text:
कुस्तुम्बरीपर्णम्
इदं धान्याकपत्रम् अपि भारते वर्धमानं किञ्चित् पत्रविशेषम् । इदं धान्याकपत्रम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः एव । यतः एतत् किञ्चित् सस्यम् एव । इदं धान्याकम् आङ्ग्लभाषायां Coriander इति उच्यते । अस्य धान्याकस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Coriandrum Saticiam इति । अस्य धान्याकपत्रस्य आङ्ग्लनाम अस्ति Celery इति । अस्य धान्याकस्य धान्यकं, धान्यका, धान्यं, धानी, धानेयकः, कुस्तुम्बरुः, अल्रका, छत्रधान्यं, वितन्नकं, कुस्तुम्बरी, सुगन्धी, शाकयोग्यं, सूक्ष्मपत्रं, जनप्रियं, धान्यबीजं, बीजधान्यं, वेधकम् इत्यादीनि अन्यानि अपि नामानि सन्ति । एतत् धान्याकम् अपि भारते सर्वस्य अपि गृहस्य पाकशालायां भवति एव । एतत् यथा आहारत्वेन उपयुज्यते तथैव औषधत्वेन अपि उपयुज्यते । अस्य सस्यस्य पत्रं, पुष्पं, काण्डं, मूलं तथा शलाटुः च उपयुज्यते ।
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य धान्याकपत्रस्य स्वभावः[सम्पादयतु]
एतत् धान्याकं यदा अशुष्कं भवति तदा मधुरं, सुगन्धयुक्तं हृद्यं च भवति । यदा शुष्कं भवति तदा कषायं, तिक्तमधुरं च भवति । एतत् धान्याकं स्निग्धं, शीतवीर्यं च ।
- “आर्द्रा कुस्तुम्बरुः कुर्यात्स्वादुः सौगन्ध्यहृद्यताम् ।
- सा शुष्का मधुरा पाके स्निग्धा तृट्दाहनाशिनी ॥
- धान्यकं कासतृट्छर्दिर्ज्वरह्रुच्चक्षुषो हितम् ।
- कषायं तिक्तमधुरं हृद्यं रोचनदीपनम् ॥“ (धन्वन्तरिकोषः)
- १. इन्द्रलुप्तरोगे (शिरसि निर्दिष्टे कस्मिंश्चित् स्थाने केवलं केशानां विगलनम्) तस्मिन् स्थाने धान्याकपत्रस्य सम्यक् लेपनेन केशाः वर्धन्ते ।
- २. एतत् धान्याकपत्रं मधुना सह सेवन्ते चेत् अयसः अंशस्य न्यूनत्वेन जायमाना रक्तहीनता अपगच्छति ।
- ३. एतत् धान्याकपत्रं मलप्रवृत्तिं कारयति ।
- ४. अभिष्यन्दरोगे अपि अस्य धान्याकस्य रसं कषायं च उपयुज्यते । (कोळिकण्णुरोगः इति उच्यते कन्नडभाषायाम्, आङ्ग्लभाषायां Red eyes इति उच्यते ।)
- ५. एतत् धान्याकं शिरोवेदनां, सर्पसुत्तुरोगं च निवारयति ।
- ६. धान्याकं मुखे जातान् पिटकान् शमयति । अस्य् रसं मुखे संस्थाप्य निष्ठीवनं करणीयम् ।
- ७. नासिकातः रक्तं स्रवति चेत् अस्य धान्याकस्य रसं नासिकायां स्थापयन्ति ।
- ८. नेत्रं रक्तवर्णीयं जातं चेत् अपि धान्याकस्य कषायं नेत्रे स्थापयन्ति ।
- ९. मस्तिष्कसम्बद्धेषु रोगेषु धान्याकस्य त्वक् निष्कास्य क्षीरं योजयित्वा कषायं निर्माय दीयते । अस्य कषायस्य सेवनेन शिरोभ्रमणं, मूर्छारोगः, विस्मरणशीलता च न्यूना भवति ।
- १०. अस्य धान्याकस्य कषायम् अरुचौ, वमने, अजीर्णे, अतिसारे, उदरबाधायां, कृमिरोगे च दातुं शक्यते ।
- ११. धान्याकस्य शीतकषायं ज्वरावसरे जायमानस्य तृष्णायाः, दाहस्य वा शान्त्यर्थं दीयते ।
- १२. शिरोवेदनायां धान्याकस्य बीजस्य लेपनम् अपि क्रियते ।
- १३. रक्तसहिते अर्शिस्-रोगे अस्य धान्याकस्य कषायं यच्छन्ति ।
- १४. बहुकालपः पीड्यमाने पीनसे धान्याकम् उष्णजले योजयित्वा पातुं शक्यते ।
- १५. धान्याकस्य शीतकषायं खण्डशर्करया सह प्रातःकाले पिबन्ति चेत् अन्तर्दाहः निवारितः भवति ।
- १६. धान्याकं शुण्ठी च योजयित्वा निर्मितं कषायम् अजीर्णम् उदरबाधां च निवारयति ।
- १७. बालाः अधिकं कासन्ते चेत्, बालानाम् अस्तमायां च तण्डुलस्य प्राक्षालनजलं, धान्याकस्य चूर्णं, शर्करां च योजयित्वा दातुं शक्यते ।
- १८. एतत् धान्याकं त्रिदोषहरम् ।
- १९. धान्याकं हृदयस्य नेत्रस्य च हितकरम् ।
- २०. एतत् धान्याकं मूत्रलम्, दीपनम्, अवृष्यं, ज्वरघ्नि, रोचकं, च अस्ति ।
- २१. धान्याकं काश्यकं, ज्वलनं, शरीरस्य शुष्कत्वं च निवारयति ।
- २२. एतत् धान्याकं कफं पित्तं च नाशयति ।
- २३. अस्य धान्याकस्य उल्लेखः भावप्रकाशे, राजकोषे अपि कृतः अस्ति ।
- २४. अस्य धान्याकस्य अधिकसेवनेन शुक्रधातु क्षीयते ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]
- Apium graveolens in Plant Resources of Tropical Africa (PROTA)
- Quality standards (in PDF format), from the USDA website


c: text/html

text:
कूडली
कूडली (Koodli) कर्णाटकराज्ये शिवमोग्गमण्डले विद्यमानं किञ्चन क्षेत्रम् । अत्र तुङ्गानद्याः भद्रानद्याः च सङ्गमः भविष्यति । ततः तुङ्गभद्रानद्याः उगमः ।
अन्तर्विषयाः
महत्त्वम्[सम्पादयतु]
प्राचीनकालस्य सङ्गमेश्वरदेवालयः, सङ्गमः, परिसरस्य नयनमनोहरं दृश्यं च अस्य प्रदेशस्य शोभाम् अवर्धयन् । अत्रत्यः रङ्गनाथस्वामिदेवालयः अपि जनप्रियः । सङ्गमस्थाने लघुः नन्दीदेवालयः विद्यते । अयं लघुः देवालयः सङ्गमस्थानं सूचयति । सङ्गमेश्वरदेवालयस्य महान् इतिहासः विद्यते । अयं देवालयः होय्सळकालीनः इति श्रूयते । प्राचीनैः शिल्पकलाभिः विराजमानः अयं देवालयः कूडलीक्षेत्रस्य प्रमुखेषु आकर्षणेषु अन्यतमः । १२ शतके निर्मितः रामेश्वरदेवालयः क्षेत्रस्य सांस्कृतिकसौन्दर्यं वर्धयति । सङ्गमेश्वरदेवालयस्य समीपे नरसिंहदेवालयः विद्यते । अयं देवालयः प्रह्लादेन प्रतिष्ठापितं पूजितञ्च इति विश्वस्यते ।
मठौ[सम्पादयतु]
कूडलीक्षेत्रे मठद्वयं विद्यते । अद्वैततत्त्वोपासकः शङ्करमठः, द्वैततत्त्वोपासकः अक्षोभ्यतीर्थमठः ।
शङ्करमठः[सम्पादयतु]
शङ्करतत्त्वानाम् अध्ययनाय प्राचीनभारतीयपरम्परानुगुणं विद्यते कूडलीमठः । अस्य प्राचीनः इतिहासः एवमस्ति - १५ / १६ शतके कदाचित् शृङ्गगिर्याः ज्येष्ठः मठाधिपतिः तीर्थयात्रां प्रति गतः आसीत् । दीर्घकालं यावत् तेन न प्रत्यागतम् इत्यतः कनीयान् स्वामी पीठारोहणम् अकरोत् । किन्तु ज्येष्ठः मठाधिपतिः ततः केषाञ्चन दिनानाम् अनन्तरं शृङ्गगिरिं प्रत्यागतवान् । किन्तु स्वस्य शिष्यः एव यत्र पीठारोहणं कृतवान् आसीत् तत्र प्रवेशः अनुचितः इत्यतः सः शृङ्गेरीतः आगत्य तुङ्गभद्रयोः सङ्गमस्थाने कूडलीक्षेत्रे स्वीयं मठं संस्थापितवान् । अयं कूडलीमठः इति प्रसिद्धः जातः । १९०० तमे वर्षे नूतनः यतिवरः पीठाधिपतिः जातः । सः पूर्वं मैसूरुमहाराजस्य कृष्णराज ओडेयरस्य गुरुः आसीत् इत्यतः मठस्य भूयान् प्रगतिः जाता । तदनन्तरम् आगताः सर्वेपि यतिवराः स्वीयया प्रतिभया परिश्रमेण च मठस्य उन्नतिम् असाधयन् ।
आर्य अक्षोभ्यतीर्थमठः[सम्पादयतु]
अयं मठः १३ / १४ शतके अक्षोभ्यतीर्थेन (मध्वाचार्यस्य प्रमुखः शिष्यः) संस्थापितम् । अयं मठः संस्कृतस्य मध्वतत्त्वस्य शिक्षणे प्रसिद्धः वर्तते । समृद्धः सम्प्रदायः विद्यते अत्र । एतावता त्रयः पीठाधिपतयः आसन् । श्री रघुविजयतीर्थः इदानीन्तनः पीठाधिपतिः ।
मार्गसूची[सम्पादयतु]
कूडलीक्षेत्रं शिवमोग्गनगरतः १५ कि मी मिते दूरे विद्यते । समीपस्थं नगरं होळेहोन्नूरु यच्च २ कि मी दूरे विद्यते । शिवमोग्गतः लोकयानानि उपलभ्यन्ते ।
वीथिका[सम्पादयतु]
-
सङ्गमस्थाने होय्सळशैल्या निर्मितः रामेश्वरदेवालयः
-
-
-
-
-
-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
यष्टी
एषा यष्टी अपि भारते वर्धमानः कश्चन सस्यविशेषः । इयम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एषा यष्टी आङ्ग्लभाषायां Liquorice इति उच्यते । अस्याः सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Glycyrrhiza glabra इति । एषा यष्टी प्रायः औषधत्वेन एव उपयुज्यते सर्वत्र । एतस्याः यष्ट्याः अपरं नाम अस्ति ज्येष्ठमधुः इति । अस्य यष्टिसस्यस्य मूलम् औषधत्वेन उपयुज्यते । अन्यानि अङ्गानि तु न उपयुज्यन्ते ।
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्याः यष्ट्याः स्वभावः[सम्पादयतु]
एषा यष्टी पचनार्थं गुरुः । एषा स्निग्धगुणयुक्ता, शीतवीर्या च । एषा यष्टी जीर्णानन्तरं मधुरविपाका भवति ।
- “यष्टी हिमा गुरुः स्वाद्वी चक्षुष्या बलवर्णकृत् ।
- सुस्निग्धा शुक्रला केश्या स्वर्या पित्तनिलास्रजित् ।
- व्रणशोथविषच्छर्दितृणाम्लानिक्षयापहा ॥“ (भावप्रकाशः)
- १. एषा यष्टी चक्षुष्या अस्ति । तन्नाम नेत्रस्य हितकरी ।
- २. एषा यष्टी शरीरस्य बलं वर्णं च वर्धयति ।
- ३. एषा यष्टी मुखे अरुचिं निवार्य रुचिं जनयति ।
- ४. एषा यष्टी शरीरे शुक्रधातुं वर्धयति । केशाणां वर्धनम् अपि करोति ।
- ५. एषा यष्टी दाहं शमयति । एषा यष्टी वेदनास्थापिका अपि ।
- ६. एषा यष्टी वातं पित्तं च हरति । वमनं निवारयति अपि ।
- ७. एषा यष्टी कण्ठरोगान्, अतिरक्तस्रावं चापि निवारयति ।
- ८. एषा यष्टी शोथं शमयति । कफनिस्सारिका चापि ।
- ९. एषा यष्टी स्वरम् उत्तमं करोति । स्तन्यं वर्धयति च ।
- १०. एषा यष्टी व्रणरोपिका । विषबाधां छर्दिं च शमयति ।
- ११. अस्य यष्टिसस्यस्य मूलं ३ – ५ ग्रां यावत् औषधत्वेन दातुं शक्यते ।
- १२. वातजन्यः शुष्ककासः बाधते चेत् यष्टीं, द्राक्षाम्, आमलकस्य चूर्णं च ६ ग्रां यावत् पेषयित्वा १२ ग्रां यावत् घृतं योजयित्वा क्षीरेण सह पातव्यम् । पेषणं कृत्वा सज्जीकृतं मिश्रणं सम्यक् भागत्रयं कृत्वा प्रतिदिनं त्रिवारं पातव्यम् । एवं ३ – ४ दिनानि यावत् करणाभ्यन्तरे कासः अपगच्छति ।
- १३. पित्तजन्यः कासः बाधते चेत् यष्टीम्, आमलकम्, अळलेफलं च समप्रमाणेन योजयित्वा चूर्णीकरणीयम् । तत् चूर्णं वस्त्रेण शोधयित्वा दिने त्रिवारं ५ ग्रां यावत् शर्करां क्षीरं च योजयित्वा ३ - ४ दिनानि यावत् पातव्यम् ।
- १४. अर्धचमसपरिमितां यष्टीं चूर्णीकृत्य चषकपरिमितं जलं योजयित्वा सम्यक् क्वथनीयम् । जलं यदा अर्धचषकपरिमितं भवति तदा तत् कषायं शोधयित्वा तत्र मधु योजयित्वा चमसद्वयं यावत् च दिने द्विवारम् इव ३ – ४ दिनानि यावत् सेवनीयम् । तेन कफबाधा निवारिता भवति । कफस्य शुष्कतायाः कारणतः हृदये कण्ठे वा वेदना जायते चेत् सा अपि निवारिता भवति ।
- १५. यष्टीम्, अर्धचमसपरिमितं निम्बूकस्य रसं, चमसमितं मधु च योजयित्वा प्रतिदिनं त्रिवारम् इव सेवितं चेत् शुष्ककासः अपगच्छति ।
- १६. यष्ट्याः तैलम् अपि उपयोक्तुं शक्यते । अस्याः यष्ट्याः विशेषरूपेण कोऽपि निषेधः नास्ति ।


text:
मार्जालः
मार्जारः व्याघ्रजातीयः कश्चित पशुः अस्ति । अस्य मार्जालः बिडालः इत्यापि पधानि उपयुज्यते । मूषकेत्यादिनां लघुजन्तूनां पीडानियन्त्रणार्थं गृहेषु मार्जारं पालयन्ति । गृहसदास्यानाम् अतीव वात्सल्यपात्रं भवति अयं प्राणी । बालाः विशेषेण अनेन सह क्रीडन्ति । एषः सस्याहारी मांसाहारी अपि भवति ।
मार्जाल वंशे ३६ जातय: भवन्ति । सर्वे मांसाहारिण: एव । मार्जाला: आस्ट्रेलिया तथा अंटार्टिका भूखण्डं विहाय सर्वत्र वसन्ति । स्व-परिसरप्रेमी मार्जाला: सुरम्य भूप्रदेशात् हिमाच्छादितशिखरपर्यन्तं सुखेन निवसन्ति । प्राचीन ईजिप्ट् दॆशीया: प्रथमत: मार्जालान् गृहे पालितुम् आरब्धवन्त: ।अधुना विश्वे सर्वत्र मार्जाला: मनुष्येन सह जीवन्ति ।
अन्तर्विषयाः
देहरचना[सम्पादयतु]
मार्जालानां शरीररचनाया: प्रमुख: अंश: तेषां मांसखण्डानि वर्तुलाकारं मस्तकं च । नेत्रे तीक्ष्णे स्त: । नेत्रयो: मध्ये अन्तरकारणात् तेषां दृष्टिक्षेत्रं विशालं वर्तते । अत: ते बहुदूरपर्यन्तं दृष्टुं शक्नुवन्ति । नेत्रस्य पृष्ठभागे स्थितानां जीवकोशानां प्रकाशप्रतिफलनगुणात् रात्रौ अपि दृष्टुं शक्ता: । तेषां श्रवण तथा घ्राणशक्ति : अत्युत्तमा अस्ति । सुदृढा: दन्ता: मांसकर्तनार्थं उपयुक्ता: । पादानां अधोभागे स्थितया मृदुरचनया ते विनाशब्देन चलन्ति । तेषां अङ्गुलीनां रचना पशुग्रहणे वृक्षारोहणे च सहाय्यं करोति । मार्जालवंशीया: [सिंहं विहाय] एकाकीजीविन: । लैङ्गिकसुखापेक्षया एव ते अन्यलिङ्गीयान् प्रति गच्छन्ति । मिलनानन्तरं ते परस्परं त्यजन्ति । स्रीजातीया: स्वसन्तानेन सह किंचित् कालं जीवित्वा तान् स्वावलम्बी: कृत्वा अनन्तरं तान् त्यजन्ति । तथापि सिंहा: संघजीविन: । तेषां समूहे पञ्चदश सदस्या: भवन्ति । तेषु एक: पुरुष: नायक: द्वित्राणि बलिष्टा: सिंहा: कानिचन सिंहिण्य: तथा तेषां बाला : । आहारं संचयनं सिंहिण्य: एव कुर्वन्ति ।
सन्तानोत्पत्ति:[सम्पादयतु]
मार्जाला: जननकाले दृष्टिहीना: असहायका: च । नवजात मार्जालशिशु: मातु: स्तन्यपानम् अवलम्ब्य जीवति ।तेषां शरीरम् अतिशीघ्रं वर्धते । द्विसप्ताहे नवजातशिशो: भारं द्विगुणं भवति । मासत्रयानन्तरं मार्जालमाता शिशून् आहारग्रहणं शिक्षयति । माता कॆवलं पशुग्रहणं कृत्वा वधकार्यं शिशुभि: कारयति । केचन सप्ताहानन्तरं बाला: आहारग्रहणं ज्ञास्यन्ति ।
जीवनम्[सम्पादयतु]
मार्जालानां संख्या विश्वे अवनतमुखी अस्ति । मुख्यत: तेषां मृदुचर्मार्थं हत्या भवति । मार्जालानां देहस्य अन्यभागा: अपि मानवै: उपयुज्यन्ते । अरण्यनाशेन स्थलाभावेन व्याघ्रा: इत्यादि बृहत्गात्रीया: मानवानां वासस्थानम् आक्रमन्ति । अस्मात् कारणात् हत्या भवति । यद्यपि सर्वकारेण तेषां हत्या निषिद्धा इति घोषितम् अस्ति तथापि पूर्णरूपेण न स्थगिता ।
बाह्यसम्पर्कतन्तुः[सम्पादयतु]
- High-Resolution Images of the Cat Brain
- Biodiversity Heritage Library bibliography for Felis catus
- Catpert. The Cat Expert – Cat articles
- View the cat genome in Ensembl
- ↑ "ITIS Standard Report Page: Felis catus domestica". op. cit. Retrieved 14 December 2011.


text:
चङ्लङ् मण्डलम्
चङ्लङ् जनपदम् (Changlang District) अरुणाचलप्रदेशराज्ये स्थितं किञ्चन जनपदम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं चङ्लङ् नगरम् ।
अन्तर्विषयाः
भौगोलिकम्[सम्पादयतु]
चङ्लङ् मण्डलस्य विस्तारः ४६६२ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्मिन् मण्डले दिहिन्ग् नदी प्रवहति ।
जनसङ्ख्या[सम्पादयतु]
२००१ जनगणनानुगुणं चङ्लङ् मण्डलस्य जनसङ्ख्या १४७९५१ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ३२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १७.९६% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९१४ अस्ति । अत्र साक्षरता ६१.९ % अस्ति ।
उपमण्डलानि[सम्पादयतु]
अस्मिन् मण्डले पञ्च उपमण्डलानि सन्ति । तानि-
२.मियौ
वीक्षणीयस्थलानि[सम्पादयतु]
अस्मिन्नेव मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -
बाह्यानुबन्धाः[सम्पादयतु]
- Official web site of Changlang District
- [१] List of places in Changlang


text:
शतावरीसस्यम्
इदं शतावरीसस्यं भारते वर्धमानः कश्चन सस्यविशेषः । इदं सस्यं रूढभाषया “बहुबालानां माता” इति उच्यते । वस्तुतः इयं काचित् हरिद्वर्णीया लता । इयं लता गाढेषु अरण्येषु उपलभ्यते । अस्याः लतायाः शाखाः त्रिकोणाकारिकाः भवन्ति । ताः शाखाः स्निग्धाः रेखान्विताः चापि । अस्याः लतायाः पुष्पाणि १ – २ अङ्गुलं यावत् दीर्घाणि भवन्ति । तानि पुष्पाणि कदाचित् पृथक् कदाचिच्च गुच्छरूपेण वर्धन्ते । अस्याः फलानि रक्तवर्णीयानि । तेषां फलानाम् अन्तः द्वित्राणि बीजानि भवन्ति । चरकः एतां लतां बल्ये, वयस्थापने, मधुरस्कन्दे च योजितवान् अस्ति । सुकृतः विहारिषु, गन्दाधिषु गणेषु, कण्टक – पञ्चमूलेषु , पित्तसंशमनगणे च योजितवान् अस्ति । अस्याः शतावरिलतायाः संस्कृते शतमूली, शतविर्या, बहुनुरिता, अतिरसा इत्यादीनि अन्यानि अपि नामानि सन्ति ।
इतरभाषाभिः अस्य शतावरिसस्यस्य नामानि[सम्पादयतु]
अस्य शतावरिसस्यस्य वैज्ञानिकं नाम अस्ति Asparagus Racemosus Liliaceae इति । इदं शतावरिसस्यं हिन्दीभाषया “सतावर्” इति, तेलुगुभाषया “चल्ला” इति, तमिळ्भाषायां “सडावरी” इति, मलयाळभाषया “शतावलि” इति, कन्नडभाषया “आषाडि बेरु” इति च उच्यते ।
आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य शतावरिसस्यस्य प्रयोजनानि[सम्पादयतु]
अस्य शतावरिसस्यस्य रसः मधुरः, तिक्तः च । विपाके मधुरः एव भवति । इदं सस्यं गुणे गुरु, स्निग्धं चापि । एतत् शीतवीर्ययुक्तम् ।
- १. इदं शतावरिसस्यं वातं पित्तं च शमयति ।
- २. इदं सस्यं शिरोव्याधिषु, अपस्मारे, गृहिणीरोगे च उपयुज्यते ।
- ३. अस्य उपयोगेन विस्फोटः, मसूरिकः, हृदयदौर्बल्यं चापि अपगच्छति ।
- ४. राजयक्ष्मे, कामलायां च इदं हितकरम् ।
- ५. स्त्रीणां स्तन्यवर्धनार्थम् अपि इदं शतावरी अत्यन्तं श्रेष्ठम् औषधम् अस्ति ।
- ६. अस्य स्वरसः १० मि.ली. यावत्, क्वाथं ३० मि.ली. यावत् सेवनीयम् ।
- ७. अनेन निर्मितानि “शतावरिघृतफलघृतं”, “नारायणतैलं”, “विष्णुतैलं”, “शतमूल्यादिलेह्यं”, “शतावरिपानकम्” इत्यादीनि औषधानि आयुर्वेदस्य आपणेषु उपलभ्यन्ते ।


text:
रि-भोई
रि-भोईमण्डलम् (Ri-Bhoi District) मेघालयराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं नोङपोनगरम् ।
अन्तर्विषयाः
भौगोलिकम्[सम्पादयतु]
जैनतियाहिल्स् मण्डलस्य विस्तारः २३७८ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे जैनतियाहिल्स्, पश्चिमे पूर्व खासिहिल्स्, असमराज्यम् च, उत्तरे असमराज्यम्, दक्षिणे बाङ्ग्लादेशः च अस्ति ।
जनसङ्ख्या[सम्पादयतु]
२००१ जनगणनानुगुणं जैनतियाहिल्स् मण्डलस्य जनसङ्ख्या २५८३८० अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १०९ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १०९ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ३४.०२% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९५१ अस्ति । अत्र साक्षरता ७७.२२ % अस्ति ।
वीक्षणीयस्थलानि[सम्पादयतु]
अस्मिन्नेव मण्डले नोङ्खैलेम् अभया अरण्यम् बहू प्रसिद्धम् वीक्षणीयस्थलम् अस्ति।