविभागेन आदेशः विज्ञापितः। किन्तु अस्यां नामावल्यां ये नान्तर्भूताः, ते अधुना त्रिशङ्कुस्वर्गप्राप्ताः अभवन्।
Ps.2>अफगानिस्तानस्य राजधान्याम् आतंक्याक्रमणम्
काबूल् >अफगानिस्तानस्य राजधान्यां काबुलनगर्यां शियादरगाह इति पूजास्थले संजाते आतंक्याक्रमणे चतुर्दशजनाः कालकवलिताः षडविंशतिश्च व्रणिताः संसूच्यन्ते, मृतकेषु एकः आरक्षिभटः अपि सम्मिलितः| आक्रमणमिदं मोहर्रमपर्वणः प्राक् विहितम् आक्रमणकारिणः पूर्वमेव तस्मिन् स्थले प्रविष्टाः अनन्तरं बंधने निगड्य गोलिका प्रहृताः, अधिकारिणां मतानुसारि आतंकिभिः सैन्यपरिधानस्यावरणं विहितम्, ध्यानस्पदं यत् समेपि आतंकिनः निहताः
जयललितायाः उत्तरदायित्वानि पनीर् शेल्वं प्राप्नुवन्ति।
चेन्नै> आतुरालयं प्रविष्टायाः तमिल् नाट् मुख्यमन्त्रिण्याः जयललितायाः कर्तव्यानि राज्यधनमन्त्रिणे पनीर शेल्वाय समर्पितानि। राज्यपालस्य विवेचनाधिकारम् उपयुज्यैव अयं क्रियाविधिः।जयललितायाः आतुरालयवासः अनिश्चितकालम् अनुवर्तते इत्यतः अयमेव मार्गः करणीयः इति राज्यपालवृत्तैः निगदितम्। किन्तु मुख्यमन्त्रिस्थाने जयललिता अनुवर्तिष्यते। तथापि मन्त्रिसभामेलनेषु पनीर् शेल्वः अध्यक्षपदमलङ्करिष्यति इति राज्यपालेन विद्यासागर् रावु वर्येण स्पष्टीकृतम्।
चिकित्सार्थं चेन्नै अप्पोलो आतुरालयं प्रविशत्याः जयललितायाः विंशति दिनानि अतीतानि। तत्र अतितीव्रपरिचरणविभागे सत्यां राज्यशासनं स्तम्भितमिति विपक्षारोपणं प्रतिरोद्धुं तथा च प्रतिव्यवस्था आवश्यकीति केन्द्रसर्वकारस्य तात्पर्यं च परिगणय्य जयललितायाः उपदेशानुसारमेव अयं क्रियाविधिः।
Tuesday, October 11, 2016
सुशक्तराष्ट्राय सशक्तं बलमपेक्षते - प्रधानमन्त्री।नवदिल्ली >यदि राष्ट्रस्य सैन्यम् ऊर्जस्वलं भवति तर्हि राष्ट्रं सुशक्तं भवेदिति पण्डिट् दीनदयाल् उपाध्यायस्य भणितमुद्धृत्य भारतप्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी अब्रवीत्। भारतं पाकिस्थानं विरुध्य आयोजितम् आकस्मिकाक्रमणं संस्मृत्य एव मोदिवर्यस्य प्रतिकरणम्। दीनदयाल् उपाध्यायस्य सम्पूर्णकृतीनां प्रकाशनं निर्वहन् भाषमाणः आसीत् प्रधानमन्त्री।
राष्ट्रं सुशक्तं भवति इत्यस्य यस्यकस्यापि प्रतिद्वन्दी भवतु इत्यर्थः नास्ति। अस्माकं सुरक्षा एव तेन लक्ष्यते। प्रातिवेशिकराष्ट्रं कदापि न लक्ष्यीक्रियते। अपि च मात्सर्ययुक्ते लोके राष्ट्रस्य सुरक्षा अनिवार्या भवति इत्यपि मोदिना उक्तम्।
पुनर्विन्यासः न समाप्तः, बहिर्भूताः अध्यापकाः क्लिश्यन्ते।कोच्ची >केरळे संरक्षिताध्यापकानां पुनर्विन्यासक्रियाविधयः अद्यावधि न समाप्तिमुपगताः इत्यतः स्थानभ्रष्टाः नवशतम् अध्यापकाः महान्तं क्लेशमनुभवन्ति। एते सर्वे सर्वकारस्य निर्देशमनुसृत्य मातृविद्यालयं प्राप्य उपस्थितिं कृतवन्तः तथापि मासत्रयं यावत् वेतनं नोपलब्धवन्तः।
विनष्टपदानाम् अध्यापकानां पुनर्विन्यासमधिकृत्य सामान्यशिक्षाविभागेन आदेशः विज्ञापितः। किन्तु अस्यां नामावल्यां ये नान्तर्भूताः, ते अधुना त्रिशङ्कुस्वर्गप्राप्ताः अभवन्।
सम्प्रतिवार्तायां संस्कृतपत्रकारितायां पठनवर्गः।सम्प्रतिवार्ताः अन्तर्जाल-संस्कृतदिनपत्रिकाद्वारा संस्कृतपत्रकारितायां पठनवर्गः आरभ्यते। अस्मिन् विजयदशमीदिने शुभारम्भः भवति। संस्कृत-बिरुदधारिणः तथा अध्यापकछात्रान् च उद्दिश्य आयोज्यमानः अयं पठनवर्गः षण्मासपर्यन्तं प्रचाल्यमानैः अभ्यासकार्यक्रमैः भविष्यति। एतादृश ऑण् लैन् वर्गः भारते प्रप्रथममेव। वर्गस्यास्य निर्देशकः प्रौढः वार्तावतारकः डॉ. बलदेवानन्दसागरः भवति ।
अद्य विजयदशमी।विजयदशमी विद्यारम्भाय शुभदिनमिति गण्यते । अतः मन्दिरेषु अन्येषु सांस्कृतिकनिलयेषु च विद्यारम्भकार्यक्रमाः आयोज्यन्ते।
कर्णाटकायां कोल्लूर मूकाम्बिकायां तथा केरलेषु तिरूर् तुञ्चन्परम्प्, चिट्टूर् तुञ्चन् मठं, कालटि आदिशङ्कर जन्मस्थानं, पनच्चिक्काट्, परवूर् , चोट्टानिक्करा, इत्यादिषु प्रसिद्धेषु देवीमन्दिरेषु च सहस्रशः बालकाः विद्यादेवताम् उपासयन्तः अक्षरशिक्षाप्रारम्भं कुर्वन्ति।
शीतलपानीयेषु आरोग्यहानिकराः लोहाः।
बालकेभ्यः रुच्यमानं पानीयम् इत्यस्मात् इदं समीक्षणफलम् आशङ्काजनकं वर्तते। मस्तिष्क-वृक्कादि अवयवेषु प्रतिकूलतया प्रवर्तते इत्यतः बालकानां शारीरीक मानसिकास्वास्थ्यकारणं भविष्यति।
रुचिकरं यत् तत् सर्वं न भोक्तव्यम् , तत् अस्माकं शारीरीक मानसिकास्वास्थ्यकारणं भविष्यति।
Monday, October 10, 2016
जाप्पनीयवैज्ञानिकाय य़ोषिनोरीवर्याय वैद्यशास्त्रस्य नोबेल् पुरस्कारःटोकियो> जाप्पनीयवैज्ञानिकः योषिनोरी ओसुमी इत्याख्यः वैद्यशास्त्रस्य नोबेल् पुरस्कारेण समादृतः। ओटोफागी इत्यभिधेयं शरीरकोशानां पुनःचंक्रमणम् अधिकृत्य अनुसन्धानाय एवायं पुरस्कारः। अर्बुदं पार्किन्सण् प्रमेहः इत्यादीनां रोगाणां चिकित्सायां महती प्रगतिः ओसुमीवर्यस्य अनुसन्धानेन भविष्यतीति नोबेल् पुरस्कारसमित्या उल्लिखितम्।
भारतं कदापि न आक्रमणकारीबार्मेर् > अन्येषाम् आस्थानं गत्वा आक्रमितुं शीलं भारतस्य नास्ति। किंतु यदि कोऽपि अस्मान् आक्रमितुं आगतः चेत् रिक्तहस्तः सन् तं निवर्तयितुं न अनुमन्यामहे इति अभ्यन्तर मन्त्री राजनाथ सिंहः अवदत् । सीमासन्धिरेखां उल्लंघ्य भारतसेनया कृतशत्रुशिबिरस्य भग्नीकरणं अधिकृत्य भाषमाणः सः अस्माकं सुरक्षार्थं तदनिवार्यमासीत् इति उत्प्रेक्ष्य सज्जीकृतस्वरक्षाजाग्रतादिकं अवालोकयत् च।
फ्लट् लईट् संविधानं सीमाभित्तेः समान्तरतया मार्गस्यनिर्माणं च सीमारक्षकेभ्यः उद्दिश्य क्रियते इतिच सह अवदत्। मुनबवो सीमा केन्द्रस्य सन्दर्शन काले एव सैनिकानां एतादृशं उक्तिं न्यवेदयत्। लोकाः सर्वाः एकस्मिन् कुटुम्बे अन्तर्भवन्ति इति विचारयन्तः भवन्ति अस्माकं जनाः किन्तु वयं धीराः कार्यकुशलाश्च। शत्रोः
Sunday, October 9, 2016
शान्तेः कृते नोबेल् पुरस्कारः कोलम्बियाराष्ट्रपतये।ओस्लो - विश्वशान्त्यर्थं दीयमनाय नोबेल् पुरस्काराय अस्मिन् संवत्सरे कोलम्बिया देशस्य राष्ट्रपतिः हुवान् मानुवल् सान्टोसः अर्हति। राष्ट्रे द्विपञ्चाशत् वर्षाणि यावत् अनुवर्तितम् आभ्यन्तरयुद्धं शमयितुं कृताय प्रयत्नाय एव पुरस्कारः।
आधुनिककाले विद्यमानेषु कालदैर्घे्येन बृहत्तमेषु आभ्यन्तरयुद्धेषु अन्यतमाय शान्तिसम्पूर्णं शाश्वतपरिहारं कर्तुं सान्टोसः प्रयतितवान् इति पुरस्कारसमित्या निरीक्षितम्।
मात्यू प्रचण्डवातः - मरणानि उपसहस्रम्।फ्लोरिडा > अमेरिक्काभूखणडे हेय्तिप्रदेशे ताण्डवनृत्तं कृतवान् मात्यु इत्यावर्तप्रचण्डवातः उपसहस्रं जनान् कालपुरीम् अगमयत्। दशसहस्राणां तद्देशवासिनां भवनानि विशीर्णमुपगतानि।
इदानीं फ्लोरिडाप्रविश्यां प्रविष्टः मात्यू तस्य संहारनृत्तम् अनुवर्तते। फ्लोरिडायां एतदाभ्यन्तरे चत्वारि मरणानि सूचितानि। फ्लोरिडा, जोर्जिया, दक्षिणकरोलिना इत्येतासु प्रविश्यासु अपि राष्ट्रपतिना बराक् ओबामा वर्येण त्वरितशासनप्रक्रिया प्रख्यापिता। प्रतिहोरां ११० योजना वेगेनैव प्रचण्डवातः वाति।
RN1आलियार् जलसमस्याविषये चर्चा नास्ति-तमिल्नाटु।नवदहली > परम्पिक्कुलम्-आलियार् जलवितरणविषये चर्चा आवश्यकी इति केरलस्य निर्देशः तमिल्नाटु सर्वकारेण तिरस्कृतः। विषयेऽस्मिन् चर्चायै ओक्टोबर् २१ दिनाङ्के संयुक्तजलक्रमीकरणयोग: सञ्चालनीय: इति केरलस्य निर्देशः तमिल्नाटु सर्वकारेण तिरस्कृतः। योगेऽस्मिन् तमिल्नाटु सर्वकारस्य भागभाक्त्वं न भविष्यतीति अधिकृतैः सूचितम्। परम्पिक्कुलम्-आलियार् पद्धतिमनुसृत्य केरलस्य कृते दीयमानं जलं लब्धुम् आवश्यकः व्यवहारः केन्द्रसर्वकारेण स्वीकरणीयः इति संसूच्य केरलसर्वकारेण निवेदनं दत्तमासीत्।
Saturday, October 8, 2016
शीतलपानीयेषु आरोग्यहानिकराः लोहाः।
भारते विपणनं क्रियमाणेषु कोक्कोकोला, पेप्सी, स्प्रैट् मौण्टन् ड्यू, सेवन् अप् इत्यादिषु शीतलपानीयेषु मानवस्वास्थ्यविनाशकारिणः पञ्चविधाः लोहांशाः अन्तर्भवन्तीति बहिरागतैः वृत्तान्तैः सूच्यते। लेड्, क्रोमियं, काड्मियं, डि ई एछ् पि ,फत्तालेट् एते लोहांशाः एव कोल्क्कत्तायां विद्यमानायां All India Institute of Hygiene and Public health नामिकायां संस्थायां कृते समीक्षणे प्रमाणीकृताः। केन्द्रस्वास्थ्यमन्त्रालयस्य निर्देशानुसारमासीत् समीक्षणम्।
बालकेभ्यः रुच्यमानं पानीयम् इत्यस्मात् इदं परिशोधनाफलम् आशङ्काजनकं वर्तते। मस्तिष्क-वृक्कादि अवयवेषु प्रतिकूलतया प्रवर्तते इत्यतः बालकानां शारीरीक मानसिकास्वास्थ्यकारणं भविष्यति।
Friday, October 7, 2016
एष्यायाः बृहत्तमा कलामेला जनुवरिमासे
अनन्तपुरी> केरले अस्य संवत्सरस्य राज्यस्तरीयविद्यालयकलामेला २०१७ जनवरिमासे कण्णूर् जनपदे प्रचलिष्यति। कोच्ची मेट्रो निर्माणकारणेन पूर्वनिश्चितात् एरणाकुलं जनपदात् इदं परिवर्तनम्। राज्यस्तरीयविद्यालयकायिकमेला मलप्पुरं जिल्लायां भविष्यति।
गुट्टरस् ऐक्यराष्ट्रसभायाः नूतनाध्यक्षः भवितुमर्हति
युणैटड् नेषन्स् - पोर्चुगल् देशस्य भूतपूर्वप्रधानमन्त्री अन्टोणियो गुट्टरस् ऐक्यराष्ट्रसभायाः नूतनाध्यक्षः भवितुमर्हति। यू एन् रक्षासमित्यां सम्पन्ने षष्ठे मतदाने गुट्टरसः अग्रिमस्थानं प्राप्तः। अस्मिन् संवत्सरान्ते विरम्यमानस्य बान् कि मूण् वर्यस्य अनुगामी भवत्येषः।
Thursday, October 6, 2016
वार्तामुक्तकानि।
अनन्तपुरी >केरलराज्यस्य न्यूनपक्षादेशस्य अध्यक्षरूपेण पि.के. हनीफः कर्तव्यतां स्वीकृतवान्। राज्यस्य दक्षतासंस्थायाःपञ्जिकाधिकारी - ,जनपदन्यायाधीशः इत्यादिरूपेणापि तेन सेवनमनुष्ठितम्। आदेशस्य वनितासदस्यारूपेण बिन्दु एम् तोमसः कर्तव्यताप्राप्तिम् आरूढवती।
नवदिल्ली >जम्मु काशमीरस्य मुख्यमन्त्रिणी मेहबूबा मुफ्ति प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदिना सह मेलनं कृतवती। सीमाविषयाः काश्मीरस्य संघर्षस्थितिः इत्यादयः चर्चिताः।
अनन्तपुरी >केरलराज्यस्य न्यूनपक्षादेशस्य अध्यक्षरूपेण पि.के. हनीफः कर्तव्यतां स्वीकृतवान्। राज्यस्य दक्षतासंस्थायाःपञ्जिकाधिकारी - ,जनपदन्यायाधीशः इत्यादिरूपेणापि तेन सेवनमनुष्ठितम्। आदेशस्य वनितासदस्यारूपेण बिन्दु एम् तोमसः कर्तव्यताप्राप्तिम् आरूढवती।
नवदिल्ली >जम्मु काशमीरस्य मुख्यमन्त्रिणी मेहबूबा मुफ्ति प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदिना सह मेलनं कृतवती। सीमाविषयाः काश्मीरस्य संघर्षस्थितिः इत्यादयः चर्चिताः।
कावेरीजलं दास्यतीति कर्णाटकम्।बङ्गुलुरू >कावेरीनदीतटे वर्तमानेभ्यः कृषकेभ्यः कार्षिकवृत्यर्थं नदीजलं दातुं सन्नद्धमिति कर्णाटकराज्येन निश्चितम् । एतदनुकूलं निश्चयपत्रं [प्रमेयः] कर्णाटकस्य द्वाभ्यां विधानसभाभ्यामपि अङ्गीकृतम्।
कावेरीजलं तमिळ्नाट् राज्याय निश्चयेन देयमिति सर्वोच्चन्यायालयस्य कर्कशादेशस्य आधारे एवायं निश्चयः। विधानसभायाम् अवतारिते निश्चयपत्रे यद्यपि तमिळनाट् राज्यस्य नाम नोल्लिखितं तथापि तत्रत्यानां कृषकाणामपि जलं लभ्येत। किन्तु दीयनानस्य जलस्य परिमाणमधिकृत्य निर्णयः नाभवत्।
आर् बि ऐ संस्थया धनमूल्यानि न्यूनीकृतानि।
वाणिज्यबेङ्कानां कृते रिसर्व् बेङ्केन दीयमानानां ऋणानां वृद्धिरूपं रिप्पोमूल्यमेव प्रतिशतं ६.५ इत्यस्मात् प्रतिशतं ६.२५ प्रमाणत्वेन न्यूनीकृतम्। तथा च वाणिज्यवित्तकोशानां निक्षेपाय रिसर्वबाङ्केन दीयमानं वृद्धिरूपं"रिवेर्स् रिप्पो" एतस्मिन् अनुपाते ऊनीभूय प्रतिशतं ५.७५ इत्यभवत्।
Wednesday, October 5, 2016
पाक् - भारतसीमा संघर्षभरिता - सीमासुरक्षाबलम्। दिल्ल्यां जाग्रतानिर्देशः।
नवदिल्ली >भारत - पाकिस्थानयोः सीमाप्रदेशेषु सङ्घर्षावस्था वर्तते इति सीमासुरक्षासेनया स्पष्टीकृतम्। सीमायाः शतमीटर् समीपं यावत् पाकिस्थानस्य मानवरहितविमानानि दृष्टानीति सीमारक्षाबलस्य निदेशकप्रमुखः के के शर्मा अवदत्। मङगलवासरे प्रातःकाले अमृसरजनपदे रविनद्याः पाकिस्थानस्य नौकाः गृहीताः। अतः राष्ट्रराजधान्यां नवदिल्ल्यां कर्शनः जाग्रतानिर्देशः घोषितः। तथा च यं कमपि प्रतिसन्धिम् अभिमुखीकर्तुं भारतसेनाः सुसज्जाः इति वायुसेनाधिकारिणा अरूप् राहा वर्येणोक्तम्।
टोरण्टो [कानडा] >- त्रिदिनसन्दर्शनार्थं भारतवित्तमन्त्री अरुण् जेय्ट् ली कानडादेशं सम्प्राप्तवान्। उभयोरपि राष्ट्रयोर्मध्ये क्रियमाणं वित्तीयसन्धिम् अधिकृत्य चर्चिष्यति।
नवदिल्ली > बुक्कर् पुरस्कारजेत्री अरुन्धती राय् १९ संवत्सराणाम् अन्तरालानन्तरं तस्याः नूतनामाख्यायिकां [नोवल्] प्रसिद्धीकर्तुमुत्सहते। आगामिनि जूण् मासे *दि मिनिस्ट्री आफ् अट्मोस्ट् हाप्पिनस्*इत्याख्यः ग्रन्थः प्रकाशयिष्यते।
इम्फाल्> मणिप्पूर्- म्यान्मर् सीमायां इस्लामीयग्रामसमीपे गतदिने बोम्बस्फोटनं संवृत्तम्। आरक्षकैः असम रैफिल्स् संघेन च अन्वेषणम् आरब्धम्। स्फोटनकारणं न प्रकाशितम्।
स्टोक् होम् > जाप्पनीयशास्त्रज्ञः योषिनोरी ओसुमी इत्याख्यः वैद्यशास्त्रस्य नोबेल् पुरस्कारेण समादृतः। ओटोफागी इत्यभिधेयं शरीरकोशानां पुनःचंक्रमणम् अधिकृत्य अनुसन्धानाय एवायं पुरस्कारः! अर्बुदं पार्किन्सण् प्रमेहः इत्यादीनां रोगाणां चिकित्सायां महती प्रगतिः ओसुमीवर्यस्य अनुसन्धानेन भविष्यतीति नोबेल् पुरस्कारसमित्या उल्लिखितम्!
Tuesday, October 4, 2016
आगोलतापनं विरुध्य भारतस्य युद्धप्रख्यापनम् - पारीस् अभिमतं स्थिरीकृतम्।न्यूयोर्क्> पर्यावरणपरिवर्तनं सम्बध्य पारीस् अभिमतं प्रवृत्तिपथम् आनयिष्यतीति विज्ञापनं भारतेन ऐक्यराष्ट्रसभायै समर्पितम्। राष्ट्रपतिना प्रणब् मुखर्जी वर्येण हस्ताक्षरीकृतं स्थिरीकरणपत्रं गान्धिजयन्तीदिने भारतस्य स्थिरप्रतिनिधिः सय्यिद् अक्बरुद्दीनः ऐक्यराष्ट्रसभायाः सन्धिविभागाध्यक्षाय सान्टियागो विलाल् पाण्डवे समर्पितवान्।
आगोलतापननियन्त्रणार्थंम् उद्दिष्टे अनुज्ञापत्रे भारतसहितानि १८५ राष्ट्राणि गतडिसंबरमासे पारीस् मध्ये हस्ताक्षरं कृतवतः आसन्। एषु ६१ राष्ट्रैः अनुज्ञापत्रस्य क्रियाविधिप्रख्यापनं कृतम्। अधुना भारतस्यापि स्थिरीकरणप्रख्यापनेन अस्मिन् संवत्सरे एव सन्धिः प्रवृत्तिपथम् आनेष्यति।
केरळे ऐ एस् शाखा - दशाङ्गसंघः गृहीतः।कण्णूर्>इस्लामिक् स्टेट् ऐ एस् इति भीकरसंस्थां प्रति युवकान् आकृष्टुं केरले प्रयोगाभ्यासं लब्धाः ३० अङ्गसंघः प्रवर्तते। अन्सार् उल् खलीफा इत्यस्मिन् नाम्नि एव ऐ एस् संस्थायाः केरळविभागः स्वयं व्यवह्रियते।
गतदिने कण्णुरस्थे कनकमला, कोष़िक्कोटस्थे कुट्ट्याटि, तमिळ्नाटस्थे कोयम्पुत्तूर् तथा तिरुनल्वेली इत्यादिभ्यः प्रदेशेभ्यः दश युवकाः एन् ऐ ए संस्थया प्रगृहीताः।
कोच्चीमध्ये सम्पन्नस्य जमा अत्ते इस्लामी सम्मेलनस्य वेदिकां प्रति लोरियानविध्वंसनसहिताः नैकाः पद्धतयः तैः आकल्पिताः आसन्। केरलस्य चतुरः प्रमुखान् उन्मूलयितुमपि पद्धतिरासीत् इति सूचना वर्तते।
Monday, October 3, 2016
संस्कृतस्य वर्तमानचित्रं परिवर्तनमपेक्षते - चमू कृष्णशास्त्री।
संस्कृतं पारम्पर्यरीत्या प्रपठ्य नूतनसङ्केतान् उपयुज्य भाषायाः लोकव्यापनाय उत्साहमानः क्रियावान् पण्डितश्रेष्ठो भवति डो. जि गङ्गाधरन् नायर् महाशयः इति कृष्णशास्त्रिवर्येण उक्तम्। "अमानी मानदो मान्यः" इति भगवद्विशेषणानि तस्मिन्नपि अनुयुक्तमिति तेन प्रकीर्तितम्।
विश्वसंस्कृतप्रतिष्ठानस्य अमृतभारती विद्यापीठस्य च संयुक्ताभिमुख्ये प्रवृत्ते सप्ततिप्रणामसमारोहे प्रोफ.तुरवूर् विश्वम्भरः अध्यक्षपदमलंकृतवान्। श्रीशङ्कराचार्य संस्कृतविश्वविद्यालयस्य उपकुलपतिः डो. एम् सि दिलीप् कुमारः सुवर्णवस्त्रं धारयित्वा समादृतवान्। केसरी पत्रिकायाः भूतपूर्वमुख्यसम्पादकः एम् ए कृष्णः शुभाशंसां व्याहृतवान्।
Sunday, October 2, 2016
RN 17धीरसैनिकेभ्यः आदरसूचकं 'विज्ञाप्यचलनचित्रम्'।
नवदहली > भारतस्य धीरसैनिकेभ्यः आदरसूचकतया हीरो मोटोकोर्प् इति स्थापनेन निर्मितं विज्ञाप्यचलनचित्रं प्रचारं प्राप्नोति। हीरो मोटोकोर्प् संस्थायाः "हीरो सल्यूट्स् दि रियल् हीरोस्" इति विज्ञाप्यचलनचित्रम् अवतरणवैशिष्ट्येन समकालीनप्राधान्येन च प्रेक्षकहृदयानावर्जयति। भूतल-व्योम-नाविकसेनानाम् उद्योगस्थान् जनाः धीरतया अभिवादनं कृत्वा स्वीकुर्वन्ति इत्येव चलनचित्रस्य इतिवृत्तम्। स्वराष्ट्रं तथा राष्ट्रसंरक्षकान् सैनिकान् च प्रति भारतजनतायाः स्नेहादरौ चलनचित्रेऽस्मिन् व्यक्तौ भवतः।
RN18कावेरीजलविवादः- भूतपूर्वः प्रधानमन्त्री एच्.डि.देवगौडा उपवाससंग्रामम् आचरति।बंगलुरु > कावेरी नदीजलतर्के परिहारतया उच्चतरन्यायालयेन कृते आदेशे प्रतिषेधं प्रकटय्य भूतपूर्वः प्रधानमन्त्री एच्.डि.देवगौडा अनिश्चितकालम् उपवाससंग्रामम् आचरति। कर्णाटकनियमसभायाः पुरतः एव समरः आरब्धः। उच्चतरन्यायालयादेशस्य प्रबलीकरणेन राज्यं कर्षकमरणानि अभिमुखीकुर्यात् इति सः सूचयति। तर्केऽस्मिन् परिहारमार्गान् आलोचयितुं कर्णाटकसर्वकारेण अद्य सर्वदलयोग: निश्चितः वर्तते।
RN19भारतेन सह ऐक्यदार्ढ्यं प्रख्याप्य मालिद्वीप् सार्क् मेलनात् प्रतिनिवृत्तिं न्यवेदयत्।नवदहली > नवम्बर् मासे पाकिस्थाने निश्चितात् सार्क् मेलनात् मालिद्वीप् राष्ट्रमपि प्रतिनिवृत्तिं न्यवेदयत्। तथा प्रतिनिवर्तितानां राष्ट्राणां संख्या ६ अभवत्। उरी भीकराक्रमणात्परं भारतेन सार्क् मेलनं बहिष्क्रियते इति प्रख्यापितमासीत्। ततः परं बंगलादेश्, अफ्गानिस्थान्, श्रीलङ्का, भूट्टान् च मेलनबहिष्करणं प्रख्यापितवन्तः आसन्। ५ राष्ट्राणां बहिष्करणेन सार्क् मेलनस्य समयपरिवर्तनं पाकिस्थानेन ह्यः प्रख्यापितमासीत्। मेलनस्य नूतनदिनाङ्कः पश्चात् विज्ञाप्यते इत्येव पाकिस्थानस्य प्रतिकरणम् ।
RN20संस्कृतभाषापण्डितस्य डॉ.जि.गङ्गाधरन् नायर् महोदयस्य सप्ततिसमारोहः अद्य आघुष्यते।
तृपूणित्तुरा > संस्कृतभाषाप्रचारकस्य पण्डितरत्नस्य डॉ.जि.गङ्गाधरन् नायर् महोदयस्य सप्ततिसमारोहः रविवासरे सायं त्रिवादने वेदपूर्णपुर्यां लायं कूत्तम्बलं मध्ये आघुष्यते। विश्वसंस्कृतप्रतिष्ठानम् अमृतभारती विद्यापीठः च कार्यक्रमस्यास्य संघाटकौ भवतः। "सप्ततिप्रणामं" इत्येव समादरणसमारोहस्य नाम दत्तं वर्तते। कार्यक्रमस्याऽस्य उद्घाटनं केन्द्रसर्वकारस्य भाषाविभागोपदेष्टा संस्कृतभारत्याः शिक्षणप्रमुख: च च.मू.कृष्णशास्त्री महोदयः करिष्यति। प्रफ. तुरवूर् विश्वम्भरः कार्यक्रमस्य अध्यक्षपदम् अलङ्करिष्यति। समारोहानुबन्धतया 'कर्णभारम् 'इति संस्कृतनाटकम् अन्ये संस्कृतकार्यक्रमाः च वर्तन्ते।
संस्कृतशास्त्रग्रन्थेषु तथा रष्यन् भाषायाञ्च अगाधपण्डितः भवति डा.जि गङ्गाधरन् नायर् महोदयः। १९७९ तमे वर्षे अस्य महोदयस्य नेतृत्वे एव विश्वसंस्कृतप्रतिष्ठानम् संस्कृत-सम्भाषणशिबिरकार्यक्रमः आरब्धः। एतैः शिबिरै: लक्षाधिकाः जनाः संस्कृतसम्भाषणसामर्थ्यम् आर्जितवन्तः सन्ति।
शताधिकानां गवेषणप्रबन्धानां तथा संस्कृतव्याकरणचरितं, संस्कृतप्रबोधनं, संस्कृतसन्दीपनी इत्येतेषां ग्रन्थानां कर्ता भवति गङ्गाधरन् नायर् महोदयः। तृपूणित्तुरा संस्कृतकलालये व्याकरणविभागाध्यक्षः आसीत् अयं महाभागः। अधुना गङ्गाधरन् नायर् महोदयः कालटी श्रीशङ्कराचार्यसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य कार्यविचारसभाङ्ग: भवति। पोण्डिच्चेरी फ्रञ्च् शिक्षाकेन्द्रस्य प्रयुक्तिपुरुषः, अमृतभारती विद्यापीठस्य संस्थानाध्यक्षः, चिन्मया इन्टर्नाषनल् फौण्डेषन् - शोधसंस्थान् इति केन्द्रस्य निदेशकसमितेः अध्यक्षः, शारदागुरुकुलस्य कुलपति:, सम्प्रतिवार्तायाः रक्षाधिकारी इत्येवं बह्वीनां संस्कृतप्रचारणपद्धतीनां कार्यनिर्वाहकः भवति अयं भाषापण्डितः। अपि च आधुनिकसाङ्केतिकमाध्यमैः आभारतं तथा विदेशराष्ट्रेषु च बहुभ्यः जनेभ्यः संस्कृतशास्त्रग्रन्थानधिकृत्य शिक्षणं ददात्ययं महोदय:।
पद्धत्यानुकूल्यभोक्तॄणां संख्यां रूप्यकसंख्यां च विना नाप्यन्यो वृत्तान्तो बहिगमयिष्यतीति धनमन्त्रिणा अरुण् जय्ट्लि वर्येण उक्तम्।
विः१६५,२५० कोटिरूप्यकाणां व्याजधनम् प्रकाशितम्।नवदिल्ली> केन्द्रसर्वकारेण पूर्वस्मिन् आयव्ययपत्रके प्रख्यापितायाः अलीकधनप्रकाशनपद्धत्याः आनुकूल्येन ६४,७२५ जनाः ६५,२५० कोटिरूप्यकाणाम् अलीकधनानि प्रकाशितवन्तः। एतादृशधनस्य प्रतिशतं ४५ भागः सर्वकाराय लप्स्यते। नीतिन्यायव्यवहारेभ्यः अलीकधनिकानां मोचनाय केन्द्रसर्वकारेण जूण् प्रथमे दिनाङ्के आरब्धा इयं पद्धतिः सेप्तम्बर् ३० दिनाङ्के पर्यवसिता।
पद्धत्यानुकूल्यभोक्तॄणां संख्यां रूप्यकसंख्यां च विना नाप्यन्यो वृत्तान्तो बहिगमयिष्यतीति धनमन्त्रिणा अरुण् जय्ट्लि वर्येण उक्तम्।
रविः२जयललितायाः स्वास्थ्यमधिकृत्य अभ्यूहः।चेन्नै>शारीरिकास्वास्थ्येन अप्पोलो आतुरालयं प्रविष्टायाः तमिल् नाट् मूख्यमन्त्रिण्याः जयललितावर्यायाः स्वास्थ्यविषयमधिकृत्य अभ्यूहः प्रचलति। तस्याः चिकित्सार्थं लण्टन् देशतः रिच्चार्ड् जोण् बियाल् नामकः भिषग्वरः आतुरालयं प्राप्त इति ए ऐ ए डि एम् के दलस्य वरिष्ठनेता पन्टुट्टी रामचन्द्रः अवदत्। तथा च तमिल् नाट् राज्यपालः विद्यासागररावः अप्पोलो आतुरालयं प्राप्य जयललितां संदृष्टवान्।
Saturday, October 1, 2016
भारतस्य प्रतिक्रिया - भीकरकेन्द्रेषु आकस्मिकाक्रमणम्।नवदिल्ली > उरि भीकराक्रमणस्य सप्ताहद्वयाभ्यन्तरे भारतेन शक्ता प्रतिक्रिया कृता। पाक् अधीनकाश्मीरे सप्त भीकरपरिशीलनकेन्द्राणि विनाश्य अष्टात्रिंशत् भीकरान् यमपुरीम् अनयत्।
स्थलसेनायाः उत्तरकमान्ड् विभागस्य नेतृत्वे रात्रौ आसीत् अप्रतीक्षिताक्रमणस्य प्रारम्भः। २५०चतुरश्रकिलोमीटर् परिमिते विस्तृतौ एव भारतसैन्यस्य आक्रमणम्। द्वौ पाकिस्थानसैनिकावपि आक्रमणे हतौ।
अनन्तरं सर्वकारेण सर्वदलसम्मेलनं कृत्वा सैनिकव्यवहारमधिकृत्य विशदीकृतम्। सर्वाणि राज्यनैतिकदलानि आक्रमणे सहयोगं प्रादर्शयन् च।
बीहारे सम्पूर्णमदिरानिरोधः उच्चन्यायालयेन निरस्तः।पाट्ना> बीहारराज्ये नितीष्कुमारसर्वकारेण एप्रिल्मासादारभ्य प्रवृत्तिपथमानीतः सम्पूर्णमद्यनिरोधः पाट्ना उच्चन्यायालयेन निरस्तः। मदिरायाः निर्माण-विपणन- उपभोगाः सम्पूर्णतया निरोद्धुम् आविष्कृतः नियम एव निरस्तः। पौराय यदिष्टं तद्भोक्तुं पातुं च स्वातन्त्र्यं निराकरोति अयं नियमः इति नीतिपीठस्य निरीक्षणम्। बीहारविधानसभानिर्वाचनकाले नितीष्कुमारेण दत्तेषु वाग्दानेषु अन्यतम अासीत् सम्पूर्णमदिरानिरोधः। अधिकारप्राप्त्यनन्तरम् अयमादेशः जनैः सामान्यजनैः स्वीकृतश्च। किन्तु मदिराव्यापारिणः, मद्यनिर्मातरः इत्यादयः सर्वकारादेशं विरुद्ध्य नीतिपीठम् उपगतवन्तः आसन्।
R15 बृहस्पतेः उपग्रहे जलसान्निध्यम्।वाषिङ्टण् - सौरयूथस्य बृहत्तमग्रहस्य बृहस्पतेः यूरोप्पाभिधेये उपग्रहे जलबाष्पगणानां सान्निध्यं दृष्टमिति 'नासा'! सौरयूथे जीवस्य नितराम् अनुकूलावस्था यूरोप्पायामिति शास्त्रज्ञानाम् अनुमानम्! नासासंस्थायाः ' दि हबिल् स्पेस्' दूरदर्शिन्या एव जलबाष्पकणाः दृष्टाः! एते बाष्पकणाः२०० कि.मी.यावत् उद्गम्य उपग्रहस्य उपरितलं प्रति वर्षन्तीति मन्यते! इदानीं यावज्जलसञ्याः भूसमुद्रेषु सन्ति ततो द्विगुणं जलम् उपग्रहसमुद्रेषु वर्तते! किन्तु एतत् अतिघनशैत्यसंयुतैः हिमफलकैः आवृतमस्ति! अतः एतान् बाष्पकणान् समाहर्तुं शक्यते चेत् हिमफलकानामधः विद्यमानस्य जलस्य सविशेषताः व्वच्छेत्तुं शक्यते इति गवेषकानां प्रत्याशा!


c: text/html

text:
सूत्रम्
जातरूपेभ्यः परिमाणे॥ ४।३।१५१
काशिका-वृत्तिः
जातरूपेभ्यः परिमाणे ४।३।१५३
जातरूपं सुवर्णम्। बहुवचननिर्देशात् तद्वाचिनः सर्वे गृह्यन्ते। जातरूपवाचिभ्यः प्रातिपदिकेभ्यः अण् प्रत्ययो भवति परिमाणे विकारे। मयडादीनम् अपवादः। हाटको निष्कः। हाटकं कार्षापणम्। जातरूपम्। तापनीयम्। परिमाणे इति किम्? यष्टिरियं हाटकमयी।
न्यासः
जातरूपेभ्यः परिमाणे। , ४।३।१५१
"बहुवचननिर्देशात्" इत्यादि। यदि स्वरूपग्रहणमभीष्टं स्यात् तस्यैकत्वादेकवचनेनैव निर्देशं कुर्यादिति भावः। "मयडादीनाम्" इति। आदि शब्दोनाञो ग्रहणम्। बहुवचनं तु पूर्ववत्। तत्र ये वृद्धा हाटकजातरूपप्रभृतयः, तेभ्यो मयटोऽपवादः। ये तु तपनीयप्रभृतयोऽनुदात्तादयस्तेभ्योऽञः। "तापनीयम्" इति। तपनीयशब्दः "लघावन्ते" (फि।सू।२।४२) इत्यादिना मध्योदात्तः॥
बाल-मनोरमा
जातरूपेभ्यः परिमाणे १५१०, ४।३।१५१
जातरूपेभ्यः। अणिति। शेषपूरणम्। जातरूपं-सुवर्णं, तद्वाचिभ्योऽण् स्यात्परिमाणे विकारे गम्ये इत्यर्थः। ननु जातरूपशब्दस्यैव कुतो न ग्रहणमित्यत आह--बहुवचनादिति। हाटक इत्यादि। हाटकस्य तपनीयस्य सुवर्णस्य वा निष्कपरिमाणको विकार इत्यर्थः। तापनीय इति। "नित्यं वृद्धशरादिभ्यः" इति मयटोऽपवादः। इतरत्र तु "अनुदात्तादेश्चे"त्यञोऽपवादः। "गुञ्जाः पञ्चाद्यमाषकः। ते षोडशाऽक्षः" इत्यमरः। सुवर्णविस्तौ हेम्नोऽक्षे" इति च।

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
http://www.videha.co.in/ Ist Maithili Fortnightly e-journal
सुभाषितम्
अन्नदानं परं दानं विद्यादनमतः परम्।
अन्नेन क्षणिका तृप्तिः यवज्जीवं च विद्यया॥
दानम करणेतु। अन्नदानं यदि कुर्मः महादानम् इति वदन्तु। यदि अन्नदानं कुर्मः, यदा वुभुक्षा भवति तावत् पर्यन्तम तिष्ठति। यदि विद्यादानम् कुर्मः यावत् जीवन् तिष्ठति।
कथा
एकः ग्रामः अस्ति। ग्रामे एकः धनिकः अस्ति। सः महान् धनिकः। तस्य सुन्दरं भवनम् अस्ति। पत्नी अस्ति, पुत्राः सन्ति। गृहे सेवकाः सन्ति।कृषिः भूमिः अस्ति। सर्वम् अपि अस्ति। तस्य कापि न्यूनता नास्ति। अतः सः सर्वदा उपविशति।तथा सः धनिकः तिष्ठति। परन्तु आश्चर्यम् नामा तस्य समीपे सर्वम् अपि अस्ति। किन्तु सः धनिकः निद्राम् न प्राप्नोति। रात्रौ निद्रामेव कर्त्तुम् सः न शक्नोति। एकदा सः स्वगृहे उपविष्टवान् आसीत्। चिन्तनं कुर्वन् आसीत। तस्मिनपि दिने तस्य निद्रा न आगता। किमर्थं मम् एवं भवति। इति तस्य मनसि महती चिन्ता उत्पन्नः। तस्मिन्नैव समये दूरतः सः एकम् गीतं श्रुणोति। मधुरं गीतम् आसीत्। कः एवं गायति। इतिः सः न जानाति। तथापि पश्यामि इति चिन्तयित्वा सः गीतस्य ध्वनिम् अनुसरन् अग्रे-अग्रे गच्छति।तस्य गृहतः समीपे एव एकं कुटीरं पश्यति सः। तस्मिन् कुटीरे कश्चन् निर्धनः आसीत्। सः तत्र शयनं कृतवान् आसीत्। शयनं कृत्वा, भित्तिम् आलव्य शयनं कृत्वा उच्चैः गायन् आसीत्। संतोषेन सः गायति। तस्य मुखे संतोषः दृश्यते। तद्दृष्ट्वा धनिकस्य आश्चर्यं भवति।अतः सः प्रश्नं पृच्छति।भो भो मित्रा। भवान् एतावता आनन्देन गायन अस्ति। भवतः आनन्दस्य किम् कारणम् इति पृच्छति। तदा सः निर्धनम् उत्तरं वदति। महाशयः, मम् समीपे धनं किमपि नास्ति। सत्यम्। तत् अहं जानामि। किन्तु अहं बहिः पश्यामि। प्रकृतिं पश्यामि। इदानीं प्रकृतिः कथं शोभते। वसन्तकालः अस्ति। सर्वं पुष्पाणि विकसन्ति। भ्रमराः संचारं कुर्वन्ति। वसन्तकालस्य सौन्दर्यं सर्वत्र दृश्यते। एतद् अस्ति अहं तद् पश्यामि। भवान् वस्तुतः किम् करोति। मम् समीपे तत् नास्ति, एतत् नास्ति,अन्यत् नास्ति। तदैव चिन्तनं करोति। यद्यपि भवतः समीपे बहुः बहुः अस्ति, तथापि भवान् यत् नास्ति तस्य विषये चिन्तनं करोति। अतः दुःखम् अनुभवति। अहं यत् अस्ति तस्य विष्ये चिन्तनं करोमि, अतः अहं सुखं अनुभवामि। एतदैव रहस्यम् इति निर्धनः वदति। तस्य वचनं श्रुत्वा धनिकस्य ज्ञानोदयः भवति। सत्यमेव खलु। वयं सर्वदापि अस्ति। तस्य विषये चिन्तनं कुर्मः चेत्। संतोषम् अनुभवामः। यत् नास्ति तस्य विषयेव चिन्तनं कुर्मः चेत् वयम् अपि दुःखम् अनुभवामः।
कथायाः अर्थः ज्ञातः।
गीतम्
वर्षाकाले आकाशे,
चटका विचरति आगच्छति।
शीतल समीर,चपला,
मेघ गर्जति तीव्रा,
जल-बिन्दु निपतति,
विद्युत झंझति।
सम्भाषणम्
अद्य शनिवासरः। श्वः रविवासरः/भानुवासरः।
अद्य कः वासरः। शनिवारः कदा। परश्वः सोमवासरः।
रविवासरः कदा। सोमवासरः कदा। अद्य शनिवासरः।
ह्यः शुक्रवासरः।
परह्यः गुरुवासरः।
गुरुवासरः कदा।
प्रपरश्वः मंगलवासरः।
प्रपरह्यः बुधवासरः।
वयं प्रतः काले मिलामः।
किम् वदामः। सुप्रभातम्।
रात्रौ वदामः। शुभ रात्रिः।
अन्य समये। नमोनमः/नमस्कारः/नमस्ते।
यदा दूरवाणी आगच्छति। हरिओम्। इति वदामि-हलो स्थाने।
पुनः वदन्तु।
एवं कृत्वा वदन्तु।
क्षम्यताम्।
आम्।वेंकटरमणन्ः।
कुशलम्। अस्तु। सायंकाले आगच्छामि। पंचवादने आगच्छामि।
अस्तु धन्यवादः। पश्यतु। दंतकूर्चः अस्ति।
दण्डः अस्ति।
अहं दण्डं स्वीकरोमि।
अहं शिक्त्तवर्त्तिकां स्वीकरोमि।
अहम् अङ्कनीं स्वीकरोमि।
अहं लेखनीं स्वीकरोमि।
अहं दूरवाणीं स्वीकरोमि।
अहं करवस्त्रं स्वीकरोमि।
अहं पुस्तकं स्वीकरोमि।
इदानीम् अहं पुस्तकं/लेखनीं/अङ्कनीं/दण्डं/दंतकूर्चं स्थापयामि।
पुस्तकं/दण्डं ददामि।
दूरवाणीं/शिक्त्तवर्त्तिकां/ दंतकूर्चं/लेखनीं/ न ददामि।
अहम् अङ्कणीं न ददामि।
अहं पुस्तकं/चमषं न ददामि।
भवती किम्
ददाति।
अहं दंतकूर्चं ददामि।
भवती किम् ददाति।
अहं पुस्तकं ददामि।
भवत्याः नाम् किम्।
अहं वेदवतीं पृच्छामि।
भवतः नाम् किम्।
अहं शुशीलेन्द्रम् पृच्छामि।
रमानन्दः- रमानन्दम्
वित्तकोषम्/विद्यालयम्/मंदिरम्/पुस्तकम्/मालविकाम्/शुशीलाम्/कूपीम्/
घटीम्/अङ्गुलीम्।
अहं भगवतगीतां पठामि।
अहं रामायणं/काव्यं/महाभारतं/सुन्दरकाण्डं/सुभाषितं पठामि।
अहं विद्यालयं गच्छामि।
भवन्तः कुत्र-कुत्र गच्छन्ति।
अहं मुम्बई/तिरुपति नगरं गच्छामि।
अहम् अरण्यं गच्छामि।
माधवः ग्रामं/मथुरां/वाटिकां/पुरीं/दिल्लीं गच्छति।
इदानीं भवन्तः वाक्यं वदन्तु।
कः-कः कुत्र गच्छतेति।
पवित्रा चलचित्रमन्दिरं/इन्द्रलोकं गच्छति।
बालकः आपणं गच्छति।
गणेशः विदेशं/नगरं/वनं/वाटिकां/नदीं गच्छति।


text:
ग्रहाणां राजादिविभागः।
निर्मले नीले गगने दिने रवेः प्रकाशेन उत्सहः चैतन्यश्च वर्धते। तेनैव कारणेन जगतः सृष्टि-स्थिति-लयाः भवन्ति। आधुनिकविज्ञानमपि रवेः किरणस्य अपरिमितशक्तिम् आमनन्ति। वेदेषु उक्तं यथा “आदित्यात् भूमिर्जायते। आदित्यात् वायुर्जायते। ...असावादित्यो ब्रह्मा।“ इति। आदित्यः ग्रहाणां नक्षात्राणां च राजा भवति। आदित्यमिव अन्यः यः ग्रहः अपि अस्मान् अत्यन्तं प्रभावयति सः एव चन्द्रः। पूर्णिमातिथौ नीलगगने आकाशे वीक्षिते अस्मान् चन्द्रः अत्यन्तं तोषयति। सः चन्द्रः मनसि आह्लादः जनयति। दिवायां सूर्यकिरणेन प्राणशक्तिः प्राप्स्यते। निशि चन्द्रप्रतिफलित-किरणेन मनसः आनन्दो जायते। चन्दयति आह्लादयति चन्दति दीप्यते इति वा चन्द्रः इति भवति। चन्द्रः रात्रौ ग्रहाणां राजा भवति। अनन्तनक्षत्रेषु ग्रहेषु वा रविचन्द्रौ एव प्रकाशकौ खलु? अतः रविचन्द्रौ राजनौ एव। अतः उच्यते रविचन्द्रौ राजनौ इति। ततः अग्रे सत्वविचारे लिख्यते। वने विद्यमानसिंहस्य पराक्रमादयो गुणाः सहजतया प्राप्ताः सन्ति। तादृशविक्रमशौर्यपराक्रमादि गुणानां कारकः भवति कुजः भवति। अतः कुजः ग्रहेषु सेनानायकः भवति। कुमारः अर्थात् बुधः राज्ञः पुत्रः वर्तते। बृहस्पतिः देवानां गुरुः, शुक्रः दैत्यानां गुरुः भवति। “आचार्यत्वं” साधर्म्यत्वात् उभौ मन्त्रिणौ भवतः। शनिः प्रेष्यः भवति। एवं पञ्चाताराग्रहाः भवन्ति। कुजबुधगुरुशुक्रशनयः ताराग्रहाः भवन्ति। राहुकेतू तमो ग्रहौ भवतः। अत्र स्मर्तव्यः अंशः-
रविन्द्रौ राजानौ, कुजः सेनापतिः, बुधः कुमारः, गुरुशुक्रौ सचिवौ, शनिः दासः च भवति।
वराहमिहिराचार्येण ग्रन्थे उक्तः श्लोकः च -
“कालात्मा दिनकृन्मनस्तुहिनगुः सत्वं कुजो ज्ञो वचो। जीवो ज्ञानसुखे सितश्च मदनो दुःखं दिनेशात्मजः ।
राजानौ रविशीतगूक्षितसुतो नेताकुमारो बुधः। सूरिर्दानवपूजितः च सचिवौ प्रेष्यः सहस्रांशुजः ।।"
प्रयोजनम् -
जन्मनि प्रश्ने वा बलवान् ग्रहः उपचयस्थो भवति, तदुक्तो राजादिकारककार्यसाधिको भवति। प्रथममुदितौ सूर्येन्दू सर्वसाधारण्येन सर्वत्र निरूपणीयौ भवतः। बुधः अपि अश्रयवशात् सुखदुःखादयो ज्ञेयः। तदनन्तरे उदितौ कुजशनी अनिष्टदौ सर्वत्र। तदनन्तरोदितौ गुरुभृगू सर्वत्र शुभफलदौ भवतः। तदनन्तरोदितौ राहुकेतू क्षेत्रोच्चादिहीनत्वात् अशुभफलदौ इति।
विशेषविचारः -
रविः सिंहादारभ्य क्रमात् षड्राशीनाम् अधिपतिः, चन्द्रः व्युत्क्रमेण कर्कटकात् षड्राशीनाम् अधिपतिश्च भवति।
प्रश्नाः
1. रवेः पिता कः?
2. सूर्यस्य जननं कथम् जातम्?
3. चन्द्रस्य जननम् कथम्?
4. जातके चन्द्रस्य बलस्य महत्त्वं किम्?
5. सचिवौ द्विविधौ । तौ कौ?
Dr Muralisham H
Asst. Prof in Maharshi Mahesh Yogi Vedic Vishwavidhyala


text:
सूत्र ३
गौण्यसंभवात् ॥३॥
अस्मिन्विप्रतिषेधे कश्चिदाह गौण्यसंभवात् ।
नास्ति वियत उत्पत्ति: । अश्रुत्रेरेव ।
या त्वितरा वियदुत्पत्तिवादिनी श्रुतिरुदाहृता सा गौणी भवितुमर्हाति । कस्मात् । असंभवात् ।
न हयाकासस्योत्पत्ति: संभावयितुं शक्या श्रीमत्कणभुगभिप्रायानुसारिषु जीवत्सु ।
ते हि कारणसामम्यसंभवादाकाशस्योत्पत्तिं वारयन्ति ।
समवाय्यसमबायिनिमित्तकारणेभ्यो हि किल सर्वमुत्पद्यमानं समुत्पद्यते ।
द्रव्यस्य चैकजातीयकमनेकं च द्रव्यं समवायिकारणं भवति ।
न चाकाशस्यैकजातीयकमनेकं च द्रव्यमारम्भकमस्ति यस्मिन्समवायिकारणे सत्यसमवायिकारणे च तत्संयोग आकाश उत्पद्येत ।
तदभावातु तदनुग्रहप्रवृत्तं निमित्तकारणं दूरापेतमेवाकाशस्य भवति ।
उत्पत्तिमतां च तेज:प्रभृतीनां पूर्वोत्तरकालयोर्विशेष: संभाव्यते प्रागुत्पत्ते: प्रकाशादिकार्यं व बभूव पश्चाच्च भवतीति ।
आकाशास्य पुनर्न पूर्वोत्तरक्तालयोर्विशेष: संभावयितुं शक्यते ।
किं हि प्रागुत्पत्तेरनवकाशमसुषिरमच्छिद्रं बभूवेति शक्यतेऽध्यवसातुम् ।
पृथिव्यादिवैधर्म्याच्च विभुत्वादिलक्षणादाकाशस्याजत्वसिद्धि: ।
तस्माद्यथा लोक आकाशं कुरु - आकाशो जात इत्येवंजातीयको गौण: प्रयोगो भवति यथा च घटाकाश: करकाकाशो गृहाकाश इत्येकस्याप्याकाशस्यैवंजातीयको भेदव्यपदेशो गौणो भवति वेदेप्यारण्यानाकाशेष्वालभेरन्नित्येवमुत्पत्तिश्रुतिरपि गौणी द्रष्टव्या ॥३॥
Translation - भाषांतर
N/A


text:
सुभाषितम्
साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः ।
तीर्थं फलति कालेन सद्यः साधुसमागमः ॥
पदविभागः - साधूनाम्, दर्शनम्, पुण्यम्, तीर्थभूताः, हि, साधवः, तीर्थम्, फलति, कालेन, सद्यः, साधुसमागमः ।
अन्वयः - साधूनां दर्शनं पुण्यं [यतः] साधवः तीर्थभूताः हि । तीर्थं फलति कालेन [परन्तु] साधुसमागमः फलति सद्यः ।
तात्पर्यम् - जनाः तीर्थयात्रां कृत्वा पुण्यं प्राप्नुवन्ति । तथैव सज्जनैः सह मिलित्वा पुण्यं प्राप्नुवन्ति । तीर्थस्य फलं नाम पुण्यं बहुकालानन्तरं वा अग्रिमजन्मनि वा एव प्राप्यते । सज्जनानां दर्शनेनैव पुण्यं सहसा लभ्यते । अतः सज्जनानां दर्शनं वरम् ।


text:
प्रथमावृत्तिः
सूत्रम्॥
अव्ययीभावश्च॥ १।१।४०
पदच्छेदः॥
अव्ययीभावः १।१ च ० अव्ययम् १।१ ३६
अर्थः॥
अव्ययीभावसमासः अव्ययसंज्ञकः भवति।
उदाहरणम्॥
उपाग्नि, प्रत्यग्नि, अधिस्त्रि।
काशिका-वृत्तिः
अव्ययीभावश् च १।१।४१
अव्ययीभावसमासो ऽव्ययसंज्ञो भवति। किं प्रयोजनम्?
लुङ्मुखस्वरौपचाराः। लुक् उपाग्नि, प्रत्यग्नि शलभाः पतन्ति। मुखस्वरः उपाग्निमुखः, प्रत्यग्निमुखः। मुखं स्वाङ्गम् ६।२।१६६
इत्युत्तरपदान्तौदात्तत्वं प्राप्तम्, नाव्ययदिक्शब्द ६।२।१६७
इति प्रतिषिध्यते। तस्मिन् प्रतिषिद्धे पूर्वपदप्रकृतिस्वर एव भवति। उपचारः उपपयःकारः, उपपयःकामः। विसर्जनीयस्थानिकस्य सकारस्य उपचारः इति संज्ञा। तत्र अव्ययीभावस्य अव्ययत्वे अतः कृकमिकंसकुम्भपात्रकुशाकर्णीष्वनव्ययस्य ८।३।४६
इति पर्युदासः सिद्धो भवति। सर्वम् इदं काण्डं स्वरादावपि पठ्यते। पुनर् वचनम् अनित्यत्वज्ञापनार्थम्। तेन अयं कार्यनियमः सिद्धो भवति। इह च पुरा सूर्यस्योदेतोराधेयः, पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्शिनिति न लौउकाव्ययनिष्ठाखलर्थतृनाम् २।३।६९
इति षष्ठीप्रतिषेधो न भवति।
लघु-सिद्धान्त-कौमुदी
अव्ययीभावश्च ३७२, १।१।४०
अधिहरि॥
न्यासः
अव्ययीभावश्च। , १।१।४०
"उपाग्नि" इति। "अव्ययं विभक्ति" २।१।६
इत्यादिना सामीप्येऽव्ययीभावः।
"अव्ययात्" २।४।८२
इत लुक्। अग्नेः समीपे उपाग्नीति। उपाग्नि मुखं यस्येत्यव्ययी-भावगर्भो बहुव्रीहिः।तत्र "मुखं स्वाङ्गम्" ६।२।१६६
इत्युत्तरपदान्तोदात्तत्वे
प्राप्ते"नाव्यय" ६।२।१६७
इति प्रतिषिद्धम्। "तस्मिन् प्रतिषिद्धे पूर्वपदप्रकृतिस्वरः" इति। "बहुव्रीहौ प्रकृत्या" ६।२।१
इत्यादिना तत् पुनरन्तोदात्तत्वम्ुपाग्निशब्दस्य समासस्वरेणान्तोदात्तत्वात्। "उपपयःकारः"इति। "कर्मण्यण्" ३।२।१
एवम्,
"उपपयः कामः" इत्यत्रापि। उपपयः कामो यस्येति बहुव्रीहिर्वायम्। काम्यत इति कामः, "अकत्र्तरि च कारके संज्ञायाम्" ३।३।१९
इति कर्मण्यपि घञ्। "अनव्ययस्य" (वा।९३९) इति सत्त्वे प्रतिषिद्धे "कुप्वो क पौ च"८।३।३७
जिह्वामूलीयो भवति, विसर्जनीयो वा। अत्र मुखस्वरोपचारौ निर्वत्र्यमानौ प्रयोजनम्, न तु विधीयमानौ; लुक् पुनर्विधीयमानः। ननु चावययनिबन्धनमकजादिकार्यमस्त्येव,तत् कुतोऽयं कार्यनियमो लभ्यत इत्याह-
"सर्वम्" इत्यादि। "इदम्" इति। "तद्धितश्चासर्वविभक्तिः" १।१।३७
इत्यादिकम्।
किञ्चित् स्वरूपेणैव पठ()ते, कस्यचित् पर्यायान्तरेणार्थः। स त्वभिधेयधर्मेणोपचारा-दित्युच्यते। तत्र "कृम्भकारसन्ध्यरान्तः" इति "कृन्मेजन्तः" १।१।३८
इत्यस्यार्थःपठ()ते। क्त्वातोसुन्कसुनोऽव्ययीभावश्चेति स्वरूपेणैव। तसिलादिस्तद्धित एधाच्पर्य-
न्त इति यावत्। च्व्यर्थाश्चेति। असिमौणादिकं वर्जयित्वा। तद्धितश्चासर्वविभक्तिरि-
त्यस्यार्थः। "अनित्यत्वज्ञापनार्थम्" इति। प्रकृतत्वात् "संज्ञायाः" इति लभ्यते।
तेनाकजादौ कत्र्तव्ये संज्ञा न भवतीति। अज्ञाताद्यर्थविवक्षायामुपाग्निकमित्यत्रा-
कज् न भवति, क एव तु भवति। इह च उपकुम्भमात्मानं मन्यत उपकुम्भम्मन्यः,
"आत्ममाने खश्च" ३।२।८३
इत खशि कृते "खित्यनव्ययस्य" ६।३।६५
इत्यनुवत्र्तमाने "अरुर्द्विषदजन्तस्य मुम्" ६।३।६६
इति मुमः प्रतिषेधो न भवति। "इह च" इत्यादिना "अव्ययप्रतिषेधे तोसुन्कसुनोरप्रतिषेधः" इति यद्वक्ष्यति तस्यात्रावक्तव्यतां दर्शयति
। सूर्यस्येत्यत्र "कर्तृकर्मणोः कृति" २।३।६५
इति षष्ठी॥
बाल-मनोरमा
अव्ययीभावश्च ४४५, १।१।४०
अव्ययीभावश्च। "अव्ययसंज्ञः स्या"दिति शेषः। अधिहरीति। विभक्तयर्थेऽव्ययीभावः। हरावित्यर्थः।
तत्त्व-बोधिनी
अव्ययीभावश्च ४०२, १।१।४०
अव्ययीभावश्च। अव्ययसंज्ञः स्यात्। इह "लुकि मुखस्वरोपचारयोर्निवृत्तौचे"ति परिगणनं कर्तव्यम्। लुक्युदाहरमम्---उपग्नि। "अव्यया"दिति सुपो लिक्। मुखस्वरनिवृत्तौ उदाहरणम्---उपग्निमुखः। प्रत्यग्निमुखः। "मुखं स्वाङ्ग"मित्युत्तरपदान्तोदात्तत्वे प्राप्ते "नाव्ययदिक्शब्दे"त्यदिना प्रतिषेधः। तथाच "बहुव्रीहौ प्रकृत्ये"ति पूर्वशब्दप्रकृतिस्वर एव भवति, पूर्वपदं च समासस्वरेणाऽन्तोदात्तम्। विसर्गस्थानिकस्य सकारस्य "उपचार"इति प्राचां संज्ञा, तन्निवृत्तावुदाहरणम्---उपपयःकारः।उपपयःकामः। इह "अतः कृकमी"ति प्राप्तं सत्वम् "अनव्ययस्ये"ति पर्युदस्यते। परिगणनं किम्()। उपागन्धीयान। इह "सुबामन्त्रिते"इति पराङ्गवद्भावेन याने"त्यादौ मा भूदिति। तथा "उपाग्निक"मित्यादौ अव्ययसर्वनाम्ना"मित्यकच्[च]न। उपकुम्भंमन्यः। "खित्यनव्ययस्ये"ति वर्तमाने "अरुर्द्विषदजन्तस्येति विहितो यो मुस्तस्येह प्रतिषेधो न। उपकुम्भीभूतः। इह "अस्य च्वौ" इतीत्त्वस्य"प्रतिषेधो न। ईस्वविधौ हि "अव्ययस्य च्वावितीत्वं ने"ति प्रतिषे उच्यते, दोषाभूतमाहः दिवाभूता रात्रिरित्यत्र मा भूदिति। स्यादेतत्--स्वारादित्वेनैव सिद्धत्वात्। "तद्धितश्चे"त्यादि चतुःसूत्री व्यर्था। तत्र हि "तसिलादिस्तद्धित एदाच्पर्यन्तः"इत्यादिना "च्व्यर्थाश्चे"त्यन्तेनाऽऽसिप्रत्ययमौणादिकं वर्जयित्वा "तद्धितश्चासर्वविभक्तिः" इत्यस्याऽर्थः सङ्गृह्रते। "कृन्मकारसन्ध्यक्षरान्तः"इत्यनेन "कृन्मेजन्तः"इत्यस्यार्थः सङ्गृह्रते। "त्त्कातोसुन्कसुनः""अव्ययीभावश्चे"ति सूत्रद्वयं तु स्वरूपेणैव पट()त इति। अत्राहुः--पुनर्वचनमनित्यत्वज्ञापनार्थम्। तेन प्रागुक्तं "लुङ्मुखस्वरोपचाराः"इति परिगणनं लभ्यते। "पुरा सूर्यस्()योदेतोराधेयः"। "पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्श"न्नित्यासिद्धये "न लोकाव्यये"त्यत्र "अव्ययप्रतिषेधे तोसुन्कसुनोरप्रितषेधः"इति वक्ष्यते तदप्यनेनैव लभ्यत इति।


text:
प्रथमावृत्तिः
सूत्रम्॥
यथासङ्ख्यम् अनुदेशः समानाम्॥ १।३।१०
पदच्छेदः॥
यथा-सङ्ख्यम् ० अनुदेशः १।१ समानाम् ६।३
समासः॥
सङ्ख्याम् अनतिक्रान्तः, यथासङ्ख्यम्, अव्ययीभावः
अर्थः॥
समानाम्=सम-सङ्ख्यानाम् अनुदेशः=पश्चात् कथनम्, यथासङ्ख्यं=यथाक्रमेण भवति
उदाहरणम्॥
इको यणचि, तूदी-शलातुर-वर्मती-कूचवाराड्-ढक्-छण्-ढञ्-यकः (४।३।९४)। तूदी-शब्दात् ढक् प्रत्ययः=तौदेयः। शलातुरात् छण् - शालातुरीयः। वर्मती-शब्दात् धञ् - वार्मतेयः। कूचवारात् यक् - कौचवार्यः, अत्र क्रमेण अनुदेशाः भवन्ति
काशिका-वृत्तिः
यथासङ्ख्यम् अनुदेशः समानाम् १।३।१०
सङ्ख्याशब्देन क्रमो लक्ष्यते। यथासङ्ख्यं यथाक्रमम् अनुदेशो भवति। अनुदिश्यते इति अनुदेशः। पश्चादुच्चार्यते इत्यर्थः। समानां समसङ्ख्यानं समपरिपहितानाम् उद्देशिनाम् अनुदेशिनां च यथाक्रममौद्देशिभिरनुदेशिनः सम्बध्यन्ते। तूदीशलातुरवर्मतीकूचवाराड् ढक्छण्ढञ्यक्H ४।३।९४
। प्रथमात् प्रथमः, द्वितीयाद् द्वितीयः इत्यादि। तौदेयः। शालातुरीयः। वार्मतेयः। कौचवार्यः। समानाम् इति किम्?
लक्षणैत्थम्भूताऽख्यानभाग। वीप्सासु प्रतिपर्यनवः १।४।८९
। लक्षणादयश्चत्वारो ऽर्थाः, प्रत्यादयस् त्रयः, सर्वेषं सर्वत्र कर्मप्रवचनीयसंज्ञा भवति। इह कस्मान् न भवति वेशोयशाऽदेर् भगाद् यल् ४।४।१३०
ख च ४।४।१३१
इति? स्वरितेन लिङ्गेन यथासङ्ख्यम्। यत्र एष्यते, तत्र स्वरितत्वं न प्रतिज्ञायते। स्वरितेन अधिकारः १।३।११
इति स्वरितग्र्हणं पूर्वेण अपि सम्बध्यते।
लघु-सिद्धान्त-कौमुदी
यथासंख्यमनुदेशः समानाम् २३, १।३।१०
समसंबन्धी विधिर्यथासंख्यं स्यात्। हरये। विष्णवे। नायकः। पावकः॥
न्यासः
यथासंख्यमनुदेशः समानम्। , १।३।१०
"संख्याशब्देनात्र क्रमो लक्ष्यते" इति। यत्रानेके उद्देशिनोऽनुदेशिनश्च, तत्रानियमेन सम्बन्धे प्राप्ते नियमार्थंमिदमारभ्यते। यत्रोद्देशिनोऽनुदेशिनोऽनेकसंख्याः; तत्रावश्यं संख्याभेदेन भवितव्यम्। यत्र च संख्याभेदः, तत्र नियतभावी क्रमः ; संख्याभेदवतां युगपदुच्चारयितुमशक्यत्वात्। अतः साहचर्यात् संख्याशब्देन क्रमो लक्ष्यते। अर्थधर्मत्वं तु शब्दे समारोप्य संख्याशब्देन क्रमो लक्ष्यत इत्युक्तम्। यथाक्रमग्रहणं कथं न कृतम्?
वैचित्र्यार्थम्।
"यथासंख्यम्" इति। "यथाऽसादृश्ये" २।१।७
इति वीप्सायामव्ययीभावः। "अनुदिश्यत इत्यनुदेशः" इति। "अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्" ३।३।१९
इति घञ्। "पश्चादुच्चार्यते" इति। अनुशब्दस्य पश्चादर्थवृत्तित्वाद्दिश्चोच्चारणक्रियत्वात्। "समसंख्यानम्" इति। समसंख्यतया समानत्वं दर्शयति। "{समं परिपठितानाम्िति मूल (काशिका) पाठः। }समगणनपरिपठितानाम" इति। तमेवार्थं शब्दान्तरेण व्यक्तीकरोति। "उद्देशिनामनुदेशिनाञ्च्" इति। यथाक्रममित्येतदपेक्षया षष्ठी। उद्देशिनो यद्यपि सूत्रे न श्रूयन्ते, तथापि सम्बन्धित्वात् पश्चाद्भावस्यानुदेशग्रहणाल्लभ्यन्ते। "यथाक्रमम्" इति। पूर्ववद्वीपसायामव्ययीभावः, तृतीयान्तञ्चैतत्; तदयमत्रार्थः- उद्देशिनामनुदेशिनाञ्च योऽयं क्रमस्तेन क्रमेणानुदेशिनः सम्बध्यन्त उद्देशिभिः सहेति। यद्यप्युद्देशिनामिति षष्ठ()न्तं प्रकृतम्, तथाप्यर्थाद्विभक्तेर्विपरिणामो भविष्यतीति तृतीयान्तं सम्पद्यते। "प्रथमात् प्रथमः" इत्यादिना यथाक्रमसम्बन्धं दर्शयति। आदिशब्दस्तृतीयात् तृतीयः, चतुर्थाच्चतुर्थ इत्यादिपरिग्रहाय। तौदेय इत्यादौ "सोऽस्याभिजनः" ४।३।९०
इत्यत्रार्थे तद्धितः।
"इह" इत्यादि। "वेशोयशाअदेर्भगात्" ९४।४।१३१) इति द्वे प्रकृती, "यल्खौ" इति प्रत्ययावपि द्वावेव; अतो यथासंख्येन भवितव्यमित्यभिप्रायः। इह केनचिनदाचार्येण शिष्याः प्रतिग्राहिताः-- "वेशो यश आदेर्भगाद्यल् ख च" इत्येको योगः। अन्ये तु द्वावेतौ योगविति- "वेशोयश आदेर्भगात्" इत्येको योगः, "यल् ख च" इति द्वितीयः। तत्र य एक एवायं योग इत्येवं शिष्या ग्राहितास्तान्प्रत्ययं प्रश्नः। वृत्तिकारेणापि तन्मतमेवाश्रित्य"स्वरितेन" इत्यादिना परीहार उक्तः। ये तु द्वावेतौ योगावित्येवं ग्राहितास्तान् प्रत्येष प्रश्नो नास्ति; योगविभागेनैव यथासंख्यस्य स्यात्, योगविभागकरणमनर्थकं स्यादित्यभिप्रायः। कथं पुनः स्वरितेन लिङ्गेन यथासंख्यं लभ्यते, यावता नेह स्वरितग्रहणमस्तीत्याह-- "स्वरितेनाधिकारः" इत्यादि। "स्वरितेनाधिकारः" १।३।११
इति योगं विभज्य "स्वरितेन" इत्येको योगः, "अधिकारः" इति द्वितीयः। तत्र प्रथमो योगः पूर्वेणापि "यथासंख्यम्" इत्यादिना सम्बध्यते। अपिशब्दात् परेणापि "अधिकारः" इत्यनेन। यदि तर्हि स्वरितेन लिङ्गेन यथासंख्यं भवति, एवं हि सति सन्देहः स्यात्। तथा हि-- यथासंख्यमिति स्वरितेनाधिकारोऽपि तत्र न ज्ञायते -- किमधिकारार्थः स्वरितानुषङ्गः? अथ वा यथासंख्यार्थ इति?
सन्देहमात्रमेतत्। सर्वनसन्देहेष्विदमुच्यते-- "भवति व्याख्यानतो विशेषप्रतिपत्तिर्न हि सन्देहादलक्षणम्" (व्या।प।७५) इति॥
बाल-मनोरमा
यथासङ्ख्यमनुदेशः समानाम् १२८, १।३।१०
यथासङ्ख्यम्। साम्यमिह सङ्ख्यातो विवक्षितम्। अनुदेशः=विधानम्। समानामिति यदि कर्मणि षष्ठी स्यात्तर्हि स्थान्यादिभिः समसङ्ख्यानां यत्र विधानं, यथा "एचोऽयवायाव" इत्यादौ तत्रैव यथासङ्ख्य प्रवृत्तिः स्यात्, "समूलाकृतजीवेषु हन्()कृञ्()ग्रहः" इत्यत्र न स्यात्, तत्र विधेयस्य णमुल एकत्वात्। अतः "समाना"मिति सम्बन्धसामान्ये षष्ठी। एवञ्च समूलाद्युपपदानां हनादिधातूनां च समसङ्ख्यानामुपादानेन एकस्य प्रत्ययस्य विधिरपि समसङ्ख्याकसम्बन्धी विधिरेवेति तत्रापि यथासङ्ख्यप्रवृत्तिनिर्बाधा। तदाह--समसम्बन्धीति। यथासङ्ख्यमिति। सङ्ख्याशब्देनात्र प्रथमत्वद्वितीयत्वादिरूपाः सङ्ख्याघटितधर्मा विवक्षिताः, ताननतिक्रम्य यथासङ्ख्यम्। ततश्च "एचोऽयवायाव" इत्यादिषु प्रथमस्य स्थानिनः प्रथम आदेशः, द्वितीयस्य द्वितीय इत्येवमक्रमेण स्थान्यादेशतन्निमित्तादीनां समसङ्ख्याकानां क्रमेणाऽन्वयः प्रतिपत्तव्य इति फलितम्। प्रकृ-ते च यपरके हकारे परे मकारस्य यकारः, वपरके वकारः, लपरके लकार इति सिध्यति। किय्#ँ ह्र इति। मस्य यत्वे रूपम्। "ह्र" इत्यव्ययम्, पूर्वेद्युरित्यर्थः। यत्वाभावे मोऽनुस्वारः। किव्#ँ ह्वलयतीति। मस्य वत्वम्। ह्वल चलने, णिच्। किल्#ँ ह्लादयतीति। मस्य लत्वम्॥ "ह्लादी सुखे च" णिच्।
तत्त्व-बोधिनी
यथासङ्ख्यमनुदेशः समानाम् १०२, १।३।१०
यथासङ्ख्यमनुदेशः। अनुदिश्यत इति अनुदेशः। पश्चादुच्चार्यत इत्यर्थः। "समाना"मिति संबन्धे षष्ठी, तदाह--समसम्बन्धी विधिरिति। "समकर्मकं विधान"मिति तु नोक्तम्, तथाहि सति यत्रोद्देशिषु समेषु समानां विधानं पाघ्रदिषु पिबादीनां प्रियस्थिरादिषु च प्रस्थादीनां" तत्रैव यथाक्रमं प्रवृत्तिः स्यात्। इष्यते तु अनुवाद्ययोरपि यथासङ्ख्यत्वम्। "समूलाकृतजीवेषु हन्कृञ्ग्रहः" इत्यत्र यथा। समानामिति किम्?, "लक्षणेत्थंभूते"त्यत्र लक्षणादयश्चत्वारोऽर्थाः, प्रत्यादयस्तु त्रयः, तत्र सर्वेषां सर्वत्र कर्मप्रवचनीयसंज्ञा यथा स्यात्।


text:
प्रथमावृत्तिः
सूत्रम्॥
रुच्यर्थानां प्रीयमाणः॥ १।४।३३
पदच्छेदः॥
रुच्यर्थानाम् ६।३ प्रीयमाणः १।१ सम्प्रदानम् १।१ ३२ कारके ७।१ २३
समासः॥
रुचिः अर्थः येषां, ते रुच्यर्थाः, तेषां ॰, बहुव्रीहिः।
अर्थः॥
रुच्यर्थानां धातूनां प्रयोगे प्रीयमाणः = तृप्यमाणः (यः तृप्यते) तत्कारकं संप्रदानसंज्ञकं भवति॥
उदाहरणम्॥
देवदत्ताय रोचते मोदकः। यज्ञदत्ताय स्वदतेऽपूपः।
काशिका-वृत्तिः
रुच्यर्थानाम् प्रीयमाणः १।४।३३
रुचिना समानार्थाः रुच्यर्थाः अन्यकर्तृको ऽभिलाषो रुदिः। रुच्यर्थानां धातूनां प्रयोगे प्रीयमाणो यो ऽर्थः, तत् कारकं सम्प्रदानासंज्ञम् भवति। देवदत्ताय रोचते मोदकः। यज्ञदत्ताय स्वदते ऽपूपः। देवदत्तस्थस्याभिलाषस्य मोदकः कर्ता। प्रीयमाणः इति किम्? देवदत्ताय रोचते मोदकः पथि।
न्यासः
रुच्यर्थानां प्रीयमाणः। , १।४।३३
"रुचिना समानार्था रुच्यर्थाः" इति। रुच्यर्थानामित्यस्मादेव निपातनात-- मयूरव्यंसकादित्वान्मध्यमपदलोपो समासः। "समानार्थाः" इति। एकार्था इत्यर्थः। यद्यपि "रिचिर्दीप्तौ" (धा।पा।७४५) पठ()ते, तथापीहाभिलाषे वत्र्तते, अनेकार्थत्वाद्धातूनाम्; तत्रैव प्रीयमाणार्थस्य सम्भवात्। यस्य ह्रभिलाषः स प्रीयमाणः। यस्त्वभिलषति स प्रीणाति। "प्रीयमाणः" इति। तृप्यमाण इत्यर्थः। "प्रीञ् तर्पणे" (धा।पा। १४७४) इत्येतस्मात् कर्मणि विहितस्य लस्य शानच्। "अन्यकर्त्तृकः" इत्यादिना तमभिलाषविशेषं दर्शयन् रुचिशब्दस्यार्थमाचष्टे। प्रीयमाणापेक्षयाऽन्योर्थो वेदितव्यः। प्रीयमाणादन्यः कत्र्ता यस्य सोऽन्यकर्त्तुकः। "रोचते स्वदते" इति। "रुच दीप्तौ"(धा।पा।७४५) "स्वद आस्वादने" (धा।पा।१८) अनुदात्तेत्तौ। "देवदत्तस्थस्य" इत्यादिनाऽन्यकर्त्तृकतामभिलाषस्य दर्शयति।
"देवदत्ताय रोचते मोदकः पथि" इति। प्रीयमाणग्रहादिहाधिकरणस्य पथः सम्प्रदानसंज्ञा न भवति। अथ देवदत्तो मोदकमभिलषतीत्यत्र देवदत्तस्य सम्प्रदानसंज्ञा कस्मान्न भवति? रुच्यर्थाभावात् "अन्यकर्त्तृको ह्रभिलाषो रुचिः, (का। १।४।३३) इत्युक्तम्। न चेहान्यकर्त्तृकोऽभिलाषः, किं तर्हि? प्रीयमाणो देवदत्तो यस्तत्रस्थोऽभिलाषस्तत्कर्त्तृकः॥
बाल-मनोरमा
रुच्यर्थानां प्रीयमाणः ५६३, १।४।३३
रुच्यर्थानां। रुच्यर्थानां धातूनामिति। "रुच दीप्तावभिप्रीतौ च"। दीप्तिरिह न रुच्यर्थः, प्रीयमाण इति विरोधात्। तथाच प्रीतिजननार्थानामित्यर्थः। प्रीयमाण इति। समवायेन प्रीत्याश्रय इत्यर्थः। हरये रोचते भक्तिरिति। भक्तिः स्वविषयां प्रीति हरौ जनयतीत्यर्थः। भक्तिगतव्यापारप्रयोज्यप्रीत्याश्रयत्वाद्धरेः कर्मत्वं प्राप्तं, तदपवादोऽयम्। नन्वेवं सति हरिर्भक्तिममिलषतीत्यत्रापि भक्तेः प्रीतिविषयत्वात्संप्रदानत्वं स्यादित्यत आह-अन्यकर्तृक इति। समवायेन प्रीत्याश्रयापेक्षया यदन्यत्, तत्कर्तृकाभिलाषो रुच्धात्वर्थः। प्रीत्याश्रयकर्तृकः किञ्चिद्विषयक इच्छाविशेषोऽभिलाषः। तथा च अभिलषते रुच्र्थकत्वाऽभावान्न तद्योगे संप्रदानत्वम्। प्रकृते च प्रीत्याश्रयो हरिः, तदपेक्षया यत् अन्यता=भक्तिः, तत्कर्तृकैव प्रीतिरिति रूच्यर्थयोगः। नन्विह भक्तेः संप्रदानत्वं कुतो न स्यात्, विषयतासंबन्धेन भक्तिरपि प्रीत्याश्रयत्वादित्यत आह--हरिनिष्ठप्रीतेर्भक्तिः कत्र्रीति। हरेरेव समवायसंबन्धेन प्रीत्याश्रयतया प्रीयमाणत्वाद्भक्तेः कर्त्र्या उक्तरीत्या प्रीयमामत्वाऽभावाच्च न संप्रदानत्वमिति भावः। भक्तिर्हरिं प्रीणाति, प्रीणयतीत्यादौ तु न भक्तेः संप्रदानत्वप्रसक्तिः, तिङा अभिहितत्वात्, समवायेन प्रीत्याश्रयत्वाऽभावाच्च। नापि हरेः, प्रीयमाण इति कर्मणि सानच्प्रयोगबलेन प्रीधातुयोगे रुच्यर्थानामित्यस्याऽप्रसक्तेर्विज्ञानात्, अन्यथा प्रीधातुकर्मणः संप्रदानत्वे कर्मणि शानचो दौर्लभ्यात्। मोदकः पथीति। अत्र पथः प्रीयमामत्वाऽभावान्न संप्रदानत्वमिति भावः।
तत्त्व-बोधिनी
रुच्यर्थानां प्रीयमाणः ५०७, १।४।३३
रुच्यर्थानाम्। रुचिरर्थो येषां ते रुच्यर्थास्तेषाम्। प्रीयमाणा इति। "प्रीञ् तर्पणे" अस्मात्कर्मंणि लिट्। हरये रोचत इति। हरिं प्रीणयतीत्यर्थः। कर्मसंज्ञायां प्राप्तायां वचनम्। यद्यपि रुचिर्दीप्तावपि पट()ते, तथापीह दीप्तिर्न विवक्षितेत्याह---अन्यकर्तृकोऽभिलाष इति। अत एव "आदित्यो रोचते दिक्षु" इत्यत्र दीप्त्यर्थे संज्ञा न भवति। हरिनिष्ठ प्रीतेरिति। एतेन अन्यकर्तृकत्वमिह प्रीत्याश्रयाऽन्यकर्तृकत्वमित्युक्तं भवति। मोदकः पथीति। देवदत्तस्यैव प्रीयमाणत्वं न तु पथ इति न कतस्य संप्रदानत्वं। प्रीयमाणपदाऽभावे चु पथोऽपि स्यादिति भावः।


text:
विवाहपटलम्
१-१ - अज्ञातमध्यान्तसमुद्भवाय सर्वात्मने सर्वगताय तस्मै ।
१-२ - प्रणम्य देवाय मनोभवाय खलीकृतं येन जगत्समग्रम् ॥
२-१ - प्रजापतिर्मन्मथ एव यस्मात्कामाद्विना न प्रभवः प्रजानाम् ।
२-२ - महत्सु सूक्ष्मेषु च सोऽस्ति देवः सर्वात्मकः सर्वगतश्च यस्मात् ॥
३-१ - यस्मात्परन्नापरं अस्ति किञ्चित्सौक्ष्म्यान्महत्वाच्च यतश्च नान्यत् ।
३-२ - तेनेदं एकेन मनोभवेन व्याप्तं जगच्छाऋङ्गभृतेव सर्वम् ॥
४-१ - अगम्यगामी भगवान्प्रजेशः श्रोणीसहस्राङ्कतनुश्च शक्रः ।
४-२ - चतुर्मुखो येन कृतश्च शम्भु समन्मथो मङ्गलं आदधातु ॥
५-१ - भगवानपि शार्ङ्गरथाङ्गधरो भगवत्(त्)वं अवाप यतः ।
५-२ - बहवोऽस्य भगा इति तेन कृतं भगवानिति नाम जगत्प्रथितम् ॥
६-१ - सीतावियोगेन बहुनि दुःखान्याप्तानि रामेण सलक्ष्मणेन ।
६-२ - तानीह संस्मृत्य कलौ सहस्राण्यष्टौ तथाष्टौ च विवाहितानि ॥
७-१ - दुर्भगास्तनयवर्जिताश्च या निःस्वसन्ति वनिताः पतिव्रता ।
७-२ - ताः कुदैवविनिपातयन्त्रिता नान्यजन्मजनितैः सुदुस्कृतैः ॥
८-१ - सुरभिकुसुमगन्धैस्तर्पयित्वा द्विजेद्रान्शुभतिथिदिवसर्क्षे दैववित्संप्रदिष्टे ।
८-२ - उभयकुलविशुद्धे ज्ञातशीले सुरूपे प्रथमवयसि दद्यात्कन्यकां यौवनस्थे ॥
९-१ - पुष्ये दिवसेऽथवा क्षणे वैवाह्येषु च भेषु कारयेत् ।
९-२ - घटकारमृदा सुलक्षणां इन्द्राणीं कुशलेन शिल्पिना ॥
१०-१ - कुसुम्भरक्ताम्बरभूषणोज्ज्वलाः साध्व्यः सुरूपाः सुभगाः कुलोद्भवाः ।
१०-२ - नदीं नयेयुः सरोऽथवा तटं कन्यां अलङ्कृत्य सहेन्द्र जायया ॥
११-१ - सूर्पेणदिक्षु प्रमदा बलिं ता दत्वा सकालीयकगन्धदिग्धाम् ।
११-२ - कुसुम्भरक्ताम्बरवेष्टिताङ्गीं शचीसकाशं प्रमदा नयेयुः ॥
१२-१ - दध्योदनेन हविषा मधुना च कन्या संपूज्य शक्रदयितां च सलोहस्ता ।
१२-२ - तूष्णीं प्रणम्य शिरसा गृहं एव यायाद्देवीं प्रगृह्य मुदिता नियतैश्च केशैः ॥
१३-१ - गृहे स्तितां [ऊ. स्थितां] तां पुरुहूतपत्नीं प्राङ्मध्यास्तमयेषु कन्या ।
१३-२ - स्रग्गन्धधूपैः प्रतिपूजणेच्[ऊ. प्रतिपूजयेच्] च पाणीग्रहं यावदुपागतेति ॥
१४-१ - रत्नानीन्दुकरः स्रजः शुभगता हर्म्योत्पलान्यासवः
१४-२ - तांबूलं प्रवराम्बराणि रुचिरं गीतं विभूत्यश्चया ।
१४-३ - यस्मान्न स्त्रियं अन्तरेण हि नृणां सर्वाण्यभिप्रीतये
१४-४ - तस्माद्वच्मि तदाप्तियोग्यसमयो धर्मार्थकामाय च ॥
१४ए ।.उक्तं जन्मनि यत्तदेव भविता यद्यङ्गनानां फलम् ।
१४फ़् ।.व्यर्थो न त्वयं आदरं परिणये तत्काललग्नादिगः ॥
१५-१ - अज्ञातं प्रथमं प्रधानं अपरं तद्व्यञ्जकं योषिताम् ।
१५-२ - उद्वाहे नियति नयत्यतिबलाद्वेलासमायुक्फलैः ॥
१६-१ - वात्स्यो वर्षं अनोजं इच्छति तथा एभ्यो जनश्चोत्तरं
१६-२ - स्त्रीणां मानं [ऊ. नामम्] ऋतुं विहाय मुनयो माण्डव्यशिष्या जगुः ।
१६-३ - चैत्रं प्रोज्झ्य पराशारो कथयते दुर्भाग्यदं योषितां
१६-४ - आषाढादिचतुष्टयेन शुभदं कैश्चित्प्रदिष्टं द्विजैः ॥
१७-१ - श्रेष्ठं पक्षं उषन्ति शुक्लं असितस्याद्यं त्रिभागं तथा ।
१७-२ - रिक्तां प्रोज्झ्य तिथिं तथा त्वयनयोः सन्धिं च शेषाः शुभाः ॥
१८-१ - आग्नेयग्रहवासरेषु कलहः प्रीतिस्तु सत्सूत्तमान्[ऊ. सत्सूत्तमा] ।
१८-२ - कैश्चित्स्थर्यं उषन्ति सौरदिवसे चान्द्रे समापत्निकम् ॥
१९-१ - मृगशिरसि मघायां हस्तमित्रोत्तरासु स्वसननिरृतिपूषाधातृदेवेषु चोढा ।
१९-२ - बहुसुतशुख [ऊ. सुख]दासीवित्तसौभाग्ययुक्ता जनयति परितोषं कन्यका बान्धवानाम् ॥
२०-१ - आर्द्राद्ये भचतुष्टये विधवता साग्नेययाम्ये स्मृता ।
२०-२ - शेषेष्वक्षयदोषशोकमरणं व्याध्याद्यनिष्टं बहुः ॥
२१-१ - प्रीतिर्जन्मसु तारकासु परतः सञ्ज्ञानुरूपं फलम् ।
२१-२ - चन्द्रे चोपचयाऽऽद्यसप्तमगते सौभाग्यसौख्याप्तयः ॥
२२-१ - नक्षत्रतुल्यं फलं आह गर्गः क्षेणेषु नक्षत्रपसञ्ज्ञितेषु
२२-२ - हारीतबभ्रू द्विजदेवलश्च विष्टि विनाऽन्यत्करणं प्रशस्तम् ॥
२३-१ - तिथिदिनकरणर्क्षलग्नवीर्यं परिचयं आह पराशरः क्रमेण ।
२३-२ - तिथिरिति बलबान्वदन्ति गर्गाः करणबलाद्दिवसोऽपि भागुरिश्च ।
२३एफ़् ।.दिनकरणबलाद्भृगुर्भवीर्यं बलं उदयस्य जगाद जीवशर्मा ॥
२४-१ - करणभतिथयोऽर्धभुक्तभोगाः स्वफलकरा न भवन्ति तत्र साम्ये ।
२४-२ - करणतिथिवासरोदयानां चरणविवृत्थिरनुक्रमात्फलानाम् ॥
२५-१ - षट्काष्टके मरणवैरवियोगदोषा द्विर्द्वादशे निधनताऽप्रजाता त्रिकोणे ।
२५-२ - प्रीतिः परा निगदिता समसप्तकेषु शेषेष्वनेकविधसौख्यसुतार्थसंपत् ॥
२६-१ - षट्काष्टकेऽपि भवनाधिपं एव भाव
२६-२ - एकाधिपत्यं अवलोक्य च वश्यराशिम् ।
२६-३ - कार्यो विवाहसमयः शुभकृत्सदुक्तः
२६-४ - स्तारा [ऊ. तारा] भवेद्यदि परस्परतोऽनुकूला ॥
२७-१ - दारिद्रयं [ऊ. दारिद्र्यं] रविणा कुजेन मरणं सौम्येन नस्युः प्रजाः
२७-२ - दौर्भाग्यं गुरुणा सितेन सहिते चन्द्रेण सापत्निका ।
२७-३ - प्रव्रज्यार्कसुतेन सेन्दुजगुरौ वाञ्छन्ति केचित्छुभम्
२७-४ - व्याध्यैर्मृत्युरणंग्रहैर्[ऊ. असङ्ग्रहैर्] बहुविधा दीक्षा प्रवासाः शुभैः ॥
२८-१ - क्रिये कुमारेष्वनुरक्तचित्ता विहीनवित्ता गवि गोव्रता च ।
२८-२ - कुलद्वयानन्दकरी तृतीये कुलीरलग्ने कुलटा नृशंसा ॥
२९-१ - हरौ प्रसूता सकृदाश्रिता पितुः पतिप्रियाऽति श्वशुरस्य षष्ठभे ।
२९-२ - तुलादिमानार्थवती तुलाधरे तथालिनि क्रन्दति नित्यं अस्थिरा ॥
३०-१ - धनुषि कुलटा तत्पूर्वार्द्धे सतीत्यपरे जगुः ।
३०-२ - मृगझषघटेष्वन्याशक्ता जरां उपगच्छति ॥
३१-१ - द्विपदभवनप्रापी योऽंशः स शुभोऽन्यगृहोदये ।
३१-२ - द्विपदभवनेष्वप्यन्यांशा न भवन्ति शुभावहा ॥
३२-१ - भानुर्मृत्युर्न बहुधनतां भर्तृदायादवित्तं [ऊ. वित्तं] बन्धुध्वंसं तनयविरहं भर्तृवृद्धिं परां च ।
३२-२ - वैधव्यं स्यान्[ऊ. प्राक्] न लघुमरणं धर्महानिं विशीलं लाभानेकान्व्ययं अपि ददात्युद्गमर्क्षात्क्रमेण ॥
३३-१ - शशिन्यश्वा सार्था तदनु शुभता बान्धवहिता विपुत्रा बन्ध्यार्ता भवति ससपत्ना ऽऽशुनिधना ।
३३-२ - जनित्री कन्यानां अथ विहतकर्माऽतिधनिनी व्ययाशक्तेत्येके जगुरशुभदा बन्धुषु जले ॥
३४-१ - मृत्युर्नैःस्वं सार्थता बन्धुवैरं न स्युः पुत्रा भर्तृवृद्धिं कुमैत्रीम् ।
३४-२ - रक्तस्रावो नानुकुल्ये च भर्तुः क्रव्याच्छैल्यं स्वाप्तिनाशं च भौमे ॥
३५-१ - भर्तृव्रता सुगृहिणी पतिपक्षपूज्या बन्ध्वर्चिता बहुसुता विजितारिपक्षा ।
३५-२ - बन्ध्या व्यसुर्नियमदानकृशाङ्गवित्ता मायावती धनवती व्ययनीय सौम्ये ॥
३६-१ - पत्युः प्रियाऽति धनिनी मुदिता धन्याढ्या पुत्रान्विता हतपरा न समेति भर्ता ।
३६-२ - क्षीणायुषा शुभरता शुभसिद्धकार्या स्वायान्विता तदुभयोपकृता च जीवे ॥
३७-१ - प्रिया पत्युर्लुब्धा पतिसहजशक्ता कुलहिता
३७-२ - सुपुत्रा वैराढ्या तदनु कुलटा क्षिप्रनिधना ।
३७-३ - रता नित्यं धर्मे बहुकुशलकर्मण्यभिरता
३७-४ - भवत्यायप्राया क्षपितविभवा चेति भृगुणा ॥
३८-१ - पुंश्चल्यस्वा बहुधनवती स्वल्पदुग्धार्कपुत्रे
३८-२ - हृद्रोगाऽऽर्ता विनिहतपरा गर्भविस्रावशीला ॥
३८-३ - रोगान्मुक्ता स्खलितनियमा पापशीलाऽतिवित्ता
३८-४ - पानैरर्थान्नयति विलयं प्राविलग्नात्क्रमेण ॥
३९-१ - सौम्या व्ययास्तनिधनं त्र्यरिभं च शुक्रे हित्वा स्थितस्त्रिधनलाभगतः शशाङ्कः ।
३९-२ - पापा त्रिषड्निधनलाभगता विवाहे हित्वाऽष्टमं क्षितिजं इष्टफलानि दद्युः ॥
४०-१ - सुतहिबुकवियद्विलग्नधर्मेष्वमरगुरुर्यदि दानवार्चितो वा ।
४०-२ - यदशुभं उपयाति तच्छुभत्वं शुभं अपि वृद्धिं उपैति तत्प्रभावात् ॥
४१-१ - अनिष्टस्थानसंस्थोऽपि प्रशस्तफलदः शशिः ।
४१-२ - सौम्यभागेऽधिमित्रण बलिना चेन्निरीक्ष्तः ॥
४२-१ - नरग्रहबले स्त्रीणां पुमान्भवति बल्लभः ।
४२-२ - विपरीतेऽङ्गना भर्तुरर्थादन्यत्प्रकल्पयेत् ॥
४३-१ - शुक्रसूर्यास्तपतिषु शत्रुभे वा तदंशके ।
४३-२ - विरोधमूढा यात्याशु श्वस्रुश्वसुरभर्तृषु ॥
४४-१ - विलग्नांशः स्वनाथेन यद्युद्वाहे न दृश्यते ।
४४-२ - पुंविनाशस्ततोऽस्तांशे यद्येवं योषितस्तथा ॥
४५-१ - गुरुसितयोरुच्चगयोरेकतमे वा विलग्नगे कन्या ।
४५-२ - राज्ञि भवत्यसंशयं एव गुरुसौम्ययोश्चोढा ॥
४६-१ - स्वजामित्रोदये लग्ने शुभे कार्या चतुर्थिका ।
४६-२ - स्ववर्णसदृशा जारास्त्र्याद्यैरेकर्क्षसंस्थितैः ॥
४७-१ - चरभवनगतं विहाय सत्यः शशिनं उवाच शुभप्रदं विवाहे ।
४७-२ - मुनिवचनविरोधि तच्च सूत्रे न तु कथिते पवनर्क्षवैश्वदेवे ॥
४८-१ - राश्युद्गमद्वादशराशिचक्रे युक्ता विवाहा मुनिभिः प्रदिष्टा ।
४८-२ - नामानि चक्रे ग्रहयोगलग्ने श्रीदेवकीर्तिः शृणु तस्य चऽऽर्या ॥
४९-१ - नन्दो भद्रो जीवो जीमूतः स्थावरो जयो विजयः ।
४९-२ - व्यालो रसातलमुखः क्षयस्तमोऽन्त्यो विवाहगणः ॥
५०-१ - सौम्ये विलग्ने नन्दः शुक्रे भद्रस्तथा गुरौ जीवः ।
५०-२ - आद्यन्तौ जीमूतः स्थावर इति मध्यमान्त्याभ्याम् ॥
५१-१ - सौम्यैरथ तैर्वा रविभौमशनैश्चरैः क्रमशः ।
५१-२ - सौम्यैः ज्ञेया सौम्या क्रूराः क्रुरैः समाख्याता ॥
५२-१ - दिनकरयोगाद्व्यालो भौमेन रसातलः क्षयः शनिना ।
५२-२ - तमसा तमो निरुक्तोऽथान्त्ये केतो कृतान्तश्च ॥
५३-१ - त्रिषु नन्दादिषु राज्ञी चतुर्षु चातः परं महादेवी ।
५३-२ - व्यालाद्येषु च पञ्चषु विधवाः शोच्या दरिद्राश्च ॥
५४-१ - अनधिकृतः शुभकृत्स्यादेते चन्द्रोऽन्यथाऽधिकृतः ।
५४-२ - तस्मात्विवाहसमये न केन चित्सङ्गतः शशी धन्यः ॥
५५-१ - सप्त ते शशियोगा सौम्या सह सर्वकर्मसिद्धिकराः ।
५५-२ - अशुभफलदास्तु पापैः पत्युद्वहने विवर्ज्यास्ते ॥
५५-३ - तस्मादेतान्योगान्मतिमां सञ्चिव्त्य सर्वकार्येषु ।
५६-१ - ऊढा नन्दे कन्या देवीशब्दं समाप्नुयादचिरात् ॥
५६-२ - भवति नरेन्द्रजननी भर्तुः प्राणैः प्रिया चैव ।
५७-१ - भद्रे पाणिग्रहणे यदि नाम कुमारिका समुपयाति ॥
५७-२ - सा त्वरितान्नृपशब्दं करोति भार्तुः कुलस्यापि ।
५८-१ - परिणीता जीवाख्ये कन्या विजयाय कीर्त्यते भर्तुः ॥
५८-२ - प्राप्नोति सा त्रिवर्गं कुलद्वयं चापि नन्दयति ।
५९-१ - जीमूते परिणीता विपुलान्भोगान्महाफलान्भुक्त्वा ॥
५९-२ - दृष्द्वा च नप्तृतनयान्सहभर्ता देवत्वम् ।
६०-१ - स्थावरयोगे कन्या पाणिग्रहं एत्य विपुलं ऐश्वर्यम् ॥
६०-२ - भर्तुर्निधानलाभान्प्राप्य कुलस्योन्नतिं कुरुते ।
६१-१ - पाणिग्रहं एत्य जये जघन्यकुलजापि भर्तुरैश्वर्यम् ॥
६१-२ - आवहति सदा कन्या निषेव्यमाना सपत्नीभिः ।
६२-१ - विजयां प्राप्योद्वाहं प्राप्नोति सुतान्यशोऽर्थलाभं च ॥
६२-२ - वंशस्य च प्रतिष्ठां परतो मरणाच्च सुरलोकम् ।
६३-१ - व्याले व्यालाकारा पाणिग्रहं एति कन्यका दैवात् ॥
६३-२ - दारिद्र्यामययुक्ता नैकस्मिन्पुंसि सा रमते ।
६४-१ - पातालनामनि गता पाणिग्रहणे च पञ्चमान्मासात् ॥
६४-२ - सा प्राप्य दोषं अतुलं परः प्राणान्परित्यजति ।
६५-१ - क्षयं आसाद्योद्वाहं कन्या पक्षद्वयात्पतिं हत्वा ॥
६५-२ - नीचेन तु सह भर्त्रा क्षपयति जाराग्निना गोत्रम् ।
६६-१ - पाणिग्रहस्तमसि चेल्लक्षणगुणवित्ततोऽपि सम्पन्ना ॥
६६-२ - सप्तति रात्रात्क्षपयति यद्यपि जाता सुरेन्द्रेण ।
६७-१ - यदि खलु कृतान्तयोगे परिणयं आयति कन्यका दैवात् ॥
६७-२ - सा श्वसुरबन्धुवर्गं क्षपयत्यचिरेण कालेन ।
६८-१ - आत्मोपेक्षकपोषकवधका इति राशयोऽर्थतोऽभिहितः ॥
६८-२ - एभ्यः शुभं अशुभं वा निर्देश्या जन्मलग्नाभ्याम् ।
६९-१ - आत्मेति जन्मलग्नं पञ्चम नवमं च कीर्तितं तस्मात् ॥
६९-२ - द्विषट्कदशमभवनं उपेक्षकाख्यं विनिर्दिष्टम् ॥
७०-१ - दुश्चिक्यं जामित्रं चैकादशकं च पोषकं ज्ञेयम् ॥
७०-२ - द्वादशनिधनचतुर्थं वधकाख्यं शास्त्रनिर्दिष्टम् ।
७१-१ - हित्वा शशाङ्कं यदि सप्त सौम्यैः पञ्चाशुभैः किं कथिता न सप्ता ॥
७१-२ - द्वित्र्यादियोगान्परिहृत्य कस्मान्नोक्तं शतं त्रिघनं विलग्ने ।
७२-१ - देशाचारस्तावदादौ विचिन्त्यो देशे देशे या स्थिति सैव कार्या ॥
७२-२ - लोकद्विष्टां पण्डिता वर्जयन्ति दैवज्ञोऽपि लोकमार्गेण यायात् ।
७३-१ - बृहस्पतौ गोचरशोभनस्थे विवाहं इच्छन्ति च दक्षिणात्याः ।
७३-२ - रवौ शुभस्थे च वदन्ति गौडा न गोचरो मालवके प्रमाणम् ॥
७४-१ - हरौ प्रसुप्ते न च दक्षिणायने न चैत्रमासे न च पुष्यसंज्ञिते ।
७४-२ - तिथौ च रिक्ते शशिनि क्षयङ्गते रवीन्दुभौमार्किदिनेषु चाशुभम् ॥
७५-१ - व्यतिपातहतं दिनत्रयं व्यतिपातेन समं च वैधृतिम् ॥
७५-२ - तदपि स्फुटपातदर्शने द्विगुणं यदि वा न निश्चितम् ।
७६-१ - व्यतिपातव्याघातः षष्ठे दशमे च वैधृतं धिष्ण्ये ॥
७६-२ - विक्षोभणगण्डान्तावतिधृतिसंख्ये च व्याघातः ।
७७-१ - तदिदं व्यतिपातं च कथयन्ति उत्तरदिक्स्थिताजनाः ॥
७७-२ - व्यतिपातवदाकुलस्थितं बहुसिद्धान्तविशेषकारणे ।
७८-१ - तथोत्तराः साकलसन्निकृष्टा माण्डव्यमातीयतुसार्द्धकेषु ॥
७८-२ - खशेषु हूणेषु न बाह्लिकेषु वा न, काणदेशेषु न गोपभोजाः ।
७९-१ - एकादशोक्तानि शुभानि भानि शेषाण्यनिष्टानि विवाहकाले ॥
७९-२ - तत्राग्नि तारा शशिवीर्ययुक्ता त्रिंशन्मुहूर्ताश्च विचिन्तनीयाः ।
८०-१ - तुलाधरस्त्रीमिथुनाद्विवाह लग्ने स्थिता पापफला न चान्ये ॥
८०-२ - त्रिंशांशकद्वादशभागभेदैर्द्रेष्काणहोराप्रमुखैर्विचिन्त्यः ।
८१-१ - मासे नाष्टाउ विष्टिदुष्टानि भानि तत्राप्येके रात्रिं आहुर्दिनं च ॥
८१-२ - तिथ्यर्द्धेऽन्त्ये प्राप्तिनाशौ च विष्टे चान्द्रं मानं विष्टिहेतु न शेषम् ।
८२-१ - प्राच्याः प्रायोः न्यूनवर्णाः सगोपाः संध्याकालं प्राहुरिष्टं न शेषम् ॥
८२-२ - यावच्छान्तं गोरजो नाभ्युपेति तावत्तेषां चित्तशुद्धिर्विवाहे ।
८३-१ - गोपैर्यष्टयाहतानां खुरपुटदलिता या तु धूलिर्दिनान्ते
८३-२ - सोद्वाहे सुन्दरीणां विपुलधनसुताश्चायुरारोग्यसंपत् ॥
८३-३ - तस्मिन्काले न च र्क्षं न च तिथिकरणं नैव लग्नं न योगः
८३-४ - ख्यातः पुंसां सुखार्थं शमयति दुरितानि उत्थितं गोरजस्तु ।
८४-१ - कुलस्य देशस्य च चित्तवृत्तिर्न खण्डनिया विदुषा कदाचित् ॥
८४-२ - दोसः प्रतिस्यायकृतोऽपि योऽत्र संभाव्यते ज्यौतिषिकस्य सोऽज्ञैः ।
८५-१ - शास्त्रशरीरं अबुध्वा बहुधा जल्पन्ति यद्यपि नानुमतम् ॥
८५-२ - काणानां विषयगतः प्राज्ञो निमिलयेन्नेत्रम् ।
८६-१ - एवं विवाहसमये गमने प्रवेशे कार्येषु मङ्गलयुतेष्वथवा परेषु ॥
८६-२ - दोषं कुशिक्षितकुदैवविदो वदन्ति रागेण वा पटुधियो नमोऽस्तु तेभ्यः ।
८७-१ - गोचरशुद्धाविन्दुं कन्याया यत्नतः शुभं वीक्ष्य ॥
८७-२ - तिग्मकिरणश्च पुंसः शेषैरवर्णैरपि विवाहः ।
८८-१ - न सकलगुणसंपल्लभ्यतेऽल्पैरहोभिर्बहुतरगुणयोगं योजयेत्मङ्गलेषु ॥
८८-२ - प्रभवति न हि दोषो भूरिभावे गुणानां सलिललव इवाग्नेः संप्रदीप्तेन्धनस्य ।
८९-१ - गुणशतं अपि दोषः कश्चिदेकोऽपि वृद्धः क्षपयति यदि नान्यत्तद्विरोधिगुणोऽस्ति ।
८९-२ - घटं अपि परिपूर्णं पञ्चगव्यस्य शक्त्या मलिनयति सुराया बिन्दुरेकोऽपि सर्वम् ॥
९०-१ - कृतकौतुकमङ्गलो वरो मधुपर्काद्यशनादनन्तरम् ॥
९०-२ - ज्वलिताग्निसमक्षमङ्गलं यदवाप्नोति शुभाशुभं च तम् ॥
९१-१ - चक्रे वराहमिहिरः प्रणिपत्य साधून्सम्यक्विवाहपटलं पृथुतां विहाय ।
९१-२ - पूर्वं च यद्युवतिजन्मविधौ मयोक्तं संचिन्त्य तच्च सदसत्परिकल्पनीयम् ॥
Translation - भाषांतर
N/A


text:
उच्चन्यायालयेन ध्वनितम् -- अयोध्यायाः विवादितभूमिः पक्षत्रयाय विभाजनीया। पक्षे मन्दिरं तिष्ठति। पक्षदानं हिन्दुसमाजाय। पक्षदानं मुस्लिमसमाजाय -- इति। मुस्लिमजनैः पुनर्विचारार्थं सर्वोच्चयन्यायालयः प्रार्थ्यते इति सूचितम्। यः निर्णयः हिन्दुसमाजसन्तोषं नैव जनयति, स एव निर्णयः कथमपि मुस्लिमसमाजदुःखं जनयति।
सिद्धं यत् भूमौ अस्यां देवालयः वर्त्तते स्म। आक्रमणस्य फलम् अनुभूय कैश्चन चिरं कालः नीतः। यावत् दीनाः मूकाः अतिष्ठन्, तावत् असहनीया स्थितिः स्वीकृता। किन्तु न्यायविरुद्धं धर्मविरुद्धं च इदम् आसीत्। तथापि अद्य त्रिधाविभक्तभूमिः प्राप्ता अस्ति तैः। तथापि न कोऽपि सन्तोषः। केषाञ्चन चेष्टा ईदृशी। वयम् अपि केचन निवसामः भूमौ अस्याम्, यस्मात् अस्कामपि अपि अर्हता रक्षणीया भवति इति सर्वन्यायसिद्धम्। बिडालायमानैः सिंहैः अस्माभिः क्वचित् एकवाण्या गर्जनीयम्।


text:
अग्निपुराणम्/अध्यायः ३१३
नानामन्त्राः[सम्पाद्यताम्]
अग्निरुवाच
ओं विनायकार्चनं वक्ष्ये यजेदाधारशक्तिकम् ।
धर्म्माद्यष्टककन्दञ्च नालं पद्मञ्च कर्णिकाम् ।। ३१३.१ ।।
केशरं त्रिगुणं पद्मं तीव्रञ्च ज्वलिनीं यजेत् ।
नन्दाञ्च सुयशाञ्चोग्रां तेजोवतीं विन्ध्यवासिनीं ।। ३१३.२ ।।
गणमूर्त्तिं गणपतिं हृदयं स्याद्गणं जयः ।
एकदन्तोत्कटशिरःशिखायाच्लकर्णिने ।। ३१३.३ ।।
गजवक्त्राय कवचं चहूँ फडन्तं तथाष्टकं ।
महोदरो दण्डहस्तः पूर्व्वादौ मध्यतो यजेत् ।। ३१३.४ ।।
जयो गणाधिपो गणनायकोऽथ गणेश्वरः ।
वक्रतुण्ड एकदन्तोत्कटलम्बोदरो गज ।। ३१३.५ ।।
वक्त्रो विकटाननोऽथ हूँ पूर्व्वो विघ्ननाशनः ।
धूम्रवर्णो महेन्द्राद्यो वाह्ये विघ्नेशपूदनम् ।। ३१३.६ ।।
त्रिपुरापूजनं वक्ष्ये असिताङ्गो रुरुस्तथा ।
चण्डः क्रोधस्तथोन्मत्तः कपाली भीषणः क्रमात् ।। ३१३.७ ।।
संहारो भैरवो ब्राह्मीमुख्या ह्रस्वास्तु भैरवाः ।
ब्रह्माणीषण्मुखा दीर्घा अग्न्यादौ वटुकाः क्रमात् ।। ३१३.८ ।।
समयपुत्रो वटुको योगिनीपुत्रकस्तथा ।
सिद्धपुत्रश्च वटुकः कुलपुत्रश्चतुर्थकः ।। ३१३.९ ।।
हेतुकः क्षेत्रपालश्च त्रिपुरान्तो द्वितीयकः ।
अग्निवेतालोऽग्निजिह्वः कराली काललोचनः ।। ३१३.१० ।।
एकपादश्च भीमाक्ष ऐं क्षें प्रेतस्तथासनं ।
ऐँ ह्रीं द्वौश्च त्रिपुरा पद्मासनसमास्थिता ।। ३१३.११ ।।
विभ्रत्यभयपुस्तञ्च वामे बरदमालिकाम् ।
मूलेन हृदयादि स्याज्जालपूर्णञ्च कामकम् ।। ३१३.१२ ।।
गोमध्ये नाम संलिख्य चाष्टपत्रे च मध्यतः ।
श्मशानादिपटे श्मशानाङ्गारेण विलेखयेत् ।। ३१३.१३ ।।
चिताङ्गारपिष्टकेन मूर्त्तिं ध्यात्वा तु तस्य च ।
क्षिप्त्वोदरे नीलसूत्रैर्वेष्ट्य चोच्चाटनं भवेत् ।। ३१३.१४ ।।
ओं नमो भगवति ज्वालामानिनि गृध्रगणपरिवृते स्वाहा ।
युद्ध गच्छन् जपन्मन्त्रं पुमान् साक्षाज्जयी भवेत् ।
ओं श्रीँ ह्रीँ क्लीँ श्रियै नमः ।
उत्तरादौ च घृणिनी सूर्य्या पूज्या चतुर्द्दले ।। ३१३.१५ ।।
आदित्या प्रभावती च हेमाद्रिमधुराश्रियः ।
ओं ह्रीं गौर्य्यै नमः ।
गौरीमन्त्रः सर्व्वकरः होमाद्ध्यानाज्जपार्च्चनात् ।। ३१३.१६ ।।
रक्ता चतुर्भुजा पाशवरदा दक्षिणे करे ।
अङ्कुशाभययुक्तान्तां प्रार्थ्य सिद्धात्मना पुमान् ।। ३१३.१७ ।।
जीवेद्वर्षशतं धीमान्न चौरारिभयं भवेत् ।
क्रुद्धः प्रसादी भवति युधि मन्त्राम्बुपानतः ।। ३१३.१८ ।।
अञ्जनं तिलकं वश्ये जिचह्वाग्रे कविता भवेत् ।
तज्जपान्मैथुनं वश्ये तज्जपाद्योनिवीक्षणप्त् ।। ३१३.१९ ।.
स्पर्शाद्वशी तिलहोमात्सर्व्वञ्चैव तु सिध्यति ।
सप्ताभिमन्त्रितञ्चान्नं भुञ्जंस्तस्य श्रियः सदा ।। ३१३.२० ।।
अर्द्धनारीशरुपोऽयं लक्ष्मयादिवैष्णवादिकः ।
अनङ्गरूपा शक्तिश्च द्वितीया मदनातुरा ।। ३१३.२१ ।।
पवनवेगा भुवनपाला वै सर्व्वसिद्धिदा ।
अनङ्गमदनानङ्गमेखलान्ताञ्जपेच्छ्रिये ।। ३१३.२२ ।।
पद्ममध्यदलेषु ह्रीँ स्वरान् कादीस्ततः स्त्रियाः ।
षट्कोणे वा घटे वाऽथ लिखित्वा स्याद्वशीकरं ।। ३१३.२३ ।।
ओं ह्रीँ छँ नित्यक्लिन्ने मदद्रवे ओं ओं ।
मूलमन्त्रः षडङ्गोयं रक्तवर्णे त्रिकोणके ।
द्रावणी ह्लादकारिणी क्षोभिणी गुरुशक्तिका ।। ३१३.२४ ।।
ईशानादौ च मध्ये तां नित्यां पाशाङ्कुशौ तथा ।
कपालकल्पकतरुं वीणा रक्ता च तद्वती ।। ३१३.२५ ।।
नित्याभया मङ्गला च नववीरा च मङ्गला ।
दुर्भगा मनोन्मनी पूज्या द्रावा पूर्व्वादितः स्थिता ।। ३१३.२६ ।।
ओं ह्रीँ अनङ्गाय नमः ओं ह्रीँ ह्रीँ स्मराय नमः ।
मन्मथाय च माराय कामायैवञ्च पञ्चधा ।
कामाः पाशाङ्गुशौ चापवाणाः ध्येयाश्च विभ्रतः ।। ३१३.२७ ।।
रतिश्च विरतिः प्रीतिर्विप्रीतिश्च मतिर्धृतिः ।
विधृतिः पुष्टिरेभिश्च क्रमात् कामादिकैर्युताः ।। ३१३.२८ ।।
ओं छँ नित्यक्लिन्ने मदद्रवे ओं ओं । अ आ इ ई उ उ ऋ लृ लॄ ए ऐ
ओ औ अं अः । क ख ग घ ङ च छ ज झ ञ ट ठ ड ढ ण
त थ द ध न प फ ब भ म य र ल व श ष स ह क्ष । ओं छँ
नित्यक्लिन्ने मदद्रवे स्वाहा ।
आधारशक्तिं पद्मञ्च सिंहे देवीं हृदादिषु ।। ३१३.२९ ।।
ओं ह्नीँ गौरि रुद्रदयिते योगेश्वरि हूं फट् स्वाहा ।
इत्यादिमहापुराणे आग्नेये नानामन्त्रा नाम त्रयोदशाधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥


text:
इस स्तोत्र का जप जो भी व्यक्ति प्रतिदिन करता है उसे बारह ज्योतिर्लिंगो जैसे दर्शन करने के समान फल की प्राप्ति होती है. केवल यही एक स्तोत्र है जिसका जाप करने से व्यक्ति को शिव भगवान की कृपा तो प्राप्त होती ही है साथ ही अन्य सभी देवी देवताओ की कृपा भी प्राप्त होती है….
महीना: जून 2014
रामायण – मनका 108
इस पाठ की एक माला प्रतिदिन करने से मनोकामना पूर्ण होती है, ऎसा माना गया है. रघुपति राघव राजाराम । पतितपावन सीताराम ।। जय रघुनन्दन जय घनश्याम । पतितपावन सीताराम ।। भीड़ पड़ी जब भक्त पुकारे । दूर करो प्रभु दु:ख हमारे ।। दशरथ के घर जन्मे राम । पतितपावन सीताराम ।। 1 ।। विश्वामित्र…
श्री राधाकृपाकटाक्षस्तवराज
मुनीन्द्र-वृन्द वन्दिते त्रिलोक-शोक-हारिणि प्रसन्न-वक्त्र-पंकजे निकुंज-भू-विलासिनि । व्रजेन्द्र-भानु-नन्दिनि व्रजेन्द्र-सूनु-संगते कदा करिष्यसीह मां कृपाकटाक्षभाजनम ।।1।। अशोक-वृक्ष-वल्लरी-वितान-मण्डप-स्थिते प्रवाल-बालपल्लव-प्रभारूणाड़्घ्रि-कोमले । वराभय-स्फुरत-करे प्रभूत-सम्पदालये कदा करिष्यसीहे मां कृपाकटाक्ष भाजनम ।।2।। अनंग – रंग – मंगल – प्रसंग – भंड़्गुरभ्रुवो: सविभ्रमं ससम्भ्रमं दृगन्त – बाण – पातनै: । निरन्तरं वशीकृत-प्रतीत-नन्दनन्दने कदा करिष्यसीह मां कृपाकटाक्ष भाजनम ।।3।। तडित-सुवर्ण-चम्पक-प्रदीप्त-गौर-विग्रहे मुख-प्रभा-परास्त-कोटि-शारदेन्दुमण्डले । विचित्र-चित्र-संचरच्चकोर-शाव-लोचने कदा करिष्यसीह…
लिंगाष्टकम
ब्रह्ममुरारिसुरार्चितलिंग निर्मलभासित शोभितलिंगम । जन्मजदु:खविनाशकलिंगं तत्प्रणमामि सदाशिवलिंगम ।।1।। देवमुनिप्रवरार्चितलिंगं कामदहं करुणाकरलिंगम । रावणदर्पविनाशन लिंगं तत्प्रणमामि सदाशिवलिंगम ।।2।। सर्वसुगंधिसुलेपित लिंगं बुद्धि विवर्धनकारणलिंगम । सिद्धसुरासुरवंदितलिंगं तत्प्रणमामि सदाशिव लिंगम ।।3।। कनकमहामणिभूषितलिंगं फणिपति वेष्टित शोभितलिंगम । दक्षसुयज्ञविनाशकलिंगं तत्प्रणमामि सदाशिव लिंगम ।।4।। कुंकुमचन्दनलेपितलिंगंं पंकजहारसुशोभितलिंगम । संचितपापविनाशनलिंगं तत्प्रणमामि सदा शिवलिंगम ।।5।। देवगणार्चितसेवितलिंगं भावैर्भक्तिभिरेव च लिंगम । दिनकरकोटिप्रभाकर लिंगम पत्प्रणमामि सदाशिवलिंगम ।।6।।…
श्री गंगा स्तोत्रम
देवि सुरेश्वरि भगति गंगे त्रिभुवनतारिणि तरलतरंगे । शंकरमौलिविहारिणि विमले मम मतिरास्तां तव पदकमले ।।1।। भागीरथि सुखदायिनि मातस्तव जलमहिमा निगमे ख्यात: । नाहं जाने तव महिमानं पाहि कृपामयि मामज्ञानम ।।2।। हरिपदपाद्यतरंगिणि गंगे हिमविधुमुक्ताधवलतरंगे । दूरीकुरू मम दुष्कृतिभारं कुरु कृपया भवसागरपारम ।।3।। तव जलममलं येन निपीतं परमपदं खलु तेन गृहीतम । मातर्गंगे त्वयि यो भक्त: किल तं…
सूर्य भगवान के 108 नाम
सूर्योsर्यमा भगस्त्वष्टा पूषार्क: सविता रवि: । गभस्तिमानज: कालो मृत्युर्धाता प्रभाकर: ।।1।। पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वयुश्च परायणम । सोमो बृहस्पति: शुक्रो बुधोsड़्गारक एव च ।।2।। इन्द्रो विश्वस्वान दीप्तांशु: शुचि: शौरि: शनैश्चर: । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्दो वरुणो यम: ।।3।। वैद्युतो जाठरश्चाग्निरैन्धनस्तेजसां पति: । धर्मध्वजो वेदकर्ता वेदाड़्गो वेदवाहन: ।।4।। कृतं तत्र द्वापरश्च कलि: सर्वमलाश्रय: । कला काष्ठा…
श्रीगोपाल सहस्त्रनाम स्तोत्रम्
अथ ध्यानम कस्तूरीतिलकं ललाटपटले वक्ष:स्थले कौस्तुभं नासाग्रे वरमौत्तिकं करतले वेणुं करे कंकणम । सर्वाड़्गे हरिचन्दनं सुललितं कण्ठे च मुक्तावलि – र्गोपस्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूडामणि: ।।1।। फुल्लेन्दीवरकान्तिमिन्दुवदनं बर्हावतंसप्रियं श्रीवत्साड़्कमुदारकौस्तुभधरं पीताम्बरं सुन्दरम । गोपीनां नयनोत्पलार्चिततनुं गोगोपसंघावृतं गोविन्दं कलवेणुवादनपरं दिव्याड़्गभूषं भजे ।।2।। इति ध्यानम ऊँ क्लीं देव: कामदेव: कामबीजशिरोमणि: । श्रीगोपालको महीपाल: सर्वव्र्दान्तपरग: ।।1।। धरणीपालको धन्य: पुण्डरीक: सनातन: ।…
श्रीदुर्गा जी की आरती
जय अंबे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी । तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवरी ।। मांग सिंदूर विराजत, टीको मृदमद को । उज्जवल से दोउ नैना, चंद्र बदन नीको ।। कनक समान कलेवर, रक्ताम्बर राजै । रक्त पुष्प गलमाला, कण्ठन पर साजै ।। केहरि वाहन राजत, खड़्ग खप्पर धारी । सुर नर मुनिजन सेवत, तिनके…
आरती शिवजी की
जय शिव ओंकारा, हर जय शिव ओंकारा । ब्रह्मा विष्णु सदाशिव अर्द्धांगी धारा ।। जय शिव…. एकानन चतुरानन पंचानन राजे । हंसासन गरुड़ासन वृषवाहन साजे ।। जय शिव…… दो भुज चार चतुर्भुज दस भुज ते सोहे । तीनों रुप निरखता त्रिभुवन जन मोहे ।। जय शिव…. अक्षमाला वनमाला मुण्डमाला धारी । चंदन मृगमद सोहे भोले…
संकष्टमोचन स्तोत्रम
सिन्दूरपूररुचिरो बलवीर्यसिन्धु – र्बुद्धिप्रवाहनिधिरद्भुतवैभवश्री: । दीनार्तिदावदहनो वरदो वरेण्य: संकष्टमोचनविभुस्तनुतां शुभं न: ।। सोत्साहलड़्घितमहार्णवपौरुषश्री – र्लड़्कापुरीप्रदहनप्रथितप्रभाव: । घोराहवप्रमथितारिचमूप्रवीर: प्राभंजनिर्जयति मर्कटसार्वभौम: ।। द्रौणाचलानयनवर्णितभव्यभूति: श्रीरामलक्ष्मणसहायकचक्रवर्ती । काशीस्थदक्षिणविराजितसौधमल्ल: श्रीमारुतिर्विजयते भगवान महेश: ।। नूनं स्मृतोsपि दयते भजतां कपीन्द्र: सम्पूजितो दिशति वांछितसिद्धिवृद्धिम । सम्मोदकप्रिय उपैति परं प्रहर्षं रामायणश्रवणत: पठतां शरण्य: ।। श्रीभारतप्रवरयुद्धरथोद्धतश्री: पार्थैककेतनकरालविशालमूर्ति: । उच्चैर्घनाघनघटाविकटाट्टहास: श्रीकृष्णपक्षभरण: शरणं ममास्तु ।। जड़्घालजड़्घ उपमातिविदूरवेगो…
श्रीहनुमत्सहस्त्रनाम स्तोत्रम
हनुमान्श्रीप्रदो वायुपुत्रो रुद्रोsनघोsजर: । अमृत्युर्वीरवीरश्च ग्रामवासो जनाश्रय: ।।1।। धनदो निर्गुणोsकायो वीरो निधिपतिर्मुनि: । पिंड्गाक्षो वरदो वाग्मी सीताशोकविनाशन: ।।2।। शिव: सर्व: परोsव्यक्तो व्यक्ताव्यक्तो रसाधर: । पिंड्गकेश: पिंड्गरोमा श्रुतिगम्य: सनातन: ।।3।। अनादिर्भगवान देवो विश्वहेतुर्निरामय: । आरोग्यकर्ता विश्वेशो विश्वनाथो हरीश्वर: ।।4।। भर्गो रामो रामभक्त: कल्याणप्रकृति: स्थिर: । विश्वम्भरो विश्वमूर्तिर्विश्वाकारोsथ विश्वप: ।।5।। विश्वात्मा विश्वसेव्योsथ विश्वो विश्वहरो रवि: । विश्वचेष्टो…
श्रीराम स्तुति
श्रीरामचन्द्र कृपालु भजु मन हरण भवभव दारुणं । नवकंज-लोचन, कंजमुख, कर-कंज, पद कंजारुणं ।। कंदर्प अगणित अमित छबि, नवनील-नीरद-सुंदरं । पट पीत मानहु तड़ित रुचि शुचि नौमि जनक सुतावरं ।। भजु दीनबंधु दिनेश दानव-दैत्य-वंश-निकंदनं । रघुनंद आनंदकंद कोशलचंद दशरथ-नंदनं ।। सिर मुकुट कुंडल तिलक चारु उदारु अंग विभूषणं । आजानुभुज शर-चाप-धर, संग्राम-जित-खर दूषणं ।। इति…


text:
http://www.videha.co.in/ Ist Maithili Fortnightly e-journal
इति भवंतः सर्वे पूर्वतन् पाठेव ज्ञातवंतः।संस्कृतेन प्रथम परिचयः प्राप्तव्यः। अद्य अन्येनक्रमेण अपि परिचयस्य अन्येषाम् अपि अभ्यासं वयं कुर्मः।
अहं गजेन्द्रः। भवान् कः। अहं शिक्षकः। भवती का। अहम् अभिनेत्री। अहं छात्रा। अहं वैद्या।
अहं गृहिणी। अहं कृषकः। अहं शिक्षिकाः। अहं पाचकः। अहं तंत्रज्ञः। अहं तंत्रज्ञा।
एतद् वाक्यद्वयं योजयित्वा वयं परिचयं वदामः। एतैव सुखेन परिचयं वदामः।मम नाम गजेन्द्रः। अहं शिक्षकः। एतेन क्रमेण भवंतः वदंतु। भवान वदतु। मम नाम इंदुशेखरः।अहं तंत्रज्ञः।
मम नाम राजलक्ष्मीः। अहं अभिनेत्री। सः उदयनः। सः छात्रः। सः छात्रः वा। आम्। सः छात्रः।
तत्र कृष्णफलकम वा?
आम्। तत्र कृष्णफलकम्। न। सः वैद्यः न। एतत् फेनकम वा। आम्। तत उपनेत्रम्/कङ्कतम्। प्रशांतः सज्जनः वा।
संस्कृतं सरलं वा।
संस्कृतं मधुरं वा।
आम्। सत्यम्।
इदानीम अहं वदामि। भवंतः अपि अभिनयं कुर्वंतु।
उत्तिष्ठतु। तस्य नाम उदयनः। तस्य नाम किम्। कस्य नाम इंदुशेखरः। तस्याः नाम चन्द्रिका। तस्याः नाम किम्। कस्याः नाम चन्द्रिका।
एतस्य नाम इन्दुशेखरः। तस्य नाम किम्।
साधुः। तस्याः नाम श्रीलक्ष्मीः। कस्याः नाम श्रीलक्ष्मीः। तस्य नाम इंदुशेखरः। एतस्य नाम सुधीरः। तस्याः नाम शांतला। एतस्याः नाम राजलक्ष्मीः।
घटी। सुधीरस्य घटी।
कस्य मुखम्। सुधीरस्य उपनेत्रम्। नाशिका। कर्णः। गीतायाः घटी। गीतायाः घटी। गीतायाः स्यूतः। कस्याः करवस्त्रम। ददातु। कस्याः कुञ्चिका। सीतायाः। लतायाः। सा देवी। देव्याः नाम किम्। देव्याः नाम सरस्वती। कस्याः आभूषणम्। नर्तक्याः आभूषणम्। कस्याः कण्ठाहारः। गृहण्याः क्ण्ठाहारः। पार्वती। पार्वत्याः। पुस्तकस्य नाम श्रीमदभागवदगीता। काव्यस्य नाम अभिज्ञानशाकुंतलम्। अस्माकं देशस्य नाम भारतम्। शिक्षकस्य नाम विश्वासः। गीतायाः। प्रियायाः। राजेश्वरयाः। श्रीलक्ष्म्याः। रामः अस्ति। सर्वे रामस्य वदंति। कृष्णस्य। प्रमोदस्य। बाबूलालस्य। रमानन्दस्य। रामशरणस्य।
राधेश्यामस्य। शिक्षकस्य। लेखकस्य। छात्रस्य।
फलस्य। पुष्पस्य। मन्दिरस्य। नगरस्य। सीतायाः। राधायः। अनितायाः। मालविकायाः। कवितायाः। सुशीलायाः। गङ्गायाः। शारदायाः। भारत्याः। नद्याः। लेखन्याः। राख्याः। अङ्कन्याः। रामस्य। रामः दशरथस्य पुत्रः।
कृष्णः कस्य पुत्रः। कृष्णः वसुदेवस्य पुत्रः। रामः कस्याः पतिः। रामः सीताय़ाः पतिः। लक्ष्मणः उर्मिलायाः पतिः।
कृष्णः रुकमण्याःपतिः।
दिल्ली भारतस्य राजधानी। बेङ्गलुरु कर्णाटकस्य राजधानी। बाल्मीकिः रामायणस्य लेखकः। व्यासः महाभारतस्य लेखकः।
वयम् इदानीम् एकम् अभ्यासं कुर्मः। अहम् एकं कोष्ठकं दर्शयामि। सर्वे अभ्यासः कुर्मः।
दशरथस्य पुत्रः रामः। शिवस्य पुत्रः गणेशः। रावणस्य पुत्रः मेघनादः। अर्जुनस्य पुत्रः अभिमन्युः। रघुवंशस्य लेखकः कालिदासः। रामायणस्य लेखकः बाल्मीकिः। सीतायाः पतिः रामः। उर्मिलायाः पतिः लक्ष्मणः।
सत्यभामायाः पतिः कृष्णः।
पार्वत्याः पतिः ।
देवक्याः
मन्दोदरयाः दमयनत्याः गान्धी महाभागस्य महोदयस्य रेणु महोदयायाः मेरी महाभागायाः
सुभाषितम्
वयम् इदानीम् अद्यापि एकस्य सुभाषितस्य अभ्यासः कुर्मः। भवंतः इदानीं सुभाषितम् श्रुणवंतु।
अयं निजः परोवेत्ति गणना लघुचेतसाम्। उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम्॥
इदानीं यत् सुभाषितम् श्रुण्वंतः तस्य अर्थः एवम् अस्ति। लोके द्विविधाः जनाः भवति। केचन् लघु मनस्काः।ते चिंतयंति, एषः मम जनः। एषः मम जनः न। इति चिंतयंति। अन्ये केचन् संति, महात्मानामः। उदार च्रिताः। ते चिन्तयन्ति-जगत एव मम कुटुम्बः। लघु कुटुम्बः। तेषां दृष्टयासमग्रः प्रपञ्चःएव मम कुटुम्बः। सज्जनाः एवं चिंतनं कुर्वंति। धन्यवाद:।
कथा
अहं इदानीम् एकं लघुकथां वदामि।
काशीः नगरे एकः महान् पण्डितः आसीत्। सः बहुषु शास्त्रेषु पारंगतः आसीत्। तस्य समीपे बहुछात्राः अध्ययनं कुर्वंति स्म। तस्य ख्यातिः सर्वत्र प्रसारिता आसीत्। अतः दूर-दूरतः छात्राः आगच्छंति स्म।
एकदा कश्चन् शिष्यः तस्य समीपम् आगतवान्। सः गुरोः नमस्कारं कृत्वा पृष्ठवान्- भोः। अहं भवतः समीपे अध्ययनं कर्त्तुम इच्छामि। अतः माम शिष्यत्वेन स्वीकरोतु। इति सः उक्तवान्। किंतुः सर्वेषाम छात्राणां बुद्धि परीक्षां कृत्वा एव तान स्वीकरोति स्म। अतः एतस्य अपि बुद्धि परीक्षां कर्त्तुम सः एकं प्रश्नं पृष्ठवान। भोः वत्सः। देवः कुत्र अस्ति। इति पृष्ठवान। तदा शिष्यः उक्तवान। भगवन्। देवः कुत्र नास्ति। सः सर्वोव्यापी अस्ति। इति। प्रस्नरूपेण एव गुरुः पृष्ठवान। एतस्य उत्तरम् श्रुत्वागुरुः अत्यन्तं संतुष्टः जातः। सः हर्षेण तम् आलिङ्गितवान। तम उक्तवान अपि। भोः वत्सः। भवान् बुद्धिमान् बालकः अस्ति। भवंतम् अहं शिष्यत्वेन निश्चयेन स्वीकरोमि। सत्यं देवः सर्वव्यापि अस्ति। इति तम उक्तवान, शिष्यत्वेन अंगीकृतवान। एवं सः शिष्यः तत्रैव विद्याभ्यासं कृतवान,गुरोः आशीर्वादं प्राप्तवान। भवन्तः कथाम् अर्थः ज्ञातवंतः किल।
शीतं स्नानम्
उदेति सूर्यः कुक्कुटः गायति। कृषकः उत्थति पुष्पं विकसति। चटका विचरति,आकाश मध्ये,
शीतकाले जलं शीत भवति, बालः उत्थति स्नानं लब्धे,
स्नानं कृत्वा सा स्फुरति।
(अनुवर्तते)


text:
सप्तद्वीपपरिक्रान्तं जम्बूदीपं निबोधत।
अग्नीध्रं ज्येष्ठदायादं कन्यापुत्रं महाबलम।।
प्रियव्रतोअभ्यषिञ्चतं जम्बूद्वीपेश्वरं नृपम्।।
तस्य पुत्रा बभूवुर्हि प्रजापतिसमौजस:।
ज्येष्ठो नाभिरिति ख्यातस्तस्य किम्पुरूषोअनुज:।।
नाभेर्हि सर्गं वक्ष्यामि हिमाह्व तन्निबोधत। (वायु 31-37, 38)
वह जम्बूद्वीप ..........**यस्य विश्वे हिमवन्तो महित्वा ! समुद्रे यस्य रसाभिदाहः ! इमाश्च में प्रदिशो यस्यबाहू | कस्मैदेवाय हविषाविधेयं !
***अत्रापि भारतं श्रेष्ठं जम्बूद्वीपे महामुने |
यतो हि कर्म्भूरेषा ह्यातोंया भोगभुमयाह |


text:
उमादेवी ( मिथिला )
उमादेवी ( मिथिला ) मिथिलानामकम् एतत् स्थानं भारत-नेपालदेशयोः सीमायां जनकपुरम् इत्यत्र अस्ति ।नेपालदेशस्य धवलगिरिसमीपे पोखारा इत्यत्र अस्ति ।
सम्पर्कः[सम्पादयतु]
एतत् स्थानं जनकपुररेलनिस्थानकतः १ की.मी. दूरे अस्ति ।
वैशिष्ट्यम्[सम्पादयतु]
अत्र सोनामाय् देवस्थानम् अपि अस्ति ।अस्मिन् स्थाने देव्याः वामभुजः पतितः इति ऐतिह्यम् अस्ति । अत्रत्या देवी उमा इति पूज्यते । अत्रत्यः शिवः महोदरनाम्ना पूज्यते । जनकपुरे जनकः राज्यभारं निर्वहति स्म इति प्रतीतिः अस्ति । जानकीमन्दिरम् एव शक्तिपीठम् इति अपि कश्चन वादः अस्ति । अपरः कश्चन वादः एवम् अस्ति । बिहारराज्यस्य मधुबनिमण्डलस्य उच्हित् अथवा उच्हैत् स्थानम् एव शक्तिपीठम्। एतत् स्थानं जनकपुरतः ३० की.मी.दूरे अस्ति उच्हैत् । समीपस्थं रेलनिस्थानकं बिहारस्य कमाटुल् इतः २४ की.मी. दूरे अस्ति । बिहारस्य दर्भङ्गातः अपि यानसौकर्यम् अस्ति ।


text:
65a च काव्यमिति । तदनुसारेण स्वाभाविकं फलं विभाव्यते । शास्त्रीयोऽपि चायं स्वाभाविकफलवादः यदाहुः—
तस्माल्लोकशास्त्रानुरोधेनैतदुक्तं तत्परायणत्वात् काव्यस्येति । अलमतिगहनेन ॥
समासोक्तिं व्यक्तीकुर्वन्नाह—
किञ्चिदिष्टं वस्त्वभिप्रेत्य मनसिकृत्य तेन अभिप्रेतेन वस्तुना तुल्यस्य सदृशस्य अन्यस्य वस्तुनः कस्यचिन्न विसदृशस्य । ततस्तत्प्रतीत्यसम्भवात् । सदृशेनैव तु तदुपलक्षणा उक्तिरन्यपरा या अन्यस्यैव तन्त्रा, अ[न्य]स्य प्रतीतेः । सा तल्लक्षणा समासोक्तिः इष्यते तज्ज्ञैः । कुतः ? संक्षिप्तं विवक्षितवस्त्वपेक्षया स्वल्पं रूपं स्वभावो यस्याः तद्भावः तत्त्वम् तस्मात् । ततोऽन्वर्थेयं संज्ञा संक्षेपोक्तिः समासोक्तिरिति कृत्वा । तस्मादियं गुणीभता अर्थान्तरं [स्फुटयति] न तु स्वार्थतन्त्रा । इयमेव चान्यैः ध्वनिरिति व्यवह्रियते । यदाहुः—
- ध्वनिकारिकायाम् १. १३↩


text:
सूत्र ३०
यावदात्मभावित्वाच्च न दोषस्तद्दर्शनात् ॥३०॥
स्यादेतद्यदि बुद्धिगुणसारत्वादात्मन: संसारित्वं कल्प्येत ततो बुद्धयात्मनोर्भिन्नयो: संयोगावसानमवश्यं भावीत्यतो बुद्धिवियोगे सत्यात्मनो विभक्तस्यानालक्ष्यत्वादसत्त्वमसंसारित्वं वा प्रसज्येतेति ।
अत उत्तरं पठति ।
यावदात्मभावित्वाच्च न दोषस्तद्दर्शनात् ।
नेयमनन्तरनिर्दिष्टादोषप्राप्तिराशङ्कनीया ।
कस्मात् । यावदात्मभावित्वाद्बुद्धिसंयोगस्य ।
यावदयमात्मा संसारी भवतियावदस्य सम्यग्दर्शनेन संसारित्वं न निवर्तते तावदस्य बुद्धया संयोगो न शाम्पति ।
यावदेव चायं बुध्युपाधिसंबन्धस्तावदेवास्य जीवस्य जीवत्वं संसारित्वं च ।
परमार्थतस्तु न जीवो नाम बुद्धयुपाधिपरिकल्पितस्वरूपव्यतिरेकेणास्ति ।
न हि नित्यमुक्तस्वरू पात्सर्वज्ञादीश्वरादन्यश्चेतनो धातुर्द्वितीयो वेदान्तार्थनिरूपणायामुपलभ्यते ।
नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा श्रोता मन्ता विज्ञाता नान्यदतोऽस्तिद्रष्ट्ट श्रोतृ मन्तृ विज्ञातृ तत्त्वमस्यहं ब्रम्हास्मीत्यादिश्रुतिशतेभ्य: ।
कथं पुनरवगम्यते यावदात्मभावी बुद्धिसंयोग इति ।
तद्दर्शनादित्याह ।
तथा हि शास्त्रं दर्शयति योऽयं विज्ञानमय: प्राणेषु ह्रद्यन्तर्ज्योति: पुरुष: स समान: सन्नुभौ लोकावनुसंचरति ध्यायतीव लेलायतिवेत्यादि ।
तत्र विज्ञानमय इति बुद्धिमय इत्येतदुक्तं भवति ।
प्रदेशान्तरे विज्ञानमयो मनोमय: प्राणमयश्चक्षुर्मय: श्रोत्रमय इति विज्ञानमयस्य मन आदिभि: सह पाठात् ।
बुद्धिमयत्वं च तदनुणसरत्वमेवाभिप्रेयते ।
यथा लोके स्त्रीमयो देवदत्त इति स्त्रीरागादिप्रधानोऽभिधीयते तद्वत् ।
स समान: सन्नुभौ लोकावनुसंचरतीति च लोकान्तरगमनेऽप्यवियोगं बुद्धया दर्शयति केन समानस्तयैव बुद्धयेति गम्यते संनिधानात् ।
तच्च दर्शयति ध्यायतीव लेलायतीवेति ।
एतदुक्तं भवति ।
नायं स्वतो ध्यायति नापि चलति ध्यायन्त्यां बुद्धौ ध्यायतीव चलन्त्यां बुद्धौ चलतीवेति ।
अपि च मिथ्याज्ञानपुर: सरोऽयमात्मनो बुद्धयुपाधिसंबन्ध: ।
न च मिथ्याज्ञानस्य सम्यग्ज्ञानादन्यत्र निवृत्तिरस्तीत्यतो यावदब्रम्हात्मतानवबोधस्तावदयं बुद्धयुपाधिसंबन्धो न शाम्यति ।
दर्शयति च वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमस: परस्तात् ।
तमेव विदित्वाऽतिमृत्यमेति नान्य: पन्था विद्यतेऽयनायेति ॥३०॥
Translation - भाषांतर
N/A